Prezentacja PE2_Z mechanika

Komentarze

Transkrypt

Prezentacja PE2_Z mechanika
Wzrost gospodarczy i
Cykle koniunkturalne
1
Wzrost gospodarczy
Ruch okręŜny w gospodarce
RYNEK
SprzedaŜ
dóbr
Zakup
dóbr
Wydatki na
zakup dóbr
Dochody ze
sprzedaŜy
GOSPODARSTWA
DOMOWE
SprzedaŜ
czynników
wytwórczych
PRZEDSIĘBIORSTWA
Dochody ze
sprzedaŜy
czynników
RYNEK
Wydatki na
zakup
czynników
Zakup
czynników
wytwórczych
2
Wzrost gospodarczy
Pomiar sprawności gospodarki
Istnieją trzy sposoby mierzenia działalności
gospodarki narodowej:
Za pomocą strumieni wydatków
dokonywanych przez wszystkie podmioty
gospodarcze,
Dochodów, które uzyskują właściciele
czynników produkcji,
Sumowania wartości produktów (dóbr i usług).
Wszystkie metody dają ten sam wynik.
3
Wzrost gospodarczy
Miary sprawności gospodarki
Miary ogólnej
produkcji
PKB, PKN, PNB, PNN
Miary poziomu dochodów
i konsumpcji społecznej
DN, DO, DOdD
Miary trudności
znalezienia zatrudnienia
Stopa bezrobocia
Miara trwałego wzrostu
ogólnego poziomu cen
Stopa inflacji
4
Wzrost gospodarczy
Produkt krajowy brutto - PKB
Wg metody produktów
Suma wartości sprzedaŜy dóbr finalnych
wytworzonych w określonym kraju w ciągu roku.
Wg metody dochodów
Suma dochodów z pracy i kapitału powstających w
procesie wytwarzania produktów i usług w danym
roku.
Wg metody wydatków
Suma wydatków ponoszonych na zakup prywatnych
dóbr konsumpcyjnych, na zakup prywatnych dóbr
inwestycyjnych, wydatków rządowych na zakup dóbr
i usług oraz eksportu netto.
5
Wzrost gospodarczy
PKB mierzy produkcję zlokalizowaną na terytorium
danego kraju niezaleŜnie od tego kto jest właścicielem
czynników produkcji
PKB mierzony jest w cenach rynkowych
PKB obejmuje jedynie dobra i usługi finalne
Do PKB nie wlicza się:
nielegalnej działalności gospodarczej
produkcji nierynkowej
dóbr uŜywanych
transakcji finansowych niemających związku z
produkcją bieŜącą
PKB nie uwzględnia negatywnego wpływu działalności
produkcyjnej na środowisko i jakość Ŝycia
społeczeństwa
PKB nie bierze pod uwagę czasu wolnego
6
Wzrost gospodarczy
Inne miary produkcji ogólnej
Produkt Krajowy Netto - PKN
Produkt krajowy netto to produkt krajowy brutto
minus amortyzacja trwałych środków produkcji.
Produkt Narodowy Brutto - PNB
Suma wartości dodanej wytworzonej przez
obywateli danego kraju, w tym mieszkających
równieŜ zagranicą.
Produkt Narodowy Netto - PNN
Produkt narodowy netto to produkt narodowy
brutto minus amortyzacja trwałych środków
produkcji.
7
Wzrost gospodarczy
Miary poziomu dochodów i
konsumpcji społecznej
Dochód Narodowy - DN
Dochód narodowy stanowi sumę wszystkich wartości
produkcji
dodanej
wszystkich
podmiotów
gospodarczych w cenach czynników produkcji.
Jest sumą płac i rent oraz niepodzielnych zysków
przedsiębiorstw.
Dochód Osobisty - DO
Dochód osobisty jest uzyskiwany przez obywateli przed
opłaceniem podatku dochodowego.
Dochód Osobisty do Dyspozycji - DOdD
Dochód osobisty do dyspozycji jest dochodem netto,
czyli jest to dochód osobisty minus podatek dochodowy
i inne obciąŜenia niepodatkowe.
8
Wzrost gospodarczy
Wzrost a rozwój gospodarczy
Wzrost gospodarczy to proces powiększania się
moŜliwości produkcyjnych danej gospodarki.
Recesja jest to spadek produktu krajowego w
wielkościach bezwzględnych.
Rozwój gospodarczy jest to proces zmian w
gospodarce wywołany rozwojem sił
wytwórczych pociągający za sobą zmiany w
stosunku produkcji i sposobie produkcji.
9
Wzrost gospodarczy
Źródła wzrostu gospodarczego
Ilościowe
Siła robocza
Zasoby naturalne
Kapitał i narzędzia pracy
Jakościowe (postęp techniczny i organizacyjny)
Wydajność pracy
Produktywność majątku
Efektywność wykorzystania zasobów naturalnych
Pozostałe źródła
Specyficzne cechy narodowe, mentalność społeczna
Sytuacja geograficzna, klimat, ukształtowanie terenu
Uwarunkowania zewnętrzne (kontakty handlowe)
10
Wzrost gospodarczy
Czynniki przyspieszające wzrost
Popyt
Krajowy
Popyt
Zagraniczny
Inwestycje
(Akumulacja kapitału)
Konsumpcja
Oszczędności
Handel zagraniczny
11
Wzrost gospodarczy
Czynniki opóźniające wzrost
Bariery
Bariera siły roboczej, bariera surowcowa, bariera
handlu zagranicznego, bariera konsumpcji, itp.
Struktura rzeczowa dochodu
Zbyt mały udział dóbr inwestycyjnych obniŜa
wzrost w kolejnych okresach.
Wymogi ekologiczne
Luka technologiczna
Przestarzałe technologie hamują tempo wzrostu i
uniemoŜliwiają pełne wykorzystanie potencjału
produkcyjnego.
12
Wzrost gospodarczy
Zmiany udziału państw w
światowej gospodarce
Kraj
1820
2006
USA
1,8%
28,1%
Prusy/ Niemcy
1,7%
5,9%
Hiszpania
1,9%
2,6%
Japonia
3,1%
10,1%
Rosja
4,9%
2,0%
Wlk. Brytania
5,2%
4,9%
Francja
5,4%
4,8%
Indie
16%
1,9%
Chiny
28,7%
5,5%
13
Wzrost gospodarczy
Wahania przebiegu rozwoju
gospodarczego
Wahania przypadkowe – spowodowane
czynnikami losowymi.
Wahania sezonowe – wynikają ze zróŜnicowania
przebiegu aktywności gospodarczej w ciągu roku
kalendarzowego.
Trendy – długofalowe, ciągłe zmiany zachodzące
w gospodarce w określonym kierunku.
Cykle koniunkturalne
14
Wzrost gospodarczy
Cykl koniunkturalny
Powracające wahania poziomu ogólnej
działalności gospodarczej,
występujące na tle długookresowego
trendu wzrostu gospodarczego.
15
Wzrost gospodarczy
Narzędzia przewidywania stanu
gospodarki
Ceny akcji i wielkość bezrobocia
Wykazują tendencję do wzrostu/spadku na kilka
miesięcy przed zmianą tendencji kształtowania się
ogólnych wskaźników poziomu aktywności gospodarczej
(PKB, PNB);
Wskaźniki dochodów osobistych, produkcji
przemysłowej, obrotów handlowych
Zmieniają się mniej więcej jednocześnie z ogólnym
stanem gospodarki;
Podstawowa stopa oprocentowania, przeciętny czas
pozostawania bez pracy, koszt siły roboczej
Wykazują tendencję do wzrostu/spadku kilka miesięcy
po zmianie tendencji kształtowania się ogólnych
wskaźników poziomu aktywności gospodarczej.
16
Wzrost gospodarczy
Fazy cyklu
Szczyt
Dochód
narodowy
Trend
Recesja
OŜywienie
Depresja
Czas
17
Wzrost gospodarczy
Fazy cyklu
I FAZA Recesja
Przejaw spadku ogólnej działalności gospodarczej szczególnie
produkcji krajowej i zatrudnienia (ostry spadek produkcji,
zatrudnienia oraz spadek cen).
II FAZA Depresja
NajniŜszy punkt cyklu, w którym utrzymuje się niski poziom
cen i ogólnej aktywności gospodarczej a poziom bezrobocia
osiąga maksimum.
III FAZA OŜywienie
Wzrost ogólnej aktywności gospodarczej, następuje spadek
bezrobocia przy jednoczesnym wzroście cen.
IV FAZA Szczyt
Produkcja i ceny stabilizują się na odpowiednio wysokim
poziomie, zatrudnienie osiąga maksimum.
18
Wzrost gospodarczy
Rodzaje cykli
Cykle Kitchina
Trwające ok. 3,5 roku – tzw. cykle krótkie.
Cykle Juglara
Trwające 8-10 lat – tzw. cykle średnie (cykle
klasyczne).
Cykle Kondratiewa
Trwające 50-60 lat – tzw. cykle długie.
19
Instrumenty
oddziaływania na
gospodarkę
20
Wzrost gospodarczy
Instrumenty oddziaływania państwa
Polityka
Polityka
Polityka
Polityka
Polityka
Polityka
Polityka
wydatków budŜetowych
fiskalna (dochodowo-podatkowa)
monetarna
antycykliczna
społeczna
strukturalna
kształtowania konkurencji
21
Wzrost gospodarczy
BudŜet państwa
BudŜet państwa to plan dochodów i wydatków
państwa.
Dochody budŜetu dzielimy na:
Bezzwrotne: podatki, akcyzy, cła, dochody z
prywatyzacji, udział w zyskach
przedsiębiorstw państwowych, czynsze,
dochody zagraniczne
Zwrotne – kredyty, poŜyczki, obligacje,
weksle
22
Wzrost gospodarczy
Dochody budŜetu Polski w 2008
DOCHODY (mln PLN)
281 892
I. Dochody podatkowe
1.Podatki pośrednie
VAT
Akcyza
Podatek od gier
2. CIT
3. PIT
II. Dochody niepodatkowe
1. Dywidenda
2. Dochody jednostek budŜetowych
3. Wpłaty jednostek samorządowych
4. Wpływy z cła
5. Inne (prywatyzacja pp, dochody zagr.)
228194
164890
111700
52200
990
27150
36154
18416
3510
9841
2164
1993
907
III. Wpłaty do budŜetu z UE
35282
Udział %
81,0%
58,5%
39,6%
18,5%
0,4%
9,6%
12,8%
6,5%
1,2%
3,5%
0,8%
0,7%
0,3%
12,5%
Źródło: NBP
23
Wzrost gospodarczy
Dochody budŜetu Polski w 2008
Wpłaty UE;
12,5%
Dochody
niepodatkowe;
6,5%
VAT; 40%
PIT; 13%
CIT; 9,6%
Akcyza; 18,5%
24
Wzrost gospodarczy
Wydatki budŜetu Polski w 2008
Obrona i
bezpiecz.; 10%
Inne; 34%
Rolnictwo; 5%
Nauka i oświata;
6%
Administracja;
4%
Wymiar spraw.;
3%
Ubezpieczenia i
pomoc; 27%
Obsługa długu; Ochrona zdrowia;
9%
2%
25
Wzrost gospodarczy
BudŜety Polski 2002-2009
Dochody
Wydatki
350
309
282
300
250
183
200
150
144
198
189
152
180
208 198 228
304
322
259
229
156
100
50
0
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
26
Wzrost gospodarczy
Dług publiczny Polski
2006
2007
2008
2009
Dług w mld PLN
480
556,5
599,3
645,0
Dług w % PKB
49%
50,0%
50,9%
51,0%
Dane: Ministerstwo Finansów
27
Wzrost gospodarczy
Polityka fiskalna
Polityka fiskalna jest to ogół decyzji państwa
odnośnie wydatków i podatków. Podstawowe cele,
oprócz zapewnienia przychodów budŜetu, to:
wzrost gospodarczy,
walka z inflacją,
walka z bezrobociem.
Polityka fiskalna
Restrykcyjna
Ekspansywna
28
Wzrost gospodarczy
Polityka monetarna
Polityka monetarna reguluje obieg i cenę
pieniądza.
Podstawowe cele polityki monetarnej to:
Zapewnienie stabilności poziomu cen
Stabilizacja kursu pieniądza
Instrumenty polityki monetarnej
Bezpośrednie
Rezerwy obowiązkowe
Operacje refinansowe
Pułapy kredytowe
Pośrednie
Operacje otwartego
rynku
Stopa procentowa
29
Wzrost gospodarczy
Polityka antycykliczna
Narzędzia polityki
państwa
Polityka fiskalna
- wysokość podatków
- ulgi podatkowe
Recesja
Ekspansja
ObniŜanie
Zwiększanie
PodwyŜszanie
Ograniczanie
„Tani pieniądz”
„Drogi pieniądz”
- wysokość stopy %
- wysokość rezerw
obowiązkowych
- operacje otwartego
rynku (obligacje)
ObniŜanie
ObniŜanie
Skup papierów
wartościowych
PodwyŜszanie
PodwyŜszanie
SprzedaŜ papierów
wartościowych
Wydatki budŜetowe
Zwiększanie
Ograniczanie
Polityka monetarna
30
Wzrost gospodarczy
Polityka społeczna
Polityka społeczna to długoterminowa strategia
państwa, której celem jest, kształtowanie
warunków Ŝycia i pracy ludzi oraz relacji
społecznych.
Elementem polityki społecznej są:
Zaspokojenie potrzeb bytowych
Kształtowanie właściwych zachowań
Utrzymywanie ładu społecznego (rozwiązywanie
problemów społecznych)
31