His_SP_4_6_His_w_nas_kl_4_Plan_wynikowy_2015_16

Komentarze

Transkrypt

His_SP_4_6_His_w_nas_kl_4_Plan_wynikowy_2015_16
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
1. O czym mówi nam
historia?
1
1. Historia jest nauką
o dziejach.
2. W dziejach było
wiele epok.
3. Czym zajmuje się
historyk?
4. Czym jeszcze
będziemy zajmować się na lekcjach
historii?
2. Co to jest czas
i jak go mierzymy?
1. Kiedy nie było
zegarka.
2. Czas w historii.
3. Do czego służy oś
czasu?
4. Jak obliczyć czas
w historii, czyli
trochę matematyki.
Odniesienia
do podstawy
programowej
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
CZĘŚĆ I. POZNAJĘ HISTORIĘ
• historia jako nauka
8. Historia jako dzieje.
• wyjaśnia, czym zajmuje • wyjaśnia pojęcia: trady- • podaje przykłady
zajmująca się badaniem Uczeń:
się historia
cja, epoka, prehistoria, nauk wspomagających
przeszłości
1) odróżnia historię
• wymienia co
historia, cywilizacja
historię (chronologia,
• historia jako dzieje
rozumianą jako dzieje, najmniej dwie nauki • wymienia w kolejności numizmatyka, arche• podział dziejów na epoki przeszłość od historii
wspomagające historię chronologicznej epoki ologia, genealogia,
– prehistoria, starożytrozumianej jako opis • wyjaśnia pojęcia: daw- historyczne: starożyt- heraldyka) i wyjaśnia,
ność, średniowiecze,
dziejów przeszłości;
no, przeszłość
ność, średniowiecze,
czym się zajmują
nowożytność, współcze- 2) wyjaśnia, na czym
nowożytność, współ- • wyjaśnia, czym zajmuje
sność
polega praca historyka.
czesność
się historyk – bada• czym zajmuje się
• wyjaśnia różne znaniem źródeł pisanych
historyk
czenia pojęcia historia • wyjaśnia różnicę
• nauki wspomagające
– nauka zajmująca się pomiędzy prehistorią
historię – chronologia,
badaniem przeszłości i historią
archeologia, genealogia,
i historia jako wszyst- • wyjaśnia, jakie znaczenumizmatyka, heraldyka
kie wydarzenia, które
nie miało wynalezienie
• przeszłość, tradycja,
kiedyś się działy
pisma
badanie przeszłości na
• wyjaśnia potrzebę
podstawie źródeł histoznajomości historii
rycznych, praca historyka,
epoki historyczne, czasy
prehistoryczne, prehistoria,
czasy historyczne
• sposoby mierzenia
I. Chronologia
• wyjaśnia, do czego
• wyjaśnia, jak działała • posługuje się osią
czasu – zegar słoneczny, historyczna.
służy oś czasu
klepsydra i zegar słoczasu, lokalizuje daty
klepsydra
Uczeń posługuje
• wymienia sposoby
neczny
na osi czasu
• jednostki czasu w historii się podstawowymi
mierzenia czasu uży- • na podstawie daty,
• określa wiek i jego
– era, tysiąclecie, wiek, określeniami czasu
wane przez człowieka wskazuje wiek, w jakim połowę
półwiecze
historycznego:
(klepsydra, zegar słomiało miejsce wyda- • szereguje wydarzenia
• oś czasu
okres p.n.e., n.e.,
neczny, zegar mecha- rzenie
w czasie, oblicza czas
• obliczanie czasu
tysiąclecie, wiek, rok;
niczny itp.)
• wyjaśnia skróty – p.n.e. między wydarzeniami
pomiędzy wydarzeniami przyporządkowuje fakty • podaje, ile lat liczy wiek i n.e.
• wyjaśnia, czym zajmuje
historyczne datom;
i półwiecze
się chronologia
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
• wymienia i wskazuje na • własnymi słowami
osi czasu w kolejności wyjaśnia, dlaczego
chronologicznej epoki historię nazywamy
historyczne: starożyt- nauczycielką życia
ność, średniowiecze, • wyjaśnia, że każda
nowożytność, współnowa epoka rozpoczyczesność
na się na skutek jakie• wyjaśnia, że epoki
goś wielkiego odkrycia
historyczne składają się albo wydarzenia, jak np.
na całość dziejów
opanowanie przez ludzi
• wyjaśnia znaczenie
umiejętności posłutradycji dla ciągłości
giwania się ogniem,
historycznej
wynalezienie pisma czy
narodziny Chrystusa
• wyjaśnia znaczenie
tradycji dla ciągłości
historycznej
• swobodnie posługuje
się osią czasu
• podaje, ile dni ma
kalendarz gregoriański,
kiedy i przez kogo
został wprowadzony
oraz co oznacza, że rok
jest przestępny
• wskazuje różnicę pomiędzy kalendarzem
księżycowym i kalendarzem słonecznym
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
Środki
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
Zagadnienia,
materiał nauczania
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Plan wynikowy. Klasa 4
5. Długa droga do
powstania kalendarza.
Środki
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
• czasomierze
• kalendarze
3. Źródła historycz­
ne opowiadają nam
o przeszłości
2
Środki
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
• źródła historyczne,
np. kronika szkoły
Odniesienia
do podstawy
programowej
• kalendarz księżycowy
i słoneczny
• chronologia
• czasy przed naszą
erą, czasy naszej ery,
tysiąclecie, wiek,
pierwsza połowa wieku,
druga połowa wieku
oblicza upływ czasu
między wydarzeniami
historycznymi
i umieszcza je na
linii chronologicznej;
dostrzega związki
teraźniejszości
z przeszłością.
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
• wyjaśnia, że stulecie
oznacza 100 lat, czyli
wiek
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
• wyjaśnia pojęcia: wiek, • wyjaśnia, jakie wytysiąclecie, półwiecze darzenie posłużyło
do podziału czasu na
wydarzenia przed naszą
erą i wydarzenia naszej
ery
• wyjaśnia pojęcia: era,
mit
• wyjaśnia pojęcia: wiek,
tysiąclecie, półwiecze
• wskazuje na osi czasu
narodziny Chrystusa,
czasy przed naszą erą
i czasy naszej ery
• źródło historyczne – ślad 8. Historia jako dzieje.
• podaje przykład znane- • wyjaśnia, co to jest
• wyjaśnia pojęcia: rocz- • wymienia rodzaje
• uzasadnia, dlaczego
działalności człowieka
Uczeń:
go mu muzeum
źródło historyczne
nik, kronika
źródeł historycznych
zabytki i źródła histow przeszłości
3) podaje przykłady
• podaje przykłady
• wymienia przykłady • opisuje, czym zajmują przechowywanych
ryczne należy chronić
• rodzaje źródeł
różnych źródeł historycz- źródeł historycznych
źródeł pisanych (kroni- się muzea, archiwa
w archiwach, muzeach i zabezpieczać przed
historycznych:
nych i wyjaśnia, dlaczego • rozróżnia podział
ka, roczniki, pamiętniki) i skanseny
i skansenach
zniszczeniem
źródła materialne
należy je chronić.
źródeł historycznych • wymienia przykłady • wyjaśnia, na czym
• podaje przykłady infor- • omawia znaczenie
i niematerialne, pisane
na materialne i niema- źródeł materialnych
polega praca historyka macji, jakie możemy
odkrycia grobowca Tui niepisane
terialne
(naczynia, broń, buzdobyć korzystając ze tanchamona i podaje
• pojęcia: źródło
dowle)
źródeł historycznych
przykłady znalezionych
historyczne, zabytek,
tam przedmiotów
archeologia, eksponat,
muzeum, skansen
• źródła pisane: listy, kroniki,
roczniki, pamiętniki
• znaczenie archeologii
w odkrywaniu i badaniu
materialnych źródeł
historycznych
• muzeum jako
miejsce gromadzenia
i przechowywania
pamiątek z przeszłości
• skansen jako miejsce
gromadzenia dawnych
budynków wiejskich i ich
wyposażenia
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
1. Bez źródła ani rusz.
2. Co to jest źródło
historyczne?
3. Jakie znamy źródła
historyczne?
4. Jak chronimy
bezcenne źródła
historyczne?
5. Różnorodne przekazy o życiu ludzi
– dawniej i dziś.
Zagadnienia,
materiał nauczania
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
4. Do czego służy
mapa?
Zagadnienia,
materiał nauczania
3
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
II. Analiza i interpretacja
historyczna.
Uczeń odpowiada
na proste pytania
postawione do tekstu
źródłowego, planu, mapy,
ilustracji.
• wskazuje tytuł i legen- • wyjaśnia, do czego
• wymienia różnice
dę mapy
historykowi potrzebna pomiędzy mapą histo• odczytuje proste injest mapa
ryczną a mapą fizyczną
formacje z mapy przy • wyjaśnia, co to jest
• odczytuje proste inforpomocy nauczyciela
legenda mapy
macje z mapy
• wyjaśnia, czym jest
plan miasta lub jakiegoś wydarzenia
• opisuje, czym zajmuje
się kartograf
• podaje przykładowe • samodzielnie posługuje
informacje, jakie hisię mapą historyczną
storyk może wyczytać
z mapy
• wymienia rodzaje map
– historyczna, polityczna, fizyczna
• wyjaśnia pojęcie: kartografia
• jw.
• wyjaśnia, czym zajmuje
się historia i na czym
polega praca historyka
• podaje przykłady nauk
wspomagających historię
• wyjaśnia, do czego służy
oś czasu
• wymienia co najmniej
jedno muzeum
• wskazuje tytuł i legendę
mapy
• wyjaśnia pojęcie: mit • własnymi słowami wy• posługuje się osią czasu jaśnia, dlaczego historię
• wyjaśnia, jakie wydarze- nazywamy nauczycielką
nie posłużyło do podzia- życia
łu czasu na wydarzenia • uzasadnia, dlaczego
przed naszą erą i wyda- zabytki i źródła historzenia naszej ery
ryczne należy chronić
• wyjaśnia pojęcie: kari zabezpieczać przed
tografia
zniszczeniem
• wymienia co najmniej • samodzielnie posługuje
jedno znane mu musię mapą historyczną
zeum i skansen
• wyjaśnia pojęcia: tradycja, epoka, prehistoria,
cywilizacja,
• wyjaśnia różne znaczenia słowa historia – historia jako nauka i historia jako przeszłość, to co
się wydarzyło
• określa wiek na podstawie daty rocznej
• wyjaśnia skróty: n.e.
i p.n.e.
• wymienia przykłady
źródeł historycznych
• odczytuje informacje
z legendy mapy
• wyjaśnia pojęcia: wiek,
tysiąclecie, rocznik,
kronika
• wyjaśnia, na czym polega
praca historyka
• wymienia nauki wspomagające historię (chronologia, numizmatyka,
archeologia, genealogia,
heraldyka)
• wymienia różnice między
prehistorią i historią
i wyjaśnia, jakie znaczenie
miało wynalezienie pisma
• prawidłowo umieszcza
daty na osi czasu
• odczytuje proste informacje z mapy
• wskazuje podobieństwa
i różnice pomiędzy
mapą historyczną a polityczną
• wyjaśnia, czym zajmują
się muzea i skanseny
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
• znaczenie mapy
w poznawaniu miejsca
wydarzeń
1. O pewnym ważnym • kartografia – nauka
pytaniu.
rysowania map
2. Jak czytać mapę? • jak czytamy mapę i plan
3. C o widać na ma– tytuł mapy, legenda
pach i planach?
mapy
• rodzaje map – fizyczne,
Środki
polityczne, tematyczne,
dydaktyczne:
historyczne
• podręcznik
• plan miejscowości, prze• zeszyt ćwiczeń
biegu wydarzenia
• mapa historyczna • atlas historyczny
• mapa fizyczna
• plan
POWTÓRZENIE
1. O czym mówi nam
MATERIAŁU
historia?
I SPRAWDZIAN
2. Co to jest czas i jak go
WIADOMOŚCI –
mierzymy?
POZNAJĘ HISTORIĘ 3. Źródła historyczne
opowiadają nam
Środki
o przeszłości.
dydaktyczne:
4. Do czego służy mapa?
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
Odniesienia
do podstawy
programowej
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
Odniesienia
do podstawy
programowej
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
CZĘŚĆ II. ŚWIAT WOKÓŁ NAS
5. Kim jestem,
czym się różnię
od innych?
4
• osobowość człowieka
• cechy biologiczne,
osobiste i społeczne
każdego człowieka
1. Co to jest osobo- • tolerancja jako
wość i o czym nam poszanowanie
mówi?
odmienności innych
2. Nasze podobień- osób
stwo jest widoczne • odmienność
mimo różnic mię- i niepowtarzalność
dzy nami.
każdego człowieka
3. Czego uczymy się • uprzejmość jako wzorzec
od innych?
zachowania będący
4. Tacy jesteśmy,
przejawem szacunku
czyli nasze cechy
dla innych
osobiste.
5. Każdy jest osobą.
• społeczeństwo,
w którym żyjemy
• rodzina i jej znaczenie
w wychowaniu dzieci
1. Społeczeństwo.
• prawa i obowiązki po2. Rodzina.
szczególnych członków
3. Nasze potrzeby.
rodziny
4. Koledzy i przyja• rola rówieśników w rozciele.
5. W klasie i na szkol- woju i poznawaniu świata
• szkoła i jej znaczenie
nym korytarzu.
dla przekazywania
6. Moje prawa.
wiedzy i wychowania
Środki
dzieci
dydaktyczne:
• samorząd uczniowski
• podręcznik
i jego znaczenie w życiu
• zeszyt ćwiczeń
szkoły
• wymienia cechy
osobiste i społeczne
człowieka
• wymienia podstawowe
potrzeby człowieka
• wyjaśnia, czym jest
• porównuje siebie
osobowość człowieka z innymi – wskazuje
• rozróżnia cechy
podobieństwa i różnice
osobiste i społeczne
z grupą rówieśników
człowieka
• wyjaśnia, co znaczy, że
osobowość człowieka
jest niepowtarzalna
• odróżnia dobro od zła
1. Refleksja nad
sobą i otoczeniem
społecznym.
Uczeń:
2) podaje przykłady
różnorodnych
potrzeb człowieka
oraz sposoby ich
zaspokajania;
3) wyjaśnia znaczenie
rodziny w życiu oraz
wskazuje przykłady
praw i obowiązków
przysługujących
poszczególnym
członkom rodziny;
• wymienia prawa
• wyjaśnia pojęcie: spo- • wyjaśnia, jakie wartości
i obowiązki członków łeczeństwo
przekazuje nam szkoła
rodziny
• wymienia zadania
• wyjaśnia, co oznacza,
• podaje przykłady
samorządu uczniowże rodzice są naszymi
różnorodnych potrzeb skiego
pierwszymi nauczyczłowieka
• podaje przykłady
cielami
• wymienia prawa dziec- zachowania rówieśni- • podaje przykłady
ka i prawa ucznia
ków, które mogą mieć działalności samo• odróżnia postępowanie wpływ na zachowanie rządu uczniowskiego
sprawiedliwe od nieinnych
w szkole
sprawiedliwego
• podaje proste przykłady uprzejmości
i tolerancji
• wyjaśnia, co oznacza, • wyjaśnia pojęcie savoże ludzie powinni być ir-vivre
tolerancyjni wobec
• tłumaczy, na czym
innych
polega różnica między
• wyjaśnia, czego
tolerancją a obojętnouczymy się od innych ścią wobec drugiego
• podaje przykłady
człowieka
pozytywnych i negatywnych zachowań
• wyjaśnia, czym zajmuje
się w szkole samorząd
uczniowski i jaki ma
wpływ na życie szkoły
• odróżnia i charakteryzuje różne potrzeby
człowieka
• wymienia instytucje
zajmujące się ochroną
praw dziecka
• własnymi słowami
przedstawia swoje
miejsce w społeczeństwie, odpowiada na
pytanie, jakie ma prawa
i obowiązki (jako syn /
córka, uczeń, obywatel)
• wyjaśnia znaczenie
zaspokajania podstawowych i wyższych
potrzeb w życiu
człowieka dla jego
intelektualnego i emocjonalnego rozwoju
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
Środki
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
6. Społeczeństwo,
rodzina, szkoła
1. Refleksja nad
sobą i otoczeniem
społecznym.
Uczeń:
1) wyjaśnia, w czym
wyraża się odmienność
i niepowtarzalność
każdego człowieka;
2) podaje przykłady
różnorodnych potrzeb
człowieka oraz sposoby ich zaspokajania;
3) wyjaśnia, w czym przejawia się uprzejmość
i tolerancja;
4) p odaje przykłady konfliktów między ludźmi
i proponuje sposoby
ich rozwiązania.
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
Odniesienia
do podstawy
programowej
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
5
• podaje przykłady
pamiątek rodzinnych
• wyjaśnia pojęcie: genealogia
• rozumie znaczenie
pamiątek w kultywowaniu przeszłości
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
• podaje definicję
pojęcia: genealogia
• wyjaśnia pojęcie: ród
• krótko omawia
własnymi słowami, jaką
wartość historyczną
mają pamiątki rodzinne
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
• wie, skąd się wzięły
• podaje pochodzenie
nazwiska
nazwisk: Kowalski,
• podaje, jakie informa- Młynarski, Górski
cje przydatne history- • formułuje pytania, jakie
kowi możemy uzyskać można zadać świadkood dziadków
wi ważnego wydarze• r ysuje uproszczone
nia historycznego
drzewo genealogiczne
swojego rodu
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
• prawa dziecka, prawa
5) charakteryzuje społeczi obowiązki ucznia
ność szkolną z uwzględ• postępowanie sprawienieniem swoich praw
dliwe, uprzejmość, tolei obowiązków;
rancja, sprawiedliwość 6) p odaje przykłady
• przyjaźń, wiedza, wardziałań samorządu
tości
uczniowskiego w swojej szkole;
7) t łumaczy, odwołując
się do przykładów, na
czym polega postępowanie sprawiedliwe.
4. Państwo.
Uczeń:
4) o mawia wybrane
prawa dziecka i podaje, gdzie można się
zwrócić, gdy są one
łamane.
V. Współdziałanie
w sprawach publicznych.
Uczeń współpracuje
z innymi – planuje, dzieli
się zadaniami i wywiązuje
się z nich.
7. Skąd mój ród,
• pamiątki rodzinne jako 1. Refleksja nad sobą
• rysuje swój rodowód
moje korzenie?
świadectwo naszej
i otoczeniem społecz(najbliższej rodziny)
przeszłości
nym.
1. Co kryją pamiątki • opowieści rodzinne
Uczeń:
rodzinne?
przekazywane ustnie
3) wyjaśnia znaczenie
2. Opowieści
przez dziadków
rodziny w życiu oraz
prababci.
• drzewo genealogiczne –
wskazuje przykłady
3. Drzewo
graficzne przedstawienie praw i obowiązków
genealogiczne
rodu i rodowodu
przysługujących poobrazem historii • genealogia jako nauka
szczególnym członkom
naszego rodu.
zajmująca się badaniem
rodziny;
4. Historia nazwiska. więzi rodzinnych
4) w
yraża opinię na
• pochodzenie nazwisk
temat kultywowania
• kultywowanie tradycji
tradycji i gromadzenia
pamiątek rodzinnych.
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
Odniesienia
do podstawy
programowej
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
6
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
• wyjaśnia, co to jest
tolerancja
• wyjaśnia, czym zajmuje
się w szkole samorząd
uczniowski i jaki ma
wpływ na życie szkoły
• wie, skąd się wzięły
nazwiska
• rysuje uproszczone
drzewo genealogiczne
swojego rodu
• wyjaśnia, na czym
polega różnica między
tolerancją a obojętnością wobec drugiego
człowieka
• podaje pochodzenie
nazwisk: Kowalski,
Młynarski, Górski
Środki
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
• wyjaśnia, czym jest
• wyjaśnia, na czym poosobowość człowieka lega niepowtarzalność
• odróżnia cechy
każdego człowieka
osobiste od cech
• wyjaśnia pojęcia: genespołecznych człowieka alogia, ród
• wyjaśnia pojęcie:
• omawia wartość hispołeczeństwo
storyczną pamiątek
• wie, czym zajmuje się rodzinnych
w szkole samorząd
uczniowski
• podaje przykłady
pamiątek rodzinnych
CZĘŚĆ III. MOJA MAŁA OJCZYZNA, MÓJ KRAJ
8. Legendy i histo­
ria mojego miasta
i regionu
1. Miejsca i ludzie.
2. Mała ojczyzna.
3. Jak można opisać
swoją małą ojczyznę?
• regiony Polski
2. „Mała Ojczyzna”.
• mała ojczyzna jako miej- Uczeń:
sce, w którym żyjemy
1) o pisuje swoją „małą Oj• legenda – opowieść
czyznę’, uwzględniając
zawierająca elementy
tradycję historycznofantastyczne
-kulturową i problemy
społeczno-gospodarcze;
• wyjaśnia pojęcie: le- • wskazuje na mapie i wy- • wyjaśnia pojęcie: mała • opowiada o swoim
• opowiada, co dla niego
genda
mienia co najmniej trzy ojczyzna
regionie jako o małej
oznacza pojęcie małej
• wskazuje na mapie re- regiony Polski i podaje • podaje przykłady
ojczyźnie
ojczyzny i jakie miejsce
gion swojego zamiesz- ich stolice
potraw regionalnych • odszukuje w różnych
uznaje za swoją małą
kania i jego stolicę
• opowiada o swoim
źródłach i przedstawia ojczyznę
regionie jako o małej
informacje dotyczące
ojczyźnie
swojej miejscowości /
regionu
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
I. Chronologia
historyczna.
Uczeń posługuje się podstawowymi określeniami
czasu historycznego;
dostrzega związki teraźniejszości z przeszłością.
II. Analiza i interpretacja
historyczna.
Uczeń pozyskuje informacje z różnych źródeł
oraz selekcjonuje je
i porządkuje; stawia pytania dotyczące przyczyn
i skutków analizowanych
wydarzeń historycznych
i współczesnych.
POWTÓRZENIE
5. Kim jestem, czym się
• jw.
• wymienia cechy
MATERIAŁU
różnię od innych?
osobiste i społeczne
I SPRAWDZIAN
6. Społeczeństwo, rodzina,
człowieka
WIADOMOŚCI –
szkoła.
• wymienia podstawowe
ŚWIAT WOKÓŁ NAS 7. Skąd mój ród, skąd moje
potrzeby człowieka
korzenie?
• wie, że istnieją prawa
Środki
dziecka
dydaktyczne:
• rysuje swój rodowód
• podręcznik
(najbliższej rodziny)
• zeszyt ćwiczeń
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
Odniesienia
do podstawy
programowej
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
4. Historia, historia… • zabytki – świadectwo
2) zbiera informacje
5. Symbole lokalne.
historii danej miejscoo rozmaitych formach
6. Co powiedzieliby wości
upamiętnienia postaci
nam nasi przod- • tradycja i obyczaje –
i wydarzeń z przeszłokowie?
wartości przekazywane
ści „małej Ojczyzny”;
7. Tam, gdzie żyjemy z pokolenia na pokolenie 3) wskazuje na mapie
i gdzie mieszkamy • różnorodność regionów
miejscowości siedzibę
– regiony.
historyczno-geograwładz lokalnych i na
8. Co mówią ludzie? ficznych w Polsce i ich
przykładach omawia
charakterystyka
zakres ich działań.
Środki
• gwara jako odmiana języdydaktyczne:
ka, którą posługuje się
• podręcznik
ludność danego regionu
• zeszyt ćwiczeń
• mapa najbliższej
okolicy, miasta
7
• Polska, nasza ojczyzna
• Polska i jej miejsce
w Europie – położenie
1. Ojczyzna jest
geograficzne, sąsiedzi
wspólna.
• mniejszości narodowe
2. Tam, gdzie żyjemy zamieszkujące Polskę
i gdzie mieszkamy. • Warszawa jako stolica
3. Stolica Polski.
państwa i siedziba władz
4. Nasze najważniej- państwowych, sejmu
sze symbole.
i senatu
5. Hymn narodowy. • symbole państwowe
– flaga, godło, hymn
Środki
państwowy
dydaktyczne:
• święta państwowe
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
• mapa
3. Ojczyzna.
Uczeń:
1) wymienia i tłumaczy
znaczenie najważniejszych świąt
narodowych, symboli
państwowych i miejsc
ważnych dla pamięci
narodowej;
2) wskazuje na mapie
i opisuje główne regiony Polski;
3) wymienia mniejszości
narodowe i etniczne
żyjące w Polsce.
• wskazuje na mapie
i wymienia sąsiadów
Polski
• wymienia polskie symbole narodowe
• wymienia polskie
święta narodowe
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
• wymienia legendy
związane z początkiem
państwa polskiego
• wyjaśnia, czym jest
gwara
• podaje co najmniej trzy
przykłady potraw regionalnych
• wymienia co naj­mniej
dwa przykłady tańców
regionalnych
• podaje przykłady gwar
i wskazuje na mapie
obszary, z których
pochodzą
• podaje przykłady informacji na temat zwyczajów i tradycji, jakie
mogą nam przekazać
nasi dziadkowie
• wyjaśnia pojęcie
ojczyzny
• wymienia co najmniej
trzy mniejszości narodowe zamieszkujące
Polskę
• wyjaśnia, co oznacza,
że język polski jest
naszym językiem urzędowym
• wymienia polskie święta narodowe, podaje
ich daty
• wykonuje hymn Polski
• podaje imię i nazwisko
autora słów Mazurka
Dąbrowskiego
• wyjaśnia, że autor
melodii nie jest znany
• podaje genezę symboli
lokalnych
• wyjaśnia, skąd się
wzięły herby
• podaje nazwę najbliższego muzeum regionalnego
• p odaje przykłady gwar
i wskazuje na mapie
obszary, z których
pochodzą
• podaje genezę symboli
lokalnych
• wyjaśnia, skąd się
wzięły herby
• wymienia, jakie
obyczaje i tradycje
składają się na folklor
(twórczość artystyczna,
baśnie, legendy, przysłowia, rzeźbiarstwo,
muzyka, tańce, potrawy regionalne)
• wyjaśnia pochodzenie
polskich symboli narodowych
• wymienia mniejszości
narodowe zamieszkujące Polskę
• wyjaśnia, na czym
polega stołeczny
charakter Warszawy
• wyjaśnia,
dlaczego w wielu
miejscowościach
znajduje się ulica
Warszawska
• wymienia dawne stolice Polski (Gniezno,
Kraków)
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
• opowiada o okolicznościach powstania
polskiego hymnu narodowego
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
9. Polska – moja
ojczyzna
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
Odniesienia
do podstawy
programowej
8. Legendy i historia
• jw.
POWTÓRZENIE
mojego miasta i regionu.
MATERIAŁU
9. Polska – moja ojczyzna.
I SPRAWDZIAN
WIADOMOŚCI –
MOJA MAŁA OJCZYZNA, MÓJ KRAJ
8
Środki
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
• wymienia mniejszości
narodowe zamieszkujące Polskę
• podaje, gdzie znajdują
się siedziby polskiego
parlamentu i prezydenta
• wskazuje na mapie
i wymienia co najmniej
trzy regiony Polski
i podaje ich stolice
• wyjaśnia pojęcie
legendy
• wyjaśnia, czym
jest gwara
• podaje co najmniej
trzy przykłady potraw
regionalnych
• wymienia co najmniej
dwa przykłady tańców
regionalnych
• podaje przykłady gwar
i wskazuje na mapie
obszary, z których
pochodzą
• wyjaśnia pojęcie ojczyzny
• wymienia co najmniej
trzy mniejszości narodowe zamieszkujące
Polskę
• wyjaśnia, co oznacza, że
język polski jest naszym
językiem urzędowym
• wymienia polskie święta narodowe i podaje
ich daty
• wykonuje hymn Polski
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
• wyjaśnia pojęcie: mała • opowiada o swoim
ojczyzna
regionie, jako o małej
• podaje przykłady
ojczyźnie
potraw regionalnych • odszukuje w różnych
• opowiada o swoim
źródłach i przedstawia
regionie, jako o małej
informacje dotyczące
ojczyźnie
swojej miejscowości /
• podaje genezę symboli regionu
lokalnych
• p odaje przykłady gwar
• wyjaśnia, skąd się
i wskazuje na mapie
wzięły herby
obszary, z których
• zna i wyjaśnia pocho- pochodzą
dzenie polskich symbo- • podaje genezę symboli
li narodowych
lokalnych
• wymienia mniejszości • wyjaśnia, skąd się
narodowe zamieszkują- wzięły herby
ce Polskę
• wymienia, jakie
obyczaje i tradycje
składają się na folklor
(twórczość artystyczna,
baśnie, legendy, przysłowia, rzeźbiarstwo,
muzyka, tańce, potrawy regionalne)
• wyjaśnia, na czym
polega stołeczny charakter Warszawy
• wymienia dawne
stolice Polski (Gniezno,
Kraków)
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
• opowiada, co dla niego
oznacza pojęcie małej
ojczyzny, jakie miejsce
uznaje za swoją małą
ojczyznę
• opowiada o okolicznościach powstania
polskiego hymnu narodowego
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
• wymienia legendy
związane z początkiem
państwa polskiego
• wymienia co najmniej
trzy regiony Polski
• wskazuje na mapie region, w którym mieszka
• wskazuje na mapie
i wymienia sąsiadów
Polski
• wymienia polskie
symbole narodowe
• wymienia polskie
święta narodowe
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
Odniesienia
do podstawy
programowej
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
• opowiada, jak przebiegała ewolucja człowieka, jak zmieniała się
jego postawa i mózg
• porównuje życie koczownicze z życiem
osiadłym ludzi
• wyjaśnia, dlaczego
zmiana trybu
życia ludzi z koczowniczego na rolniczy miała
bardzo duże znaczenie
dla rozwoju ludzkości
• podaje imię i nazwisko
autora słów Mazurka
Dąbrowskiego
• wyjaśnia, że autor
melodii nie jest znany
• wymienia mniejszości
narodowe zamieszkujące Polskę
• podaje, gdzie znajdują
się siedziby polskiego
parlamentu i prezydenta
CZĘŚĆ IV. OPOWIEŚCI O LUDZIACH, LEGENDACH I HISTORII
9
• podaje przykłady
narzędzi wytwarzanych
przez ludzi pierwotnych
• wyjaśnia, w jaki sposób
odkrycie uprawy zboża
zmieniło sposób życia
ludzi pierwotnych
• wyjaśnia, do czego
służyły żarna
• wymienia produkty,
które stanowiły pożywienie człowieka
pierwotnego, wyjaśnia,
w jaki sposób człowiek
je zdobywał
• przedstawia zajęcia
ludzi pierwotnych
• wyjaśnia łacińskie określenie homo sapiens
• wyjaśnia, na czym
polegało epokowe
wydarzenie, jakim było
opanowanie przez
człowieka ognia
• wyjaśnia, w jaki sposób
człowiek wykorzystywał mięso, skórę i kości
zabitych zwierząt
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
10. Jak żyli nasi pra­ • ewolucja człowieka
Temat spoza PP
• wymienia zwierzęta
przodkowie – myśli­ w prehistorii
I. U
czeń dostrzega
udomowione przez
wi i rolnicy
• życie codzienne ludzi
związki teraźniejszości człowieka
pierwotnych
z przeszłością.
• wymienia pierwsze
1. Nasi praprzodko- • pierwsze narzędzia
narzędzia używane przez
wie.
i broń
człowieka
2. Jak żyli? Co robili? • koczowniczy tryb życia
3. Od koczownika
• zmiana trybu życia z kodo rolnika, no i co czowniczego na osiadły
z tego wynika.
• powstanie rolnictwa –
odkrycie zasad uprawy
Środki
zbóż i hodowli zwierząt
dydaktyczne:
• osiadły tryb życia
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
Odniesienia
do podstawy
programowej
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
11. Biskupin – pra­
dawna osada nad
jeziorem
• odkrycie osady w Bisku- Temat spoza PP
• opisuje na podstawie • wskazuje Biskupin na • przedstawia okolicz- • samodzielnie formułuje • omawia znaczenie
pinie
I. U
czeń dostrzega
ilustracji wygląd osady mapie historycznej
ności odkrycia osady
wypowiedź ustną na
pracy archeologów dla
• wygląd osady warownej związki teraźniejszości w Biskupinie
• wyjaśnia, czym się
w Biskupinie
temat życia ludzi w Bi- poznania przeszłości
• życie codzienne i zajęcia z przeszłością.
• wymienia co najmniej zajmowali mieszkańcy • określa epokę histoskupinie
1. O tym, że każdy, kto mieszkańców Biskupina
trzy informacje
Biskupina
ryczną, w której żyli
• porównuje życie
umie patrzeć, może • Biskupin – jako jedno
o Biskupinie
• opisuje wygląd osady mieszkańcy Biskupina mieszkańców Biskupina
być odkrywcą.
z najważniejszych odw Biskupinie
• umieszcza na osi
i życie ludzi pierwot2. Życie w grodzie
kryć archeologicznych
czasu wiek, w którym nych – wskazuje podonad jeziorem.
w Polsce
powstała osada w Bibieństwa i różnice
3. Co się stało
skupinie
z Biskupinem?
10
Środki
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
• jw.
• wymienia zwierzęta
udomowione przez
człowieka
• wymienia pierwsze
narzędzia używane
przez człowieka
• opisuje na podstawie
ilustracji wygląd osady
w Biskupinie
• wymienia co najmniej
trzy informacje
o Biskupinie
• podaje przykłady narzędzi wytwarzanych przez
ludzi pierwotnych
• wyjaśnia, w jaki sposób
odkrycie uprawy zboża
zmieniło sposób życia
ludzi pierwotnych
• wyjaśnia, do czego
służyły żarna
• wymienia produkty,
które stanowiły pożywienie człowieka
pierwotnego, wyjaśnia
w jaki sposób człowiek
je zdobywał
• przedstawia zajęcia
ludzi pierwotnych
• wskazuje Biskupin na
mapie historycznej
• wie, czym się zajmowali mieszkańcy Biskupina
• opisuje wygląd osady
w Biskupinie
• wyjaśnia łacińskie określenie homo sapiens
• wyjaśnia, na czym
polegało epokowe
wydarzenie, jakim było
opanowanie przez
człowieka ognia
• wyjaśnia, w jaki sposób
człowiek wykorzystywał
mięso, skórę i kości
zabitych zwierząt
• przedstawia okoliczności odkrycia osady
w Biskupinie
• określa epokę historyczną, w której żyli
mieszkańcy Biskupina
• umieszcza na osi czasu
wiek powstania osady
w Biskupinie
• opowiada, jak przebiegała ewolucja człowieka, jak zmieniała się
jego postawa i mózg
• samodzielnie formułuje
wypowiedź ustną na
temat życia ludzi
w Biskupinie
• porównuje życie
mieszkańców Biskupina
i życie ludzi pierwotnych – wskazuje podobieństwa i różnice
• porównuje życie koczownicze z życiem
osiadłym ludzi
• wyjaśnia, dlaczego
zmiana trybu życia
ludzi z koczowniczego
na rolniczy miała
bardzo duże znaczenie
dla rozwoju ludzkości
• omawia znaczenie
pracy archeologów dla
poznania przeszłości
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
Środki
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
POWTÓRZENIE
10. Jak żyli nasi praprzodMATERIAŁU
kowie – myśliwi i rolI SPRAWDZIAN
nicy.
WIADOMOŚCI –
11. Biskupin – pradawna
O PRAPRZODKACH
osada nad jeziorem.
I OSADZIE W BISKUPINIE
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
11
Środki
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
10. Państwo polskie za
Piastów.
Uczeń:
1) opowiada legendy
o Piaście i Popielu oraz
Lechu, Czechu i Rusie,
a także rozpoznaje
cechy charakterystyczne legendy;
2) wskazuje na mapie
Gniezno i państwo
Mieszka I.
• wymienia najstarszych
kronikarzy – Galla
Anonima, Wincentego
Kadłubka i Jana Długosza
• wymienia legendy:
o Lechu, Czechu i Rusie, o Popielu, o Piaście,
o księciu Kraku i smoku
wawelskim
• wyjaśnia pojęcie legendy
• opowiada legendy
o Lechu, Czechu i Rusie, o Popielu, o Piaście,
o księciu Kraku i smoku
wawelskim
• wskazuje na mapie
Gniezno i Kraków
• wyjaśnia różnicę pomiędzy opisywanymi
w kronikach postaciami
legendarnymi a historycznymi
• omawia funkcje le• wymienia najstarszych
gend dla budowania
polskich kronikarzy
tożsamości narodu
w porządku chronolopolskiego
gicznym,
• oddziela fakty histo- • wyjaśnia, kto według
ryczne od legend
legendy dał początek
• samodzielnie wypodynastii piastowskiej
wiada się na temat,
• podaje przykłady
czy legendy mogą być postaci legendarnych
dla nas źródłem histo- i historycznych
rycznym
10. Państwo polskie za
Piastów.
Uczeń:
2) wskazuje na mapie
Gniezno i państwo
Mieszka I;
3) opisuje panowanie
Mieszka I,
umiejscawiając je
w czasie i używając
pojęć: plemię, gród,
drużyna, książę.
• opisuje na podstawie • wskazuje na osi chroilustracji wygląd grodu nologicznej czas, kiedy
i podgrodzia
na ziemiach polskich
budowano grody
obronne
• wyjaśnia pojęcia: gród,
podgrodzie, plemię
• opisuje, w jaki sposób
wybierano miejsce do
budowy grodu i jak zabezpieczano go przed
wrogami
• wymienia mieszkańców
grodu i podgrodzia
• wskazuje na osi chronologicznej czas, kiedy
na ziemiach polskich
budowano grody
obronne
• wyjaśnia, w jaki sposób
wybierano miejsce do
budowy grodu i jak zabezpieczano go przed
wrogami
• wyjaśnia, kim byli
panowie grodowi
i kasztelanowie
• wyjaśnia, jaką funkcję
pełniły podgrodzia
• podaje przykłady nazw
osad średniowiecznych
specjalizujących się
w określonym rzemiośle
• opowiada o życiu
codziennym mieszkańców podgrodzia
• wymienia władcę,
który zjednoczył część
plemion zamieszkujących ziemie polskie
• charakteryzuje gród
jako ośrodek władzy
książęcej
• wymienia główne
grody zbudowane
w czasach Mieszka I
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
12. Legendy i histo­ • średniowieczni kroniria, czyli opowieści karze – Gall Anonim,
o początkach pań­ Wincenty Kadłubek, Jan
stwa polskiego
Długosz
• cechy charakterystyczne
1. Wśród pradawnych legendy
opowieści.
• kto to jest kronikarz
2. Legenda o Lechu, • legendy o Lechu, CzeCzechu i Rusie.
chu i Rusie, o Popielu,
3. Legenda o złym
o Piaście
księciu Popielu.
• postacie legendarne –
4. Legenda o Piaście. Lech, książę Popiel,
5. Legenda o księciu Piast – a postacie
Kraku i smoku
historyczne – Mieszko I,
wawelskim.
Dobrawa
• skąd się wzięło godło
Środki
Polski
dydaktyczne:
• ród Piastów
• podręcznik
• plemię Polan
• zeszyt ćwiczeń
13. Mieszkańcy gro­ • budowa grodów
du i podgrodzia
obronnych na ziemiach
polskich
1. Jak powstawały
• gród ośrodkiem władzy
grody?
książęcej
2. Gród ośrodkiem • życie codzienne mieszwładzy książęcej.
kańców grodu i podgro3. Mieszkańcy poddzia
grodzia.
• wojowie i rzemieślnicy
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
Odniesienia
do podstawy
programowej
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
Odniesienia
do podstawy
programowej
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
12
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
• wymienia towary,
którymi handlowano
na targach
odbywających się
w podgrodziach
12. Rycerze.
• opisuje na podstawie • wyjaśnia, z jakiego
• omawia funkcję herbu • wyjaśnia, na czym
• wskazuje na mapie
14. W średniowiecz­ • zamki średniowieczne
na ziemiach polskich
Uczeń:
ilustracji wygląd śremateriału budowano
rycerskiego
polegała działalność
historycznej Polski
nym zamku –
i ich mieszkańcy
1) charakteryzuje zamek dniowiecznego zamku zamki średniowieczne • opisuje przebieg turdyplomatyczna Zawi- XIV wieku co najmniej
siedzibie seniora
• wygląd zamku
średniowieczny i jego • opowiada, kto
• wymienia czynniki, któ- nieju rycerskiego
szy Czarnego
trzy zamki średniośredniowiecznego –
mieszkańców;
mieszkał w zamku
re decydowały o wybo- • wymienia zadania
• omawia funkcję herbu wieczne
1. Budowa zamku.
2) opisuje charakteryi jak wyglądało życie
rze miejsca, w którym giermka
rycerskiego
2. W siedzibie seniora grube mury, brama
wjazdowa i most,
styczne cechy wzoru
codzienne
budowano zamek
• wyjaśnia, co oznacza,
i w jej pobliżu.
obronne baszty, wysokie osobowego średniomieszkańców zamku • wyjaśnia pojęcia: fosa, że zamek był budowlą
3. Od giermka do
wieże, fosa
wiecznego rycerza.
i podzamcza
podzamcze, senior,
obronną i wymienia
rycerza.
• zamek jako siedziba
• opisuje na podstawie
trubadur, paź, giermek, elementy obronne
4. Rycerskie życie.
seniora, czyli władcy lub
ilustracji wygląd rycer- • porównuje gród i zazamku (wieże, mury,
5. Rycerskie losy.
możnego pana
skiej zbroi
mek – wskazuje podo- baszty, fosę)
Środki
• życie codzienne na zambieństwa i różnice
• opisuje przebieg pasodydaktyczne:
ku średniowiecznym
• wyjaśnia, kto mógł
wania na rycerza
• podręcznik
• w jaki sposób można
zostać rycerzem
• zeszyt ćwiczeń
było zostać rycerzem
• wymienia cechy
• rycerskie życie – turnieje,
charakteru, jakimi
pojedynki, misje dyplopowinien odznaczać się
matyczne
rycerz
• najsłynniejszy polski ry• opowiada o Zawiszy
cerz – Zawisza Czarny jako
Czarnym
wzór osobowy rycerza
• pojęcia: senior, rycerz,
giermek, turniej rycerski,
kodeks honorowy rycerza, herb
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
15. Życie mieszkań­ • życie codzienne mieszców wsi
kańców wsi średniowiecznej
1. W rytmie pór roku. • powinności chłopów
2. W chłopskiej
wobec możnego pana
chałupie.
i wobec Kościoła
3. Powinności wobec • pojęcia: post, danina,
możnego pana.
dziesięcina
• porównanie życia chłopa
Środki
z życiem rycerza
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
Odniesienia
do podstawy
programowej
14. Chłopi.
Uczeń:
1) opisuje warunki życia
na wsi średniowiecznej;
2) porównuje życie chłopa z życiem rycerza.
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
POWTÓRZENIE
MATERIAŁU
I SPRAWDZIAN
WIADOMOŚCI –
O LEGENDACH
I HISTORII
Środki
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
12. Legendy i historia,
• jw.
czyli opowieści
o początkach państwa
polskiego.
13. Mieszkańcy grodu
i podgrodzia.
14. W średniowiecznym
zamku – siedzibie
seniora.
15. Życie mieszkańców wsi.
• wymienia najstarszych
kronikarzy – Galla
Anonima, Wincentego
Kadłubka i Jana Długosza
• wymienia legendy:
o Lechu, Czechu i Rusie, o Popielu, o Piaście,
o księciu Kraku i smoku
wawelskim
• opisuje na podstawie
ilustracji: wygląd grodu
i podgrodzia, średniowiecznego zamku,
rycerskiej zbroi, średniowiecznej wsi
• wyjaśnia pojęcie legendy
• opowiada legendy:
o Lechu, Czechu i Rusie, o Popielu, o Piaście,
o księciu Kraku i smoku
wawelskim
• wskazuje na mapie
Gniezno i Kraków
• wskazuje na osi chronologicznej czas, kiedy
na ziemiach polskich
budowano grody,
a później średniowieczne zamki
• wyjaśnia pojęcia: gród,
podgrodzie, plemię,
fosa, podzamcze,
senior, trubadur, paź,
giermek,
• wyjaśnia różnicę
pomiędzy opisywanymi w kronikach postaciami legendarnymi
a historycznymi
• wyjaśnia, w jaki sposób
wybierano miejsce do
budowy grodu i zamku
oraz, jak zabezpieczano je przed wrogami
• wyjaśnia, kim byli
panowie grodowi
i kasztelanowie
• omawia funkcję herbu
rycerskiego
• opisuje przebieg turnieju rycerskiego
• wymienia zadania
giermka
• omawia funkcje
legend dla budowania
tożsamości narodu
polskiego
• potrafi oddzielić fakty
historyczne
od legend
• samodzielnie wypowiada się na temat,
czy legendy mogą być
dla nas źródłem historycznym
• podaje przykłady nazw
osad średniowiecznych
specjalizujących się
w określonym rzemiośle
• opowiada o życiu
codziennym mieszkańców podgrodzia
• wymienia najstarszych
polskich kronikarzy
w porządku chronologicznym,
• wie, kto według
legendy, dał początek
dynastii piastowskiej
• podaje przykłady
postaci legendarnych
i historycznych
• charakteryzuje gród,
jako ośrodek władzy
książęcej
• wskazuje na mapie
historycznej Polski XIV
wieku co najmniej trzy
zamki średniowieczne
Szkoła podstawowa 4–6
• opowiada, jak wygląda- • wyjaśnia pojęcia: dani- • porównuje życie na wsi • wyjaśnia, na czym
ło życie codzienne na na, post, dziesięcina
współcześnie i w śrepolegał ścisły związek
wsi średniowiecznej
dniowieczu – wskazuje życia codziennego
• wymienia zajęcia
podobieństwa i różnice średniowiecznych
chłopów
chłopów z przyrodą
• wyjaśnia, do kogo nalei porami roku
żała ziemia uprawiana
• porównuje życie chłoprzez średniowieczpa i rycerza w średnionych chłopów
wieczu
• wymienia powinności
• wyjaśnia, dlaczego
chłopów wobec możchłopi mieli najmniej
nego pana i wobec
praw spośród wszystKościoła
kich stanów
13
• wymienia narzędzia
stosowane w średniowiecznej wsi – cep,
radło, żarna
• wymienia rośliny uprawiane na wsi – zboże,
rośliny strączkowe:
bób, fasola, groch
• wymienia zwierzęta
hodowane na wsi: bydło, kozy, owce, świnie
• opisuje na podstawie
ilustracji wygląd wsi
średniowiecznej
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
Odniesienia
do podstawy
programowej
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
14
• opowiada, jak wyglądało życie codzienne
mieszkańców grodu
i podgrodzia, średniowiecznego zamku,
średniowiecznej wsi
• wymienia narzędzia
stosowane w średniowiecznej wsi: cep,
radło, żarna
• wymienia rośliny uprawiane na wsi: zboże,
rośliny strączkowe:
bób, fasola, groch
• wymienia zwierzęta
hodowane na wsi – bydło, kozy, owce, świnie
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
• wymienia władcę,
który zjednoczył cześć
plemion zamieszkujących ziemie polskie
• wyjaśnia, na czym
polegała działalność
dyplomatyczna Zawiszy Czarnego
• omawia funkcje herbu
rycerskiego
• porównuje życie na wsi
współcześnie i w średniowieczu – wskazuje
podobieństwa i różnice
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
• rozumie, na czym
polegał ścisły związek
życia codziennego
średniowiecznych
chłopów z przyrodą
i porami roku
• wyjaśnia, dlaczego
chłopi mieli najmniej
praw spośród wszystkich stanów
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
• wymienia
• wyjaśnia, co oznacza,
mieszkańców
że zamek był budowlą
grodu i podgrodzia
obronną i wymienia
• porównuje gród
elementy obronne
i zamek – wskazuje
zamku (wieże, mury,
podobieństwa
baszty, fosę)
i różnice
• opisuje przebieg paso• wyjaśnia, kto mógł
wania na rycerza
zostać rycerzem
• wyjaśnia pojęcia: dani• wymienia cechy,
na, post, dziesięcina
jakimi powinien
odznaczać się rycerz
• opowiada
o Zawiszy Czarnym
• opowiada, jak
wyglądało życie
codzienne na wsi
średniowiecznej
• wymienia zajęcia
chłopów
• wyjaśnia, do kogo
należała ziemia
uprawiana przez
średniowiecznych
chłopów
• wymienia powinności
chłopów wobec pana
i wobec Kościoła
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
15
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
11. Mnisi.
• wymienia główne
• wyjaśnia pojęcia: reguła
Uczeń:
zakony średniowiecza zakonna, kaznodzieja,
1) opisuje klasztor
(benedyktyni,
zakon, klasztor, pergaśredniowieczny
cystersi, franciszkanie, min, inicjał, miniatura
i tryb życia mnichów,
dominikanie)
• opowiada o kopioużywając pojęć: zakon, • opisuje na podstawie
waniu i pisaniu ksiąg
reguła, ubóstwo;
ilustracji wygląd
w średniowieczu
2) charakteryzuje postać średnio­wiecznego
• wyjaśnia, dlaczego
świętego Franciszka
klasztoru
średniowieczne księgi
z Asyżu.
były bardzo drogie
Temat spoza PP.
II. Analiza i interpretacja
historyczna.
Uczeń odpowiada na
proste pytania postawione do tekstu źródłowego, planu, mapy, ilustracji;
pozyskuje informacje
z różnych źródeł oraz
selekcjonuje je i porządkuje; stawia pytania
dotyczące przyczyn
i skutków analizowanych
wydarzeń historycznych
i współczesnych.
8. Historia jako dzieje.
Uczeń:
3) podaje przykłady
różnych źródeł historycznych i wyjaśnia, dlaczego
należy je chronić.
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
• opisuje postać
• wyjaśnia genezę ja• na podstawie
św. Franciszka
sełek i przedstawień
fragmentu tekstu
• opowiada o głoszonej pasyjnych – opowiada, źródłowego wymienia
przez niego nauce
że wprowadzili je
zasady postępowania
• omawia życie codzien- w Kościele katolickim franciszkanów
ne średniowiecznych
franciszkanie
• wyjaśnia określenie
zakonników
• samodzielnie
„benedyktyńska praca”
• wyjaśnia, dlaczego
formułuje wypowiedź
duchowni często byli
ustną na temat
doradcami, sekretażycia codziennego
rzami i wysłannikami
w zakonach
dyplomatycznymi na
średniowiecznych
dworach monarchów • stosuje pojęcia: reguła
zakonna, kaznodzieja,
zakon, klasztor, pergamin, inicjał
• odróżnia na ilustracjach • na podstawie ilustracji • wymienia co najmniej
style architektury
omawia wygląd katetrzy różnice pomiędzy
średniowiecznej – styl dry romańskiej i kate- architekturą romańską
romański i gotycki
dry gotyckiej
a gotycką
• wyjaśnia, dlaczego
ludzie w średniowieczu
odbywali pielgrzymki
do miejsc świętych
• wskazuje na ilustracji:
sklepienie krzyżowe,
witraż, rozetę, portal
• wyjaśnia pojęcia: fundator, krypta, relikwie
• wyjaśnia, z czego wynikała pobożność ludzi
średniowiecza
• opisuje, co znajduje się
w krypcie św. Leonarda
w podziemiach katedry
wawelskiej
• na podstawie tekstu
źródłowego omawia
udział szlachty i ludu
w budowaniu średniowiecznych kościołów
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
16. W służbie Bogu • główne zakony średnioi ludziom
wiecza – benedyktyni,
cystersi, franciszkanie,
1. Księża i zakonnicy. dominikanie
2. Święty Franciszek • zakon jako wspólnota
– przyjaciel ludzi
ludzi, którzy poświęcili
i zwierząt.
się służbie Bogu
3. Życie codzienne • święty Franciszek – założyw średniowieczciel zakonu franciszkanów
nym klasztorze.
• życie codzienne w śre4. W pracowni średniowiecznym klasztorze
dniowiecznego
• działalność średniokronikarza.
wiecznych zakonów
– pomoc ludziom,
Środki
zakładanie szkół, pisanie
dydaktyczne:
i przepisywanie ksiąg
• podręcznik
• pojęcia: zakon, reguła,
• zeszyt ćwiczeń
ubóstwo, benedyktyńska
praca, inicjał, pergamin
17. Średniowieczne • średniowieczne kościokościoły i katedry
ły – styl romański i styl
gotycki
1. Budowle o grubych • wygląd kolegiaty w Tumurach i małych
mie i katedry w Gdańsku
oknach.
• średniowieczne kościoły
2. Strzeliste katedry. jako miejsce pochówku
3. Miejsca święte
władców, świętych i ludzi
i pielgrzymki.
zasłużonych dla ojczyzny
4. Co kryją podziemia • średniowieczne pielśredniowiecznych grzymki do miejsc
kościołów?
świętych
• relikwie świętych
Środki
• pojęcia: kościół, katedra,
dydaktyczne:
styl romański, styl go• podręcznik
tycki, witraż, fundator,
• zeszyt ćwiczeń
pielgrzymka, relikwie,
krypta
Odniesienia
do podstawy
programowej
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
16
18. W średniowiecz­ • rozwój miast na ziemiach
nym mieście
polskich
• cechy charakterystyczne
1. Od osady do
miast średniowiecznych
miasta.
• życie codzienne w śre2. Wśród ulic średniowiecznym mieście
dniowiecznego
• patrycjat, pospólstwo,
miasta.
plebs, kupcy i rzemieśl3. Kto posiadał
nicy – podział społeczny
miasto, a kto nim w średniowiecznym
zarządzał?
mieście
4. Kupcy i rzemieśl- • rada miejska jako organ
nicy.
samorządu miejskiego
5. Od zamożnego
• pojęcia: mury miejskie,
kupca do wędrow- rynek, barbakan, ratusz,
nego grajka.
kupcy, rzemieślnicy,
6. Życie w średniowarsztat, cech, plebs,
wiecznym mieście. rada miejska, burmistrz
Odniesienia
do podstawy
programowej
13. Mieszczanie.
Uczeń:
1) opisuje miasto średniowieczne, używając
pojęć: kupiec, rzemieślnik, cech, burmistrz,
samorząd miejski,
rynek, mury miejskie;
2) porównuje warunki
życia w mieście średniowiecznym i współczesnym.
Środki
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
• na podstawie ilustracji • wyjaśnia, do czego
• omawia zróżnicowanie • wyjaśnia pochodzenie
omawia wygląd śresłużył pręgierz
mieszkańców średnio- miast z dawnych poddniowiecznego miasta • opowiada, jak wygląwiecznego miasta
grodzi
• podaje przykłady
dało życie codzienne • wyjaśnia pojęcia: cech, • omawia zajęcia
budynków miejskich
w średniowiecznym
burmistrz, rajca, rada
rzemieślników miesz(kamienice, ratusz,
mieście
miejska, pospólstwo,
kających w mieście
kościół parafialny)
• wyjaśnia pochodzenie plebs, patrycjat
średniowiecznym
miast z dawnych pod- • wyjaśnia, kto nadawał • podaje przykłady nazw
grodzi
miastom prawa miejulic, które wywodzą się
• wymienia zajęcia
skie
od mieszkających tam
rzemieślników mieszrzemieślników
kających w mieście
średniowiecznym
• wyjaśnia, kto był właścicielem średniowiecznych
miast
• wymienia główne
• wyjaśnia pojęcia: reguła
zakony średniowiecza zakonna, kaznodzieja,
(benedyktyni,
zakon, klasztor, pergacystersi, franciszkanie, min, inicjał, miniatura
dominikanie)
• opowiada o kopio• na podstawie ilustracji waniu i pisaniu ksiąg
omawia wygląd
w średniowieczu
średniowiecznego
• wyjaśnia, dlaczego
klasztoru
średniowieczne księgi
• odróżnia na ilustracjach były bardzo drogie
style architektury
• na podstawie ilustraśredniowiecznej – ro- cji omawia wygląd
mański i gotycki
budowli romańskiej
• na podstawie ilustracji i gotyckiej
omawia wygląd średniowiecznego miasta
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
• porównuje wygląd
miast współczesnych
do miast średniowiecznych – wskazuje podobieństwa i różnice
• opisuje postać
• wyjaśnia genezę ja• na podstawie fragmenśw. Franciszka
sełek i przedstawień
tu tekstu źródłowego
• opowiada o głoszonej pasyjnych, wie, że
wymienia zasady
przez niego nauce
wprowadzili je w Kopostępowania francisz• omawia życie
ściele katolickim fran- kanów
codzienne
ciszkanie
• wyjaśnia określenie
średniowiecznych
• samodzielnie formułuje „benedyktyńska praca”
zakonników
wypowiedź ustną na • na podstawie tekstu
• wyjaśnia, dlaczego
temat życia codzienźródłowego omawia
duchowni często
nego w zakonach
udział
byli doradcami, sekre- średniowiecznych
szlachty i ludu w butarzami i wysłannikami • stosuje pojęcia: reguła dowaniu średniowieczdyplomatycznymi na
zakonna, kaznodzieja, nych kościołów
dworach monarchów
zakon, klasztor, pergamin, inicjał
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
Środki
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
POWTÓRZENIE
16. W służbie Bogu
• jw.
MATERIAŁU
i ludziom.
I SPRAWDZIAN
17. Średniowieczne kościoWIADOMOŚCI –
ły i katedry.
O ŚREDNIOWIECZ- 18. W średniowiecznym
NYCH KLASZTOmieście.
RACH, KOŚCIOŁACH
I MIASTACH
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
17
1. Z Norymbergi
do Krakowa.
2. W warsztacie
rzeźbiarza.
3. Niezwykły
ołtarz kościoła
Mariackiego.
Środki
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
Odniesienia
do podstawy
programowej
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
• wyjaśnia, do czego
służył pręgierz
• opowiada, jak wyglądało życie codzienne
w średniowiecznym
mieście
• wyjaśnia pochodzenie
miast z dawnych podgrodzi
• wymienia zajęcia rzemieślników mieszkających w średniowiecznym mieście
• wyjaśnia, kto był
właścicielem średniowiecznych miast
• wymienia co najmniej
trzy różnice między
architekturą romańską
a gotycką
• wyjaśnia, dlaczego
ludzie w średniowieczu
odbywali pielgrzymki
do miejsc świętych
• omawia zróżnicowanie
społeczne mieszkańców średniowiecznego
miasta
• wyjaśnia pojęcia: cech,
burmistrz, rajca, rada
miejska
• wyjaśnia, kto nadawał
miastom prawa miejskie
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
• wskazuje na ilustracji:
sklepienie krzyżowe,
witraż, rozetę
• wyjaśnia pojęcia: fundator, krypta, relikwie
• wyjaśnia, z czego wynikała pobożność ludzi
średniowiecza
• opowiada, co znajduje
się w krypcie św. Leonarda w podziemiach
katedry wawelskiej
• omawia zajęcia rzemieślników mieszkających w średniowiecznym mieście
• podaje przykłady nazw
ulic, które wywodzą się
od mieszkających tam
rzemieślników
• Wit Stwosz – średnio- III. Tworzenie narracji
• wyjaśnia, kim był Wit • opowiada, jak powsta- • umieszcza na linii
• opowiada, jak powieczny artysta
historycznej.
Stwosz
wał ołtarz mariacki
chronologicznej
wstawał ołtarz Wita
• ołtarz w kościele Mariac- Uczeń tworzy krótką
• na podstawie ilustracji
wiek XV i daty
Stwosza
kim jako średniowieczne wypowiedź o postaci
opisuje wygląd ołtarza
panowania Kazimierza • wyjaśnia, kto był jego
dzieło sztuki
i wydarzeniu history­
Wita Stwosza
Jagiellończyka
fundatorem
• pojęcia: rzemieślnik,
cznym, posługując się
• wyjaśnia pojęcia: detal, • opisuje własnymi
pracownia, detal, ołtarz poznanymi pojęciami.
pracownia, rzemieślnik, słowami fragment
3. Mieszczanie.
artysta
książki: Historia żółtej
Uczeń:
ciżemki przedstawiony
1) opisuje miasto średniow podręczniku
wieczne, używając pojęć:
kupiec, rzemieślnik,
cech, burmistrz, samorząd miejski, rynek, mury
miejskie;
2) porównuje warunki
życia w mieście średniowiecznym i współczesnym.
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
• porównuje wygląd
miast współczesnych
do miast średniowiecznych – wskazuje podobieństwa i różnice
• wyjaśnia, jakie informacje o życiu mieszkańców średniowiecznego
Krakowa można odnaleźć w ołtarzu Wita
Stwosza
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
19. W pracowni
mistrza Stwosza
Zagadnienia,
materiał nauczania
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
20. Dzieło mistrza
Długosza
• Jan Długosz – historyk,
dyplomata i wychowawca synów królewskich
1. Zamiłowanie do
• Jan Długosz jako dziejowiedzy.
pis – autor kroniki opisu2. W służbie królowi. jącej dzieje Polski
3. Jan Długosz – wychowawca synów
królewskich.
4. Pierwszy polski
historyk.
18
Temat spoza PP.
III. Tworzenie narracji
historycznej.
Uczeń tworzy krótką
wypowiedź o postaci
i wydarzeniu historycznym, posługując się
poznanymi pojęciami.
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
• wyjaśnia, kim był Jan
Długosz i czym się
zajmował
16. Mikołaj Kopernik
• wyjaśnia, kim był
i jego odkrycie.
Mikołaj Kopernik
Uczeń:
i jakimi dziedzinami
1) opowiada o życiu
nauki się zajmował
Mikołaja Kopernika,
używając pojęć: uczony, astronom, odkrycie
naukowe;
2) opisuje i umieszcza
w czasie odkrycie
Mikołaja Kopernika,
wyjaśniając, co znaczy
powiedzenie „Wstrzymał Słońce, ruszył
Ziemię”.
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
• wymienia co najmniej • opisuje sposób wydwóch synów Kazichowania na dworze
mierza Jagiellończyka,
królewskim
późniejszych królów
• wyjaśnia, na czym
Polski
polegała działalność
• wyjaśnia pojęcia: histo- dyplomatyczna Jana
ryk, kronikarz dziejopis, Długosza
dyplomata, wychowawca
• umieszcza na osi czasu
wiek, w którym żył Jan
Długosz
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
• wyjaśnia, dlaczego Jan • na podstawie tekstu
Długosz uznawany jest źródłowego i wiedzy
za pierwszego polskie- pozapodręcznikowej
go historyka
wyjaśnia, dlaczego Jan
Długosz podjął się spisania dziejów polskich
• wymienia dziedziny na- • wyjaśnia powiedzenie: • opisuje znaczenie
• odróżnia pojęcia:
uki, którymi zajmował „Wstrzymał Słońce,
Akademii Krakowskiej astrolog i astronom
się Mikołaj Kopernik
ruszył Ziemię”
dla rozwoju polskiej
• wymienia miasta,
nauki
szkoły i uniwersytety,
• wyjaśnia i podkreśla
w których uczył się
znaczenie odkrycia
i studiował Mikołaj
Mikołaja Kopernika dla
Kopernik
rozwoju nauki
• wyjaśnia pojęcia: uczony, astronom, astronomia, Układ Słoneczny,
odkrycie naukowe
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
Środki
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
21. Mikołaj Kopernik • Mikołaj Kopernik –
– ten, który
ksiądz, lekarz, prawnik,
poruszył Ziemię
ekonomista i astronom
• dzieło Mikołaja
1. Uczony ksiądz
Kopernika O obrotach
Kopernik.
sfer niebieskich
2. Zarządca dóbr ko- • Kopernik – absolwent
ścielnych i obrońca Akademii Krakowskiej
zamków.
• pojęcia: uczony, astro3. Kopernik i jego
nom, astronomia, odkrywielkie odkrycie.
cie naukowe, „Wstrzymał
Słońce, ruszył Ziemię”
Środki
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
Odniesienia
do podstawy
programowej
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
Odniesienia
do podstawy
programowej
POWTÓRZENIE
19. W pracowni mistrza
• jw.
MATERIAŁU
Stwosza.
I SPRAWDZIAN
20. Dzieło mistrza
WIADOMOŚCI –
Długosza.
O ŚREDNIOWIECZ- 21. Mikołaj Kopernik – ten,
NYCH KRONIKAktóry poruszył Ziemię.
RZACH, ARTYSTACH
I UCZONYCH
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
19
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
• umieszcza na linii
chronologicznej lata
panowania Kazimierza
Jagiellończyka
• wyjaśnia pojęcia: detal,
pracownia, rzemieślnik,
artysta
• opisuje sposób wychowania na dworze
królewskim
• wyjaśnia, na czym
polegała działalność
dyplomatyczna Jana
Długosza
• wyjaśnia powiedzenie:
„Wstrzymał Słońce,
ruszył Ziemię”
• opowiada, jak po• wyjaśnia, jakie informawstawał ołtarz Wita
cje o życiu mieszkańStwosza
ców średniowiecznego
• wyjaśnia, kto był jego Krakowa można odfundatorem
naleźć w ołtarzu Wita
• wyjaśnia, dlaczego Jan Stwosza
Długosz uznawany jest • na podstawie tekstu
za pierwszego polskie- źródłowego i wiedzy
go historyka
pozapodręcznikowej
• opisuje znaczenie
wyjaśnia, dlaczego Jan
Akademii Krakowskiej Długosz podjął się spidla rozwoju polskiej
sania dziejów polskich
nauki
• odróżnia pojęcia:
• wyjaśnia i podkreśla
astrolog i astronom
znaczenie odkrycia
Mikołaja Kopernika dla
rozwoju nauki
• wyjaśnia, czym szlachta
wyróżniała się spośród
innych stanów
• wyjaśnia, czym różniła
się magnateria od
szlachty
• opowiada, jak wyglądało życie codzienne
w folwarku szlacheckim
• formułuje wypowiedź • wyjaśnia, z jakiej grupy
ustną na temat różno- społeczeństwa średniorodności stanu szlawiecznego wyłoniła się
checkiego
szlachta
• omawia znacznie ma- • zbiera z różnych źródeł
gnaterii w życiu poliinformacje na temat
tycznym i kulturalnym polskiej magnaterii –
Rzeczypospolitej
wymienia najbardziej
znane rody magnackie
w Rzeczypospolitej
XVII wieku
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
• wyjaśnia, kim był Wit • opowiada, jak powstaStwosz
wał ołtarz mariacki
• na podstawie ilustracji • wymienia co najmniej
opisuje wygląd ołtarza dwóch synów KazimieWita Stwosza
rza Jagiellończyka, póź• wyjaśnia, kim był Jan
niejszych królów Polski
Długosz i czym się
• wyjaśnia pojęcia: histozajmował
ryk, kronikarz, dziejopis,
• wyjaśnia, kim był Midyplomata, wychowawŚrodki
kołaj Kopernik i jakimi ca, uczony, astronom,
dydaktyczne:
dziedzinami nauki się
astronomia, Układ
• podręcznik
zajmował
Słoneczny, odkrycie
• zeszyt ćwiczeń
naukowe
• umieszcza na osi czasu
wiek, w którym żył Jan
Długosz
• wymienia miasta, szkoły
i uniwersytety, w których uczył się i studiował
Mikołaj Kopernik
22. W szlacheckim • szlachta polska i jej przy- 19. Polski szlachcic.
• na podstawie ilustracji • zaznacza na osi chrowileje
dworze i w pałacu
Uczeń:
porównuje strój szlanologicznej wieki: XVI
• życie codzienne w szlamagnackim
1) charakteryzuje obochecki i magnacki
i XVII
checkim dworze
wiązki szlachcica wo- • na podstawie ilustracji • wyjaśnia pojęcia: przy• folwark szlachecki i obo1. Od rycerza
bec państwa, używając porównuje wygląd
wileje, pospolite ruszewiązki pracujących tam
do szlachcica.
pojęć: sejm, sejmik,
dworu szlacheckiego
nie, szlachta, czeladź,
chłopów
2. W szlacheckim
pospolite ruszenie;
i pałacu magnackiego
magnateria
dworze i folwarku. • zróżnicowanie stanu
2) opisuje działalność
• wyjaśnia, jakie oboszlacheckiego – znaczenie gospodarczą polskiej
3. W siedzibie mawiązki i przywileje
magnaterii
gnata.
szlachty, używając
miała szlachta
• pałac Krzyżtopór jako
4. W chłopskiej
pojęć: folwark, pańsz• wymienia, kto pracoprzykład siedziby mazagrodzie.
czyzna.
wał w gospodarstwach
gnackiej
należących do szlachty
Środki
• pojęcia: przywileje, dwór
dydaktyczne:
szlachecki, pospolite
• podręcznik
ruszenie, czeladź, magnat,
• zeszyt ćwiczeń
możnowładca, chłopska
zagroda, pańszczyzna
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
23. W Łazienkach
Królewskich
Zagadnienia,
materiał nauczania
20
• Stanisław August Poniatowski – mecenas nauki
i sztuki
1. W kręgu nauki
• założenie Szkoły Ryceri sztuki.
skiej
2. W komnatach
• utworzenie Komisji
i apartamentach
Edukacji Narodowej
królewskich.
• Warszawa XVIII wieku
3. Szkoła dla patrio- w obrazach Bernarda
tów.
Bellotta, zwanego
4. Pierwsze minister- Canalettem
stwo oświaty.
• obiady czwartkowe i ich
5. Miasto z obrazów. uczestnicy
• przebudowa Zamku
Środki
Królewskiego i budowa
dydaktyczne:
Łazienek Królewskich –
• podręcznik
pałac Na Wodzie, teatr
• zeszyt ćwiczeń
Na Wyspie
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
22. Upadek I Rzeczypo- • na podstawie ilustracji
spolitej.
omawia wygląd ŁazieUczeń:
nek Królewskich
1) podaje przykłady
• wymienia postacie
naprawy państwa
Ignacego Krasickiego,
polskiego za panowania Bernarda Bellotta,
Stanisława Augusta
Grzegorza Piramowicza
Poniatowskiego.
• XIX wiek – wiekiem
25. Miasto przemysłowe. • na podstawie ilustracji
wynalazków: maszyna
Uczeń:
opisuje wygląd i życie
parowa, pierwsza
1) opowiada o rozwoju
codzienne dziewiętna­
1. Od lampy naftowej lokomotywa Rakieta,
uprzemysłowienia
stowiecznego miasta
do żarówki.
kolej żelazna, statek
w XIX wieku, używa- • wymienia wynalazki
2. Para, węgiel
parowy, silnik
jąc pojęć: maszyna
XIX wieku, jakich użyi żelazo
elektryczny, telegraf
parowa, kolej żelazna, wamy do dzisiaj (np.
3. Parowóz
• od lampy gazowej
statek parowy, silnik
żarówka, rower, aparat
Stephensona.
do żarówki
elektryczny, telegraf,
fotograficzny)
4. Zmieniają się
• wiek pary, węgla i żelaza fabryka.
miasta.
• wynalezienie parowozu
5. Powstają fabryki. • życie codzienne
6. Zmienia się życie
w XIX-wiecznym mieście
ludzi.
• powstanie fabryk –
rozwój uprzemysłowienia
Środki
• zmiany w życiu codziendydaktyczne:
nym społeczeństwa –
• podręcznik
nowe sposoby spędzania
• zeszyt ćwiczeń
wolnego czasu
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
• wymienia zasługi króla
Stanisława Augusta
Poniatowskiego dla
rozwoju kultury i nauki
polskiej
• wyjaśnia, czym były
obiady czwartkowe
i kto był na nie
zapraszany
• wyjaśnia, kim byli
Ignacy Krasicki,
Grzegorz Piramowicz,
Bernardo Bellotto,
zwany Canalettem
• umieszcza na osi
czasu wiek XVIII
i jego drugą połowę
– czas panowania
Stanisława Augusta
Poniatowskiego
• podaje przykłady
udogodnień miejskich
wprowadzonych w XIX
wieku
• wymienia wynalazki
i osiągnięcia techniki
XIX wieku
• opowiada, kim byli
Ignacy Łukaszewicz,
William Murdock,
Tomasz Edison
• omawia, jak zmieniło
się życie codzienne
ludzi w XIX i na
początku XX wieku
• wyjaśnia znaczenie
założenia Szkoły Rycerskiej dla rozwoju
szkolnictwa w Polsce
• wyjaśnia znaczenie
powołania Komisji
Edukacji Narodowej dla
rozwoju szkolnictwa
w Polsce
• opowiada, jak wyglądało życie codzienne
w osiemnastowiecznej
Warszawie
• wymienia postacie
Ignacego Krasickiego,
Grzegorza
Piramowicza, Bernarda
Bellotta oraz opisuje
ich dokonania
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
• opowiada o rozwo• na podstawie obrazów
ju kultury polskiej
Bernarda Bellotta
w czasach panowania (Canaletta) opisuje
Stanisława Augusta
życie codzienne
Poniatowskiego
w Warszawie XVIII
wieku
• porównuje życie ludzi • omawia genezę
• omawia wpływ wyw XIX wieku i we wcze- powstania fabryk i nowej nalazków na poprawę
śniejszych epokach
klasy społecznej –
jakości życia ludzi
• omawia znaczenie wy- robotników
w XIX wieku
nalezienia parowozu • opisuje zmiany
w sposobach
podróżowania w XIX
wieku
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
24. Koleją
w XIX wiek
Odniesienia
do podstawy
programowej
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
Odniesienia
do podstawy
programowej
POWTÓRZENIE
22. W szlacheckim dworze • jw.
MATERIAŁU
i w pałacu magnackim.
I SPRAWDZIAN
23. W Łazienkach KrólewWIADOMOŚCI –
skich.
O SZLACHECKIM
24. Koleją w XIX wiek.
DWORZE, KRÓLEWSKIM PAŁACU
I WIELKICH WYNALAZKACH
Środki
dydaktyczne:
• podręcznik
• zeszyt ćwiczeń
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
21
• wyjaśnia pojęcia:
przywileje, pospolite
ruszenie, szlachta,
czeladź, magnateria
• opisuje, jakie obowiązki i przywileje
miała szlachta
• wymienia, kto pracował w gospodarstwach należących
do szlachty
• wymienia zasługi
króla Stanisława
Augusta Poniatowskiego dla rozwoju
kultury i nauki
polskiej
• wyjaśnia, czym były
obiady czwartkowe
i kto był na nie
zapraszany
• wyjaśnia, kim
byli Ignacy
Krasicki, Grzegorz
Piramowicz,
Bernardo Bellotto,
zwany Canalettem
• umieszcza na osi
czasu wiek XVIII
i jego drugą połowę
– czas panowania
Stanisława Augusta
Poniatowskiego
• podaje przykłady
udogodnień
miejskich
wprowadzonych
w XIX wieku
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
• wyjaśnia, czym
szlachta wyróżniała
się spośród innych
stanów
• wyjaśnia, czym
różniła się
magnateria od
szlachty
• opowiada, jak
wyglądało życie
codzienne
w folwarku
szlacheckim
• wyjaśnia znaczenie
założenia Szkoły
Rycerskiej dla
rozwoju szkolnictwa
w Polsce
• wyjaśnia znaczenie
powołania Komisji
Edukacji Narodowej
dla rozwoju szkolnictwa w Polsce
• opowiada, jak wyglądało życie codzienne
w osiemnastowiecznej Warszawie
• wymienia postacie
Ignacego Krasickiego,
Grzegorza
Piramowicza,
Bernarda Bellotto
oraz opisuje ich
dokonania
• porównuje życie
ludzi w XIX wieku
i we wcześniejszych
epokach
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
• opowiada o różnorod- • wyjaśnia, z jakiej grupy
ności stanu szlachecspołeczeństwa śrekiego
dniowiecznego wyło• omawia znacznie ma- niła się szlachta
gnaterii w życiu poli- • na podstawie obrazów
tycznym i kulturalnym Bernarda Bellotta,
Rzeczypospolitej
zwanego Canalettem,
• opowiada o rozwoopisuje życie coju kultury polskiej
dzienne w Warszawie
w czasach panowania
w XVIII wieku
Stanisława Augusta
• omawia wpływ
Poniatowskiego
wynalazków
• omawia genezę pona poprawę
wstania fabryk i nowej jakości życia ludzi
klasy społecznej – ro- w XIX wieku
botników
• opisuje zmiany w sposobach podróżowania
w XIX wieku
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
• na podstawie ilustracji
porównuje strój szlachecki i magnacki
• na podstawie ilustracji
porównuje wygląd
dworu szlacheckiego
i pałacu magnackiego
• na podstawie ilustracji
omawia wygląd Łazienek Królewskich
• wymienia postacie
Ignacego Krasickiego,
Bernarda Bellotta
i Grzegorza
Piramowicza, jako
wybitnych osobistości
czasów króla
Stanisława Augusta
Poniatowskiego
• wymienia wynalazki
XIX wieku, których
używamy do dzisiaj
• na podstawie ilustracji
omawia zmiany, jakie
dokonały się w XIX
wieku w życiu mieszkańców miast
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne
Zagadnienia,
materiał nauczania
Odniesienia
do podstawy
programowej
Wymagania
na ocenę
dopuszczającą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
dostateczną.
Uczeń:
• wymienia wynalazki
i osiągnięcia techniki
XIX wieku
• opowiada, kim byli
Ignacy Łukaszewicz,
William Murdock,
Tomasz Edison
• omawia zmiany
w życiu codziennym
ludzi na przełomie
XIX i XX wieku
Wymagania
na ocenę
dobrą.
Uczeń:
• omawia znaczenie
wynalezienia parowozu
Wymagania
na ocenę
bardzo dobrą.
Uczeń:
Wymagania
na ocenę
celującą.
Uczeń:
22
Szkoła podstawowa 4–6
© Copyright by Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne sp. z o.o., Warszawa 2015
Historia i społeczeństwo | Historia wokół nas | Klasa 4
AUTOR: Marianna Gwardys-Bartmańska
Temat lekcji.
Środki
dydaktyczne

Podobne dokumenty