Propozycje Komisji Europejskiej dotyczące zmian prawa

Komentarze

Transkrypt

Propozycje Komisji Europejskiej dotyczące zmian prawa
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
PROPOZYCJE KE DOTYCZĄCE ZMIAN
PRAWA UNIJNEGO W ZAKRESIE GOSPODARKI
ODPADAMI KOMUNALNYMI
Beata B. Kłopotek
Departament Gospodarki Odpadami
Poznań, 15 października 2014 r.
Zakres prezentacji
1. Nowe dokumenty KE;
2. Nowe propozycje legislacyjne;
3. Podsumowanie.
2
1
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
Nowe dokumenty KE
Projekt dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady
zmieniającej dyrektywy 2008/98/WE w sprawie odpadów,
94/62/WE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych,
1999/31/WE w sprawie składowania odpadów, 2000/53/WE
w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, 2006/66/WE
w sprawie baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii
i akumulatorów i 2012/19/UE w sprawie zużytego sprzętu
elektrycznego i elektronicznego (COM(2014) 397),
Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady,
Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego
i Komitetu Regionów „Ku gospodarce o obiegu zamkniętym:
program ”zero odpadów” dla Europy” (COM(2014) 398),
opublikowane w dniu 2 lipca 2014 r.
3
Powody zaproponowania zmian
legislacyjnych
Wymagania zawarte w dyrektywach dotyczące konieczności
przeglądu dotychczas ustanowionych celów w zakresie
gospodarki odpadami;
Potrzeba podjęcia intensywniejszych wysiłków na rzecz
zwiększenia efektywności wykorzystania zasobów;
Zamiar ujednolicenia definicji oraz uproszenia i optymalizacji
obowiązków sprawozdawczych, a także wprowadzenia systemu
wczesnego ostrzegania w celu monitorowania zgodności
z celami.
4
2
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
Główne proponowane zmiany w zakresie
gospodarki odpadami komunalnymi
Nowe definicje (m.in. odpadów komunalnych, odpadów
żywności, odpadów opakowaniowych, odpadów resztkowych,
odpadów ulegających biodegradacji);
Nowe cele (m.in. w zakresie przygotowania do ponownego
użycia i recyklingu odpadów komunalnych i odpadów
opakowaniowych, redukcji składowania odpadów);
System wczesnego ostrzegania;
Walka z zaśmiecaniem (opisanie działań w planach
gospodarki odpadami i wprowadzanie sankcji za
zaśmiecanie).
5
Definicja odpadów komunalnych – 1
Art. 3 pkt 1a dyrektywy ramowej o odpadach (2008/98/WE):
»odpady komunalne« oznaczają odpady określone w załączniku
VI;”
Załącznik VI do dyrektywy ramowej o odpadach (2008/98/WE):
Odpady komunalne obejmują odpady z gospodarstw domowych
i odpady z handlu detalicznego, małych przedsiębiorstw,
budynków biurowych i instytucji (takich jak szkoły, szpitale,
budynki władz publicznych) o charakterze i składzie podobnym
do odpadów z gospodarstw domowych, zbierane przez gminy
lub w ich imieniu.
6
3
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
Definicja odpadów komunalnych – 2
Załącznik VI do dyrektywy ramowej o odpadach – c.d.:
Kategoria ta obejmuje:
odpady wielkogabarytowe (np. AGD, meble, materace);
odpady z terenów zielonych, liście, ściętą trawę, zmiotki
z ulic, zawartość pojemników na nieczystości oraz odpady ze
sprzątania placów miejskich;
odpady z wybranych usług komunalnych, tj. odpady z pielęgnacji
parków i ogrodów, odpady z czyszczenia ulic;
obejmuje ona także odpady z tych samych źródeł, o podobnym
charakterze i składzie, które:
nie są zbierane w imieniu gmin, lecz bezpośrednio w ramach
systemów odpowiedzialności producenta lub przez prywatne
organizacje nienastawione na zysk do celów ponownego użycia
i recyklingu, głównie w formie zbiórki selektywnej;
pochodzą z obszarów wiejskich nieobjętych regularną zbiórką
7
odpadów.
Definicja odpadów komunalnych – 3
Załącznik VI do dyrektywy ramowej o odpadach – c.d.:
Kategoria ta nie obejmuje:
odpadów z sieci kanalizacyjnej i z oczyszczalni ścieków,
w tym osadu ściekowego;
odpadów budowlanych i rozbiórkowych.
8
4
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
Definicja odpadów żywności
Art. 3 pkt 4a dyrektywy ramowej o odpadach (2008/98/WE):
»odpady żywnościowe« oznaczają żywność (w tym części
niejadalne) utraconą w łańcuchu dostaw żywności, nieobejmującą
żywności przeznaczonej do wykorzystania jako materiał, np.
bioprodukt, pasza dla zwierząt lub wysłanej do redystrybucji;
9
Definicja odpadów opakowaniowych
Art. 3 pkt 2 dyrektywy opakowaniach i odpadach opakowaniowych
(94/62/WE):
»odpady opakowaniowe« oznaczają wszelkie opakowania lub
materiały opakowaniowe objęte definicją odpadów zawartą w art. 3
ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE
10
5
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
Przygotowanie do ponownego użycia
i recyklingu odpadów komunalnych
Cele (art. 11 ust. 2 lit. a i c oraz ust. 4 dyrektywy ramowej
o odpadach):
Terminy: do 1 stycznia 2020 r. i do 1 stycznia 2030 r.;
Wysokość: odpowiednio co najmniej 50% i 70%;
Nowa metodologia liczenia osiągnięcia celów.
Odpady powinny być zagospodarowywane zgodnie z hierarchią
sposobów postępowania z odpadami – po przygotowaniu do
ponownego użycia i recyklingu, kolejne w hierarchii są pozostałe
metody odzysku, w tym odzysk energii. Unieszkodliwianie
odpadów, w tym składowanie odpadów i mechaniczno-biologiczne
przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych powinno być
zdecydowanie zredukowane.
11
Metodologia liczenia osiągnięcia celów
Wagę odpadów przygotowanych do ponownego użycia
i poddanych recyklingowi należy rozumieć jako wagę odpadów
poddanych procesowi ostatecznego przygotowania do
ponownego użycia lub procesowi recyklingu, pomniejszoną o
wagę wszelkich materiałów, które zostały usunięte w trakcie tego
procesu ze względu na obecność zanieczyszczeń i które muszą
zostać unieszkodliwione lub poddane innym procesom odzysku.
Jednakże w przypadku gdy usunięte materiały stanowią 2 % lub
mniej wagi odpadów poddanych temu procesowi, wagę odpadów
przygotowanych do ponownego użycia i poddanych recyklingowi
należy rozumieć jako wagę odpadów poddanych procesowi
ostatecznego przygotowania do ponownego użycia lub procesowi
recyklingu.
12
6
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
Zapobieganie powstawaniu
odpadów żywności
Art. 9 ust. 3 dyrektywy ramowej o odpadach
Państwa członkowskie wprowadzają środki w celu zapobiegania
wytwarzaniu odpadów żywnościowych w całym łańcuchu dostaw
żywności.
Celem tych środków jest zapewnienie, aby ilość odpadów
żywnościowych w sektorach produkcji żywności, sprzedaży
detalicznej/dystrybucji żywności, gastronomii/hotelarstwa
i gospodarstw domowych została zmniejszona o co najmniej
30 % w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2025 r.
13
Bioodpady
Art. 22 dyrektywy ramowej o odpadach
W celu zminimalizowania zanieczyszczenia materiałów
odpadowych państwa członkowskie zobowiązane są zapewnić
do 2025 r. selektywną zbiórkę bioodpadów.
Komisja dokonuje oceny gospodarowania bioodpadami w celu
przedłożenia wniosku, o ile będzie to wskazane.
W ramach oceny bada się możliwość ustalenia minimalnych
wymogów gospodarowania bioodpadami i kryteria jakościowe
dla kompostu i sfermentowanej biomasy pochodzących
z bioodpadów, tak aby zagwarantować wysoki poziom ochrony
zdrowia ludzkiego i środowiska.
14
7
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
Przygotowanie do ponownego użycia
i recyklingu odpadów opakowaniowych – 1
Cele (art. 6 ust. 1 lit. f – k dyrektywy o opakowaniach i odpadach
opakowaniowych):
Terminy: do końca 2020 r., do końca 2025 r. i do końca 2030 r.;
Wysokość: ogólne odpowiednio co najmniej 60%, 70% i 80%
oraz dla poszczególnych materiałów;
Nowa metodologia liczenia osiągnięcia celów – analogicznie jak
w przypadku odpadów komunalnych.
15
Przygotowanie do ponownego użycia
i recyklingu odpadów opakowaniowych – 2
Tworzywa sztuczne:
2020 r. – 45%,
2025 r. – 65%.
Drewno:
2020 r. – 50%,
2025 r. – 65%,
2030 r. – 80%.
Papier i tektura:
2020 r. – 85%,
2025 r. – 90%.
16
8
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
Przygotowanie do ponownego użycia
i recyklingu odpadów opakowaniowych – 3
Metale żelazne:
2020 r. – 70%,
2025 r. – 80%,
2030 r. – 90%.
Aluminium:
2020 r. – 70%,
2025 r. – 80%,
2030 r. – 90%.
Szkło:
2020 r. – 70%,
2025 r. – 80%,
2030 r. – 90%.
17
Składowanie odpadów – 1
Art. 5 ust. 2a dyrektywy o składowaniu odpadów
Do dnia 1 stycznia 2025 r. państwa członkowskie nie przyjmują na
składowiskach odpadów innych niż niebezpieczne odpadów
nadających się do recyklingu, w tym tworzyw sztucznych, metali,
szkła, papieru i tektury oraz innych odpadów ulegających
biodegradacji.
18
9
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
Składowanie odpadów – 2
Art. 5 ust. 2b dyrektywy o składowaniu odpadów
Od dnia 1 stycznia 2025 r. państwa członkowskie w danym roku
nie przyjmują na składowiskach odpadów innych niż
niebezpieczne w ilości odpadów przekraczającej 25 % łącznej
ilości odpadów komunalnych wytworzonych w poprzednim roku.
19
Składowanie odpadów – 3
Art. 5 ust. 2c dyrektywy o składowaniu odpadów
Państwa członkowskie podejmują starania, aby do dnia 1 stycznia
2030 r. na składowiskach odpadów innych niż niebezpieczne
przyjmować wyłącznie odpady resztkowe, co oznacza, że łączna ilość
odpadów kierowanych na takie składowiska nie przekracza 5 %
całkowitej ilości odpadów komunalnych wytworzonych w poprzednim
roku.
Komisja jest zobowiązana dokonać przeglądu tego celu do 2025 r.
i, w razie potrzeby, przedłożyć wniosek ustawodawczy w sprawie
prawnie wiążącego celu redukcji składowania odpadów do 2030 r.
20
10
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
Składowanie odpadów – 4 –
nowe definicje
Art. 2 lit. aa dyrektywy o składowaniu odpadów
»odpady resztkowe« oznaczają odpady będące wynikiem
odzysku, w tym recyklingu, uniemożliwiającego dalszy odzysk,
w związku z czym zachodzi konieczność ich unieszkodliwienia
Art. 2 lit. m dyrektywy o składowaniu odpadów
»odpady ulegające biodegradacji« oznaczają drewno, odpady
żywnościowe i odpady ogrodnicze oraz papier i tekturę oraz
wszelkie inne odpady, które ulegają rozkładowi beztlenowemu
lub tlenowemu
21
System wczesnego ostrzegania – 1
Art. 11a i załącznik VIII dyrektywy ramowej o odpadach, art. 6a
dyrektywy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych, art. 5a
dyrektywy o składowaniu odpadów:
Przygotowanie przez Komisję Europejską, we współpracy
z Europejską Agencją Środowiska, sprawozdań na temat
realizacji celów w latach 2017, 2022 i 2027 (teoretycznie na 3
lata przed terminem osiągnięcia ilościowych celów), zawierające:
oszacowanie stopnia realizacji celów określonych przez każde
państwo członkowskie,
określenie przewidywanego czasu realizacji celów przez każde
państwo członkowskie oraz
wykaz państw członkowskich, w przypadku których istnieje ryzyko
nieosiągnięcia tych celów w wyznaczonych terminach, wraz
z właściwymi zaleceniami,
przy czym w razie konieczności sprawozdania te mogą zawierać
informacje na temat wdrożenia dodatkowych wymogów oprócz tych,
22
które wymieniono powyżej;
11
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
System wczesnego ostrzegania – 2
Przedłożenie Komisji Europejskiej przez zagrożone
nieosiągnięciem celów państwo członkowskie – w terminie 6
miesięcy od dnia opublikowania sprawozdania Komisji –
planu zapewnienia zgodności z wyszczególnieniem działań,
które zamierza podjąć, aby zrealizować te cele. W planie
zapewnienia zgodności bierze się pod uwagę zalecenia
Komisji określone w sprawozdaniu, środki przewidziane
w załączniku VIII lub wszelkie inne stosowne środki. Należy
również określić przewidywany termin zapewnienia
zgodności;
23
System wczesnego ostrzegania – 3
W przypadku celu w zakresie odpadów komunalnych na rok
2020 państwo członkowskie może zwrócić się o przedłużenie
terminu osiągnięcia celu maksymalnie o 3 lata. Wniosek
o przedłużenie uważa się za przyjęty, jeżeli Komisja nie zgłosi
zastrzeżeń do planu zapewnienia zgodności w ciągu pięciu
miesięcy od jego otrzymania.
W przypadku zgłoszenia zastrzeżeń Komisja zobowiązuje dane
państwo członkowskie do przedłożenia poprawionego planu
zapewnienia zgodności w terminie dwóch miesięcy od
otrzymania uwag Komisji.
Komisja zobowiązana jest ocenić poprawiony plan zapewnienia
zgodności w terminie dwóch miesięcy od jego otrzymania
i przyjąć lub odrzucić w formie pisemnej wniosek o przedłużenie
terminu. W przypadku braku reakcji ze strony Komisji
w podanym terminie, wniosek o przedłużenie terminu uważa się
24
za przyjęty.
12
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
Środki wg załącznika VIII
dyrektywy ramowej o odpadach – 1
środki mające na celu poprawę jakości danych statystycznych
i wygenerowanie jednoznacznych prognoz dotyczących
zdolności w zakresie gospodarowania odpadami i różnic
w stosunku do celów ilościowych określonych w dyrektywach,
lepsze wykorzystanie podstawowych instrumentów
gospodarczych, w tym:
stopniowe podnoszenie podatków od składowania w odniesieniu
do wszystkich kategorii odpadów (komunalnych, obojętnych,
innych),
wprowadzenie lub zwiększenie podatków od spalania lub
wprowadzenie specjalnych zakazów dotyczących spalania
odpadów nadających się do recyklingu,
stopniowe rozszerzenie na całe terytorium państw członkowskich
systemów opłat proporcjonalnych do ilości wyrzucanych
odpadów, stanowiących zachętę dla producentów odpadów
komunalnych do ograniczania ilości, ponownego użycia
25
i recyklingu odpadów,
Środki wg załącznika VIII
dyrektywy ramowej o odpadach – 2
środki służące zwiększeniu opłacalności istniejących i przyszłych
systemów odpowiedzialności producenta (w tym szczegółowe
środki i harmonogram wdrożenia minimalnych wymogów
dotyczących rozszerzonej odpowiedzialności producenta,
zawartych w załączniku VII). Rozszerzenie zakresu systemów
odpowiedzialności producenta na nowe strumienie odpadów,
ekonomiczne zachęty dla władz lokalnych do propagowania
działań zapobiegawczych, rozwoju i intensyfikacji systemów
selektywnej zbiórki,
środki w celu wsparcia rozwoju sektora ponownego użycia,
środki w celu zniesienia szkodliwych dopłat niezgodnych
z hierarchią postępowania z odpadami,
26
13
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
Środki wg załącznika VIII
dyrektywy ramowej o odpadach – 3
środki techniczne i fiskalne, które mają wspierać rozwój rynków
produktów wprowadzonych do ponownego użytku i materiałów
pochodzących z recyklingu (w tym kompostowania), a także
podnosić jakość materiałów pochodzących z recyklingu,
środki mające na celu podniesienie wiedzy społeczeństwa na
temat prawidłowego gospodarowania odpadami i zmniejszenia
ilości odpadów, w tym kampanie ad hoc w celu ograniczenia
ilości odpadów u źródła oraz zapewnienia wysokiego poziomu
uczestnictwa w systemach selektywnej zbiórki odpadów,
środki w celu zapewnienia odpowiedniej koordynacji między
wszystkimi właściwymi organami publicznymi zaangażowanymi
w gospodarowanie odpadami, a także zaangażowania innych
ważnych zainteresowanych podmiotów,
27
Środki wg załącznika VIII
dyrektywy ramowej o odpadach – 4
wykorzystanie europejskich funduszy strukturalnych
i inwestycyjnych w celu finansowania rozwoju infrastruktury
gospodarowania odpadami potrzebnej do realizacji
odpowiednich celów,
wszelkie odpowiednie alternatywne lub dodatkowe środki
mające na celu osiągnięcie tych samych celów.
28
14
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
Środki wg załącznika VIII
dyrektywy ramowej o odpadach – 5
Plan powinien być opracowany na podstawie oceny
dotychczasowych planów gospodarowania odpadami oraz po
konsultacjach z odpowiednimi zainteresowanymi stronami
i właściwymi organami publicznymi zajmującymi się
gospodarowaniem odpadami. Do planu należy dołączyć wyniki
tych konsultacji, a także ocenę jego oczekiwanego wpływu na
osiągnięcie odpowiednich celów objętych planem. Wraz z planem
należy przedstawić szczegółowy harmonogram stosowania
proponowanych środków.
W razie konieczności plan zawiera zmianę planowania niezbędnej
infrastruktury, a także, w stosownych przypadkach, towarzyszy mu
proponowany harmonogram dostosowania istniejących krajowych
lub regionalnych planów gospodarowania odpadami zgodnych
z definicją podaną w art. 28, oraz programów zapobiegania
powstawaniu odpadów zgodnych z definicją podaną w art. 29
29
dyrektywy ramowej o odpadach.
Podsumowanie – 1
Niewątpliwie odpady, w tym odpady komunalne, należy
traktować jako zasoby:
nieenergetyczne,
energetyczne.
Biorąc pod uwagę stan gospodarki odpadami komunalnymi
w poszczególnych krajach członkowskich Unii Europejskiej
oraz aspiracje niektórych krajów, z pewnością poziomy
przygotowania do ponownego użycia i recyklingu ulegną
znacznemu podwyższeniu, ale należy oczekiwać, że będą to
poziomy racjonalne.
Wykorzystanie odpadów komunalnych w sposób
„materiałowy” (jako zasoby nieenergetyczne) wymaga
zapewnienia odpowiedniej ich czystości (wysokiej ze względu
na istniejące w kraju instalacje pozwalające na recykling
wysokiej jakości), co w konsekwencji oznacza konieczność
zbierania ich w sposób selektywny.
30
15
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
Podsumowanie – 2
Konieczna jest pogłębiona analiza w celu wyboru najbardziej
efektywnych i wydajnych systemów selektywnego zbierania
odpadów oraz podjęcie odpowiednich działań w celu ich
ustanowienia i utrzymania (analiza powinna obejmować m.in.
następujące zagadnienia: rodzaje odpadów odbierane
bezpośrednio od właścicieli nieruchomości i sposoby ich
odbierania (np. pneumatyczne), wymagania odnośnie do
gniazd na odpady opakowaniowe i ich rozmieszczenia, warunki
wprowadzenia systemu depozytowego na opakowania po
napojach, wymagania dotyczące punktów selektywnego
zbierania odpadów komunalnych i ich rozmieszczenia, rodzaje
odpadów możliwych do zbierania w instytucjach publicznych).
31
Podsumowanie – 3
Konieczne będzie zapewnienie odpowiednich instalacji do
recyklingu selektywnie zbieranych bioodpadów – biorąc pod
uwagę ich właściwości, preferowaną metodą ich
zagospodarowania powinna być fermentacja.
Niezbędna jest refleksja nad przyszłością instalacji mechanicznobiologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych
– instalacji, których głównych celem działania jest przygotowanie
tych odpadów do składowania poprzez rozkład odpadów
ulegających biodegradacji; biorąc pod uwagę cel, jakim jest
wykorzystanie odpadów jako zasobów – w pierwszej kolejności
nieenergetycznych – w przyszłości (w obecnej formie) nie będą
one miały racji bytu; w przyszłości – o ile zostały wybudowane na
odpowiednim poziomie – część mechaniczna będzie mogła być
wykorzystana do doczyszczania frakcji materiałowych selektywnie
zebranych, a część biologiczna – do zagospodarowania
selektywnie zbieranych bioodpadów.
32
16
14-15 października 2014
POZNAŃ, targi POLEKO
Podsumowanie – 4
Odpady, które nie nadają się do recyklingu, a mają wartość
opałową powinny być wykorzystywane energetycznie (odzysk
energii) – „elektrociepłownie na odpady”.
Konieczne jest przeprowadzenie na szeroką skalę w kraju badań
morfologicznych odpadów, aby możliwe było wiarygodne
oszacowanie niezbędnych mocy przerobowych poszczególnych
typów instalacji, biorąc pod uwagę również działania w zakresie
zapobiegania powstawaniu odpadów.
Stymulowaniu właściwych rozwiązań technologicznych powinny
również służyć odpowiednio dobrane instrumenty ekonomicznofinansowe i wsparcie ze środków publicznych wyłącznie
inwestycji rzeczywiście służących osiąganiu celów.
33
DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ!
Beata B. Kłopotek
Departament Gospodarki Odpadami
Poznań, 15 października 2014 r.
17

Podobne dokumenty