praca trenerska

Komentarze

Transkrypt

praca trenerska
Wyższa Szkoła Kultury Fizycznej i Turystyki
im. Haliny Konopackiej
w Pruszkowie
Wydział Wychowania Fizycznego i Turystyki
Studia Podyplomowe
Specjalność
Trener II klasy rugby
KRZYSZTOF KRAUSE
ROZWIĄZANIA TAKTYCZNE
W RUGBY SIEDMIOOSOBOWYM
Praca napisana pod kierunkiem
mgr Macieja Powały – Niedźwieckiego
PRUSZKÓW 2009
1
2
Oświadczenie autora
Oświadczam, że praca dyplomowa została napisana przeze mnie samodzielnie i nie znajdują
się w niej treści, które zostały uzyskane z naruszeniem obowiązującego prawa.
Potwierdzam także identyczność przedstawionego wydruku pracy z zapisem elektronicznym
załączonym do złożonych egzemplarzy pracy.
Jednocześnie stwierdzam, że praca ta nie była podstawą uzyskania tytułu zawodowego
w innej szkole.
Równocześnie wyrażam zgodę na udostępnienie mojej pracy w czytelni Biblioteki WSKFiT a
także na jej wypożyczanie, bez prawa kopiowania pracy lub jej fragmentów, bez mojego
upoważnienia.
Pruszków, dn. .............
Podpis autora pracy
Oświadczenie promotora
Oświadczam, że praca została opracowana pod moim kierunkiem i według mojej wiedzy
spełnia warunki stawiane pracom dyplomowym koniecznym do przedstawienia w procedurze
nadania tytułu zawodowego trenera II-giej klasy.
Pruszków, dn. ..........................
Podpis promotora
3
STRESZCZENIE
Praca ma na celu scharakteryzowanie rugby siedmioosobowego, ukazanie rozwiązań
taktycznych, które mogą być wykorzystane przez trenerów i instruktorów w pracy
szkoleniowej.
Praca
zawiera
krótki
rys
historyczny
dotyczący
rozwoju
rugby
siedmioosobowego w Polsce i na świecie oraz krótką analizę gry, która przedstawia
podstawowe fragmenty występujące w rugby siedmioosobowym. Analizy gry dokonano na
podstawie obserwacji meczów rozegranych na różnych poziomach zaawansowania
sportowego. Na podstawie uzyskanych wyników został określony procentowy czas gry w
meczu „rugby siedem” oraz liczba podstawowych elementów gry takich jak: przegrupowania,
szarża, kopy piłki, rzuty karne i wolne, auty oraz młyny.
W celu określenia taktyki gry rugby siedmioosobowego wykorzystane zostały
dostępne materiały krajowe i zagraniczne, które rozszerzone zostały o doświadczenia
szkoleniowe autora pracy.
4
SPIS TREŚCI
Streszczenie
4
6
Wstęp
I. Historia rugby siedmioosobowego
II. Cel pracy
III. Materiał badań
IV. Metody Badań
V. Wyniki Badań
5.1.1. Charakterystyka rugby siedmioosobowego
5.1.2. Charakterystyka zawodników
5.2. Taktyka gry w rugby 7
8
14
15
16
17
17
21
24
5.2.1. Rozpoczęcia gry ze środka boiska
24
5.2.2. Przyjęcia piłki kopniętej ze środka boiska
26
5.3. Stałe fragmenty gry
5.3.1. Młyny
5.3.2. Auty
5.3.3. Rozegranie karnego
5.4. Rucki i maule
5.5. Taktyka gry w ataku i obronie
5.5.1. Strategie obronne i formacje obronne
5.5.2. Gra w posiadaniu piłki
5.6. Kopy piłki
27
27
29
31
34
35
35
40
42
5.6.1. Kopanie piłki w czasie gry
42
5.6.2. Kopanie piłki z 22 metrów
43
VI.
Posumowanie
VII.
Wnioski
VIII.
Literatura
44
46
48
5
WSTĘP
Gry zespołowe należą do dyscyplin sportowych cieszących się dużą popularnością.
Obok igrzysk olimpijskich i mistrzostw świata w piłce nożnej, na trzecim miejscu pod
względem oglądalności znajduje się puchar świata w rugby. Od kilku lat możemy również
zaobserwować rosnące zainteresowanie w świecie, a także w Polsce, odmianą rugby
siedmioosobową, która bardzo dynamicznie się rozwija przyciągając ogromną publiczność.
Ostatni turniej Word Cup Sevens 2009 w Dubaju, pobił wszelkie dotychczasowe rekordy. W
trzydniowym turnieju wystartowało 40 drużyn z 31 krajów, rozegrano 98 meczy, tj. najwięcej
w historii turniejów organizowanych przez IRB. Turniej z trybun śledziło 80 tyś. ludzi.
Ocenia się, że zawody obejrzało 760 milionów ludzi w 141 krajach, do których transmisje
zapewniało 29 stacji w 19 językach. Komentarz szefa IRB Bernarda Lapasset do tych danych
był jednoznaczny: "Jest to kolejny ważny krok, podkreślający zachwyt i światowy entuzjazm
dla rugby 7, który zbliża tą grę do Igrzysk Olimpijskich i poszerzenia rodziny olimpijskiej" 1.
Rosnące zainteresowanie na świecie Rugby Sevens to impuls do podjęcia prób
wprowadzenia tej odmiany na olimpiadę w 2016 roku. „Siódemki” są to widowiska sportowe,
na których można zobaczyć zawodników najwyższej światowej klasy, którzy według
olimpijskiego motto Citius, Altius, Fortius (szybciej, wyżej, dalej) spełniają wszystkie
warunki olimpijskiego motto, aby występować na arenach olimpijskich. Poza tym niewielkie
"potrzeby" tej odmiany gry: turniej 2-3 dni, brak wymyślnych urządzeń infrastrukturalnych i
możliwość rozgrywania turnieju z udziałem 12, 16 lub 20 drużyn męskich i żeńskich. Gra
jest bardzo szybka, w porównaniu z rugby piętnastoosobowym, przez co wymaga
podejmowania szybszych decyzji oraz świetnego posługiwania się piłką. Wszystko to
wpływa na
atrakcyjność tej dyscypliny zarówno dla kibiców jak i zawodników. Czy
wszystkie te argumenty przekonają włodarzy ruchu olimpijskiego okaże się w Kopenhadze,
gdzie w październiku 2009 roku zapadną ostateczne decyzje co do programu igrzysk w roku
20162.
Pomimo długich tradycji sięgających początku XX wieku, polskie rugby nigdy nie
uzyskało tak masowej popularności jak w innych krajach europejskich. Sytuacja ta się jednak
zmienia. Dzięki wykorzystaniu atutów rugby, jakimi są m.in. niskie wymagania sprzętowe,
widowiskowość, propagowanie zasad fair play, rośnie liczba klubów. W odmianie rugby 7
ilość klubów jest wyższa niż u naszych sąsiadów razem wziętych. Według ocen specjalistów
1
2
http:/www.pzrugby.pl
http:/www.irb.com/irbsevens
6
w najbliższych latach rugby jako pierwsza dyscyplina zostanie wychwycona przez
marketerów, a to między innymi dzięki zaangażowaniu się telewizji w popularyzację tej
dyscypliny.
W Polsce od 1996 roku organizowane są turnieje o Mistrzostwo Polski, a od 2003
roku istnieje Polska Liga Rugby 7, w której startuje z roku na rok coraz więcej zespołów. Z
uwagi na rosnącą liczbę drużyn oraz poziom gry czołowych drużyn od sezonu 2007/2008
roku istnieje Extra Liga Rugby 7, w której startuje 8 zespołów specjalizujących się w
odmianie siedmioosobowej.
Dynamiczny rozwój rugby siedmioosobowego powoduje wzrost poziomu sportowego
poszczególnych drużyn, co zmusza trenerów i instruktorów do poszukiwania nowych metod
treningowych. W Polsce można zaobserwować braki dotyczące materiałów szkoleniowych
dla trenerów i instruktorów rugby siedmioosobowego. Trenerzy którzy zaczynają szkolenie
zawodników specjalizujących się w odmianie rugby siedem bardzo często bazują na
materiałach szkoleniowych rugby 15, jednak specyfika gry w siódemki wymaga innego
przygotowania zawodnika do gry pod względem motorycznym jak i taktycznym. Dlatego
niniejsza praca ma na celu scharakteryzowanie rugby siedmioosobowego, przedstawianie
podstawowych zagadnień dotyczących taktyki gry w rugby 7. Praca jest uzupełnieniem
materiałów
szkoleniowych
przeznaczonych
dla
trenerów
i
instruktorów
rugby
siedmioosobowego.
7
I. HISTORIA RUGBY SIEDMIOOSOBOWEGO
Rugby siedmioosobowe narodziło się w małej miejscowości Melrose położonej w
południowo – wschodnim regionie Szkocji, w regionie Scottish Borders. Melrose ma głębokie
tradycje w rugby piętnastoosobowym. W 1883 roku istniejąca w tym czasie drużyna rugby
borykała się z problemami finansowymi. W związku tym, powstawało wiele pomysłów
mających na celu pomoc finansową dla klubu. Jednym z nich była propozycja stworzenia
turnieju rugby w ramach dni sportu, a pomysłodawcą był legendarny Ned Haig.
Ned Haig urodził się w Jedburgh 7 grudnia 1858 roku. Do Melrose przybył jako
młodzieniec i pracował w sklepie masarskim. Początkowo nieszczególnie przyciągały go
mecze rugby, jednak po udziale w corocznym Fastern's E'en Ba jego zainteresowanie tym
sportem wzrosło. W 1880 roku rozpoczął grę w Melrose Rugby Football Club, który jest
jednym z najsłynniejszych i najstarszych klubów rugby na świecie. Już rok później stał się
podstawowym zawodnikiem pierwszego zespołu.
Zebrana dokumentacja nie mówi jednoznacznie, że Ned Haig jako pierwszy
wprowadził odmianę rugby siedmioosobowego. W artykule „An old Melrose Player's
Recollections”, który napisany został najprawdopodobniej w 1907-1908 roku Haig napisał:
„Potrzeba zarobienia pieniędzy doprowadzała do bólu głowy, jeżeli chodzi o to, co zrobić
aby uchronić klub przed klęską, wówczas pomysł uderzył mi do głowy, że turniej futbolu
mógłby okazać się atrakcyjny, ale jak przeprowadzić kilka gier w jedno popołudnie z
piętnastoma graczami po każdej stronie, zespoły zostały zredukowane do siedmiu graczy”3.
Według tego stwierdzenia Haig sam był pomysłodawcą turnieju, chociaż
sformułowanie sugeruje, że redukcja do siedmiu graczy była rezultatem dyskusji między
członkami całego klubu, aby turniej przeprowadzić w tej formie. Pewne jest, że data 28
kwietnia 1883 roku określona została jako pierwszy w historii dzień, w którym rozegrany
został turniej siedmioosobowy w Melrose. Po zakończeniu kariery sportowej Haig aktywnie
uczestniczył w życiu klubu przez kilka sezonów. Jednak najlepiej został zapamiętany jako
twórca „Siódemek” pomimo, iż związany był z innymi sportami takimi jak krykiet, curling i
golf. Ned Haigh miał długie życie, zmarł 28 marca 1939 roku w wieku 81 lat.
Turniej rozegrany został w sobotę 28.04.1883 roku o godzinie 12.30 do 19.30. Pogoda
nie była życzliwa, ponieważ było zimno i deszczowo. Jednak na turniej przybyło wielu
kibiców i lokalnych włodarzy, którzy poprzez zakup biletów pomogli klubowi uporać się z
3
http://www.melrose7s.com/history
8
problemami finansowymi. W turnieju wystartowało 7 drużyn, a w finale Melrose pokonało w
doliczonym czasie lokalnych rywali Gala. Zwycięskiej drużynie Panie z Melrose podarowały
srebrny puchar (znany dzisiaj jako „The Ladies Cup”), a klub RFC Melrose podarował
zwycięskiej siódemce (J. Simpson, D. Sanderson, N. Haig, J. Riddell, T. Riddell, G. Mercer,
and J. Tacket) wygrawerowane srebrne medale. Medal Johna Tacketa można aktualnie
zobaczyć w Muzeum Rugby Twickenham4.
Rugby siedem spotkało się z bardzo dużym zainteresowaniem i zebrało bardzo wiele
pozytywnych opinii, okazało się sportem bardzo widowiskowym i atrakcyjnym zarówno dla
kibiców jak i zawodników. Dlatego na cześć tego wielkiego wydarzenia w każdą drugą
sobotę kwietnia, każdego roku rozgrywany jest najpopularniejszy w Szkocji turniej „rugby
siedem” przyciągający corocznie tłum powyżej 10 000 widzów. Turniej jest częścią
rozgrywek „Kings of the Sevens”, który przyciąga między innymi zespoły z Japonii,
Urugwaju czy Republiki południowej Afryki.
Po sukcesie turnieju w Melrose, inne drużyny z regionu Borders zaczęły tworzyć
własne drużyny specjalizujące się w tej odmianie rugby, a rozgrywki znalazły swoje miejsce
w kalendarzach. Dzisiaj obwód Scotisch Borders należy do najstarszych na świecie regionów,
gdzie rozgrywane są najbardziej prestiżowe turnieje tworzące ligę ”King of the Sevens”.
Corocznie rozgrywany jest cykl 10 turniejów: w sierpniu - Selkirk Sevens i Kelso Sevens, w
kwietniu Gala Sevens, Melrose Sevens, Hawick Sevens, Berwick Sevens i Peebles Sevens w
maju Langholm Sevens, Earlston Sevens i Jed-Las Sevens. Obecnym mistrzem turnieju jest
Uniwersytet Johannesburgu (RPA)5.
Pierwszy międzynarodowy turniej siódemek rugby został rozegrany w Murrayfield w
1973 roku, aby świętować stulecie szkockiego Związku Rugby. Dzięki jego sukcesowi, trzy
lata później został zorganizowany turniej w Hong Kongu. Chociaż do dnia dzisiejszego
rozgrywany jest turniej w Melrose, większą popularnością na świcie cieszy się „Rugby World
Cup Sevens”, którego zwycięzca otrzymuje trofeum „Melrose Cup”, a nazwa którego
pochodzi oczywiście od miasta gdzie po raz pierwszy rozegrano turniej siódemkowy.
Mistrzostwa Świata w rugby siedmioosobowym po raz pierwszy rozegrane zostały w
kwietniu 1993 roku w Murrayfield w Szkocji a zwyciężyła drużyna Anglii. Hongkong był
gospodarzem Mistrzostw Świata w 1997 roku a pierwsze miejsce zajęła reprezentacja Fidżi.
W 2001 roku turniej finałowy rozgrywany był w Argentynie, gdzie tryumfowała
4
5
http://www.edinburgh7s.com
http://en.wikipedia.org/wiki/Rugby_sevens
9
reprezentacja Nowej Zelandii, a w 2005 roku mistrzostwa wróciły ponownie do Hongkongu,
a puchar odebrała po raz drugi w historii reprezentacja Fidżi. W 2009 roku na mistrzostwach
w Dubaju, obok mężczyzn, po raz pierwszy rywalizowały kobiety. W klasyfikacji mężczyzn
zwyciężyła drużyna Wali, a Australijki pierwszy raz w historii, sięgnęły po tytuł w
inauguracyjnym turnieju żeńskim, pokonując w finale zawodniczki Nowej Zelandii.
(tabela nr 1)
Tabela nr 1
MĘŻCZYŹNI
ROK
MIEJSCE
KRAJ
1
2
3
4
1993
SZKOCJA
ANGLIA
AUSTRALIA
FIDŻI
IRLANDIA
1997
HONGKONG
FIDŻI
RPA
NOWA ZELANDIA
SAMOA
2001
ARGENTYNA
NOWA ZELANDIA
AUSTRALIA
FIDŻI
ARGENTYNA
2005
HONGKONG
FIDŻI
NOWA ZELANDIA
ANGLIA
AUSTRALIA
2009
DUBAJ
WALIA
ARGENTYNA
KENIA
SAMOA
DUBAJ
AUSTRALIA
NOWA ZELANDIA
KOBIETY
2009
Od sezonu 1999-2000 organizowany jest międzynarodowy cykl turniejów IRB Word
Sevens Series. Seria umożliwia najlepszym zespołom rywalizację na najwyższym poziomie,
mając na celu rozwój i popularyzację „rugby siedem”. Sevens Word Series jest jednocześnie
produktem komercyjnym prowadzonym przez IRB, obejmującym osiem turniejów w siedmiu
krajach, na pięciu z sześciu zaludnionych kontynentach. Zespoły rywalizujące w rozgrywkach
Word Sevens Series, w zależności od zajętego miejsca na każdym turnieju, otrzymują punkty,
które są sumowane. Wygrywa drużyna, która zdobędzie największą liczbę punktów (tabela nr
2)6.
Tabela nr 2
IRB WORLD SEVEN SERIES
6
SEZON
TURNIEJE
ZWYCIĘZCA
NAJWIĘCEJ PUNKTÓW
1999-2000
10
NOWA ZELANDIA (186 PKT)
2000-2001
9
NOWA ZELANDIA (162 PKT)
2001-2002
11
NOWA ZELANDIA (198 PKT)
2002-2003
7
NOWA ZELANDIA (112 PKT)
2003-2004
8
NOWA ZELANDIA (128 PKT)
Simon Amor - ANGLIA
2004-2005
7
NOWA ZELANDIA (116 PKT)
Orene Aii - NZ
2005-2006
8
FIDŹI (144 PKT)
Ben Gollings (343) - ANGLIA
Timoteo Iosua - SAMOA
Uale Mai - SAMOA
2006-2007
8
NOWA ZELANDIA (130 PKT)
William Ryder (416) - FIDŹI
Mikaele Pesamino SAMOA
Afeleke Pelenise - NZ
NAJLEPSZY ZAWODNIK
ZAWODNIK ROKU
http:/en.wikipedia.org/wiki/Rugby_sevens
10
2007-2008
8
NOWA ZELANDIA (154 PKT)
Tomasi Cama Jr. (319) - NZ
Fabian Juries - RPA
DJ Forbes - NZ
2008-2009
8
RPA (132 PKT)
Ben Gollings (260) - ANGLIA
Collins Injera - KENIA
Ollie Phillips - ANGLIA
Mistrzostwa Europy organizowane są od 2002 roku. Do turnieju finałowego awansuje
10 drużyn. W 8-letnim okresie naszej reprezentacji udało się awansować do finału
pięciokrotnie. Najlepszy wynik, jak do tej pory, to siódme miejsce, wywalczone w 2002 roku
w Heidelbergu. (Tabela nr 3)7
Tabela nr 3
MISTRZOSTWA EUROPY
MIEJSCA
ROK
KRAJ
1
2
3
4
MIEJSCE
POLSKI
2002
HEIDELBERG
PORTUGALIA
GRUZJA
NIEMCY
FRANCJA
7
2003
HEIDELBERG
PORTUGALIA
FRANCJA
GRUZJA
NIEMCY
9
2004
MAJORKA
PORTUGALIA
WŁOCHY
IRLANDIA
SZKOCJA
14
2005
MOSKWA
PORTUGALIA
ROSJA
WŁOCHY
FRANCJA
-
2006
MOSKWA
PORTUGALIA
ROSJA
WŁOCHY
FRANCJA
-
2007
MOSKWA
ROSJA
FRANCJA
MOŁDAWIA
HISZPANIA
8
2008
HANOVER
PORTUGALIA
WALIA
GRUZJA
IRLANDIA
11
2009
HANOVER
ROSJA
FRANCJA
WŁOCHY
HISZPANIA
10
W Polsce początki rugby siedmioosobowego sięgają 1995 roku. Wówczas po raz
pierwszy w Sopocie rozegrano nieoficjalne Mistrzostwa Polski Rugby 7, w których
zwyciężyła drużyna Ogniwa Sopot przed Lechią Gdańsk i Budowlanymi Łódź. Od 1996 roku
systematycznie rozgrywane są turnieje o mistrzostwo kraju, a dominuje drużyna FOLC AZS
AWF Warszawa, która tytuł mistrzowski wywalczyła siedmiokrotnie. W tabeli nr 4 znajduje
się wykaz medalistów mistrzostw Polski seniorów w rugby siedem. 8
Tabela nr 4
MISTRZOSTWA POLSKI RUGBY 7
7
8
LICZBA
DRUŻYN
MIEJSCE
ROK
MIASTO
1996
SOCHACZEW
-
OGNIWO SOPOT
AZS AWF WARSZAWA
LECHIA GDAŃSK
-
1997
WARSZAWA
-
OGNIWO SOPOT
AZS AWF WARSZAWA
LECHIA GDAŃSK
-
1998
SOCHACZEW,
SOPOT SIEDLCE
-
AZS AWF WARSZAWA
OGNIWO SOPOT
ORKAN SOCHACZEW
-
1999
SIEDLCE
-
AZS AWF WARSZAWA
ORKAN SOCHACZEW
SKRA WARSZAWA
-
2000
SOCHACZEW
-
AZS AWF WARSZAWA
ORKAN SOCHACZEW
BUDOWLANI ŁODŹ
-
2001
SOCHACZEW
-
ORKAN SOCHACZEW
FOLC WARSZAWA
POGOŃ SIEDLCE
-
2002
SOCHACZEW
-
ORKAN SOCHACZEW
JUVENIA KRAKÓW
BUDOWLANI ŁODŹ
-
1
2
3
4
http:/www.rugby7.com
Biuletyn nr 6, Polski Związek Rugby, Warszawa 2008
11
2003
SOCHACZEW
14
ORKAN SOCHACZEW
BUDOWLANI ŁÓDŹ
OGNIWO SOPOT
POGOŃ SIEDLCE
2004
SOCHACZEW
12
ORKAN SOCHACZEW
FOLC AZS AWF W-WA
SKRA WARSZAWA
ARKA GDYNIA
2005
SOCHACZEW
6
FOLC AZS AWF W-WA
ORKAN SOCHACZEW
OGNIWO SOPOT
2006
SOCHACZEW
12
FOLC AZS AWF W-WA
BUDOWLANI ŁÓDŹ
ORKAN SOCHACZEW
2007
SOCHACZEW
9
FOLC AZS AWF W-WA
ORKAN SOCHACZEW
BUDOWLANI ŁÓDŹ
2008
SOCHACZEW
10
FOLC AZS AWF W-WA
ORKAN SOCHACZEW
AZS AWF KATOWICE
2009
SOCHACZEW
12
FOLC AZS AWF W-WA
LECHIA GDAŃSK
ORKAN SOCHACZEW
BUDOWLANI
ŁÓDŹ
SKRA
WARSZAWA
POGOŃ SIEDLCE
BUDOWLANI
ŁÓDŹ
POSNANIA
POZNAŃ
Popularność odmiany siedmioosobowej systematycznie rośnie, nie tylko w Polsce, ale
również na świecie. W 2003 roku w Krakowie rozegrano po raz pierwszy mecze w ramach
Polskiej Ligi Rugby7. Wówczas wystartowały 4 drużyny, i chyba nikt nie przewidział, że w
ciągu kilku następnych lat powstanie tak wiele nowych klubów. W 2007 roku w Polsce grały
w siódemki 44 drużyny, wówczas zmieniono system rozgrywek na system jesień-wiosna z
turniejem finałowym, w którym startują najlepsze drużyny. W 2009 roku zarejestrowano 56
drużyn, które zaznaczyły swoją obecność w lidze, a w turnieju finałowym zagrało 12
najlepszych drużyn z ligi. Wyniki w poszczególnych latach przedstawione zostały w tabeli
nr 5.
Tabela nr 5
POLSKA LIGA RUGBY 7
L. DRUŻ.
ROK/SEZON
MIASTO
liga - finał
MIEJSCE
1
2
3
4
2003
KRAKÓW
4-4
SKRA WARSZAWA
R.K. KRAKÓW
JUVENIA KRAKÓW
CZARNI BYTOM
2004
KRAKÓW
11-11
JUVENIA KRAKÓW
R.K. KOSZALIN
FOLC AZS AWF W-WA
SKRA WARSZAWA
2005
KOSZALIN
33 - 8
FOLC AZS AWF W-WA
ARKA GDYNIA
SKRA WARSZAWA
ALFA/UNISLAVIA
2006
KRAKÓW
49 - 16
BALTREX SIAULIAI
FROGS WARSZAWA
FOLC AZS AWF W-WA
JUVENIA KRAKÓW
44 - 8
BALTREX SIAULIAI
KOSMARZ
KOSZALIN
ORKAN SOCHACZEW
LUSIS JURBARKAS
2007
KOSZALIN
2007/2008
UNISŁAW
51 - 8
ORKAN SOCHACZEW
FROGS WARSZAWA
ALFA BYDGOSZCZ
UNISLAVIA UNISŁAW
2008/2009
SOPOT
56 - 12
ORKAN SOCHACZEW
ARKA RUMIA
AZS AWF GDAŃSK
UNISLAVIA UNISŁAW
Od sezonu 2006/2007 powołana została Ekstra Liga Rugby 7, która skupiała 8
najlepszych drużyn wyłonionych z klubów grających w PLR7. Celem ligi było
popularyzowanie rugby oraz podnoszenie poziomu sportowego zespołów siódemkowych.
Liga cały czas przechodzi przeobrażenia w celu udoskonalenia systemu rozgrywek. Wyniki w
poszczególnych sezonach umieszczone są w tabeli nr 6.
12
Tabela nr 6
EKSTRA LIGA RUGBY 7
SEZON
9
MIASTO
9
LICZBA
DRUŻYN
W
FINALE
MIEJSCE
1
2
3
4
2006/2007
NOWY SĄCZ
4
AZS AWF KATOWICE
ALFA BYDGOSZCZ
BIAŁO-CZARNI
N.SĄCZ
ARKA RUMIA
2007/2008
GDYNIA
4
AZS AWF KATOWICE
ALFA BYDGOSZCZ
FLOTA GDYNIA
AZS WROCŁAW
2008/2009
SOPOT
4
FLOTA GDYNIA
AZS AWF GDAŃSK
ARKA RUMIA
TUR CHOJNICE
2009/2010
GDYNIA
4
RK UNISŁAW
ARKA RUMIA
FLOTA GDYNIA
AZS AWF GDAŃSK
2010/2011
GDYNIA
4
AZS AWF GDAŃSK
RK UNISŁAW
ARKA RUMIA
WŁÓKNIARZ ZGIERZ
http:/www.pzrugby.pl
13
II. CEL PRACY
Praca ma na celu pokazanie rozwiązań taktycznych w rugby siedmioosobowym, które
mogą być wykorzystane przez trenerów i instruktorów w pracy szkoleniowej. Dokonano
obserwacji meczów rozegranych na różnych poziomach zaawansowania sportowego, na
podstawie czego, dokonano charakterystyki gry.
Uzyskane wyniki posłużyły do analizy gry w rugby siedmioosobowym. Precyzyjna
analiza wyników wymagała postawienia następujących pytań badawczych:
1. Czy poziom sportowy zespołów uzależniony jest od poziomu zaawansowania
sportowego?
2. Czy taktyka gry uzależniona jest od poziomu zaawansowania sportowego?
3. Jakie są najczęściej występujące fragmenty gry w rugby siedmioosobowym?
4. Jak kształtuje się czas gry w rugby siedmioosobowym?
14
III.MATERIAŁ BADAŃ
W celu scharakteryzowania rugby siedmioosobowego dokonano analizy gry zespołów
na różnym poziomie zaawansowania sportowego.
Analizie poddano mecze podczas turniejów:
1. IRB Sevens World Series NZ z 2008 roku
 Nowa Zelandia – Australia
 Nowa Zelandia – Walia
 Nowa zelandia – Anglia
 Nowa Zelandia – Kenia
 Nowa Zelandia – Kenia
2. Eliminacje do Mistrzostw Europy z 2008 roku – Sopot
 Polska – Gruzja
 Polska – Irlandia
 Polska – Holandia
 Polska – Łotwa
 Polska – Szwecja
3. Mistrzostwa Polski z 2008 roku – Sochaczew
 Unislavia Unisław – Czarni Pruszcz Gdański
 Unislavia Unisław – Kosmarz Koszalin
 Unislavia Unisław - AZS AWF Katowice
 Unislavia Unisław – Skra Warszawa
 Unislavia Unisław – Folc AZS AWF Warszawa
W celu scharakteryzowania taktyki gry w rugby siedmioosobowym wykorzystano dostępne
materiały szkoleniowe krajowe i zagraniczne, które rozszerzono o własne doświadczenia i
spostrzeżenia zdobyte podczas kilkuletniej pracy szkoleniowej.
15
IV.METODY BADAŃ
Zebrany materiał został poddany analizie i opisowi, co stanowiło podstawę do
rozwiązania problemu badawczego. W pracy starano się odpowiedzieć na postawione w celu
pracy pytania badawcze, a w analizie zastosowano wiarygodne dokumenty.
W pracy wykorzystano następujące metody badań:
1. Arkusze obserwacyjne meczu rugby.
W celu scharakteryzowania meczu rugby siedmioosobowego wykorzystane zostały
arkusze obserwacyjne meczu rugby (Poradnik dla instruktorów i trenerów rugby),
które dostosowane zostały do potrzeb rugby siedmioosobowego. W celu
scharakteryzowania czasu gry stworzony został arkusz obserwacyjny uwzględniający
czas rozegrania stałych fragmentów gry oraz czas gry właściwej.
2. Analiza danych w arkuszu kalkulacyjnym.
Wszystkie uzyskane wyniki poddane zostały obróbce statystycznej, a uzyskane wyniki
przedstawione zostały na wykresach.
3. Analiza rozwiązań taktycznych.
W celu określenia taktyki gry wykorzystane zostały dostępne materiały krajowe
i zagraniczne, które rozszerzone zostały o doświadczenia szkoleniowe autora pracy.
16
V. WYNIKI BADAŃ
5.1.1
Rugby
Charakterystyka rugby 7
siedmioosobowe
jest
grą
zespołową
rozgrywaną
pomiędzy
dwiema
siedmioosobowymi drużynami, na boisku o wymiarach max 100 x 70 m, owalną skórzaną piłką o
wymiarach: długość długiej osi: 280 - 300 mm, obwód wzdłuż: 740 - 770 mm, obwód wszerz:
580 - 620 mm. Gra odbywa się na powierzchni ok. 7000 m2. Na przeciwległych stronach
boiska znajdują się pola punktowe, gdzie na liniach umieszczone są bramki w kształcie litery
H o wymiarach: szerokość 560 cm, wysokość min. 360 cm, poprzeczka umieszczona na
wysokości 300 cm.
Gra ma charakter walki bezpośredniej, z możliwością fizycznego kontaktu z
przeciwnikiem. Gra jest bardzo szybka, przez co wymaga podejmowania szybkich decyzji
oraz świetnego posługiwania się piłką. W trakcie meczu zawodnicy średnio 42% czasu gry
poświęcają na grę ręką, 14% czasu przeznaczone jest na rozegranie rzutów karnych, 11%
czasu na rozegranie młynów, 8% na auty. Średnio 25% czasu gry są to przerwy wynikające
ze zdobycia punktów (kopy podwyższeń), zmiany zawodników oraz wykopnięcia piłki10
(wykres nr 1).
Czas gry w rugby siedmioosobowym w %
25%
42%
14%
8%
Gra piłką
Młyny
11%
Auty
Karne
Przerwy w grze
wykres nr 1
10
Badania własne
17
Grę cechuje zmienne tempo akcji rozgrywanych w ataku i obronie przy czasie trwania
gry 2x7 min (lub 2x10 min) z przerwą na zmianę stron boiska. Mecz przerywany jest
krótkotrwałymi przerwami wynikającymi z rozegrania stałych fragmentów gry, których
liczba bardzo często uzależniona jest od poziomu rozgrywek. W celu ukazania różnic, na
poszczególnych szczeblach rozgrywek dokonano analizy gry zespołów, podczas turniejów:
IRB Sevens World Series NZ z 2008 roku, eliminacji do Mistrzostw Europy z 2008 roku oraz
turnieju Mistrzostw Polski z 2008 roku. Uzyskane średnie wyniki podstawowych fragmentów
gry występujących w meczu rugby siedem, na różnych poziomach, ukazane zostały na
wykresie nr 2.11
ŚREDNIE WARTOŚCI PODSTAWOWYCH FRAGMENTÓW GRY
WYSTĘPUJĄCYCH W MECZU RUGBY7
18
18
16
16
14
12
10
11
8
6
8
6
4
2
2
0
Przegrupowania
2
Szarża
3
1
Gra nogą
4
2
1
Rzuty karne
0
1
0
Rzuty wolne
2
3
Młyny
2
1
2
1
Auty
IRB SEVENS WORLD SERIES NZ 2008
ELIMINACJE DO MISTRZOSTW EUROPY 2008
MISTRZOSTWA POLSKI RUGBY7 2008
wykres nr 2
Rozgrywki w „rugby siedem” prowadzone są systemem turniejowym, przy czym
każda drużyna rozgrywa średnio 5 meczów w trakcie turnieju. Przerwy między meczami
uzależnione są od liczby drużyn startujących w turnieju, średnio około 20 min. Długi czas
oczekiwania miedzy meczami wymaga od zawodników odpowiedniego odpoczynku,
regeneracji sił i odpowiedniego wprowadzenia do podjęcia wysiłku w następnym spotkaniu
poprzez długi stretching, rozbieganie po skończonym meczu, rozgrzewkę progresywną przed
kolejnym meczem, zastosowanie odpowiedniej diety (napoje) a przede wszystkim utrzymanie
entuzjazmu i ochoty do gry.
Podczas walki na boisku stosuje się wiele różnorodnych działań techniczno–
taktycznych, na które składają się jednostkowe czynności techniczno-taktyczne: podania,
chwyty, szarże, zwody, kopy itp. Wielkość i różnorodność sytuacji w obronie i ataku oraz
11
Badania własne
18
udział w bezpośrednich starciach wymaga wysokiej aktywności, koncentracji i doskonałego
przygotowania sprawnościowego zawodników.
Wiodące cechy przygotowania motorycznego to wytrzymałość szybkościowa, moc
i oczywiście siła. Niezbędny jest również wysoki poziom szybkości, zwinności i skoczności.
Przebieg gry wymaga od zawodnika umiejętności biegania w różnym tempie, dynamiki oraz
szybkiej regeneracji sił. Gra wymaga dużej agresywności (zwłaszcza w obronie – szarża,
odzyskiwanie piłki, gra w kontakcie), zdecydowania w działaniu, podzielności uwagi oraz
antycypacji ruchów zawodnika.
Zachowanie się zawodników w czasie gry uzależnione jest od posiadanych przez nich
środków walki: poziomu sprawności fizycznej, psychicznej, technicznej i taktycznej, poziomu
cech morfologicznych, a także od umiejętności zastosowania posiadanych informacji w
określonej sytuacji. Aktywność zawodników na boisku może być analizowana ze względu na
ich zachowanie się w sytuacji walki w działaniach indywidualnych, grupowych i
zespołowych. Bardzo często można zauważyć, że zawodnicy posiadający większe
umiejętności techniczne podejmują działania o charakterze indywidualnym.
W rugby siedmioosobowym występuje duża zależność pomiędzy osiągnięciem celu
lub wykonaniem określonej czynności, a integracją. Sytuacje, z którymi spotyka się zawodnik
lub cały zespół, nigdy nie są identyczne, mogą być tylko podobne i zawsze noszą w sobie
cechy zachowań typowych. Celem gry jest stworzenie określonych sytuacji dla zdobycia
przewagi w ataku, która doprowadza do końcowego efektu. Charakteryzuje je wiele działań
kończących się zdobyciem przyłożenia, piłki, pola gry itd. Każde z nich, mimo różnic w
skutkach, jest bardzo ważne dla końcowego efektu i angażuje możliwości psychofizyczne
zawodników.
Analizując mecze rugby siedmioosobowego zauważamy potrzebę doskonalenia
procesu treningowego, w którym motoryczność i technika stanowią o sukcesie gry.
Najbardziej charakterystyczne elementy współczesnej gry to12:
 opanowanie gry w kontakcie oraz umiejętność przemieszczania się na boisku,
 zróżnicowanie podań (długie, krótkie, z dojściem i odejściem od podającego
partnera, w kontakcie),
 agresywne przyspieszenie,
 umiejętność noszenia i opanowania piłki,
12
Peter Winder – Taktyka gry w rugby 7
19
 zdecydowana szarża na piłkę w grze w środku pola oraz na przeciwnika przy
własnym polu punktowym,
 opanowanie techniki odzyskiwania piłki w kontakcie z przeciwnikiem, w powietrzu
a szczególnie na ziemi,
 coraz bardziej znaczącą rolę odgrywa „gra bez piłki".
Gra w ataku przejawia się następującymi zadaniami:
 długim czasem posiadania piłki,
 przekraczanie linii obrony poprzez jej dezorientację ciągłymi podaniami,
 natychmiastowe przyspieszenie akcji po przekroczeniu linii obrony,
 dążenie do zdobywania punktu jako pierwsi,
 odpowiednie kierowanie – wykorzystanie czasu gry w zależności od wyniku.
Grę w obronie charakteryzuje:
 dążenie do pozyskania piłki,
 organizowanie zadań w celu przejęcia piłki natychmiast po jej utracie, już w sektorze
przeciwnika,
 zorganizowane przemieszczanie się całej drużyny w jednej linii do przodu i boku,
 organizacja obrony w ustawieniu 7-0, 6-1,
 obrona w szykach ofensywnych przeciwnika,
 szarża na piłkę – uniemożliwienie podania,
 indywidualna organizacja w celu odzyskania piłki,
 zajęcie szerokości boiska z podziałem za strefy obrony dla poszczególnych
zawodników,
 wzbogacania umiejętności w działaniach 1x1,
 trafności wyboru rozwiązań w złożonych sytuacjach w grze,
 opanowania działań w grze przy bardzo aktywnej postawie przeciwnika,
Ważnym elementem współczesnej walki sportowej jest odporność psychiczna na niepowodzenia
w grze, faule, decyzje sędziowskie.
20
5.1.2
Charakterystyka zawodników
Podstawą dobrej gry każdego zawodnika w rugby siedmioosobowym jest perfekcyjne
opanowanie umiejętności chwytu oraz podania piłki, z różną szybkością i na odcinakach o
różnej długości. Opanowanie tych umiejętności daje zawodnikowi poczucie pewności siebie
w grze. W rugby siedmioosobowym zawodnicy zmuszeni są do ciągłego obserwowania,
analizowania gry na boisku i szybkiego podejmowania decyzji. Z uwagi na mniejszą liczbę
osób na boisku, w porównaniu z „rugby 15”, podejmowane decyzje muszą być
natychmiastowe i pewne, ponieważ złe decyzje natychmiast zostaną wykorzystane przez
przeciwnika. Dlatego zawodnicy grający w „rugby siedem” powinni charakteryzować się
szybkim czasem reakcji w podejmowanych decyzjach oraz umiejętnościami obserwacji a
przede wszystkim współpracy z partnerami z drużyny.
Zawodnicy grający w „rugby siedem” powinni wyróżnić się znakomitym
przygotowaniem motorycznym przejawiającym się przede wszystkim w wytrzymałości
szybkościowej, mocy i sile. Ponieważ mecze „rugby siedem” trwają około 14 minut i
odbywają się na pełnowymiarowym boisku, zawodnicy dużo biegają z różną szybkością i
przyspieszeniem, bardzo ważne jest aby zawodnicy szybko regenerowali siły po wysiłku.
Wobec tego proces treningowy powinien być przemyślany i dobrze zorganizowany, a zajęcia
powinny odbywać się w warunkach zbliżonych do warunków gry.
Zespoły chcące osiągać sukcesy w grze powinny posiadać zawodników, którzy13:
 grają zdecydowanie twardą szarżą,
 posiadają umiejętności zabezpieczenia piłki w czasie szarży i odegrania jej do
partnera,
 mają znakomite przyspieszenie i dobrze biegają z bogatym repertuarem
zwodów,
 dysponują dobrą wytrzymałością, potrafią nadążyć za grą,
 mają dobry przegląd pola gry i potrafią szybko podejmować decyzje,
 czują się swobodnie, gdy są w posiadaniu piłki i są w stanie improwizować w
grze gdy zajdzie taka konieczność,
 potrafią być zaangażowani w grze przez cały mecz i mieć pozytywne
usposobienie,
13
www.pzrugby.pl\szkolarugby.vel.pl
21
 dobrze współpracują ze sobą w drużynie.
W drużynie „rugby siedem” istnieją zasadniczo dwie formacje: zawodnicy młyna i
zawodnicy ataku. Zawodnicy młyna z numerami od 1 do 3 (1 – lewy filar młyna, 2 – młynarz,
3 – prawy filar młyna). Z numerem 4 występuje łącznik młyna, 5 łącznik ataku, numer 6 to
środkowy ataku i 7 skrzydłowy. Wszyscy zawodnicy grający w odmianę „rugby siedem”
powinni charakteryzować się podobnymi parametrami, jednak w zależności od pozycji mogą
występować pewne różnice wśród zawodników. Zawodnicy młyna muszą być wytrzymali
oraz powinni być w miarę szybcy. Powinni posiadać równe umiejętności uzupełniając się
wzajemnie. Zadaniem filarów jest: podtrzymywanie młynarza, pchanie oraz pomaganie
młynarzowi w grzebaniu, jak również zamykanie korytarza. Decydujące znaczenie w grze
młyna ma ustawienie nóg filarów. Filarzy stoją w wykroku, ciężar ciał spoczywa na nodze
zakrocznej, a nogą wykroczną zamykają korytarz i pomagają młynarzowi grzebać piłkę.
Kręgosłup powinien być wyprostowany, gdyż przy zgiętym kręgosłupie filar nie wytrzyma
siły pchania młyna, przez co może zostać wypchnięty w górę. Filar od strony przeciwnej niż
wrzut, powinien być najsilniejszy z wszystkich trzech. Młynarz powinien umieć szybko
zagrzebać piłkę w młynie. Filar od strony wrzutu stara się wspomagać kolegów i zabezpiecza
piłkę podczas stałych fragmentów gry. Zwykle jest specjalistą od autów i przyjmowania piłki
kopniętej ze środka14.
Łącznicy w „rugby siedem” spełniają w drużynie najważniejszą funkcję łączenia akcji
dwóch formacji: młyna i ataku. To oni decydują o najkorzystniejszym sposobie rozwinięcia
akcji ofensywnej. Dlatego zawodnicy ci powinni być najbardziej doświadczonymi
zawodnikami ataku. Zadaniem łącznika młyna (nr 4) jest jak najszybsze przekazanie piłki
otrzymanej od młynarza do łącznika ataku w celu rozwinięcia akcji ofensywnej. Bardzo
często łącznik młyna pełni rolę obrońcy i znajduje się w tyle za zawodnikami na wysokości
toczącej się akcji, w odpowiedniej od niej odległości. Powinien czuwać, aby gra była zwarta,
a w przypadku przerwania szyków obronnych jest ostatnim zawodnikiem, który stanowi
ostatnią przeszkodę dla przeciwnika w zdobyciu punktów. Łącznik ataku spełnia jedną z
najważniejszych funkcji w drużynie. On decyduje po otrzymaniu piłki od łącznika młyna w
jakim kierunku powinno nastąpić rozwinięcie akcji ofensywnej. Zawodnik ten kieruje
przebiegiem gry w drużynie, ustawia zawodników ataku. Często wznawia grę ze środka
boiska, jak też jest egzekutorem rzutów karnych i podwyższeń. Zawodnik grający na tej
pozycji powinien posiadać wysokie morale i duże umiejętności sportowe, powinien być
opanowany oraz szybko przewidywać zamiary przeciwnika, odkryć jego słabe punkty i
14
Peter Winder – Taktyka gry w rugby 7
22
pokierować drużyną tak aby je wykorzystać. Zawodnik grający na pozycji środkowego ataku
(nr 6) powinien odznaczać się szybkością, zręcznością i siłą. Powinien posiadać cechy
dobrego obrońcy oraz doskonałe umiejętności zmiany rytmu biegu i bogaty repertuar
zwodów. Zawodnik skrzydłowy (nr 7) powinien odznaczać się szybkością, która jest
niezbędna przy zakończeniu akcji ofensywnych i zdobyciu punktów. Ponieważ zawodnik
otrzymuje lub podaje piłkę na dużej szybkości, powinien doskonale opanować technikę
specjalną, aby nie stracić otrzymanej piłki przez niedokładne zagranie lub szarżę przeciwnika.
W akcjach defensywnych, w zależności od rozwiązań taktycznych, może pełnić rolę obrońcy,
który cofnięty do tyłu zabezpiecza tyły przed kopnięciem piłki. Zawodnik powinien
dysponować doskonałą szarżą i odwagą, gdyż najmniejszy popełniony błąd, zawahanie lub
zła ocena sytuacji w obronie często jest nie do naprawiania, w wyniku czego następuje utrata
punktów.
23
5.2
Taktyka gry w rugby 7
5.2.1
Rozpoczęcia gry ze środka boiska
Grę oraz wznowienia rozpoczyna się z linii środkowej boiska, poprzez kopnięcie piłki
z kozła. Tak kopnięta piłka powinna przelecieć odległość 10 m, aby mogła być ponownie
zagrana przez zawodnika drużyny rozpoczynającej grę. W każdej drużynie powinien być co
najmniej jeden zawodnik specjalizujący się w kopach rozpoczynających grę ze środka boiska.
Przeważnie jest nim łącznik ataku. Zagrania rozpoczynające grę ze środka powinny być
trenowane na równi z innymi elementami techniki gry, ponieważ odzyskanie piłki po
własnym kopie bardzo motywuje drużynę i stwarza okazję do przeprowadzenia ataku.
Przy rozpoczęciu gry z linii środkowej boiska najczęściej zawodnicy ustawieni są w
jednej linii począwszy od lewej strony. Zadaniem zawodników jest start za piłką i
wywalczenie jej. Drużyna rozpoczynająca grę ze środka dysponuje kilkoma możliwościami
rozegrania piłki: (rys.1)
B
A
1
2
C
3
4
6
5
D
7
rys.1
A. Kop należy wykonać bezpośrednio za linię przerywaną 10 m. Powinna to być tak zwana
piłka wisząca, czyli wysoko wybita i wolno lecąca, aby zawodnicy zdążyli dobiec i złapać
ją. Decyzja o ataku zawodnika łapiącego piłkę musi być podjęta szybko i zawodnik
atakujący musi mięć pewność, że będzie w stanie o nią powalczyć. Jeżeli nie istnieje
realna szansa na odzyskanie piłki to zawodnik nie powinien się angażować w pogoń za
nią, gdyż to osłabi linię obrony. Powinien on raczej pozostać na swojej defensywnej
24
pozycji razem ze swoimi kolegami. W innym przypadku zespół przyjmujący piłkę będzie
miał dogodną okazję do ataku na zamkniętą stronę boiska.
B. Kop za plecy zawodników młyna. W tym zagraniu należy w taki sposób uderzyć piłkę,
aby po odbiciu się od boiska wyszła poza boczną linię boiska. Do tego zagrania startuje
cała drużyna. Jeżeli piłka nie wyjdzie na aut, drużyna kopiąca przenosi w ten sposób grę
pod pole punktowe przeciwnika a przy szczelnej i agresywnej obronie może wymusić
błąd w wyniku czego przejdzie w posiadanie piłki. Długie i głębokie kopy nie stwarzają
realnej szansy na odzyskanie kopniętej piłki, chyba że zawodnik łapiący ją popełni błąd
przy chwycie lub jej zebraniu.
C. Zagranie za linię 10 m. Jest to zagranie stosowane bardzo rzadko i najczęściej tylko raz w
meczu. Łącznik ataku, wykonujący kop, musi uderzyć piłkę tak aby przetoczyła się ona za
linię 10 m bardzo powoli. Po uderzeniu musi zdążyć ją podnieść. W tym zagraniu
wykorzystujemy złe ustawienie zawodników łapiących piłkę, którzy pozostawiają wolną
przestrzeń w środkowej części boiska.
D. Kop na formację ataku. Wykonujemy przy zbyt głębokim ustawieniu zawodnika
skrzydłowego drużyny broniącej. Piłka powinna zostać kopnięta po ziemi za linię
przerywaną, na wybiegającego zawodnika ataku. Tego typu zagranie możemy wykonać
podczas wznowienia po przyłożeniu piłki, wykorzystując zbyt wolne ustawianie się
zawodników drużyny przeciwnej.
W każdym przypadku ważne jest, aby drużyna kopiąca próbowała ukryć własne
zamierzenia na tyle, ile może, w celu zamiaru odebrania piłki. Drużyna, która przyjmuje piłkę
musi być w ciągłej niepewności gdzie i jak piłka będzie kopnięta. Również wymiana
określonych sygnałów przez graczy drużyny kopiącej, celowo wskazującej na złe ustawienie
przeciwnika może wprowadzić niepewność i zdezorganizowanie w formacji obronnej.
Przygotowanie i trening kopnięć ze środka jest kluczem do sukcesu. Zawodnicy będą czuli się
dużo pewniej podczas rozpoczęć gry, gdy różne strategiczne rozwiązania były uprzednio
ćwiczone. Gracze drużyny kopiącej powinni również ocenić możliwości drużyny przeciwnej i
próbować wykorzystać jej zaobserwowane słabości poprzez skoncentrowanie ataków na
określonego zawodnika lub na niepokrytą cześć boiska.
25
5.2.2
Przyjęcie piłki kopniętej ze środka
Drużyna w obronie rozstawia się tak, aby pokryć całe boisko, a zwłaszcza miejsca, w
które prawdopodobnie przeciwnik zagra. Zawodnicy formacji młyna ustawiają się po stronie
młyna drużyny atakującej. Obstawiają oni swoją część boiska w okolicach linii 10 m. Łącznik
młyna ustawia się na wysokości linii 22 m za zawodnikami formacji młyna. Łącznik ataku
zabezpiecza środek boiska ustawiając się w środkowej części boiska na wysokości 10 m,
podobnie jak skrzydłowy, który zabezpiecza stronę otwartą. Środkowy ataku jest ustawiony
na wysokości 22 m za zawodnikami ataku (rys. 2):
4
2
6
3
1
5
7
rys nr.2
Każdy zawodnik jest ustawiony na wcześniej ustalonej pozycji i jest odpowiedzialny
za krycie określonej powierzchni boiska. Zawodnicy muszą być elastyczni na swoich
pozycjach i gdy zamiary drużyny kopiącej są jasne - zawodnicy powinni działać szybko i
wspomagać zawodnika chwytającego piłkę. Najistotniejszą rzeczą w czasie przyjmowania
piłki kopniętej ze środka boiska jest dobry chwyt i szybkie odegranie jej daleko od miejsca
gdzie była złapana pierwsze podanie zmniejsza szanse zespołu kopiącego na odzyskanie piłki.
Większość drużyn próbuje odzyskać piłkę, kopniętą ze środka boiska, przez kopniecie
piłki dokładnie za linię 10 metrów. Piłka musi być kopnięta wysoko w kierunku linii autowej.
Aby temu zapobiec drużyna przyjmująca piłkę powinna ustawić swojego najwyższego
zawodnika młyna - zwykle specjalistę od autów - blisko linii autowej. Zawodnik łapiący piłkę
26
musi szybko zdecydować się na chwyt i natychmiast odegrać ją do partnera podaniem lub
poprzez jej odbicie. Pozostali młynarze muszą być ustawieni wzdłuż linii 10 metrów.
Ustawienie młynarzy blisko siebie podczas kopnięcia ze środka to bardzo dobra taktyka,
ponieważ mogą oni grać razem jako formacja, szybko i pewnie zabezpieczając posiadanie
piłki. Drużyny bardzo rzadko kopią piłkę ze środka głęboko, ponieważ mają małe szanse na
jej odzyskanie. Wyjątkiem są sytuacje, gdy zespół kopiący jest w stanie odizolować
zawodnika chwytającego piłkę, ponieważ drużyna jest źle ustawiona w defensywie lub
drużyna kopiąca piłkę jest szybsza od drużyny przyjmującej kop.
Grając w „rugby siedem” pamiętać należy, że dużo błędów popełnianych jest przez
zawodników łapiących kopniętą piłkę, którzy są bezpośrednio pod presja przeciwnika. Ważne
jest, aby trener stworzył realne sytuacje na boisku wykorzystując różne warianty kopnięć ze
środka, zmuszając zawodników do lepszej koncentracji. Przy głębokim kopnięciu zawodnik,
który czeka na piłkę powinien dobrze wykorzystać czas jaki ma na jej zabezpieczenie i
podniesienie, poprzez zatrzymanie piłki nogą aby uniknąć błędów i tym samym dać przewagę
drużynie kopiącej. Zatrzymanie piłki nogą - oczywiście gdy okoliczności na to pozwolą –
daje partnerom zawodnika więcej czasu aby się odpowiednio ustawić.
Ostatecznie kiedy piłka jest już w posiadaniu drużyny przyjmującej, wszyscy
zawodnicy powinni zająć odpowiednie pozycje i rozpocząć podawanie piłki w celu
znalezienia luki w linii obronnej przeciwnego zespołu. Strona zamknięta, chociaż jest zwykle
wąska zawsze daje możliwość ataku, zwłaszcza gdy podczas kopu zawodnicy młyna kopiącej
drużyny są zaangażowani w walkę o piłkę15.
5.3
Stałe fragmenty gry
5.3.1
Młyny
Młyny w odmianie „ rugby siedem” trwają o wiele krócej niż w „rugby 15”, a czas
rozegrania młyna od momentu popełnienia przewinienia wynosi średnio 25 sekund, co czyni
je bardziej dynamicznymi. Średnio w meczu „rugby siedem” rozgrywane są 2-3 młyny.
Zawodnicy młyna w czasie gry przyjmują na siebie ciężar walki o zdobycie piłki. Po
wejściu w posiadanie piłki zapoczątkowują akcje ofensywne przez przekazanie piłki formacji
ataku. Dlatego bardzo ważna jest współpraca młynarza oraz łącznika młyna, aby zapewnić
15
www.pzrugby.pl\szkolarugby.vel.pl
27
wygranie piłki w młynie. W tym celu muszą ustalić sygnały, które pozwolą zsynchronizować
wrzut i „zagrzebnięcie” piłki. Zadaniem młynarza jest obserwowanie piłki, walka o nią i
zdobycie jej poprzez grzebnięcie. Przed ustawieniem nóg musi wiedzieć, którą nogą będzie
grzebał oraz kto wrzuca piłkę (własny wrzut czy przeciwnik). W zależności od tego
przyjmuje odpowiednią pozycję. W „rugby siedem” istnieją dwa sposoby wiązania się
zawodników młyna:
1. z góry – wówczas młynarz podnosi ramiona i chwyta filarów pod pachami. Filary
obejmują młynarza na wysokości pasa. Jest to wiązanie, które stosujemy najczęściej
przy własnym wrzucie piłki. Umożliwia mocniejsze pchnięcie, co daje młynarzowi
możliwość dokładniejszego zagrania piłki.
2. z dołu – młynarz chwyta filarów na wysokości ich pach od dołu, a filary nakładają
swoje ramiona na ramiona młynarza i chwytają go w okolicy pasa. Filary powinny
wiązać młynarza tak, aby nie krępować mu swobody ruchu w walce o piłkę oraz jest
to ustawienie obronne, które umożliwia młynarzowi szybkie opuszczenie formacji w
celu wsparcia kolegów w działaniach obronnych.
Piłka „zagrzebnięta” przez młynarza powinna być skierowana pomiędzy prawą nogą
filara od strony wrzutu, a grzebiącą nogą młynarza. Takie grzebnięcie odpowiednio
zabezpiecza piłkę oraz ułatwia łącznikowi zagranie piłki. Oboje łącznik i młynarz muszą się
zdecydować, jaki sposób (szybkość) rozegrania piłki w młynie najbardziej im odpowiada. Po
rzucie i zagrzebaniu piłki młynarze powinni jeszcze pchać przez chwilę, aby nie dać
możliwości przeciwnikowi oderwania się od młyna. Zawodnicy młyna po utracie wrzuconej
piłki, muszą starać się oderwać od młyna tak szybko, jak to tylko możliwe, w celu
wspomagania zawodników ataku. Łącznik młyna powinien również wycofać się zaraz po
stracie piłki, aby zatrzymać jakikolwiek atak blisko młyna.
Zadania filarów i młynarza w trakcie tworzenia młyna zwartego:
1. szybkie zgrupowanie się w miejscu podyktowania młyna,
2. najkorzystniejsze z punktu widzenia taktycznego związanie się,
3. jednoczesne i w odpowiednim momencie wykonanie pchnięcia,
4. współpraca z łącznikiem młyna,
5. postępowanie zgodnie z przepisami gry dla uniknięcia podyktowania rzutu
karnego przeciwko drużynie.
28
5.3.2
Auty
Zagrywka autowa w „rugby siedem” występuje bardzo rzadko 1-2 razy w meczu.
Jednak coraz częściej spotyka się drużyny, które rozgrywają formację autową po rzucie
karnym, co przy precyzyjnym wykonaniu może zakończyć się zdobyciem punktów. Jednak
aby tego dokonać trzeba wypracować nowe rozwiązania, które dadzą większą gwarancję
wygrania piłki w aucie.
Do zagrywki autowej w miejscu opuszczenia przez piłkę pola gry ustawiają się obok
siebie w dwóch rzędach zawodnicy formacji młyna obu zespołów. Ze względu na odległość
wrzutu piłki auty możemy podzielić na: krótkie, średnie i długie oraz przerzuty. Wrzut piłki
najczęściej wykonuje łącznik młyna, który powinien wprowadzić piłkę między dwa rzędy
zawodników w pobliże specjalisty od chwytania piłek w aucie. Najczęściej drużyna ma
jednego specjalistę od rozgrywania autów, który wynoszony jest w górę przez dwóch filarów.
(rys.3)
4
1 2 3
Rys.3
W czasie treningów zawodnicy powinni wypracować różne warianty, aby wykorzystać
przewagę, jaką daje własny rzut. Najważniejszym czynnikiem decydującym o różnorodności
możliwych rozwiązań taktycznych jest zdolność wrzucającego do precyzyjnego skierowani
piłki do autu. Bardzo ważnym elementem rozegrania autu jest wyniesienie zawodnika, w celu
chwycenia piłki w jak najwyższym punkcie. W tym celu ważna jest współpraca wszystkich
zawodników formacji autowej. Aut musi być rozegrany bardzo dynamicznie i precyzyjnie,
aby piłka wrzucona przez łącznika młyna była chwycona w odpowiednim momencie.
Zadania formacji autowej w czasie zagrywki autowej:
1. szybkie ustawienie się w miejscu wznowienia gry przy linii autowej, aby
uniemożliwić rozegranie szybkiego autu drużynie przeciwnej,
2. wybór najkorzystniejszego wariantu rozegrania piłki z punktu widzenia
taktycznego,
3. współpraca z łącznikiem młyna,
29
4. asekuracja „specjalistów” w walce o piłkę,
5. postępowanie zgodnie z przepisami gry dla uniknięcia podyktowania rzutu
karnego przeciwko drużynie.
Każdy zespół powinien mieć i trenować urozmaicony zestaw rozwiązań wrzutów do autu.
Poniżej przedstawiony jest zestaw taktycznych rozwiązań, które mogą być doskonalone i
trenowane w czasie treningów:
A. Wrzut na pierwszego zawodnika (rys.4)
4
1 2 3
rys. 4
Zawodnicy z nr 1,2,3 wykonują dwa kroki do tyłu symulując wynoszenia zawodnika z nr 2.
Następnie zawodnik z nr 1 odwraca się w kierunku zawodnika wrzucającego, który kieruje
piłkę nisko między stojące rzędy. Filar z piłką przeprowadza indywidualną akcję,
asekurowany przez pozostałych zawodników młyna.
B. Przerzut na trzeciego zawodnika (rys.5)
4
1 2
3
rys.5
Zawodnicy formacji symulują wynoszenie zawodnika z numerem 2, który wyskakuje wysoko
w górę. Następnie zawodnik z nr 3 wycofuje się do tyłu łapiąc piłę, która została rzucona
lobem nad formacją przez łącznika młyna. Filar przeprowadza indywidualną akcję lub
odgrywa piłkę do wbiegającego łącznika ataku.
C. Wrzut na środkowego zawodnika (rys.6)
4
1
2 3
30
rys.6
Zawodnicy 1 i 3 na umówiony sygnał wynoszą zawodnika skaczącego w górę, który chwyta
piłkę, w najwyższym punkcie wrzuconą w środek korytarza przez zawodnika nr 4. Zawodnik
nr 4 po wrzucie piłki włącza się do gry chwytając piłkę rzuconą do niego przez zawodnika nr
2. Łącznik młyna po otrzymaniu podania kontynuuje grę ofensywną.
D.
Wrzut na środkowego zawodnika z cofnięciem
Zagranie jak wyżej z tą różnicą, że zawodnicy wykonują dwa kroki do tyłu. Zagranie to
wymaga precyzyjnego, długiego wrzutu.
E. Zagranie piłki na zamkniętą - CK (rys.7)
4
1 2 3
rys.7
Łącznik młyna zagrywa piłkę do wynoszonego w górę zawodnika nr 2 po czym startuje w
kierunku zagranej piłki. Zawodnicy 1 i 3 po wyniesieniu sprowadzają zawodnika skaczącego
z piłką za ziemię tworząc formację. W chwili gdy zawodnik nr 4 przebiega obok zawodnika
nr 2 ten rozpoczyna bieg z piłką na zamkniętą stronę, asekurowany przez zawodnika nr 1.
Drugi filar porusza się na stronę otwartą (rys.7). Zagranie to można wykonać w pobliżu pola
punktowego drużyny przeciwnej i powinno zakończyć się zdobyciem punktów. Zagranie to
można również wykonać na stronę otwartą. Wówczas młynarz podejmuje akcję
indywidualną, asekurowany przez filara, lub odgrywa piłkę do zabiegającego łącznika młyna.
5.3.3
Rozgrywanie karnego
W „rugby siedem” rzuty karne mają bardzo duże znaczenie. Przy wyrównanym
poziomie gry i agresywnej walce w przegrupowaniach zawodnicy popełniają błędy, które
decydują o podyktowaniu rzutu karnego. Jest to najczęściej występujący stały fragment gry,
który wykonywany jest średnio 3-4 razy w ciągu meczu. Dlatego ważne jest aby każda
drużyna wypracowała i trenowała ten element gry. Zawodnicy powinni posiadać określony
zestaw sygnałów, przy pomocy których szybko i łatwo zrozumieją co grają. Często
31
najlepszym rozwiązaniem są nieskomplikowane rozwiązania, które są trudne do obrony.
Najlepszym tego przykładem jest szybkie zagranie piłki tak, aby nie dać przeciwnikowi
możliwości ustawienia obrony. Gdy sędzia podyktuje karnego zawodnik będący najbliżej
piłki powinien natychmiast podnieść piłkę i szybko ją rozegrać wykorzystując słabe
ustawienie przeciwnika w obronie. Zwlekanie z rozegraniem piłki zwykle ogranicza
skuteczność zagrania, ponieważ przeciwnik zorientuje się, co do zamiaru i odpowiednio się
ustawi. Istnieją również inne możliwości rozegrania karnego, jak kopniecie w aut w celu
zdobycia terenu lub kopniecie karnego z miejsca lub dropia, gdy ma on miejsce blisko pola
przeciwnika. Jednakże zagrania takie wiążą się z możliwością utraty piłki, jeżeli kop został
źle wykonany lub próba kopnięcia karnego się nie powiodła. Drużyna, której przyznano
karnego ma ogromną przewagę, gdyż ma zagwarantowane posiadanie piłki i przeciwnik musi
stać 10 m od miejsca, gdzie karny został podyktowany. Karny może być przyznany w
różnych okolicznościach, ale zespół, któremu przyznano karnego powinien wykorzystać
maksymalnie taką sytuację poprzez rozegranie piłki. Drużyna powinna mieć urozmaicony
repertuar rozgrywania karnego a swoje zamiary i kierunek ataku ukrywać. Takie rozegranie
karnego stworzy trudności drużynie broniącej. Czasami zawodnik broniący może z
powodzeniem uniemożliwić szybkie rozegranie karnego, co pozwoli jego kolegom zająć
pozycje w obronie. Kiedy drużyna, której przyznano karnego nie może rozegrać piłki szybko,
aby wykorzystać przewagę liczebną, zawodnicy muszą zwolnić i rozegrać piłkę innym
sposobem. Zwykle każdy zawodnik zajmuje tę samą, ustaloną pozycję, przy rozegraniu
każdego karnego. Inaczej każde inne ustawienie zawodników wskazałoby drużynie broniącej
zamiary ataku. W szczególnych okolicznościach można zmienić ustawienie zawodników w
jednym czy dwóch zagraniach, aby celowo skupić uwagę obrony na szczególnym zawodniku
lub polu boiska. Każde stworzenie sytuacji, prowadzącej do zmylenia zawodników w obronie
jest bardzo korzystne. Przesunięcie zawodnika na nową pozycję może spowodować, że zespół
w obronie zmieni również swoje ustawienie. Jeżeli drużyna w obronie tego nie dokona to
zespół atakujący powinien to wykorzystać. Łącznik młyna zwykle rozgrywa karnego
natychmiast, gdy pozostali gracze ustawiają się na swoich pozycjach, aby zagrać odpowiedni
wariant.
Poniżej przedstawionych jest kilka wariantów rozegrania karnego.
32
Zagranie nr 1 (rys. 8)
Łącznik młyna biegnie w poprzek boiska z piłką i oferuje ją każdemu z zawodników, którzy
biegną prostopadle do kierunku poruszania się 4. Łącznik wykonuje krzyż lub tylko markuje
podanie z jednym z graczy, który jest w najbardziej dogodnej pozycji.
4
55
3
2
5
55
1
6
56
55
7
55
Rys.8
Zagranie nr 2 (rys. 9)
Łącznik podaje piłkę do 5, wykonuje zabiegniecie, otrzymuje piłkę z powrotem i wykonuje
krzyż ze środkowym lub skrzydłowym.
6
5
4
3
4
4
2
1
5
55
6
56
55
7
55
Rys.9
Zagranie nr 3 (rys. 10)
Łącznik młyna gra do 5, zabiega i otrzymuje piłę od 5, gra piłkę do środkowego, zabiega i
odgrywa do skrzydłowego.
4
2
1
4
4
3
5
55
6
56
55
7
55
33
Rys.10
Zagranie nr 4 (rys. 11)
4 podaje do 5, wykonuje pozorowane podanie do zabiegającego 4 i podaje piłkę do jednego z
zawodników młyna, który wbiega pomiędzy nich i dołącza się do pozostałych graczy aby dać
zawodnikowi z piłką możliwość dotarcia na pole przeciwnika i zdobycie punktów.
4
4
5
55
1
2
6
56
55
3
7
55
Rys.11
kierunek biegu
podanie piki
bieg z piłką
symulowanie podania
5.4
Rucki i maule
Gdy piłka została poprawnie zagrana i wygrana ze stałego fragmentu gry, zawodnicy
muszą starać się utrzymać piłkę w ich posiadaniu jak najdłużej, aby móc atakować oraz
zniechęcić przeciwnika. Zawodnicy w obronie muszą ciężko pracować, aby zatrzymać
atakujący zespół, zmusić ich do popełnienia błędu lub zaszarżować gracza z piłką. Jeżeli
zawodnik z piłką jest zaszarżowany powinna istnieć możliwość odegrania jej do partnera.
Problemy z utrzymaniem się przy piłce mogą zaistnieć w sytuacji, gdy zawodnik
zaszarżowany jest z piłką i przewrócony na ziemię lub, gdy obie jego ręce są unieruchomione
przez przeciwnika i nie może on odegrać piłki. Podczas szarży zawodnik szarżowany
powinien starać się stać na nogach, aby odegrać piłkę lub utworzyć maula, rucka.
W meczu rugby możemy zaobserwować coraz większą liczbę szarż (średnio drużyna
w meczu wykonuje 20 szarż), które bardzo często kończą się ruckiem. W meczu zespół
wykonuje około 10 przegrupowań. Liczba szarż i przegrupowań uzależniona jest od poziomu
34
i wyszkolenia zawodników.
Bezpieczniej jest jednak odegrać piłkę do partnera niż
ryzykować zaleganie na ziemi i tym samym pozostawienie piłki, która staje się celem ataku
zawodników z obu zespołów. Jeżeli zawodnik jest zmuszony do zalegania na ziemi to
najbliższy jemu zawodnik powinien szybko podnieść piłkę i odegrać ją do partnera.
Formowanie rucka nie rozwiązuje problemu, ponieważ piłka pozostaje na ziemi i może być
podniesiona przez zawodnika z drużyny przeciwnej. Zawodnicy muszą być przygotowani do
zabezpieczenia piłki w momencie załamania się akcji, ale muszą być ostrożni w angażowaniu
się w walkę o utrzymanie piłki i muszą pamiętać o obronie. Gracze powinni być
zaangażowani w maulu umożliwiając pozostałym zawodnikom utrzymanie linii defensywnej.
Jeżeli zbyt wielu graczy zaangażuje się w grę w przegrupowaniu, to w przypadku przegrania
piłki drużyna może znaleźć się w trudnej sytuacji. Wówczas każdy zawodnik musi szybko
zająć swoją pozycję i kontynuować grę. W zależności od sytuacji w ataku lub obronie.
5.5
Taktyka gry w ataku i obronie
W rugby jak i w innych grach zespołowych, możemy wyodrębnić w czasie
rozgrywania spotkań dwa momenty – atak i obronę. Zawodnicy drużyny, która jest w
posiadaniu piłki, prowadzą działania ofensywne, to znaczy przez szybkie podania, zmianę
miejsc (podania krzyżowe), zmianę kierunku podań starają się uwolnić od krycia i stworzyć
przewagę liczebną w celu uzyskania punktów. Drużyna po stracie piłki przechodzi do obrony,
tzn. przez szarżowanie i utrzymanie linii obronnej usiłuje wejść ponownie w posiadanie piłki,
jak też stara się nie dopuścić do zdobycia punktów przez drużynę przeciwną. Poczynania
drużyny podczas atakowania jak i obrony wymagają od zawodników skoordynowanego,
celowego i planowego działania.
5.5.1 Strategie obronne i formacje obronne
Gra w obronie w „rugby siedem” wymaga od zawodników wywarcia maksymalnej
presji na zespół będący w posiadaniu piłki, aby ograniczyć możliwości manewru oraz
wielkość pola gry i czasu jakim dysponuje drużyna atakująca. Zawodnicy muszą się sporo
nabiegać, aby utrzymać formację obronną w poprzek całego boiska w celu zminimalizowania
jakiegokolwiek ataku do przodu i starać się zmusić przeciwnika do popełnienia błędu.
35
Podstawowe systemy obrony16:
a) System 6+1 (rys. 12)
System obrony 6+1 uważany jest za najpopularniejszy system obrony w nowoczesnym
„rugby siedem”. Zespół ustawia jednego zawodnika z tylu linii defensywnej tak, aby spełniał
on rolę obrońcy. Zawodnik ten porusza się w poprzek boiska, za plecami kolegów, zgodnie z
kierunkiem podawanej piłki przez zespół atakujący. Jego rola to zatrzymanie zawodnika,
któremu udało się przedrzeć przez linię obrony lub asekurować zespół od przekopów.
źródło: www.guide.rugbyrugby.com
rys. 12
Oczywistym niedociągnięciem tak obranego planu jest to, że automatycznie dajemy przewagę
zawodnikom ataku. Sześciu zawodników obrony musi pokryć siedmiu zawodników ataku
drużyny przeciwnej i nadal utrzymać linię obrony. Aby obrona była skuteczna zawodnicy
obrony muszą pozostawić wolnego zawodnika ataku, znajdującego się jak najdalej od piłki,
który nie jest potencjalnym zagrożeniem. Przez zostawienie jednego gracza na końcu, mamy
sześciu zawodników obrony na sześciu zawodników ataku (rys. 13).
16
http://www.rugbysevensguru.com
36
źródło: www.guide.rugbyrugby.com
rys. 13
Zaletami tego systemu jest przede wszystkim to, że jeden zawodnik zabezpiecza otwarte tylne
pole gry przed kopnięciami jak również zmniejsza ryzyko straty punktów w przypadku
przerwania obrony. Niebezpieczeństwem w tym systemie może być niewłaściwa gra lub brak
dyscypliny w obronie. Zawodnicy w obronie muszą być bardzo uważni i skupiać się na
zawodniku z piłką. Proces ten jednak na boisku bardzo szybko ulega zmianie, dlatego
utrzymanie linii obronnej może być bardzo trudne, zwłaszcza w przypadku braku
komunikacji lub gdy zespół niedostatecznie opanował ten rodzaj obrony. Nawet jeśli
zawodnicy opanowali ten system, zawsze należy pamiętać, że zawodnik skrzydłowy, który
teoretycznie jest pokryty, będzie miał zewnętrzną stronę otwartą. Obrońca, w przypadku
szybkiego rozegrania piłki, jest na gorszej pozycji startowej, zwłaszcza gdy atakujący
zawodnik jest szybszy. Jednak obrońca powinien zminimalizować skutki ewentualnego
przerwania linii obrony.
b) System 7 - 0 (rys. 14)
Jest to najpopularniejszy system obrony używany przez drużyny o niższych umiejętnościach. Jak sama
nazwa wskazuje, z przodu obrony ustawionych jest siedmiu zawodników, którzy poruszają się w
jednej linii ustawiając się „człowiek na człowieka”.
37
źródło: www.guide.rugbyrugby.com
rys. 14
W tej formacji nie ma zawodnika, który odpowiedzialny byłby za chwyt kopniętej piłki.
Poniższy wykres (rys. 15) pokazuje propozycję jak poradzić sobie z obroną w takiej sytuacji.
źródło: www.guide.rugbyrugby.com
rys. 15
Stosowanie tego systemu niesie za sobą wady i zalety. Korzyścią wynikającą z zastosowania
z tego systemu jest prostota i łatwość zrozumienia. Ułatwia to wdrażanie tego systemu, przez
co zawodnicy będą bardziej pewni, a ich działania będą oczywiste. Działania obronne
zawodników mogą być bardziej agresywne, ponieważ z góry wiemy którego zawodnika
mamy atakować. Dodatkową zaletą tego sytemu jest to, że jeżeli drużyna przeciwna nie ma
opanowanych kopów, lub po prostu nie stosuje tego typu zagrań, system 7-0 staje się znacznie
38
korzystniejszy. Największym problemem w tym systemie jest podział ról, zwłaszcza gdy
przekopy lub przerwanie linii następuje w centralnej części. Za asekurację tyłów w tej
sytuacji najczęściej odpowiedzialni są skrzydłowi, jednak pamiętać należy, że mają oni spory
teren do pokrycia, co wiąże się z dużym zmęczeniem. Stosowanie tego systemu niesie za sobą
wielkie ryzyko, ale jednocześnie może przynosić spore korzyści. Początkowo linię obronną w
tym ustawieniu jest bardzo trudno złamać, jednak wraz z narastającym zmęczeniem
zawodnicy popełniają więcej błędów w obronie. Dlatego w przypadku rozbicia obrony przez
przeciwnika bezpieczniej jest mieć zawodnika broniącego.
c) System obrony łukiem (rys. 16)
System obrony łukiem może być zastosowany zarówno w powiązaniu z systemem 6+1 jaki
również 7-0. Istotą tej obrony jest to, że nie atakujemy zawodnika z piłką, tylko staramy się
odizolować go od pozostałych graczy przecinając kanał pomiędzy nimi. W ten sposób
doprowadzamy do błędu w podaniu lub zalegania zawodnika niosącego piłkę ( rys. 15)
źródło: www.guide.rugbyrugby.com
rys. 16
Choć wykres powyżej zakłada obrońcę (system 6+1), te same zasady będą obowiązywać w
ustawieniu 7-0. Zawodnicy obrony nadal ustawieni są naprzeciwko swoich zawodników, ale
przesuwają się w kierunku wewnętrznej strony ramienia przeciwnika, zmuszając go do
podania piłki lub do gry w kontakcie. Obrona łukiem może być wykonana agresywnie, ale
pamiętać należy, że wolniejsi, więksi zawodnicy, którzy decydują się na wejście w kanał
39
pomiędzy zawodników ataku muszą być skupieni na ich ruchu i pracy nóg, w przeciwnym
razie zwinniejszy przeciwnik po prostu ich obiegnie.
5.5.2
Gra w posiadaniu piłki
Utrzymanie się przy piłce i odpowiednio skuteczne jej rozgrywanie są istotnymi
czynnikami, które decydują o grze i mogą mieć wpływ na ostateczny rezultat meczu. Z uwagi
na wielkość boiska oraz ograniczoną liczbę graczy, zawodnicy mają sporo możliwości, aby
zademonstrować swój indywidualny talent przez szybkość. Kluczem do sukcesu jest
dostrzeżenie najbardziej dogodnej sytuacji i wykorzystanie jej. Poprzez użycie swoich
indywidualnych umiejętności w celu przełamania linii obrony przeciwnika, zawodnik z piłką
musi zawsze utrzymywać kontakt ze swoimi kolegami i unikać sytuacji, w których byłby on
odizolowany od własnych graczy. Utrzymanie się przy piłce jest bardzo istotne i powinno być
najważniejszym elementem przy ocenie i wyborze ryzyka, jakie niesie określone zagranie.
Zawodnik z piłką musi szybko ocenić sytuację na boisku i zdecydować, które zagranie
będzie najbardziej skuteczne. Indywidualne popisy mogą wygrać mecz, ale w większości
sytuacji w „rugby siedem” zawodnicy muszą grać razem i wzajemnie się wspierać.
Prawidłowe przewidywanie akcji i ciągłe wspomaganie kolegów w czasie gry, może zmienić
pozornie wyglądające niegroźne zagranie w sytuację, z której padną punkty lub pomóc
drużynie utrzymać piłkę w sytuacji, gdy zawodnik z piłką jest zaszarżowały. Gra bez piłki
również może stworzyć liczne możliwości zagrań dla zawodnika z piłką, zagrania jak krzyże,
zabiegania, opuszczenia lub udawane podania. Trenowanie rożnych wariantów zagrań
powinno poważnie rozwinąć i wzmocnić repertuar ofensywnych strategii.
Gdy tylko zespół atakujący stworzy lukę, zawodnik z piłką musi przyśpieszyć i
przebić się do przodu, aby maksymalnie wykorzystać taki atak. Czasami jednak zdarza się, że
decyzja zawodnika z piłką może zaskoczyć jego kolegów, jak również okoliczności na boisku
mogą przeszkodzić lub utrudnić przyjście mu z pomocą. W takich wypadkach gdzie
zawodnik nie ma możliwości zdobycia punktów jest bardziej wskazane dla niego zwolnić, a
nawet pobiec z powrotem w kierunku kolegów, aby uniknąć ryzyka odizolowania i szarży, a
co za tym idzie, utraty piłki.
40
źródło: www.guide.rugbyrugby.com
Rys. 17
Na powyższym wykresie (rys. 17) ukazane jest ustawienie zawodników przy
rozegraniu młyna. Należy zwrócić uwagę na zagęszczenie zawodników ataku, których celem
jest skupienie zawodników obrony, w celu zostawienia otwartej przestrzeni po stronie
otwartej. Wewnętrzni zawodnicy ataku powinni naprowadzić zawodników obrony na siebie,
aby zapobiec szerokiemu ślizganiu się obrony. Piłka powinna być skierowana do zawodnika
skrzydłowego, który podejmuje próbę gry na stronę otwartą. Jeżeli zagranie się uda,
skrzydłowy powinien kierować się pole punktowe. Zawodnik powinien być wspierany przez
partnera z drużyny, który podąża za nim, w celu asekuracji przed ewentualną szarżą.
Wówczas zawodnik może odegrać do wbiegającego partnera, który może kontynuować akcję
lub odegrać piłkę do pozostałych graczy, którzy powinni ustawić linię ataku, aby zaatakować
przeciwną stronę pola 17. (rys. 18)
17
http://www.rugbysevensguru.com
41
źródło: www.guide.rugbyrugby.com
Rys. 18
5.6
Kopy piłki
5.6.1
Kopanie piłki w czasie gry
Zawodnik musi mieć bardzo dobry powód, aby zdecydować się na kopnięcie piłki, gdy
zespół jest w jej posiadaniu. Decyzja taka musi być bardzo uzasadniona. Zawodnik ma wiele
możliwości, ponieważ wielkość boiska na to pozwala, lecz wybór najbardziej odpowiedniego
i skutecznego działania zależy od jego zamierzeń i celu jaki chce on osiągnąć. Precyzyjnie
wykonany kop w określone miejsce na boisku, aby zdobyć punkty lub przenieść akcję w
trudnej sytuacji, jest bardzo skuteczną taktyką w grze.
Drużyna, która zdecyduje się na kopniecie piłki w czasie gry może mieć korzyść pod
warunkiem, że zawodnicy będą w stanie szybko odzyskać piłkę i przesunąć grę bardziej do
przodu.
Kopanie piłki może czasami być dość pożyteczne i powinno być dokładnie
uwzględnione jako taktyka w określonych okolicznościach. Kop po przekątnej może być
użyty jako próba zabicia czasu i wywarcia presji na linię obrony. Krótki kop, za plecy,
używany jest do przeniesienia piłki za plecy szybko zbliżających się i ustawionych w linii
zawodników w obronie.
42
5.6.2
Kopanie piłki z 22 metrów
Kop z 22 m nie stwarza tyle problemów dla drużyny kopiącej, co kop ze środka,
ponieważ piłka może być kopnięta z każdego miejsca zza linii 22 m. Zwykle najlepszym
wariantem jest krótkie zagranie nogą. Zdarzają się sytuacje, kiedy piłka kopnięta jest głęboko
za plecy obrońców, aby wykorzystać złe ustawienie przeciwnika, stwarzając sytuacje pogoni
za piłką lub wysyłając ją na aut. Próba przeniesienia gry poprzez głęboki kop musi być bardzo
ostrożnie przemyślana z uwagi na ryzyko związane z jej utratą. Drop wykonany za plecy
przeciwnika może okazać się skuteczny w „rugby siedem” w przypadku, gdy gracze drużyny
kopiącej są szybsi od przeciwnika lub w przypadku, gdy piłka jest celowo kopnięta aby odbiła
się na aut i dała drużynie szansę przeniesienia gry na połowę przeciwnika. Posiadanie piłki
przez drużynę jest najbardziej istotne w „rugby siedem” i nie powinno ono być
marnotrawione lub oddane przeciwnikowi bez uzasadnienia (np. kop). Skuteczna obrona
przed kopem z 22 m jest trudna, ponieważ zespół, który jest w jej posiadaniu ma dużą
przewagę i kontroluje sytuację na boisku. Wszyscy zawodnicy grający w obronie muszą
reagować szybko i zająć pozycje, które ograniczałyby przestrzeń do gry drużynie
wykonującej kop18.
18
Peter Winder – Taktyka gry w rugby 7
43
VI.
PODSUMOWANIE
Rugby siedmioosobowe narzuca zawodnikom pewne wymagania, które przejawiają
się w swoistej aktywności ruchowej oraz wysiłku psychofizycznym. Dlatego każdy zawodnik
musi zaadaptować się do warunków, jakie narzuca rugby siedmioosobowe. Aby osiągnąć
zamierzony cel wymagany jest wieloletni trening, skierowany na naukę specyficznych
wartości dla tej dyscypliny. Dlatego bardzo ważne jest wyznaczenie celów szkoleniowych,
które doprowadzą rugby siedmioosobowe w Polsce do wysokiego poziomu sportowego.
Pamiętać jednak należy, że jest to dyscyplina bardzo młoda, a na dzień dzisiejszy w grach
zespołowych proces szkolenia obejmuje okres ok. 10 lat. Dlatego program szkolenia
powinien być przemyślany i bardzo ważne jest żeby uwzględniał najnowsze zdobycze nauki i
technologii treningu oraz był otwarty na poszukiwanie nowych oryginalnych i skutecznych
rozwiązań. Niestety materiałów dotyczących szkolenia cały czas w Polsce brakuje. Niniejsza
praca ma na celu przybliżenie trenerom i instruktorom taktyki gry w rugby siedmioosobowe.
Praca zawiera charakterystykę gry oraz charakterystykę poszczególnych zawodników.
Informacje te są niezbędne do wyznaczenia kierunku procesu szkolenia w celu uzyskania
największych efektów. Zawarte informacje dotyczące taktyki mogą posłużyć trenerom w ich
pracy szkoleniowej, a niektóre rozwiązania rozegrania stałych fragmentów gry mogą być
wykorzystane w grze. Opisy oraz analizy gry mogą wskazać trenerom kierunek szkolenia
zawodników, który jest charakterystyczny dla tej odmiany rugby. Praca jest przede wszystkim
przydatna dla instruktorów, którzy rozpoczynają pracę z zawodnikami w rugby
siedmioosobowym. Opisany przebieg całej gry, wskazuje na najważniejsze zadania
zawodników podczas meczu. Praca jest tylko wyznacznikiem dla trenerów, którzy muszą
sami poszukiwać najskuteczniejszych rozwiązań taktycznych, które dostosowane będą do
zawodników danej drużyny. W tym celu bardzo ważne jest, nie tylko poznanie specyfiki gry i
zawodników, ale przede wszystkim kształcenie i korzystanie z fachowych wydawnictw o
charakterze metodyczno-naukowym (jeżeli takie są dostępne) oraz zabezpieczenie najlepszym
trenerom możliwości odbycia staży trenerskich w ośrodkach zagranicznych.
Analizując mecze rugby siedmioosobowego możemy zaobserwować, że poziom
sportowy drużyn jest uzależniony od poziomu zaawansowana sportowego. Gra drużyn z
czołówki światowej jest bardziej dynamiczna, przerwy w grze krótsze, występuje więcej szarż
oraz przegrupowań, w porównaniu z drużynami uczestniczącymi w eliminacjach Mistrzostw
Europy czy turnieju Mistrzostw Polski. Coraz większe znaczenie w grze odgrywa gra nogą.
Ten element gry wykorzystują drużyny bardzo dobrze przygotowane motorycznie, które są
44
zdyscyplinowane i potrafią bardzo dobrze grać w obronie. Kolejnym bardzo ważnym
fragmentem podczas gry są rzuty karne, wynikające bardzo często ze zdecydowanej gry.
Przemyślane rozegranie tego elementu może niejednokrotnie wpłynąć na wynik meczu,
dlatego warto wypracować kilka rozwiązań rozegrania rzutu karnego. Mniejsze znaczenie w
grze odgrywają rzuty wolne, auty i młyny. Analizując grę należy zwrócić uwagę na dynamikę
rozgrywania akcji oraz przyspieszenie. W tym zakresie widać znaczną różnicę między
drużynami startującymi w World Sevens Series a Reprezentacją Polski, a przede wszystkim
drużynami Polskiej Ligi.
Taktyka gry w rugby siedem bardzo często uzależniona jest od zaawansowania
sportowego drużyn. Najczęściej stosowanym rozwiązaniem w obronie jest 6+1 niezleżnie od
poziomu zaawansowania drużyn. Widoczne jednak są różnice w technice indywidualnej
zawodników oraz brak komunikacji, co znacząco wpływa na grę w ataku i obronie.
Analizując czas gry na różnych poziomach zaawansowania sportowego można
stwierdzić, że uzyskane średnie wartości są porównywalne. W trakcie meczu zawodnicy
średnio 42% czasu gry poświęcają na grę ręką, 14% czasu przeznaczone jest na rozegranie
rzutów karnych, 11% czasu na rozegranie młynów, 8% na auty. Średnio 25% czasu gry są to
przerwy.
45
VII. WNIOSKI – odpowiedzi na pytania badawcze
1.
Analizując mecze rugby siedmioosobowego możemy zaobserwować, że poziom
sportowy drużyn uzależniony jest od poziomu zaawansowana sportowego. Gra
drużyn z czołówki światowej jest bardziej dynamiczna, przerwy w grze krótsze,
występuje więcej szarż oraz przegrupowań, w porównaniu z drużynami
uczestniczącymi w eliminacjach Mistrzostw Europy czy turnieju Mistrzostw Polski.
W turnieju WSS zawodnicy wykonują w meczu średnio 18 szarż przy 16 w EME i 8
w MP. Podobnie jest w przypadku przegrupowań 11 w WSS, 6 w EME i 2 w MP.
Uzyskane wyniki pokazują jakie elementy w grze, zawłaszcza drużyn ligowych
rugby 7, należy poprawić aby podnosić poziom sportowy rugby 7.
2.
Na wszystkich poziomach zaawansowania sportowego, drużyny najczęściej
wykorzystują system obrony 6+1, pozostawiając jednego zawodnika w tyle,
pełniącego rolę obrońcy. Oczywiście różnice występują w wykonaniu, gdzie mniej
doświadczone drużyny mające problemy z komunikacją i organizacją gry mogą nie
nadążyć za szybko rozegraną akcją.
Różnice występują podczas gry w posiadaniu piłki. Tutaj poziom sportowy jest
bardzo różny w zależności zaawansowania sportowego. W WSS najczęściej piłka
rozgrywana jest do zawodnika skrzydłowego, który podejmuje próbę przełamania
linii obrony, lub odwraca piłkę w drugą stronę. Zawodnicy są asekurowani przez
partnerów, istnieje doskonała komunikacja i organizacja gry. Inaczej wygląda
sytuacja w drużynach grających w MP. Bardzo często zawodnicy podejmują grę
indywidualną, często bez asekuracji, co kończy się szarżą i stratą piłki lub złym
odegraniem do partnerów. Można zauważyć brak przemyślanej taktyki, a sprawność
motoryczna i wytrzymałość nie pozwalają realizować założeń przedmeczowych.
3.
Najczęściej występującymi stałymi fragmentami podczas gry są rzuty karne oraz
młyny. W rozgrywkach World Sevens Series w meczu występują średnio 4 rzuty
karne, 2 w meczach eliminacyjnych do Mistrzostw Europy oraz jeden w turnieju
Mistrzostw Polski. Przemyślane rozegranie tego elementu może niejednokrotnie
wpłynąć na wynik meczu, dlatego warto wypracować kilka rozwiązań rozegrania
rzutu karnego. Porównując występowanie młynów, najwięcej podyktowanych
46
młynów zostało w trakcie meczy eliminacyjnych do Mistrzostw Europy (3 młyny),
po 2 w WSS i MP. Mniejsze znaczenie mają rzuty wolne i auty. Rzuty wolne
wykonywane są sporadycznie, zazwyczaj po nieudanym rozpoczęciu, gdy piłka nie
przekroczy linii 10 m (1 w EME). Występowanie autów to 1 aut w WSS i MP oraz 2
w EME.
4.
W trakcie meczu zawodnicy średnio 42% czasu gry poświęcają na grę ręką tj. ok 6,5
minuty. Pozostały czas gry to:

14% rzuty karne, rozegranie rzutu karnego zajmuje średnio ok. 29 s.

11% czasu na rozegranie młynów, które trwają średnio 45 s. od momentu
popełnienia przewinienia do chwili opuszczenia piłki z młyna.

8% na auty, na wykonanie zagrywki autowej zawodnicy potrzebują średnio ok.
1 min od momentu wyjścia piłki w aut do chwili wprowadzenia piłki do gry.

Średnio 25% czasu gry są to przerwy wynikające ze zdobycia punktów (kopy
podwyższeń), zmiany zawodników oraz wykopnięcia piłki. Średnio ok. 3,5 min.
47
VIII. LITERATURA
1.
pod redakcją Macieja Powały Niedźwiedzkiego, Poradnik dla instruktorów i trenerów
rugby, Warszawa 2005
2.
pod redakcją Janusza Czerwińskiego i Henryka Sozańskiego – Współczesne
koncepcje szkolenia w grach zespołowych, AWFiS Gdańsk 2004
3.
pod redakcją Janusza Czerwińskiego - Trening i jego wpływ na efektywność walki
sportowej w grach zespołowych, AWFiS Gdańsk 2003
4.
pod redakcją Macieja Powały Niedźwiedzkiego – Rugby dla najmłodszych,
Warszawa 2005
5.
Maciej Powała Niedźwiedzki, Jacek Wierzbicki – Encyklopedia Polskiego Rugby,
Lublin 2004
6.
Biuletyn nr 6, Polski Związek Rugby, Warszawa 2008
7.
Bondarowicz, Marian - Rugby : rys historyczny , podstawy techniki i taktyki oraz
przepisy gry, Warszawa : Wydaw. AWF, 1976.
8.
Johanson Peter: Rugby Union, technique, tactics, training. The Crowood press.
Wiltshire 2001
9.
Sozański Henryk – Szkolenie sportowe dzieci i młodzieży – Resortowe Centrum
Metodyczno-Szkoleniowe Kultury Fizycznej i Sportu, Warszawa 1987
10. Winder Peter– Taktyka gry w rugby 7, PZR 2008
Strony internetowe
1. http:/www.pzrugby.pl
2. http:/www.irb.com/irbsevens
3. http://www.melrose7s.com/history
4. http://www.edinburgh7s.com
5. http://en.wikipedia.org/wiki/Rugby_sevens
6. http:/www.rugby7.com
7. www.pzrugby.pl\szkolarugby.vel.pl
8. http://www.rugbysevensguru.com
48

Podobne dokumenty