Krakkó és Kis-Lengyelország węgierska małopolska

Komentarze

Transkrypt

Krakkó és Kis-Lengyelország węgierska małopolska
węgierska
małopolska
Krakkó és
Kis-Lengyelország
magyar szemmel
O MAŁOPOLSCE
Kis-Lengyelországról
Małopolska to kraina historyczna położona w południowowschodniej Polsce na terenach pięknie ukształtowanych
i urozmaiconych, bogatych w tradycje i zwyczaje, obfitujących w unikatowe zabytki i liczne osobliwości przyrody.
A Lengyelország délnyugati területein fekvő, gyönyörű
földrajzi környezetben elhelyezkedő Kis-Lengyelország
egy hagyományokban, népszokásokban, egyedülálló
műemlékekben és természeti kincsekben gazdag
történelmi régió.
Piętrzą się tu najwyższe polskie góry Tatry, tędy biegnie dolina
największej polskiej rzeki Wisły, tu krzyżują się ważne szlaki
komunikacyjne wschód-zachód i północ-południe.
Małopolska należy do najatrakcyjniejszych turystycznie obszarów w Polsce. Zawdzięcza to licznym parkom narodowym
i krajobrazowym, rezerwatom przyrodniczym i architektonicznym, zabytkom i muzeom, a przede wszystkich żyjącym tu
mieszkańcom, którzy wywodząc się z różnych grup etnicznych
tworzą urozmaicony folklor i wciąż żywe tradycje.
Wydawca/Kiadó:
Stowarzyszenie MANKO
ul. Siarczki 16
30-698 Kraków
tel. /fax: 12 429 37 28
www.manko.pl
Teksty/Szöveg:
Pracownia na Pastwiskach na podstawie książki Katarzyny
Siwiec i Mieczysława Czumy Węgierska Małopolska
Katarzyna Siwiec és Mieczysław Czuma Kis-Lengyelország
– magyar szemmel című munkája alapján a szöveget
a Pracownia na Pastwiskach kiadó készítette.
Itt tör a magasba a legmagasabb lengyel hegylánc, a Tátra, erre
fut a legnagyobb lengyel folyó, a Visztula, itt kereszteződnek
a fontos kelet-nyugati és észak-déli kereskedelmi útvonalak.
A Kis-Lengyelországi Vajdaság Lengyelország legvonzóbb
turisztikai célpontjai közé tartozik. Legfőbb vonzerejét a számos
nemzeti és tájpark, természeti és építészeti rezervátum,
műemlék-együttes és múzeum, de elsősorban az itt élők adják,
akik különféle etnikai csoportokból származván színes folklórral
és élő hagyománnyal gazdagítják a régiót.
A régió fővárosa: Krakkó
Nagyobb városai: Tarnów, Újszandec (Nowy Sącz), Oświęcim
Területe: 15 190 km2 (Lengyelország területének kb. 5%-a)
Lakosság száma: 3,28 millió fő (Lengyelország lakosságának kb. 8%-a)
Stolica regionu: Kraków
Większe miasta: Tarnów, Nowy Sącz, Oświęcim
Powierzchnia: 15 190 km2 (ok. 5% powierzchni Polski)
Liczba mieszkańców: 3,28 mln osób (ok. 8% ludności Polski)
Tłumaczenie/Fordította:
Patrycja Paszt/Pászt Patrícia
Rysunki/Illusztráció:
Marcin Żerański
Koncepcja graficzna, skład/Grafikai koncepció, tördelés:
Jarosław Szczurek
ISBN: 978-83-936124-1-3, wydanie I, Kraków 2012
I. kiadás, Krakkói, 2012
Stowarzyszenie
Pieniny, fot. T. Gębuś
A Pieninek, fotó: T. Gębuś
Festiwal Kultury Żydowskiej w Krakowie,
fot. P. Mazur
Krakkói Zsidó Kulturális Fesztivál, fotó: P. Mazur
Wieża ratuszowa
w Krakowie, fot. P. Nijhuis
Krakkó, fotó: P. Nijhuis
Korale krakowskie, fot. J. Kubiena
Krakkói gyöngysorok, fotó: J. Kubiena
Projekt zrealizowano ze środków finansowych Województwa Małopolskiego w ramach konkursu ofert z turystyki pn. Małopolska Gościnna/
A projekt megvalósulását a Kis-Lengyelországi Vajdaság finanszírozta a „Vendégszerető Kis-Lengyelország” című turisztikai pályázat keretében
| 1 |
www.kis-lengyelorszag.hu
Karnawał Góralski/Horalský karneval, fot. D. Zaród
Gurál karnevál, fotó: D. Zaród
Krynica-Zdrój, fot. J. Mysiński
Krynica-Zdrój, fotó: J. Mysiński
Lajkonik, fot. Piotr Barszczowski
Lajkonik, fotó: P. Barszczowski
Czarny Staw Gasienicowy, fot. D. Leśniak
Czarny Staw Gąsienicowy, fotó: D. Leśniak
Kopalnia Soli w Wieliczce, fot. UMWM
A Wieliczkai sóbánya, fotó: UMWM
Cerkiew w Kwiatoniu, fot. P. Mierniczak
Pravoszláv templom Kwiatońban, fotó: P. Mierniczak
Dlaczego
Małopolska?
Miért éppen
Kis-Lengyelország?
Jak dojechać
do Małopolski?
Hogyan juthatunk el
Kis-Lengyelországba?
✔dla ducha i świadomości
8 miejsc UNESCO: historyczne centrum Krakowa, Kopalnia
Soli w Wieliczce, Kalwaria Zebrzydowska, były obóz
koncentracyjny Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, 4
drewniane kościoły południowej Małopolski
✔dla zdrowia i urody
9 miejscowości uzdrowiskowych: Rabka-Zdrój, Szczawnica,
Piwniczna-Zdrój, Żegiestów-Zdrój, Muszyna, Krynica-Zdrój,
Wysowa-Zdrój, Wapienne, Swoszowice
✔dla zachwytu pięknem i naturą
6 parków narodowych: Babiogórski, Gorczański, Magurski,
Ojcowski, Pieniński, Tatrzański
✔dla relaksu
4 baseny geotermalne: Bukowina Tatrzańska, Białka
Tatrzańska, Szaflary, Zakopane
✔dla zaznania nowych doświadczeń
Spływ Przełomem Dunajca
✔dla wiedzy i zmysłów
liczne ekspozycje muzealne, ponad 4250 km szlaków
tematycznych
✔dla krzepy, rekreacji i sprawności fizycznej
ponad 2600 km szlaków rowerowych, ponad 3360 km
szlaków górskich, około 300 wyciągów narciarskich i 250 km
tras narciarskich
✔dla ducha rywalizacji
2 pola golfowe: Paczółtowice, Wieliczka-Ochmanów
✔szellemi és lelki táplálék
8 UNESCO listán szereplő világörökség: a krakkói óváros, a műemlék
Wieliczkai Sóbánya, Kalwaria Zebrzydowska, Auschwitz-Birkenau:
német náci koncentrációs és haláltábor (1940–1945), 4 fatemplom KisLengyelország déli területén
✔egészség-, és szépségmegőrzés
9 gyógyfürdőhely: Rabka-Zdrój, Szczawnica, Piwniczna-Zdrój, ŻegiestówZdrój, Muszyna, Krynica-Zdrój, Wysowa-Zdrój, Wapienne, Swoszowice
✔természetrajongóknak
6 nemzeti park: Babiogórski, Gorczański, Magurski, Ojcowski, Pieniński,
Tatrzański
✔pihenni vágyóknak
4 geotermikus fürdő: Bukowina Tatrzańska, Białka Tatrzańska, Szaflary,
Zakopane
✔Kalandkeresőknek
tutajozás a Dunajec folyón
✔kulturális örökség és ismeretanyag
számos múzeumi tárlat, több mint 4250 km tematikus útvonal
✔mozgás és rekreáció
több mint 2600 km kerékpár-útvonal
✔testedzés és élmény
több mint 3360 km hegyi túraösvény, kb. 250 km sípálya
✔a versenyszellem jegyében
2 golfpálya: Paczółtowice Krzeszowice mellett,
Ochmanów Wieliczka mellett
✔samolotem – przylatując na Międzynarodowy Port
Lotniczy im. Jana Pawła II Kraków-Balice oddalony
o ok. 11 km na zachód od centrum Krakowa (z lotniska
w Balicach do Krakowa kursują pociągi szybkiej linii
kolejowej przewozów regionalnych, autobusy
lub całodobowo taksówki)
✔repülővel – A II. János Pál Nemzetközi Repülőtér
Krakkó-Balice (Międzynarodowy Port Lotniczy im. Jana
Pawła II Krakkó Balice) Krakkótól nyugatra helyezkedik el,
11 km-re a városközponttól (a balicei reptérről Krakkóba egy
regionális gyorsvasút járattal lehet eljutni, valamint autóbusz
és taxik is közlekednek éjjel-nappal);
✔pociągiem – dzięki bezpośredniemu połączeniu
kolejowemu z Budapesztem i z największymi miastami
w Polsce oraz tzw. przewozom regionalnym pomiędzy
większymi miastami w Małopolsce;
✔vonattal – a Kis-Lengyelország és Budapest valamint
Lengyelország összes nagyvárosa közötti közvetlen vasúti
összeköttetésnek, továbbá az ún. regionális vasútvonalaknak
köszönhetően, amelyek Kis-Lengyelország nagyobb városait
is összekapcsolják egymással;
| 2 |
✔autobusem – przyjeżdżając z Budapesztu do Krakowa;
przewozy autobusowe do dużych miast w Polsce oraz
lokalne na terenie Małopolski i Krakowa obsługuje
Regionalny Dworzec Autobusowy w Krakowie;
✔autóbusszal – Budapestről Krakkóba érkezvén a lengyel
nagyvárosokba, valamint a régió településeibe a krakkói
Regionális Autóbusz Pályaudvarról (Regionalny Dworzec
Autobusowy) is el lehet jutni;
✔samochodem – przekraczając granicę na jednym z przejść
polsko-słowackich i dalej jadąc dobrze rozwiniętą siecią
dróg krajowych, lokalnych lub płatną autostradą A4 na
odcinku Katowice – Kraków
✔gépkocsival – Az államhatárt átlépve valamely szlováklengyel határátkelőnél, majd tovább utazva a jól fejlett
országos és helyi úthálózatok egyikén, vagy az A4-es
fizetős autópályát igénybe véve a Katowice-Krakkó
szakaszon.
| 3 |
www.kis-lengyelorszag.hu
Miasta partnerskie
Małopolski i Węgier:
Kis-lengyelországi és
magyarországi
partnervárosok:
Kraków (Krakkó) – Budapeszt, Pecz
(Budapest, Pécs)
Tarnów – Kiskőrös
Małopolsko-węgierskie
wątki historyczne
Kis-lengyelországi
magyar vonatkozások
✔wspólna granica Małopolski i Węgier biegnąca grzbietem Karpat Zewnętrznych i Tatr
✔bliskie związki dynastyczne pomiędzy władcami znad Wisły i Dunaju
✔ożywione kontakty kulturalne i handlowe
✔szlaki kupieckie z Węgier przez Małopolskę na północ Europy
✔Nie masz wina nad węgrzyna – węgierskie wina popularne w Polsce od średniowiecza
✔Polak, Węgier – dwa bratanki i do szabli, i do szklanki – wielowiekowa przyjaźń
i sympatia polsko-węgierska oraz szlachetna pomoc niesiona sobie nawzajem podczas
walk o niepodległość
✔A Kárpátok és Tátra hegygerincén át húzódó Kis-Lengyelország és Magyarország közötti közös határ
✔Közeli dinasztikus kötelékek a Duna-, és Visztula-menti uralkodók között
✔Élénk kulturális és kereskedelmi kapcsolatok
✔A Magyarországról Kis-Lengyelországon át Észak-Európába vezető kereskedelmi útvonalak
✔Nincsen jobb bor a magyarnál! – a magyar borok a középkortól népszerűek Lengyelországban
✔Magyar, lengyel – két jó barát, együtt harcol, s issza borát – a magyar-lengyel barátság és szimpátia valamint
a szabadságharcok idején tanúsított bajtársi segítségnyújtás több évszázados hagyományra nyúlik vissza
Gmina Tarnów – Jászalsószentgyörgy
Mazowsze
Mazóvia
Berlin
Berlin
Wielkopolska
Nagy-Lengyelország
Morawy
MorvaországSłowacja
Zawoja – Cserkeszőlő
Budapeszt
Budapest
Debreczyn
Debrecen
Oradea
Kijów
Kijev
Ukraina/Ukrajna
Grzbiet Karpat – dawna granica
z Węgrami
A Kárpátok hegygerince – az
egykori lengyel-magyar határ
Kluż-Napoka
Kolozsvár
Sybin
Nagyszeben
Chorwacja
Morze
Adriatyckie
Adriai-tenger
Pecz
Pécs
Belgrad
Belgrád
| 4 |
Myślenice
R
Limanowa
Sucha
Beskidzka
c
Kiszyniów
Kiszyniów
Bukareszt
Bukarest
Nowy Targ
NIEDZICA
NEDEC
Morze Czarne
Fekete-tenger
Zakopane
Bia
ła
Gorlice
je
na
(Wielki Waradyn)
Węgry
Magyarország Nagyvárad
Zagrzeb
Zágráb
Brzesko
aba
Mołdawia/Moldávia
Siedmiogród/Erdély
TARNÓW
BOCHNIA
Du
Nowy Sącz
Újszandec
Fedezze fel Ön
is Kis-Lengyelországot
– magyar
szemmel
d
rá
op
dP
ra
Zator – Berekfürdő
Wołyń
ła
Wis
Wieliczka
Wadowice
la
ztu
/Vis
KRAKÓW
KRAKKÓ
Zapraszamy
do zwiedzania
Małopolski
śladami
Węgrów!
p
Po
Maków Podhalański – Mezőtúr
Lublana
Ljubljana
WIELKIE KSIĘSTWO LITEWSKIE
LITVÁN NAGYFEJEDELEMSÉG
Dąbrowa
Tarnowska
pa
Ro
Austria
Bratysława
Pozsony
OŚWIĘCIM
Mińsk
Minszk
RZECZPOSPOLITA
Lwów
Lemberg
Kraków
Krakkó Ruś Czerwona
Chrzanów
Białoruś/Fehéroroszország
Małopolska
Praga
Prága
Wiedeń
Bécs
Szreniawa
a
Skaw
Śląsk
Szilézia
Żegocina – Jászárokszállás
Iwkowa – Öcsöd
Warszawa
Varsó
KORONA
LENGYEL KIRÁLYSÁG
Brzesko – Százhalombatta
Zakliczyn – Jászfényszaru
Ruś Czarna
Vörösruténia
Proszowice
c
Myślenice – Csopak
Prusy
Poroszország
Olkusz
jec
Gdańsk
Gdańsk
Sucha Beskidzka – Jászberény
Moskwa
Moszkva
na
Wadowice – Kecskemét
Miechów
Inflanty
Livónia
Tereny pod panowaniem przedstawicieli rodu
Ryga
Jagiellonów od końca XIV w. do końca XVI w.
Riga
Kurlandia
(wg. J. Tazbir Atlas wspólnoty europejskiej).
Kurzeme
Podano współczesne nazwy miast.
A Jagellók által uralt területek a XIV. sz.
végétöl a XVI. sz. végéig.
Litwa
Wilno
(J. Tazbir Atlasza alapján)
Litvánia Vilnius
Mai városnevekkel
Du
Gorlice – Pápa
Morze Bałtyckie
Balti-tenger
na
je
Chrzanów – Nyékládháza
N
Du
Nowy Sącz – Kiskunhalas
Talin
Tallin
Tatry
Tátra
| 5 |
www.kis-lengyelorszag.hu
Wawel, fot. D. Popovic
Wawel, fotó: D. Popovic
Kraków, fot. I. Caniga
Krakkó, fotó: I. Caniga
Sukiennice, fot. A. Bylica
Sukiennice, fotó: A. Bylica
Uliczna galeria przy murach miejskich, fot. D. Popovic
Utcai festménygaléria a városfal tövében, fotó: D. Popovic
Stolica regionu
A régió fővárosa
✔kolebka polskiej kultury i fenomen urbanistyczny
✔dawna stolica Polski
✔miejsce koronacji i pochówku władców Polski
✔przyciąga najstarszym w kraju uniwersytetem,
klimatem kulturalnym, sanktuariami i relikwiami
świętych, atmosferą miasta, zabytkami, pamięcią
o papieżu Janie Pawle II
✔Stare Miasto w obrębie Plant oraz dawna dzielnica
żydowska Kazimierz wpisane na pierwszą
Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego
i Naturalnego UNESCO
✔a lengyel kultúra bölcsője, sajátos urbanisztikai
jelenség
✔egykori főváros, a lengyel uralkodók koronázási
helyszíne és végső nyughelye
✔legfőbb vonzerejét az ország legrégebbi egyeteme,
a kulturális légkör, a szentélyek, a szentek ereklyéi,
a város atmoszférája, műemlékei és a II. János Pál
pápához kapcsolódó emlékek jelentik
✔a Planty parkkal körülvett óváros és az egykori
zsidónegyed, a Kazimierz (Kázmérnegyed) az
UNESCO kulturális és természeti világörökségének
első listáján szerepel
| 6 |
Wawel, fot. M. Żerański
Wawel, fotó: M. Żerański
| 7 |
www.kis-lengyelorszag.hu
Hejnał Mariacki
✔hejnał przywieźli do Krakowa w XIV w. węgierscy kupcy
✔po węgiersku hajnal oznacza ‘jutrzenkę’, ‘pobudkę’
✔ legenda głosi, że melodia hejnału urywa się na pamiątkę
zdarzenia z 1241 r., kiedy to podczas najazdu Tatarów na
Kraków gardło ostrzegającego miasto przed zbliżającym się
wrogiem hejnalisty przeszyła strzała z tatarskiego łuku
✔dziś grany co godzinę na cztery strony świata przez
trębacza-funkcjonariusza Zawodowej Straży Pożarnej
z wieży Kościoła Mariackiego
A krakkói
trombitaszó
✔magyar kereskedőkkel „érkezett” Krakkóba a XIV. században
✔a kürtszó lengyel elnevezése (hejnał) a magyar hajnal szóból
származik
✔a kürtszó minden alkalommal félbeszakad; a legenda szerint
ez a tatárok Krakkó elleni támadását idézi fel – 1241-ben,
egy az ellenség íjából kilőtt nyíl fúródott a veszélyt jelző
trombitás torkába
✔ma a dallam óránként csendül fel, a harsonát Mária-templom
magasabbik tornyából a tűzoltóság egyik trombitásalkalmazottja szólaltatja meg, a világ négy égtája felé fordulva
Kościół Mariacki, fot. M. Żerański
Mária-templom, fotó: M. Żerański
Wawel, fot. M. Żerański
Wawel, fotó: M. Żerański
Czarny Krucyfiks i relikwie św. Jadwigi, fot. S. Gacek
Szent Hedvig Fekete Keresztje és ereklyéi, fotó: S. Gacek
Katedra na Wawelu
A Waweli
székesegyház
Bazylika Archikatedralna pw. św. Stanisława i św. Wacława,
a w niej ślady związków polsko-węgierskich:
✔ Czarny Krucyfiks św. Jadwigi, polskiej królowej
z węgierskiej dynastii Andegawenów, i relikwie świętej
✔ pomnik-nagrobek Jadwigi Andegaweńskiej
i jej insygnia grobowe
✔nagrobek Stefana Batorego, księcia Siedmiogrodu
i króla polskiego, oraz jego sarkofag
✔nagrobek Władysława Warneńczyka, króla Polski
i Węgier
✔sarkofag królowej Barbary Zápolyi,
pochodzącej z Siedmiogrodu pierwszej żony
króla Zygmunta I Starego
✔krzyż z diademów węgierskiej księżnej Kingi oraz
racjonał biskupów krakowskich ufundowany przez
królową Jadwigę
A Szent Szaniszló püspök és vértanú, valamint Szent Vencel
tiszteletére szentelt Waweli főszékesegyházban a magyarlengyel kapcsolatok számos emléke fellelhető:
✔ a magyar Anjou dinasztiából származó lengyel királynő,
Szent Hedvig Fekete Keresztje és más ereklyéi
✔ Anjou Hedvig szarkofág-síremléke és koronázási
jelképei
✔ Báthory István erdélyi fejedelem és lengyel király
síremléke és szarkofágja,
✔ Várnai Ulászló lengyel és magyar király síremléke
✔ I. (Öreg) Zsigmond első felesége, az Erdélyből származó
Szapolyai (Zápolya) Borbála királyné szarkofágja,
✔ K inga magyar hercegnő drágakövekkel kirakott
keresztje és a Hedvig királynő által készíttetett püspöki
racionálé
Hejnał Mariacki, fot. M. Zaręba
A krakkói trombitaszó, fotó: M. Zaręba
| 8 |
| 9 |
www.kis-lengyelorszag.hu
Kościół Karmelitów w Krakowie, fot. S. Gacek
A Karmelita-templom, fotó: S. Gacek
Stopka królowej Jadwigi, fot. M. Żerański
Szent Hedvig lábnyoma, fotó: M. Żerański
Kościół
Karmelitów
Sanktuarium w Łagiewnikach, fot. A. Błaszczak
A krakkó-łagiewniki Isteni Irgalmasság-bazilika, fotó: A. Błaszczak
✔ufundowany w 1395 r. przez królową Jadwigę
Andegaweńską i jej męża Władysława Jagiełłę
✔stopka królowej Jadwigi – kamień ze śladem
stopy św. Jadwigi przylegający z zewnątrz do
ściany kościoła pw. Nawiedzenia Najświętszej
Marii Panny
✔ według legendy ślad stopy królowej Jadwigi
wykuł ubogi kamieniarz w podziękowaniu za
ofiarowaną mu przez królową złotą klamrę
z trzewika
Łagiewniki
– Sanktuarium
Bożego Miłosierdzia
A Karmelita
-templom
✔w podziemiach bazyliki Kaplica Węgierska pw. Świętych
Obcowania – Capella Communio Sanctorum – dar
Węgierskiego Kościoła Katolickiego
✔wnętrze Kaplicy Węgierskiej zdobią mozaiki ze szkła
przedstawiające postacie świętego Stefana, jego żony
błogosławionej Gizeli i syna Emeryka
✔przed ołtarzem relikwiarz z prawicą św. Stefana, pierwszego
węgierskiego króla
Sanktuarium w Łagiewnikach, fot. arch. UMWM
A krakkó-łagiewniki Isteni Irgalmasság-bazilika, fotó: az UMWM archívumából
Łagiewniki – A Isteni
Irgalmasság-bazilika
✔Anjou Hedvig királynő és férje, Jagelló Ulászló
alapította 1395-ben
✔Hedvig királynő lábnyoma – a Kármel-hegyi
Miasszonyunk Rendje templomának külső
falában egy Szent Hedvig lábnyomát őrző kő
található
✔A legenda szerint Hedvig királynő lába
nyomát egy szegény kőműves faragta ki,
köszönetképpen, amiért a királynő neki
ajándékozta cipellője aranycsatját
Kościół i klasztor Karmelitów, fot. M. Żerański
A Karmelita-templom, fotó: M. Żerański
✔A bazilika altemplomában található Szentek Közössége
Magyar Kápolna – Capella Communio Sanctorum – a Magyar
Katolikus Egyház ajándéka
✔A Magyar Kápolna belsejét Szent István király, felesége Boldog
Gizella és fiuk, Szent Imre alakjait ábrázoló üvegmozaik díszíti
✔Az oltár előtti ereklyetartóban Szent István király
karereklyéje található
Mozaiki w Kaplicy Węgierskiej, fot. M. Żerański
Mozaikok a Magyar Kápolnában, fotó: M. Żerański
| 10 |
| 11 |
www.kis-lengyelorszag.hu
Uniwersytet
Jagielloński
✔spadkobierca pierwszej szkoły wyższej w Polsce Studium
Generale, która została założona w Krakowie w 1364 r.
✔pod koniec XIV w. przybyła z Węgier królowa Polski
Jadwiga Andegaweńska zapisała uczelni w testamencie
swój majątek osobisty
✔gotycki budynek Collegium Maius – najstarsza zachowana
siedziba Akademii Krakowskiej, dziś uniwersyteckie
muzeum
✔w zbiorach Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego
księgi i instrumenty naukowe Marcina Bylicy z Olkusza,
nadwornego astrologa króla Węgier, Macieja Korwina
✔od 1989 r. działa na uniwersytecie Katedra Filologii
Węgierskiej
A Jagelló Egyetem
✔az első lengyel felsőoktatási intézmény, az 1364-ben
alapított Studium Generale utódintézménye
✔a XIV. század utolsó éveiben Magyarországról Krakkóba
érkezett királynő, Anjou Hedvig személyes javait az
akadémiára hagyományozta végrendeletében
✔A Collegium Maius gótikus épülete – a Krakkói Akadémia
legrégibb épen maradt épülete, ma egyetemi múzeum
✔A Jagelló Egyetem Múzeumának gyűjteményében
találhatóak Marcin Bylica (magyarosan Ilkus Márton),
Hunyadi Mátyás király orvosa és udvari csillagásza
tudományos könyvei és eszközei
✔Az egyetemen 1989 óta Magyar Filológia Tanszék
működik
Pałac Pod Baranami, fot. M. Żerański
A „Kosos-ház”, fotó: M. Żerański
Tablica poświęcona Bálintowi Balassiemu, fot. M. Żerański
Balassi Bálint emléktáblája, fotó: M. Żerański
Pałac
Pod Baranami
A „Kosos-ház”
✔első tulajdonosa Iustus Decius diplomata, I. Öreg Zsigmond
titkára volt
✔a XVI. században Báthory István lengyel király megvásárolta,
és Bekes Gáspárnak, a magyar gyalogság vezérének
adományozta
✔1590-ben a fogadó vendége volt a magyar reneszánsz
legkiválóbb költője, Balassi Bálint, amiről a ház św. Anny utca
oldali falán elhelyezett emléktábla tanúskodik
✔pierwszym właścicielem pałacu był Justus Ludwik Decjusz,
dyplomata i sekretarz króla Zygmunta I Starego
✔w XVI w. król Polski Stefan Batory przekazał pałac dowódcy
piechoty węgierskiej Kasprowi Bekieszowi
✔w 1590 r. gościł w Pałacu Bálint Balassi, najwybitniejszy poeta
węgierskiego odrodzenia, o czym zaświadcza tablica na ścianie
kamienicy od strony ulicy św. Anny
Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, fot. M. Żerański
A Jagelló Egyetem – Collegium Maius, fotó: M. Żerański
| 12 |
| 13 |
www.kis-lengyelorszag.hu
Bursa Węgierska
A magyar burza
✔Założona w 1464 r. w zakupionej przez Akademię Krakowską
kamienicy przy obecnej ulicy Brackiej 5
✔Na przełomie XV i XVI w. w czasach rozkwitu krakowskiej
uczelni kształciło się na niej aż 1300 studentów z Węgier
✔1464–1540 között a krakkói diákok egykori lakhelye a mai
Bracka utca 5. szám alatt található
✔A XV. és XVI. század fordulóján a virágkorát élő Krakkói
Akadémián legalább 1300 magyar diák tanult
Byli wśród nich:
Jan Antoni z Koszyc – lekarz nadworny Jagiellonów
Jan Thurzo Junior – biskup wrocławski, rektor krakowskiego
uniwersytetu
Stanisław Thurzo – biskup ołomuniecki
Aleksy Thurzo – właściciel kopalni na Spiszu
János Henckel – pisarz i spowiednik Marii Habsburżanki, żony
króla Ludwika II
János Sylvester – tłumacz Biblii na język węgierski
Mátyás Dévai Bíró – reformator Kościoła, protestancki polemista
religijny, pisarz
Imre Ozorai – działacz reformacyjny, autor katechizmu.
Köztük volt:
Kassai János Antal – a Jagellók udvari orvosdoktora
Ifj. Thurzó János – wrocławi püspök, a krakkói egyetem rektora
Thurzó Szaniszló – olmützi püspök
Thurzó Sándor – szepesi bányatulajdonos
Henckel János – író, Habsburg Mária (II. Lajos király felesége)
gyóntatópapja
Szilveszter János – bibliafordító
Dévai Bíró Mátyás – író, a magyar reformáció kiemelkedő
személyisége, protestáns hitvitázó
Ozorai Imre – az első magyar reformátorok egyike, katekizmus-író.
Mátyás Dévai Bíró Orthographia Ungarica (Kraków, 1549); książka znajduje się w zbiorach Magyar
Elektronikus Könyvtár (www.mek.oszk.hu)
Dévai Bíró Mátyás Orthographia Ungarica (Krakkó, 1549) című könyvének fotója a Magyar Elektronikus Könyvtár honlapján (www.mek.oszk.hu)
Hieronymus
Vietor nyomdája
Drukarnia
Hieronima Wietora
A krakkói Kázmérnegyedben állt, az egykori Skawinai-kapu helyén.
Hieronim Wietor
✔A magyar nyomdászat úttörője
✔Krakkói nyomdájában jelent meg:
▸1527-ben az első, magyar nyomtatott szöveget tartalmazó
könyv – egy német, lengyel és magyar értelmezéssel ellátott
latin beszédgyakorlat
▸1533-ban az első teljesen magyar nyelven íródott könyv
– Az Szent Pál levelei magyar nyelven
▸1538-ban az első helyesírási tárgyú ábécéskönyv,
▸1549-ben Dévai Bíró Mátyás Orthographia Ungarica című műve
Mieszcząca się w XVI w. w baszcie nieistniejącej już bramy Skawińskiej
na krakowskim Kazimierzu.
Hieronim Wietor:
✔pionier węgierskiego drukarstwa
✔wydał w swej oficynie w Krakowie:
▸w 1527 r. pierwszy drukowany tekst w języku węgierskim
– gramatykę łacińską z interpretacjami w języku węgierskim
▸w 1533 r. pierwszą węgierską książkę – Listy świętego Pawła
▸w 1538 r. pierwszy węgierski elementarz i podręcznik
ortografii
▸w 1549 r. dzieło Mátyása Dévai Bíró Orthographia Ungarica
A Hotel Saski
Hotel Saski
Ulica Bracka w Krakowie, fot. M. Żerański
A Bracka utca Krakkóban, fotó: M. Żerański
Budynek dawnej bursy węgierskiej, fot. M. Żerański
Az egykori magyar burza épülete, fotó: M. Żerański
Centrum Węgierskie w Krakowie, fot. Patrícia Pászt
A Krakkói Magyar Centrum, fotó: Pászt Patrícia
| 14 |
Hotel Saski w Krakowie, dawniej Pod Węgierskim Królem, fot. M. Żerański
A Hotel Saski, fotó: M. Żerański
✔a XIX. században „A Magyar Királyhoz” néven egy magyar
kereskedő: Knotz Mátyás tulajdonában állt
✔a XIX. század első felében Krakkó legnagyobb és leghíresebb
krakkói szállodája
✔elegáns báltermében koncertezett 1843. március 26-án, 27-én, és
28-án Liszt Ferenc magyar zeneszerző és zongoraművész
✔pierwotnie hotel Pod Węgierskim Królem stworzony w XIX w.
przez węgierskiego kupca Macieja Knotza
✔w XIX w. największy i najsławniejszy hotel w Krakowie
✔w eleganckiej sali balowej hotelu koncertował w dniach 26, 27 i 28
marca 1843 r. węgierski kompozytor i pianista Franciszek Liszt
| 15 |
www.kis-lengyelorszag.hu
Tarnów
Tarnów
✔ „ perła polskiego renesansu” – zabytkowa starówka,
średniowieczny układ ulic, renesansowy ratusz zwieńczony
attyką z maszkaronami, kamienice z XV–XVIII w., Bazylika
Katedralna, a w niej najwyższe w Europie renesansowe pomniki
nagrobne rodu Tarnowskich
✔ miasto wielokulturowe – współtworzone przez: Żydów,
Niemców, Ukraińców, Szkotów, Austriaków, Czechów, Cygan,
a także Węgrów
✔ w 1528 r. Jan Amor Tarnowski, hetman wielki koronny, gościł
w swym zamku w Tarnowie węgierskiego władcę Jana Zápolyę
✔ przy obecnym placu Bema tablica upamiętniająca miejsce
narodzin generała Józefa Zachariasza Bema
✔ w zbiorach Muzeum Okręgowego w Tarnowie pamiątki
związane z życiem i wojskową działalnością gen. Bema oraz 15
fragmentów Panoramy Siedmiogrodzkiej, przedstawiającej
bitwę o Sybin, zwycięską dla powstańców węgierskich
dowodzonych przez gen. Bema
✔ pomnik gen. Bema i napis Generał Józef Bem. Tarnowianin.
Bohater Polski i Węgier
✔ w Parku Strzeleckim sarkofag z prochami bohatera Wiosny
Ludów i tekstem Ojczulek Bem węgierskiej wolności największy
obrońca 1848–1849
✔ „ lengyel reneszánsz gyöngyszeme” – műemlék óváros,
középkori utcakép, mascaronos tégla-attikával díszített
reneszánsz városháza, XV-XVIII. századból származó
lakóházak, a Bazilika, és benne a Tarnowski család Európában
legmagasabb reneszánsz sírkövei
✔ sokkultúrájú város – története során a lengyeleken
kívül zsidók, németek, ukránok, skótok, osztrákok, csehek,
cigányok és magyarok alkották a város lakosságát
✔ 1528-ban Jan Amor Tarnowski, lengyel koronahetman
tarnówi várában vendégül látta Szapolyai János magyar
uralkodót
✔ Bem József tábornok szülőhelye és e tényt megörökítő
emléktábla
✔ A Bem tábornok életével és katonai tevékenységével
összefüggő emlékek, és az Erdélyi Panoráma 15 részlete
a tarnówi Helytörténeti Múzeum (lengy. Muzeum Okręgowe)
gyűjteményében
✔ Bem tábornok szobra és felirata „Bem József tábornok.
Tarnówi polgár. Lengyel és magyar hős.”
✔ A Népek Tavasza hősének hamvait őrző szarkofág
a Lövészparkban, felirata „Bem Apó a Magyar Szabadságharc
legnagyobb hadvezére 1848-1849”.
Miasto przyjaźni polsko-węgierskiej
A magyar-lengyel barátság városa
Ruiny zamku Tarnowskich, fot. M. Żerański
A Tarnowski-család várának romjai, fotó: M. Żerański
Plac Sándora Petőfiego w Tarnowie, fot. M. Żerański
Petőfi Sándor tér, fotó: M. Żerański
Kamienice przy rynku w Tarnowie, fot. M. Żerański
Házak a tarnówi Főtéren, fotó: M. Żerański
Na placu
im. Sándora Petőfiego:
A Petőfi Sándor téren:
✔ p opiersie Sándora Petőfiego, węgierskiego
poety romantycznego, adiutanta gen. Józefa
Bema
✔Brama Seklerska im. Józefa Bema i Sándora
Petőfiego
✔kopijniki poświęcone pamięci: Mihálya
Forgona, węgierskiego prawnika i żołnierza, oraz
Norberta Lippóczyego – Węgra, Honorowego
Obywatela Miasta Tarnowa, współzałożyciela
Towarzystwa Przyjaciół Węgier w Tarnowie
Mauzoleum gen. Józefa Bema, rys. M. Żerański
Bem tábornok mauzóleuma Tarnówban, M. Żerański rajza
Pomnik gen. Józefa Bema
w Tarnowie, fot. M. Żerański
Bem József tábornok szobra
Tarnówban, fotó: M. Żerański
Ratusz w Tarnowie, fot. K. Gzyl
A tarnówi Városháza – a Helytörténeti Múzeum
székhelye, fotó: K. Gzyl
| 16 |
✔ P etőfi Sándor romantikus költő, Bem József
tábornok segédtisztje mellszobra
✔ A Bem Józsefről és Petőfi Sándorról elnevezett
székelykapu
✔ A Forgon Mihály – magyar jogász és katona,
valamint a szintén magyar származású Lippóczy
Norbert, Tarnów díszpolgára, a Magyarbarátok
Társaságának társalapítója emlékére emelt
kopjafák
Bazylika Katedralna w Tarnowie, fot. M. Zaręba
A tarnówi Bazilika, fotó: M. Zaręba
| 17 |
www.kis-lengyelorszag.hu
Pieniny
A Pieninek
✔ jeden z najpiękniejszych przełomów rzecznych w Europie
✔ spływy na tratwach zapoczątkowane w 1832 r. przez Węgra
Józefa Szalaya
✔ Droga Pienińska ze Szczawnicy do Czerwonego Klasztoru
zbudowana z inicjatywy Józefa Szalaya
✔ grota z figurą św. Kingi i pozostałości Zamku Pienińskiego
– na trasie na najwyższy szczyt Pienin Trzy Korony
✔ E urópa legszebb folyókanyonjainak egyike
✔ A tutajozást 1832 óta szervezik, a magyar Szalay József
kezdeményezésére
✔ a Szczawnicából Vöröskolostorig vezető Pienini-utat Szalay
József kezdeményezésére építették
✔ a Szent Kinga szobrot őrző barlang és a pienini vár
maradványai – a Pieninek hegység legmagasabb pontjára,
a Három Koronára (lengy. Trzy Korony) vezető útvonalon
Przełom Dunajca
A Dunajec-áttörés (kanyon)
Niedzica
Nedec (lengy. Niedzica)
Zamek
✔ w
XIII w. węgierski szlachcic Kokosz Berzeviczy wzniósł nad
Dunajcem drewnianą strażnicę broniącą północnej granicy
Węgier, należącą przez kolejne pokolenia do węgierskich
właścicieli
✔ węgierski ród Salamonów – ostatni właściciele zamku
pochowani na rodowym cmentarzu Salamonów w Niedzicy
✔ hrabina Ilona Salamon – Węgierka, przyjaciółka Polski,
zasłużona dla polskiego podziemia w czasie II wojny światowej
✔ Muzeum Zamek w Niedzicy z kolekcją polskich hungarików
Dunajec (Nedec) vára
✔ A XIII. században egy magyar nemes, Berzeviczy Kakas
faépítésű őrtornyot építtetett a Dunajec partjára Magyarország
északi határát védendő, amelynek sok nemzedéken át magyar
tulajdonosai voltak
✔a magyar Salamon család – a vár utolsó tulajdonosai
a Salamon-család temetőkertjében nyugszanak
✔ Salamon Ilona grófnő – Lengyelország pártfogója, a II.
világháborúban a lengyel ellenállási mozgalom segítője
✔ A nedeci Vármúzeum, a lengyelországi hungaricumgyűjteménnyel
Muszyna, fot. J. Mysiński
Muszyna, fotó: J. Mysiński
Kościół w Muszynie, fot. M. Dymek
Muszynai templom, fotó M. Dymek
Dom Zdrojowy w Szczawnicy, fot. B. Czerwiński
Gyógyüdülő Szczawnicában, fotó: B. Czerwiński
SZCZAWNICA
Szczawnica
Józef Szalay:
✔ zbudował pierwsze łazienki, restaurację, nowe pensjonaty,
Kaplicę Zdrojową, dał oprawę architektoniczną odkrytym
źródłom wód mineralnych, powiększył Park Górny
✔ wydał pierwszy przewodnik turystyczny po Szczawnicy
i Album Szczawnickie z własnymi rysunkami
✔ zorganizował pierwsze spływy Przełomem Dunajca
✔ rozpoczął budowę tzw. Drogi Pienińskiej, łączącej Szczawnicę
z Czerwonym Klasztorem
Szalay József:
✔ Megépíttette az első fürdőket, új villákat és panziókat
emeltetett, a felfedezett forrásokat megfelelő építészeti
köntösbe bújtatta, bővítette a Felső Parkot (lengy. Park Górny)
✔ Megjelentette a Szczawnicát bemutató első útikönyvet és
kiadott egy saját rajzaival díszített albumot Szczawnicai album
címmel
✔ megszervezte az első dunajeci tutajos-utakat
✔ kezdeményezte a Szczawnicát és Vöröskolostort (szlov.
Červený Kláštor) összekötő ún. Pienini-út megépítését
Uzdrowisko założone
przez węgierską rodzinę Szalayów
MUSZYNA
Zamek
✔ u zdrowisko ze źródłami leczniczych wód mineralnych
✔ w 1209 r. węgierski król Andrzej II zezwolił na pobieranie cła
nad rzeką Poprad koło Muszyny
✔ przebiegał tędy szlak handlowy nazywany węgierskim,
strzeżony przez muszyński zamek, wybudowany być może
w XIII w. przez węgierski ród Berzeviczych
✔ w 1474 r. wojska węgierskiego króla Macieja Korwina
zniszczyły zamek, który odbudowali Węgrzy nakazem traktatu
ze Starej Wsi Spiskiej
Zamek Dunajec w Niedzicy, rys. M. Żerański
Dunajec (Nedec) vára, M. Żerański rajza
Spływ na tratwach Przełomem Dunajca, fot. P. Gębuś
A Dunajec-áttörés (kanyon) a Pieninekben, fotó: P. Gębuś
| 18 |
Ruiny zamku Czorsztyn i zamek Dunajec w Niedzicy, fot. arch. UMWM
Czorsztyn és Dunajec vára Nedecben, fotó: az UMWM archívumából
Szczawnica, fot. J. Waruś
Szczawnica, fotó: J. Waruś
A magyar Szalay család által
létrehozott gyógyüdülőhely
Muszyna
A vár
✔ Á sványi-, és gyógyforrásokban gazdag gyógyüdülőhely
✔ 1209-ben II. András magyar király vámszedést engedélyezett
a Muszyna melletti Poprád folyó mentén
✔ Erre vezetett a „magyar út”-ként ismert híres kereskedelmi
útvonal, biztonságát a muszynai vár biztosította, amelyet
a magyar nemesi Berzeviczy család építtetett valószínűleg
a XIII. században
✔ 1474-ben Hunyadi Mátyás seregei elpusztították a várat,
amelyet a magyarok a Szepesófaluban kötött lengyel-magyar
megállapodás értelmében újjáépítettek
| 19 |
www.kis-lengyelorszag.hu
STARY SĄCZ
ÓSZANDEC
(lengy. Stary Sącz)
✔ z achowana średniowieczna zabudowa rynku uznana
za rezerwat urbanistyczny
✔ klasztor Klarysek ufundowany w 1280 r. przez
przybyłą z Węgier księżnę Kingę
✔ kościół klasztorny Świętej Trójcy – sanktuarium
św. Kingi; XIV-wieczna kaplica św. Kingi
z relikwiami świętej i drewnianą figurą stojącej
na odwróconej koronie św. Kingi, symbolizującą
porzucenie władzy książęcej dla życia klasztornego
✔ Brama Seklerska – dar górali seklerskich
z Siedmiogrodu dla papieża Jana Pawła II podczas
uroczystości kanonizacyjnych błogosławionej
Kingi (16 czerwca 1999 r.)
✔ ołtarz polowy z wizerunkiem św. Kingi, przy którym
celebrowana była msza kanonizacyjna bł. Kingi
✔ K özépkori alacsony épületegyüttes
✔ A klarissza kolostort az 1280-ban a Magyarországról
Ószandecbe érkezett Kinga hercegnő alapította
✔ Szentháromság-templom – Szent Kinga szentély;
a szent ereklyéit őrző XIV. századi Szent Kingakápolna, és a kolostoralapítót királyi öltözékben,
egy fordított koronán állva ábrázoló faszobor, amely
az uralkodói hatalomról a zárdai élet javára történő
lemondást szimbolizálja
✔ Székelykapu – az erdélyi székelyek ajándéka II.
János Pál pápának, Boldog Kinga szenttéavatási
szertartása alkalmából (1999. június 16).
✔ A Szent Kinga képmását megjelenítő tábori
oltár, amelynél az ószandeci kolostor alapítójának
szenttéavatási miséjét celebrálták
GORLICE
i LIMANOWA
Gorlice és
Limanowa
Cmentarze żołnierzy poległych w czasie I wojny
światowej:
✔cmentarz wojskowy nr 91 na Górze Cmentarnej
w Gorlicach żołnierzy armii austro-węgierskiej,
rosyjskiej i niemieckiej, którzy zginęli w 1915 r.
w bitwie pod Gorlicami
✔cmentarz wojskowy nr 368 na Jabłońcu
w Limanowej żołnierzy armii austro-węgierskiej
i rosyjskiej, poległych w grudniu 1914 r. w czasie walk
o wzgórze Jabłoniec
✔ na cmentarzu w Limanowej kaplica-mauzoleum
węgierskiego pułkownika Othmara Muhru
i pomnik z napisem: „W dniach 11–12 XII 1914 polegli
wraz z Panem Pułkownikiem huzarzy drogiej krwi
i twardej pięści. Ku czci węgierskiej, niemej wierności”
✔ I. világháborús katonatemetők
✔ A gorlicei Temető-dombon fekvő 91. sz. katonai
temetőben osztrák-magyar, orosz és német katonák
nyugszanak, akik 1915. vesztették életüket a gorlicei
ütközetben
✔ A limanowai Jabłoniec dombon fekvő 368 sz.
katonai temető az osztrák-magyar és orosz
hadsereg katonáinak állít emléket, akik 1914.
decemberében vesztették életüket a Jabłoniecdombért folytatott csatában
✔ A magyar Muhr Ottmár ezredes mauzóleumkápolnája és katonai emlékmű a limanowai
temetőben, felirata: „1914. december 11–12-én,
ezredes urukkal együtthalt huszárok drága vérének,
kemény öklének, szótlan magyar hűségének
emlékére”
Cmentarz wojskowy w Gorlicach, fot. M. Czapla
A katonai temető Gorlicében, fotó: M. Czapla
Cmentarz wojskowy w Limanowej, fot. A. Łabno
Państwowe
Muzeum
Auschwitz-Birkenau
Brama Seklerska w Starym Sączu, fot. S. Gacek
Az ószandeci székelykapu, fotó: S. Gacek
Klasztor Klarysek w Starym Sączu, fot. arch. UMWM
A Stary Sącz-i (ószandeci) klarissza kolostor, fotó: az UMWM archívumából
| 20 |
✔ m
iejsce pamięci, cmentarz-pomnik dla ponad
miliona ludzkich istnień różnych narodowości, w tym
Węgrów
✔Imre Kertész – węgierski Żyd, więzień obozu
koncentracyjnego Auschwitz, laureat Literackiej
Nagrody Nobla, autor powieści Los utracony i słów:
Nawet jeśli mówię o czymś zupełnie innym, mówię
o Auschwitz
✔ wystawa narodowa Zdradzony obywatel. Pamięci
ofiar Holocaustu z Węgier, pokazującej okupację
hitlerowską i sytuację Żydów na Węgrzech w czasie
II wojny światowej
✔ historyczny wagon-pomnik poświęcony pamięci
Żydów z Węgier
A limanowai katonai temető, fotó: A. Łabno
Az Auschwitz-Birkenau Állami
Múzeum
✔ E mlékhely, egy több mint egymillió emberi élet,
köztük számtalan magyar emlékére emelt emlékműtemető
✔ Kertész Imre – magyar zsidó, az auschwitzi
koncentrációs tábor egykori rabja, irodalmi Nobeldíjas, a Sorstalanság című regény és az alábbi szavak
szerzője: Ha látszólag egészen másról beszélek, akkor is
Auschwitzról beszélek
✔ Az elárult állampolgár. A magyar holokauszt
emlékére című nemzeti kiállítás, amely
a magyarországi hitleri megszállást és a magyar
zsidók II. világháborús helyzetét mutatja be
✔ A magyarországi zsidók emlékének szentelt
történelmi vagon-emlékmű
| 21 |
Obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau,
fot. S. Gacek
Az Auschwitz-Birkenau koncentrációs tábor,
fotó: S. Gacek
www.kis-lengyelorszag.hu
WIELICZKA
Wieliczka
✔ w
pisana na pierwszą Listę Światowego Dziedzictwa
Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO
✔ skansen górnictwa solnego
✔ podziemny świat soli, a w nim Trasa Turystyczna, Szlak
Pielgrzymkowy, multisensoryczna Trasa Górnicza, solne
uzdrowisko, restauracja itp.
✔ kaplica pw. św. Kingi – najbogatsza w formie podziemna
świątynia na świecie, w miejscu gdzie przez lata wydobywano
bryłę soli zielonej; w ołtarzu głównym solna figura św. Kingi
i relikwie tej świętej
✔ a z UNESCO kulturális és természeti világörökségének első
listáján szerepel
✔a kősóbányászat skanzenje
✔ a só földalatti birodalma, turisztikai, zarándok
és multiszenzorikus bányászati útvonallal, sós
gyógykezelésekkel, étteremmel, stb.
✔ Szent Kinga-kápolna – a világ leggazdagabb kialakítású
földalatti temploma, egy hatalmas zöld sótömb egykori
kitermelésének helyén; a főoltárban Szent Kinga sószobra és
a szent ereklyéi
Bochnia
Bochnia
✔zabytkowa kopalnia soli w Bochni – najstarsza w Europie
kopalnia, w której rozpoczęto wydobycie soli kamiennej
✔ podziemny solny świat kopalni oferuje: multimedialną trasę
turystyczną, zabytkowe wyrobiska, kaplicę pw. św. Kingi,
dawne urządzenia górnicze, kolejkę górniczą, solne sanatorium
✔ Komora Ważyn w kopalni – największe podziemne
pomieszczenie w Europie bez podpór wykonane przez
człowieka
✔ przy placu św. Kingi w Bochni kościół pw. św. Mikołaja,
a w nim gotycka kaplica św. Kingi
✔ A
műemlék Bochniai sóbánya – Európa legrégebbi
kősóbányája
✔ A földalatti sóbirodalom kínálata: multimediális turisztikai
útvonal, műemlék jellegű tárnák, Szent Kinga-kápolna,
egykori bányászati munkaeszközök, bányászvasút,
sószanatórium
✔ A bánya „Ważyn” kamrája – az ember által kivájt, támasztékok
nélküli, legmagasabb európai földalatti helyiség
✔ Szent Miklós-templom a bochniai Szent Kinga téren, benne
a gótikus Szent Kinga-kápolna
Kopalnia soli kamiennej
Szyb Sutoris w Kopalni Soli „Bochnia”, rys. M. Żerański
A Sutoris akna a Bochniai sóbányában, M. Żerański rajza
Kaplica św. Kingi w kopalni w Bochni, fot. D. Popovic
A Szent Kinga-kápolna a Bochniai sóbányában, fotó: D. Popovic
Kopalnia Soli w Wieliczce, fot. arch. UMWM
A Wieliczkai sóbánya, fotó: az UMWM archívumából
Kaplica św. Kingi w kopalni w Wieliczce, fot. arch. UMWM
A Szent Kinga-kápolna a Wieliczkai Sóbányában, fotó: az UMWM archívumából
Podziemne
królestwo soli
A só földalatti
birodalma
✔ l egenda o węgierskiej królewnie Kindze, która odnalazła
swój pierścień w podkarpackich pokładach solnych
✔ księżna Kinga, po zawarciu w 1247 r. małżeństwa z księciem
krakowsko-sandomierskim Bolesławem Wstydliwym,
inicjowała prace górnicze w Małopolsce
✔ 1198 r. – najstarszy zapis o małopolskiej soli – z solanek
na terenie Bochni otrzymywano przez odparowanie tzw. sól
warzoną
✔ 1251 r. – odkrycie bogatych złóż soli kamiennej
w Małopolsce
✔ L egenda a magyar királylányról, Kingáról, aki egy
kis-lengyelországi sótömbben találta meg gyűrűjét
✔ Kinga hercegnő, a Szemérmes Boleszlávval 1247-ben
kötött házasság után inspirálta a bányászati munkálatok
megkezdését Kis-Lengyelországban
✔ 1198 – a kis-lengyelországi sóról szóló legősibb
feljegyzés – Bochnia területén számos sós forrásból
nyertek ún. főzött sót lepárlásos eljárással
✔ 1251 – gazdag kősó lelőhelyek felfedezése
Kis-Lengyelországban
Wieliczka i Bochnia
A sóbánya
Wieliczka és Bochnia
| 22 |
Zamek Żupny w Wieliczce, fot. M. Zaręba
A Wieliczkai Ispáni Palota, fotó: M. Zaręba
Kościół św. Mikołaja w Bochni, fot. M. Żerański
A Szent Miklós-templom, fotó: M. Żerański
| 23 |
www.kis-lengyelorszag.hu
Małopolski
System Informacji
Turystycznej
Kis-Lengyelországi
Turisztikai
Információs Rendszer
Zamek w Dębnie, fot. M. Żerański
A dębnói vár, fotó: M. Żerański
Mury obronne Biecza, fot. arch. UMWM
A bieczi városfal, fotó: az UMWM archívumából
BIECZ
Biecz
✔ u lubione miasto Jadwigi Andegaweńskiej, przybyłej
z Węgier w XIV w. królowej Polski
✔ Oratorium Królowej Jadwigi w kolegiacie pw. Bożego
Ciała – komnata z balkonem, w której modliła się
św. Jadwiga; obecnie przechowywane są tu relikwie świętej
✔ szpital Świętego Ducha – założony w 1395 r. przez
królową Jadwigę, najstarszy budynek szpitalny w Polsce
✔ średniowieczne piwnice pod miastem, w których
przechowywano beczki z węgrzynem – winem
przywożonym z Węgier
✔ A XIV. században Magyarországról Lengyelországba érkező
Anjou Hedvig lengyel királynő kedvenc városa
✔ Hedvig Királynő Oratóriuma a Jézus Szent Testének
szentelt plébániatemplomban – egy erkélyes terem,
amelyben a királynő imádkozott; itt őrzik a szent ereklyéit
✔ Szentlélek kórház – 1395-ben alapította Hedvig királynő,
ez Lengyelország legrégebbi kórházépülete
✔ középkori borospincék a város alatt, amelyekben egykor
Magyarországról importált borokat tároltak
Dębno
Dębno
✔ z amek rycerski, którego właścicielem w XVI w. był Węgier
Ferenc Wesselényi, sekretarz króla Stefana Batorego
✔ na zamku w Dębnie przebywał od jesieni 1589 r. do maja
1590 r. węgierski poeta Bálint Balassi
✔ nad potokiem Niedźwiedź XVIII-wieczna rzeźba św. Kingi
w stroju klaryski
| 24 |
✔ A dębnói vár tulajdonosa a XVI. században a magyar
Wesselényi Ferenc, Báthory István titkára és bizalmasa volt
✔ 1589. őszétől 1590. májusáig a dębnói várban tartózkodott
Balassi Bálint magyar költő
✔ A Niedźwiedź patak fölött álló XVIII. századi, a szentet
klarissza öltözetben ábrázoló Szent Kinga szobor
WYBRANE PUNKTY INFORMACJI TURYSTYCZNEJ
Kraków
Sieć Informacji Miejskiej – www.infokrakow.pl
✔Pawilon Wyspiańskiego, pl. Wszystkich Świętych 2,
tel.: 12 616 18 86
✔Sukiennice, Rynek Główny 1/3, tel.: 12 433 73 10
✔Międzynarodowy Port Lotniczy Balice, tel.: 12 285 53 41
✔ul. Powiśle 11, tel.: 513 099 688
✔ul. Szpitalna 25, tel.: 12 432 01 10
✔ul. św. Jana 2, tel.: 12 421 77 87
✔ul. Józefa 7, tel.: 12 422 04 71
Wspólny adres e-mail dla punktów informacji miejskiej:
[email protected]
Nowy Sącz
Centrum Informacji Turystycznej, ul. Szwedzka 2
tel.: 18 444 24 22, e-mail: [email protected]
Tarnów
Tarnowskie Centrum Informacji, Rynek 7
tel.: 14 688 90 90, e-mail: [email protected]
Wadowice
Wadowickie Centrum Informacji Turystycznej, ul. Kościelna 4
tel.: 33 873 23 65, e-mail: [email protected]
Oświęcim
Miejski Punkt Informacji Turystycznej, ul. Leszczyńskiej 12
tel.: 33 843 00 91, e-mail: [email protected]
Zakopane
Centrum Informacji Turystycznej, ul. Kościeliska 7
tel.: 18 201 20 04, e-mail: it.zak[email protected]
TURISZTIKAI INFORMÁCIÓS PONTOK
Krakkó
Helyi Információs Hálózat – www.infokrakow.pl
✔Wyspiański Pawilon, Wszystkich Świętych tér 2,
tel.: +48 12 616 18 86
✔Sukiennice, Főtér (Rynek Główny) 1/3, tel.: +48 12 433 73 10
✔Balice Nemzetközi Repülőtér, tel.: +48 12 285 53 41
✔Powiśle u. 11, tel.: +48 513 099 688
✔Szpitalna u. 25, tel.: +48 12 432 01 10
✔św. Jana u. 2, tel.: +48 12 421 77 87
✔Józefa u. 7, tel.: +48 12 422 04 71
A helyi információs pontok közös e-mail címe:
[email protected]
Újszandec (Nowy Sącz)
Turisztikai Információs Központ, Szwedzka u. 2,
tel.: +48 18 444 24 22, e-mail: [email protected]
Tarnów
Tarnówi Információs Központ, Főtér (Rynek) 7,
tel.: +48 14 688 90 90, e-mail: [email protected]
Wadowice
Wadowicei Turisztikai Információs Központ, Kościelna u. 4,
tel.: +48 33 873 23 65, e-mail: [email protected]
Oświęcim
Helyi Turisztikai Információs Pont, Leszczyńskiej u. 12,
tel.: +48 33 843 00 91, e-mail: [email protected]
Zakopane
Turisztikai Információs Központ, Kościeliska u. 7,
tel.: +48 18 201 20 04, e-mail: [email protected]
www.visitmalopolska.pl
| 25 |
www.kis-lengyelorszag.hu
www.kis-lengyelorszag.hu
Stowarzyszenie

Podobne dokumenty