Problemy regulacji rynku nowych technologii ze szczególnym

Komentarze

Transkrypt

Problemy regulacji rynku nowych technologii ze szczególnym
Problemy ZarzÈdzania, vol. 13, nr 2 (52), t. 1: 240 – 258
ISSN 1644-9584, © Wydziaï ZarzÈdzania UW
DOI 10.7172/1644-9584.52.19
Problemy regulacji rynku nowych technologii
ze szczególnym uwzglÚdnieniem ochrony praw autorskich
Nadesïany 01.07.14 | Zaakceptowany do druku 12.11.14
Wïodzimierz Szpringer*
Autor omawia kluczowe problemy regulacji rynku nowych technologii, Problemy, które znalazïy miejsce
wb literaturze i orzecznictwie ostatnich lat, to m.in. jednolita usïuga komunikacji elektronicznej, próby
opracowania jednolitych, paneuropejskich standardów e-podpisu, nowe trendy w stosowaniu prawa
konkurencji w sektorze telekomunikacji, neutralnoĂÊ sieci, zakïadajÈca równy dostÚp do sieci, problem
standardów, dzielenie siÚ plikami z perspektywy licencji paneuropejskich, prawa autorskie do kopii analogowych i cyfrowych, korzystanie z utworów w chmurze, lokalizacja odpowiedzialnoĂci operatorów ISP,
jak równieĝ pïatnoĂci elektroniczne.
Sïowa kluczowe: komunikacja elektroniczna, technologia ICT, Internet, software, e-podpis, standardy,
prawa wïasnoĂci intelektualnej.
Regulating the Marketb forb New Technologies
with Particular Emphasis onb the Protection of Copyright
Submited 01.07.14 | Accepted 12.11.14
The author discusses the key issues of market regulation of new technologies, problems which are
reflected in the literature and the case law in recent years, including: uniform electronic communication
service, attempts to develop a single, pan-European e-signature standards, new trends in the application of competition law in the telecommunications sector, net neutrality, assuming equal access to the
network, the issue of standards, sharing files from the perspective of pan-European licenses, copyrights
in analog and digital copies, use of works in the cloud and the location of ISPs’ responsibility, as well
as electronic payments.
Keywords: electronic communication, ICT, internet, software, digital signature, standards, IPR.
JEL: O32
*
Wïodzimierz Szpringer – prof. dr hab., Uniwersytet Warszawski, Wydziaï ZarzÈdzania.
Adres do korespondencji: Uniwersytet Warszawski, Wydziaï ZarzÈdzania, ul. Szturmowa 1/3, 02-678
Warszawa; e-mail: [email protected]
Problemy regulacji rynku nowych technologii ze szczególnym uwzglÚdnieniem ochrony...
1. Wprowadzenie
W artykule poruszono kilka kluczowych problemów regulacji rynku
nowych technologii, Problemy, które znalazïy wyraz w literaturze i orzecznictwie ostatnich lat, to m.in. jednolita usïuga komunikacji elektronicznej, wyraĝajÈca integracjÚ usïug Ăwiadczonych z opóěnieniem w czasie oraz wbczasie
rzeczywistym – na wspólnej platformie komunikacyjnej, próby opracowania
jednolitych, paneuropejskich standardów e-podpisu, bowiem brak systemów
bezpieczeñstwa informatycznego jest barierÈ zaufania w rozwoju e-usïug,
nowe trendy w stosowaniu prawa konkurencji w sektorze telekomunikacji – uznanie celowoĂci nasilania boděców do inwestycji i do dzielenia siÚ
usïugami sieciowymi bÚdÈcymi w dyspozycji byïych telekomów, inwestycje
w infrastrukturÚ sÈ bowiem kosztowne i wymagajÈ kooperacji wielu podmiotów rynku. Inne kwestie to: neutralnoĂÊ sieci, zakïadajÈca równy dostÚp
do sieci, bez prawa do róĝnicowania transmisji, m.in. ze wzglÚdu na rodzaj
przesyïanych danych, sposób ich przesyïania, status nadawców ibodbiorców,
problem standardów – w kontekĂcie naduĝywania pozycji dominujÈcej na
rynku, a wiÚc oceny, czy licencje patentowe sÈ udzielane na zasadach uczciwych, rozsÈdnych oraz niedyskryminacyjnych, dzielenie siÚ plikami zb perspektywy licencji paneuropejskich, prawa autorskie do kopii analogowych
ibcyfrowych, korzystanie z utworów w chmurze i lokalizacji odpowiedzialnoĂci
operatorów ISP, standaryzacja pïatnoĂci elektronicznych i transgranicznego
wystawiania faktur online.
2. Komunikacja elektroniczna, neutralnoĂÊ sieci a konkurencja
Przez jednolitÈ usïugÚ komunikacji elektronicznej (Unified Communications as a Service – UCaaS) rozumie siÚ integracjÚ usïug Ăwiadczonych
z opóěnieniem w czasie (voicemail, e-mail, SMS, fax) oraz usïug realizowanych w czasie rzeczywistym (np. instant messaging, chat, telefon, wideokonferencja) – na wspólnej platformie komunikacyjnej. Moĝna takĝe to
rozumieÊ jako skojarzenie, czÚsto rozwaĝanych odrÚbnie, infrastruktur IT
oraz telekomunikacji, przy czym uĝytkownik, który wspóïczeĂnie dysponuje
licznymi urzÈdzeniami koñcowymi, nie musi siÚ orientowaÊ, w jaki sposób
miaï miejsce transfer danych. JednolitÈ usïugÚ komunikacji elektronicznej
moĝna zatem traktowaÊ w kategoriach megatrendu komunikacji porozumiewawczej, podobnie jak Next Generation Networks (NGN) w przypadku
komunikacji rozsiewczej, czyli korzystania z kontentu.
Aby korzystaÊ z jednolitej usïugi, uĝytkownik musi z reguïy zarejestrowaÊ siÚ na platformie i zainstalowaÊ specjalny software (client-software).
Po wejĂciu do systemu uĝytkownik widzi wszystkie swoje kontakty oraz ich
dostÚpnoĂÊ w danym momencie. Naleĝy zaznaczyÊ, ĝe równoczesna dostÚpnoĂÊ róĝnych form komunikacji pociÈga za sobÈ koniecznoĂÊ przestrzegania
wielu regulacji, w tym np. prawa telekomunikacyjnego (ochrona prywatnoProblemy ZarzÈdzania vol. 13, nr 2 (52), t. 1, 2015
241
Wïodzimierz Szpringer
Ăci, bezpïatne ïÈczenie z numerami alarmowymi itp.). W ramach Remote
Collaboration istniejÈ równieĝ wÈtpliwoĂci z perspektywy prawa autorskiego
(skoro treĂÊ z ekranu jednej osoby moĝe byÊ widziana przez inne, co byÊ
moĝe jest takĝe pewnÈ formÈ publicznego udostÚpniania) (Huber, 2014;
Lutz i Weigl, 2014).
Brak jednolitych, paneuropejskich standardów e-podpisu czy szerzej –
systemów bezpieczeñstwa informatycznego – jest barierÈ zaufania w rozwoju publicznych e-usïug. Trwa dyskusja nad ujednoliceniem standardów
w e-administracji, które umoĝliwiÈ wprowadzenie elementów „jednego
okienka”. W Niemczech dyskusja toczy siÚ wokóï standardu porozumiewania
siÚ de-mail (De-Mail Standard), a zwïaszcza w kontekĂcie zasady swobody
usïug w UE. Po uchwaleniu noweli do niemieckiej ustawy o e-administracji
(E-Government-Gesetz) poczta niemiecka zïoĝyïa skargÚ w Komisji Europejskiej na rzekome naruszanie swobody usïug. Poczta ma bowiem interes
w niedyskryminacyjnej instrumentacji rynku publicznych e-usïug, poniewaĝ
oferuje m.in. usïugÚ e-listu. Trudno jednak bÚdzie uzasadniÊ te zarzuty,
skoro produkty de-mail moĝe oferowaÊ kaĝdy, pod warunkiem speïnienia
ustawowych wymogów akredytacji (Habammer i Denkhaus, 2014).
IstniejÈ techniczne moĝliwoĂci poszerzania jakoĂci dostÚpu do Internetu
w ramach sieci miedzianych, który nie daje wprawdzie parametrów takich
jak Ăwiatïowody, moĝe byÊ wszelako podstawÈ dostÚpu nowej generacji (Next
Generation Access – NGA). Problem równoĂci i niedyskryminacji w dostÚpie
do platform sieciowych oferujÈcych kontent wymaga natomiast dopasowania
prawa Internetu do prawa mediów elektronicznych i prawa konkurencji.
(Kirchner, 2013; Broemel, 2013).
Moĝna skonstatowaÊ nowe trendy w stosowaniu prawa konkurencji
wb sektorze telekomunikacji. Komisja i Trybunaï wielokrotnie zajmowaïy
siÚ wspóïzaleĝnoĂciÈ regulacji sektorowych (ex ante) oraz prawa konkurencji (ex post). W polu widzenia jest uznanie celowoĂci nasilania boděców
do inwestycji i dzielenia siÚ usïugami sieciowymi bÚdÈcymi w dyspozycji
byïych telekomów (network-sharing agreements). Inwestycje w infrastrukturÚ
sÈ bowiem kosztowne i wymagajÈ kooperacji wielu podmiotów rynku.
Komisja odnosi siÚ zatem bardziej ĝyczliwie do kartelizacji i koncentracji
na tym rynku, starajÈc siÚ nie traciÊ z pola widzenia aspektów konkurencji. W sprawie Hutchinson/Orange Komisja rozwaĝaïa, w jakiej mierze fuzja
da moĝliwoĂÊ zawyĝania cen na szkodÚ konsumentów. W licznych sprawach
(Deutsche Telekom, TeliaSonera, Telefonica) badano takĝe przejawy naduĝywania pozycji dominujÈcej, np. w drodze tzw. uĂcisku cenowego (margin
squeeze) czy odmowy kontraktowania (access refusal) (Tóth, 2014; Tassis, 2014).
NeutralnoĂÊ sieci to zasada, wedïug której wszystkie przekazy elektroniczne przechodzÈce przez sieÊ sÈ traktowane jednakowo, niezaleĝnie od
ich treĂci, aplikacji, usïug, urzÈdzeñ oraz adresu nadawcy i adresu odbiorcy.
242
DOI 10.7172/1644-9584.52.19
Problemy regulacji rynku nowych technologii ze szczególnym uwzglÚdnieniem ochrony...
Wyrok SÈdu Apelacyjnego w Waszyngtonie z 14 stycznia 2014 r. poĂrednio
obaliï zasadÚ neutralnoĂci sieciowej. Jej brak umoĝliwia dostawcom usïug
internetowych, w tym operatorom telekomunikacyjnym, regulowanie jakoĂci
i szybkoĂci przesyïu okreĂlonych treĂci w ich sieci.
W Komisji Europejskiej trwajÈ prace nad wdroĝeniem Jednolitego Rynku
Telekomunikacyjnego opartego, w szczególnoĂci, na zasadzie neutralnoĂci
sieciowej. JeĂli ustawodawca europejski postanowi jednak nie uwzglÚdniaÊ tej
zasady, ewentualne przepisy o uprawnieniu dostawców usïug internetowych
do regulowania przesyïu treĂci bÚdÈ wprowadzone równieĝ do polskiego
porzÈdku prawnego1.
NeutralnoĂÊ sieci zakïada równy dostÚp do sieci – kaĝdy rodzaj komunikacji (przesyïania danych) w Internecie powinien byÊ traktowany jednakowo.
OdpowiadajÈ za to firmy zwane w skrócie ISP (od ang. Internet Service
Provider) – czyli kablówki, operatorzy telekomunikacyjni i inni dostawcy
dostÚpu do sieci. Istota neutralnoĂci to takie same warunki dostÚpu do
wszystkich stron internetowych, wïÈczajÈc w to równÈ prÚdkoĂÊ przesyïania
danych. Przeciwieñstwem sieci neutralnej jest sieÊ, w której dochodzi do
róĝnicowania transmisji, m.in. ze wzglÚdu na rodzaj przesyïanych danych,
sposób ich przesyïania, status nadawców i odbiorców2.
Kluczowe jest pytanie o normatywne i polityczne konsekwencje stanowiska Google w kwestii neutralnoĂci sieci. Chodzi o to, ĝe usïugodawcy internetowi nie powinni dyskryminowaÊ pakietów danych w Internecie wbzaleĝnoĂci
od ich ěródïa, zawartoĂci lub przeznaczenia. Formalne stanowisko Google
w sprawie neutralnoĂci sieci, wyraĝajÈce siÚ w regulacjach wewnÚtrznych
tej firmy, budzi istotne wÈtpliwoĂci.
IstotnÈ kwestiÈ sÈ wspóïzaleĝnoĂci miÚdzy graczami uwikïanymi w dostarczanie kontentu. W ïañcuchu wartoĂci wystÚpuje miÚdzy nimi istotna synergia. Przychody operatorów zaleĝÈ od inwestycji w sieci, które determinujÈ
jakoĂÊ kontentu. KorzyĂci polityki pañstwa wspierajÈcej neutralnoĂÊ technologicznÈ3 nie rozkïadajÈ siÚ równo miÚdzy nimi. PowstajÈ w tej mierze
modele uwzglÚdniajÈce cztery poziomy, w zaleĝnoĂci od kluczowych kompetencji i podstawowej dziaïalnoĂci gospodarczej konkretnych operatorów
(core business)4.
Pojawia siÚ problem standardów w kontekĂcie naduĝywania pozycji dominujÈcej na rynku. Prawo patentowe nie jest dostatecznie oprzyrzÈdowane,
by skutecznie zapobiegaÊ naduĝywaniu patentów bÚdÈcych elementem standardu rynkowego. Wymaga ono wspomagania ze strony prawa antymonopolowego, a zwïaszcza umiejÚtnego stosowania art. 102 TFUE – kontroli
naduĝywania dominacji rynkowej. W tym przypadku niezbÚdna jest ocena,
czy licencje patentowe sÈ udzielane na zasadach uczciwych, rozsÈdnych oraz
niedyskryminacyjnych (fair, reasonable and non-discriminatory – FRAND)
(Picht, 2014).
Problemy ZarzÈdzania vol. 13, nr 2 (52), t. 1, 2015
243
Wïodzimierz Szpringer
3. Prawa autorskie do kopii analogowych i cyfrowych
Moĝna ostatnio odnotowaÊ sukces projektu Google Books. SÈd w USA
odrzuciï kolejny pozew zrzeszeñ autorów i wydawców (The Authors Guild
v. Google, 17 U.S.C. & 106 (1), (3), (5), 107) i po raz pierwszy potwierdziï
expressis verbis, ĝe skanowanie utworów chronionych prawem autorskim
i udostÚpnianie ich fragmentów utworów (snippets) po to, by opracowaÊ
stosowny indeks dla wyszukiwarki, mieĂci siÚ w zasadzie uczciwego korzystania (faire use). Tym samym nie jest ono naruszaniem praw autorskich.
Google ma prawo takĝe tworzyÊ bibliotekÚ, która umoĝliwia zaïadowanie
caïej treĂci (peïnego tekstu) przez uĝytkownika, nie przesÈdza wszelako,
czy peïne teksty na zasadzie Open Access bÚdÈ udostÚpniane za opïatÈ czy
gratis. MogÈ byÊ w tej mierze róĝne rodzaje dostÚpu i uzgodnieñ zb podmiotami praw autorskich. SamÈ kreacjÚ indeksu wyszukiwarki sÈd uznaï
natomiast za duĝy wkïad Google w uïatwienie dostÚpu ludzi do edukacji,
wiedzy ib kultury (Google Books-Projekt…, 2014).
Powstaje wszakĝe problem, czy autorzy ksiÈĝek w formie cyfrowej nie
bÚdÈ mieÊ poczucia naruszania swoich praw, jeĝeli znajdÈ swoje prace prezentowane wraz z niechcianymi lub nieoczekiwanymi materiaïami innych
firm, a zwïaszcza reklamami. Umowa Google Books pokazuje pewnÈ wraĝliwoĂÊ w tej dziedzinie, która wymaga od obu stron ostroĝnoĂci, negocjacji
i dobrej woli, skoro prace chronione prawem autorskim sÈ umieszczane
wbcyfrowych kanaïach dystrybucji (Por. Lopez-Tarruella, 2012; Luch i Schulz,
2013; Tiffe, 2013). Sprawa „Viacom przeciwko YouTube” najbardziej dobitnie i wyraěnie pokazuje tÚ wojnÚ o prawa autorskie w Internecie (Mizieliñska-Chmielewska, 2012; Latusek i Zalega, 2012; Sikorski, 2013)5.
Problemy z fragmentami utworów sÈ rozpatrywane w szerszym kontekĂcie
– algorytmu wyszukiwania, który dla wygody uĝytkowników przekazuje na
liĂcie wyników niewielkie, poczÈtkowe czÚĂci tekstów (snippets). Podobnie
byïo w przypadku dzwonków do telefonów czy napisów do filmów, abostatnio
– dzielenia siÚ elementami wiÚkszego kontentu w serwisach typu filesharing
(Peer-to-Peer). W tym ostatnim przypadku potraktowanie fragmentu (chunk)
jako dzieïa chronionego prawem autorskim jest sporne. W centrum dyskusji jest zwïaszcza kwestia, jak wielki fragment utworu powinien podlegaÊ
ochronie (np. ile taktów piosenki czy ile wyrazów, zdañ czy akapitów tekstu)
(Heckmann i Nordmeyer, 2014).
Google korzysta z wolnego i otwartego oprogramowania (free and open
source software – FOSS). CzÚsto moĝna wszelako skonstatowaÊ, ĝe firma uĝywa
to oprogramowanie w celach strategicznych (Android i Google Chromium),
by zaszkodziÊ konkurentom. Moĝe ĂwiadczyÊ o tym sprawa zb2010 r. Oracle
America Inc. v. Google Inc. Firma Google istnieje gïównie dziÚki Ăwiadczeniu
usïug cloud computing. DostÚp do usïug w chmurze jest regulowany przez
charakterystykÚ technicznÈ interfejsu oferowanego przez dostawcÚ (Application Programming Interface – API) oraz regulamin eksploatacji.
244
DOI 10.7172/1644-9584.52.19
Problemy regulacji rynku nowych technologii ze szczególnym uwzglÚdnieniem ochrony...
Dostawcy usïug cloud computing, tacy jak Google, wdraĝajÈ natomiast
zasady i warunki dostÚpu do swoich usïug w chmurze chronione zamkniÚtym
API (computer-”West Coast”-code), co budzi wÈtpliwoĂci regulacyjne. Problemy mogÈ siÚ pogïÚbiaÊ ze wzglÚdu na fakt, ĝe systemy prawa cywilnego
USA i krajów UE nie sÈ identyczne, negocjowanie, zawieranie i wykonywanie umów musi braÊ pod uwagÚ róĝnice miÚdzy prawem kontynentalnym
(statutory law) a prawem amerykañskim (case law). Prawo kontynentalne
(np. krajów niemieckojÚzycznych) przywiÈzuje duĝÈ wagÚ do ograniczeñ
kontraktów wypïywajÈcych z tzw. ogólnych warunków umów (wzorców
umownych), kiedy postanowienia umowy nie zostaïy indywidualnie wynegocjowane (Witzel, 2012; Bäumer, Mara i Meeker, 2012).
Krajowe prawo kontraktowe, które róĝni siÚ w poszczególnych krajach
czïonkowskich, moĝe utrudniaÊ np. oferowanie muzyki w chmurze. Komplikacja moĝe polegaÊ na tym, ĝe w Ăwietle prawa krajowego licencjonowanie
w chmurze mogïoby byÊ traktowane jako odrÚbne, nowe pole eksploatacji.
Przy takiej interpretacji umowy i licencje dotyczÈce transferu praw autorskich
byïyby uznane za niewaĝne i stawiaïyby pod znakiem zapytania postulat
dogodnego dla uĝytkowników, jednolitego licencjonowania utworów w UE
na zasadzie „jednego okienka” (one-stop-shop). Problem jest istotny, gdyĝ
wraz z „uchmurowieniem” Internetu (cloudification) takĝe znaczna czÚĂÊ
muzyki jest uĝytkowana w chmurze (Chiou, 2014).
Agregacja newsów napotyka opór ze strony wydawców, ma ona jednak znaczenie szersze, wykraczajÈce poza zakres interesów chronionych przez prawo
autorskie. Powstaje pytanie o konsekwencje w dziedzinie prawa autorskiego
agregacji wiadomoĂci, a konkretnie serwisu Google News, ocenÚ obecnych
rozwiÈzañ ustawowych, biorÈc pod uwagÚ gospodarcze, spoïeczne i kulturowe
znaczenie usïug agregacji w zakresie dostÚpu do informacji ib wiedzy.
W toku debaty sÈ takĝe inne elementy dziaïalnoĂci firmy Google zbpunktu
widzenia prawa autorskiego. Pierwszym z nich jest Google Images – wyszukiwarka zdjÚÊ. Drugim jest Google Cache – repozytorium pamiÚci podrÚcznej stron internetowych i innych dokumentów, które Google przechowuje
ib wykorzystuje po to, aby budowaÊ swój indeks6.
ETS w orzeczeniu z 11.07.2013 r. (Case C-657/11 Belgian Electronic
Sorting Technology) potraktowaï natomiast uĝywanie domen internetowych
oraz metatagów jako reklamÚ w rozumieniu dyrektywy o reklamie wprowadzajÈcej w bïÈd oraz o reklamie porównawczej. Trybunaï doszedï do wniosku, ĝe te formy korzystania z okreĂlonych nazw (marek) mogÈ wypeïniaÊ
znamiona reklamy porównawczej. Komentarze do tego wyroku podnoszÈ
jednak okolicznoĂÊ, ĝe ocena reklamy korzystajÈcej ze sïów kluczowych
(key-word advertising) – w kategoriach reklamy porównawczej – wskazuje
na niejasnoĂci i niespójnoĂci miÚdzy prawem o nieuczciwej (wprowadzajÈcej
w bïÈd) reklamie a prawem wïasnoĂci przemysïowej w zakresie znaków
towarowych (czyli w jÚzyku marketingu – marek, które same w sobie peïniÈ,
oprócz roli inwestycyjnej, funkcjÚ promocji danej marki) (Knaak, 2014).
Problemy ZarzÈdzania vol. 13, nr 2 (52), t. 1, 2015
245
Wïodzimierz Szpringer
InteresujÈce jest wzajemne oddziaïywanie europejskiego systemu ochrony
danych osobowych i dwóch konkretnych usïug Google: reklamy opartej
na zainteresowaniach internautów oraz Google Street View. Naleĝy oceniÊ przede wszystkim stosowanie dyrektywy o ochronie danych osobowych,
kwestie jurysdykcyjne, zasady odnoszÈce siÚ do jakoĂci danych oraz zgodnoĂci z prawem celu przetwarzania danych, a wreszcie zasadÚ przejrzystoĂci
w zwiÈzku z prawami podmiotów do ochrony prywatnoĂci. Konkluzja jest
czÚsto taka, ĝe nie wszystkie aspekty tych usïug sÈ ïatwe do pogodzenia
zb wymogami dyrektywy (van der Sloot i Zuiderveen, 2012).
Istotne znaczenie ma wyjaĂnienie trudnoĂci, które istniejÈ przy stosowaniu zasady wyboru prawa wïaĂciwego, a takĝe jurysdykcji w zakresie rozstrzygania konfliktu interesów i sporów sÈdowych, w szczególnoĂci dotyczÈcych
naruszeñ praw wïasnoĂci intelektualnej w Internecie. W efekcie rozwoju
Internetu software, muzyka, teksty czy filmy sÈ coraz czÚĂciej przesyïane
w formie cyfrowej. Korzystanie z utworów jest niezaleĝnie od formy przekazu treĂci (cyfrowej czy analogowej) regulowane umownie. Jest to z reguïy
umowa sprzedaĝy lub czasowego korzystania (licencja). Pole swobody wbdalszym uĝywaniu dzieïa wyglÈda wszelako inaczej w przypadku kopii cyfrowej
i analogowej.
Legalnie zakupiony analogowy egzemplarz utworu (np. ksiÈĝki) moĝna
przekazywaÊ dalej, np. poĝyczaÊ innym czytelnikom. W przypadku kopii
cyfrowej nie jest to dozwolone. Analogowy egzemplarz jest w sensie prawnym towarem, kopia cyfrowa – usïugÈ (software-as-a-service). Podobnie
w tradycyjnej bibliotece moĝna na wïasny uĝytek skserowaÊ np. artykuï
zb czasopisma. W Internecie natomiast, by skorzystaÊ z tego samego prawa
ustawowego – prawa do kopii na wïasny uĝytek – trzeba najpierw zapïaciÊ.
Dotychczas panuje zatem dyskryminacja oznaczajÈca mniej praw uĝytkownika do kopii cyfrowej danego utworu niĝ do kopii analogowej. Nowy trend
zaznaczyï siÚ w orzeczeniu w sprawie UsedSoft, która dotyczyïa odsprzedaĝy
uĝywanego oprogramowania. W orzecznictwie zaznacza siÚ zatem tendencja
do równego traktowania caïoĂciowej puli praw do kopii zarówno analogowej,
jak i cyfrowej co najmniej w przypadku umowy sprzedaĝy.
4. Korzystanie z utworów w chmurze
a lokalizacja odpowiedzialnoĂci
Problem jednak w tym, ĝe zamiast sprzedaĝy przewaĝnie mamy do czynienia z licencjonowaniem, którego ekonomiczne znaczenie ciÈgle roĂnie.
RozwijajÈ siÚ modele e-biznesu, których istotÈ nie jest sprzedaĝ utworu,
lecz ich wypoĝyczanie, np. w celu wysïuchania utworu w czasie rzeczywistym
(streaming). Zakaz sprzedaĝy z drugiej rÚki, np. uĝywanych gier online,
narusza zasadÚ wyczerpania prawa w drodze pierwszej sprzedaĝy, a nawet
budzi zainteresowanie organów antymonopolowych sprawujÈcych kontrolÚ
naduĝywania pozycji dominujÈcej na rynku. Ostatnio sÈd w USA dopuĂciï
246
DOI 10.7172/1644-9584.52.19
Problemy regulacji rynku nowych technologii ze szczególnym uwzglÚdnieniem ochrony...
obejĂcie technicznych zabezpieczeñ w celu skorzystania z prawa do odsprzedaĝy gry online (Redeker, 2014; McIntyre, 2014).
Liczne spory budzi orzeczenie w sprawie Oracle v. UsedSoft z punktu
widzenia rekonfiguracji praw oraz interesów uĝytkowników i dostawców
oprogramowania. PodkreĂlenia wymaga ujemny wpïyw tego orzeczenia na
sektor wytwórców oprogramowania i rynek software’u, a takĝe niespójnoĂÊ
z niektórymi normami prawnymi (Software Directive, Information Society
Directive, WIPO Copyright Treaty). Licencjobiorca nie kupuje bowiem
egzemplarza dzieïa, lecz licencjÚ, a wiÚc bez stosownego upowaĝnienia
wb zasadzie nie moĝe jej przekazywaÊ dalej, jak sïusznie orzeczono w USA
w podobnej sprawie Vernon v. Autodesk (Vinje, Marsland i Gärtner, 2012;
Hoppen, 2013).
Powstaje pytanie: kogo moĝna obciÈĝaÊ odpowiedzialnoĂciÈ za naruszenia
praw autorskich w Internecie: poĂrednika, czyli dostawcÚ ISP, czy osobÚ,
która jest bezpoĂrednio naruszycielem?
Z jednej strony dyrektywa 31/2000 o handlu elektronicznym i jej krajowe implementacje kreujÈ „enklawy bezpieczeñstwa” (safe harbors) dla
dostawcóe ISP, którzy nie ponoszÈ odpowiedzialnoĂci za zwykïy przepïyw
danych (mere conduite), caching lub hosting. W przypadku uzyskania wiedzy o bezprawnym charakterze kontentu dostawca ISP powinien natomiast
realizowaÊ procedurÚ notice-and-take-down.
Z drugiej strony w orzecznictwie wielu krajów mamy przykïady karania dostawców ISP, których usïugi umoĝliwiïy lub uïatwiïy innym osobom
naruszanie prawa. Na gruncie orzeczeñ w sprawach: Google i Google
France, a takĝe L’Oréal/eBay proponuje siÚ rozróĝniaÊ pasywnÈ i aktywnÈ
rolÚ dostawcy ISP. W tym drugim przypadku prawdopodobne sÈ zarzuty
równieĝ dla dostawcy ISP, co moĝe mieÊ uzasadnienie takĝe w dyrektywie
dotyczÈcej ochrony praw autorskich w spoïeczeñstwie informacyjnym, wraz
z tzw. Enforcement-Directive. Na gruncie orzeczenia w sprawie SABAM
w polu analizy sÈ takĝe filtry czy inne Ărodki zabezpieczeñ przed naruszeniami, które zastosowaï konkretny dostawca ISP (Nolte i Wimmers, 2014).
Nie moĝna natomiast wykluczyÊ transgranicznych pozwów o zniesïawienie
przeciw operatorom ISP, którzy nie doïoĝyli starañ o identyfikacjÚ szkodliwych treĂci i o niezwïoczne wdroĝenie procedury notice-and-take-down
(Geercken, Holden, Rath, Surguy i Stretton, 2013; McLean, 2012). W tym
kontekĂcie rozwija siÚ dyskusja o systemach certyfikacji bezpieczeñstwa,
odpowiedzialnoĂci podmiotów certyfikujÈcych oraz kierunkach rozwoju
e-podpisów. RozwijajÈ siÚ systemy certyfikacji stron WWW, nie ma jednak
jednolitego, europejskiego, a tym bardziej globalnego standardu w tej dziedzinie (Brown, 2013; Spindler i Rockenbauch, 2013).
Rozwój technologii ICT konfrontuje system ochrony wïasnoĂci intelektualnej i przemysïowej z problemami wynikajÈcymi z sieciowoĂci „uchmurowienia” (cloudification) i uwikïania w problemy powstajÈce w wielu jurysdykcjach naraz, co rzutuje na dotychczasowÈ zasadÚ terytorialnoĂci, zwïaszcza
Problemy ZarzÈdzania vol. 13, nr 2 (52), t. 1, 2015
247
Wïodzimierz Szpringer
w sytuacji divided infringment scenario (Schwarz, 2014). Wpïyw na system
praw autorskich i patentowych ma wpïyw takĝe zjawisko Big Data, szczególnie na ochronÚ baz danych oraz praktykÚ ewaluacji ze strony urzÚdów
patentowych i ïañcucha wartoĂci portfeli patentów, którymi zarzÈdzajÈ firmy
(de Wachter, 2014; Westermeier, 2014). Rozwój inteligentnych systemów
(robotów, agentów) w sferze oprogramowania stawia na nowo niektóre
kwestie odpowiedzialnoĂci, chociaĝ nie moĝe budziÊ wÈtpliwoĂci teza, ĝe
odpowiada zawsze czïowiek (Kirn i Müller-Hengstenberg, 2014).
Produkcja i sprzedaĝ tzw. modchips przeznaczona dla konsol do gier,
staïa siÚ przesïankÈ sporów sÈdowych. Modchips umoĝliwiajÈ bowiem szersze
korzystanie z konsol do gier niĝ planowali ich wytwórcy, np. przy uĝyciu
innego, obcego oprogramowania. Rozstrzyganie tych sporów jest pochodnÈ
uznania, ĝe gra komputerowa to nie jest software w czystej postaci, ale
raczej dzieïo multimedialne. Moĝna wiÚc obchodziÊ zabezpieczenia typu
DRM (a substytutem systemów DRM sÈ wïaĂnie modchips), by skorzystaÊ
z dzieïa na wïasny, nie komercyjny uĝytek, na co wszakĝe pozwala ustawa.
Software byïby natomiast w tym przypadku chroniony silniej7.
ETS w sprawie PC Box/Nintendo potwierdziï, ĝe uĝytkownicy konsol do
gier majÈ prawo obchodziÊ zabezpieczenia za pomocÈ uĝytkowania obcego
oprogramowania, czyli niedopuszczonego przez producenta gry (modchips),
by w ten sposób uzyskaÊ szersze moĝliwoĂci korzystania z konsol. SÈdy ingerujÈ takĝe w sytuacji opublikowania w serwisie WWW materiaïów poufnych
(Fragdenstaat), jak równieĝ naruszania ogólnych warunków umów (Facebook), np. w projekcie Friend-Finder, w którym zakazano szukania przyjacióï
poprzez mailing do osób niezarejestrowanych w serwisie Facebook (http://
irights.info/artikel/modchips-fuer-konsolen-koennen-legal-sein-fragdenstaatabmahnung-friend-finder-urteil/21360).
Moĝna zaobserwowaÊ kierunek zmian dotychczasowych systemów
Peer&Peer (filesharing) w tzw. sharehosting. SÈ to bazy danych, z których
inni mogÈ korzystaÊ w zasadzie anonimowo. Przykïadem systemów typu
sharehosting sÈ np. Kino.to czy Megaupload, które moĝna porównaÊ do
usïug Ăwiadczonych w chmurze (cloud computing), które np. umoĝliwiajÈ
równoczesne korzystanie przez licznych uĝytkowników (Dropbox). PowstajÈ
wiÚc nowe wyzwania dla metod zwalczania naruszania praw autorskich.
Odchodzi siÚ od dotychczasowego filtrowania pewnych wyrazów na rzecz
robotów (crawlers) przeszukujÈcych rozproszone bazy danych zawierajÈce
linki do utworów8.
Dzielenie siÚ plikami przy braku bezpoĂredniej lub poĂredniej transakcji finansowej, czyli w trybie niekomercyjnym, coraz czÚĂciej uznaje siÚ
za dopuszczalne. Wspóïdzielenie plików jest spoïecznie i kulturowo wartoĂciowe, a ponadto z ekonomicznego punktu widzenia sprzyja kreatywnoĂci
w gospodarce opartej na wiedzy. Powstaje problem wykorzystania synergii
miÚdzy dzieleniem siÚ plikami a kreatywnoĂciÈ, wzbogacajÈcÈ korzyĂci spoïeczeñstwa, gospodarki, nauki i kultury9.
248
DOI 10.7172/1644-9584.52.19
Problemy regulacji rynku nowych technologii ze szczególnym uwzglÚdnieniem ochrony...
W Ăwiecie cyfrowym, a zwïaszcza na platformach w chmurze kluczowe
jest zapewnienie elastycznoĂci podejĂcia do ochrony praw autorskich. Istotny
jest charakter wkïadu uĝytkownika do kontentu, cel dzielenia siÚ utworami,
a takĝe krÈg osób, którym kontent moĝna udostÚpniaÊ (np. w serwisach
spoïecznoĂciowych jest to czÚsto tylko krÈg znajomych uĝytkownika). Moĝe
mieÊ znaczenie mieszanie róĝnych form kontentu za zgodÈ pierwotnego
autora, a cytaty, adaptacje czy remiksy trzeba odróĝniaÊ od korzystania
z linków i kopiowania na wïasny, osobisty uĝytek, do czego zgoda autora
nie jest wymagana.
Naleĝy mieÊ na uwadze, ĝe zakres prawa do adaptacji utworów chronionych prawem autorskim przez uĝytkowników, na zasadzie user generated
content, wyglÈda róĝnie w poszczególnych krajach. Istotny moĝe byÊ cel
przeróbki, nowy wyraz artystyczny, uwzglÚdnienie nowej wiedzy itp., a nie
proste przestawienie elementów dzieïa.
5. Dzielenie siÚ plikami a perspektywa
licencji paneuropejskich
Ogólnie biorÈc, ekonomiczna analiza praw wïasnoĂci intelektualnej
wb spoïeczeñstwie informacyjnym musi braÊ pod uwagÚ pluralizm interesów, a wiÚc nie tylko autorów czy wydawców, ale takĝe wïaĂcicieli platform
cloud computing, uĝytkowników oraz rozwoju – w interesie publicznym
– otwartego modelu nauki, edukacji, kultury. Naleĝy uwzglÚdniÊ rozwój
nowych, powszechnych form komunikacji, np. ïÈcznoĂci mobilnej i nowych
form kontroli korzystania z utworów przez internautów.
Technologia ICT, a nie tylko prawo pozytywne wywiera czÚsto znaczny
wpïyw na zakres, kierunki i rygoryzm czy ekonomiczny sens ochrony praw
autorskich (Senftleben, 2013; Braha i Syed, 2014; Rub, 2013; Surden, 2013;
Lev-Aretz, 2013). W tym kontekĂcie moĝna zwróciÊ uwagÚ na orzeczenie,
wbĂwietle którego przejĂciowe zapamiÚtanie kontentu na ekranie komputera
w trakcie surfowania w Internecie mieĂci siÚ w zwolnieniach ustawowych,
nie wymaga wiÚc ani zgody autora, ani nabycia licencji (Bittmann, 2014).
Co do zasady, streaming polega na sïuchaniu utworów w czasie rzeczywistym, z wykorzystaniem tylko pamiÚci podrÚcznej (bez trwaïej kopii). Mimo
to rozwija siÚ fala ostrzeĝeñ kierowanych do internautów przez kancelarie
prawne o odpowiedzialnoĂci za naruszanie praw autorskich. Na gruncie
dyrektywy o ochronie praw autorskich w spoïeczeñstwie informacyjnym,
ab takĝe ustawy streaming nie wymaga zgody autora i mieĂci siÚ w grupie
zwolnieñ ustawowych, chociaĝ w obecnym stanie technologii nie moĝna
wykluczyÊ moĝliwoĂci ponownego skorzystania z danego dzieïa. Na szczÚĂcie
rynek rozwija siÚ w kierunku kooperacji i uzgodnieñ z wydawcami reprezentujÈcymi twórców. Na przykïad znana platforma w zakresie muzyki Soundcloud (podobnie jak YouTube w dziedzinie obrazów i filmów) zawiera ugody
zbSony, Warner czy Universal i dopuszcza bezpoĂredniÈ kontrolÚ z ich strony,
Problemy ZarzÈdzania vol. 13, nr 2 (52), t. 1, 2015
249
Wïodzimierz Szpringer
wïÈcznie z usuwaniem utworów o wÈtpliwym pochodzeniu, a nawet blokowaniem kont uĝytkowników (http://irights.info/artikel/gerald-spindler-beistreaming-handelt-es-sich-um-keine-urheberrechtsverletzung/20350; http://
irights.info/artikel/soundcloud-veraergert-mit-sperrungen-und-kurswechselseine-nutzer/23669#more-23669).
Rozwój nowych technologii nie wszystkich prowadzi do przekonania
o potrzebie bardziej elastycznego podejĂcia do ochrony praw autorskich.
Wprost przeciwnie, niektórzy z faktu potanienia i upowszechnienia technologii oraz redukcji kosztów transakcyjnych wyprowadzajÈ argumentacjÚ o moĝliwoĂci redukcji zwolnieñ ustawowych oraz stworzenia bardziej
restrykcyjnych systemów ochrony przekraczajÈcych granice poszczególnych
krajów (np. w drodze odpowiedniego przeksztaïcenia obecnie dziaïajÈcych
organizacji zbiorowego zarzÈdzania prawami autorskimi).
Zamiast dotychczas akcentowanej inspiracji z amerykañskiej doktryny fair
use mielibyĂmy do czynienia z uzgodnieniami kontraktowymi z wïaĂcicielami
praw autorskich (agreed use). Byïaby to wiÚc elastycznoĂÊ poddana sile rynkowej kluczowych interesariuszy. Ze wzglÚdu na mankamenty istniejÈcych
systemów DRM (TPM) wiele uwagi poĂwiÚca siÚ równieĝ rozwiÈzaniom
zryczaïtowanym, opartym na taryfach za szerokopasmowy dostÚp do Internetu (Copytax, Content Flate Rate, Voluntary Collective Licensing) (Barker,
2013; Handke, Quintais i Balazs, 2013; Baratsits, 2005).
Przewaĝa jednak poglÈd, ĝe w obliczu rozwoju Internetu nadmierny
rygoryzm penalizacji, karanie poĂredników czy uĝytkowników prowadzi
wb Ălepy zauïek. Naleĝy raczej poszukiwaÊ moĝliwoĂci ostroĝnej legalizacji
pewnych praktyk, których eliminacja jest niewykonalna, ale w taki sposób,
by speïniaÊ zarazem dwa warunki: nie niszczyÊ motywacji dla twórców ibnie
hamowaÊ dzielenia siÚ wiedzÈ (Geiger, 2014; http://papers.ssrn.com/sol3/
papers.cfm?abstract_id=2382603). Podobne poglÈdy wyraĝajÈ czoïowi eksperci prawa autorskiego w Polsce10.
W dniu 20 lutego 2014 r. Rada Unii Europejskiej przyjÚïa nowÈ dyrektywÚ
wb sprawie zbiorowego zarzÈdzania prawami autorskimi i pokrewnymi oraz
udzielania licencji wieloterytorialnych dotyczÈcych praw do utworów muzycznych na potrzeby ich wykorzystania na internetowym polu eksploatacji na
jednolitym rynku UE (COM, 2012). W swoim wniosku Komisja stwierdziïa, ĝe
usïugi zbiorowego zarzÈdzania prawami autorskimi sÈ zliberalizowane zgodnie
z artykuïem 16 dyrektywy usïugowej z 2006 r. Jednak w ciÈgu tygodnia po
przyjÚciu nowej dyrektywy poglÈd ten zostaï odrzucony przez Trybunaï SprawiedliwoĂci UE w wyroku w sprawie OSA11. Powstaje zatem pytanie obzwiÈzek
miÚdzy zasadÈ swobodnego przepïywu usïug a krajowymi regulacjami sektorowymi. Naleĝy zbadaÊ, w jakim stopniu zasada swobodnego przepïywu usïug
i regulacje krajowe obejmujÈce problemy zbiorowego zarzÈdzania prawami
autorskimi mogÈ byÊ lepiej koordynowane wb przyszïoĂci (Drexl, 2014).
Dyrektywa ma usprawniÊ proces udzielania licencji obejmujÈcych róĝne
terytoria na korzystanie w Internecie z utworów muzycznych chronionych
250
DOI 10.7172/1644-9584.52.19
Problemy regulacji rynku nowych technologii ze szczególnym uwzglÚdnieniem ochrony...
prawem autorskim. Zakïada ona takĝe wprowadzenie dodatkowych warunków, jakie bÚdÈ musiaïy speïniÊ organizacje chcÈce udzielaÊ wieloterytorialnych (paneuropejskich) licencji na korzystanie z muzyki online. Dyrektywa
odnosi siÚ poĂrednio do jednej z istotnych kwestii, tj. problemu niekomercyjnej wymiany plików w Internecie (file sharing). Efektywne i przejrzyste
zbiorowe zarzÈdzanie jest podstawÈ wielu (jeĝeli nie wszystkich) proponowanych modeli uregulowania tego zjawiska.
WÈtpliwoĂci wzbudzajÈ przepisy dyrektywy dotyczÈce licencji wieloterytorialnych, za pomocÈ których narzucone zostaïy okreĂlone reguïy udostÚpniania muzyki w sieci, co w konsekwencji moĝe doprowadziÊ do umocnienia
pozycji najwiÚkszych OZZ reprezentujÈcych najbardziej popularny repertuar anglojÚzyczny – ze szkodÈ dla twórczoĂci z innych krajów. Byïoby to
szkodliwe dla repertuarów o ograniczonej reprezentacji jÚzykowej w UE
ibzakïócaïoby realizacjÚ zasady ochrony róĝnorodnoĂci kulturowej. Dyrektywa
wprowadza obowiÈzkowe regulacje dla licencji transgranicznych w dziedzinie
muzyki, ale nie zawiera ĝadnych mechanizmów umoĝliwiajÈcych zastosowanie tych przepisów np. do rynku filmowego12. Parlament Europejski 13bwrzeĂnia 2014b r. przyjÈï równieĝ DyrektywÚ w sprawie niektórych dozwolonych
moĝliwoĂci wykorzystywania utworów osieroconych13.
Program UE Digital Agenda zakïada stworzenie jednolitego rynku
kontentu cyfrowego opartego na szerokopasmowym, szybkim Internecie
ibinteroperacyjnoĂci aplikacji. BÚdzie to sïuĝyÊ maksymalizacji spoïecznego
i gospodarczego potencjaïu technologii ICT. Gïówny problem to fragmentacja rynków krajowych kontentu online, a takĝe regulacji praw autorskich,
organizacji zarzÈdzania prawami autorskimi (Laszczyk, 2011).
Budowie wspólnego rynku bÚdzie takĝe sïuĝyÊ standaryzacja pïatnoĂci
elektronicznych i transgranicznego wystawiania faktur online. Uĝytkownicy
majÈ kïopoty z rozeznaniem, czy ĂciÈgane utwory sÈ legalne, a takĝe problemy z dostÚpem do legalnych utworów (np. serwis Apple iTune nie jest
jednakowo dostÚpny na terytoriach krajów UE, a maïe serwisy e-radiowe
majÈ trudnoĂci z negocjowaniem licencji w kaĝdym kraju z osobna)14.
Pojawianie siÚ tzw. przeïomowych innowacji (disruptive innovations)
wywoïuje czÚsto konfuzjÚ regulatorów, którzy nie majÈ koncepcji, czy stosowaÊ stare prawo, czy dÈĝyÊ raczej do zmiany prawa lub zastosowaÊ tzw.
innowacje regulacyjne, np. klauzulÚ zmierzchowÈ (sunset clause), wakacje
regulacyjne (regulatory holidays), czy teĝ – jak w telekomunikacji – drabinÚ
inwestycyjnÈ (ladder of investment) (Cortez, 2014). Powstaje pytanie, czy
Bitcoin jest takÈ przeïomowÈ innowacjÈ?
Bitcoin nie ma znamion publiczno-prawnego Ărodka pïatniczego, nie jest
pieniÈdzem elektronicznym, nie jest teĝ instrumentem finansowym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.
Tym samym naleĝy go postrzegaÊ jako instytucjÚ cywilno-prawnÈ, opierajÈcÈ
siÚ na umowie pomiÚdzy korzystajÈcymi z Bitcoin. „Waluty” wirtualne nie sÈ
Ărodkami pieniÚĝnymi i instrumentami finansowymi, nie sÈ teĝ regulowane
Problemy ZarzÈdzania vol. 13, nr 2 (52), t. 1, 2015
251
Wïodzimierz Szpringer
ani nadzorowane, mogÈ sïuĝyÊ celom spekulacyjnym, ich kurs jest bardzo
zmienny, a ich posiadacze mogÈ straciÊ znacznÈ czÚĂÊ lub wszystkie Ărodki
zamienione na „waluty” wirtualne, a ponadto mogÈ sïuĝyÊ praniu brudnych
pieniÚdzy, a transakcje z ich uĝyciem sÈ anonimowe15.
6. Wnioski
Rozwija siÚ dyskusja o systemach certyfikacji bezpieczeñstwa, odpowiedzialnoĂci podmiotów certyfikujÈcych oraz kierunkach rozwoju e-podpisów. PowstajÈ systemy certyfikacji stron WWW, nie ma jednak jednolitego, europejskiego, a tym bardziej globalnego standardu w tej dziedzinie.
Podobna uwaga dotyczy systemów pïatnoĂci. Technologia ICT, a nie tylko
prawo pozytywne wywiera znaczny wpïyw na zakres, kierunki i rygoryzm
czy ekonomiczny sens ochrony praw autorskich. Rozwój nowych technologii
nie wszystkich prowadzi do przekonania o potrzebie bardziej elastycznego
podejĂcia do ochrony praw autorskich. Przewaĝa poglÈd, ĝe w obliczu rozwoju Internetu nadmierny rygoryzm penalizacji, karanie poĂredników czy
uĝytkowników prowadzi w Ălepy zauïek. Naleĝy raczej poszukiwaÊ moĝliwoĂci
ostroĝnej legalizacji pewnych praktyk, których eliminacja jest niewykonalna,
ale w taki sposób, by nie niszczyÊ motywacji dla twórców i nie hamowaÊ
dzielenia siÚ wiedzÈ. Rynek rozwija siÚ w kierunku kooperacji i uzgodnieñ z wydawcami reprezentujÈcymi twórców. Ekonomiczna analiza praw
wïasnoĂci intelektualnej w spoïeczeñstwie informacyjnym musi braÊ pod
uwagÚ pluralizm interesów, a wiÚc nie tylko autorów czy wydawców, ale
takĝe wïaĂcicieli platform cloud computing, uĝytkowników oraz rozwoju –
wbinteresie publicznym – otwartego modelu nauki, edukacji, kultury. Naleĝy
uwzglÚdniÊ rozwój nowych, powszechnych form komunikacji, np. ïÈcznoĂci
mobilnej i nowych form kontroli korzystania z utworów przez internautów.
Dotychczas panuje dyskryminacja, oznaczajÈca mniej praw uĝytkownika do
kopii cyfrowej danego utworu niĝ do kopii analogowej. Zamiast sprzedaĝy
przewaĝnie mamy do czynienia z licencjonowaniem, którego ekonomiczne
znaczenie ciÈgle roĂnie. RozwijajÈ siÚ modele e-biznesu, których istotÈ nie
jest sprzedaĝ utworu, lecz ich wypoĝyczanie, np. w celu wysïuchania utworu
w czasie rzeczywistym. Licencje paneuropejskie na korzystanie z utworów
powinny sprzyjaÊ rozwojowi tych modeli. Nowe wyzwania dla prawa autorskiego czy ochrony prywatnoĂci tworzÈ platformy cloud computing, a takĝe
serwisy internetowe zwiÈzane ze Ăwiadczeniem tzw. jednolitej usïugi komunikacji elektronicznej.
Przypisy
1
Brak neutralnoĂci sieci w Stanach Zjednoczonych moĝe równieĝ wpïynÈÊ na to,
ĝe kontent z Europy bÚdzie przez amerykañskich dostawców usïug internetowych
traktowany odmiennie od treĂci krajowej. Moĝe to wpïynÈÊ na pogorszenie jakoĂci
252
DOI 10.7172/1644-9584.52.19
Problemy regulacji rynku nowych technologii ze szczególnym uwzglÚdnieniem ochrony...
przesyïu danych z Europy do Stanów Zjednoczonych. Teoretycznie w sieci wszyscy
dostawcy treĂci sÈ równi. Ale niektórzy mogÈ staÊ siÚ równiejsi. Moĝe siÚ okazaÊ, ĝe
w normalnym pakiecie mam dostÚp tylko do czÚĂci zasobów Internetu (por. Koseïa,
2014; Ostrowski i Tarkowski, 2013).
2
Do takiego modelu zmierza podpisana w lutym w USA umowa Comcastu (najwiÚkszego w USA operatora kablowego) z Netfliksem (najwiÚkszym Ăwiatowym dostawcÈ
internetowego wideo na ĝyczenie, VOD). Naciskany Netflix zdecydowaï siÚ dodatkowo dopïacaÊ za to, by Comcast przyspieszaï przepïyw danych do jego widzów. To
porozumienie stanowi precedens dla sytuacji, w których dostawca usïug internetowych
ĝÈda dodatkowych opïat od firm w zamian za niezakïócone dziaïanie ich platform
sieciowych (por. Marczuk, 2014).
3
NeutralnoĂÊ technologicznÈ naleĝy odróĝniaÊ od neutralnoĂci sieci.
4
Pozwala to lepiej zrozumieÊ róĝny stopieñ zainteresowania operatorów zagadnieniem
neutralnoĂci sieci i ich gotowoĂci do inwestowania w sieci. O ile dostawcy szerokopasmowego Internetu inwestujÈ w celu pozyskiwania nastÚpnych uĝytkowników, obtyle
poĂrednicy stosujÈcy dwustronne modele biznesowe czerpiÈ rentÚ wïaĂnie zbneutralnoĂci sieci (por. Arlandis i Baranes, 2011).
5
Uĝytkownicy mogÈ bowiem coraz szybciej, ïatwiej i prawie anonimowo naruszaÊ prawa
autorskie, a posiadacze tych praw próbujÈ je rygorystycznie egzekwowaÊ. RównoczeĂnie powstaje naglÈca koniecznoĂÊ zapewnienia enklaw bezpieczeñstwa (safe harbours)
dla takich operatorów jak YouTube, w przeciwnym razie prowadzenie biznesu w tej
dziedzinie byïoby obarczone zbyt duĝym ryzykiem.
6
Jest to w istocie cecha algorytmu Google Web Search, który skïada siÚ z dostarczania
linków do tych utworów, dziÚki czemu uĝytkownicy mogÈ uzyskaÊ szybki i bezpoĂredni
dostÚp do szukanej oryginalnej strony internetowej. Naleĝy równieĝ przypomnieÊ
orzeczenia ETS w trzech sprawach dotyczÈcych Google AdWords (Google France
zb2010 r.), które daïy zielone Ăwiatïo dla dalszego rozwoju polityki Google w zakresie
uĝywania znaków towarowych chronionych jako sïów kluczowych.
7
W jednych krajach traktuje siÚ owe Modchips tylko jako Ărodek obchodzenia zabezpieczeñ, w innych wymaga siÚ odeñ szerszej funkcji zapobiegania naruszeniom praw
autorskich. ½ródïem zagroĝenia sporami sÈdowymi moĝe byÊ takĝe coraz szersza
praktyka patentowania rozwiÈzañ opartych na komputerowym softwarze, nawet
wb tych przypadkach, gdy chodzi o komercyjne stosowanie Open-Source-Software
(por. Schröder, 2013; Schöttle, 2013).
8
Przy tej okazji stawia siÚ na nowo pytania o granice manualnego i automatycznego
filtrowania oraz optymalnych kryteriów filtrowania, gdyĝ sam tytuï utworu nie wystarcza (sprawa Alone in the Dark). Kryteria filtrowania nie powinny bowiem prowadziÊ
do nadmiaru kwestionowanych treĂci, z których pewna czÚĂÊ jest legalna. Nie powinny
one teĝ nadmiernie obciÈĝaÊ operatorów kosztami, które podwaĝajÈ racjÚ bytu ich
modelu biznesowego. Dyskusja obejmuje równieĝ pojÚcie linków i framingu. Chodzi
o to, kto w istocie powinien byÊ odpowiedzialny za publiczne udostÚpnianie danego
utworu w sieci, czy ten, kto linkuje, czy ten, kto korzysta (Rössel, 2013, s. 229;
Conrad, 2013).
9
W tym celu proponuje siÚ empiryczne badanie popularnoĂci poszczególnych utworów – w zaleĝnoĂci od warunków ich dostÚpnoĂci. Powstaje pytanie, w jakim stopniu
uwaga spoïecznoĂci sieciowej koncentruje siÚ na ograniczonym zestawie utworów,
abwbjakim rozciÈga siÚ ona na ich szersze spektrum. Dane na temat wykorzystywania
wspóïdzielonych plików muszÈ byÊ monitorowane, by korzyĂci z tego tytuïu moĝna
byïo oceniaÊ jako uczciwe lub nieuczciwe (Aigrain, 2011).
Problemy ZarzÈdzania vol. 13, nr 2 (52), t. 1, 2015
253
Wïodzimierz Szpringer
10
Nowelizacja powinna byÊ zwiÈzana z rozwojem technologii oraz spoïeczeñstwa informacyjnego. Efektem zmiany przepisów ma byÊ zwiÚkszenie dostÚpu do treĂci w sieci
oraz uïatwienie indywidualnym uĝytkownikom korzystania z tych treĂci. Nowe regulacje nie powinny jednak prowadziÊ do zaburzenia mechanizmów gospodarczych
czy utrudniania prowadzenia dziaïalnoĂci zwiÈzanej z dystrybucjÈ treĂci w Internecie
(por. http://www.prawoautorskie.gov.pl/pages/posts/profesorowie-prawa-przygotujaraport-o-stanie-prawa-autorskiego-w-polsce-27.php?searchresult=1&sstring=profesor%C3%B3w+prawa).
11
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykïadni art. 3 ib 5
dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r.
wbsprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w spoïeczeñstwie informacyjnym (Dz.U. L 167, s. 10 – wyd. spec. w jÚz. polskim, rozdz. 17,
t.b1, s. 230), art. 16 dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12
grudnia 2006 r. dotyczÈcej usïug na rynku wewnÚtrznym (Dz.U. L 376, s. 36), a takĝe
art. 56 TFUE i 102 TFUE. Wniosek ten zostaï zïoĝony w ramach sporu miÚdzy OSA
(Ochranný svaz autorský pro práva k dílĔm hudebním o.s.), organizacjÈ zbiorowego
zarzÈdzania prawami autorskimi odnoszÈcymi siÚ do utworów muzycznych, a LéÌebné
láznÕ Mariánské LáznÕ a.s., spóïkÈ zarzÈdzajÈcÈ niepublicznym zakïadem opieki zdrowotnej ĂwiadczÈcym opiekÚ uzdrowiskowÈ, w przedmiocie uiszczenia opïaty licencyjnej
z tytuïu praw autorskich w zwiÈzku z udostÚpnianiem utworów transmitowanych
drogÈ radiowÈ lub telewizyjnÈ za pomocÈ urzÈdzeñ zainstalowanych w pokojach
uzdrowiska. Por. sprawÚ C-351/12 (http://curia.europa.eu/juris/document/document.
jsf;jsessionid=9ea7d2dc30d5405e59e1821047269f9ef37220517421.e34KaxiLc3qMb40Rch0SaxuObNf0?text=&docid=148388&pageIndex=0&doclang=PL&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=101197).
12
Nowe przedsiÚbiorstwa internetowe mogïyby nie byÊ zainteresowane nabywaniem
licencji dotyczÈcych licencji wieloterytorialnych. SpotykajÈ siÚ one czÚsto z innymi
typami barier niĝ licencjonowanie, uniemoĝliwiajÈcymi im Ăwiadczenie usïug na
wielu terytoriach lub w caïej Europie, takimi jak potrzeba dostosowania strategii
handlowej do rynków krajowych i ram regulacyjnych (np. ochrona danych, ochrona
konsumenta), brak szeroko akceptowanych metod pïatnoĂci elektronicznych (np.
pïatnoĂci kartami kredytowymi), wysoki poziom naruszeñ praw wyïÈcznych oraz
potrzeba wychodzenia naprzeciw oczekiwaniom sïuchaczy na danym rynku. Wbefekcie system nie pozwala w istocie na stworzenie jednolitego rynku internetowego,
poniewaĝ nie zapewnia konsumentom we wszystkich pañstwach czïonkowskich
równego dostÚpu do legalnej oferty utworów muzycznych w Internecie (por. http://
www.zaiks.org.pl/751,111,dyrektywa_parlamentu_europejskiego_i_rady_ds_organizacji_zbiorowego_zarzadzania_przyjeta; http://www.zapa.org.pl/aktualnosci,2,142,Dyrektywa-ws-zbiorowego-zarzadzania-prawami-autorskimi-przyjeta.html; http://
centrumcyfrowe.pl/stanowisko-centrum-cyfrowe-projekt-polska-w-sprawie-projektudyrektywy-o-zbiorowym-zarzadzie-prawami-autorskimi-i-pokrewnymi/; http://legalnakultura.pl/pl/prawo-w-kulturze/akty-prawne/news/216,harmonizacja-przepisowregulujacych-zbiorowy-zarzad-prawami-autorskimi; http://www.prawoautorskie.gov.
pl/pages/posts/rada-unii-europejskiej-przyjela-dyrektywe-w-sprawie-zbiorowegozarzadzania-520.php).
Chodzi o dzieïa, które nadal podlegajÈ ochronie, ale ich twórcy pozostajÈ nieznani lub
nie ma moĝliwoĂci, by do nich dotrzeÊ. DziÚki nowym regulacjom instytucje uĝytku
publicznego, czyli np. biblioteki, muzea i archiwa, bÚdÈ mogïy publikowaÊ w sieci
dzieïa osierocone zgodnie z zasadÈ non-profit. Co wiÚcej instytucje wykorzystujÈce
utwory osierocone uzyskajÈ ochronÚ przed moĝliwymi zarzutami dotyczÈcymi ïamania
praw autorskich, które mogïyby pojawiÊ siÚ w przyszïoĂci. Przed uznaniem danego
utworu za osierocony, trzeba bÚdzie podjÈÊ staranne poszukiwania wïaĂciciela praw do
13
254
DOI 10.7172/1644-9584.52.19
Problemy regulacji rynku nowych technologii ze szczególnym uwzglÚdnieniem ochrony...
danego dzieïa. Utwór, który zostanie uznany za osierocony w jednym kraju, wedïug
dyrektywy bÚdzie miaï taki status równieĝ w pozostaïych pañstwach czïonkowskich
(por. http://www.prawoautorskie.gov.pl/pages/posts/parlament-europejski-przyjaldyrektywe-o-dzielach-osieroconych-28.php).
14
Dlatego rozsÈdny jest postulat stworzenia na bazie istniejÈcych organizacji zbiorowego zarzÈdzania prawami autorskimi instytucji typu one-stop-shop, która udzielaïaby
licencji waĝnych na terytorium caïej UE. Prawo konkurencji nie moĝe mieÊ tutaj
w peïni zastosowania, a ĂciĂlej powinno siÚ ono skupiaÊ na realnych warunkach
ibmoĝliwoĂciach konkurencji w ramach oligopoli. W przypadku dzieï nauki i kultury
trzeba siÚ liczyÊ ze staïym poszerzaniem domeny publicznej oraz uwzglÚdnianiem
twórczoĂci wb serwisach spoïecznoĂciowych (por. Pollock, Stepan i Valimati, 2009;
Kawashima, 2010).
15
Na obecnym etapie rozwoju Bitcoin nie stanowi wszelako zagroĝenia dla stabilnoĂci krajowego systemu finansowego, które wymagaïoby staïego zainteresowania ze
strony banku centralnego. Niewielka skala obecnego wykorzystania, duĝa zmiennoĂÊ
jego wartoĂci oraz brak przewag komparatywnych nad innymi aktywami mogÈcymi
peïniÊ funkcjÚ substytutu pieniÈdza (np. zïota) sprawiajÈ, ĝe nie jest on istotny dla
prowadzenia polityki pieniÚĝnej (por. NBP, 2014).
Bibliografia
Aigrain, P. (2011). Dzielenie siÚ. Kultura i gospodarka epoki Internetu. Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska. Pozyskano z: http://nowoczesnapolska.org.pl/wp-content/
uploads/2012/02/aigrain-dzielenie-sie.pdf.
Arlandis A., Baranes E. (2011). Interactions Between Network Operators, Content Producers and Internet Intermediaries: Empirical Implications of Network Neutrality.
Intereconomics, 46 (2), 98–105, http://dx.doi.org/ 10.1007/s10272-011-0370-y.
Baratsits, A. (2005). Copyright in the Digital Age – Exceptions and Limitations to Copyright
and Their Impact of Free Access to Information. An Analysis of the Implementation of
Art. 6 (4) Information Directive and Its Impact on Limiting the Copyright Protection
in Czech Republic and Austria. Linz: Johannes Kepler University Linz. Pozyskano z:
http://www.rechtsprobleme.at/doks/baratsits-copyright-digital-age.pdf.
Barker, G.R. (2013). Agreed Use and Fair Use: The Economic Effects of Faire Use and
Other Copyright Exceptions. Paris: Society for Economic Research on Copyright Issues
(SERCI). Pozyskano z: http://www.serci.org/2013/Barker.pdf.
Bäumer, U., Mara, P., Meeker, H. (2012). IT Outsourcing and Offshoring. A Comparative Legal Analysis Under UK, Indian and German Law. Computer Law Review
International, 13 (1), 9–19, http://dx.doi.org/10.9785/ovs-cri-2012-9.
Bittmann, D. (2014). EuGH: Websurfen durch Urheberrechtsausnahme gedeckt. Multimedia und Recht, (7). Pozyskano z: http://rsw.beck.de/cms/?toc=mmr.root&docid=359775.
Braha, O. i Syed, T. (2014). Beyond Efficiency: Consequence-Sensitive Theories of Copyright. Berkeley Technology Law Journal, 29, 229–316. Pozyskano z: http://btlj.org/data/
articles/29_1/0229-0316_BrachaSyed_060914+WEB.pdf.
Broemel, R. (2013). Vielfaltsgewährleistung auf virtuellen Plattformen. Anpassung des
kartellrechtlichen Konzepts an die medienrechtliche Regulierung. Multimedia und
Recht, (2), 83–87.
Brown, N.A. (2013). Decentralised Approach to Online Trust Validation. Looking Behind
and Beyond the Hierarchical Certification Authority Model of Trust. Computer Law
Review International, 14 (1), 1–7, http://dx.doi.org/10.1515/cri.2013.14.1.1.
Problemy ZarzÈdzania vol. 13, nr 2 (52), t. 1, 2015
255
Wïodzimierz Szpringer
Chiou, T. (2014). Music Licensing in the Cloud: The Greek Experience. Gewerblicher
Rechtsschutz und Urheberrecht Internationaler Teil, (3), 228–236.
COM. (2012). 372 final 2012/0180 (COD). Pozyskano z: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2012:0372:FIN:PL:PDF.
Conrad, A. (2013) Kuck’ mal, wer da spricht: Zum Nutzer des Rechts der öffentlichen
Zugänglichmachung anlässlich von Links und Frames. Computer und Recht, 29 (5),
305–318, http://dx.doi.org/10.9785/ovs-cr-2013-305.
Cortez, N. (2014). Regulating Disruptive Innovations. Berkeley Technology Law Journal, 29.
Pozyskano z: http://btlj.org/data/articles/29_1/0175-0228_Cortez_060914+WEB.pdf.
Drexl, J. (2014). Collective Management of Copyrights and the EU Principle of Free
Movement of Services after the OSA Judgment - In Favour of a More Balanced
Approach. Max Planck Institute for Innovation & Competition Research Paper, (14-06).
Pozyskano z: http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2397062&rec=1&srcabs=2382603&alg=1&pos=1.
Geercken, K., Holden, K., Rath, M., Surguy, M. i Stretton, T. (2013). Irreconcilable
Differences? Navigatiing Cross-Border E-Discovery. How Best to Understand and
Deal with the Conflict between E-Discovery and Data Protection Principles. Computer Law Review, (2).
Geiger, C. (2014). Challenges for the Enforcement of Copyright in the Online World:
Time for a New Approach. Max Planck Institute for Innovation & Competition Research Paper, (14-01). Pozyskano z: http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_
id=2382603.
Google Books-Projekt als „faire use” urheberrechtlich zulässig. (2014). Gewerblicher
Rechtsschutz und Urheberrecht Internationaler Teil, (1), 69–73.
Habammer, C. i Denkhaus, W. (2014). Verhindert das Unionsrecht die Digitalisierung
der Verwaltung. Binnenmarktkonformität und Notifizierungspflicht des De-mail-Standards des EGoG. Multimedia und Recht, (1).
Handke, C., Quintais, J.P. i Balazs, B. (2013). The Economics of Copyright Compensation
Schemes for Digital Use. Paris: Society for Economic Research on Copyright Issues
(SERCI). Pozyskano z: http://www.serci.org/2013/Handke.pdf.
Heckmann, J. i Nordmeyer, A. (2014). Pars pro toto: Verletzung des Urheberrechtsgesetzes durch das öffentliche Zugänglichmachen von Deteifragmenten („Chunks“)
in Peer-to-Peer Tauchbörsen? Wann sich der Anschlussinhaber mit Hinweis auf
„Chunks“ verteidigen kann. Computer und Recht, 30 (1), 41–43, http://dx.doi.
org/10.9785/ovs-cr-2014-41.
Hoppen, P. (2013). Technische Schutzmaßnahmen bei Software. Verfahren zur Kontrolle der unberechtigten Nutzung. Computer und Recht, 29 (1), 9–16, http://dx.doi.
org/10.1515/cr.2013.29.1.9.
Huber, A. (2014). Vernetzter Kontinent oder überregulierte TK-Branche. Die Debatte
über den Verordnungsvorschlag der EU-Kommission zum TK-Binnenmarkt. Multimedia und Recht, (4), 221–224.
Kawashima, N. (2010). The Rise of ‘User Creativity’ – Web 2.0 and a New Challenge
for Copyright Law and Cultural Policy. Review of Economic Research on Copyright
Issues. SERCI Working Papers, 1.
Kirchner, C. (2013). Regulierungsanreize für VDSL-Vectoring. Regulatorische Möglichkeiten und Grenzen einer Aufrüstung von Kupferzugängen für NGA-Netze. Computer
und Recht 29 (2), 85–89, http://dx.doi.org/10.1515/cr.2013.29.2.85.
Kirn, S. i Müller-Hengstenberg C. (2014). Intelligente (Software-)Agenten: von der
Automatisierung zur Autonomie? Multimedia und Recht, (4), 225–231.
Knaak, R. (2014). Metatags und Keywords als vergleichende Werbung – zum EuGH-Urteil
Belgian Electronic Sorting Technology. Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht
Internationaler Teil, (3), 209–214.
256
DOI 10.7172/1644-9584.52.19
Problemy regulacji rynku nowych technologii ze szczególnym uwzglÚdnieniem ochrony...
Koseïa, D. (2014). Nowy etap sporu o zarzÈdzanie Internetem waĝny takĝe dla polskich
firm. Rzeczpospolita, (4.04.2014).
Laszczyk, A. (2011). Imagine There Is No Countries – Digital Single Market for Creative
Content – the Case of Music. Referat wygïoszony na: II Polish Law & Economics
Conference, Warszawa.
Latusek, M. i Zalega, T. (2012). Trendy w konsumpcji na rynku ksiÈĝki elektronicznej.
Studia i Materiaïy. Wydziaï ZarzÈdzania UW, (1–2), 152–166.
Lev-Aretz, Y. (2013). Copyright Lawmaking and Public Choice: From Legislative Battles
to Private Ordering. Harvard Journal of Law & Technology, 27 (1), 203–256. Pozyskano
z: http://jolt.law.harvard.edu/articles/pdf/v27/27HarvJLTech203.pdf.
Lopez-Tarruella, A. (2012). Google and the Law. Empirical Approaches to Legal Aspects
of Knowledge-Economy Business Models. Berlin Heidelberg: Springer-Verlag.
Luch, A.D. i Schulz, S.E. (2013). Die digitale Dimension der Grundrechte. Die Bedeutung
der speziellen Grundrechte im Internet. Multimedia und Recht, (2), 88–93.
Lutz, H. i Weigl, M. (2014) Unified Communications as a Service. Rechtliche Herausforderungen. Computer und Recht, 30 (2), 85–93, http://dx.doi.org/10.9785/ovs-cr-2014-85.
Marczuk, J. (2014). Kto chce pociÈgaÊ za kable. Bloomberg Businessweek Polska, (15).
McIntyre, S. (2014). Game Over for First Sale. Berkeley Technology Law Journal, 29 (1),
1–60. Pozyskano z: http://btlj.org/data/articles/29_1/0001-0060_McIntyre_060914+
WEB.pdf
McLean, S. (2012). Overseas Website Operators Beware? The International Reach of the
UK Defamation Laws. Status Quo and Potential Changes by Pending Defamation
Bill. Computer Law Review International, 13 (5), 141–147, http://dx.doi.org/10.9785/
ovs-cri-2012-141.
Mizieliñska-Chmielewska, M. (2012). Nowy model konsumpcji treĂci telewizyjnych –
uĝytkownik zdobywa przewagÚ nad oferentem telewizji. Studia i Materiaïy. Wydziaï
ZarzÈdzania UW, (1–2), 140–151.
NBP. (2014). Bitcoin jako waluta wirtualna. Warszawa: Narodowy Bank Polski.
Nolte, G. i Wimmers, J. (2014). Wer stört? Gedanken zur Haftung von Intermediären
im Internet – von praktischen Konkordanz, richtigen Anreizen und offenen Fragen
Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht Int. Nr 1
Ostrowski, I. i Tarkowski, A. 2013 Batalia o Internet Rzeczpospolita z 13.06.
Picht, P. 2014 Standardsetzung und Patentmissbrauch – Schlagkraft und Entwicklungsbedarf des europäischen Kartellrechts. Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht, (1),
16–27.
Pollock, R., Stepan, P. i Valimati, M. (2009). The Size of the Public Domain Review of
Economic Research on Copyright Issues. SERCI Working Papers, 1.
Redeker, H. (2014). Das Konzept der digitalen Erschöpfung – Urheberrecht für die digitale Welt. Was eigentlich übertragen wird und weitergegeben werden darf. Computer
und Recht, 30 (2), 73–78, http://dx.doi.org/10.9785/ovs-cr-2014-73.
Rössel, M. (2013). Filterpflichten in Cloud. Vom Wortfilter der Sharehoster zum Crawler für Linkportale. Computer und Recht, 29 (4), 229–236, http://dx.doi.org/10.9785/
ovs-cr-2013-229
Rub, G.A. (2013). Stronger than Kryptonite? Inalienable Profit-Sharing Schemes in
Copyright Law. Harvard Journal of Law & Technology, 27 (1), 49–133. Pozyskano z:
http://jolt.law.harvard.edu/articles/pdf/v27/27HarvJLTech49.pdf.
Schöttle, H. (2013). Der Patentleft-Effekt der GPLv3. Risiken für das Patentportfolio
beim kommerziellen Einsatz von Open-Source-Software. Computer und Recht, 29 (1),
1–8, http://dx.doi.org/10.1515/cr.2013.29.1.1.
Schröder, M. (2013). Rechtsmäßigkeit von Modchips. Stellt der Vertrieb von Modchips
eine Urheberrechtsverletzung dar? Multimedia und Recht, (2), 80–82.
Schwarz, C. (2014). Rechtfertigen rechtsdogmatisch schwierige Fragen die Abschaffung
von Software-Patenten?. Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht, (3), 224–229.
Problemy ZarzÈdzania vol. 13, nr 2 (52), t. 1, 2015
257
Wïodzimierz Szpringer
Senftleben, M. (2013). Breaking Space for Cloud-Based Business Models. Journal for
Intellectual Property, Information Law and Electronic Commerce, 4 (2), 87–103. Pozyskano z: http://www.jipitec.eu/issues/jipitec-4-2-2013/3743/senftleben.pdf
Sikorski, M. (2013). Usïugi on-line. JakoĂÊ, interakcje, satysfakcja klienta. Warszawa: Wyd.
WPJSTK.
Sloot van der, B., Zuiderveen, F. i Borgesius, J. (2012). Google’s Dead End, or: on
Street View and the Right to Data Protection. An Analysis of Google Street Views
Compatibility with EU Data Protection Law. Computer Law Review, (4).
Spindler, G. i Rockenbauch, M. (2013). Die elektronische Identifizierung. Kritische
Analyse des EU-Verordnungsentwurfs über elektronische Identifizierung der Vertrauensdienste. Multimedia und Recht, (3), 139–147.
Surden, H. (2013). Technological Cost as Law in Intellectual Property. Harvard Journal
of Law & Technology, 27 (1), 135–202. Pozyskano z: http://jolt.law.harvard.edu/articles/
pdf/v27/27HarvJLTech135.pdf.
Tassis, S. (2014). Margin Squeeze as Abuse of Dominant Position on Networks. Case
C-490/10. European Networks Law and Regulation Quarterly, 1 (1), 99–107.
Tiffe, A. (2013). Social Media, Musik-Downloads, Cloud Computing und „Beratungsklau” – wo werden die Herausforderungen im Verbraucherschutz in Zukunft liegen?
Verbraucher und Recht, (5).
Tóth. A. (2014). The Most Recent EU Competition Law Developments in the Telecommunication Market. European Networks Law and Regulation Quarterly, 1 (1), 3–14.
Vinje, T. Marsland, V. i Gärtner, A. (2012). Software Licensing After Oracle v. UsedSoft.
Implications of Oracle v. UsedSoft (C-128/11) for European Copyright Law. Computer
Law Review International, 13 (4), 97–102, http://dx.doi.org/10.9785/ovs-cri-2012-97.
Wachter de, J. (2014). Intellectual Property in an Age of Big Data: an Exercise of Futility? An Examination of Big Data1s Impact on Patents and Database Protection.
Computer Law Review, (1).
Westermeier, J. (2014). New Strategies for Strengthening the Protection for Databases.
A Focus on Collective Works. Computer Law Review, (1).
Witzel, M. (2012), Legal Challenges For US Based IT-Providers Entering the DACH-Market. On the Significant Differences Between Germany, Austria and Switzerland
for US IT-Providers Targeting German Speaking Countries. Computer Law Review
International, 13 (1), 19–26, http://dx.doi.org/10.9785/ovs-cri-2012-19.
258
DOI 10.7172/1644-9584.52.19

Podobne dokumenty