iszy II/2011 - Polski Związek Głuchych

Komentarze

Transkrypt

iszy II/2011 - Polski Związek Głuchych
iszy
II/2011
ISSN 1509-5472
czasopismo niesłyszących i nie tylko...
Małgorzata
Sypniewska
4
Wywiad z autorką bajeczek
do naszego magazynu
Jak się tworzy napisy
dla niesłyszących?
9
Opracowywanie napisów
dla niesłyszących
to niełatwe zadanie
Telewizja cyfrowa
dla wszystkich
14
Poznań
Media Expo 2011
GŁUSI W KULTURZE | KULTURA OTWARTA NA GŁUCHYCH | NASZE SPRAWY | KĄCIK DLA RODZICÓW I DZIECI
Kajetana Maciejska-Roczan
prezes ZG PZG
Drodzy Czytelnicy!
Z
przyjemnością oddajemy w Państwa ręce drugi już w tym roku numer naszego kwartalnika,
dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu
Wydarzenie artystyczne – priorytet 5 – Czasopisma.
W bieżącym numerze prezentujemy twórczość Małgorzaty Sypniewskiej, autorki ilustrowanych bajek
do naszego kwartalnika.
Informujemy o rozpoczęciu realizacji projektu „Magiczna Europa” w 2011 r., objętego patronatem
medialnym przez „Świat Ciszy”. W ramach tego wydarzenia planowane są m.in. warsztaty europejskie,
eurolekcje oraz konkurs fotograficzno-dziennikarski dla uczniów z wadami słuchu.
Na łamach naszego czasopisma przedstawiamy również proces tworzenia napisów dostosowanych
do potrzeb niesłyszących.
W bieżącym numerze zamieszczamy informacje o wydarzeniach związanych z działalnością kulturalną
w okresie wakacyjnym – obozie artystycznym organizowanym przez Polską Sekcję Młodzieży Głuchej
(PSMG) i letnich warsztatach Galerii Kredens w Łodzi.
W kąciku dla rodziców i dzieci informujemy o prawach w sferach edukacji i kultury, przysługujących
dzieciom niesłyszącym.
Życzymy miłej lektury!
iszy
Kwartalnik „Świat Ciszy”
w 2011 r. jest dofinansowany
ze środków Ministra
Kultury i Dziedzictwa
Narodowego.
2
iszy
II/2011
Prezes Polskiego Związku Głuchych
Kajetana Maciejska-Roczan
Wydawca:
Polski Związek Głuchych Zarząd Główny
ul. Białostocka 4, 03-741 Warszawa
www.swiatciszy.pl, www.pzg.org.pl
Redaktor naczelna: Kajetana Maciejska-Roczan
Zespół redakcji: Pracownicy, wolontariusze
i przyjaciele PZG
Grafika i DTP:
Michał Jaromin - www.creativy.com
Materiałów redakcyjnych wydawnictwo nie wysyła
do autoryzacji. Redakcja nie zwraca materiałów nie
zamówionych oraz zastrzega sobie prawo do skracania i adjustacji tekstów, a także zmiany tytułów.
Wszelkie prawa zastrzeżone. Przedruk materiałów
lub ich część tylko za pisemną zgodą redakcji. Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za treść reklam
i ogłoszeń. Artykuły te nie muszą odzwierciedlać poglądów wydawnictwa.
© Wszelkie prawa zastrzeżone przez ŚWIAT CISZY.
Małgorzata Sypniewska
i jej twórczość
4
Jak się tworzy
napisy dla
niesłyszących?
Warsztaty
scenicznego tłumaczenia
GŁUSI W KULTURZE
4
Małgorzata Sypniewska
i jej twórczość
Laureaci konkursu
Magiczna Europa
7
Zwiedzaj Magiczną
Europę
8
Warsztaty teatralne
dla niesłyszących w Muzeum
w Wilanowie
6
ULTURA OTWARTA
K
NA GŁUCHYCH - KRAJ
9
Jak się tworzy napisy
dla niesłyszących?
12Konferencja o przekładzie
audiowizualnym
13
Projekt „Kultura bez barier”
14Poznań Media Expo 2011
Telewizja cyfrowa dla wszystkich
18Projekt „Poza Ciszą i Ciemnością”
z wizytą u niesłyszących
KULTURA OTWARTA
NA GŁUCHYCH - ŚWIAT
21
Rosyjski kanał z napisami
dla niesłyszących
21
Międzynarodowy obóz
dla niesłyszących w Niemczech
22
Warsztaty scenicznego
tłumaczenia
w ramach zimowej szkoły EFSLI
w 2011 r.
23
T V5MONDE
telewizyjny kanał francuskojęzyczny
z polskimi napisami
NASZE SPRAWY
24
Równe szanse
niepełnosprawni obywatele
w Polsce i w krajach UE
9
22
24
Międzynarodowa Konferencja
Lingwistyka Migowa w Polsce
25
Projekt eFESTO
26
Wzmacniamy sieć
(nowy projekt PFON)
KĄCIK DLA RODZICÓW I DZIECI
27
Ogólnopolska konferencja
naukowa
Edukacja niesłyszących
27
Film rysunkowy
„Len” z napisami, audiodeskrypcją
i językiem migowym
28
Poznaj prawa dziecka z wadą
słuchu w Polsce
Kultura, Edukacja - I część
29 Zajęcia choreoterapii
w Poradni Diagnozy i Rehabilitacji
Dzieci z Wadą słuchu w Warszawie
30 Ślimak Gutek
II/2011
iszy
3
GŁUSI W KULTURZE
Małgorzata Bezubik
Małgorzata
Sypniewska
I JEJ TWÓRCZOŚĆ
Wywiad z Małgorzatą Sypniewską, autorką bajeczek do naszego
magazynu, pedagogiem prowadzącym zajęcia plastyczne dla dzieci
z wadą słuchu w Fundacji „Echo” przeprowadziła Małgorzata Bezubik
M.B. Od kiedy nie słyszysz?
M.S. Jestem osobą niedosłyszącą od szóstego roku życia,
nieznana jest przyczyna mojej
utraty słuchu.
INFORMACJA
Autorką bajek pt.
„Powitanie
wiosny” (pierwszy numer Świata Ciszy
w 2011) oraz pt.
„Ślimak Gutek” do
drugiego numeru
kwartalnika „Świat
Ciszy” jest Małgorzata Sypniewska.
4
iszy
II/2011
M.B. Kiedy odkryłaś w sobie
talent plastyczny?
M.S. Myślę, że dopiero w trakcie studiów pedagogicznych
uświadomiłam sobie, że jestem
uzdolniona plastycznie; wcześniej swoich prac nie traktowałam poważnie - tworzenie było
dla mnie czymś naturalnym,
sposobem wyrażenia swoich
emocji, postrzegania otaczającego świata. Rysunek towarzyszył mi właściwie od zawsze,
więc któregoś dnia przyszła
refleksja, czy warto bagatelizować swoją twórczość, lekceważyć ją...
Postanowiłam więc rozwijać
swój talent, ukończyć jakieś
kursy, studium z zakresu rysunku i malarstwa, bardzo
interesowała mnie też grafika
komputerowa.
M.B. Czy doskonaliłaś swoje
umiejętności na specjalistycznych szkoleniach?
M.S. Tak, ukończyłam Aktywne
Studium Technik Teatralnych
i Filmowych (ASPTTiF)
w Warszawie, które trwało 2
lata, o specjalności animacja
i grafika komputerowa.
Wybrałam ten kierunek nie
tylko ze względu na moje zainteresowania, ale także z tego
powodu, że w dzisiejszych
czasach animacja oraz grafika,
ilustracja komputerowa są właściwie wszędzie – w reklamach
tv, na ekranach kin w postaci
efektów specjalnych, billboardach, plakatach, grach komputerowych, a także w książkach
oraz w prasie kolorowej.
Na ASPTTiF bardzo dużo się
nauczyłam, szczególnie z zakresu animacji poklatkowej
oraz rysunku, tam również zaczęła się moja przygoda z tworzeniem ilustracji na tablecie.
Dodam, że nie byłam jedyną
niesłyszącą osobą na ASPTTiF,
poznałam tam drugą studentkę
z wadą słuchu, koleżankę Anię
Solik, która również postanowiła rozwijać swój talent malarski i rysunkowy.
M.B. Jaka jest Twoja ulubiona
dziedzina sztuki?
M.S. Ilustracja komputerowa,
w szczególności tzw. digital
GŁUSI W KULTURZE
painting, czyli malarstwo za pomocą
tabletu, przy wykorzystaniu narzędzi
dostępnych w programie graficznym
np. farb olejnych czy pasteli. Lubię
także technikę zwaną matte painting,
która polega na dorysowaniu poszczególnych elementów do zdjęć, scenerii,
krajobrazów. Technika ta wykorzystywana jest w filmach, grach oraz
w grafice 3D.
M.B. W jaki sposób tworzysz rysunki?
M.S. Najczęściej tworzę ilustracje na
tablecie, w programie openCanvas
i Adobe Photoshop. Obecnie programy graficzne umożliwiają jak najbardziej realistyczne malowanie, zbliżone
do tradycyjnych technik artystycznych. Również sam proces tworzenia
jest podobny, zaczynam od naniesienia szkicu, podstawowych kolorów,
zaznaczenia konturów.
W openCanvas rysuję głównie farbami wodnymi (water colors) oraz
ołówkiem, stosuję technikę stopniowego przenikania się kolorów, którą
można też spotkać w tradycyjnym
malarstwie olejnym. Posługuję się
głównie barwną plamą oraz nakładaniem później kolejnych warstw komputerowej „farby”.
Jeśli zaś chodzi o rysunek tradycyjny,
to najchętniej tworzę piórkiem, copic
markerami, kredkami, pastelą, czasem stosuje także technikę mieszaną
np. łączę rysunek tuszem z akwarelą.
M.B. Czy w środowisku niesłyszących dostrzegasz dużo talentów
w dziedzinie sztuki?
M.S. Na podstawie pracy z dziećmi,
a także patrząc wśród moich przyjaciół
z wadą słuchu, myślę, że wiele osób
niesłyszących jest uzdolnionych artystycznie. Dzieci bardzo chętnie tworzą,
malują, mają bardzo dobre wyczucie
koloru, interesują się także nawet mało
znanymi technikami plastycznymi
np. papercraft - trójwymiarowa technika origami.
Natomiast dorosłe osoby z wadą
słuchu to często osoby, które są już
świadome swojego talentu, pełne pasji, nieobawiające się sięgać po własne
marzenia; będące na studiach magisterskich oraz doktoranckich Akademii Sztuk Pięknych, udzielające się na
różnego rodzaju plenerach malarskich,
organizujące wystawy swoich prac.
M.B. Jaki masz plany na przyszłość ?
M.S. Jestem w trakcie przygotowywania swojej pierwszej, indywidualnej
wystawy, która ukaże się wczesną jesienią, w planach mam również wydanie autorskiego tomiku poezji. Chciałabym także móc dalej realizować
się jako grafik i pedagog, a w bliżej
nieokreślonej przyszłości prowadzić
pracownio-świetlicę artystyczną dla
dzieci oraz młodzieży, w tym także dla
osób niesłyszących. Avatarka
Wikingowie
Wojowniczka
II/2011
iszy
5
Laureaci konkursu
GŁUSI W KULTURZE
Magiczna
Europa
W poprzednim numerze pisaliśmy o wyjeździe do Parlamentu Europejskiego laureatów
konkursu „Magiczna Europa”. Na łamach bieżącego kwartalnika prezentujemy prace
nagrodzonych uczniów oraz ich zainteresowania, pasje, a także plany na przyszłość
Karolina Zięba
ma 17 lat, interesuje się fotografią, lubi czytać
książki. Jest wolontariuszką Fundacji Echo,
pod której opieką jest od 5 roku życia. Bardzo
lubi pomagać innym, dlatego chętnie angażuje
się w działania społeczne.
Uczy się w Liceum Ogólnokształcącym
w Instytucie Głuchoniemych w Warszawie.
Po maturze chciałaby studiować psychologię,
pedagogikę lub pracę socjalną. Konkurs wygrała zdjęciem pt. „Takie niebo, że Rembrandt
zazdrości”.
Krzysztof Steckiewicz
ma 18 lat i jest uzdolniony w przedmiotach
ścisłych. Lubi komputery, ale zawsze był też
dobry z plastyki. W wolnych chwilach układa artystyczne mozaiki. W tym roku kończy
Liceum Ogólnokształcące w Instytucie
Głuchoniemych w Warszawie.
W imieniu swoich kolegów sygnował petycję do Parlamentu Europejskiego w sprawie
napisów. Do konkursu zgłosił zdjęcie zamku
na piasku pt. „Nie ma to jak solidna budowla”.
6
iszy
II/2011
GŁUSI W KULTURZE
Zwiedzaj
Magiczną
Europę
J
uż po raz drugi europoseł Rafał Trzaskowski oraz Fundacja
Widzialni organizują projekt
„Magiczna Europa”, skierowany do
młodzieży z dysfunkcjami wzroku
i słuchu uczącej się na terenie aglomeracji warszawskiej. Sukces pierwszej edycji konkursu, w którym PZG
jako patron miał swój udział oraz
udany wyjazd młodzieży i partnerów
projektu do Brukseli wiosną 2011
r. zachęcił do rozszerzenia formuły
projektu. W tym roku do udziału w
konkursie fotograficzno-dziennikarskim zaproszeni są nie tylko uczniowie szkół średnich, ale również gimnazjaliści (powyżej 14 r. ż.) i osoby
uczęszczające do szkół policealnych
lub uczniowie szkół średnich , ale
również szkół policealnych i gimnazjaliści (powyżej 14 r. ż.). Kwartalnik
„Świat Ciszy” obejmuje patronat medialny nad tym wydarzeniem.
Cele Projektu:
•
skierowanie uwagi publicznej na
dostępności Internetu dla osób nie-
pełnosprawnych i walkę z wykluczeniem cyfrowym
•
zainteresowanie młodzieży z wadami wzroku i słuchu tematyką europejską i umożliwienie jej wizyty
w Parlamencie Europejskim
•
kształtowanie postaw obywatelskich
wśród uczestników projektu
Projekt obejmuje:
• ”Magiczna Europa” – konkurs fotograficzno-dziennikarski na najlepsze
wspomnienia z wakacji spędzonych w
Unii Europejskiej, uwiecznione w formie zdjęcia, reportażu lub nagrania.
Zwycięzcy konkursu wyjadą na wycieczkę do Brukseli, gdzie odwiedzą
m.in. Parlament Europejski.
•
Eurolekcje „Parlament Europejski
z przymrużeniem oka” w szkołach
uczestniczących w projekcie prowadzone przez warszawskiego europosła
Rafała Trzaskowskiego, wykładowcę
akademickiego m.in. w Collegium Civitas, eksperta ds. europejskich, wiceprzewodniczącego Komisji Konstytucyjnej Parlamentu Europejskiego.
•W
arsztaty europejskie m.in. filmowe, których efektem będzie film instruktażowy przygotowany z udziałem młodych aktorów niesłyszących
na temat inicjatywy obywatelskiej
w Parlamencie Europejskim. Film
prezentowany będzie na e-dostępnej
stronie www.trzaskowski.pl. W razie
zainteresowania uczestników możliwa będzie także organizacja warsztatów: teatralnych, fotograficznych czy
radiowych.
Harmonogram projektu:
Konkurs trwa od 20 czerwca do 15 listopada 2011 r.
Ostateczny termin nadsyłania prac
mija 10 października 2011 r. Zwycięzcy zostaną wyłonieni w głosowaniu internetowym. Towarzyszące konkursowi
eurolekcje i warsztaty europejskie odbędą się jesienią 2011 r., zaś wyjazd do
Brukseli wiosną 2012 r.
Regulamin konkursu jest dostępny na
stronie: www.trzaskowski.pl.
II/2011
iszy
7
dla niesłyszących w Muzeum w Wilanowie
Warsztaty teatralne
GŁUSI W KULTURZE
8
iszy
II/2011
Z Moniką Buraczyńską, z Działu
Edukacji Muzeum w Wilanowie
o trwających warsztatach teatralnych
dla niesłyszących, rozmawiała
Małgorzata Bezubik
ŚC: Skąd narodził się pomysł na
warsztaty?
M.B. Pomysł zrodził się z potrzeby
aktywizacji środowiska osób niesłyszących i zainteresowania ich
tak szeroką przecież i różnorodną działalnością Muzeum Pałacu
w Wilanowie. Jest wyraźnym sygnałem otwartości muzeum na różne
potrzeby odbiorców i dostosowanie się do tych potrzeb. Pomysłodawczyniami były Joanna Korczak
i Małgorzata Bielak, związane ze
środowiskiem osób niesłyszących,
od kilku lat współpracujące z Muzeum Pałacem w Wilanowie, które
zwróciły moją uwagę na brak podobnych inicjatyw w stołecznej kulturze.
ŚC: Jaki jest cel warsztatów?
M.B. Celem warsztatów jest umożliwienie osobom niesłyszącym aktywnego udziału w kulturze. Nisza
w tej dziedzinie jest szczególnie dotkliwa dla młodych niesłyszących,
którzy borykają się z trudnościami
w realizacji zainteresowań, nie mają
możliwości twórczego spędzenia
czasu wolnego.
ŚC: J ak duże jest zainteresowanie
tą formą rozwoju artystycznego?
M.B. Zainteresowanie było całkiem
spore, dużo osób pytało o pomysł,
o formę realizacji, o plany. Przedsięwzięciem zainteresowała się też
prasa.
ŚC: Kto prowadzi warsztaty?
M.B. Bartłomiej Ostapczuk -aktor-mim, reżyser przedstawień teatru
pantomimy, autor choreografii, ruchu scenicznego, konsultacji ruchowych i działań pantomimicznych
w przedstawieniach teatrów dramatycznych, nauczyciel.
Od 2005 r. Dyrektor artystyczny Międzynarodowego Festiwalu
Sztuki Mimu odbywającego się
w Teatrze Na Woli w Warszawie.
Pomysłodawca i założyciel Teatru Pantomimy Mimo oraz Warszawskiego Centrum Pantomimy
w Teatrze Na Woli. Prezes Fundacji
Centrum
Pantomimy.
Współtwórca projektów i produkcji artystycznych w zakresie
teatru pantomimy oraz teatru ruchu. Od 2005 roku prowadzi on
w Warszawie Studio Pantomimy.
Wykładowca teatru pantomimy
w ramach projektu „Inspiracje”
Mazowieckiego Centrum Kultury
i Sztuki.
ŚC: Jak duża liczba osób uczestniczy w projekcie?
M.B. Do udziału w projekcie wybraliśmy kilkanaście młodych osób.
Najpierw wezmą one udział w warsztatach pantomimy, a następnie przygotują i wystawią spektakl teatralny,
który będzie wystawiany w Królewskim Teatrze Muzeum Pałacu
w Wilanowie. Premierę planujemy
na lipiec, na którą już teraz serdecznie zapraszamy!
KULTURA OTWARTA NA GŁUCHYCH - KRAJ
Jak się tworzy
napisy dla
niesłyszących?
II/2011
iszy
9
KULTURA OTWARTA NA GŁUCHYCH - KRAJ
Opracowywanie
napisów dla niesłyszących
to niełatwe zadanie.
Wyzwaniem może
być słownictwo
specjalistyczne, szybkość
wypowiedzi aktorów
w sztuce teatralnej
czy na planie filmowym.
Izabela Künstler,
redaktorka napisów
dla niesłyszących,
opowiada o procesie tworzenia napisów
10
iszy
II/2011
Jak przebiega proces przygotowywania napisów dla niesłyszących?
Z jakich etapów się składa?
Jeśli są to napisy do filmu, teoretycznie pierwszy jest etap przygotowania
tekstu, a po nim łączenia go z filmem,
czyli tak zwanego rozstawiania napisów. W praktyce, oba etapy łączą się.
Warto tekst od razu opracować tak,
by był gotowy do rozstawienia bez
większych zmian i poprawek.
Samo przygotowanie tekstu również
może różnie przebiegać. Możemy dostać spisane dialogi filmu lub komentarz filmu dokumentalnego w postaci
pliku tekstowego, ale bardzo często
tekst trzeba spisać ze słuchu. Wbrew
pozorom może to być naprawdę trudne zadanie, bo ścieżka dźwiękowa
nie zawsze jest dobrej jakości i wielu
słów trzeba się domyślać. W przypadku filmów dokumentalnych lub
innych, zawierających specjalistyczne słownictwo, wszelkie wątpliwości trzeba rozstrzygać, sprawdzając
w wiarygodnym źródle. Nie zapominajmy, że napisy mogą pełnić rolę edukacyjną i zapis powinien być wzorowy
pod każdym względem. Tu wspomnę
o często lekceważonej interpunkcji.
Dobrze postawione znaki przestankowe ułatwiają czytanie. Jeśli oglądając film z napisami widzowie mają
poczucie, że nie wszystko rozumieją
i muszą się specjalnie koncentrować
na tekście, może to być wina nieprzemyślanej interpunkcji.
Wracając do funkcji edukacyjnej,
mając do czynienia z tekstem literackim – przykładem ekranizacje „Zemsty” lub „Pana Tadeusza”
– porównujemy zapis z oryginałem.
Etap rozstawiania napisów polega na
ich dokładnym zsynchronizowaniu
z obrazem. Trzeba przy tym uwzględnić montaż filmu. Gdy napisy pojawiają się i znikają jednocześnie
ze zmianami kadrów, czyli cięciami
– napisy czyta się wygodnie, nie migają na ekranie. Jest to żmudna i czasochłonna praca.
Na wszystkich etapach celem jest takie
przygotowanie napisów, by czytanie
nie sprawiało trudności, było naturalne i automatyczne. Oglądając film
z dobrze zrobionymi napisami, nie
powinniśmy na nie w ogóle zwracać
uwagi.
Zadania i etapy pracy mogą być różne,
zależnie od miejsca, gdzie napisy mają
się pojawić. Jeśli są to napisy teatralne
– po przygotowaniu tekstu będą wyświetlane na żywo. To drugi etap,
ważny i emocjonujący. W teatrze nic
nie dzieje się dwa razy jednakowo.
Osoba wyświetlająca napisy musi być
przygotowana na różne niespodzianki – pauzy w innych miejscach, zmianę kolejności tekstu, brak jakiegoś
fragmentu albo nawet improwizację
aktorów.
O ile w teatrze nie mamy już szansy
niczego dopisać, to w przypadku programów telewizyjnych nadawanych
na żywo teksty można i często trzeba
dopisywać na bieżąco. W Polsce takie
napisy emituje tylko TVP, w dodatku
tylko do jednego programu. Przykładowo w telewizji BBC napisy są dodawane do wszystkich programów,
również tych na żywo.
Niezależnie od tego, do jakiego materiału napisy będą dodane, powinny
nad nimi pracować dwie osoby - autor
i redaktor. Bardzo mi zależy na jakości
napisów, druga osoba nie tylko może
wyłapać ewentualne błędy, pomaga też
podjąć decyzje, na przykład w kwestii
KULTURA OTWARTA NA GŁUCHYCH - KRAJ
Urszula Butkiewicz i Izabela Künstler - autorki napisów - przy pracy nad napisami do „Och, Karol 2”
opisu dźwięków. Stale współpracuję
z moją koleżanką Urszulą Butkiewicz,
z którą przez wiele lat pracowałyśmy razem w Redakcji Napisów dla
Niesłyszących. Na zmianę – jedna
z nas pisze, a druga redaguje.
Jak długo trwało przygotowanie napisów do filmu „Och Karol 2”?
Opracowanie napisów do filmu fabularnego, pełnometrażowego trwa
zwykle cztery dni, już z etapem redagowania przez drugą osobę. W przypadku tego najnowszego filmu z napisami wydanymi na DVD, z powodów
technicznych trwało nieco dłużej.
Najpierw przygotowałyśmy napisy
z treścią dialogów. W tym czasie trwała praca nad dźwiękiem filmu. Pełną
wersję – z muzyką i innymi dźwiękami
– przekazano nam po kilku dniach
i dopiero wtedy mogłyśmy uzupełnić
gotowy zapis dialogów o inne informacje. W rezultacie praca trwała
o dzień dłużej.
Czym napisy dla niesłyszących różnią się od zwykłych napisów dla słyszących do filmów obcojęzycznych?
Różnią się przede wszystkim treścią.
Jak już wspominałam, oprócz zapisu
tekstu zawierają informacje o dźwiękach i muzyce, równie ważne dla zrozumienia i pełnego odbioru filmu. Są
też bogatsze od bardzo skrótowych
napisów, będących tłumaczeniem
z innego języka. W przeciwieństwie
do nich zawierają imiona bohaterów,
różnego rodzaju zawołania, okrzyki.
Jeśli jednak w filmie jest dużo dialogów,
w dodatku mówionych bardzo szybko, skróty są konieczne. Wiem, że
nasi odbiorcy oczekują jak najpełniejszego zapisu tekstu, ale pamiętajmy, że film to przede wszystkim
obraz. Zbyt wiele tekstu na ekranie
przeszkadza w oglądaniu.
Napisy dla niesłyszących od zwykłych
mogą się różnić także formą – dla
ułatwienia rozpoznawania bohaterów
filmu, mają różne kolory i są odpowiednio rozmieszczane na ekranie.
W sytuacji, gdy jakieś względy techniczne nie pozwalają na wykorzystanie kolorów, osoby mówiące przedstawiamy dopisując ich imiona lub
przydomki. Oczywiście dotyczy to
scen, w których nie widać osób mówiących.
Czy istnieje jakaś baza informacyjna o filmach z napisami dostępnych
dla osób niesłyszących?
Dotychczas nie. To bardzo dobry
pomysł. Warto nim zainteresować
któryś z portali, stworzyć specjalną stronę. Informacje o wychodzących płytach są teraz rozproszone,
nawet nie wszyscy wydawcy dbają
o to, by przygotowując płytę z napisami, pochwalić się tym. Jak widać,
byłaby to nie tylko forma promocji,
ale po prostu udostępnienia informacji zainteresowanym. O inicjatywach, w których bierzemy udział ja
i Urszula Butkiewicz, piszemy
na stronie www.napisydlanieslyszacych.pl.
Mogę też polecić stronę http://www.
uslyszecteatr.waw.pl – gdzie są wiadomości o przedstawieniach z napisami, organizowanych w ramach
projektu „Poza ciszą i ciemnością”.
Projekt Fundacji Dzieciom „Zdążyć
z pomocą” to jedyna tego rodzaju
inicjatywa w Polsce – istniejąca nieprzerwanie od 2008 roku. W ramach
projektu przygotowujemy opracowania dla osób z dysfunkcjami słuchu
i wzroku, umożliwiające odbiór
przedstawień teatralnych, filmów
i ekspozycji muzealnych.
Czy w związku ze znowelizowaną
ustawą o radiofonii i telewizji możemy spodziewać się zwiększenia
liczby napisów dla niesłyszących do
10%?
Ustawa wchodzi w życie 23 maja br.,
zatem o jej skuteczności przekonamy się już niedługo. Zobowiązuje
nadawców do udostępnienia 10%
programu osobom niepełnosprawnym. Napisów musi więc być więcej
niż teraz, bo jak na razie specjalne
napisy dla niesłyszących nadają tylko dwie telewizje: Telewizja Polska
i od czasu do czasu Canal +. Ale czy
II/2011
iszy
11
KULTURA OTWARTA NA GŁUCHYCH - KRAJ
w każdej telewizji będzie 10%? Ustawa tego nie obiecuje. Poza napisami,
na wspomniane 10% mają się składać
także programy tłumaczone na język
migowy i programy z audiodeskrypcją dla niewidomych. Czyli zapewne
nie będzie 10% napisów, przynajmniej dopóki nie zmieni się treść
ustawy. Chyba że nadawcy postanowią przygotowywać tylko napisy, nie
uwzględniając innych przekazów.
Innych scenariuszy nie chcę brać pod
uwagę, ale - jeśli mam być szczera nie jestem optymistką.
Po licznych rozmowach z przedstawicielami
różnych
telewizji,
mogę powiedzieć, że nadawców
nie cieszy wiadomość o obowiązku, który oznacza dla nich dodatkowe koszty. Telewizje kierują się
wyłącznie
rachunkiem
ekonomicznym, liczą na zyski z reklam.
Z niezrozumiałych dla mnie powodów do potencjalnych widzów reklam
nie zaliczają odbiorców napisów.
Gdyby ktoś podejmował się rozmowy
z nadawcami, sugeruję, by zwracał
im uwagę nie tylko na aspekty społeczne, ale także ekonomiczne. Te
argumenty mogą być bardziej skuteczne.
Gdzie obecnie można uczyć się
opracowywania napisów dla niesłyszących?
Takie zajęcia prowadzone są w ramach
studiów dla tłumaczy między innymi na Uniwersytecie Warszawskim
i w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej. To jeden z przedmiotów kierunku tłumaczeń audiowizualnych.
Niektórzy odbiorcy napisów oczekują skróconej formy z pominięciem
np. wyrażeń staropolskich, zaś inni
preferują jak najwierniejsze napisy.
Z pewnością pogodzenie tak zróżnicowanych potrzeb odbiorców tłumaczenia jest trudne.
Zawsze powinniśmy dokładnie wiedzieć, dla kogo przygotowujemy
opracowanie i zależnie od tego odpowiednio dobierać słowa. Oczekiwania osób niesłyszących od urodzenia,
które od dziecka posługują się PJM,
a język polski poznały jako drugi, bardzo się różnią od potrzeb niedosłyszących lub tych, którzy stracili słuch
jako dorośli. Pogodzenie tych potrzeb
jest w zasadzie niemożliwe, a jednak
musimy to robić. Gdy napisów jest
wciąż niewiele, trudno oczekiwać, że
będą powstawały dwie różne wersje.
Tak różne potrzeby odbiorców powodują nieporozumienia, a nawet rodzą
sytuacje konfliktowe. Przez wiele lat
pracowałam w TVP, w Redakcji Napisów dla Niesłyszących. W początkowym okresie istnienia redakcji z założenia przygotowywano napisy mocno
redagowane. Objaśniała to tabliczka,
zamieszczana na końcu filmu: Napisy dla niesłyszących posługujących
się językiem migowym. Redagowane
napisy przygotowano między innymi do filmowych adaptacji Trylogii
Henryka Sienkiewicza. Wywołało to
polemikę prasową. Czytelnik Gazety
Telewizyjnej zaprotestował przeciwko upraszczaniu składni, pomijaniu
wyrazów archaicznych i innym zmianom. Po jakimś czasie inny czytelnik
podziękował nam właśnie za takie
opracowanie, pisząc, że dzięki niemu
osoba niesłysząca od urodzenia mogła z pełnym zrozumieniem obejrzeć
film. To była ogromna radość i satysfakcja. Zresztą takie poczucie, że robię coś pożytecznego, towarzyszy mi
w pracy zawsze. Dlatego mogę z czystym sumieniem powiedzieć, że lubię
robić napisy dla niesłyszących i chętnie robiłabym ich dużo, dużo więcej.
Życzę tego czytelnikom i sobie.
Konferencja o przekładzie
audiowizualnym
14-15 październik 2011 r., Kraków
M
iędzynarodowa konferencja organizowana przez
UNESCO w Krakowie,
dotycząca tłumaczenia audiowizualnego, jest odpowiedzią na rosnące
potrzeby badawcze w tej dziedzinie,
ze szczególnym uwzględnieniem
12
iszy
II/2011
zapotrzebowania na usługi tłumaczeniowe. Najwięcej uwagi zostanie poświęcone rozwojowi teorii
przekładu audiowizualnego oraz
jej praktycznym zastosowaniom
- wersji lektorskiej, dubbingowi, audiodeskrypcji oraz napisom dla nie-
słyszących, ale także technice flash,
grom (komputerowe i video), lokalizacji stron internetowych i oprogramowaniu.
Więcej informacji na stronie:
http://www.pointsofview.pl
KULTURA OTWARTA NA GŁUCHYCH - KRAJ
Projekt
u
t
l
u
„K
”
r
e
i
r
a
b
z
e
b
ra
Wywiad z koordynatorką projektu „Kultura bez barier”
– Aldoną Machnowską-Góra przeprowadziła Małgorzata Bezubik
Czy mogłaby Pani przybliżyć
naszym czytelnikom projekt
Kultura bez barier?
Projekt „Kultura bez barier” ma
na celu likwidowanie barier - nie
tylko tych architektonicznych,
ale także mentalnych i społecznych, które utrudniają dostęp do
wydarzeń kulturalnych osobom
niepełnosprawnym. Tylko z pozoru dotyczy to niewielkiej grupy
społecznej. Kiedy mówię o trudnościach, jakie mają ludzie niesłyszący lub niepełnosprawni motorycznie, często podaję przykład:
uraz kolana na nartach na długo
sprawi, że nie pójdziesz do teatru,
bo nie będziesz mógł tam dojść,
a słabnący z wiekiem słuch wyeliminuje cię z grona teatromanów.
Założeniem pracy nad projektem
było stworzenie koalicji na rzecz
zmian: środowisk wspierających
osoby niepełnosprawne, instytucji kultury i urzędów.
Jaka jest obecnie oferta kulturalna teatrów i kin dla niesłyszących?
W Warszawie w zasadzie nie ma
stałej oferty. Dwa teatry - Polski
i Polonia - podają, ze posiadają pętle indukcyjne i słuchawki
wzmacniające dźwięk, ale praktycznie są one nieużyteczne. Na
szczęście realizowany jest od lat
projekt „Poza ciszą i ciemnością”,
w którym kolejne spektakle teatralne zostają przystosowane
i prezentowane. Nasz projekt
„Usłyszeć teatr” dotyczy tylko
spektakli Teatru Konsekwentnego.
Czy projekt „Usłyszeć Teatr”
cieszył się dużym zainteresowaniem wśród niesłyszących?
Projekt „Usłyszeć teatr” cieszył się
zainteresowaniem, głównie wśród
grup zorganizowanych z ośrodków na Łuckiej i Placu Trzech
Krzyży. Z repertuaru wybraliśmy
spektakl „Zaliczenie. Lekcja”, który od lat cieszy się niezmiennym
powodzeniem wśród warszawskiej młodzieży. Przedstawienia
z tłumaczem języka migowego
obejrzało przez 3 lata kilkanaście
klas ze szkół ponadpodstawowych
Czy polskie teatry i kina są zainteresowane
dostosowaniem
swojej oferty do potrzeb osób
z wadą słuchu?
Problemem dostosowania teatrów
i kin do potrzeb osób niesłyszących jest brak wiedzy na ten temat.
Na konferencji, na której razem
z Biurem Kultury miasta ST. Warszawy zgromadziliśmy dyrektorów
warszawskich teatrów, najwięcej
czasu poświęciliśmy mówieniu
o tym, jakie są możliwości przystosowania spektaklu teatralnego dla
percepcji osób niesłyszących - tłumacz, napisy, słuchawki i pętle indukcyjne. Oczywiście problemem
jest także brak finansów. Biuro
Kultury m. ST. Warszawy zobowiązało się do przeprowadzenia
raportu z przystosowania i możliwości warszawskich teatrów
Spotkanie, na które Biuro Kultury oficjalnie zaprosiło dyrektorów
miejskich instytucji kulturalnych,
miało na celu poinformowanie
kadr zarządzających instytucjami kulturalnymi o programie,
tj. przeprowadzenie audytu w ich
placówkach, szkoleniach i możliwości realizacji adaptacji wydarzeń/ekspozycji/spektakli w ich
instytucjach. Stworzenie szczegółowego raportu z przystosowania obiektów miejskich instytucji
kultury w Warszawie do realizacji
oferty kulturalnej dla osób z niepełnosprawnością sensoryczną.
Jaki jest obecny stan budynków,
scen i sal, jakie są możliwości inwestowania w systemy do audiodeskrypcji, napisów etc.
Kolejnym etapem miał być cykl
szkoleń, a wreszcie praktyczne
działania: stworzenie stałej oferty kulturalnej Warszawy dla osób
z niepełnosprawnością sensoryczną. Na razie czekamy.
II/2011
iszy
13
KULTURA OTWARTA NA GŁUCHYCH - KRAJ
14
iszy
II/2011
KULTURA OTWARTA NA GŁUCHYCH - KRAJ
Krystyna Rosłan-Kuhn
Poznań Media Expo 2011
Telewizja
cyfrowa
dla wszystkich
II/2011
iszy
15
KULTURA OTWARTA NA GŁUCHYCH - KRAJ
T
egoroczne targi Poznań Media
Expo 2011 zostały zaprojektowane w nieco innej formule niż dwie edycje poprzednie z 2009
i 2010 roku. Zarówno część targowa, jak
i konferencyjna poświęcone były jednemu tematowi: wdrażaniu naziemnej
telewizji cyfrowej w kontekście korzyści
i zagrożeń, które niesie ona dla odbiorcy – telewidza. Również formuła organizacyjna odbiegała od dotychczasowej
praktyki. Bowiem w dniu 4 marca br.
Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Jan Dworak, oraz
Prezes Zarządu Międzynarodowych
Targów Poznańskich, dr Andrzej Byrt,
zawarli porozumienie w sprawie współpracy przy organizacji Poznań Media
Expo 2011, na mocy którego Krajowa
Rada Radiofonii i Telewizji wzięła na
siebie w merytoryczne przygotowanie
części konferencyjnej, natomiast udostępnienie niezbędnej infrastruktury,
organizację wystawy sprzętu oraz szeroką promocję tego wydarzenia zapewniły
Międzynarodowe Targi Poznańskie.
„Telewizja cyfrowa dla wszystkich”, hasło, wokół którego koncentrowały się
wszystkie wydarzenia targów, było omawiane w trzech głównych aspektach.
Po pierwsze, całkowite wyłączenie
w połowie 2013 roku telewizji analogowej postawi ok. 30% polskich gospodarstw domowych, odbierających
telewizję wyłącznie z nadajników naziemnych, wobec konieczności zakupu i zainstalowania odpowiedniego
urządzenia odbiorczego, a także nabycia umiejętności niezbędnych do jego
obsługi. Dla uboższej części społeczeń-
16
iszy
II/2011
stwa, a także dla osób starszych i niezaradnych będzie to zarówno problem
ekonomiczny, jak i praktyczny. To właśnie ta grupa jest potencjalnie zagrożona wykluczeniem, może bowiem stracić
dostęp do telewizji w ogóle.
Po drugie, dla osób niepełnosprawnych z upośledzeniami wzroku i słuchu telewizja cyfrowa wprowadza
możliwości dodatkowych funkcji
i usług, których realizacja w telewizji
analogowej była niemożliwa lub bardzo ograniczona. Chodzi tu w pierwszym rzędzie o udostępnianie przez
nadawców w szerszym niż dotąd zakresie przekazów telewizyjnych z napisami dla osób z dysfunkcją słuchu
oraz przekazów uzupełnionych o tzw.
audiodeskrypcję, czyli szczegółowy
opis sytuacji i akcji dziejących się na
ekranie dla osób niewidzących lub
z poważnym ograniczeniem widzenia. Ta grupa obywateli (a jest ich
w Polsce około 5 milionów) może dzięki
telewizji cyfrowej uniknąć wykluczenia,
pod warunkiem posiadania odpowiedniego sprzętu i dostępności dedykowanych dla nich usług.
Po trzecie, wiedza na temat cyfryzacji,
a przede wszystkim o terminach wyłączenia telewizji analogowej i sposobach
zabezpieczenia się przed utratą dostępu do telewizji, jest w społeczeństwie
bardzo ograniczona. Sposób przygotowania obywateli, uświadomienie
im konieczności i korzyści konwersji
analogowo-cyfrowej stanowić będzie
o powodzeniu tego procesu.
Pierwsza konferencja targowa, w dniu
15 kwietnia poświęcona była zapobie-
ganiu wykluczeniu cyfrowemu osób
ubogich, niezaradnych i niepełnosprawnych. Wśród prelegentów znaleźli się przedstawiciele największych
polskich organizacji społecznych sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi i będącymi w trudnej
sytuacji materialnej i życiowej. Ich wystąpienia były niezwykle poruszające
i pouczające.
Na co dzień nie zdajemy sobie sprawy
jak wielkie trudności muszą pokonywać niepełnosprawni, aby uczestniczyć w życiu społecznym. Ogół społeczeństwa powinien im w tym pomóc
przez akceptację ich odmienności
oraz zapewnienie dostępu do ułatwień
umożliwiających niepełnosprawnym
w miarę normalne funkcjonowanie.
W trakcie konferencji zostały przedstawione sposoby realizacji tych ułatwień,
polegające miedzy innymi na oferowaniu nie tylko takich usług, jak napisy
i audiodeskrypcja, a także urządzeń
pozwalających na dostęp do nich.
Równie znaczący problem stanowi
brak możliwości zakupu przez gospodarstwa żyjące w ubóstwie lub na jego
granicy urządzeń do odbioru telewizji
cyfrowej. W trakcie konferencji podano przykłady rozwiązań zastosowanych w innych krajach europejskich
oraz zwrócono uwagę na konieczność
opracowania w naszym kraju kompleksowych i systemowych rozwiązań
zapobiegających temu typowi wykluczenia. Należy bowiem pamiętać, że
dla większości osób znajdujących się
w tej grupie telewizja stanowi jedyne
źródło informacji i rozrywki.
KULTURA OTWARTA NA GŁUCHYCH - KRAJ
Wystąpienie członka
ZG PZG na konferencji
„Telewizja cyfrowa
dla wszystkich”
w Poznaniu
Kolejny problem poruszony w tej części konferencji to polityka informacyjno-edukacyjna i jej rola w procesie
konwersji analogowo-cyfrowej. Na
tym polu nie notujemy w naszym kraju sukcesów, a społeczeństwo niecierpliwie oczekuje rozpoczęcia „na serio”
organizowanej przez Ministerstwo
Infrastruktury kampanii promującej
telewizję cyfrową .
Z wielką satysfakcją odnotować należy udział w konferencji przedstawicielki Komisji Europejskiej, która
przywiązuje wielka wagę do problemu zagrożeń wykluczeniem cyfrowym obywateli Europy. Świadczy
o tym przyjęty niedawno dokument
pod nazwą Cyfrowa Agenda dla Europy. Z wystąpienia przedstawicielki
Biura Rzecznika Praw Obywatelskich
zebrani dowiedzieli się o działaniach
tego organu na rzecz niepełnosprawnych, przede wszystkim w dziedzinie
doskonalenia prawa.
Pierwszy dzień targów i konferencji
zebrani ocenili jako niezwykle interesujący i potrzebny, poruszający istotnie problemy społeczne. Można by go
uznać za w pełni udany, gdyby nie absolutny brak zainteresowania, mimo
szeroko zakrojonej akcji promocyjnej,
ze strony parlamentarzystów i przedstawicieli resortów, które z racji swoich
kompetencji powinny być w Poznaniu
obecne.
Być może dokument końcowy konferencji, który został rozesłany do Komisji Sejmowych i senacki, a także do
Ministerstw i urzędów centralnych,
spotka się w nieco większym zainteresowaniem.
Elementem promocji naziemnej telewizji cyfrowej, której na co dzień zdecydowanie brakuje, był drugi dzień targów. Jak słuszny był wybór tego tematu,
świadczy fakt olbrzymiego zainteresowania ze strony mieszkańców Poznania, i to zarówno na wystawie sprzętu,
jak i na odbywających się równolegle
prolekcjach. Odwiedzający mieli okazję
dowiedzieć od ekspertów o zaletach telewizji cyfrowej, o harmonogramie jej
wdrażania, a także uzyskać poradę na
temat tego, na co należy zwrócić uwagę przy zakupie odbiornika czy dekodera cyfrowego. Na demonstrowanych
obok stoiskach targowych można było
zapoznać się z konkretną ofertą znanych producentów odbiorników, anten
i osprzętu instalacyjnego. Najbardziej
zaawansowane technologicznie urządzenia demonstrowane na targach zostały wyróżnione nagrodą PME 2011
pod nazwą Cyfrowy Super Produkt.
Promocję naziemnej telewizji Cyfrowej
zakończono sesją informacyjną i pokazem
sprzętu radiofonii cyfrowej, która czeka na
swój wielki dzień po zakończeniu konwersji analogowo-cyfrowej w telewizji.
Oceniając przebieg tegorocznych targów
Poznań Media Expo należy stwierdzić,
że przyjęta formuła skoncentrowania się
na jednym wybranym temacie zdecydowanie się obroniła. Sprawdziła się również formuła ścisłej współpracy z krajowym regulatorem mediów – KRRiT.
Należy mieć nadzieję, że przyszła edycja,
PME 2012, będzie równie udana jak tegoroczna oraz zostanie skoncentrowana na
równie ważnym społecznie temacie przy
udziale kompetentnych prelegentów oraz
dzięki wsparciu hojnych sponsorów.
Przedstawiciel Zarządu Głównego
PZG – Piotr Nowak – przedstawił
krótko informacje dotyczące Polskiego Związku Głuchych: rys historyczny, działalność rehabilitacyjną i wielokierunkową pomoc osobom z wadą
słuchu na terenie całego kraju. Na
podstawie sprawozdania statutowego
omówił strukturę wiekową osób zarejestrowanych w tym stowarzyszeniu.
Zaznaczył, że w Polsce może być około 1 miliona osób z wadami słuchu.
W kolejnej części swego wystąpienia, prelegent przywołał akty
prawne obowiązujące w Polsce
- Konstytucję RP-art.69, Kartę Praw
Osób Niepełnosprawnych, Uchwałę
Sejmu RP z 1 sierpnia 1997 art. &1
pkt. 8, Europejską Strategię dotyczącą osób niepełnosprawnych na lata
2010-2020 - Karta Praw Podstawowych - art. 1; 21; 26.
Przedstawiciel Polskiego Związku
Głuchych przedstawił problem osób
niesłyszących w odbiorze programów
TV (napisy, tłumacz j. migowego)
oraz ogromne możliwości telewizji
cyfrowej dla środowiska osób niesłyszących.
Prelegent zaprezentował dane o napisach w TVP, gdzie emituje się zaledwie
8% programów z napisami dla niesłyszących, wobec BBC, która od kwietnia 2008 r. nadaje 100% napisów.
Wspomniał również o trudnościach
finansowych niesłyszących i prosił
o bezpłatne dekodery dla nich.
Piotr Nowak
II/2011
iszy
17
KULTURA OTWARTA NA GŁUCHYCH - KRAJ
Projekt
Anna Żórawska
Poza Ciszą
i Ciemnością
To dla osób niewidomych i niesłyszących
możliwość uczestniczenia
w życiu kulturalnym
F
ilmy, spektakle, wystawy…
– osoby zdrowe mogą przebierać w ofertach kulturalnych. Tej
możliwości nie mają niepełnosprawni sensorycznie. Niesłyszący nie znają polskich filmów, przedstawień, bo
w kinach, teatrach i na wydawanych
w Polsce DVD nie ma polskich napisów. Wyjątki można policzyć na
palcach. Jeśli do kina lub teatru
wybierze się ktoś niewidomy, musi
prosić siedzących obok znajomych,
by opowiadali, co dzieje się na scenie i jak wyglądają bohaterowie. W
muzeum – zadanie widzącego znajomego jest jeszcze trudniejsze. Polskie instytucje kulturalne najczęściej
nie wiedzą, jak niewiele trzeba, by
z ich oferty mogli skorzystać wszyscy,
także niewidomi i niesłyszący. Potrzebne są: napisy dla niesłyszących,
tłumacz języka migowego, audiode-
18
iszy
II/2011
skrypcja oraz materiały wspomagające dla niewidomych.
Projekt „Poza Ciszą i Ciemnością” jest
jedyną w Polsce inicjatywą, stale zajmującą się ułatwianiem dostępu do
kultury osobom z dysfunkcjami wzroku i słuchu.
Projekt od 2008 r. systematycznie
w różnych odsłonach udowadnia, że
warto inwestować w nowe rozwiązania, by móc dać radość z odbioru
sztuk teatralnych, polskiej kinematografii oraz ekspozycji muzealnych
osobom z dysfunkcją słuchu i wzroku. Osoby niewidome i niesłyszące
mają szansę rozmiłować się w kulturze tylko dzięki systematycznie organizowanym adaptacjom wydarzeń
kulturalnych, co stanowi główne założenie projektu.
Organizatorzy starają się również,
by powstające opracowania były dla
odbiorców atrakcyjne. Cel edukacyjny
i popularyzatorski jest ważny, ale nie
może przysłonić i zdominować idei
kontaktu ze sztuką jako celu samego
w sobie. Wyjście do teatru, spotkanie
ze sztuką za pośrednictwem specjalnie
przygotowanych opracowań, powinno
być dla naszych odbiorców źródłem
radości, przeżyć estetycznych i duchowych. Dlatego przygotowując wydarzenia współpracujemy z doświadczonymi
autorkami tekstów, tłumaczkami materiałów audiowizualnych. Nasze partnerki, pisząc skrypty audiodeskrypcji i
opracowania tekstu dla niesłyszących,
zwracają uwagę na walory języka i odpowiedni dobór środków językowych
po to, by choć w najmniejszym stopniu
zastąpić doznania, do których niewidzący i niesłyszący nie mają dostępu.
KULTURA OTWARTA NA GŁUCHYCH - KRAJ
Kino „Poza Ciszą i Ciemnością”
F
undacja Dzieciom „Zdążyć
z Pomocą” zainicjowała pierwszy
w Warszawie cykl pokazów filmowych z audiodeskrypcją dla osób
niewidomych i napisami dla niesłyszących. Honorowy patronat nad
projektem objęła Prezydent Miasta
Stołecznego Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz oraz Państwowy Fundusz
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Pierwszy pokaz odbył się 7 października 2008 roku w Kinie Muranów. Inaugurację poprowadziła Grażyna Wolszczak.
Efekty przedsięwzięcia to:
• Zorganizowanie 35 seansów;
• Współpraca z kinami warszawskimi: Alchemia, Muranów, Femina,
Rejs;
• Opracowanie z audiodeskrypcją
4 filmów dokumentalnych Instytutu Pamięci Narodowej – Festiwal
Filmowy ECHA KATYNIA – 13-16
kwietnia 2010 r.;
• 21 opracowanych filmów z audiodeskrypcją dla niewidomych i napisami
dla niesłyszących: „Rewers”, „Enen”,
„Afonia i pszczoły”, „Epidemia miło-
ści”, „Dzieci Wehrmachtu”, „Tatarak”,
„Jeszcze nie wieczór”, „Gwiazda Kopernika”, „Janosik. Prawdziwa historia”, „Ostatnia akcja”, „U Pana Boga
w ogródku”, „Madagaskar 2”, „Wino
truskawkowe”, „33 sceny z życia”,
„Popiełuszko. Wolność jest w nas”,
„Parę osób, mały czas”, „U Pana Boga
za piecem”, „Horton słyszy Ktosia”,
„Boisko bezdomnych”, „Wszystko będzie dobrze”, „Ogród Luizy”.
Od października 2008 r. w pokazach
wzięło udział ponad 2600 osób.
Teatr ”Poza Ciszą i Ciemnością”
W
maju 2009 r. Fundacja Dzieciom „Zdążyć z Pomocą”
rozpoczęła nowy projekt
– Teatr „Poza Ciszą i Ciemnością” przy
współpracy z Teatrem Narodowym
w Warszawie. Do tej pory dla niepełnosprawnych sensorycznie przystosowano
15 spektakli.
Dzięki projektowi Teatr „Poza Ciszą
i Ciemnością” dla niewidomych i niesłyszących przygotowano 15 spektakli
z audiodeskrypcją i napisami:
• Teatr Narodowy w Warszawie:
Opowiadania dla dzieci Isaaca Bashevisa Singera,
Iwanow Antona Czechowa,
Tartuffe Moliera,
Umowa, czyli Łajdak ukarany Pierre’a
de Marivaux,
Balladyna Juliusza Słowackiego,
Kazimierz i Karolina Ödöna von Horvátha,
Księżniczka na opak wywrócona Pedra
Calderóna de la Barca,
Miłość na Krymie Sławomira Mrożka,
Wiele hałasu o nic Williama Shakespeare’a;
• Teatr Nowy im. Tadeusza Łomnickiego w Poznaniu:
Kwartet Ronalda Harwooda
Ożenek Nikołaja Gogola
• Teatr Powszechny im. Zygmunta Hübnera w Warszawie:
Lot nad kukułczym gniazdem Kena
Keseya
• Teatr Rampa na Targówku w Warszawie:
Pińska szlachta Wincentego Dunin-Marcinkiewicza
Nie uchodzi, nie uchodzi...czyli Damy
i Huzary Aleksandra Fredry
• Teatr Dramatyczny im. Jerzego
Szaniawskiego w Płocku (współpraca ze Stowarzyszeniem De Facto
z Płocka):
Opowieść wigilijna Charlesa Dickensa.

II/2011
iszy
19
KULTURA OTWARTA NA GŁUCHYCH - KRAJ
Wydawnictwa DVD
S
tarania Fundacji sprawiły, że do
wydań polskich filmów na DVD
z katalogu Gutek Film i Focus
Producers zostały dodane ścieżki
dźwiękowe z audiodeskrypcją dla nie-
widomych i napisy dla niesłyszących.
Tytuły Wino truskawkowe Dariusza
Jabłońskiego oraz Popiełuszko. Wolność jest w nas. Rafała Wieczyńskiego są dostępny w sprzedaży. W paź-
dzierniku 2009 r. z adaptacją wydano
również występy taneczno-wokalne
Zespołu Mazowsze przy współpracy
Agencji Artsytycznej MTJ i Mazowieckiego Sioła Julianówki.
Muzeum “Poza Ciszą i Ciemnością”
W
Kontakt:
spółpraca z Muzeum Powstania
Warszawskiego
– marzec – grudzień 2010 r.
Zwiedzający Muzeum Powstania Warszawskiego otrzymali książkę reliefową
z opisami brajlowskimi, zawierającą
symbole związane z II Wojną Światową i Powstaniem Warszawskim. Do
dyspozycji są także ilustracje reliefowe
m.in. krzyża harcerskiego, bagnetu, pistoletu czy granatu, również opatrzone
komentarzem.
Nowością projektu są tzw. pocztówki
dźwiękowe, także dostępne w Muzeum. Znajdują się na nich specjalnego
rodzaju pliki dźwiękowe w formacie
20
iszy
WAV, zawierające nagrania wybranych
miejsc i tras. Dzięki nim wiernie zapisywany jest dźwięk, jaki odbierałby słuchacz znajdując się w miejscu,
w którym nagranie było dokonywane.
W sprawnym poruszaniu się po Muzeum pomagają zwiedzającym specjalnie opracowane także przez Fundację
i jej partnerów audio przewodniki.
Dzięki profesjonalnemu opisowi przygotowanemu zgodnie z zasadą „od
ogółu do szczegółu”, osoba niewidząca może wyobrazić sobie konkretny
przedmiot lub eksponat. Materiał zawiera opis 23 stacji spośród wszystkich
dostępnych w Muzeum Powstania.
Jeśli chcą Państwo poszerzyć ofertę kulturalną Waszych miast oraz instytucji
dla osób niewidomych i niesłyszących,
jesteśmy gotowi podzielić się naszą wiedzą i doświadczeniem.
Zachęcamy do kontaktu:
II/2011
Anna Żórawska
koordynatorka projektów
„Poza Ciszą i Ciemnością”
rzecznik współpracy i rozwoju
tel. (22) 890 20 77
e-mail: [email protected]
Do materiałów filmowych, które
są dostępne w Muzeum, a które zawierają komentarz lektora, zostały dołączone napisy przygotowane
z myślą o osobach z dysfunkcją słuchu.
Dodatkowo grupom osób niesłyszących, zwiedzającym Muzeum i korzystającym z pomocy przewodnika,
towarzyszył tłumacz języka migowego.
Realizację projektów „Poza Ciszą
i Ciemnością” wspierają: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Polski Instytut Sztuki Filmowej,
PFRON, GlaxoSmithKline Consumer
Healthcare. Fundacja Dzieciom
„Zdążyć z Pomocą”
ul. Łomiańska 5
01-685 Warszawa
tel. (22) 833 88 88
www.dzieciom.pl
KULTURA OTWARTA NA GŁUCHYCH - ŚWIAT
Rosyjski kanał
z napisami
dla niesłyszących
W
Rosji powstanie kanał
z napisami dla osób niesłyszących. Nowy projekt
medialny zatytułowany IDEA Premium Channel będzie nadawany
w technologii wysokiej rozdzielczości
(HDTV) w pakietach różnych operatorów.
filmów fabularnych, pojawią się również seriale i dokumenty. Kanał telewizyjny zapowiada emisję
ponad 100 filmów miesięcznie, z czego 30 stanowić będą premiery. Oprócz
źródło: http://satkurier.pl/news/64695/
rosyjski-kanal-z-napisami-dla-nieslyszacych.html
Międzynarodowy
obóz dla niesłyszących
w Niemczech
więciodniowy, międzynarodowy obóz
dla niesłyszących.
W
Niemczech, w dniach
od 30 lipca – 7 sierpnia
2011 r. odbędzie się dzie-
Organizatorzy zapewniają wiele ciekawych atrakcji m.in. imprezy z potrawami niemieckimi, Go-Kart, podróż do Kolonii z przewodnikiem
posługującym się językiem migowym,
bilety na DTM oraz wiele ciekawych
gier i niespodzianek
Przedstawiciele poszczególnych krajów
będą prezentować stroje narodowe, flagi swoich państw oraz gotować dania
narodowe i świętować kulturę. Organizatorzy zapewniają bezpłatne napoje.
Istnieje możliwość zorganizowania także zajęć sportowych. Codziennie będą
odbywały się wyścigi Relay.
źródło: http://dfce9.jimdo.com
II/2011
iszy
21
KULTURA OTWARTA NA GŁUCHYCH - ŚWIAT
w ramach zimowej szkoły EFSLI w 2011 r.
O
Marinella Salami/EFSLI
22
iszy
II/2011
Źródło: Efsli newsletter Spring Edition2011
d 21-23 stycznia 2011 r.
piętnastu tłumaczy z całej Europy brało udział
w warsztatach scenicznego tłumaczenia na Słowacji prowadzonych
przez doświadczonego eksperta-tłumacza, Zane Hemę organizowanych
przez EFSLI (pol. Europejskie Forum Tłumaczy Języków Migowych)
Zajęcia obejmowały dyskusję nad
tłumaczeniem poezji, utworów muzycznych, spektakli teatralnych.
Kolejna szkoła EFSLI planowana
jest w następnym roku. scenicznego tłumaczenia
Warsztaty
KULTURA OTWARTA NA GŁUCHYCH - ŚWIAT
TV5MONDE
telewizyjny kanał francuskojęzyczny
z polskimi napisami
S
tacja TV5MONDE, obecna
w Polsce od ponad 20 lat, jest jedną z pierwszych zagranicznych
stacji telewizyjnych dostępnych w kraju. Dzisiaj, ten międzynarodowy kanał
francuskojęzyczny, nadawany w ofercie podstawowej większości telewizji
kablowych, satelitarnych i przez IPTV,
dostępny jest w ponad 11 milionach
gospodarstw domowych. Oznacza to,
że Polska jest trzecim krajem w Europie pod względem dystrybucji.
Od 24 marca 2011, TV5MONDE
wprowadziło polskie napisy dostępne
w godzinach największej oglądalności
przez prawie 10 godzin dziennie.
Każdy widz znajdzie coś dla siebie: najlepsze francuskojęzyczne produkcje
kinowe i telewizyjne, programy dokumentalne (np. magazyn podróżniczy
Thalassa w każdą sobotę o 18.30), magazyny informacyjne i publicystyczne
(Mise au point w czwartki o 17.05)
oraz programy rozrywkowe, takie jak
ulubiony przez Polaków teleturniej
Question pour un champion (od niedzieli do piątku o 16.30).
TV5MONDE emituje średnio 250
godzin FILMÓW FABULARNYCH
rocznie. Zaprasza swych widzów na
sześć seansów filmowych tygodniowo. Wybiera produkcje skierowane
do różnych grup widzów: dramaty,
komedie, klasyki kina i nowości filmowe. Prezentuje również retrospektywy
największych francuskich reżyserów
i aktorów, którzy na zawsze zapisali się
w pamięci światowej kinematografii.
W czerwcu, na przykład, TV5MONDE zaprasza na cykl poświęcony wielkiemu reżyserowi Alain’owi Resnais
i wyświetla jego największe dzieła
(miedzy innymi Wujaszek z Ameryki
z Gerard’em Depardieu w roli głównej).
W maju natomiast, z okazji festiwalu
w Cannes, stacja pokazywała największe produkcje kinowe, które na zawsze
zapisały się w pamięci francuskiej kinematografii, jak na przykład Les quatre
cents coups François Truffaut.
Obok francuskojęzycznych filmów,
TV5MONDE emituje seriale. W czerwcu stacja przygotowała dla widzów
poruszający serial Un village français,
śledzący losy mieszkańców małej francuskiej wioski Villeneuve pod niemiecką okupacją podczas Drugiej Wojny
Światowej (Środy o 18.35, czwartki
o 14.04 oraz piątki o 23.50)
Kanał oferuje filmy podróżnicze (En
voyage w środy o 9.05), społeczne
(Questions à la une, środy o 17.05),
artystyczne (Le plus grand musée du
monde, piątki o 10.05) i ekologiczne
(Coup de pouce pour la planète, soboty
o 13.05). Dzięki nim mogą odkrywać
nieznane miejsca, poznać życie wielkich
“400 batów” reż. François Truffaut
Od 24 marca 2011 r. nadaje programy telewizyjne
z napisami w języku polskim umożliwiając dostęp
do informacji, kultury, stylu życia, a także najlepszych
produkcji filmowych krajów francuskojęzycznych
ludzi; pozwalają zbliżyć się do miejsc,
w których nigdy nie byli oraz rozumieć
zagadnienia otaczającego świata.
Ponadto, zaprasza na regularne cykle
magazynów z polskimi napisami: podróżniczych (Thalassa , soboty o 18.35,
GEO-360 , soboty o 14.00 i poniedziałki o 22.00, L’Amérique dans tous ses
états, niedziele o 19.00), filmowych
(Cinémas, piątki o 17.05), literackich
(La Grande Librairie, czwartki o 23.50)
oraz informacyjnych i publicystycznych (Le point w poniedziałki o 17.05,
Mise Au point w czwartki o 17.05).
Szczegółowe informacje programowe
są publikowane między innymi w dodatku Gazety Wyborczej (Gazeta Telewizyjna), tygodniku To i Owo oraz
na stronie internetowej Cyfrowego
Polsatu http://www.cyfrowypolsat.pl/
program-tv/tv-5-europe-pl.
TV5MONDE jest dostępne w pakietach podstawowych operatorów kablowych np. w UPC, Vectrze, Multimediach, Aster, w sieci Toya, Stream,
Inea i u wielu innych. Kanał znajduje
się także w ofercie platform cyfrowych: Cyfrowym Polsacie, Cyfrze +,
n i TPSA. Właściciele indywidualnych
anten satelitarnych mogą odbierać niekodowany sygnał TV5Monde z polskimi napisami na pozycji 19,2 E.
II/2011
iszy
23
NASZE SPRAWY
Konferencja
Równe szanse
- niepełnosprawni obywatele w Polsce i w krajach UE
27 kwietnia 2011 r. w Sejmie RP odbyła się konferencja „Równe szanse w pracy – niepełnosprawni obywatele w Polsce i w krajach UE”. Celem konferencji było podkreślenie konieczności dostosowania
prawodawstwa w Polsce, tak aby zwiększyć szanse osób z niepełnosprawnością na rynku pracy
F
unkcję organizatorów konferencji
pełnili: Parlamentarny Zespół ds.
Osób Niepełnosprawnych, Koalicja na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością, Europejskie Stowarzyszenie
Świadczeniodawców Usług dla Osób
Niepełnosprawnych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Stowarzyszenie
Przyjaciół Integracji.
Patronat honorowy nad tym wydarzeniem objęli posłowie na Sejm RP
– Sławomir Piechota i Marek Plura – oraz
Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych, Jarosław Duda.
Wśród zaproszonych gości byli Przedstawiciele Europejskiego Stowarzyszenia Świadczeniodawców Usług dla
Osób Niepełnosprawnych – Franz
Wolmayr oraz Luk Zelderoo, którzy
zaprezentowali najlepsze modele rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych na tle systemu orzekania
o niepełnosprawności w wybranych
krajach Unii Europejskiej, a także
strategie UE wobec osób niepełnosprawnych.
Podczas konferencji przedstawione zostały przez posłów RP – Sławomira Piechotę
oraz Marka Plurę – działania legislacyjne
Sejmu, dotyczące proponowanych zmian
systemu wspierania rehabilitacji społeczno-zawodowej osób niepełnosprawnych.
Uczestnicy konferencji mieli również
okazję dowiedzieć się, jak wygląda polska droga do ratyfikacji Konwencji ONZ
o prawach osób niepełnosprawnych.
Małgorzata Bezubik
15 maja 2011 r. Pracownia
Lingwistyki Migowej Wydziału
Polonistyki Uniwersytetu
Warszawskiego zorganizowała
międzynarodową konferencję
„Lingwistyka Migowa
w Polsce” / „Sign Linguistics
in Poland”
Międzynarodowa Konferencja
Lingwistyka
Migowa w Polsce
T
ematyka pierwszych wykładów
oscylowała wokół zagadnień
związanych z sytuacją polskiego
języka migowego w naszym kraju. Omówiono genezę badań językoznawczych
nad naturalnym językiem migowym
w Polsce. Dokonano również podsumowania dotychczasowej działalności oraz
przedstawiono plany dalszych badań naukowych Pracowni Lingwistyki Migowej.
Językoznawcy z Niemiec przedstawili
piętnastoletni, autorski projekt opracowania Korpusu DGS (pol. niemiecki
język migowy).
Profesor Christaian Rathman z Uniwersytetu w Hamburgu uwypuklił znaczą-
24
iszy
II/2011
cą różnicę między językiem fonicznym
a migowym – przestrzeń. Prelegent omówił znaczenie gestów w językach migowych i podkreślił, że mogą one występować równoważnie z językiem. Dokonał
również klasyfikacji mimiki ze względu na
funkcje - emocjonalną i językoznawczą.
Podczas konferencji prelegenci z Niemiec
dokonali prezentacji portalu internetowego dla niesłyszących w Niemczech
i zaproponowali swoje wsparcie w realizacji podobnych projektów w Polsce.
Ostatnie trzy przemówienia prezentowane przez polskich badaczy dotyczyły
badań nad językami migowymi w świetle
zagranicznych źródeł. Zostały omówione
również zagadnienia związane z relacjami
przestrzennymi w języku migowym – statystycznymi i dynamicznymi oraz takie
pojęcia, jak: „ramy odniesienia”, klasyfikatory, ikoniczność.
Zdefiniowano pojęcie dwujęzyczności
dwumodalnej w ramach której omówiono – code-witching, code-mixing, code-blending.
Przedstawiono również teorię „grupy
zagłuszonej” oraz charakterystykę mowy
egocentrycznej.
Konferencja stanowiła znakomitą platformę
do wymiany doświadczeń związanych z badaniami lingwistycznymi nad naturalnymi
językami migowymi w Polsce i na świecie.
NASZE SPRAWY
Projekt
S
eFESTO
ystem wspierania zatrudnienia
osób głuchych na wolnym rynku w Polsce jest słabo rozwinięty na tle innych krajów europejskich,
a przez wiele lat w miejscach pracy brakowało doradców zawodowych, którzy
mogliby wspomagać pracowników
z wadą słuchu. Analizy w naszym kraju wykazały, że największa liczba osób
niepełnosprawnych jest zatrudniana
w rolnictwie, leśnictwie oraz w produkcji (odpowiednio 30% i 19%
wszystkich zatrudnionych niepełnosprawnych). Głównym wskazywanym
powodem takiej sytuacji jest niski poziom wykształcenia oraz nieodpowiednie kwalifikacje zawodowe. Innymi
słowy, niepełnosprawni obywatele nie
mają możliwości nabywania i rozwijania bardziej specyficznych umiejętności związanych z elektryką, informatyką i technologiami cyfrowymi.
Tym samym nie mają dostępu do wielu
możliwości rynku pracy, związanego
z wykorzystaniem zaawansowanych
rozwiązań technologicznych.
Projekt eFESTO jest projektem międzynarodowym, w ramach którego
zostanie stworzona platforma e-learningowa - środowisko kształcenia
na odległość, którego celem będzie
dostarczanie usług edukacyjnych osobom niesłyszącym (uczniom i osobom
pracujących) umożliwiając im nabycie
kompetencji adekwatnych do potrzeb
współczesnego rynku pracy. Do kompetencji tych zalicza się miedzy innymi
umiejętność obsługi nowoczesnych
urządzeń elektrycznych i elektronicznych.
W szczególności projekt ma pozwolić
na transfer innowacyjnych rezultatów
z systemu akademickiego do systemu
kształcenia zawodowego oraz metodologii, narzędzi, infrastruktury IT
i treści szkoleniowych. Ma także przyczynić się do transferu podpatrzonych
działań ukierunkowanych na wsparcie
młodych niepełnosprawnych obywateli w procesie efektywnego rozwoju
społecznego i profesjonalnego. Podstawowym zadaniem projektu jest włączenie do rynku pracy i zatrudnienie
osób niesłyszących w poszczególnych
obszarach i sektorach zawodowych,
takich, jak: laboratoria biomedyczne,
telekomunikacja czy przemysł i środowiska wdrożeniowe. Planowane rezultaty projektu to portal internetowy,
przez który dostępny będzie system
e-learningowy opracowany w trakcie
projektu. Owocem będą także podnoszące kwalifikacje kursy teoretyczne,
dotyczące obsługi aparatury elektronicznej oraz języka angielskiego.
Projekt eFESTO będzie bazował na
doświadczeniach z dwóch innych projektów – PSELDA i LA.DI.RE dotyczących kształcenia na odległość realizowanych przez Uniwersytet Sannio we
Włoszech:
LA.DI.RE jest innowacyjnym projektem nauczania na odległość. Działa on
poprzez sieć laboratoriów, które stanowią integralną część interaktywnych
narzędzi nauczania w wirtualnych klasach kierujących systemem nauki.
PSELDA jest drugim projektem, na
technologii i metodologii którego ma
opierać się projekt eFESTO. Jest projektem eksperymentalnym.
Środowisko
e-learningowe
dla niepełnosprawnych
uczniów
Projekt eFESTO rozpoczął się 2 listopada 2009 roku. Pierwszym głównym
rezultatem projektu było opracowanie
raportu z Analizy Potrzeb dla zbadania
sytuacji głuchych obywateli Polski. Kolejnym raportem był dokument przedstawiający stan faktyczny w Polsce, który pomoże oszacować możliwości osób
głuchych na rynku pracy oraz zbudować
istotną analizę, która posłuży lepszemu
zrozumieniu obecnej sytuacji wraz z
kierunkiem jej poprawy. Obecnie trwają
pracę nad opracowaniem treści kursów
oraz ich dostosowania do potrzeb osób
Głuchych tj. tłumaczeń na Polski Język
Migowy oraz International Sign.
Zakończenie projektu przewidziane
jest na październik 2011 roku. Jednakże już teraz można śledzić postępy prac
na stronie www.efestoproject.eu.
Koordynatorem projektu jest firma Techin Sp. z o.o. , a jego partnerem ze strony Polski jest Polski Związek Głuchych.
Ponadto partnerami projektu są:
• TIME Foundation „This Is My Environment” – Bułgaria
• Corvinno Technology Transfer Center Non Profit Ltd. Węgry
•
Hungarian Deaf Sport Association
– Węgry
• Dida Network S.r.l. – Włochy
• Instituto Canossiano Scuola Audiofonetica – Włochy
•
Universita` degli Studi del Sannio
– Włochy
Projekt został wybrany przez Fundację
Rozwoju Systemu Edukacji, jako jeden
z przykładów dobrych praktyk, które
są realizowane w programie kształcenia
ustawicznego Leonardo da Vinci.
II/2011
iszy
25
NASZE SPRAWY
Wzmacniamy
sieć
Joanna Wojtyńska
(nowy projekt PFON)
O
d 1 września 2010 roku Polskie Forum Osób Niepełnosprawnych realizuje projekt
„Wsparcie dla rozwoju działalności
PFON służącej aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych”. Projekt
jest realizowany w ramach Programu
Operacyjnego Kapitał Ludzki, Działanie 7.2 Przeciwdziałanie wykluczeniu i wzmocnienie sektora ekonomii
społecznej, Poddziałanie 7.2.1 Aktywizacja zawodowa i społeczna osób
zagrożonych wykluczeniem społecznym. Projekt realizowany jest na terenie województwa mazowieckiego
i potrwa do 29 lutego 2012 roku.
Projekt zaadresowany jest do terenowych ogniw organizacji zrzeszonych
w PFON: Polskiego Związku Niewidomych, Polskiego Związku Głuchych, Polskiego Stowarzyszenia na
Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym, Ogólnopolskiej Federacji
Organizacji Osób Niepełnosprawnych Ruchowo.
„Kontekstem intelektualnym” realizowanego projektu są dwa, obecnie
kluczowe, międzynarodowe dokumenty dotyczące położenia osób niepełnosprawnych we współczesnym
społeczeństwie: „Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób
niepełnosprawnych” oraz „Europejska strategia w sprawie niepełnosprawności 2010-2020: Odnowione
zobowiązanie do budowania Europy
bez barier”.
26
iszy
II/2011
Główne zadania projektu
•P
rzeprowadzenie badań socjologicznych, służących identyfikacji potrzeb uczestnictwa
w życiu zawodowym i społecznym czterech środowisk osób
z niepełnosprawnością, dla których działają lokalne ogniwa
każdej organizacji zrzeszonej
w PFON. Badania zostaną przeprowadzone wśród osób z niepełnosprawnością, ich opiekunów
oraz osób z otoczenia.
•W
ykonanie ekspertyz dotyczących lokalnych ogniw organizacji zrzeszonych w PFON, w celu
zdiagnozowania ich potencjału
programowego i organizacyjnego na lokalnym szczeblu funkcjonowania, relacji z otoczeniem
instytucjonalnym, stopnia przygotowania pracowników do stosowanych form i metod aktywnej
integracji, a także ich potrzeb
szkoleniowych w tym zakresie.
• Przeprowadzenie seminariów
doradczo-warsztatowych na temat przygotowania nowoczesnej
oferty programowej.
• Przeprowadzenie konferencji
poświęconej dyskusji na temat
wspierającej roli PFON w rozwijaniu działalności lokalnych
ogniw organizacji zrzeszonych
w PFON.
•P
rzeprowadzenie szkoleń na
temat sposobów wdrażania procesu aktywnej integracji. Szkolenia zostaną dostosowane do
środowiskowej specyfiki każdej
z organizacji. Programy i treści
szkoleń skonkretyzowane zostaną w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań własnych oraz
innych dostępnych badań organizacji pozarządowych.
• Przeprowadzenie
kampanii
informacyjno-promocyjnych.
Po przygotowaniu nowej oferty
programowej zostaną przeprowadzone kampanie informacyjne
promujące w środowisku osób
z niepełnosprawnością postawy
aktywnego uczestnictwa w życiu
społecznym i zawodowym oraz
nowe relacje pomiędzy organizacjami pozarządowymi a środowiskami ich działania.
•
Przeprowadzenie w powiatach
i gminach spotkań partnerskich, służących rozwijaniu
współpracy z władzami i administracją samorządową. W trakcie
spotkań przedstawiana i dyskutowana będzie nowa oferta programowa lokalnych ogniw organizacji pozarządowych oraz zasady i
formy współpracy.
• Opracowanie i wydanie publikacji książkowej poświęconej zagadnieniom rozwoju organizacji
pozarządowych oraz współpracy lokalnych instytucji pomocy
i integracji społecznej w procesie wdrażania polityki aktywnej
integracji. Publikacja przedstawi
dorobek i doświadczenie projektu.
KĄCIK DLA RODZICÓW I DZIECI
Ogólnopolska konferencja naukowa
Edukacja niesłyszących
O
gólnopolska konferencja naukowa – „Edukacja niesłyszących” w dniach 15-17 września
2011 roku organizowana przez: Polski
Związek Głuchych Oddział w Łodzi.
Miejsce konferencji: Hotel Centrum,
ul. Kilińskiego 59/63, 90-118 Łódź
I. Celem konferencji jest stworzenie
przestrzeni dla wymiany poglądów
oraz doświadczeń z zakresu edukacji
niesłyszących. Złożoność i wielowątkowość problematyki powoduje, że
do dyskusji zapraszamy przedstawicieli wielu środowisk, w tym m. in.
pedagogów, psychologów, socjologów, językoznawców.
Interdyscyplinarne podejście do tematu umożliwi bardziej skuteczne i szerokie przyjrzenie się nie tylko potrzebom
i problemom, lecz także osiągnięciom
w wyżej wymienionym zakresie. Dlatego też do udziału w konferencji zapraszamy naukowców oraz praktyków
(nauczycieli, działaczy organizacji pozarządowych, urzędników itp.).
II. Problematyka konferencji obejmuje
następujące bloki tematyczne:
Dzień 1 (15 września, czwartek):
Edukacja niesłyszących w Polsce
– stan faktyczny.
Dzień 2 (16 września, piątek):
Edukacja włączająca: nadzieja czy
zagrożenie dla przyszłości edukacji niesłyszących?
Dzień 3 (17 września, sobota):
Język migowy w edukacji niesłyszących.
Komitet organizacyjny:
Małgorzata Kowalska
[email protected],
(42) 231 30 36, fax. (42) 674 44 54
Ewa Twardowska
[email protected],
(42) 231 39 24, fax. (42) 674 44 54.
Ustalenia organizacyjne:
1. Zgłoszenia udziału w konferencji należy przesłać drogą e-mailową na adres [email protected]
lub na nr fax: (42) 674 44 54 do dnia
10.09.2011 r.
2. Zgłoszenia prelegentów należy
przesłać drogą e-mailową na adres
[email protected]
lub na nr fax: (42) 674 44 54 do dnia
15.06.2011 r.
3. Do zgłoszenia chęci prezentowania
wykładu podczas konferencji należy
dołączyć abstrakt – maksymalnie 1/2
strony formatu A4.
Objętość referatów napisanych nie powinna przekraczać 15 stron maszynopisu. Prosimy o nadsyłanie referatów
do 20 lipca 2011 r.
Publikacja zawierająca wygłaszane referaty przygotowana będzie na konferencji.
4.
Szczegółowy program konferencji
wraz z dodatkowymi informacjami
organizacyjnymi będzie aktualizowany na stronie www.edukacjanieslyszacych.pl oraz www.pzg.lodz.pl.
Zostanie on także wysłany osobom
zgłaszającym chęć udziału w konferencji.
Konferencja „Edukacja Niesłyszących”
została objęta patronatem medialnym
przez kwartalnik „Świat Ciszy”.
Film rysunkowy
„Len” z napisami, audiodeskrypcją
i językiem migowym
F
ilm „Len” zawiera tłumaczenie
narracji na język migowy, stworzone w całości przez młodzież
niesłyszącą. Została również opracowana wersja z adudiodeskrypcją dla
dzieci niewidomych i niedowidzących.
W ten sposób film „Len” stał się pierw-
szą w Polsce produkcją audiowizualną
udostępnioną przez dzieci dla dzieci
niesłyszących oraz z wadami wzroku.
Za zgodą TV Studio Filmów Animowanych Sp. z o.o. w Poznaniu, producenta i dystrybutora filmu „Len”,
nagranie filmu z audiodeskrypcją, napisami i językiem migowym, zostało
udostępnione wszystkim użytkownikom Internetu: http://www.youtube.
com/watch?v=liwzCJh1JRQ
Źródło: www.audiodeskrypcja.pl
II/2011
iszy
27
KĄCIK DLA RODZICÓW I DZIECI
POZNAJ PRAWA DZIECKA
Z WADĄ SŁUCHU W POLSCE
Kultura, Edukacja
– I CZĘŚĆ
1. Moje dziecko nie słyszy. Czy przysługują jemu jakieś specjalne
uprawnienia z powodu jego niepełnosprawności? Gdzie mogę znaleźć
informacje na ten temat?
W Polsce nie ma odrębnego aktu prawnego, który w sposób kompleksowy
regulowałby sytuację dziecka z wadą
słuchu. Aby przekonać się, jakie prawa
ma Twoje dziecko, musisz sięgnąć do
szeregu ustaw i rozporządzeń, które w
sposób szczegółowy omawiają wybrane
aspekty prawne. Pamiętaj, że niezwykle
rzadko ustawodawca wyodrębnia sytuację dziecka niesłyszącego – w zdecydowanej większości przypadków dziecko
z wadą słuchu traktowane jest na równi
z dzieckiem niewidomym, z niepełnosprawnością ruchową czy inną niepełnosprawnością – ujmowane jest ono
wtedy jako dziecko niepełnosprawne.
Prawa dziecka niepełnosprawnego są
ujęte m.in. w Karcie Praw Osób Niepełnosprawnych, Konwencji Praw Dziecka
uchwalonej przez ONZ w 1989 oraz
w Konstytucji RP – najważniejszym
akcie prawnym w Polsce. Wszystkie
wymienione wyżej dokumenty, choć o
różnym statusie prawnym, podkreślają
prawa dziecka z niepełnosprawnością
do edukacji, wyrównania jego szans,
równego traktowania oraz dostępu do
kultury.
Ważnym źródłem informacji jest także wielokrotnie nowelizowana ustawa
z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
2. Niedawno dowiedziałam się, że
moje dziecko ma poważną wadę
słuchu. Czy musi ono mieć wyrobioną „grupę inwalidzką”, aby móc
28
iszy
II/2011
korzystać z uprawnień przewidzianych dla osób niepełnosprawnych?
Czy może wystarczy sam audiogram stwierdzający jego głęboki
ubytek słuchu?
Sama wada słuchu Twojego dziecka,
nawet potwierdzona audiogramem, nie
wystarczy do uznania go w świetle obowiązującego prawa za osobę niepełnosprawną. A co za tym idzie nie uzyska
ono możliwości ulg przysługujących
osobom niepełnosprawnym (takich jak
np. ulgi podatkowe – pozwalające m.in.
na odliczenie od podatku sprzętu służącego do rehabilitacji). Musisz więc najpierw wystąpić o przyznanie orzeczenia
dla Twojego dziecka oraz przedstawić
stosowną dokumentację medyczną
– w tym także audiogram.
Pamiętaj, iż w przypadku dzieci do 16
lat przyznawane jest orzeczenie o niepełnosprawności – ale bez orzekania
o stopniu niepełnosprawności. Przyznawane jest ono zawsze na czas określony.
Po ukończeniu 16 lat trzeba ponownie
starać się o uzyskanie orzeczenia – tym
razem z określeniem stopnia – lekki,
umiarkowany bądź znaczny. Jeżeli stan
zdrowia nie rokuje zmiany na lepsze,
może ono być przyznane bezterminowo.
Z orzeczeniem o niepełnosprawności
związane jest świadczenie pieniężne
tzw. zasiłek pielęgnacyjny, przyznawany zgodnie z przepisami ustawy z dnia
28 listopada 2003 roku o świadczeniach
rodzinnych.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje
w przypadku dziecka z orzeczoną niepełnosprawnością do 16 roku życia oraz
osobie niepełnosprawnej powyżej 16
lat w przypadku orzeczenia niepełno-
sprawności o znacznym stopniu. Ponadto gdy niepełnosprawność została
orzeczona przed ukończeniem 21 roku
życia, zasiłek opiekuńczy przysługuje
także w przypadku orzeczenia stopnia
umiarkowanego.
Pamiętaj, iż zasiłek pielęgnacyjny przysługuje Twojemu dziecku tak długo, jak
jest ważne jego orzeczenie o niepełnosprawności bądź orzeczenie o niepełnosprawności z jednoczesnym orzeczeniem
o stopniu. Obecnie wysokość zasiłku wynosi 186,71zł (po waloryzacji w marcu
2011 r.). Płatny jest on co miesiąc.
3. Chciałabym, aby moje dziecko
uczęszczało do szkoły specjalnej,
gdzie mogłoby swobodnie komunikować się w języku migowym, ale
niestety w mojej miejscowości nie
ma takiej placówki edukacyjnej.
Czy przysługuje mi możliwość bezpłatnego dowozu dziecka do szkoły?
Gmina musi zapewnić Twojemu niepełnosprawnemu dziecku bezpłatny
transport i opiekę w czasie przewozu
do najbliższej szkoły przystosowanej
do jego warunków psychofizycznych
albo zwrócić koszt przejazdu ucznia
i opiekuna, jeżeli dowóz zapewniają rodzice – na podstawie umowy zawartej z wójtem, burmistrzem
bądź prezydentem miasta (zgodnie
z art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r.).
Pamiętaj jednak, iż w przypadku dziecka
z wadą słuchu (niebędącego dodatkowo
niepełnosprawnym ruchowo lub umysłowo) takie uprawnienie przysługuje
wyłącznie do momentu gdy uczęszcza
ono do szkoły podstawowej lub gimnazjum. Jeżeli Twoje niesłyszące dziecko będzie chciało kontynuować naukę
KĄCIK DLA RODZICÓW I DZIECI
w szkole ponadgimnazjalnej – gmina
nie jest już zobowiązana do zapewnienia mu transportu do placówki.
Dzieci i młodzież dotknięte inwalidztwem lub niepełnosprawne mają
również prawo do ulgi 78% przy przejazdach środkami transportu zbiorowego kolejowego oraz autobusowego
na podstawie biletów jednorazowych
lub miesięcznych imiennych (zgodnie z ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r.
o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu
zbiorowego). Uprawnienie przysługuje
także jednemu z rodziców lub opiekunowi podróżującemu z osobą niepełnosprawną – na podstawie biletu jednorazowego.
Zwróć jednak uwagę, iż prawo do ulgowego przejazdu obejmuje wyłącznie
sytuacje takie, jak: przejazd do przedszkola, szkoły, szkoły wyższej, placówki
opiekuńczo-wychowawczej, ośrodka
rehabilitacji i wsparcia, zakładu opieki
zdrowotnej czy poradni psychologiczno-pedagogicznej oraz turnusy rehabilitacyjne. Ulgą objęte są przejazdy
z miejsca zamieszkania (lub aktualnego
pobytu) oraz powrót.
W niektórych miastach istnieje możliwość bezpłatnych lub ulgowych przejazdów komunikacją miejską po okazaniu
aktualnej i opłaconej legitymacji Polskiego Związku Głuchych zarówno dla
głuchego dziecka, jak i jego opiekuna.
Zanim skorzystasz z tej ulgi upewnij się
czy na pewno możesz ją wykorzystać w
danym środku transportu.
W Warszawie bezpłatny przejazd komunikacją miejską obowiązuje aż do ukończenia 26 roku życia – i to bez względu
na to, czy jest się osobą pracującą czy
jeszcze uczącą się. Bezpłatny przejazd
nie obejmuje jednak np. Warszawskiej
Kolejki Dojazdowej ani Szybkiej Kolei Miejskiej. Jeżeli chcesz sprawdzić,
jak wyglądają ulgi w transporcie miejskim, poszukaj informacji na stronach
internetowych Twojego przewoźnika
lub na oficjalnych stronach Twojej
miejscowości. Możesz też dowiedzieć
się o tym w lokalnym oddziale Polskiego Związku Głuchych.
4. Moje słabosłyszące dziecko jest
uczniem II klasy liceum w szkole
masowej. Uczy się ono dwóch języków – angielskiego i hiszpańskiego.
Niestety pojawił się teraz problem
z nowym nauczycielem od języka
hiszpańskiego. Nauczyciel bowiem
uczy głównie poprzez „puszczanie” z płyty Cd „rozmówek”, filmów hiszpańskojęzycznych (bez
napisów) oraz poprawne mówienie
w języku hiszpańskim wraz z prawidłowym akcentem. Słyszałam,
że jest możliwe zwolnienie z nauki
drugiego języka obcego, gdy uczeń
ma wadę słuchu. Czy to prawda? Jeśli tak, to gdzie mogę znaleźć więcej
informacji na ten temat?
Dyrektor szkoły, na wniosek rodziców
(lub prawnych opiekunów) oraz na
podstawie opinii publicznej poradni
psychologiczno-pedagogicznej (w tym
publicznej poradni specjalistycznej
albo niepublicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej), zwalnia ucznia
z wadą słuchu z nauki drugiego języka obcego. Zwolnienie może dotyczyć
części lub całego okresu w danym typie
szkoły.
W związku z sukcesywnym wprowadzaniem od 2009 r. do gimnazjów
obowiązku nauczania drugiego języka,
zwolnienie z tego obowiązku dla niesłyszącego ucznia jest obecnie możliwe
także w gimnazjum.
Podstawą prawną tego rodzaju zwolnienia jest art. 10 ust. 1 rozporządzenie
Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30
kwietnia 2007 r. w sprawie warunków
i sposobu oceniania, klasyfikowania
i promowania uczniów i słuchaczy oraz
przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych.
5. Mam dziecko z wadą słuchu, które
większość wolnego czasu spędza
przed komputerem. Mieszkam
w Warszawie i chciałabym skorzystać z możliwości kulturalnych, jakie oferuje stolica dla rodzica wraz
z dzieckiem. Podobno osoba niepełnosprawna wraz z opiekunem ma
prawo do kupna ulgowych biletów
w muzeum? Czy także mogę odliczyć od podatku bilety?
Tak, wiele muzeów oferuje ulgowe bilety także dla opiekunów niepełnosprawnego dziecka - jak np. niedawno otwarte
Centrum Nauki Kopernika przy ul. Wybrzeże Kościuszkowskie 20.
Warto także wiedzieć, iż w Ogrodzie
Zoologicznym w Warszawie osoba niepełnosprawna wraz z opiekunem ma
prawo do darmowego zwiedzania.
Jeśli chodzi o odliczanie od podatku biletów do muzeum, kina, teatru oraz różnego rodzaju zajęć dodatkowych – takich,
jak np. zajęcia plastyczne, lekcje tańca czy
muzyki, to niestety obecne przepisy podatkowe nie pozwalają na takie ulgi. Możesz za to odliczyć sprzęt wspomagający
funkcjonowanie osoby z niepełnosprawnością – w przypadku Twojego dziecka
będą to aparaty słuchowe.
Autor: Justyna Sak
Prawnik z wieloletnim doświadczeniem, Absolwentka Uniwersytetu Warszawskiego i Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.
Zajęcia choreoterapii
w Poradni Diagnozy i Rehabilitacji Dzieci z Wadą Słuchu w Warszawie
CHOREOTERAPIA – taniec + terapia.
Metoda leczenia różnego rodzaju schorzeń np. układu nerwowego, narządów
ruchu i innych za pomocą wykonywania ruchów tanecznych w takt muzy-
ki. Terapia przez taniec ma ogromne
znaczenie w procesie rozwoju dzieci
i młodzieży. Uwzględnia różne zestawy
ćwiczeń – od prostych ruchów wyrazowych do zaawansowanych działań
artystycznych (np. nauka walca, poloneza itp.), rozwijających aktywność
Pacjenta i integrujących grupę. Choreoterapia spełnia funkcje relaksacyjne
i rehabilitacyjne.
II/2011
iszy
29
Małgorzata Sypniewska
KĄCIK DLA RODZICÓW I DZIECI
30
iszy
II/2011
y
r
u
t
l
u
Wokół
kultury
k
ł
Wokó
Konferencja Głusi Mają Głos 3
27-28 sierpnia 2011 roku na kampusie centralnym Uniwersytetu Warszawskiego odbędzie się konferencja Głusi
Mają Głos 3: Ja - my - oni. Jak poczuć siłę we wspólnym działaniu?
Tematem przewodnim konferencji jest społeczność Głuchych i jej działania, a także relacje z innymi społecznościami
źródło: www.facebook.com/Głusi-Mają-Głos
Obóz artystyczny PSMG
Polska Sekcja Młodzieży Głuchej organizuje letni obóz artystyczny od 7 - 14 sierpnia 2011 r. Miejsce obozu to Ośrodek Szkolno
- Wychowawczy Dzieci Niesłyszących i Słabosłyszących we Wrocławiu. Tematem obozu jest „Podróż w głąb siebie”.
Uczestnikami obozu mogą być zarówno artyści, jak i osoby, które
nie próbowały jeszcze wyrazić siebie przez sztukę. Na tym obozie
młodzież będzie miała możliwość „wyruszenia” w podróż w głąb
siebie, dzięki której mogą odkryć swoją pasję, umiejętności. Ten
obóz jest również adresowany do młodych artystów, którzy pragną wciąż odkrywać w sobie coś nowego - nową zainteresowania, umiejętności. Poza tym PSMG chce pokazać młodzieży, jak
mogą wyrażać swoje uczucia, emocje, myśli i wyobraźnię.
Podczas obozu odbędą się wykłady i warsztaty. Zgłoszenia będą
przyjmowane do 30 czerwca 2011 r. na adres: [email protected]
źródło: http://www.facebook.com/Polska-Sekcja-Młodzieży-Głuchej
Wystawa malarstwa i warsztaty
artystyczne w Galerii Kredens
„inTRO”
Maja Koman
malarstwo & performens muzyczny
1 lipca 2011, start 20
Galeria Kredens, ul. Piotrkowska 17,
wejście D, II p. Łódź
W okresie wakacyjnym zostaną zorganizowane letnie warsztaty artystyczne (m.in. projektowanie biżuterii,
plastyczne).
źródło: www.kredens.pzg.lodz.pl
O nowych spektaklach teatralnych z napisami
w Warszawie
15 maja w Teatrze Powszechnym im. Zygmunta HÜBNERA wystawiono nowy spektakl pt. „Zły” z audiodeskrypcją
i napisami w ramach projektu „Poza Ciszą i Ciemnością”.
Kolejny spektakl z napisami pn. „Księżniczka na opak wywrócona” Pedra Calderóna de la Barki został wystawiony
4 czerwca przez Teatr Narodowy .
O nowych spektaklach z napisami można się dowiedzieć pod adresem: źródło: www.uslyszecteatr.waw.pl/index.
php?p=m&idg=mg,2,14
w następnym numerze:
• Uczestnictwo osób niesłyszących w kulturze w świetle Konwencji Osób
Niepełnosprawnych ONZ
• Relacja z konferencji niesłyszących
• O dostępności stron internetowych dla niesłyszących
• O Narodowym Instytucie Audiowizualnym
II/2011
iszy
31
„Choć jedną..”
to tylko jesień co liśćmi jak rdza
strąca z chmur ciszę i deszcz,
to tylko ta jesień- kołysze miasta
w burgund, pustkę, zmierzch
gdybym wiedziała, gdybym umiała
odczytać co gwiazdy swym błyskiem niosą,
tą srebrzystość, która niebiosa wypala
i wplata się w oczy przedziwną tęsknotą..
nad ulicami szarą winoroślą
ciemnieje niebo, obłoków taniec
płynie coraz niżej- dotknąć
kałuży granatowych jak atrament
wieczorem, gdy zmierzch już na polach
układa nostalgie wstęgami zbóż..
zaglądają w rozmodlone świetliście okna
firanki prósząc garściami snów..
przechodnie gasną- w białej mgle
nutą wrzosów rozkojarzeni
to tylko ta jesień, to tylko chwile
pełne akwarelowych odcieni..
i drzewa zielone im kołyszą pieśni
magią legend, które zna starodawny czas..
rzeźbiąc zapomniane już opowieści,
wyszeptane przez niespokojny nocą las..
„Miasto”
o piątej rano niebiosa ciemnieją
-jeszcze w nich noc zanurza swoje ręce
po raz ostatni... szybko, bo już dnieją
arterie dróg, placów szare serce
kiedy dzień gaśnie czarem liliowym
słowa układam- Boże, pozwól ten jeden raz
na firmamencie skrzyć się perłowym
i być choć jedną z najmniejszych gwiazd..
„Czas deszczu”
tramwaje płyną jak duchy ulicami
przecinając mgłę gdy miedziane światła
drżą ciepłym złotem, żółtymi lampami
by czerń smolista już minęła, zgasła
tylko o tej porze roku można usłyszeć
zbłąkane topól samotne etiudy
jak grają ogrodom w błękitnej liryce
jak kołyszą łąki, jesienne ułudy
i nagle przedświt jakby o oktawę
wyżej wzniósł ton- krople deszczu senne
rozdzwoniły się srebrnym krajobrazem
pieśni bulwarów rzeźbiąc tajemne
to jest czas deszczu. kiedy ziemia
coraz bardziej zapomina o wstędze zbóż
płynąc szarugą, smugą cierpienia
i wrzosem liliowiejącym u polnych dróg
w kamienicach pośpiech, czyjeś głosy
szklą się w białych o poranku ścianach
-to domy wplatają w swoje smutne oczy
ziarnistość czasu, nieba zabłąkania
powietrze szorstkie od srebrnej słoty
i bledną dni, matowieją, gasną
a ciemny śpiew topól zabarwia obłoki
zmęczonemu niebu nie dając zasnąć
pod którym skwery w bramie cienistej
próbują sięgnąć chodnikowych granic
gdzie neony reklam jasnym rozbłyskiem
już budzą miasto.. z murów organizm
to jest czas deszczu. cichy, smutny
w którego kropli zamyka się biała mgła
wychłodłego świata, iluzji ulotnych
-spojrzałam- po szybie okna spłynęła łza
autor: Małgorzata Sypniewska
„Chwile”

Podobne dokumenty

Co słychać...?

Co słychać...? Wizyta odbyła się w ramach International Visitors Leadership Program (Program Departamentu Stanu realizowany we współpracy z Ambasadą Amerykańską w Polsce). International Visitors Program, prowadzo...

Bardziej szczegółowo

Poczuj muzykę i migiem na majka

Poczuj muzykę i migiem na majka Oddziałów Polskiego Związku Głuchych. Życzymy miłej lektury!

Bardziej szczegółowo