w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku

Komentarze

Transkrypt

w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
W NUMERZE:
WIEŚCI Z WOJEWÓDZTWA
4
Pomorskie na Targach Grüne Woche
Z ŻYCIA POMORSKIEGO OŚRODKA DORADZTWA ROLNICZEGO
7
9
12
14
15
16
Od Famoboksera do Challengera
O nas: Działalność doradcza w powiecie malborskim
O nas: BP ODR w Nowym Dworze Gdańskim - o powiecie i o sobie
O ochronie ziemniaków w Lubaniu
Seminarium ziemniaczane w Strzelinie
Święto Producentów Mleka
POMORSKA IZBA ROLNICZA
17
18
19
20
21
22
23
24
Posiedzenie Rady Powiatowej PIR Powiatu Nowodworskiego
Posiedzenie Rady Powiatowej PIR Powiatu Malborskiego
Posiedzenie Rady Powiatowej PIR Powiatu Kartuskiego
Nie tylko zboże zapełnia trzos - wsparcie dla osób chcących odejść
z rolnictwa
Posiedzenie Rady Powiatowej PIR z powiatu Puck
Składka zdrowotna rolników w Trybunale Konstytucyjnym
Łatwiejsze przetargi
III Powiatowy Turniej Kół Gospodyń Wiejskich
DLA WSI I REGIONU
25
28
29
30
Zmiany w przyznawaniu
płatności bezpośrednich
w 2012 roku
str. 25
Od 15 marca do 15 maja br. w ARiMR
można składać wnioski o przyznanie
pomocy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2012 r. Warto
zauważyć, że w systemach tych nastąpiły zmiany polegające m.in. na
tym, że ARiMR będzie finansowała
więcej rodzajów płatności niż w ubiegłym roku.
Zmiany w przyznawaniu płatności bezpośrednich w 2012 roku
Ogólnopolska sieć gospodarstw edukacyjnych
Za wypalanie traw grożą kary
Aktualne informacje prawne dla rolnictwa
ZARZĄDZANIE GOSPODARSTWEM ROLNYM
32
33
VAT - czy warto na niego przejść?
Sytuacja na rynku rzepaku
NA POLACH I ŁĄKACH
34
35
36
Nowe minimalne normy
GMO w rolnictwie
Przypominamy – kwiecień
W CHLEWNI I OBORZE
38
40
42
44
45
Co w hodowli bydła?
Aby knur spełnił nasze oczekiwania
Bioasekuracja w chlewniach
Przypominamy - kwiecień
Wykaz hodowców trzody chlewnej objętych oceną wartości użytkowej...
W TROSCE O ŚRODOWISKO
48
49
51
Podsumowanie zadań badawczych w zakresie rolnictwa ekologicznego
Monitorowanie szkodników w uprawach ogrodniczych
Biogazownie - czy warto je budować?
Z WIZYTĄ U ROLNIKA
52
Specjalizacja - kury nieśne
DONIESIENIA
54
55
55
56
57
59
O ryzyku w rolnictwie
Uroczyste pożegnanie
Konkurs „Dla wytrwałych” rozstrzygnięty
Sprzątanie Świata
II Powiatowy Turniej Kół Gospodyń Wiejskich w Kartuzach
Przykład do naśladowania
W DOMU I ZAGRODZIE
60
61
Nie zapominajmy o agreście
Polubić kasze
OFERTY
ROZRYWKA DLA DOROSŁYCH I DLA DZIECI
RAPORT Z RYNKU
VAT - czy warto na niego
przejść?
str. 32
Taką decyzję musi podjąć każdy rolnik
ryczałtowy samodzielnie, po dokładnej analizie swojego gospodarstwa.
Co brać pod uwagę przed ewentualnym przejściem na rozliczanie się
na zasadach ogólnych z podatku od
towarów i usług?
Aby knur spełnił nasze
oczekiwania
str. 40
Kiedy zaczniemy narzekać, że nasz
rozpłodnik nie ma chęci do krycia, że
zatuczył się lub ma kłopoty z kończynami, nie szukajmy winy u producenta, od którego kupiliśmy knura, lecz
zastanówmy się, czy wina nie leży po
naszej stronie.
Wieści z województwa
Pomorskie na Targach Grüne Woche
Targi Grüne Woche to największe i najważniejsze w Europie spotkanie przedstawicieli przemysłu
spożywczego, rolnego, ogrodnictwa i agroturystyki. Województwo pomorskie reprezentowali
na nich, w dniach 19 - 21 stycznia 2012 r., Członek Zarządu Województwa Pomorskiego Czesław
Elzanowski oraz radni Sejmiku Województwa Pomorskiego Mirosław Batruch (Przewodniczący
Komisji Rolnictwa) i Piotr Gontarek (Przewodniczący Komisji Rewizyjnej).
77. „Zielony Tydzień”
Międzynarodowe Targi Rolno-Spożywcze Grüne
Woche (niem. zielony tydzień) to jedno z najważniejszych spotkań producentów oraz przetwórców żywności z całego świata. Podczas tegorocznej, 77. edycji targów, która odbyła się w dniach 19 - 28 stycznia 2012 r.,
na powierzchni 115 tys. m2 zaprezentowało się ponad
1600 wystawców z 59 krajów.
Impreza przyciąga tłumy konsumentów, którzy
nie tylko chcą spróbować narodowych przysmaków,
ale także kupić wysokiej jakości żywność. „Zielony Tydzień” to ponad 300 ciekawych imprez towarzyszących
– wykładów, konferencji, sympozjów, a także pokazów
rękodzielnictwa i występów zespołów ludowych.
Tegorocznym targom towarzyszyło Światowe Forum
dla Wyżywienia i Rolnictwa oraz Berliński Szczyt Ministrów Rolnictwa. Głównym tematem forum było „Bezpieczeństwo żywnościowe poprzez zrównoważony rozwój
– wykorzystanie w rolnictwie ograniczonych zasobów”.
– „Zielony Tydzień” to doskonałe miejsce do dyskusji o sprawach ważnych dla rolnictwa. Spotykamy tu grono naszych
dobrych partnerów, a i nasza oferta jest niezwykle bogata
– powiedział dziennikarzom Marek Sawicki, Minister
Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który gościł na naszym stoisku i smakował pomorskich specjałów.
Pomorze smakuje!
Polska była reprezentowana przez 12 województw,
pod wspólnym hasłem „Polska schmeckt!” – „Polska
smakuje!”.
– Chwaliliśmy się tym, co na Pomorzu najsmaczniejsze
i najzdrowsze - podkreśla Wicemarszałek Czesław Elzanowski - A są to m.in. miody, wspanałe sery czy gęsina.
Województwo pomorskie reprezentowały trzy firmy będące członkami sieci Dziedzictwo Kulinarne Pomorskie: Spółdzielnia Mleczarska „Skarszewy”, mająca
w swym asortymencie tradycyjne, długo dojrzewające
sery, Pasieka Dębowa z Dębogórza – firma rodzinna
wytwarzająca miody z dodatkami owocowymi i bakaliami oraz Ferma Gęsi Andrzeja Dzienisza z Dębogórza. Obecni byli także przedstawiciele PPHU Drobgen
z Sierakowic – producent naturalnych wyrobów z gęsi
i kaczki, Kapituła Kulinarna Gdańskie Smaki, prezentująca na targach gdańskie pralinki marcepanowe oraz
browar Amber z Bielkówka – jeden z najnowocześniejszych wśród małych i średnich browarów w Polsce,
producent piw opatrzonych znakiem Ministerstwa Rolnictwa „Poznaj Dobrą Żywność”. Kulinarne prezentacje
tradycyjnych potraw z Pomorza przygotowało Stowarzyszenie Agroturystyczne „Kościerska Chata”. Promocję pomorskich produktów wspierał swym śpiewem kaszubski dziecięcy zespół regionalny Niezabôtci z gminy
Stężyca.
4
Minister Rolnictwa Marek Sawicki spróbował kaszubskiej tabaki
Zespół Niezabôtci ze Stężycy z Ministrem Rolnictwa Markiem Sawickim
i delegacją Samorządu Województwa Pomorskiego
Delegacja pomorska odbyła wiele spotkań, m.in.
z polskimi wystawcami z innych województw, a także
z Richardem Bartschem – Prezydentem Okręgu Środkowej Frankonii, regionu partnerskiego województwa
pomorskiego. Z prezydentem Bartschem poruszono temat współpracy województwa pomorskiego z Centrum
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Wieści z województwa
Kształcenia Rolników w Triesdorfie. Pomorskie stoisko
odwiedzili także m.in. ambasador RP w Niemczech Marek Prawda, Dyrektor Fundacji Programów Pomocy dla
Rolnictwa FAPA Przemysław Litwiniuk oraz Wiceminister Gospodarki Ilona Antoniszyn-Klik i Wiceminister
Rolnictwa Kazimierz Plocke.
Od lewej: Członek Zarządu Województwa Pomorskiego
- Czesław Elzanowski, Prezydent Okręgu Środkowej Frankonii
- Richard Bartsch i producent gdańskich pralinek marcepanowych
- Bogdan Kwapisiewicz
Od prawej: Wiceminister Rolnictwa - Kazimierz Plocke,
Edyta Klasa z UMWP, Jakob Baron - przedstawiciel PPHU Drobgen
oraz Zdzisław Dopierała - Prezes SM Skarszewy
Pomorskie
specjały cieszyły się
dużym
zainteresowaniem
zwiedzających
Udział w targach Grüne Woche został sfinansowany
ze środków Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich.
Prezentacja województwa pomorskiego
Dorota Perfikowska
Departament Współpracy Zagranicznej UMWP
Edyta Klasa
Departament Środowiska i Rolnictwa UMWP
„Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie.”
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
5
Ogłoszenie
6
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
60 LAT PRACY DORADCZEJ ODDZIAŁU PODR W STARYM POLU
Od Famoboksera do Challengera
Ż
uławy to zasobna kraina rolnicza wymagająca od
tych, którzy na niej gospodarują profesjonalizmu
i pokory. Na przestrzeni dziesięcioleci zmieniały
się technologie, przybywało techniki, a co najważniejsze weszły nowe pokolenia rolników, lepiej wykształconych, bardziej aktywnych, traktujących rolnictwo jak
biznes, a nie „sentymentalną” działalność.
Skok cywilizacyjny, techniczny i technologiczny
na wsi i w rolnictwie Żuław i Powiśla, a szerzej Pomorza i Warmii, był możliwy dzięki zaangażowaniu wielu ludzi i firm. Znaczącą rolę, w tym procesie, wypełnił
i dalej wypełnia Ośrodek w Starym Polu. Najkrócej
ostatnie 60 lat można scharakteryzować tak: historia
Ośrodka w Starym Polu skupia, jak w soczewce, przemiany i dokonania na wsi i w rolnictwie regionu.
Zaczęło się w 1952 roku od powołania w Starym
Polu Terenowego Zakładu Naukowo-Badawczego podległego Centralnemu Instytutowi Rolniczemu, a później
Instytutowi Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa.
Podstawowym celem tegoż zakładu było zagospodarowanie regionu Żuław. Prace koncentrowały się na
opracowaniu naukowych podstaw do kompleksowego, rolniczego zagospodarowania tego regionu oraz
na wdrażaniu i upowszechnianiu osiągnięć nauki do
praktyki rolniczej. Wiele prac doświadczalnych i wdrożeniowych, dotyczących melioracji, uprawy, nawożenia
i ochrony roślin oraz hodowli bydła, owiec i renowacji użytków zielonych, prowadzono we własnym gospodarstwie rolnym na powierzchni ok. 80 ha. Okres
ten zaowocował wieloma opracowaniami naukowymi
i ich praktycznym zastosowaniem, co przyczyniło się do
szybszego zagospodarowania Żuław po zniszczeniach
wojennych.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
W 1956 roku Zakład Naukowo-Badawczy przemianowano na Rolniczy Rejonowy Zakład Doświadczalny,
zmieniając też jego profil pracy z naukowo-badawczego
na wdrożeniowo-upowszechnieniowy i szkoleniowy.
Powiększył się teren oddziaływania o rejon Powiśla,
obejmując łącznie połowę ówczesnego województwa
gdańskiego. W tym też okresie powołano Ośrodek Ćwiczebny dla służby rolnej oraz Terenowy Ośrodek Informacji Naukowej, Ekonomicznej i Technicznej, a następnie
utworzono Dział inspektorów zakładowych i powiatowych doradztwa specjalistycznego. Działalność Zakładu
skupiała się na pracach doświadczalno-wdrożeniowych,
informacji rolniczej, szkoleniu kadry inżynieryjno-technicznej i rolników, doradztwie dla gromadzkich służb
rolnych i rolników oraz na upowszechnianiu szeroko
rozumianego postępu rolniczego.
W tym też czasie następował rozwój i rozbudowa
przyzakładowego gospodarstwa, którego powierzchnia wzrosła do ponad 500 ha. Wybudowano nową bazę
administracyjno-szkoleniową i urządzono laboratorium
7
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
chemiczne. Główne osiągnięcia tego okresu to postęp
w upowszechnianiu nawożenia mineralnego oraz w
chemicznym zwalczaniu chwastów, wprowadzenie
plenniejszych odmian zbóż, racjonalne zagospodarowywanie użytków zielonych i wdrażanie nowych metod
konserwacji pasz, podjęcie pracy hodowlanej - sprowadzono bydło rasy holenderskiej i owce rasy Texel.
W 1975 roku, po reformie administracji, na bazie
ówczesnego RRZD powołano Wojewódzki Ośrodek Postępu Rolniczego, który swym działaniem objął nowo
powstałe województwo elbląskie. WOPR przejął praktycznie wszystkie zadania realizowane wcześniej przez
Rolniczy Rejonowy Zakład Doświadczalny oraz przez
Wojewódzki Ośrodek Rolniczego Szkolenia Kursowego.
Zakres jego działalności został poszerzony o organizację
kursów kwalifikacyjnych i mistrzowskich oraz na prawo
jazdy ciągnikowe, a w późniejszym okresie (od 1979 r.)
zespołów przysposobienia rolniczego. W 1983 roku do
WOPR przekazana została część gminnej służby rolnej,
a wraz z nią i zadania dotyczące upowszechniania postępu, doradztwa rolniczego oraz szkoleń masowych
rolników. W okresie funkcjonowania WOPR osiągnięty został znaczący postęp w technologiach roślinnych
i zwierzęcych, co wpłynęło na znaczne zwiększenie wydajności. Do istotnych osiągnięć należy również zaliczyć
uzyskanie kwalifikacji zawodowych przez ponad 15000
rolników na kursach kwalifikacyjnych i mistrzowskich,
w zespołach PR i na kursach ciągnikowych. W latach
1976 - 1981 funkcjonował w Ośrodku zamiejscowy
punkt konsultacyjny ART Olsztyn, w którym dyplom
inżyniera uzyskało około 500 osób. Ostatnie lata funkcjonowania WOPR to wprowadzenie doradztwa problemowego, zoptymalizowanych technologii oraz rozwijanie informacji rynkowej.
W 1991 roku WOPR został podzielony na część
doradczą, którą przejął nowo utworzony Ośrodek Doradztwa Rolniczego i część produkcyjną, która pozostała w gospodarstwie rolnym. W tym czasie doradztwo
przeszło ewolucję od technologicznego poprzez technologiczno-optymalizacyjne do ekonomiczno-finansowego i prawnego. Nastąpił znaczący rozwój informacji
rynkowej. Kontynuowane były prace doświadczalne na
powierzchni 34 ha gruntów użyczonych przez AWRSP.
Rozwijała się działalność laboratorium chemicznego,
pracowni komputerowej i WGD oraz zaplecza dydaktyczno-hotelowego. Pojawiły się nowe kierunki
w doradztwie, jak marketing, mała przedsiębiorczość,
agroturystyka itp. W okresie tym realizowano Polsko-Izraelski Program Mleczarski. Największym osiągnięciem ODR, w jego krótkiej historii, było kreatywne
oddziaływanie na przemiany zachodzące na wsi i w rolnictwie, a w szczególności związane z restrukturyzacją
rolnictwa i modernizacją gospodarstw z udziałem środków Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Wraz z początkiem 1999 roku Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Starym Polu stał się Regionalnym
Centrum Doradztwa Rozwoju Rolnictwa i Obszarów
Wiejskich i wszedł w skład powołanego przez Ministra
Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Krajowego Cen-
8
trum Doradztwa Rozwoju Rolnictwa i Obszarów Wiejskich z siedzibą w Brwinowie k. Warszawy. Centrum
realizowało dotychczasowe zadania ośrodka na obszarze byłego województwa elbląskiego oraz działalność
wspierającą politykę rolną państwa oraz procesy integracyjne z Unią Europejską na obszarze województw
pomorskiego, warmińsko-mazurskiego i podlaskiego.
Główne osiągnięcia tego okresu to szerokie rozpropagowanie idei integracji europejskiej oraz wsparcie i pomoc
rolnikom w pozyskiwaniu środków z funduszy przedakcesyjnych SAPARD oraz po wstąpieniu do UE z funduszy strukturalnych.
Od 2005 roku Ośrodek w Starym Polu wszedł jako
Oddział w struktury Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Gdańsku. Od tego czasu działalność
doradczą prowadzi w powiecie kwidzyńskim, sztumskim, malborskim i nowodworskim. Ponadto realizuje
doradztwo specjalistyczne, informację i szkolenia na
całych Żuławach i Powiślu, stając się nieformalnym
Oddziałem Żuławskim PODR. Dużym osiągnięciem
Oddziału są konferencje dla rolników oraz targi i wystawy organizowane przy bardzo wysokiej frekwencji.
Z sukcesem prowadzona jest współpraca z krajami
objętymi programem pomocy rozwojowej MSZ, w ramach której przeszkolono, na dwutygodniowych kursach w Starym Polu, około 2000 osób z Ukrainy, Mołdowy, Gruzji i Białorusi.
Sześćdziesięcioletnia historia doradztwa rolniczego w Starym Polu zapisana została pracą ponad 900
osób, które oddały całą swoją wiedzę i umiejętności,
służąc rolnikom, dla dobra wsi i rolnictwa. Bilans jest
imponujący. Wystarczy wspomnieć, że w okresie tym
zorganizowano kursy, konferencje i szkolenia dla ponad pół miliona słuchaczy, wydano 5500 publikacji
o łącznym nakładzie 900 tysięcy egzemplarzy, przeprowadzono około 45 tysięcy doświadczeń, wdrożeń,
demonstracji, pokazów i atestacji, a zakład odwiedziło
ponad dwa miliony osób.
Osiągnięcia te były możliwe dzięki akceptacji i zainteresowaniu rolników oraz wielkiemu zaangażowaniu
pracowników Ośrodka.
Antoni Hajdaczuk
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
O NAS
W ramach cyklu prezentującego jednostki organizacyjne
PODR w Gdańsku, przedstawiamy
Biuro Powiatowe Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Malborku
oraz
Biuro Powiatowe Ośrodka Doradztwa Rolniczego
w Nowym Dworze Gdańskim.
Działalność doradcza w powiecie malborskim
W
Biurze Powiatowym Ośrodka Doradztwa
Rolniczego w Malborku (BP ODR Malbork),
z siedzibą w Starym Polu, zatrudnionych jest
4 pracowników prowadzących działalność doradczą na
rzecz rolnictwa powiatu malborskiego i jego otoczenia.
Pracujemy więc wspólnie ze specjalistami branżowymi
PODR, pracownikami BP ARiMR w Malborku, z siedzibą w Starym Polu, i pracownikiem Biura Terenowego
Pomorskiej Izby Rolniczej. Tutaj usytuowane jest także
laboratorium, które wykonuje analizy i oceny materiału roślinnego, gleby i pasz. Uzyskane wyniki pozwalają na trafne podejmowanie decyzji menadżerskich,
pozytywnie wpływających na jakość i ilość produktów
z gospodarstwa przeznaczonych na sprzedaż. Dzięki takiej lokalizacji, korzystający z doradztwa w Biurze BP
ODR Malbork mogą uzyskać również doradztwo od
specjalistów branżowych PODR. Jest to szczególnie korzystne w okresie ubiegania się o płatności bezpośrednie, ponieważ pracownicy PODR pomagają sporządzić
lub sporządzają rolnikowi wniosek o dopłaty obszarowe
i rolnośrodowiskowe, co pozwala w tym samym dniu
złożyć wniosek do BP ARiMR.
a grunty orne 35.530 ha. W 2011 roku wnioski o dopłaty
obszarowe złożyło 1.135 producentów rolnych.
Podstawowymi roślinami uprawianymi przez rolników są: pszenica ozima, buraki cukrowe, rzepak ozimy
i warzywa (w tym groszek na zielono i fasolka szparagowa).
Na terenie powiatu Malbork dominują gleby aluwialne (mady), które powstały w procesie osadzania
się drobnych nanosów rzecznych w płytkiej zatoce
morskiej. Mady cechuje duża zmienność litologiczna
zarówno powierzchniowa, jak i pionowa w obrębie profilu. Występują tu praktycznie wszystkie ich gatunki od mad bardzo lekkich do mad ciężkich (mady ciężkie
i bardzo ciężkie - 62,1%, średnie - 29,3% i bardzo lekkie
- 1,5% - głównie mady darniowo-brunatne).
Przeważają tu gleby kompleksu 2. (57,00%) i kompleksu 1. (21,00%). Mniejszy jest udział kompleksu 3.
(7,00 %) i kompleksu 8 (8,00%). Ogólnie gleby kompleksów pszennych stanowią około 85% powierzchni.
Uzyskiwane średnie plony z ww. roślin uprawnych
kształtują się następująco: pszenica ozima – 6,5 t/ha, buraki cukrowe – 55 t/ha, rzepak - 3,5 t/ha, groszek na
zielono – 6,5 t/ha i fasolka na zielono – 9,5 t/ha.
Od szeregu lat rolnicy uprawiają także inne gatunki
roślin, które zwiększają opłacalność produkcji w gospodarstwie rolnym, wpływają pozytywnie na zmianowanie, wykorzystują zasoby siły roboczej w gospodarstwie
i posiadany park maszynowy. Do takich roślin należą:
trawy nasienne, motylkowe drobnonasienne, uprawiane na nasiona, i zioła.
Rolnicy powiatu malborskiego gospodarują przeważnie na żyznych glebach żuławskich, jednakże na
terenie każdej z 5 gmin są enklawy gleb średnich i słabych piaszczystych. Najwięcej obszarowo słabych gleb
występuje na terenie gminy Miłoradz.
Działalność BP ODR Malbork
Biuro Powiatowe ODR Malbork
Charakterystyka rolnictwa
powiatu malborskiego
Ogólna powierzchnia powiatu malborskiego wynosi 49.423 ha, w tym użytki rolne stanowią 40.031 ha,
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
Głównym celem w działalności doradczej pracowników BP ODR Malbork jest poprawa warunków życia
mieszkańców obszarów wiejskich.
Działania doradcze, prowadzone na rzecz mieszkańców obszarów wiejskich, poprzez zadania statutowe, ukierunkowane są na trzy priorytety: 1. Wspieranie
9
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
restrukturyzacji, modernizacji i rozwoju rolnictwa oraz
umacnianie ekonomiczne gospodarstw i podnoszenie
ich konkurencyjności; 2. Upowszechnianie systemów
produkcji rolniczej z uwzględnieniem jakości, dobrych
praktyk rolniczych oraz dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów ochrony środowiska i 3. Oddziaływanie na przemiany i rozwój gospodarczy i społeczny
obszarów wiejskich. W ramach tych priorytetów prowadzimy doradztwo indywidualne i doradztwo grupowe.
Większym powodzeniem wśród rolników cieszy się
doradztwo indywidualne, a wynika to z faktu bliskości
Biura BP ODR Malbork (niewielkie odległości między
skrajnymi miejscowościami powiatu) oraz wysokiej mobilności mieszkańców obszarów wiejskich.
W ramach doradztwa grupowego wielu naszych
rolników uczestniczy w seminariach i konferencjach
technologicznych, z zakresu produkcji roślinnej i zwierzęcej, organizowanych przez specjalistów branżowych
PODR, Oddział Stare Pole, które od szeregu lat cieszą
się dużym zainteresowaniem wielu producentów z terenu całego województwa pomorskiego i województw
ościennych.
Ponadto w ramach doradztwa grupowego, BP ODR
w Malborku realizuje seminaria powiatowe, lustracje
pól, pokazy itp. formy doradcze. Seminaria powiatowe
prowadzone są przez specjalistów branżowych i naszych pracowników, których niejednokrotnie wspierają
przedstawiciele firm handlowych.
Lustracja pól u Henryka Bereziuka w Królewie
Szkolenie dotyczące VAT w rolnictwie (Stare Pole, 8.03.2012 r.)
Szczególnym zainteresowaniem rolników cieszą
się lustracje pól, prowadzone w poszczególnych sołectwach, w czasie których doradcy, na podstawie stanu
roślin, przygotowują zalecenia umożliwiające rolnikom
zaplanowanie zabiegów agrotechnicznych.
W ostatnich latach coraz częściej przepływ bieżących
informacji odbywa się przy pomocy poczty elektronicznej. W związku z tym naszym celem jest pozyskanie jak
największej liczby adresów e-mail rolników, aby móc tą
drogą komunikować się z producentami i przekazywać
im najnowsze wiadomości z zakresu technologii, ekonomiki rolnictwa, prawa i inne, niezbędne do optymalnego i efektywnego prowadzenia gospodarstwa rolnego.
10
Od wielu lat dużo czasu poświęcamy na działania
informacyjno-szkoleniowe dotyczące możliwości pozyskania środków finansowych z funduszy pomocowych, takich jak: SAPARD, SPO i PROW. Spora grupa
mieszkańców obszarów wiejskich, w tym w przeważającej większości rolnicy, pozyskała dofinansowanie do
inwestycji prowadzonych w gospodarstwach rolnych
i firmach. Obecnie oczekujemy na nowy PROW 2014 2020, czyli na nowe środki finansowe, które pozwolą na
dalszy rozwój rolnictwa powiatu malborskiego.
Corocznie BP ODR Malbork organizuje Powiatową
Olimpiadę Młodych Producentów Rolnych i BHP, w których uczestniczą młodzi producenci rolni, nasi przyszli
partnerzy i odbiorcy pracy doradczej. Aby uatrakcyjnić
udział w olimpiadach, staramy się pozyskać sponsorów,
finansujących nagrody dla uczestników.
W tym miejscu chcielibyśmy podziękować i wyróżnić głównego sponsora, jakim jest BS w Malborku, który
od szeregu lat przeznacza znaczne środki finansowe na
nagrody dla naszych rolników. Wiernymi Sponsorami
są również: „OVAL” Sp. z o.o. w Malborku i Pomorska
Izba Rolnicza, którym także składamy podziękowania
w imieniu własnym i uczestników olimpiad.
W ramach doradztwa na rzecz ochrony środowiska
naturalnego prowadzone są między innymi kursy chemizacyjne i atestacje opryskiwaczy. Po ukończeniu kursu chemizacyjnego rolnicy uzyskują uprawnienia, które
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
ważne są przez okres pięciu lat, a atest na opryskiwacz
ważny jest przez okres trzech lat.
5.
1.
Fot. 4, 5 - Olimpiada Młodych Producentów Rolnych 2011
W związku z tym, że ARiMR posiada środki finansowe i przyjmuje wnioski o pomoc finansową z działania
„Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów”, pracownicy BP ODR w Malborku czynią
starania, aby jak największa liczba rolników mogła z tej
pomocy skorzystać.
Serdecznie zapraszamy do BP ODR w Malborku.
Pracownicy BP ODR w Malborku:
mgr inż. Zdzisław Maciąg
kierownik BP ODR Malbork
2.
tel. kom. 607 930 235
e-mail: [email protected]
Marian Figiel
doradca rolny w gminie Nowy Staw
tel. kom. 797 010 612
e-mail: m.fi[email protected]
3.
Fot. 1, 2, 3 - Olimpiada Młodych Producentów Rolnych 2010
(organizatorzy i uczestnicy)
Maciej Marusej
doradca rolny w gminie Miłoradz
i Lichnowy
tel. kom. 501 836 684
e-mail: [email protected]
Bogusława Wałachowska
rachmistrz FADN
tel. kom. 797 010 613
e-mail: [email protected]
4.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
Opracowanie Zdzisław Maciąg
11
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
BP ODR w Nowym Dworze Gdańskim
- o powiecie i o sobie
O powiecie
Powiat Nowy Dwór Gdański usytuowany jest
w samym środku Żuław. Żuławy zaś są najmłodszym
skrawkiem lądu w naszym kraju. Ta niezwykła kraina
jest dziełem rzek, morza i wiatru oraz pracy wielu pokoleń ludzi.
Teoretycznie Żuławy Wiślane zajmują płaską równinę, ale jest to tylko złudzenie, faktycznie ich powierzchnia jest poprzecinana pofałdowaniami. Niespełna 30%
całego terenu stanowi depresja.
Żuławy są od wieków krainą wybitnie rolniczą.
Na fakt ten wpłynęły sprzyjające warunki środowiska
geograficznego, a szczególnie doskonałe gleby oraz wytrwała praca ludzka. Czynniki te przyczyniły się do powstania w tej części Polski obszaru charakteryzującego
się wysoką kulturą rolniczą. Gleby Żuław to w przeważającej części mady próchnicze odznaczające się wysoką zasobnością w składniki pokarmowe, dzięki czemu
pozwalają osiągnąć wysokie plony zbóż, innych roślin
uprawnych oraz siana. Przede wszystkim stwarzają one
warunki do intensywnej produkcji towarowej opartej na
pszenicy ozimej, buraku cukrowym, rzepaku ozimym
i roślinach strączkowych.
Delta Wisły stanowi bardzo przyjazny teren dla fauny, szczególnie tej związanej ze środowiskiem wodnym.
Mnogość gatunków ryb, mięczaków oraz owadów wodnych jest tu czymś wyjątkowym w skali całego kraju. To
miejsce upodobały sobie szczególnie dziki, sarny, a także łosie. Zróżnicowania pod tym względem dopełniają
wydry, jenoty, lisy czy też łasice. Bliskość wody stanowi
również doskonałe warunki dla niektórych ptaków.
Choć Żuławy kojarzą się głównie z pięknymi widokami, charakterystycznymi dla polskich krajobrazów,
turysta może tu skorzystać z wielu atrakcji. Jedną z nich
jest chociażby przejażdżka po Żuławach jedną z najstarszych kolejek wąskotorowych w Polsce. Warto wybrać
się także na wycieczkę szlakiem mennonitów. Po drodze mamy okazję obserwować również zabytki hydrotechniczne, takie jak przepompownie, akwedukty czy
zwodzone mosty żuławskie.
12
Śluza Gdańska Głowa
Na terenie powiatu znajduje się 10 stacji pomp odwadniających 57.095 ha i tak: gm. Nowy Dwór 4 szt. pow. odwadniana 25.069 ha, gm. Stegna 3 szt. - pow.
odwadniana 28.053 ha, gm. Sztutowo 2 szt.- pow. odwadniana 3.837 ha, gm. Krynica Morska 1 szt. - pow.
odwadniana 136 ha.
W powiecie znajduje się 123,2 km wałów przeciwpowodziowych chroniących obszar 36 727 ha, w tym:
gm. Nowy Dwór - 46,1 km, gm. Stegna - 22,0 km, gm.
Ostaszewo - 13,9 km, gm. Sztutowo - 34,7 km, m. Krynica Morska - 6,5 km.
Przepompownia
w Osłonce, gm. Nowy
Dwór Gdański
Produktywność gruntów rolnych na Żuławach jest
około dwukrotnie większa od średniej krajowej. W miarę
doskonalenia systemu melioracji wodnych, a w szczegól-
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
ności nawadniania, agrotechniki i pozyskiwania coraz to
intensywniejszych odmian, produktywność gleb powiatu nowodworskiego będzie rosła, uzyskując 2,5 - 3-krotną przewagę nad średnią krajową. Jednak występujący
nadal przestarzały system melioracyjny wpływa na obniżenie produkcji, a małe poldery pól utrudniają wykorzystanie ciężkiego i nowoczesnego sprzętu.
Wzrasta zainteresowanie produkcją ekologiczną na
terenie powiatu, ale wciąż jest mało gospodarstw posiadających atest gospodarstwa ekologicznego.
ły nowe gospodarstwa, zmodernizowano budynki inwentarskie, zakupiono wysokowydajny sprzęt rolniczy,
rozwijają się gospodarstwa agroturystyczne oferujące
wysoki standard i szeroką gamę usług, powstają nowe
miejsca pracy.
O sobie
Biuro Powiatowe Ośrodka Doradztwa Rolniczego
już od 1982 roku oferuje swoją pomoc rolnikom z całego
powiatu nowodworskiego. Siedziba biura znajduje się w
Nowym Dworze Gdańskim. W BP ODR pracują 4 osoby, które obsługują cztery gminy: Nowy Dwór Gdański,
Ostaszewo, Stegnę i Sztutowo.
Rolnictwo w rejonie działania PODR charakteryzuje
się dużą zmiennością - od bardzo małych gospodarstw
do wielkoobszarowych. Gospodarstwa prowadzą intensywną produkcję zarówno roślinną, jak i zwierzęcą.
Plony, jakie uzyskują rolnicy żuławscy, pomimo wielu
trudności, związanych z uciążliwymi warunkami gospodarowania, przewyższają średnią krajową. Uzyskiwanie 7 - 8 ton pszenicy, 4 t rzepaku ozimego, 60 t
buraków cukrowych, 7500 litrów mleka nie stanowi
problemu dla wielu z nich.
Tak intensywne i specyficzne rolnictwo stwarza
określone warunki funkcjonowania doradztwa. Zadania, jakie są realizowane wynikają z priorytetów dla rolnictwa i obszarów wiejskich uwzględniających strategię
rozwoju województwa i powiatu.
Czym zatem zajmuje się BP ODR w Nowym Dworze
Gdańskim? Po 2004 roku większą część czasu pracy poświęcamy na dostosowanie gospodarstw do wymogów
wzajemnej zgodności, co wiąże się nieodłącznie z pozyskiwaniem środków krajowych i unijnych na modernizację gospodarstw i rozwój obszarów wiejskich. Organizowane przez nas kursy, szkolenia i pokazy cieszą się
dużym zainteresowaniem.
Gospodarstwo uczestniczące w konkursie „Piekna Wieś”
Duży nacisk kładziemy na ochronę środowiska. Już
w 2000 roku rolnicy z gmin Nowy Dwór Gd., Stegna
i Sztutowo realizowali program Ochrona Środowiska
na Terenach Wiejskich. W ramach tego projektu wybudowano 74 zbiorniki na gnojówkę i płyty obornikowe,
zakupiony został sprzęt proekologiczny (rozrzutniki
obornika, wozy asenizacyjne).
1.
Wspólne wyjazdy i szkolenia ułatwiają współpracę
i pozwalają poznać siebie nawzajem
Rolnicy z powiatu nowodworskiego odważnie
i z sukcesami sięgają po kolejne środki unijne. Powsta-
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
2.
W ramach programu „Ochrona Środowiska na Obszarach Wiejskich”
wybudowano zbiorniki na gnojówkę
oraz zakupiono sprzęt proekologiczny (fot. 1, 2, 3, 4)
13
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
O ochronie ziemniaków
w Lubaniu
3.
4.
Realizacja większości zadań nie byłaby możliwa,
gdyby nie stała współpraca z samorządem powiatowym, samorządami gmin, ARiMR, ARR, OSM Maluta,
Pomorską Izbą Rolniczą, bankami spółdzielczymi i innymi jednostkami obsługującymi rolnictwo oraz licznymi stowarzyszeniami, organizacjami pozarządowymi,
kołami gospodyń wiejskich, lokalną grupą działania
i sołtysami wszystkich gmin.
W ostatnich latach Oddział PODR w Starym Polu realizował programy z państwami wschodnimi: Ukrainą,
Mołdową, Gruzją i Białorusią. Bardzo często zajęcia terenowe odbywały się w gospodarstwach, samorządach,
organizacjach pożytku publicznego, przedsiębiorstwach
i instytucjach działających na terenie naszego powiatu.
Piękna Żuław i Mierzei Wiślanej nie trzeba zachwalać - zapraszamy, przyjedziecie, zobaczycie
i może zostaniecie….
Pracownicy BP ODR w Nowym Dworze Gdańskim:
Anna Galewska
kierownik BP ODR w Nowym Dworze Gd.
tel. kom. 607 930 046
e-mail: [email protected]
Stanisław Koćko
doradca w gminie Stegna
tel. kom. 797 010 614
e-mail: [email protected]
W
dniu 7 marca br., w Lubaniu, została zorganizowana konferencja nt. „Ochrona ziemniaka
przed chorobami i szkodnikami”. Uczestnicy
spotkania mogli zweryfikować swoją wiedzę na temat
sposobu zniwelowania strat i zwiększenia plonu bulw
ziemniaka, tym samym zwiększenia swoich dochodów
z produkcji. Konferencję otworzył Dyrektor Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Gdańsku, Pan Józef Sarnowski.
Pierwszym prelegentem był Pan Tomasz Trzmielewski, który przedstawił charakterystykę chorób
i szkodników występujących na plantacji ziemniaka
oraz możliwości walki z nimi przy pomocy preparatów
firmy DuPont. Następnym elementem, poruszonym
w wystąpieniu, były chwasty i możliwość walki z nimi
przy pomocy różnych preparatów.
Kolejnym mówcą był przedstawiciel firmy Syngenta, Pan Jarosław Rawski, który przedstawił preparaty do
ochrony przed zarazą i alternariozą - najbardziej rozpowszechnionymi chorobami ziemniaka. Omówił również
zwalczanie szkodników ziemniaka.
Przedstawiciel firmy PMHZ Strzekęcin, Pan Marek
Musielak, zaprezentował ofertę sadzeniaków dostępną
wiosną tego roku. W swoim wystąpieniu zwrócił szczególną uwagę na odmiany z listy zalecanej do uprawy na
Pomorzu.
Jako ostatni wystąpił Pan Władysław Kuszel z firmy
Europlant, który przedstawił możliwości zakupu sadzeniaków swojej produkcji.
Grzegorz Manowski, pracownik PODR w Gdańsku,
przedstawił wyniki Porejestrowego Doświadczalnictwa
Odmianowego i Rolniczego za lata 2008 – 2011 oraz listę odmian zalecanych do uprawy w województwie pomorskim.
Wiesław Szymański
doradca w gminie Sztutowo
tel. kom. 797 010 615
e-mail: [email protected]
Mieczysław Ścibek
doradca w gminie Ostaszewo
tel. kom. 797 010 616
e-mail: [email protected]
Opracowali pracownicy
BP ODR w Nowym Dworze Gdańskim
14
Udział w takich spotkaniach pomaga rolnikom wybrać odpowiednią ochronę plantacji ziemniaka i dobrać
odpowiednią odmianę do uprawy na terenie gospodarstwa, aby uzyskać zadowalający plon, o bardzo dobrej
jakości, i w konsekwencji dobrą zapłatę za poniesione
nakłady i pracę.
Grzegorz Manowski
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
Seminarium ziemniaczane w Strzelinie
W dniu 8 marca br. w Oddziale Pomorskiego Ośrodka
Doradztwa Rolniczego w Strzelinie odbyło się seminarium
nt. „Aktualności w uprawie ziemniaków”. Celem spotkania
było przedstawienie rolnikom aktualności w zakresie
uprawy i ochrony ziemniaków oraz zapoznanie z ofertą firm
zajmujących się hodowlą.
S
eminarium otworzył Dyrektor
Oddziału PODR w Strzelinie
- Zdzisław Kołodziejski, a następnie przedstawił istotne kwestie
dotyczące uprawy ziemniaków w naszym rejonie.
Wykłady rozpoczął dr Jerzy
Osowski z Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w Boninie. W swoim wystąpieniu omówił aktualne
kierunki w uprawie ziemniaka, choroby, sposoby ochrony przed zarazą
oraz środki do zwalczania chorób,
w tym nowości.
Następnie Jarosław Kapiszka,
kierownik Działu Badawczo-Doświadczalnego w Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian w Karżniczce,
omówił dobór odmian ziemniaków
na podstawie wyników Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmia-
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
nowego i Rolniczego. Podkreślił, że
SDOO, obok wykonywania ścisłych
doświadczeń dla różnych gatunków
roślin uprawnych, służy również
doradztwem w zakresie odmianoznawstwa. Zachęcał do udziału
w corocznych lustracjach pól doświadczalnych, w tym również organizowanych przez Oddział PODR
w Strzelinie.
W województwie pomorskim
zaleca się do uprawy następujące
odmiany: bardzo wczesne jadalne Denar, Lord, Miłek, Impala; jadalne
wczesne - Owacja, Vineta, Bellarosa,
Cyprian; jadalne średnio wczesne Tajfun, Satina, Elanda, średnio późne
i późne - Jelly, Soplica, Syrena, Zeus.
W dalszej części spotkania
przedstawiciel
Pomorsko-Mazurskiej Hodowli Ziemniaka w Strzekęcinie Marek Musielak oraz Roman
Borucki z firmy Solana Polska, omówili
ofertę z zakresu nasiennictwa oraz produkcji i dystrybucji
ziemniaków sadzeniaków.
Odmiany proponowane
przez
PMHZ w Strzekęcinie to bardzo
wczesna odmiana Irys, wczesna
Owacja, odznaczająca się wysokim
plonem handlowym, a także wysoką odpornością na wirusy oraz
Cyprian o niskich wymaganiach
glebowych i wodnych. Z odmian
średnio wczesnych firma poleca
Tajfuna, który daje bardzo wysoki
plon handlowy, ma niskie wymagania glebowe, jest przydatny do produkcji frytek, a także odporny na
suszę oraz odmiany Gawin, Cekin
- o wyjątkowych walorach smakowych i Jutrzenka - również zalecana
do uprawy ekologicznej. Z odmian
średnio wczesnych godne uwagi są:
Legenda, Irga i Ametyst, który ma
wysoki plon handlowy, ale wymaga stanowiska o temp. pow. 8o C.
Odmiany średnio późne proponowane przez PMHZ w Strzekęcinie
to: Bryza, Soplica i Gustaw o wysokiej odporności na wirusy.
Z kolei Solana Polska oferuje
bardzo wczesną Asconę o dużej odporności na rizoktoniozę, wczesną
Nataschę bardzo odporną na choroby grzybowe i czarną nóżką oraz
Primadonnę, zaś z odmian średnio
wczesnych Red Lady.
W spotkaniu uczestniczyli również przedstawiciele Zakładu Przetwórstwa Ziemniaków „Stolon”
- Mirosław Sołtan i Przemysław
Maliczowski, specjaliści ds. surowcowych, którzy zachęcali rolników
do współpracy.
Przedstawiciel firmy Syngenta
- Jarosław Rawski zaprezentował
program kompleksowej ochrony
ziemniaka i omówił m.in. preparaty
do zwalczania chorób i szkodników
dla tego gatunku.
Na zakończenie seminarium
specjalista terenowy Jacek Wełniak
ze Stacji Chemiczno-Rolniczej przekazał kilka informacji nt. potrzeb
wykonywania analiz glebowych.
Spotkanie w Strzelinie było
bardzo udane, o czym świadczyło
zainteresowanie rolników prezentowanymi tematami oraz gorąca
dyskusja.
Katarzyna Łyskawa
15
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
Święto Producentów Mleka
K
olejna konferencja technologiczna dla producentów mleka odbyła się 14 marca br.,
w Oddziale Pomorskiego Ośrodka
Doradztwa Rolniczego w Starym
Polu. Zorganizowaliśmy ją wspólnie
z firmą Raitech Raiffeisen Agro-Technika Sp. z o.o. Brzoza k. Bydgoszczy,
Punkt Sprzedaży w Tragaminie. Tym
razem tematyka części technologicznej konferencji skoncentrowana była
na prawidłowym zbiorze - prezentacja maszyn do zbioru zielonek firmy
Pöttinger i zakiszaniu zielonek - wykład dr. hab. Piotra Dorszewskiego
z UTP w Bydgoszczy. Jedną z maszyn do zbioru – przyczepę samozbierającą Pöttinger TORRO 5700
zagregatowaną z ciągnikiem New
Holland T 7. 200, mogliśmy obejrzeć
przed budynkiem szkoleniowym.
Zebrani słuchacze (a było ich około
200) zapoznali się również z obecną sytuacją na rynku mleka oraz
z planowanymi zmianami po roku
2015. Zagadnienia te przedstawił
16
Radosław Szatkowski - Dyrektor
OT ARR w Gdyni.
Na tym zakończyła się część
technologiczna, po której nastąpiła
część oficjalna, czyli podsumowanie
ubiegłego roku i nagrodzenie najlepszych producentów mleka. Wyniki oceny wartości użytkowej bydła za rok 2011 przedstawiła Regina
Stefańska, Kierownik Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka, Oddział w Gdańsku.
Nie mamy się czego wstydzić.
Przeciętna wydajność za 2011 rok
z najlepszych obór w naszym województwie przekroczyła 10.000 kg
mleka. Najlepsi hodowcy w województwie i w powiatach zostali nagrodzeni pucharami i dyplomami
przez Polską Federację Hodowców
Bydła i Producentów Mleka, Oddział w Gdańsku, Pomorski Związek Hodowców Bydła Mlecznego
w Gdańsku, Stację Hodowli i Unasieniania Zwierząt w Bydgoszczy,
Oddział w Szczecinku oraz Pomor-
ski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku, Oddział w Starym
Polu. OSM Maluta z Nowego Dworu Gdańskiego również uhonorowała swoich najlepszych dostawców
specjalnymi nagrodami. Tradycję
podsumowywania roku i nagradzania najlepszych (takie Święto Producentów Mleka), będziemy chcieli
kontynuować w następnych latach.
Ostatnim punktem konferencji
było losowanie cennych nagród,
w którym wzięli udział wszyscy
uczestnicy spotkania. Nagrody
te ufundowali: Raitech Raiffeisen
Agro-Technika Sp. z o.o., Pöttinger
Polska, Kancelaria Finansowa Witczak i Partnerzy, Sowul & Sowul Sp.
z o.o., Pioneer Polska, Blattin Polska
Sp. z o.o., Perfect Doradztwo Ubezpieczeniowe i Finansowe Stanisław
Jasina, OSM Maluta Nowy Dwór
Gdański, Ecolab Sp. z o.o. Kraków.
Hodowcy jeszcze długo dyskutowali i wymieniali swoje poglądy
podczas poczęstunku, który odbył
się na zakończenie konferencji.
Zbigniew Marciniak
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
Posiedzenie Rady Powiatowej PIR
Powiatu Nowodworskiego
W
dniu 6 marca br., w Urzędzie Gminy w Stegnie odbyła się Rada Powiatowa Pomorskiej
Izby Rolniczej z powiatu nowodworskiego.
Na posiedzenie przybyli Dyrektor Agencji Nieruchomości Rolnych Pan Włodzimierz Olszewski oraz Pan Ryszard Drzewiecki – Kierownik Sekcji Gospodarowania
Zasobem i Nadzoru Właścicielskiego, Dyrektor KRUS
– Pan Stefan Skonieczny, Pani Małgorzata Czapiewska
– p.o. Kierownik ARiMR w Nowym Dworze Gdańskim,
Przedstawiciel Zarządu PIR – Lech Kolaska, Wójt Gminy Ostaszewo - Robert Ciżmowski oraz sołtysi z gminy
Stegna.
Wójt Gminy Stegna - Pani Jolanta Kwiatkowska, po
przywitaniu przybyłych gości, przedstawiła prezentację
gminy Stegna, skupiając się na zagadnieniach dotyczących strefy rolniczej.
Następnie głos zabrał Pan Stefan Skonieczny - Dyrektor KRUS w Gdańsku omawiając nowe zasady naliczania składek na ubezpieczenie zdrowotne rolników.
Wyjaśnił, iż ustawa nakłada obowiązek uiszczenia opłaty, zwanej składką zdrowotną, na każdego rolnika i domownika ubezpieczonego w KRUS w wysokości 1 zł od
hektara przeliczeniowego miesięcznie. Dotyczy to rolników, którzy posiadają gospodarstwa rolne o powierzchni powyżej 6 ha. Niestety nie ma to wpływu na świadczenie chorobowe wypłacane rolnikowi. Pozostaje ono
w takiej formie jak było do tej pory tj. 10 zł za każdy dzień
niezdolności do pracy pod warunkiem ze rolnik choruje
31 dni. W przypadku krótszej niezdolności do pracy
świadczenie chorobowe nie jest wypłacane.
Dyskutowano również na temat zamiaru zmiany
wieku emerytalnego. W momencie, kiedy wiek emerytalny zostanie ustalony na 67 lat, przebywającemu rolnikowi na rencie strukturalnej w wieku 65 lat skończy
się świadczenie. Czy będzie musiał „dopracować” dwa
lata, aby mógł otrzymać emeryturę? W tym przypadku
rolnik, przechodząc na takową rentę, musiał się wyzbyć gospodarstwa rolnego, czyli pozbył się swojego
miejsca pracy. Niestety nikt nie potrafił odpowiedzieć
na to pytanie.
Dyrektor Włodzimierz Olszewski omówił restrukturyzację Gospodarstwa Rolnego Wybicko. Obecny dzierżawca ma w posiadaniu blisko 490 ha, w tym 462 ha
użytków rolnych. Umowa dzierżawy wygasa w czerwcu 2012 roku. Do sprzedaży dla miejscowych rolników
przeznaczono niecałe 147 ha, co stanowi 30% powierzchni użytków rolnych, będących przedmiotem dzierżawy.
Wyłączone grunty leżą w gminie Stegna, w obrębie
Dworek – 3 działki, Bronowo – 1 działka i Niedźwiedzica
– 1 działka. Dyskutowano na temat możliwości podzielenia działek na mniejsze areały, ale tak, aby zachować
dobrą możliwości gospodarowania zasobami wodnymi
z uwagi na dużą ilość rowów melioracyjnych.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
Kolejnym poruszonym tematem, który wzbudził
burzliwą dyskusję na sali były ceny gruntów. Rolnicy
uważają, że ceny wystawiane przez ANR są bardzo zawyżone. Dyrektor tłumaczył, że wyceną gruntów zajmują się powołani rzeczoznawcy i nie jest to zależne od
Agencji. Poinformował zebranych, że nie istnieje już w
ANR fundusz socjalny, ale można jeszcze w tym roku
ubiegać się o środki w tzw. programie popegeerowskim.
Wójt Gminy Pani Jolanta Kwiatkowska dodała, że właśnie w ubiegłym roku z powyższych środków zostały
wyremontowane 3 mieszkania w Popowie, a obecnie są
złożone wnioski na remont kanalizacji w miejscowości
Chełmek Osada i na budowę kanalizacji w miejscowości
Wybicko.
Pani Małgorzata Czapiewska – kierownik ARiMR
w Nowym Dworze Gdańskim omówiła najnowsze zmiany w systemie dopłat obszarowych w 2012 roku. Z najważniejszych należy wymienić dwie nowe płatności - do
tytoniu i owoców miękkich, dwie płatności uzupełniające
przejęte od ARR - do skrobi i tytoniu oraz szeroko komentowaną modulację.
17
Pomorska Izba Rolnicza
W dalszej części spotkania Członek Zarządu PIR
– Lech Kolaska omówił dotychczasową pracę Zarządu
PIR, przedstawił najważniejsze problemy, którymi zajmował się Zarząd od początku 2012 roku m.in.: stawką
zwrotu akcyzy do oleju napędowego, wysokością podatku rolnego, agencyjnymi kredytami preferencyjnymi, brakiem konsultacji społecznych w sprawie wprowadzenia obecnej stawki składki zdrowotnej, zamiarem
wprowadzenia podatku dochodowego dla rolników,
modulacją w dopłatach ARiMR oraz składkami pobieranymi na fundusze promocyjne.
Po szerokiej dyskusji, Przewodnicząca Rady Powiatowej PIR podziękowała przybyłym gościom oraz Pani
Wójt za uczestnictwo oraz użyczenie lokalu.
AB
Posiedzenie Rady Powiatowej PIR
Powiatu Malborskiego
W
dniu 15 marca 2012 br.,
w Urzędzie Gminy w
Lichnowach odbyło się
posiedzenie Rady Powiatowej Pomorskiej Izby Rolniczej Powiatu
Malbork. Spośród zaproszonych
gości, w posiedzeniu uczestniczyli:
członkowie Rady Powiatowej PIR,
Włodzimierz Olszewski – Dyrektor
ANR OT Gdańsk, Radosław Szatkowski - Dyrektor ARR OT Gdynia, Arkadiusz Krawczyk - ARiMR
OT w Gdyni, w zastępstwie Pani
Stanisławy Bujanowicz - Dyrektor
ARiMR OT w Gdyni, Jarosław Jelinek - Dyrektor Biura PIR, w zastępstwie Prezesa Zarządu PIR Zenona
Bistrama, Gracjan Kuryłowicz – Kierownik BP ARiMR w Malborku, Mirosław Groszkowski – Administrator GNiAZ Malbork, Marek Hetko
– Delegat RP PIR z powiatu Nowy
Dwór Gdański, Marian Ciasnocha
- członek RP PIR z powiatu Nowy
Dwór Gdański.
Dyskusję podczas spotkania
zdominowały następujące tematy:
18
aktualne informacje z ARiMR, zagospodarowanie i sprzedaż gruntów z zasobu Skarbu Państwa w powiecie malborskim, aktualne informacje z ARR,
prywatyzacja Krajowej Spółki Cukrowej oraz sprawy bieżące PIR.
MP
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
Posiedzenie Rady Powiatowej PIR
Powiatu Kartuskiego
D
nia 13 marca br., w Przodkowie odbyło się posiedzenie Pomorskiej Izby Rolniczej Powiatu Kartuskiego. Na spotkanie przybyło liczne grono gości:
Lech Kolaska – Członek Zarządu PIR, Bogdan Łapa – Wicestarosta Powiatu Kartuskiego, Andrzej Wyrzykowski
– Wójt Gminy Przodkowo, Jerzy Romanowski – Zastępca
Dyrektora OT ANR w Gdańsku, Marcin Węsiora – Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Kartuzach, przedstawiciele Placówki Terenowej KRUS w Kartuzach i BGŻ,
Oddział w Kartuzach, Tadeusz Eksterowicz – doradca
rolny z gminy Przodkowo, członkowie Komisji Rolnictwa Rady Gminy Przodkowo, sołtysi z terenu gminy
Przodkowo oraz rolnicy.
Piotr Wicki, Przewodniczący Rady Powiatowej PIR
Powiatu Kartuskiego przedstawił sprawozdanie z działalności za rok 2011.
Lech Kolaska, Członek Zarządu PIR udzielił informacji na temat bieżących działań Zarządu.
Sprawę zabudowy mieszkaniowej w sąsiedztwie
gospodarstw rolnych poruszył Zygmunt Stromski, Delegat Rady Powiatowej PIR z gminy Przodkowo. Rodzi
to później niepotrzebne konflikty – nowym mieszkańcom przeszkadzają chociażby zapachy, które są naturalne przy prowadzeniu dużego gospodarstwa z chowem
i hodowlą zwierząt. Podkreślił, że w planach zagospodarowania przestrzennego powinno rozdzielać się tereny intensywnej produkcji rolnej od gruntów pod budownictwo jednorodzinne.
Andrzej Wyrzykowski, Wójt Gminy Przodkowo
omówił aktualne kierunki rozwoju gminy Przodkowo,
oraz przedstawił wykaz gruntów wyłączonych z produkcji rolnej w ostatnich latach.
Przedstawiciele PT KRUS w Kartuzach omówili
nowości w ubezpieczeniach. Nowe przepisy o składce
zdrowotnej rolników budzą spore kontrowersje, toteż
spadł prawdziwy grad pytań odnośnie tej kwestii.
Wojciech Mierski z BGŻ w Kartuzach omówił nowości w ofercie dla rolników w 2012 roku.
Marcin Węsiora, Kierownik Biura Powiatowego
ARiMR w Kartuzach przedstawił aktualne działania
Agencji.
Józef Cybula, reprezentujący Koło Łowieckie Głuszec,
omówił działalność Koła na terenie gminy Przodkowo.
AD
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
19
Pomorska Izba Rolnicza
Nie tylko zboże zapełnia trzos
– wsparcie dla osób chcących odejść z rolnictwa
Trwa realizacja projektu pt. „Nie tylko zboże zapełnia trzos – wsparcie dla osób chcących
odejść z rolnictwa” prowadzonego przez Pomorską Izbę Rolniczą oraz Bałtycką Agencję
Rozwoju Regionalnego Sp. z o.o., w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet
VIII Regionalne kadry gospodarki, działanie 8.1. Rozwój pracowników i przedsiębiorstw
w regionie, poddziałanie 8.1.2. Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych
w regionie. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego
Funduszu Społecznego. Doniesienia terenowe z realizacji projektu publikujemy poniżej.
ŻUKOWO
W dniach 16 -17 lutego odbył się egzamin na operatora koparko-ładowarki. W pierwszym dniu uczestnicy
mieli egzamin praktyczny, a 17 lutego zdawali egzamin
teoretyczny przed komisją egzaminacyjną powołaną
przez Dyrektora Instytutu Mechanizacji Budownictwa
i Górnictwa Skalnego w Warszawie.
Wszyscy beneficjenci zdali i otrzymali świadectwa
i książeczki nadające im uprawnienia operatora koparko-ładowarki na wszystkie typy, klasa trzecia. Panowie
otrzymali również dyplomy ukończenia szkolenia oraz
warsztatów aktywizacji zawodowej.
20
CZŁUCHÓW, PRZECHLEWO
W dniu 5 marca br. rozpoczął się kurs bukieciarstwa dla pań z gmin: Człuchów i Przechlewo, z powiatu
człuchowskiego. Zajęcia będą odbywały się w świetlicy
wiejskiej w Kołdowie.
Również 5 marca rozpoczął się kurs na prawo jazdy
kategorii C+E i przewóz rzeczy. Zajęcia będą odbywały się w Człuchowie, w Ośrodku Szkolenia Kierowców
Pana Piotra Billi. Beneficjentami są rolnicy z gmin: Człuchów, Debrzno, Przechlewo, Rzeczenica (powiat człuchowski.
Gabriela Łozowicka
koordynator lokalny
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
KONARZYNY
W Dniu Kobiet, 8 marca, w Konarzynach zakończył
się kurs „Kucharz w gospodarstwie agroturystycznym
- jedzmy zdrowo”. Beneficjentkami były panie z gminy Konarzyny i Brusy, z powiatu chojnickiego. Zajęcia
prowadziła pani Bogdana Trzeciak. Panie przygotowały
wspaniałe potrawy, które nie tylko wspaniale wyglądały, ale i smakowały. Mogłyśmy skosztować między innymi: bigosu z dyni, tortu fasolowego, tortu marchwio-
wego, tortu makowego, szarlotki, kiszki kaszubskiej,
sztufady z mięsa mielonego, karkówki w miodzie i wielu innych smakowitości.
Panie w podziękowaniu za kurs podarowały Pani
Annie Król - koordynatorowi projektu, kosz z własnymi wypiekami i przetworami.
Gabriela Łozowicka
koordynator lokalny
Posiedzenie Rady Powiatowej PIR
z powiatu Puck
W
dniu 20 marca br., w świetlicy wiejskiej w Święcinie odbyło się posiedzenie Rady Powiatowej
Pomorskiej Izby Rolniczej z powiatu Puck.
W posiedzeniu uczestniczyli: Włodzimierz Olszewski –
Dyrektor OT ANR Gdańsk, Ryszard Drzewiecki – ANR
OT Gdańsk, Iwona Wielińska-Fołta – Kierownik BP
ODR w Pucku, członkowie Rady Powiatowej PIR oraz
rolnicy z gminy Krokowa.
Spotkanie zostało zorganizowane na prośbę Agencji
Nieruchomości Rolnych, ponieważ wiodącym tematem
była restrukturyzacja gospodarstwa Świecino.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
Na wstępie Prezes PIR Pan Zenon Bistram powitał
wszystkich przybyłych gości, przedstawił program spotkania i przekazał głos Dyrektorowi ANR.
Dyrektor ANR OT w Gdańsku, Pan Włodzimierz
Olszewski przedstawił zmiany, jakie nastąpiły w nowelizacji ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami
rolnymi skarbu państwa. Następnie ANR przedstawiła
swoje propozycje podziału niektórych działek gospodarstwa Świecino, natomiast zainteresowani uczestnicy
spotkania, po dyskusji, zaproponowali, aby dwie największe działki podzielić na dwie części, a jedną z działek pozostawić w całości ze względu na słabsze gleby
i zły dojazd, zaś resztę mniejszych działek pozostawić
w całości. Agencja przystała na te propozycje, a Izba
Rolnicza to poparła. Jednocześnie przedstawiciele Izby
Rolniczej zażądali, aby przetargi były ograniczone.
Na zakończenie Prezes PIR przedstawił kilka informacji na temat sytuacji polskiego rolnictwa oraz zmian
w dopłatach bezpośrednich.
21
Pomorska Izba Rolnicza
Składka zdrowotna rolników w Trybunale
Konstytucyjnym
D
wieście lat temu Heinrich Heine, znany niemiecki poeta, spisując swoje wspomnienia z podróży po naszym kraju, opisał polską wieś jako
miejsce gdzie „w małych lepiankach żyją polscy chłopi
z całą zwierzyną gospodarską i pozostałą rodziną, zadowoleni ze swojego losu, myśląc tylko o niebieskich
migdałach”.
Dziś polskie wsie przestały być już przez cudzoziemców odbierane jako zacofane mieściny, gdzie chłopi modlą się o deszcz do księżyca, a do pługa zaprzęgają woły. Obecnie większość naszych gospodarstw
jest wysoce zmechanizowana i spełnia unijne standardy, a żywność wyprodukowana w Polsce znana jest ze
swojej wysokiej jakości na całym świecie.
Pozytywne zmiany, jakie zaszły na wsi po wejściu
Polski do struktur unijnych, widać na każdym kroku zarówno w chłopskich zagrodach, na polach czy drogach.
Jednak nikt z rolników nie ma czasu ani ochoty, aby
myśleć o przysłowiowych niebieskich migdałach, bo
pracy na wsi nigdy za mało. Szczególnie, że jej efekt często nie zależy tylko od właściciela gospodarstwa, ale też
na przykład od kapryśnej aury czy koniunktury. Wiele
też zależy od polityków, którzy nie zawsze, podejmując
decyzje, mają na względzie chłopskie dobro.
Już od kilku tygodni sen z powiek naszym farmerom spędza bowiem, podpisana 24 stycznia bieżącego
roku przez Prezydenta RP, nowa ustawa o składce zdrowotnej rolników. Ustawa jest wynikiem stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 26 października 2010 r. orzekł o niezgodności ustawy z dnia
27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych z Konstytucją
Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie, w jakim ustawa
określa zobowiązanie budżetu państwa do finansowania składek na ubezpieczenie zdrowotne wszystkich
wskazanych w niej rolników i ich domowników, podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy
ustawy, prowadzących działalność rolniczą bez względu na wysokość osiąganych przez nich przychodów.
22
Zgodnie z podpisaną przez Prezydenta RP ustawą,
rolnicy prowadzący gospodarstwa rolne od 6 ha użytków rolnych będą sami opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne - za każdą osobę podlegającą ubezpieczeniu 1 zł za każdy pełny hektar przeliczeniowy użytków
rolnych w gospodarstwie rolnym, a w przypadku gospodarstw poniżej tej wielkości składka opłacana będzie przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Nowe zasady nie będą dotyczyć rolników prowadzących działalność wyłącznie w zakresie działów specjalnych produkcji rolnej oraz rolników, którzy prowadzą
działalność w zakresie działów specjalnych produkcji
rolnej i dodatkowo w gospodarstwie rolnym.
Zdaniem Krajowej Rady Izb Rolniczych uchwalone
przepisy są krzywdzące dla rolników i wprowadzenie ich w życie negatywnie wpłynie na warunki życia i pracy wszystkich tych, którzy trudzą się pracą
w rolnictwie. Dlatego samorząd rolniczy wystąpił do
Trybunału Konstytucyjnego o ich unieważnienie. Podstawą do zaskarżenia ustawy jest też fakt, że projekt
ustawy o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników na 2012 r. w tej formie nie był konsultowany ze
stroną społeczną, tj. Krajową Radą Izb Rolniczych.
Izby rolnicze z mocy ustawy reprezentują wszystkich polskich rolników, a członkami samorządu rolniczego są wszyscy rolnicy. Zgodnie z art. 38, pkt. 2 ustawy
o izbach rolniczych (Dz.U. 2002 r. nr 101, poz. 927, z późn.
zm.) do zadań Krajowej Rady należy m.in. opiniowanie
projektów aktów prawnych dotyczących rolnictwa i gospodarki żywnościowej oraz założeń i programów polityki rolnej.
- Jeżeli, jak przyjęto w przepisach, hektar przeliczeniowy jest wskaźnikiem dochodu, to istotne jest, ile osób
utrzymuje się z tego hektara, gdyż zmniejsza to istotnie
dochód z tego ha na osobę. Kilkudziesięciohektarowe
gospodarstwa rodzinne, prowadzone przez rodzinę
wielodzietną, z pełnoletnimi dziećmi, zapłacą więcej niż
przedsiębiorcy samozatrudniający się. Przy 300-hektarowym gospodarstwie, czyli gospodarstwie rodzinnym,
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
które prowadzą np. rodzice z dwoma dorosłymi synami, składka zdrowotna wyniesie 1200 zł/miesięcznie,
co jest niedopuszczalne. W przypadku, gdy synowie
ci będą mieli żony składka będzie wynosiła odpowiednio więcej – mówi Wiktor Szmulewicz, Prezes Krajowej
Rady Izby Rolniczych.
W ocenie KRIR ustalenie wysokości składki zdrowotnej w oparciu o powierzchnie gospodarstwa rolnego nie jest wykładnikiem ekonomicznym. Sam fakt posiadania ziemi nie daje zdaniem samorządu rolniczego
podstaw do nakładania obowiązku opłacania składek
zdrowotnych. Wielkość gospodarstwa wyrażona w hektarach przeliczeniowych nie jest bowiem wskaźnikiem
osiąganych przez to gospodarstwo dochodów.
Wątpliwości samorządu rolniczego budzi też fakt,
że przyjęto jednolitą stawkę składki na ubezpieczenia
zdrowotne wynoszącą 1 zł/ha. Jednak rolnicy nieposiadający gospodarstwa do 6 hektarów zostali zwolnieni z obowiązku jej płacenia. Nie ma również żadnego
uzasadnienia prawnego, dlaczego akurat 6 ha jest wyznacznikiem obowiązku płacenia składek.
O rzeczywistej sytuacji gospodarstwa rolnego, o sytuacji finansowej wiejskiej rodziny nie decyduje przecież
liczba osób (rolników, domowników, dzieci do 16. roku
życia), utrzymujących się z tego gospodarstwa.
W związku z tym istnieją podstawy do zaskarżenia
przyjętej ustawy, bo nie jest zgodna z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 października 2010
roku, który zarzucił, że w dotychczasowym systemie
płatności składki zdrowotnej rolnicy są traktowani jako
grupa jednorodna. Nie ma przecież żadnego uzasadnienia do płacenia składek tylko w oparciu o wielkość gospodarstwa rolnego.
Opracowanie i treść nowego aktu prawnego w tej
sprawie powinna być przedmiotem szerokich konsultacji społecznych, w tym z izbami rolniczymi, jako jedynymi ustawowymi reprezentantami wszystkich rolników
prowadzących gospodarstwa na terenie Rzeczpospolitej
Polskiej.
WOP
Łatwiejsze przetargi
Nie wszyscy zdają sobie sprawę z ogromnej
roli, jaką zamówienia publiczne odgrywają
w gospodarce. Droga do wyłonienia
wykonawcy robót publicznych nadal bywa
jednak w niektórych krajach Unii żmudna
i skomplikowana. Eurodeputowani pracują
obecnie nad zmianą unijnych dyrektyw
w tej kwestii, tak aby udoskonalić istniejące
przepisy i jednocześnie zdynamizować rozwój
gospodarczy.
P
rzepisy o zamówieniach publicznych regulują
procedury, jakie stosuje się, gdy instytucje zlecają
prywatnym firmom wykonanie prac publicznych.
Państwa UE wydają około 18 proc. produktu krajowego
brutto na roboty publiczne i usługi w drodze zamówień
publicznych, czyli przez rozpisywanie przetargów. Dotyczy to niemal wszystkich dziedzin życia - od budowy
dróg czy stadionów, po wszystkie rodzaje usług proponowane obywatelom przez państwo.
Dyrektywy unijne, w kwestii zamówień publicznych, mają na celu zapewnienie równych praw wszystkim startującym firmom, także tym, które pochodzą
spoza kraju, gdzie odbywa się przetarg.
Propozycja Komisji Europejskiej w tej sprawie przewiduje, że procedury organizowania przetargów będą
wydajniejsze. Dotyczy to zwłaszcza uproszczenia procedury zamówień związanych z usługami publicznymi w takich dziedzinach, jak pomoc społeczna, służba
zdrowia czy szkolnictwo.
Według projektu Komisji, rozpatrywanej przez
komisję PE, należy także w nowych przepisach zrezygnować z „najniższej ceny” jako jedynego kryterium
w wyłanianiu wykonawcy, biorąc pod uwagę podczas
przetargu ogólny zysk gospodarczy i praktyczne skutki
realizacji kontraktu.
Propozycje zmian przepisów obejmują także włączenie do procedur zamówień publicznych większej
liczby małych i średnich przedsiębiorstw. Chodzi także
o upowszechnienie internetowych procedur tego typu,
czyli tzw. e-przetargów.
Zmiany w przepisach zakładają również wzmocnienie roli kryteriów z dziedziny ochrony środowiska
i zrównoważonego rozwoju przy wyłanianiu najlepszego wykonawcy.
Publiczne wysłuchanie sprawozdania, w sprawie
zamówień publicznych, odbyło się we wtorek (20 marca), o godz. 15.00, w brukselskiej siedzibie PE, z udziałem ekspertów i eurodeputowanych. Autorem sprawozdania w tej sprawie był belgijski deputowany Marc
Tarabella (Socjaliści i Demokraci).
Źródło:
Parlament Europejski
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
23
Pomorska Izba Rolnicza
III Powiatowy Turniej Kół Gospodyń
Wiejskich
W dniu 17 marca br. w miejscowości
Grabiny-Zameczek, gm. Suchy Dąb
odbył się III Powiatowy Turniej Kół
Gospodyń Wiejskich,
w którym udział wzięło osiem drużyn
z terenu powiatu gdańskiego.
W
szystkie koła zmierzyły się w sześciu konkurencjach, tj.:
1. Produkt tradycyjny pochodzenia roślinnego – kapusta,
2. Nasza wieś na sportowo – plansza,
3. Mazur – widowisko taneczne,
4. Moda sportowa na wesoło,
5. W kolejce – scenka kabaretowa,
6. Najpiękniejszy stół – wystrój.
Celem tej niezwykłe popularnej w województwie pomorskim imprezy jest pielęgnowanie i popularyzowanie
kulturowego regionu, integracja środowiska wiejskiego
w powiecie, pobudzenie aktywności wśród mieszkańców, kultywowanie tradycji, obrzędów i zwyczajów ludowych przez młode pokolenia.
W tym ważnym wydarzeniu uczestniczyła również
Pomorska Izba Rolnicza, która - jak co roku - ufundowała nagrodę rzeczową dla uczestnika przeglądu.
W imieniu Prezesa Pomorskiej Izby Rolniczej, wystąpił Jan Wiczling - Przewodniczący Rady Powiatu
Gdańsk.
W turnieju zwyciężyło KGW z Leszkowa, które tym
samym awansowało do Wojewódzkiego Turnieju Kół
24
Gospodyń Wiejskich, który odbędzie się 15 kwietnia br.,
w Starogardzie Gdańskim.
Wszystkim Kołom dziękujemy za zaangażowanie,
odwagę i zaprezentowanie umiejętności aktorskich.
Renata Wiczling
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Dla wsi i regionu
Zmiany w przyznawaniu płatności
bezpośrednich w 2012 roku
1. Wprowadzono nowy rodzaj płatności
w ramach wsparcia specjalnego - płatność do
surowca tytoniowego (płatność do tytoniu).
Jest to wsparcie specjalne z tytułu poprawy
jakości produktów rolnych w sektorze
tytoniu.
Wsparcie specjalne w formie płatności do surowca
tytoniowego (płatność do tytoniu) przysługuje rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania
jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o przyznanie tej płatności.
Płatność do tytoniu przysługuje za ilość surowca tytoniowego spełniającego określone wymagania jakościowe, nie większą niż wynikająca z umowy na uprawę tytoniu lub umowy kontraktacji, jeżeli:
• rolnik uprawia tytoń na działce ewidencyjnej, położonej w rejonie uprawy tytoniu,
• rolnik, niebędący członkiem grupy producentów tytoniu, zawarł umowę na uprawę tytoniu z pierwszym
przetwórcą surowca tytoniowego wpisanym do rejestru przetwórców surowca tytoniowego, prowadzonym przez ARR lub
• rolnik, będący członkiem grupy producentów tytoniu, zawarł umowę kontraktacji w ramach umowy
na uprawę tytoniu zawartej przez grupę producentów
tytoniu z pierwszym przetwórcą surowca tytoniowego wpisanym do rejestru pierwszych przetwórców
surowca tytoniowego, prowadzonym przez ARR.
Płatność do tytoniu obejmuje następujące grupy odmian tytoniu:
• grupa odmian tytoniu typu Virginia,
• grupa odmian tytoniu typu Burley,
• grupę odmian tytoniu należących do tytoni ciemnych.
Umowę na uprawę tytoniu zawiera się oddzielnie
dla każdej z grup odmian tytoniu.
W 2012 r. termin zawierania przez rolników umów
na uprawę tytoniu lub umów kontraktacji, w ramach
umowy na uprawę tytoniu zawartej przez grupę producentów z pierwszym przetwórcą wpisanym do rejestru
pierwszych przetwórców surowca tytoniowego, upływa z dniem 31 lipca 2012 r.
Rejestr pierwszych przetwórców surowca tytoniowego będzie dostępny na stronie internetowej Agencji
Rynku Rolnego oraz na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
W 2012 r. warunek zawarcia umowy na uprawę
tytoniu lub umowy kontraktacji w ramach umowy na
uprawę tytoniu, uważa się za spełniony również wtedy,
gdy umowy te zostały zawarte z pierwszym przetwórcą surowca tytoniowego, który nie został wpisany do
rejestru pierwszych przetwórców surowca tytoniowe-
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
go, jeżeli pierwszy przetwórca surowca tytoniowego,
będący stroną umowy na uprawę tytoniu, uzyskał zatwierdzenie lub został wpisany do rejestru pierwszych
przetwórców surowca tytoniowego, na wniosek złożony do dyrektora OT ARR w terminie do dnia 31 maja
2012 r.
2. Płatność uzupełniająca dla producentów
surowca tytoniowego - płatność
niezwiązana do tytoniu oraz płatność
uzupełniająca w zakresie produkcji
ziemniaka skrobiowego - płatność
niezwiązana do skrobi, które dotychczas
były realizowane przez Agencję Rynku
Rolnego, w 2012 r. będą przyznawane przez
Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa.
Płatność niezwiązana do tytoniu przysługuje rolnikowi, jeżeli rolnik ten:
• spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności
obszarowej w danym roku i złożył wniosek o jej przyznanie,
• w dniu 14 marca 2012 r. był wpisany do rejestru podmiotów posiadających prawo do uzyskania płatności niezwiązanej, prowadzonego przez ARR
lub
• małżonek rolnika wnioskującego o tę płatność, w tym
dniu był wpisany do tego rejestru, nawet jeżeli osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w dniu
14 marca 2012 r., albo
• rolnik lub jego małżonek odziedziczył gospodarstwo
rolne osoby, która w tym dniu była wpisana do tego
rejestru, albo
• rolnik lub jego małżonek nabył w całości gospodarstwo rolne osoby, która w tym dniu była wpisana do
tego rejestru, a zbywca gospodarstwa wyraził pisemną zgodę na przyznawanie płatności niezwiązanej do
tytoniu nabywcy gospodarstwa rolnego, albo
• do dnia 14 marca 2012 r. nabył on z mocy ustawy prawo do uzyskania płatności niezwiązanej, a nabycie
tego prawa nie zostało stwierdzone decyzją dyrektora
oddziału terenowego ARR.
Płatność niezwiązana do skrobi przysługuje rolnikowi, jeżeli rolnik ten:
• spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności
obszarowej w danym roku i złożył wniosek o jej przyznanie,
• w dniu 14 marca 2012 r. był wpisany do rejestru podmiotów posiadających prawo do uzyskania płatności niezwiązanej, prowadzonego przez ARR.
25
Dla wsi i regionu
Płatność niezwiązana do skrobi może zostać przyznana rolnikowi, który w dniu 14 marca 2012 r. nie był
wpisany do rejestru podmiotów posiadających prawo
do uzyskania płatności niezwiązanej, jeżeli:
• małżonek rolnika wnioskującego o tę płatność, w tym
dniu był wpisany do tego rejestru, nawet jeżeli osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w dniu
14 marca 2012 r., albo
• rolnik lub jego małżonek odziedziczył gospodarstwo
rolne osoby, która w tym dniu była wpisana do tego
rejestru, albo
• rolnik lub jego małżonek nabył w całości gospodarstwo rolne osoby, która w tym dniu była wpisana do
tego rejestru, a zbywca gospodarstwa wyraził pisemną zgodę na przyznawanie płatności niezwiązanej do
skrobi nabywcy gospodarstwa rolnego, albo
• do dnia 14 marca 2012 r. nabył on z mocy ustawy prawo do uzyskania płatności niezwiązanej, a nabycie
tego prawa nie zostało stwierdzone decyzją dyrektora
oddziału terenowego ARR.
3. Od 2012 r. zmieniły się zasady przyznawania
płatności do owoców miękkich.
Oddzielna płatność do owoców miękkich przysługuje rolnikowi, który spełnia warunki do przyznania
jednolitej płatności obszarowej, do powierzchni uprawy truskawek lub malin, do których została przyznana
przejściowa płatność do owoców miękkich w roku 2008.
Od tego roku rolnicy nie deklarują we wniosku uprawy
truskawek lub malin jako odrębnych działek rolnych.
Rolnikowi przysługuje oddzielna płatność do owoców miękkich, jeżeli:
• spełnia on warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej w danym roku i złożył wniosek o jej
przyznanie,
26
• przyznano mu za 2008 r. przejściowe płatności z tytułu owoców miękkich
lub, gdy płatności te zostały przyznane małżonkowi rolnika wnioskującego o oddzielną płatność do
owoców miękkich, lub spadkodawcy, lub spadkodawcy małżonka rolnika wnioskującego o oddzielną
płatność do owoców miękkich, lub poprzednikowi
rolnika, który stał się jego następcą prawnym, lub
przekazującemu gospodarstwo rolne, w związku
z wypłacaną rentą strukturalną, emeryturą lub rentą rolniczą z ubezpieczenia społecznego rolników,
jeżeli rolnik wnioskujący o oddzielną płatność do
owoców miękkich lub małżonek tego rolnika mógłby dziedziczyć z ustawy przekazane gospodarstwo
rolne.
4. Wsparcie specjalne dla rolników
utrzymujących owce w województwach
Polski Południowej, poprzez włączenie do
programu rolników utrzymujących owce
w województwie łódzkim
i świętokrzyskim.
Od roku 2012 płatności do samic gatunku owca domowa (Ovis aries), przysługują do zwierząt znajdujących się w siedzibie stada położonej w województwie:
podkarpackim, małopolskim, śląskim, opolskim, dolnośląskim, łódzkim oraz świętokrzyskim.
5. Terminy obowiązujące w 2012 roku
składania wniosków i załączników
• Wniosek o przyznanie płatności składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja.
• Wniosek o przyznanie płatności może zostać złożony
także w terminie 25 dni kalendarzowych po terminie
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Dla wsi i regionu
składania wniosków, tj. do dnia 11 czerwca 2012 roku,
jednak za każdy dzień roboczy opóźnienia stosowana
jest redukcja w wysokości 1% należnej kwoty płatności.
• Zmiany do wniosku o przyznanie jednolitej płatności
obszarowej, płatności uzupełniającej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, płatności ONW oraz płatności rolnośrodowiskowej można
składać do dnia 31 maja 2012 roku.
• Zmiany do wniosku można także złożyć w terminie do dnia 11 czerwca 2012 roku, jednak zmiana
ta spowoduje zmniejszenie kwoty płatności, odnoszącej się do powierzchni działek rolnych, dla których dokonano zmian lub do powierzchni działek
rolnych, które zostały dodane, o 1% za każdy dzień
roboczy opóźnienia (licząc od dnia 1 czerwca 2012 r.
włącznie).
W przypadku płatności do tytoniu:
• kopia umowy na uprawę tytoniu (rolnik niebędący
członkiem grupy producentów tytoniu) lub
• oświadczenie o zawarciu umowy kontraktacji (rolnik
będący członkiem grupy producentów tytoniu)
składane są do biura powiatowego, do którego został
złożony wniosek o przyznanie płatności w terminie do
dnia 31 sierpnia 2012 roku.
6. Zmniejszenie płatności uzupełniających
W odniesieniu do krajowych płatności uzupełniających:
• Jeżeli łączna kwota wszystkich płatności bezpośrednich, do których rolnik jest uprawniony nie przekracza 5000 euro – nie ma zmniejszenia płatności.
• Jeżeli łączna kwota wszystkich płatności bezpośrednich, do których rolnik jest uprawniony przekracza
5.000 EUR, łączna kwota płatności UPO zostaje zmniejszona o 10% - liczone od kwoty wszystkich płatności
bezpośrednich.
• Jeżeli łączna kwota wszystkich płatności bezpośrednich, do których rolnik jest uprawniony przekracza
300.000 EUR, łączną kwotę płatności UPO zmniejsza się o 4% - liczone od nadwyżki powyżej 300 tys.
euro.
Zmniejszenia, o których mowa powyżej, nie przekraczają całkowitej kwoty płatności uzupełniającej, która
ma być przyznana rolnikowi za dany rok.
Wyliczenie redukcji płatności UPO
1. Wyłączenie z redukcji kwoty 5 000 euro
8 000 - 5 000 = 3 000 euro
2. Redukcja o 10% kwoty ponad 5 000 euro
3 000 x 10% = 300 euro
3. Płatność UPO po modulacji
1 000 - 300 = 700 euro
Kwota płatności po modulacji
Suma płatności
bezpośrednich UE
w euro
Suma płatności
UPO
w euro
Łącznie
w euro
7 000
700
7 700
7. Zmiany w zasadach doręczania decyzji
w sprawie przyznania płatności od roku 2012
• Jeżeli decyzja w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności
ONW, płatności rolnośrodowiskowych uwzględnia
w całości żądanie rolnika i nie określa zmniejszeń lub
wykluczeń oraz nie ustala kwot podlegających odliczeniu, decyzję tę doręcza się jedynie na żądanie rolnika.
• Za dzień doręczenia decyzji, w przypadku, gdy rolnik nie wystąpił z żądaniem jej doręczenia, uważa się
dzień uznania przyznanej płatności na rachunku
bankowym rolnika. Agencja, przekazując na rachunek
bankowy rolnika płatność przyznaną decyzją, w tytule
przelewu umieszcza informację, iż decyzja nie została
faktycznie doręczona.
• Rolnik może wystąpić do kierownika biura powiatowego ARiMR z żądaniem doręczenia decyzji w terminie 14 dni od dnia uznania przyznanej płatności na
rachunku bankowym rolnika.
• W przypadku, gdy rolnik wystąpił z żądaniem doręczenia decyzji, przysługuje mu odwołanie od tej decyzji, które wnosi się w terminie 14 dni od dnia jej
doręczenia.
• Kierownik biura powiatowego ARiMR, udostępnia
rolnikowi, na jego wniosek, decyzję, o ile nie była ona
uprzednio doręczona rolnikowi na jego żądanie.
Na podstawie materiałów ze szkolenia,
które odbyło się 26 lutego 2012 roku w Brwinowie,
opracowała Alina Wysocka
Reklama
Przykład dla modulacji w zakresie krajowych płatności
uzupełniających (łączna kwota przekracza 5 000 euro i nie
przekracza 300 000 euro)
Kwota płatności przed modulacją:
Suma płatności
bezpośrednich UE
w euro
Suma płatności
UPO
w euro
Łącznie
w euro
7 000
1 000
8 000
Brak redukcji płatności bezpośrednich UE – kwota płatności
nie przekroczyła 300 tys. euro.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
PPH „DOWO”
WOJCIECH DOBRZYCKI
73-110 Stargard
• nawóz wapniowo-magnezowy węglanowy – dolomit
CaO – 30%
MgO – 17%
• nawóz wapniowy węglanowy CaO – 50% = 90% CaCO3
• nawóz wapniowy tlenkowy CaO – 50% i 60%
tel./fax (91) 578 67 33, tel. kom. 601863937
www.dowo.pl
27
Dla wsi i regionu
Ogólnopolska sieć gospodarstw
edukacyjnych
Projekt ogólnopolskiej sieci agroturystycznych gospodarstw edukacyjnych pn. „Zagroda
edukacyjna” realizowany jest przez Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, Oddział
w Krakowie we współpracy z wojewódzkimi ośrodkami doradztwa rolniczego, na zlecenie
Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Z
agroda edukacyjna to przedsięwzięcie prowadzone przez mieszkańca wsi, na obszarach wiejskich,
posiadające zwierzęta gospodarskie albo uprawy
rolnicze przeznaczone do prezentacji dla grup dzieci i młodzieży przyjmowanych w ramach programów
szkolnych lub udostępniane jako atrakcja turystyczna
dla rodzin z dziećmi i dorosłych podróżujących indywidualnie, gdzie realizowane są przynajmniej dwa cele
edukacyjne, spośród wymienionych poniżej:
- edukacja w zakresie produkcji roślinnej,
- edukacja w zakresie produkcji zwierzęcej,
- edukacja w zakresie przetwórstwa płodów rolnych,
- edukacja w zakresie świadomości ekologicznej i konsumenckiej,
- edukacja w zakresie dziedzictwa kultury materialnej
wsi, tradycyjnych zawodów, rękodzieła i twórczości
ludowej.
Zajęcia edukacyjne w gospodarstwach rolnych
sprzyjają zachowaniu żywotności obszarów wiejskich,
a poprzez spotkanie z przyszłymi konsumentami, dają
zrozumienie dla potrzeb gospodarki wiejskiej. To przede
wszystkim twórczy rozwój rodzin rolniczych oraz dodatkowy dochód. Szkolnictwo zaś zyskuje urozmaicony
proces nauczania, zorientowany na działania praktyczne, w tym poznanie kultury wiejskiej.
Cele mogą być realizowane jako główna działalność
gospodarstwa, ale też jako działalność dodatkowa, uzupełniająca podstawową, np. produkcyjną czy agroturystyczną. Mogą one być realizowane przez osoby fizyczne, w tym rolników indywidualnych, a w niektórych
przypadkach przez inne jednostki organizacyjne – spółki,
spółdzielnie, koła gospodyń wiejskich i stowarzyszenia.
Należy jednak pamiętać, że w.w. formy organizacyjne
będą różnie interpretowane przez obowiązujące prawo.
Celem strategicznym zadania jest:
• różnicowanie pozarolniczej działalności na obszarach
wiejskich,
• podniesienie prestiżu zawodu rolnika i upowszechnienie wiedzy w zakresie pochodzenia żywności,
• zachowanie dziedzictwa kulturowego wsi.
Zagroda powinna posiadać warunki do prowadzenia zajęć edukacyjnych, czyli przynajmniej jedno zadaszone pomieszczenie do prowadzenia zajęć i toalety dla
uczestników.
Lekcja w zagrodzie edukacyjnej powinna być
„żywa”, oparta na istniejącej bazie gospodarstwa, czyli
na tym co się w nim produkuje, hoduje, uprawia, może
28
nawiązywać do tradycji regionu lub zainteresowań gospodarzy. Filarem zasadniczym zatem będą zwierzęta
gospodarskie albo uprawy rolnicze. Oferta edukacyjna
musi być autentyczna i wiarygodna, a zarazem bezpieczna dla gospodarza, by mógł odpowiedzieć na
większość pytań.
Decydując się na to przedsięwzięcie, należy odpowiedzieć sobie na kilka pytań:
- co i gdzie chcemy pokazać?
- w jaki sposób?
- przy pomocy jakich narzędzi?
- w jakim czasie?
- jaki cel chcemy osiągnąć?
W tym zakresie pomocna jest wiedza z dydaktyki
(jednej z podstawowych nauk pedagogicznych, przedmiotem której jest kształcenie ludzi, czyli wszelkie nauczania innych i uczenie się, niezależnie od miejsca).
Programy edukacyjne powinny być dostosowane
do wieku dzieci. Przygotowując dobry program, rolnik
powinien wiedzieć:
- jak liczna jest grupa,
- w jakim wieku są dzieci,
- jaki program realizuje nauczyciel z grupą,
- na ile przygotowany program zajęć jest dla dzieci nowością,
- czy dzieci wiedzą coś na temat, który będzie realizowany w gospodarstwie lub tematy pokrewne,
- na czym bardziej zależy nauczycielowi – by lekcja
była ilustracją do jego zajęć i wpisywała się w podstawy programowe czy stanowiła zupełnie autorski
program gospodarza.
Zagadnienia, które rolnik zamierza przekazać młodzieży powinny być związane bezpośrednio z pro-
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Dla wsi i regionu
dukcją w gospodarstwie, jednak należałoby przyswoić
dodatkową wiedzę w prezentowanym temacie, w odniesieniu do regionu. Przykład: rolnik produkuje jabłka
(jest sadownikiem), a region słynie z musu jabłkowego,
dlatego powinien znać takie zagadnienia, jak: jakie są
tradycje sadownictwa w regionie, jakie odmiany jabłoni są uprawiane, do czego wykorzystywane są jabłka i
jabłonie, co jest niezbędne do ich produkcji, jaki obszar
zajmują sady, jaka jest skala produkcji musu czy wreszcie najciekawsze przepisy kulinarne lub potrawy regionalne związane z jabłkami i musem.
Formy i metody nauczania w zagrodzie edukacyjnej obrazuje zasada Konfucjusza: „POWIEDZ A ZAPOMNĘ, POKAŻ A ZAPAMIĘTAM, POZWÓL WZIĄĆ
UDZIAŁ A ZROZUMIEM”.
Uczestnictwo w sieci jest dobrowolne i bezpłatne,
daje członkom wymierne korzyści, m.in. promocję na
portalu www.zagrodaedukacyjna.pl, wsparcie doradcze i szkoleniowe, możliwość wzajemnej wymiany doświadczeń na portalu społecznościowym. Do uczestnictwa w sieci może przystąpić każdy obiekt spełniający
definicję zagrody edukacyjnej. Przystąpienie do sieci odbywa się na podstawie kwestionariusza i rekomendacji
uprawnionego doradcy – koordynatora (adres poniżej).
Operatorem sieci jest:
Centrum Doradztwa Rolniczego
Oddział w Krakowie,
Dział Rozwoju Obszarów Wiejskich
ul. Meiselsa 1, 31-063 Kraków,
tel. (12) 424 05 23 (13), e-mail: [email protected]
Koordynatorem ds. sieci w województwie pomorskim
jest:
Barbara Ditrich, Dział Przedsiębiorczości, Wiejskiego
Gospodarstwa Domowego i Agroturystyki
w Pomorskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Gdańsku,
ul. Trakt św. Wojciecha 293, 80-001 Gdańsk,
tel. 58 326 39 14, e-mail: [email protected]
Więcej informacji na stronie internetowej
www.zagrodaedukacyjna.pl
Barbara Ditrich
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
Za wypalanie traw
grożą kary
ARiMR przypomina, że wypalanie traw przez
rolników jest szkodliwe, zabronione i grożą za
to sankcje finansowe
Od wielu lat trwają działania, by powstrzymać zjawisko wypalania traw, a sprawców podpaleń karać.
Najważniejszym instrumentem jest ustawa o ochronie przyrody i o lasach, która zabrania wypalania traw
na łąkach, pozostałości roślinnych na nieużytkach,
skarpach kolejowych i rowach przydrożnych. Jeśli ktoś
zostanie złapany na gorącym uczynku i podpalenie zostanie mu udowodnione, to sprawcy grozi grzywna do
5 tys. zł, a w przypadku zagrożenia większego, czyli
spowodowania pożaru stanowiącego zagrożenie dla
życia, zdrowia czy mienia, jest przewidziana kara pozbawienia wolności od roku do 10 lat.
W walce ze zjawiskiem wypalania traw bierze też
udział Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która może nakładać na rolników dotkliwe kary finansowe, oprócz kar nakładanych za to np. przez policję
czy prokuraturę.
Zakaz wypalania traw jest jednym z „Wymogów
dobrej kultury rolnej”, których przestrzeganie jest wymagane m.in. w ramach systemu dopłat bezpośrednich.
Rolnikowi, który ich nie przestrzega, grozi „zasadniczo”
zmniejszenie należnej wysokości wszystkich rodzajów
dopłat bezpośrednich o 3%. To oznacza, że o tyle mogą
być pomniejszone płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (jednolita płatność obszarowa, płatność cukrowa, płatność do pomidorów, przejściowe
płatności z tytułu owoców miękkich, płatności do krów
i owiec, specjalna płatność obszarowa do powierzchni
uprawy roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych), a także płatności rolnośrodowiskowe
(PROW 2007 - 2013), pomoc na zalesianie gruntów rolnych (PROW 2007 - 2013) oraz płatności z tytułu ONW,
jeśli zostanie stwierdzone, że rolnik wypalał trawy na
którymkolwiek z uprawianych przez niego gruntów.
Wysokość kary może jednak wzrosnąć, bo ARiMR
każdy przypadek wypalania traw rozpatruje indywidualnie i może karę zwiększyć albo zmniejszyć. Zgodnie
z zasadami, nałożona przez ARiMR sankcja, w zależności od stwierdzonego stopnia winy, może zostać pomniejszona do 1%, jak i podwyższona do 5%, należnych
rolnikowi płatności obszarowych za dany rok. Kary
mogą być też jeszcze bardziej podwyższone, gdy rolnikowi zostanie np. udowodnione celowe wypalanie
traw, bo wtedy ARiMR może obniżyć każdy z rodzajów
płatności bezpośrednich aż o 20%, a w zupełnie skrajnych przypadkach stwierdzenia uporczywego wypalania traw, Agencja może pozbawić rolnika całej kwoty
płatności bezpośrednich za dany rok.
Departament Komunikacji Społecznej ARiMR
29
Dla wsi i regionu
Aktualne informacje prawne dla rolnictwa
Akt prawny
Istotne informacje
Zmiany rozporządzenia w sprawie
szczegółowych warunków i trybu przyznawania
pomocy finansowej w ramach działania
„Przywracanie potencjału produkcji rolnej
zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk
żywiołowych oraz wprowadzenie odpowiednich
działań zapobiegawczych” objętego Programem
Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
Data ogłoszenia:
23 lutego 2012 r.
Data wejścia w życie:
8 marca 2012 r.
Zmiany ustawy o płatnościach w ramach
systemów wsparcia bezpośredniego oraz
niektórych innych ustaw
Data ogłoszenia:
27 stycznia 2012 r.
Ustawa wchodzi w życie
z dniem 15 marca 2012 r.,
z wyjątkiem:
1) art. 3, pkt 1, pkt 3 w
zakresie dotyczącym art. 37
ustawy wymienionej w art. 3
i pkt 5 w zakresie dotyczącym
art. 38 ustawy wymienionej
w art. 3 oraz art. 11, ust. 3,
pkt 1, które wchodzą w życie
z dniem 1 lipca 2012 r.;
2) art. 1, pkt 32, art. 4 i art. 5,
które wchodzą w życie
z dniem 1 sierpnia 2012 r.
Zmiany rozporządzenia w sprawie
szczegółowych warunków i trybu przyznawania
pomocy finansowej w ramach działania
„Wspieranie gospodarowania na obszarach
górskich i innych obszarach o niekorzystnych
warunkach gospodarowania (ONW)” objętego
Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na
lata 2007-2013
Data ogłoszenia:
14 marca 2012 r.
Data wejścia w życie:
15 marca 2012 r.
Wymagań jakościowych dla odmian tytoniu
Data ogłoszenia:
15 marca 2012 r.
Data wejścia w życie:
z dniem ogłoszenia.
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 14 marca 2012 r.
poz. 276/2012
Rejonów uprawy tytoniu
Data ogłoszenia:
15 marca 2012 r.
Data wejścia w życie:
z dniem ogłoszenia.
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 13 marca 2012 r.
poz. 277/2012
Data ogłoszenia:
Zmieniające rozporządzenie w sprawie podziału
15 marca 2012 r.
środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich
Data wejścia w życie:
na lata 2007-2013
po dniu ogłoszenia.
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 12 marca 2012 r.
poz. 278/2012
Zmieniające rozporządzenie w sprawie
szczegółowych warunków i trybu przyznawania
pomocy finansowej w ramach działania
„Program rolnośrodowiskowy” objętego
Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na
lata 2007-2013
Rozporządzenie
Ministra Środowiska
z dnia 14 lutego 2012 r.
poz. 206/2012
Ustawa
z dnia 27 stycznia 2012 r.
poz. 243/2012
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 12 marca 2012 r.
poz. 272/2012
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 14 marca 2012 r.
poz. 274/2012
30
Dotyczy
Data ogłoszenia:
15 marca 2012 r.
Data wejścia w życie:
15 marca 2012 r.
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Dla wsi i regionu
Akt prawny
Dotyczy
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 12 marca 2012 r.
poz. 279/2012
Zmieniające rozporządzenie w sprawie podziału
środków finansowych na realizację programu
operacyjnego „Zrównoważony rozwój sektora
rybołówstwa i nabrzeżnych obszarów rybackich
2007-2013” na lata 2007-2013
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 14 marca 2012 r.
poz. 280/2012
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 13 marca 2012 r.
poz. 281/2012
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 14 marca 2012 r.
poz. 282/2012
Zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów
roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz
szczegółowych warunków i trybu przyznawania
oraz wypłaty płatności w ramach systemu
wsparcia bezpośredniego
Istotne informacje
Data ogłoszenia:
15 marca 2012 r.
Data wejścia w życie:
po dniu ogłoszenia.
Data ogłoszenia:
15 marca 2012 r.
Data wejścia w życie:
z dniem ogłoszenia.
Zmieniające rozporządzenie w sprawie
szczegółowych warunków i trybu przyznawania
pomocy finansowej w ramach działania
„Ułatwianie startu młodym rolnikom” objętego
Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na
lata 2007-2013
Data ogłoszenia:
15 marca 2012 r.
Data wejścia w życie:
po dniu ogłoszenia.
Zmieniające rozporządzenie w sprawie
szczegółowych wymagań jakie powinny
spełniać wnioski w sprawach dotyczących
płatności w ramach systemów wsparcia
bezpośredniego
Data ogłoszenia:
15 marca 2012 r.
Data wejścia w życie:
z dniem ogłoszenia.
Na podstawie dostępnych materiałów opracowała Joanna Woźnica
Reklama
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
31
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
VAT – czy warto na niego przejść?
Taką decyzję musi podjąć każdy rolnik ryczałtowy samodzielnie, po dokładnej analizie swojego
gospodarstwa. Co brać pod uwagę przed ewentualnym przejściem na rozliczanie się
na zasadach ogólnych z podatku od towarów i usług?
Z
anim podejmiemy jakąkolwiek decyzję, proponowałabym odpowiedzieć sobie na
kilka następujących pytań:
- w jakim stanie posiadam sprzęt
i maszyny (czy wymagają ciągłych
napraw i remontów)? To samo dotyczy budynków gospodarczych.
- czy planuję w roku bieżącym
i w latach przyszłych inwestować
w gospodarstwo (zakupy maszyn
sprzętu)?
- czy (przy produkcji zwierzęcej)
mam możliwość założenia podlicznika energii elektrycznej do
pomieszczeń zwierzęcych i budynków gospodarczych?
- jak długo będę prowadził gospodarstwo rolne? (w przypadku
niedługiego okresu i planowanej
sprzedaży – VAT z zakupionych
środków trwałych należy zwrócić
do Urzędu Skarbowego – oczywiście od wartości wyceny środka
na dzień sprzedaży).
Znając odpowiedzi na powyższe pytania, można przystąpić do
wstępnych wyliczeń, jak kształtowałyby się poszczególne wielkości
ekonomiczne w gospodarstwie rozliczającym się z VAT.
Obok podaję przykład (na podstawie prowadzonych książek rachunkowości rolnych), jak dokonać
takiego wyliczenia.
32
Założenia:
- gospodarstwo o powierzchni 32,67 ha
- produkcja trzody chlewnej – 22 SD
Przychody z produkcji
Przychód
(wartość brutto)
Produkty roślinne
Rolnik ryczałtowy
Rolnik
rozliczający się z VAT
VAT należny
100.376,19
98.500,00
4.690,48
Trzoda
24.509,54
24.739,00
1.832,52
Razem
124.886,00
123.239,00
6.522,99
Koszty produkcji
Koszty
(wartość brutto)
Rolnik
ryczałtowy
Rolnik
rozliczający się z VAT
VAT naliczony
Materiał siewny
12.882,00
12.882,00
954,22
Nawozy
16.131,00
16.131,00
1.194,89
Środki ochrony roślin
7.481,00
7.481,00
554,15
Pasze
4.736,00
4.736,00
350,81
Energia, opał, paliwo
16.278,00
16.278,00
3.043,85
Części zamienne,
remonty
15.245,23
15.245,23
2.850,73
Inwestycje (urządzenia
dla trzody)
43.250,00
43.250,00
8.087,40
116.003,23
116.003,23
17.036,06
Razem
Jak wynika z powyższych zestawień, różnica między VAT-em naliczonym a należnym kształtuje się
na poziomie 10.513,07 zł i tyle rolnik
w ciągu roku otrzymałby zwrotu
z Urzędu Skarbowego.
Niemniej pragnę zwrócić uwagę na dwie ostatnie pozycje z tabeli
„Koszty produkcji”. Są to części za-
mienne i inwestycje. Tak naprawdę
one zdecydowały o zwrocie podatku od towarów i usług.
Dlatego proponuję, przed podjęciem decyzji o formie rozliczenia,
dokładne przeanalizowanie swojego gospodarstwa.
Małgorzata Stanisławczuk
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
Sytuacja na rynku rzepaku
W
ostatnich tygodniach bieżącego roku ceny
rzepaku na rynku europejskim były stabilne
i kształtowały się na poziomie 446,5 EUR/t.
Mimo to należy zauważyć, że sytuacja popytowo-podażowa nie jest najlepsza. Z Ukrainy, która jest bardzo
ważnym eksporterem surowca rzepakowego dla UE,
wciąż napływają informacje o stratach mrozowych we
wschodniej i południowej części kraju, a słabe perspektywy zbiorów w bieżącym roku na Ukrainie i UE mogą
spowodować, że ogólna produkcja nasion rzepaku w sezonie 2012/2013 będzie najprawdopodobniej niższa niż
zapotrzebowanie.
Informacje te potwierdzają sytuację na krajowym
rynku. W listopadzie 2011 roku krajowy przerób rzepaku był większy niż w październiku. Jak podaje IERiGŻ,
w miesiącu tym, zakłady zatrudniające co najmniej
50 pracowników wytworzyły 51,2 tys. ton surowego
oleju rzepakowego, czyli o ponad 10% więcej w porównaniu z październikiem. Z drugiej strony jednak był to
wynik o prawie 15% niższy, w stosunku do analogicznego okresu 2010 roku.
Dostępne dane wskazują, że od początku bieżącego sezonu 2011/12, w miesiącach lipiec - listopad 2011,
łączna produkcja oleju rzepakowego surowego wyniosła ok. 234 tys. t wobec 291 tys. t, w tym samym okresie
2010 roku (spadek o 20%). Pogorszeniu uległo saldo
w bilansie handlowym. Wstępne dane handlowe wskazują, że w okresie lipiec – listopad 2010/11 przywóz
oleju rzepakowego wyniósł 43 tys. t (tj. podwoił się
w stosunku do wielkości zaimportowanej w analogicznym okresie 2010 roku). Jednocześnie eksport oleju rzepakowego obniżył się do 79 tys. t (o 17% r/r).
Bilans w bieżącym sezonie w Polsce, podobnie jak
w UE, pozostanie napięty. Według GUS, zbiory w 2011
roku wyniosły 1,9 mln ton, wobec 2,1 mln ton w roku
2010. Obniżki plonów i zapasów początkowych są na
tyle głębokie, że nie zrównoważy ich nawet spodziewany wzrost importu. W całym roku 2011, ze względu na niższą podaż rzepaku w Polsce, jego przerób
i produkcja oleju rzepakowego były mniejsze niż
w roku 2010. Według informacji IERiGŻ, produkcja oleju rzepakowego w 2011 roku wyniosła 790 tys. ton, czyli
o 3% mniej niż w 2010 roku. Eksport rzepaku z Polski,
w wyniku niższych zbiorów i utrzymującego się wysokiego zapotrzebowania na surowiec, prawdopodobnie
będzie niższy. Podobnie rzecz wygląda w przypadku
oleju rzepakowego.
Powierzchnia zasiewów rzepaku pod zbiory w roku
2012 jest wyższa i kształtuje się na poziomie 850 - 870 tys.
hektarów, czyli wzrosła o 10 - 12% w porównaniu z powierzchnią w ubiegłym roku.
Niska podaż rzepaku w Polsce w całym sezonie
2011/2012 wskazuje, że jego przerób będzie prawdopodobnie mniejszy niż w sezonie poprzednim. Jednak
przy założeniu wysokiego importu rzepaku do Polski
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
i znacząco mniejszego eksportu, w stosunku do sezonu
ubiegłego, skala spadku przerobu surowca nie powinna
być duża. Według Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju
Wsi, średnia cena skupu rzepaku netto pod koniec roku
2011 ukształtowała się na poziomie ok. 1835 zł/t, w lutym bieżącego roku cena tego surowca wzrosła do poziomu 1931 zł/t.
Nie ulega wątpliwości, iż uprawa rzepaku nabiera
coraz większego znaczenia, czego skutkiem może być
istotny wpływ tego gatunku na poprawę płodozmianu.
Tadeusz Plichta
Reklama
SZKÓŁKA SADZONEK TRUSKAWEK
OFERUJE:
Duży wybór kwalifikowanych odmian sadzonek
z mateczników.
Oferujemy odmiany:
Honeoye, Elsanta, Kent, Selva i inne.
Sadzonki dla:
- plantatorów z dowozem do gospodarstwa
oraz bezpłatne doradztwo,
- do sklepów ogrodniczych z dowozem do sklepu,
- działkowiczów – wysyłka pocztą.
Sprzedajemy sadzonki w formie tradycyjnych,
kopanych oraz ukorzenionych w bryłce torfu.
Dodatkowe informacje:
Krzysztof Zawadzki
Parowa 144
59-724 Osiecznica
tel. 501 599 332
www.trusfarm.com.pl
33
Na polach i łąkach
Nowe minimalne normy
Od roku 2012 rolnicy będą zobowiązani do przestrzegania
m.in. nowej normy Dobrej Kultury Rolnej dotyczącej
zachowania stref buforowych.
O
d połowy stycznia tego
roku ARiMR wysyła rolnikom tzw. spersonalizowane
wnioski o wsparcie bezpośrednie
wraz z materiałami graficznymi, instrukcją wypełnienia wniosku oraz
kartą informacyjną. W karcie tej,
oprócz informacji dotyczących powierzchni PEG, kodów upraw podlegających zmianowaniu, zamieszczono dodatkowe kody oznaczone
skrótem „Sb”. Kody te opisują działki ewidencyjne położone w bezpośrednim sąsiedztwie obiektów, dla
których być może konieczne będzie zachowanie stref buforowych.
Obiektami tymi mogą być wody płynące i/lub wody stojące czy też obszary morskiego pasa nadbrzeżnego,
które ze względu na rodzaj wód i ich
powierzchnię mogą przybrać następujące oznaczenia:
Sb1 – działka leży w bezpośrednim sąsiedztwie wód płynących,
z wyłączeniem jezior o powierzchni
powyżej 50 ha zaliczanych do wód
płynących,
Sb2 - działka leży w bezpośrednim
sąsiedztwie wód stojących o powierzchni do 10 ha,
Sb3 - działka leży w bezpośrednim
sąsiedztwie wód stojących o powierzchni od 10 ha do 50 ha,
Sb4 - działka leży w bezpośrednim
sąsiedztwie wód stojących oraz jezior zaliczanych do wód płynących
o powierzchni powyżej 50 ha,
Sb5 – działka leży w bezpośrednim
sąsiedztwie obszarów morskiego
pasa nadbrzeżnego.
Powyższe zapisy uwzględniają planowane zmiany wynikające
z konieczności dostosowania rozporządzenia w sprawie minimalnych
norm do przepisów rozporządzenia
Rady (WE) nr 73/2009.
W ramach przeprowadzonego
przez Unię Europejską przeglądu
Wspólnej Polityki Rolnej (Health
Check), w załączniku III do rozporządzenia Rady nr 73/2009 dodano
34
nową normę Dobrej Kultury Rolnej
zgodnej z ochroną środowiska dotyczącą ustalenia stref buforowych
wzdłuż cieków wodnych, którą
państwa członkowskie są zobowiązane wdrożyć od 2012 r.
Obecny projekt rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi, zmieniającego rozporządzenie
w sprawie minimalnych norm, przewiduje między innymi wprowadzenie nowego zapisu w brzmieniu:
„3 a. 1. Nawozy naturalne stosuje się
w odległości co najmniej 5 metrów od
brzegów:
1) wód płynących w rozumieniu przepisów prawa wodnego, z wyłączeniem
rowów o szerokości do 5 metrów liczonej na wysokości krawędzi brzegu
rowu;
2) wód stojących w rozumieniu przepisów prawa wodnego, o powierzchni
powyżej 1 ha.
2. W odległości co najmniej 5 metrów
od brzegów:
1) wód płynących w rozumieniu przepisów prawa wodnego, z wyłączeniem
rowów o szerokości do 5 metrów liczonej na wysokości krawędzi brzegu
rowu,
2) wód stojących w rozumieniu przepisów prawa wodnego, o powierzchni
powyżej 1 ha
- nawozy mineralne stosuje się wyłącznie ręcznie.”
Powyższa projektowana zmiana rozporządzenia miałaby na celu
wdrożenie normy dotyczącej ochrony zasobów wodnych, w zakresie
której, w określonych odległościach
od brzegów wód płynących i stojących nie będzie można stosować
nawozów naturalnych, a nawozy
mineralne będzie można rozsiewać
wyłącznie ręcznie. Dotyczyć to będzie wszystkich gruntów użytkowanych rolniczo.
Ustanowienie powyższych stref
buforowych pozwoli ograniczyć negatywny wpływ stosowania nawozów na środowisko, a w szczególności chronić wody powierzchniowe
przed zanieczyszczeniami związkami biogennymi azotu i fosforu.
Wejście w życie powyższych
przepisów będzie pociągało za sobą
konieczność weryfikacji przestrzegania tych obowiązków przez rolników. W przypadku ich nieprzestrzegania, konsekwencją będzie
odpowiednie zmniejszenie przyznawanych płatności bezpośrednich.
Szczegółowe informacje, dotyczące nowej normy oraz wykaz
działek ewidencyjnych położonych
w bezpośrednim sąsiedztwie obiektów, dla których konieczne będzie zachowanie stref buforowych, zamieszczone będą na stronie internetowej
www.arimr.gov.pl oraz dostępne
w biurach powiatowych i oddziałach
regionalnych ARiMR.
Sebastian Zwierz
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
MOIM ZDANIEM
GMO w rolnictwie
J
uż od samego początku, czyli od lat 90-tych XX wieku, tematyka inżynierii genetycznej w polskim rolnictwie budziła wiele kontrowersji. Rozpatrywana
była głównie w aspekcie zakazu polowej uprawy roślin
transgenicznych oraz bezpieczeństwa pasz i żywności
z udziałem produktów GMO.
Dotychczasowe wyniki światowych badań nad GMO,
w tym także polskich instytutów badawczych, wyraźnie
wskazują na brak naukowych dowodów o szkodliwości
roślin genetycznie modyfikowanych i stosowania pasz
z GMO. W stanowisku Komitetu Biotechnologii Polskiej
Akademii Nauk opublikowanym w styczniu br. znalazło
się stanowcze poparcie dla wykorzystania organizmów
modyfikowanych genetycznie. Naukowcy podkreślają,
że rozwój gospodarki kraju w bardzo dużym stopniu
zależy od umiejętnego wykorzystania innowacyjnych
technologii. Tymczasem przyjęta w 2006 r. rządowa
ustawa o paszach wprowadziła zakaz stosowania produktów GMO w żywieniu zwierząt. Miał on obowiązywać od 2008 r., ale dokonano nowelizacji przedłużającej
okres moratorium do końca 2012 r. No i teraz mamy
rok 2012 i zaczyna robić się gorąco. Ustawa ta stoi
w sprzeczności z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z września 2003 r.
Unia Europejska nie narzuca obowiązku uprawy
roślin GMO, ale ostrzega, że poszczególne kraje Wspólnoty nie mogą jednostronnie ogłaszać stref wolnych od
GMO i blokować wykorzystanie w żywieniu zwierząt
tych produktów, które zostały zalegalizowane na terenie
Unii. Brak nowych rozwiązań i powrót do poprzednich
zapisów poprowadziłby Polskę do odpowiedzialności
przed Trybunałem Sprawiedliwości UE i nałożenia kar
finansowych. Doszłyby do tego jeszcze odszkodowania
państwa wobec przedsiębiorców, których prawa zostały
naruszone na skutek przyjęcia przepisów niezgodnych
z prawem unijnym.
Kwestia GMO w praktyce polskiego rolnictwa
w zasadzie dotyczy tylko dwóch spraw - stosowania
śruty sojowej GM w żywieniu zwierząt oraz uprawy
niektórych odmian kukurydzy GM. W Polsce obowiązuje zakaz handlu materiałem siewnym GM, ale nie ma
zakazu produkcji rolniczej roślin genetycznie modyfikowanych. Stąd kupowany legalnie w sąsiednich krajach
Unii (Czechy, Niemcy) materiał siewny zmodyfikowanej odmiany kukurydzy Bt jest wysiewany na polach
polskich rolników. Według szacunku Polskiego Związku Hodowców Kukurydzy, areał uprawy tej odmiany
w 2008 r. wynosił około 3000 ha.
Jednak zasadniczym zagadnieniem dziedziny GMO
w Polsce jest produkcja pasz przemysłowych, w których niezbędnym dodatkiem wysokobiałkowym jest
śruta sojowa. Importowana do Polski i do innych krajów Europy śruta sojowa pochodzi głównie z Ameryki
Południowej. Ponad 90% importowanej śruty pochodzi
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
z upraw GMO, gdyż jest tańsza o około 20 - 30% w porównaniu do śruty – nonGMO. Jednocześnie są bardzo
nikłe możliwości substytucji tej śruty innymi dodatkami wysokobiałkowych pasz pochodzenia roślinnego.
Zastępstwo to w polskich warunkach może dotyczyć
stosowania śrutowanych nasion grochu, peluszki, bobiku lub łubinu słodkiego. Pamiętajmy jednak, że poziom
białka w tych paszach jest zazwyczaj dwukrotnie niższy
niż w śrucie sojowej, a koszty wytwarzania tych roślin są
wysokie ze względu na niskie plony. Dodatkowo udział
ich w mieszankach paszowych musi być ograniczony
ze względu na zawartość substancji antyżywieniowych
(alkaloidy, taniny, hemaglutyniny, inhibitory trypsyny
i proteaz). Jest też możliwość zastępowania śruty
sojowej paszami pochodzenia rzepakowego (śruty
poekstrakcyjne i makuch). Niestety z uwagi na stosunkowo wysoką zawartość włókna oraz możliwości występowania glukozynolanów w tych paszach, ich udział
w mieszankach paszowych dla drobiu i prosiąt jest bardzo ograniczony. Mogą być stosowane jako dodatek do
mieszanek pasz treściwych dla starszych grup wiekowych trzody chlewnej, bydła mięsnego i w niewielkim
stopniu dla bydła o niskiej produkcji mleka.
Już wkrótce przekonamy się, jakie stanowisko
w sprawie GMO w rolnictwie zajmie polski rząd. Aktualnie w Sejmie jest dyskutowany prezydencki projekt
nowej ustawy o nasiennictwie, która odnosi się także do
kwestii GMO. Jak zwykle w takich przypadkach, głośni są przeciwnicy GMO, czyli zwolennicy tezy – Polska
wolna od GMO. Starają się wskazywać szansę polskiego
rolnictwa w rozwoju rolnictwa ekologicznego. Podaje
się argumenty, że w Polsce w ostatnich latach znacznie
wzrosła ilość gospodarstw ekologicznych. Uważam to
za dobre rozwiązanie, ale nie powinniśmy zapominać,
że ze względu na konkurencję światową produkty naturalne, czyli znacznie droższe, będą miały zawsze charakter produkcji niszowej, interesującej tylko wybraną
grupę konsumentów. Osobiście jestem zwolennikiem
możliwej przecież koegzystencji rolnictwa konwencjonalnego, ekologicznego i stosującego GMO. Komisja
Europejska zajmuje właśnie takie stanowisko, że mogą
współistnieć te systemy, a każde państwo członkowskie
jest zobowiązane do wypracowania własnych zasad
umożliwiających koegzystencję. Wydaje mi się, że teraz
jest właśnie pora na takie rozwiązania. Przerażające jednak mogą być wypowiedzi szeregu parlamentarzystów,
a nawet niektórych przedstawicieli Rządu, którzy są pod
wyraźnym naciskiem akcji propagandowych organizacji pozarządowych sprzeciwiających się wykorzystaniu
GMO. Polskie rolnictwo nie powinno znaleźć się poza
trendami światowymi, ale ważne jest też, aby dopilnować sprawę rzetelnego znakowania sprzedawanych
produktów. To konsumenci powinni sami decydować,
czy wybiorą produkty wytworzone metodą ekologicz-
35
Na polach i łąkach
ną, z GMO czy nonGMO. Konieczna jest jednak szersza
informacja społeczeństwa o korzyściach i kontrowersjach związanych z GMO.
Z badań opinii publicznej przeprowadzonej w 2010
roku w krajach Unii Europejskiej (Biotechnology Raport
2010) wynika, że społeczny sprzeciw wobec modyfiko-
wanej genetycznie żywności wynosi 61%. Pamiętajmy
jednak, że deklaracje często nie mają wiele wspólnego
z rzeczywistością, bo póki co to cena dla większości
konsumentów okazuje się głównym wyznacznikiem
w wyborze produktu.
Czesław M. Humięcki
Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy
Kwiecień
Zboża:
W tym miesiącu, przy sprzyjających warunkach agrometeorologicznych, rośliny zbożowe mogą bardzo szybko przechodzić w fazę początków strzelania w źdźbło. Dlatego też należy często lustrować plantacje, aby w odpowiednim
terminie zastosować właściwy fungicyd, regulator wzrostu i drugą dawkę nawożenia azotowego.
Na plantacjach pszenicy ozimej, uprawianej po roślinach kłosowych, w okresie od początku fazy strzelania w źdźbło do
fazy I-go kolanka, należy przystąpić do zwalczania chorób podstawy źdźbła (łamliwość źdźbła i fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła i korzeni) oraz septoriozy paskowanej liści. Przypominamy, że septoriozę zwalczamy już od fazy krzewienia (kiedy jeszcze nie jesteśmy w stanie stwierdzić porażenia roślin przez grzyba wywołującego tę chorobę) do końca
fazy kłoszenia.
W ochronie przeciwgrzybowej pszenicy ozimej należy pamiętać, aby podczas chłodnej wiosny stosować fungicydy
z grupy chemicznej morfolin, benzimidazoli lub ketoamin. Można też użyć fungicydów dwu- lub trójskładnikowych,
które zawierają w swoim składzie jedną substancję biologicznie czynną z wyżej wymienionych grup. Jednakże, gdy
temperatura w czasie doby przekracza 12o C, z bardzo dobrym skutkiem można zastosować fungicydy z grupy triazoli
ze strobiluryną, których skuteczność działania jest najwyższa. W przypadku potrzeby wykonania kilku zabiegów, wskazane jest stosowanie fungicydów różnych grup chemicznych/substancji aktywnych.
Na plantacjach zbożowych, w warunkach wysokiego poziomu agrotechniki, optymalnego odczynu gleby oraz prawidłowej zasobności w fosfor, potas i magnez, wskazane jest dokarmianie mikronawozami w formie oprysków dolistnych.
Jest to zabieg uzupełniający podstawowe nawożenie przedsiewne lub pogłówne. Zalecane jest łączne stosowanie mikroelementów z fungicydami i insektycydami.
Na plantacjach pszenic konsumpcyjnych, gdzie obsada roślin na m2 będzie zbyt wysoka lub przewidywane jest stosowanie
wyższego nawożenia azotowego, na ogół w początkowej fazie strzelania w źdźbło należy zastosować regulatory wzrostu.
Temperatura podczas wykonywania zabiegu nie powinna być niższa niż 10o C i nie wyższa niż 25o C. Optymalna temperatura działania chlorku chloromekwatu (CCC) wynosi 10 –15o C i 15 - 20o C dla etefonu. Opóźnienie wykonywania zabiegu
skracającego źdźbło CCC oraz niższe temperatury kilka dni po zabiegu wpływają ujemnie na skuteczność zabiegu.
Zachwaszczenie zbóż jarych można ograniczyć poprzez stosowanie bronowania pielęgnacyjnego. Obok zniszczenia kiełkujących siewek chwastów, uzyskuje się wówczas poprawę stosunków wodno-powietrznych, a rośliny pobudza się do
krzewienia. Bronowanie można wykonać w dwóch terminach: pierwsze - w fazie szpilkowania, drugie w fazie 4 - 5 liści,
ukośnie lub poprzecznie do kierunku siewu. Po okresie 7 - 10 dni od zabiegu bronowania, należy dokonać oceny stanu
zachwaszczenia (widoczne nowe wschody chwastów).
Rzepak:
Wiosenne zabiegi odchwaszczające wykonujemy tylko na plantacjach rzepaku, na których z różnych przyczyn nie zwalczano chwastów w okresie jesiennym.
Pamiętajmy, że wiosenne zabiegi odchwaszczające należy zakończyć wraz z początkiem strzelania rzepaku w pęd kwiatowy, aby zapobiec uszkodzeniom roślin.
Do zwalczania chwastów dwuliściennych użyć następujących preparatów np.: Cliophar, Lontrel, Galera. Natomiast
chwasty jednoliścienne zwalczać graminicydami np.: Agil, Focus Ultra, Fusilade Forte, Leopard, Pantera, Targa Super.
Straty w plonowaniu nasion rzepaku powodowane przez szkodniki wiosenne mogą wynosić od 15 do 60 - 80%. Do
najgroźniejszych z nich należą: chowacz brukwiaczek, chowacz czterozębny, słodyszek rzepakowy, chowacz podobnik,
pryszczarek kapustnik i mszyce. Aby zapobiec powstającym w wyniku ich żerowania szkodom, należy prowadzić precyzyjny monitoring plantacji, pozwalający na optymalne określenie terminów przeprowadzania zabiegów zwalczających.
Buraki cukrowe:
Do siewu buraków przystąpić możliwie wcześnie, gdy temperatura wierzchniej warstwy roli wynosi 5 – 6o C, a jej wilgotność zapewnia dobre wschody (w tym czasie kwitnie forsycja, narcyzy, rozwijają się liście agrestu, porzeczki). Zabieg ten
powinien być wykonany w ciągu kilku, najbardziej korzystnych dni, starannie uregulowanym siewnikiem punktowym,
na głębokość 2 – 2,5 cm na glebach średnich i ciężkich o dobrej wilgotności oraz 3 cm na glebach lżejszych i przesuszonych, w rozstawie rzędów 45 cm.
36
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
Powierzchnia pola właściwie przygotowanego do siewu punktowego, a zwłaszcza siewu w większych odstępach
(18 cm), powinna być idealnie wyrównana bez zagłębień i większych brył. W innym przypadku powstaną przepusty wynikające nie tyle z gorszej siły kiełkowania nasion czy wad siewnika, ile wskutek błędów powstałych w przygotowaniu
roli do siewu.
Rośliny motylkowe grubonasienne:
Kwiecień to czas siewu roślin strączkowych. Należy pamiętać o zaprawieniu nasion przed chorobami, wśród których
najgroźniejszą dla łubinu żółtego jest antraknoza.
Bezpośrednio przed siewem należy zastosować szczepionkę bakteryjną (nitragina). Nitragina zawiera żywe bakterie brodawkowe z rodzaju Rhizobium lub Bradyrhizobium zdolne do wiązania wolnego azotu atmosferycznego w symbiozie
z roślinami motylkowatymi. Zastosowanie preparatu pozwala na zwiększenie intensywności wiązania azotu i zapewnia
roślinom odpowiednią jego ilość. Jest ona szczególnie potrzebna na polach, gdzie rośliny strączkowe nie były uprawiane
przez kilka lat. Nitraginę należy stosować dla tych roślin motylkowatych, dla jakich została wyprodukowana.
Ziemniaki :
Przed sadzeniem ziemniaków dobrze jest zaprawić sadzeniaki, w celu zabezpieczenia plantacji przed pędrakami, drutowcami, a także w początkowej fazie rozwoju przed mszycami, stonką i chorobami.
Należy pamiętać, że wszystkie środki chemiczne należy stosować zgodnie z etykietą – instrukcją stosowania środka
i zapisać w ewidencji zabiegów.
Głębokość sadzenia powinna odpowiadać średnicy sadzeniaka powiększonej o około 1 - 2 cm mierzone od wyrównanej powierzchni pola przed sadzeniem.
Najodpowiedniejszym terminem sadzenia jest czas, gdy gleba na głębokości 10 cm ogrzeje się do temperatury 8o C.
Do sadzenia ziemniaków podkiełkowanych należy stosować sadzarki z kubełkowym zespołem sadzącym lub sadzić je
ręcznie, aby nie obłamywać kiełków.
Do sadzenia należy stosować materiał kwalifikowany, dobrych sprawdzonych odmian, najlepiej plonujących na danym
terenie, sprawdzony w badaniach Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego i Rolniczego, a na podstawie wyników uzyskanych w doświadczeniach, wpisanych na Listę Odmian Zalecanych.
Sebastian Zwierz, Grzegorz Manowski
Reklama
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
37
W chlewni i oborze
Co w hodowli bydła?
Obiekty, w których prowadzony jest obecnie chów krów mlecznych są coraz nowocześniejsze.
W wielu z nich stosowany jest system wolnostanowiskowy, powszechniejsze stają się wozy
paszowe, a gdzieniegdzie pojawiają się również roboty udojowe. Produkcja mleka jest bardzo
pracochłonna, dlatego hodowcy nadal poszukują rozwiązań usprawniających pracę - z korzyścią
dla zwierząt i dla samych siebie. Jednak zanim podejmą decyzję o jakichkolwiek zmianach
w oborze, powinni przemyśleć: co zmienić, w co zainwestować i na co zwrócić uwagę.
W
śród problemów nurtujących hodowców bydła
mlecznego, jednymi z częściej poruszanych są
automatyzacja technologii produkcji, żywienie i stan zdrowotny zwierząt wysokoprodukcyjnych.
Wszelkie zmiany w tym zakresie muszą uwzględniać
fizjologię współczesnych krów i dopasować karmienie
i dojenie do potrzeb.
Współczesna krowa pobiera paszę przez 3 - 5 godzin (odnotowano 6 – 10 podejść do stołu paszowego).
Krowy lubią jeść po doju. Lepiej jest, gdy jedzą mniej
na jeden odpas, a częściej. Wtedy składniki pokarmowe
są lepiej wykorzystane. Gdy krowy zjadają rzadko, ale
do syta istnieje ryzyko kwasicy. Więcej zjadanej paszy
na raz to mniej śliny, co powoduje, że fermentacja nie
zmierza we właściwym kierunku, czego konsekwencją
jest zatrucie organizmu kwasami.
Ważne jest nie tylko to, jaką paszę jedzą krowy, lecz
również jak jedzą i w jakich warunkach przebywają. Pobranie suchej masy ma duży wpływ nie tylko na produkcyjność, ale i na stan zdrowotny zwierząt. Warunki
utrzymania, system zadawania pasz i bilans dawki pokarmowej decydują o ilości pobranej paszy, czyli o wydajności, zdrowiu i rozrodzie.
Coraz więcej hodowców przestawia się na chów
wolnostanowiskowy i żywienie TMR. W takich oborach
poprawia się zdecydowanie zdrowotność, wydajność
i wskaźniki rozrodu. Konieczne jest jednak żywienie dostosowane do grupy fizjologicznej. Inne potrzeby mają
bowiem zwierzęta świeżo wycielone, inne w szczycie
laktacji, jeszcze inne tuż przed zasuszeniem i zasuszone.
Stosując to samo menu dla całego stada, jedne zwierzęta
są przekarmiane, a inne niedożywione.
Niejednokrotnie rolnicy zastanawiają się, dlaczego
w ich stadach zdarzają się przypadki tłustych krów,
kwasic, ketoz czy zalegania poporodowego, skoro mają
wozy paszowe i krowy otrzymują jednorodną karmę.
Żeby odpowiedzieć na to pytanie, należy zwrócić uwagę
na kilka szczegółów. Przede wszystkim czy wszystkie
zwierzęta mają w tym samym czasie dostęp do koryta,
czy nie następuje sortowanie TMR, w wyniku którego
pierwsze krowy zjadają paszę treściwą, a ostatnie, najsłabsze zjadają resztki. Idealnym rozwiązaniem w takiej
sytuacji jest stacja paszowa, której zaletą jest to, że każdej
krowie można zadać indywidualną dawkę, więc mało
wydajne krowy nie dostaną paszy więcej niż potrzebują.
Jest to więc po pierwsze oszczędność, a po drugie każda
krowa otrzymuje karmę według zasług (czujnik elek-
38
troniczny, w który zaopatrzone jest zwierzę, decyduje
o „zapłacie” za produkcję w formie paszy).
Wóz paszowy pasujacy do każdej obory
Najnowocześniejszy wóz paszowy z wybierakiem do kiszonki
Najwyższym stopniem automatyzacji w oborze jest
robot udojowy. Jest to skomplikowane elektroniczne
urządzenie, które doi i karmi wchodzące do niego krowy, a więc w dużej mierze zastępuje człowieka. Wyposażenie gospodarstwa w instalację robota udojowego
stanowi duży koszt. Jest to jednak inwestycja w postęp
i nowoczesność, które stanowią kluczowe ogniwa rozwoju produkcji mleczarskiej w bliskiej i dalszej perspektywie. Automatyczny dój w robotach zmienia charakter
pracy człowieka. Samodzielne korzystanie przez krowy
z robotów zmienia również dostęp krów do stołu paszowego. Ten dostęp uzależniony jest od zastosowanego
systemu ruchu krów.
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
W oborach z robotem można wykorzystywać następujące systemy ruchu krów:
1. Dój przed karmieniem - ruch kierowany. W tym
systemie krowa, która chce dostać się do stołu paszowego, musi przejść przez robot. Po pobraniu paszy
ze stołu paszowego i przejściu do części legowiskowej, jednostronne bramki pomiędzy częścią legowiskową a stołem paszowym nie pozwalają krowie na
powtórny dostęp do TMR-u. Aby powtórnie znaleźć
się przy stole paszowym, krowy muszą przejść przez
robot. Jest to system prosty, ale narzucający krowom
i obsłudze ograniczenia. W tym systemie przez robot
przechodzą wszystkie krowy - nawet te, które powinny być dojone raz dziennie lub wcale. W poczekalni
robią się więc duże kolejki, a mniej czasu zostaje na
odpoczynek.
2. Dój przed karmieniem – ruch wymuszony. W tym
systemie, podobnie jak systemie kierowanym, krowa, która chce się dostać do stołu paszowego, musi
przejść z części legowiskowej przez robot. Różnica,
w stosunku do systemu kierowanego, polega na istnieniu dodatkowej, jednostronnej bramki selekcyjnej,
pomiędzy częścią legowiskową a wejściem do poczekalni przed robotem. Te krowy, które mają pozwolenie na dój są kierowane do robota. Wszystkie pozostałe, niedojone kierowane są do stołu paszowego.
System ten zmniejsza liczbę krów w poczekalni do
doju, co daje określone korzyści do zwiększonej ilości
pobranej paszy i wydłużenia okresu przeżuwania.
3. Karmienie przed dojem. W tym systemie podstawowym urządzeniem jest bramka selekcyjna z ruchem
w jedną stronę, znajdująca się pomiędzy stołem paszowym a częścią legowiskową i poczekalnią robota.
Krowy mają swobodny dostęp do stołu paszowego.
Gdy wracają od stołu paszowego, sprawdzane są
przez bramkę selekcyjną i kierowane albo na odpoczynek, albo do robota. Często dodatkowym motywatorem dla ruchu krów ze stołu paszowego do robota jest stacja żywienia pomiędzy robotem a częścią
legowiskową.
4. Wolny ruch krów. W tym systemie krowy podchodzą do doju bezpośrednio od stołu paszowego lub
z części legowiskowej bez przechodzenia przez jakąkolwiek bramkę selekcyjną. Do wejścia do robota
zachęca z jednej strony pasza treściwa, znajdująca się
w robocie, z drugiej fizjologiczna chęć opróżnienia
wymienia. Niewątpliwie zaletą tego systemu jest wykorzystanie naturalnych zachowań krowy, co powoduje, że warunki chowu są mniej stresogenne. W tym
systemie jest mniej niż w innych krów oczekujących
w poczekalni. Wadą tego systemu jest niechęć niektórych krów do przechodzenia przez robot. W związku z powyższym konieczność ręcznego wpędzania
zwiększa robociznę.
Każdy z wyżej wymienionych systemów ma swoje wady i zalety. Przy wyborze typu robota należy
skrupulatnie przeanalizować istotne elementy. Trzeba
uwzględnić elementy rzutujące na produkcyjność (częstotliwość podchodzenia do stołu, długość odpoczynku
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
i przeżuwania, dodatkowe koszty bramek selekcyjnych
oraz upodobania hodowcy) oraz cenę robotów. W zależności od proponowanego ruchu zwierząt w oborze
oraz charakterystyki urządzeń dozujących dodatek pasz
treściwych, system żywienia uwzględnia paszę podstawową TMR lub PMR, przy czym TMR jest właściwe
tam, gdzie krowy są podzielone na grupy fizjologiczne i
każda grupa ma paszę dostosowaną do swoich potrzeb
(system PMR - dawka pośrednia zaś pasza treściwa dawkowana w robocie w zależności od zasług). Gdy wartość
pokarmowa pasz stosowanych na stole paszowym jest
za wysoka, krowy niechętnie korzystają z robota. Każda krowa dojona powinna też w robocie otrzymać pasze
motywacyjną, która zachęci wszystkie krowy do przejścia przez robot. W tym systemie konieczna jest kontrola
kondycji i w przypadku dużej liczby krów przetłuszczonych trzeba zrobić korektę paszy podstawowej.
Na ostatniej „Fermie Bydła” w Łodzi dużym zainteresowaniem cieszyły się hale udojowe, roboty udojowe,
różne typy wozów paszowych oraz różne rozwiązania
technologiczne ułatwiające pracę. Rozwiązania takie pozwalają ograniczyć siłę roboczą, a pracę przy krowach
czynią przyjemną.
Prezentacja robotów udojowych
Zdjęcia wozów paszowych i robotów udojowych wykonano na Międzynarodowych Targach „Ferma Bydła”,
które odbyły się w dniach 24 - 26 lutego br. w Łodzi.
Helena Artyszuk
39
W chlewni i oborze
Aby knur spełnił nasze oczekiwania
Analizując produktywność naszego stada,
poczynając od liczby urodzonych prosiąt,
poprzez ich masę i żywotność, upatrujemy tu
przede wszystkim zasługi maciory. Dopiero
później na etapie tuczu i oceny mięsności
postrzegamy zasługi ojca. Warto jednak
pamiętać, że knur i jakość jego nasienia (choć
w nierównej mierze) ma także wpływ na poziom
cech plennych osiąganych przez nasze stado.
K
upując knura, hodowca ma określone oczekiwania co do jego produktywności, o czym decydować będą przede wszystkim uwarunkowania
genetyczne. Aby jednak ujawniły się one w pełni, należy
zadbać o odpowiednie warunki utrzymania, prawidłowe żywienie i racjonale użytkowanie rozpłodowe.
Warunki utrzymania
Knury utrzymujemy pojedynczo w klatkach o powierzchni minimum 6 m2, ale gdy krycie odbywa się
w kojcu, powierzchnia jego musi wynosić co najmniej
10 m2. Bardzo ważną sprawą jest, aby posadzka była
gładka i nieśliska, szczególnie w systemie bezściółkowym, ponieważ od jakości podłoża zależy stan
kończyn rozpłodnika. O kontuzję podczas krycia jest
bardzo łatwo, a boląca kończyna zniechęca knura do
oddawania skoków.
Budynek powinien być odpowiednio oświetlony
światłem naturalnym. Osiągniemy to, gdy na każdy
metr kwadratowy okna przypadać będzie nie więcej niż
20 m2 posadzki. Gdy światło naturalne jest niewystarczające musimy zapewnić oświetlenie sztuczne o mocy
40 luksów przez 8 godzin na dobę.
Temperatura, w jakiej najlepiej czują się knury, mieści się w przedziale 12 – 20o C. Niższa temperatura przy
obfitym ścieleniu i małej wilgotności nie jest tak szkodliwa, jak temperatury wykraczające w górę, zdecydowanie poza strefę komfortu termicznego.
Knury są bardzo wrażliwe na stres termiczny. Zwiększa się wtedy ilość anormalnych plemników, spada ich
ruchliwość, zmniejsza się objętość ejakulatu. W przeciwieństwie do loch, wpływ stresu na zdolności reprodukcyjne knura nie ujawnia się natychmiast. Gorsza jakość
nasienia pojawia się po około dwóch tygodniach od wystąpienia upałów. Ponadto spadek poziomu testosteronu
wpływa na obniżenie libido rozpłodnika.
Upały to również przyczyna upadków dorosłych
osobników wskutek niewydolności krążenia (śmierć
sercowa). Z temperaturą mocno skorelowana jest wilgotność powietrza. Bezpośrednie oddziaływanie wilgotności na zwierzęta polega na tym, że nadmierna wilgotność
40
wpływa zarówno na zwiększenie ochładzania w niskich
temperaturach, jak też jego zmniejszenie w podwyższonej temperaturze. Wilgotność maksymalna w pomieszczeniach dla knura nie może przekraczać 85%.
Utrzymanie odpowiedniej temperatury i wilgotności zawdzięczamy sprawnie działającej wentylacji, która
ponadto reguluje poziom zapylenia i szkodliwych gazów w pomieszczeniu inwentarskim.
Kojec knura powinien być dodatkowo wyposażony w wybieg, z którego zwierzę powinno korzystać jak
najczęściej, z pominięciem dni o szczególnie niekorzystnych warunkach pogodowych (wysokie mrozy, wichury). Ponadto należy pamiętać, aby lokalizacja kojca nie
narażała rozpłodnika na różnego rodzaju czynniki stresotwórcze (hałas, obecność innego samca itp.), bowiem
kumulacja tych czynników może wpływać na agresywne zachowanie knura, a także decydować o jego zdolności do skutecznego krycia.
Żywienie
W gospodarstwie knury najczęściej żywione są mieszanką przeznaczoną dla loch karmiących, co doprowadza je do szybkiego zatuczenia i obniżenia zdolności
rozrodczych. Wynika to przede wszystkim z małego
zapotrzebowania na paszę specjalistyczną, co zniechęca
hodowców do produkcji lub zakupu takich pasz. Również oferta dystrybutorów pasz jest bardzo skromna co
jakby utwierdzało wszystkich w przekonaniu, że taka
pasza nie jest niezbędna w żywieniu stada podstawowego. Mimo wszystko, warto jednak skorzystać z tej
oferty, ponieważ biorąc pod uwagę specyficzne wymagania knurów w zakresie żywienia, warunki techniczne
i organizacyjne w naszym gospodarstwie nie jest ani łatwe, ani ekonomiczne wyprodukowanie odpowiedniej
paszy we własnym zakresie.
Żywienie knurów stadnych powinno opierać się na indywidualnym zapotrzebowaniu, z uwzględnieniem wieku, masy ciała, kondycji i intensywności użytkowania.
Zapotrzebowanie energetyczne knurów związane
jest głównie z ich potrzebami bytowymi. Na produk-
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
cję nasienia i gotowość do krycia zużywają one jedynie
3 - 4% ogólnego zapotrzebowania na energię.
Jeżeli chodzi o białko, to zalecenia są różne. Według
NRC, poziom białka i lizyny w mieszance, niepowodujący pogorszenia jakości nasienia, wynosi odpowiednio
14,5 i 0,68%. PIC zaleca wyższy poziom: 16% białka
i 0,75% lizyny. Obie normy uznają za właściwy stosunek lizyny, metioniny z cystyną, treoniny i tryptofanu
na poziomie 100 : 70 : 83 : 20.
Średnie dobowe zapotrzebowanie energetyczne
knurków (MJ/dzień) (Close, Roberts, 1993)
Rodzaj
zapotrzebowania
Masa ciała
100
Potrzeby
bytowe
16,31
21,36
25,86
30,0
33,87
Odłożenie
białka
3,53
2,82
2,12
1,41
Odłożenie
tłuszczu
6,71
5,36
4,02
Aktywność
płciowa
0,57
0,77
Produkcja
nasienia
0,43
0,43
Łącznie
(MJ/dzień)
27,55
150
200
250
300
J.m.
Zapotrzebowanie
A
j.m.
6000
37,53
D3
j.m.
500
E
j.m.
50
0,71
-
K
j.m.
1
1,5
1,34
-
B1
j.m.
2,68
B2
j.m.
4
0,96
1,13
1,30
1,46
B6
j.m.
2
B12
j.m.
0,02
0,43
0,43
0,43
0,43
C
33,39
35,65
37,65
39,42
Niezwykle istotne znaczenie w żywieniu knurów
mają składniki mineralne, a wśród nich wapń i fosfor,
które biorą udział w prawidłowej mineralizacji kośćca.
Zbyt wysoki poziom wapnia w mieszance powoduje
ograniczenia w przyswajaniu cynku, który wraz z biotyną wpływa na stan racic i rozród zwierząt. Spośród
mikroelementów na uwagę zasługuje selen, który wraz
z witaminą E wpływa na jakość nasienia.
Zapotrzebowanie na składniki mineralne
(Close i Cole 2003)
J.m.
Knury
rosnące
Knury
dorosłe
Wapń
g
9,5
7,5
Fosfor
g
7,5
6,0
Chlor
g
1,5
1,5
Sód
g
1,3
1,3
Składnik
Potas
Zapotrzebowanie na witaminy i kwasy tłuszczowe
(Close i Cole 2003)
350
Zapotrzebowanie (MJ/dzień)
30,74
różne wymagania. Niemniej na pewno należy zwrócić
uwagę na poziom witaminy A, D, E, C, a także biotyny
odgrywającej decydującą rolę w zapobieganiu występowania wad kończyn i uszkodzeń puszki rogowej racic.
Witamina C pełni rolę przeciwutleniacza, wspomaga
wchłanianie żelaza, manganu, miedzi i selenu oraz redukuje toksyczny wpływ metali ciężkich. Ma istotne
znaczenie w walce ze stresem, jej niedobór prowadzi do
osłabienia odpowiedzi immunologicznej oraz podatności na infekcje.
g
2,5
2,5
Magnez
mg
400
400
Żelazo
mg
50
80
Cynk
mg
100
100
Mangan
mg
15
20
Miedź
mg
4
5
Jod
mg
0,5
0,5
Selen
mg
-
0,3
Szczegółowe zapotrzebowanie knurów na witaminy
nie jest poznane do końca, dlatego różni autorzy podają
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
Składnik
mg
300
Biotyna
mg
0,3
Cholina
g
1,5
Kwas foliowy
mg
1,3
Kwas pantotenowy
mg
15
Kwas nikotynowy
mg
15
Kwas linolenowy
g
7
Kwas arachidowy
g
5
Na szczególną uwagę w dawce dla knura zasługuje
włókno. Minimalna jego zawartość to 5%. Mniejsza zawartość daje uczucie głodu, a powyżej 7% utrudnia wykorzystanie innych składników i ogranicza pobranie paszy. Knur, w zależności od masy, wieku, intensywności
użytkowania oraz temperatury otoczenia powinien spożywać 2,3 – 4 kg paszy w jednym lub dwóch odpasach.
Pamiętamy o stałym dostępie do świeżej wody, a w systemie bezściołowego utrzymania, o dodatku suszu z traw
lub zielonkę jako źródło włókna i betakarotenu.
Przy doborze komponentów paszowych należy
zwrócić uwagę na ich świeżość i jakość, mając na względzie możliwość obecności mykotoksyn, które obniżają
objętość ejakulatu i jakość nasienia. Dlatego tak ważne
jest dokładne czyszczenie i dezynfekcja magazynów,
badanie mikrobiologiczne pasz oraz profilaktyczne stosowanie absorbentów mykotoksyn, szczególnie w latach
niekorzystnych warunków pogodowych w czasie żniw.
Użytkowanie rozpłodowe
Spermatogeneza rozpoczyna się około 3. miesiąca
życia, a w 5. miesiącu plemniki pojawiają się w najądrzach. Między 5. a 8. miesiącem plemniki dojrzewają,
wzrasta ich koncentracja, zwiększa się objętość ejakula-
41
W chlewni i oborze
tu, zmniejsza się odsetek plemników z kroplą protoplazmatyczną (z 26% do 10%) oraz plemników z wadami
morfologicznymi główki (z 22% do 6%).
Zatem knur osiąga dojrzałość rozpłodową w wieku
8 – 9 miesięcy. Rozpłodnik powinien skakać do ukończenia 1. roku życia raz w tygodniu, powyżej roku - 2 razy na
tydzień. Przy nasileniu kryć można użyć knura 3 razy
w tygodniu, ale po tym powinien mieć dłuższy czas na
odpoczynek. Dobrze obrazuje to tabela zamieszczona
poniżej, która wyraźnie wskazuje, iż knur im starszy
tym lepszy i nie warto spieszyć się z jego przedwczesnym użytkowaniem.
Wpływ wieku knura na procent wyproszeń
i wielkość miotu
Wiek knura
(miesiące)
Wyproszenia (%)
Wielkość miotu
(szt.)
7
76
10,54
8
77
10,91
9
80
10,98
10
84
11,36
13
86
11,50
Adematoza
15
89
11,64
17
89
11,89
19
93
12,20
21
94
12,42
23
95
12,10
Jedną z najczęściej nękających obecnie świnie chorób
jest adematoza, która naraża rolników na duże straty
ekonomiczne. Istotą choroby jest rozrostowe zapalenie
błony śluzowej, zwłaszcza jelita biodrowego, stąd także
nazwa ileitis. Objawami choroby są biegunki, wychudzenia i ogólne osłabienia, pomimo właściwego żywienia i odpowiedniej pielęgnacji zwierząt.
Obecnie wyróżnia się dwie kliniczne postacie choroby: chroniczną - występującą przede wszystkim u świń
pomiędzy 14. a 20. tygodniem życia, oraz ostrą - obserwowaną u tuczników osiągających rzeźną masę ciała.
Postać ostra obserwowana jest najczęściej w chlewniach
nowych, względnie po wprowadzeniu do stada nowo
zakupionych loszek lub knurków oraz w grupach tuczników osiągających rzeźną masę ciała. Pojawienie się nagłych padnięć świń jest często pierwszym symptomem
choroby. Zwykle przed zejściem śmiertelnym obserwuje się u chorych zwierząt ciemnoczerwony, rozluźniony
kał, u zakażonych loch może dochodzić do poronień.
Głównym symptomem postaci przewlekłej jest łagodna
biegunka utrzymująca się od kilku dni do kilku tygodni.
Kał ma zabarwienie cementowe. Do zejść śmiertelnych
zachodzi sporadycznie.
Adematoza występuje w chlewniach o wysokim
poziomie higieny, jak i w chlewniach zaniedbanych.
Uporczywe biegunki, zahamowanie przyrostów masy
ciała, pogorszenie wykorzystania paszy, zróżnicowanie
wzrostu warchlaków i tuczników powodują zmniejszenie opłacalności produkcji trzody chlewnej, nie mówiąc
już o kosztach leczenia. Źródło zakażenia stanowią świnie zazwyczaj w wieku od 8 do 16 tygodni. Infekcja szerzy się przez kontakt z kałem.
Lekiem z wyboru, w leczeniu adematozy, jest tylozyna, stosowana do wody lub w postaci premixu do
paszy (pasza lecznicza), oraz tiamulina, doxycyclina,
lincomycyna.
Młody knur powinien rozpoczynać krycie od loch
starszych i pod nadzorem hodowcy, ponieważ młody
knurek może nabrać nieodpowiednich nawyków, obniżających jego przydatność w późniejszym użytkowaniu.
Kiedy zaczniemy narzekać, że nasz rozpłodnik
nie ma chęci do krycia, że zatuczył się lub ma kłopoty
z kończynami, nie szukajmy winy u producenta, od
którego kupiliśmy knura, lecz zastanówmy się, czy
wina nie leży po naszej stronie. Przeanalizujmy żywienie, mikroklimat budynku, stosowaną profilaktykę w naszym gospodarstwie, sposób przyuczenia
i użytkowania w rozrodzie. Uwierzmy, że knur jest
najważniejszym członkiem naszego stada i stwórzmy
mu warunki, aby mógł nas o tym przekonać.
Włodzimierz Sawirski
42
Z
mienia się model produkcji, koncentracja zwierząt oraz warunki ich utrzymania. Niesie to za
sobą również nowe wyzwania i nowe zagrożenia.
Rzeczywistość nie lubi zastoju - wszystko podlega ciągłym zmianom. Tak jest i w świecie mikroorganizmów,
w tym również chorobotwórczych. Gdy uda nam się
ograniczyć występowanie jednych lub je unieszkodliwić, w to miejsce natychmiast wchodzą inne, nowe lub
wracają dobrze już nam znane, czyli te, z którymi wcześniej się uporaliśmy. Ta sytuacja wymaga ciągłej czujności hodowcy, producenta i lekarza weterynarii.
Zasadniczą rzeczą, przy zapobieganiu chorobom trzody chlewnej, jest stworzenie właściwego mikroklimatu
i prawidłowo zbilansowanego żywienia oraz przestrzeganie zasad bioasekuracji, przede wszystkim najważniejszej z nich mieszczącej się w stwierdzeniu „całe pomieszczenie pełne – całe pomieszczenie puste”. W przypadku
tuczarni najlepiej, aby to była cała chlewnia pełna, zasiedlana z jednego źródła, i cała pusta. Jeśli to jest niemożliwe, należy ograniczyć liczbę źródeł wstawianych prosiąt
lub warchlaków maksymalnie do trzech.
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
Bioasekuracja w chlewniach
Immunoprofilaktyka choroby polega na podawamiu enterisolu - żywej doustnej szczepionki przeciwko
adenomatozie.
Cirkowirusy
Cirkowirusy nadal zagrażają naszym hodowlom i są
wszechobecne, a straty, które powodują w chlewniach
na całym świecie, ocenia się na setki milionów euro. Na
choroby związane z PCV-2 chorują zasadniczo warchlaki i tuczniki. W Polsce cirkowirusy rozprzestrzeniają się
coraz bardziej wraz ze wzrostem importu prosiąt i warchlaków z Holandii, Niemiec i Dani. Objawy kliniczne
choroby pojawiają się w 1. - 4. tygodniu po odsadzeniu,
tj. u warchlaków w wieku od 4 do 9 tygodni. Poważne
problemy występują także w tuczu, gdzie do nasilenia
objawów klinicznych dochodzi w wieku 10 – 14, a nawet 16 tygodni życia.
Wirus PCV-2 jest wydzielany ze śliną, kałem, moczem oraz z wydzieliną z oczu i z nosa zakażonych
świń. Może także występować w nasieniu knurów. Do
zakażenia dochodzi przez bezpośredni kontakt świń
zdrowych z osobnikami zakażonymi (donosowo, doustnie), nawet, jeśli nie mają one objawów chorobowych
w danym momencie (bezobjawowi nosiciele).
Przy zakażeniach cirkowirusem mamy dużą różnorodność objawów klinicznych. W praktyce mamy do
czynienia z takim chorobami, jak:
- PMWS (wielonarządowy poodsadzeniowy zespół wyniszczający świń) – najczęściej występująca forma, dotyczy warchlaków. Powoduje ona wyniszczenie, słabe
przyrosty, wysoką śmiertelność;
- forma oddechowa - określana także jako zespół oddechowy PRDC, objawiający się zapaleniem płuc. Dotyczy warchlaków i tuczników w wieku 8 - 22 tygodni
życia;
- forma pokarmowa: zapalenie jelit, biegunki - objawy
podobne do adenomatozy;
- forma rozrodcza – występuje rzadko i dotyczy głównie loszek.
Wspólnymi cechami klinicznych form zakażenia
warchlaków i tuczników wirusem PCV-2 jest przede
wszystkim zwiększona śmiertelność warchlaków i tuczników (4% - 30%), niskie przyrosty lub ich brak, spadek
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
apetytu, blada skóra i matowa sierść, a w konsekwencji
wyniszczenie i charłactwo.
Przełomem w ograniczeniu występowania PCVD,
jest zastosowanie do kontroli nad wirusem PCV-2 szczepionek podjednostkowych (Ingelvac CircoFLEX), stosowanych u prosiąt od 2. tygodnia życia jako najbardziej
skuteczne i zapewniające ochronę do końca tuczu (długotrwała odporność czynna). Szczepienie macior ma
mniejsze znaczenie, gdyż uzyskana w ten sposób odporność bierna trwa krótko i nie zabezpiecza przed problemami w końcowym okresie warchlakarni i w tuczu.
Zakaźne zanikowe zapalenie nosa
W ostatnim czasie notuje się wzrost zachorowalności świń na zakaźne zanikowe zapalenie nosa, popularnie zwane nosoryjówką. Choroba ta od szeregu już
lat występowała tylko sporadycznie, stąd większość
hodowców ograniczających koszty produkcji, zaniechała szczepień ochronnych. Efektem tego wydaje się być
zwiększona zachorowalność świń na tę chorobę. Typowe jej objawy to: łzawienie, wyciek z nosa, a nawet
krwawienie oraz skrócone ryje, zmiany kształtu małżowin nosowych lub sąsiadujących z nimi kości. Efektem
tego jest skręcenie lub skrócenie szczęki. Obserwuje się
to w chlewniach, w których choroba jest już dosyć zaawansowana. Wielokrotnie występuje także w stadach,
gdzie symptomy nie są aż tak jednoznaczne. Chorobę
wywołują zasiedlające się w błonie śluzowej nosa bakterie Bordetella bronchiseptica i Pasteurella multocida.
Oprócz wyżej wymienionych chorób, występujących w chlewniach, nie można też zapomnieć o takich
zagrożeniach, jak: PRRS, mykoplazmoza, streptokokoza czy chociażby różyca. Choroby te ciągle występują
i atakują nasze stada. Oszczędności wprowadzane
przez hodowców, wynikające z niskich cen żywca, nie
sprzyjają właściwej ochronie zdrowia zwierząt, a ono
ma bezpośredni wpływ na osiągane efekty produkcyjne i ekonomiczne. Chciałam jednak podkreślić, że stan
zdrowia zależy w dużej mierze od zarządzania stadem,
eliminacji błędów związanych z zasiedlaniem budynków, od stworzonych zwierzętom warunków mikroklimatycznych i prawidłowego żywienia.
Maria Gwizdała
43
W chlewni i oborze
Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy
Kwiecień
Bydło:
Z dniem 1 kwietnia producenci mleka rozpoczynają kolejny rok kwotowy, tj. 2012/2013. Przypominamy dostawcom
bezpośrednim o obowiązku rozliczenia się z posiadanej indywidualnej ilości referencyjnej za rok kwotowy 2011/2012.
Ustawowy termin składania rocznej informacji do OT ARR upływa 14 maja.
Pora sprawdzić urządzenia pastwiskowe, ogrodzenia, drogi przepędowe. Bardzo ważne jest przygotowanie systemu
pojenia zwierząt. Musimy skontrolować przyczepy, beczki, koryta czy poidła. Muszą być sprawne i umożliwić krowom
stały dostęp do wody. Pojemność beczek czy koryt powinna zabezpieczyć odpowiednią jej ilość, nawet w najgorętsze
dni. Jeśli pastwisko zlokalizowane jest w pobliżu zabudowań, należałoby rozważyć doprowadzenie tam wody i montaż
stałego wodopoju. Wiąże się to z określonym wydatkiem, ale na pewno inwestycja ta zwróci się w krótkim czasie i będziemy z niej zadowoleni.
Nie powinniśmy opóźniać wypędzenia krów na pastwisko. Wiosenny wypas powinniśmy rozpocząć, gdy ruń osiągnie
wysokość około 10 – 12 cm. Nie powinniśmy go rozpoczynać z dnia na dzień. Krowy trzeba przygotować do skarmiania
zielonki. Mikroorganizmy żwacza potrzebują około 3 tygodni na namnożenie się i dostosowanie do wykorzystywania
nowej paszy. Gwałtowne przejście z jednego rodzaju paszy na inny powoduje zaburzenia w trawieniu i złe wykorzystanie składników pokarmowych, a w efekcie obniżenie produkcji. Na początku tego okresu krowy powinny wychodzić na
pastwisko najedzone, wtedy pobiorą mniej zielonki.
Młody porost charakteryzuje się dużą zawartością białka w stosunku do energii i włókna. Dlatego trzeba umiejętnie
łączyć wysokobiałkowe pasze zielone z paszami energetycznymi np. kiszonką z kukurydzy, suchymi wysłodkami buraczanymi. Wysokobiałkowe pasze treściwe powinniśmy zastąpić niskobiałkowymi (np. jęczmień gnieciony), a na noc
zadawać dobrą słomę na zakładkę. Pamiętajmy również o podaniu, w okresie przejściowym, mieszanki mineralnej
o zwiększonej zawartości magnezu – zapobiegniemy wystąpieniu tężyczki pastwiskowej.
Trzoda chlewna:
Jednym z podstawowych czynników decydujących o ekonomice produkcji jest prawidłowa eksploatacja macior. Jednym z elementów mających wpływ na produktywność macior jest żywienie, dlatego należy pamiętać, że:
Zbyt obfite żywienie loch nisko prośnych do 90. dnia powoduje:
- mniej wyraźne objawy rui i problemy z zapłodnieniem,
- mniejsze mioty, gorzej się odchowujące,
- więcej przygnieceń przez lochy,
- krótszy okres użytkowania lochy, a przez to mniej miotów i prosiąt,
- zatuczone duże lochy potrzebują więcej paszy na potrzeby bytowe,
- gorsze wykorzystanie paszy, zapalenia wymion i biegunki u prosiąt.
Aby tego uniknąć, lochy nisko prośne powinny otrzymywać paszę o niskiej zawartości energii (ok. 11,5 MJ EM) i dużej
zawartości włókna (do 10%) w ilości 2,3 kg. Dotyczy to macior na ściółce, w budynku o odpowiednim mikroklimacie
i w odpowiedniej kondycji.
Dla loch w wysokiej ciąży (pow. 90. dnia), kiedy następuje intensywny wzrost płodów, dawka paszy powinna wynosić
3,0 – 3,15 kg, o zawartości energii 12,0 – 12,5 MJ EM.
Od wyproszenia poziom żywienia loch stopniowo wzrasta, aby po10 dniach maciora otrzymywała tyle paszy, ile jest
w stanie zjeść, przy czym energii w paszy nie powinno być mniej niż 12,5 MJ.
Nie tylko sposób karmienia, ale również jakość pasz ma olbrzymie znaczenie dla produktywności macior. Dotyczy to
zwłaszcza loch wysoko prośnych i karmiących. Pasze zmrożone, nadpsute, porażone - nawet w niewielkim stopniu - np.
sporyszem czy innymi grzybami (często nie do wychwycenia w ocenie organoleptycznej) stanowią poważne zagrożenie dla zarodków, następnie płodów i prosiąt pobierających mleko wyprodukowane z tych pasz.
Wanda Barańska, Zbigniew Marciniak, Włodzimierz Sawirski
Sprzedam (cd. ze str. 64)
Jałówki 100% limousine (8 szt.) bardzo spokojne, bezrożne,
po doskonałych rodzicach (wnuki słynnego buhaja francuskiego Napoleona nr FR 8797013359) stado pod oceną
PZHiPBM oraz 4 byczki w cenie od 4000 zł.
Wiadomość: tel. kom. 609850331, pow. lęborski.
44
Ciągnik rolniczy Ursus 1214 z turbo, r. prod. 1978, stan dobry;
kombajn zbożowy Bizon Z056 z kabiną, z szarpaczem słomy, stołem do rzepaku, sitem do rzepaku, kosami bocznymi,
r. prod. 1980.
Wiadomość: tel. kom. 663228640 lub 721597480.
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
Trafnym doborem par rodzicielskich do kojarzeń
tworzysz rentowność produkcji trzody chlewnej w swoim gospodarstwie
OKRĘGOWY ZWIĄZEK HODOWCÓW ZARODOWEJ TRZODY CHLEWNEJ
80-874 Gdańsk, ul. Na Stoku 48
tel./fax (58) 530-04-27, 530-04-44, e-mail: [email protected]
Genetyka przynosi szybkie zwiększenie mięsności produkowanego żywca wieprzowego.
Wysoka jakość materiału matecznego – loszki „POLSUS”, Filia Gdańsk i knurków „POLSUS”, Filia Gdańsk
wnosi lepsze korzyści produkcji w Twojej hodowli
i gwarantuje wyższe dochody w momencie klasyfikacji w ubojniach.
Wykaz hodowców trzody chlewnej, objętych oceną wartości użytkowej i hodowlanej
przez Polski Związek Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej „POLSUS”, Filia w Gdańsku
uprawnionych do sprzedaży materiału hodowlanego
Stan na dzień 9.03.2012 r.
Produkuje
Lp.
Hodowca
Miejscowość
Poczta
Gmina
Nr tel.
knurki
loszki
i loszki
krzyżówkowe
Rasa
1.
Błażek Zenon
Kamionka
86-171 Rychława
Skórcz
58 582-91-37
605852155
-
*
10
2.
Browarczyk Tadeusz
Smołdzino
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-36
*
*
20
3.
Burek Stanisław
Lubieszyn
83-420 Liniewo
Liniewo
58 687-80-63
-
*
10
4.
Cybulski Zbigniew
Ostrowite
89-662 Ostrowite
Chojnice
52 398-74-12
-
*
20
5.
Ebertowski Ryszard
Markubowo
83-400 Kościerzyna
Kościerzyna
58 686-57-27
*
*
10
6.
Godlewski Zdzisław
Czarlin
83-110 Tczew
Tczew
58 536-69-13
607600890
*
*
20, 80
7.
Gołecki Feliks
Mościska
83-240 Lubichowo
Lubichowo
58 588-56-03
604888543
*
*
20
8.
Graban Wiesław
Zelgoszcz
83-208 Zelgoszcz
Lubichowo
58 588-51-15
669354612
-
*
20
9.
Gumiński Ryszard
Miradowo
83-210 Zblewo
Zblewo
58 588-44-34
606937965
-
*
20
10.
Hanasko Zenon
Rabacino
77-100 Bytów
Studzienice
59 821-47-89
*
*
10, 70
-
*
20
11.
Pliszka Józef
Zelgoszcz
83-208 Zelgoszcz
Lubichowo
58 582-43-06
505956000
12.
Hnatiuk Zenon
Rabacino
77-100 Bytów
Studzienice
59 821-47-93
504066467
*
*
10
13.
Jurczyński Henryk
Wielgłowy
83-120 Subkowy
Subkowy
58 536-69-51
601937950
-
*
20
14.
Koss Beata, Mirosław
Gnieżdżewo
84-121 Swarzewo
Puck
58 673-37-62
693302914
*
*
10, 70
15.
Krawczykiewicz
Michał
Sternowo
89-641 Nowa Cerkiew Chojnice
52 398-73-84
-
*
20
16.
Łoza Jarosław
Rabacino
77-100 Bytów
Studzienice
59 821-47-82
*
*
20
17.
Mazurowski Łukasz
Skórcz
514471825
-
*
10
18.
Mazurowski Marek
19.
Miąskowski Stanisław
Wielki Bukowiec 83-208 Zelgoszcz
Zelgoszcz
83-208 Zelgoszcz
Lubichowo
58 560-95-26
606618096
*
*
20, 70
Załęże
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-54
*
*
10
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
45
W chlewni i oborze
Produkuje
Lp.
Hodowca
Miejscowość
Poczta
Gmina
Nr tel.
knurki
loszki
i loszki
krzyżówkowe
Rasa
83-120 Subkowy
Subkowy
58 536-83-43
605346075
-
*
20
83-430 Stara Kiszewa
Stara Kiszewa 58 687-64-32
-
*
10
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-61
*
*
10
83-212 Bobowo
Bobowo
58 562-17-45
606703940
-
*
10
Smołdzino
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-30
603452481
*
*
20, 80
Skorzewo
83-400 Kościerzyna
Kościerzyna
58 687-12-11
665567114
*
*
20
Kiełpino
83-307 Kiełpino
Kartuzy
58 681-05-91
607658208
*
*
10, 20,
70
Gronowo
83-122 W. Walichnowy Gniew
58 535-16-79
695940747
*
*
10
Miastko
502247997
*
*
10
Chojnice
52 397-09-54
-
*
20
89-641 Nowa Cerkiew Chojnice
52 398-72-58
-
*
20
Kwidzyn
55 275-74-70
602670505
*
*
20, 70
89-650 Czersk
Czersk
52 398-44-74
603199648
*
*
10
Michałowo
76-223 Stawęcino
Główczyce
59 811-66-78
880588100
-
*
20
Smołdzino
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-74
*
*
20
Wolny Dwór
83-250 Skarszewy
Skarszewy
605665567
58 588-22-11
*
*
10
20.
Mokwa Maria
Subkowy
21.
Nowakowski
Mieczysław
Pałubin
22.
Regliński Andrzej
23.
Roskwitalski Andrzej
24.
Skrzypkowski Szczepan
25.
Stefański Marian
26.
Stolc Józef
27.
Syldatk Elżbieta
28.
Szepel Edward
29.
Szulc Bogdan
30.
Szynszecki Mirosław
Lotyń
31.
Śnieg Andrzej
Pastwa
82-500 Kwidzyn
32.
Talewski Grzegorz
33.
Terefenko Zbigniew
34.
Węsierski Jan
35.
Megier Jarosław
Smołdzino
Wysoka
Węgorzyno
Miastko
77-200 Miastko
ul. Długa 12/40
Pawłowo
Czersk
ul. Łubianka 9
89-600 Chojnice
* zakres produkcji oraz aktualna w miesiącu możliwość ilościowego zakupu materiału hodowlanego (knurki, loszki)
SYMBOLE RAS:
10 - WBP, 20 - BPZ, 50 - ZŁOTNICKA PSTRA, 60 - HAMPSHIRE, 70 - DUROC, 80 – PIETRAIN
Wykaz hodowców, którzy zrezygnowali z prowadzenia oceny użytkowości rozpłodowej loch i nieposiadających certyfikatu
oraz uprawnień do sprzedaży materiału hodowlanego trzody chlewnej (knurki i loszki):
1. Dahm Józef – Kranek, gmina Skórcz,
2. Cirocki Stanisław – Smołdzino, gmina Przodkowo,
3. Wrona Kazimierz – Łęgowo, gmina Pruszcz Gdański,
4. Wolski Bronisław – Bawernica, gmina Parchowo,
5. Toruńczak Ryszard – Załamkowo, gmina Kamienica Królewska,
6. Borkowski Zbigniew – Kościeleczki, gmina Malbork,
7. Nalikowski Piotr – Dubiel, gmina Kwidzyn,
8. Odya Czesław – Łąg Kolonia, gmina Czersk.
Wykaz telefonów komórkowych (służbowych) osób udzielających informacji na temat dostępnego materiału hodowlanego:
1. Ryszard Bogusławski - 507088394,
2. Andrzej Bułakowski - 507088396,
3. Arkadiusz Drewing - 507088398,
4. Krzysztof Żółć - 507088399,
5. Aleksandra Kopicka - 507088395.
46
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Ogłoszenie
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
47
W trosce o środowisko
Podsumowanie zadań badawczych
w zakresie rolnictwa ekologicznego
Szczególne warunki przyrodnicze i społeczne
stwarzają w Polsce dobre podstawy do
rozwoju rolnictwa ekologicznego. Rynek
rolnictwa i żywności ekologicznej stale
się rozwija, jednak ze względu na swoją
specyfikę, wymaga wsparcia wiedzy
naukowców. Stąd konieczność prowadzenia
różnorodnych badań i doświadczeń, które od
lat wspierane są przez Ministerstwo Rolnictwa
i Rozwoju Wsi.
W
dniach 28 i 29 lutego br., w Oddziale Centrum Doradztwa Rolniczego w Radomiu odbyło się spotkanie przedstawicieli instytutów
branżowych podległych ministerstwu, uniwersytetów
rolniczych i jednostek doradztwa rolniczego, aby podsumować zadania badawcze w zakresie rolnictwa ekologicznego realizowane w 2011 roku. W spotkaniu uczestniczyli także przedstawiciele ministerstwa oraz goście
z Macedonii, Węgier, Gruzji, Rumunii, Łotwy i Litwy.
Spotkanie rozpoczął dyrektor CDR, Oddział w Radomiu pan Henryk Skórnicki, który przedstawił sytuację rolnictwa ekologicznego w Polsce na tle rolnictwa
ekologicznego w świecie. Największe powierzchnie
zasiewów ekologicznych znajdują się w Argentynie
i Australii, w Europie przoduje Hiszpania. W Polsce
zarejestrowanych jest około 25 tys. gospodarstw ekologicznych, które uprawiają 600 000 ha. Jest to wzrost
o 12% w porównaniu z rokiem 2010. Znaczenie rolnictwa ekologiczne rośnie wraz ze wzrostem świadomości
nie tylko rolników, ale także konsumentów. W krajach
rozwiniętych zainteresowanie produktami ekologicznymi jest znacznie wyższe niż u nas. Najwięcej pieniędzy na takie produkty wydają Szwajcarzy i Duńczycy
- około 153 euro, Polacy tylko 2 - 3 euro w skali roku.
W czasie dwudniowego spotkania przedstawiono trzydzieści pięć tematów projektów badawczych
z produkcji roślinnej, ogrodnictwa, produkcji zwierzęcej
i przetwórstwa.
48
Tematyka prac z produkcji roślinnej koncentrowała się w ostatnich latach wokół zagadnień związanych
z doborem odmian do upraw ekologicznych, metod
skutecznej ochrony przed chorobami i szkodnikami,
właściwego płodozmianu i nawożenia. Projekty badawcze z tych tematów realizowane są np. na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie, w Instytucie Ochrony Roślin w Poznaniu, w Instytucie Uprawy, Nawożenia
i Gleboznawstwa w Puławach, w Instytucie Hodowli
i Aklimatyzacji w Radzikowie oraz na Uniwersytecie
Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie.
Prace dotyczące upraw ziół i ogrodnictwa prowadzi Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich
w Poznaniu, Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach
i SGGW w Warszawie.
Pracami z zakresu ekologicznej produkcji zwierzęcej zajmują się przede wszystkim: Instytut Zootechniki
w Balicach, SGGW, Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie. Państwowa Wyższa Szkoła w Krośnie zaangażowana jest w prace nad ekologicznym chowem zwierząt
jeleniowatych z przeznaczeniem na produkcję mięsa.
Instytut Zootechniki prowadzi prace nad określeniem
dobrych praktyk, standardów i zasad utrzymywania
drobiu rzeźnego, ekologicznego chowu królików, odchowu piskląt w gospodarstwach ekologicznych, a także opracowaniem zasad wytwarzania ekologicznych
mieszanek paszowych dla trzody chlewnej.
Specyfika polskiego rolnictwa, naturalne metody
produkcji, bogate tradycje kulinarne, pozwalają twierdzić, że nasze produkty żywnościowe są najwyższej jakości. Badania prowadzone przez Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, SGGW w Warszawie, Uniwersytet
Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach i Instytut
Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego w Warszawie, dotyczyły właśnie żywności ekologicznej. Prace
badawcze nad ekologicznymi metodami przetwórstwa
owoców i warzyw, produkcji pieczywa i przetworów
zbożowych, a także analizy krajowego rynku produktów ekologicznych i ich rozpoznawalności przez konsumentów to tylko niektóre kierunki badań. Analiza
krajowego rynku i rozpoznawalności produktów ekologicznych, struktury popytu, oczekiwań konsumentów
i wielkości obrotów produktami ekologicznymi pozwolą określić potrzeby rynku w tym kierunku.
W czasie seminarium, uczestnicy mieli możliwość
zapoznania się z działającym na terenie CDR Radom
Centrum Praktycznego Szkolenia w Zakresie Przetwórstwa na Poziomie Gospodarstwa i spróbowania potrawy z daniela z gospodarstwa ekologicznego.
Materiały i opracowania, dotyczące wszystkich projektów
realizowanych w 2011 roku, u autorki artykułu.
Barbara Urbaniak
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W trosce o środowisko
Monitorowanie szkodników
w uprawach ogrodniczych
W najbliższym czasie wielu producentów
będzie musiało zmienić swoje podejście
do ochrony roślin. Zmiany te wymuszają
nie tylko konsumenci, którzy coraz częściej
wybierają owoce i warzywa
z gospodarstw stosujących w produkcji
metody przyjazne ludziom i środowisku,
ale również Unia Europejska.
J
ak już pisaliśmy w marcowym wydaniu PWR, Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/
128/WE, która wchodzi w życie z dniem 1 stycznia
2014 roku, zobowiązuje producentów do przestrzegania
w swoich gospodarstwach zasad integrowanej ochrony
roślin, co oznacza m.in., że chemiczne zwalczanie chorób i szkodników można będzie stosować tylko wtedy,
gdy niewystarczające w ograniczeniu agrofagów okażą się metody niechemiczne (właściwy płodozmian,
agrotechnika, uprawa odmian odpornych itp.). Decyzja
o chemicznej ochronie powinna być zależna od wystąpienia danego szkodnika (nie ma więc mowy o zabiegach profilaktycznych) oraz jego liczebności, a ochronę
najlepiej rozpocząć w momencie przekroczenia progu
ekonomicznego zagrożenia, czyli przy takim nasileniu
szkodnika, przy którym wartość spodziewanej straty
w plonie jest wyższa od kosztów zabiegów.
Aby móc odpowiednio ocenić termin pojawienia się
szkodników oraz ich liczebność, należy uprawy często
lustrować. Warto przypomnieć, że pomocne w monitorowaniu szkodników na plantacji mogą być tablice
lepowe oraz wszelkiego rodzaju pułapki feromonowe.
Poniżej prezentujemy kilka z nich.
Pułapki trójkątne
Działanie pułapek polega na pozorowaniu obecności
samicy przygotowanej do odbycia kopulacji. W domku
trójkątnym, w środkowej części, wykłada się dyspenser
feromonowy. Uwalniany z dyspensera feromon symuluje zapach samicy, przywabiając samce. Przywabione
samce przylepiają się do podłogi pułapki.
Odłowy samców przez pułapki umożliwiają: ustalenie wylotu pierwszych motyli, ocenę dynamiki lotu, wyznaczenie maksimum lotu, ustalenie końca lotu motyli,
wyznaczenie terminu ewentualnego zabiegu.
Przy pomocy pułapek trójkątnych można monitorować np.: omacnicę prosowiankę, pachówkę strąkóweczkę, rolnicę zbożówkę, rolnicę czopówkę, rolnicę panewkę, owocówkę jabłkóweczkę, owocówkę śliwkóweczkę,
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
zwójkę siatkóweczkę, zwójkę porzeczkóweczkę, zwójkę
różóweczkę, zwójkę rdzaweczkę, zwójkę koróweczkę,
wydłubkę oczateczkę, skośnika brzoskwiniaczka, zwójkę bukóweczkę, toczyka gruszowiaczka oraz przeziernika porzeczkowca.
Pułapki kominowe
Działanie pułapki kominowej, podobnie jak pułapki trójkątnej, polega na pozorowaniu obecności samicy
przygotowanej do odbycia kopulacji. W górnej części
pułapki kominowej umieszcza się dyspenser feromonowy. Uwalniany z dyspensera feromon symuluje zapach
samicy przywabiającej samce. Zwabione samce wpadają
przez pojemnik tunelowy do pojemnika dolnego, gdzie
w ciągu ok. dwóch, trzech dni giną. W celu szybszego
zabicia szkodnika, należy w dolnej części pojemnika
umieścić środek owadobójczy.
Odłowy samców przez pułapki umożliwiają: ustalenie wylotu pierwszych motyli, ocenę dynamiki lotu,
wyznaczenie maksimum lotu, ustalenie końca lotu motyli, wyznaczenie terminu ewentualnego zabiegu.
Pułapki kominowe polecane są szczególnie dla
większych motyli, w miejscach narażonych na zakurzenie (pułapki trójkątne, by spełniać swoje zadanie
49
W trosce o środowisko
Pułapka kominowa
w takich miejscach,
wymagałyby bardzo
częstej wymiany podłóg lepowych).
Przy pomocy pułapek
kominowych
można monitorować
np. omacnicę prosowiankę,
piętnówkę
kapustnicę,
stonkę
kukurydzianą, przeziernika porzeczkowca, szrotówka kasztanowcowiaczka.
Pułapki zapachowe lepowe
Działanie pułapki polega na wabieniu samic i samców wabikiem zapachowym. Działanie chemicznej
przynęty jest wzmacniane przez kolor płachty. Wabik
wywieszony jest na płachcie lepowej, do której przylepiają się szkodniki zwabione kolorem i zapachem.
Odłowy samców i samic na pułapki umożliwiają: wczesne wykrycie szkodnika, monitoring populacji
szkodnika, ustalenie potrzeby zwalczania. Regularne
przeglądanie pułapek pomaga w obserwacji odłowów
szkodników i ustaleniu na tej podstawie faktycznego
stanu zagrożenia oraz określenia prawidłowego terminu zwalczania. Przy pomocy pułapek zapachowych
lepowych można monitorować: zachodnią stonkę kukurydzianą i nasionnicę trześniówkę.
W przypadku podejrzenia wystąpienia stonki kukurydzianej istnieje obowiązek powiadomienia o tym najbliższej jednostki Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin
i Nasiennictwa.
Ekolepy
Działanie pułapek polega na przywabianiu szkodników kolorem. Pułapka stanowi swojego rodzaju „superkwiat”, który tworzą dwie białe lub dwie żółte płytki
skrzyżowane ze sobą i pokryte specjalnym lepem. Dorosłe osobniki szkodnika lecą na „rozwijające się kwiaty”, a zwabione kolorem przylepiają się do lepowej powierzchni pułapki.
Odłowy owadów przez pułapki umożliwiają: ustalenie początku lotu, wyznaczenie maksimum lotu, ustalenie potrzeby zwalczania. Regularne przeglądanie
pułapek pomaga w obserwacji odłowów szkodników
i ustaleniu na tej podstawie faktycznego stanu zagrożenia oraz określenia prawidłowego terminu zwalczania.
Białe
pułapki
Ekolep można stosować do wykrywania
i monitoringu owocnic (żółtorogiej, jabłkowej i jasnej) oraz
kistnika malinowca.
Natomiast żółte pułapki Ekolep służą
Pułapka kominowa
50
do wykrywania nasionnicy trześniówki i miodówki
gruszowej.
Tablice lepowe żółte i niebieskie
Działanie tablic polega na wykorzystaniu dodatniej reakcji owadów na określoną barwę. Zjawisko to
pozwala dość łatwo określić obecność szkodników
w danym środowisku. Kolorowe tablice pokryte są lepem. Obecność szkodników na tablicach jest sygnałem
do rozpoczęcia zabiegów zwalczania.
W szklarniach i uprawach pod osłonami do celów
sygnalizacyjnych używa się rozmiarów 20 x 20 cm natomiast do wyłapywania 40 x 30 cm. W uprawach polowych do sygnalizacji używa się rozmiarów 20 x 20 cm.
Żółte tablice służą do wykrywania połyśnicy marchwianki, mszyc, mączlika, ziemiórek, miniarek, chowaczy, a niebieskie do wykrywania i monitoringu
wciornastków.
Żółta tablica lepowa
Opaski lepowe
Opaski lepowe o szerokości 10 cm polecane są do
odłowu szkodników w różnych stadiach rozwojowych,
wędrujących po pniu.
Opaski lepowe o szerokości 50 cm polecane są do
odłowu szrotówka kasztanowcowiaczka.
Opaski lepowe na kasztanowcach
Bożena Korzańska
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W trosce o środowisko
Biogazownie
Reklama
- czy warto je budować?
Z
godnie z zasadą wzajemnej zgodności (cross compliance), gnojowica uważana jest za ściek. Wymaga zatem „oczyszczenia”, co w rolnictwie określamy przystosowaniem do rolniczego wykorzystania.
Gnojowica przed zastosowaniem jako nawóz musi być
poddana fermentacji tlenowej lub beztlenowej. Fermentacja tlenowa trwa minimum 117 dni i wymaga budowy
dodatkowych zbiorników. Propozycja biogazowania,
czyli fermentacji beztlenowej (metanowej), trwającej
od 15 do 30 dni i dającej dodatkowo biogaz jest rozwiązaniem ze względów ekologicznych i ekonomicznych
godnym zalecenia. Dodatkowo bowiem po przebiogazowaniu wartość nawozowa gnojowicy wzrasta 2-krotnie.
Niszczone są też nasiona chwastów i bakterie chorobotwórcze. Biogazowanie redukuje również odór gnojowicy. Biogazowaniu poddawać można - zwiększając produkcję biogazu – kiszonkę z kukurydzy lub traw.
Przed podjęciem decyzji o budowie biogazowni,
proponuję skonsultować zamierzenie ze specjalistami
PODR, realizującymi projekt WAB („Wetlands, Algae,
Biogas…”, czyli „Mokradła, glony i biogaz, przeciwdziałanie eutrofizacji Południowego Bałtyku”), którzy
dysponują wiedzą na temat potencjalnych możliwości
produkcji biogazu w województwie pomorskim i uwarunkowań lokalizacji takich przedsięwzięć.
Z mojego doświadczenia wynika, że znajomość istoty prawidłowego działania biogazowni rolniczych jest
słaba. Jest to instalacja prosta, ale jednocześnie bardzo
chimeryczna. Wynika to z faktu konieczności precyzyjnego zapewnienia właściwych parametrów substratu
i samej fermentacji. Należy zwrócić uwagę na temperaturę procesu, zawartość suchej masy i suchej masy organicznej, stosunek w substracie C/N, przepompowalność substratu, intensywność jego mieszania, ciśnienie
panujące w komorze fermentacyjnej, pH, bezwładność
temperaturową, a co za tym idzie, sposób i częstotliwość
dozowania substratu.
Osobnym problemem jest wykorzystanie biogazu.
W przypadku małych instalacji, może to być tylko palnik kuchenki. Duże instalacje wykorzystać można do
produkcji energii elektrycznej i ogrzewania. Wiedzieć
trzeba, że inny jest sposób wykorzystania biogazu do
ogrzewania przez bezpośrednie spalanie, a inny w czasie produkcji prądu.
Szczegółowej analizy wymaga wykorzystanie w biogazowni kiszonki z kukurydzy. Chodzi o „sprawność
azotową” podczas produkcji prądu.
Budowa biogazowni wymaga pozwolenia na budowę. Podjęcie decyzji o budowie i lokalizacji biogazowni należy więc zacząć od wizyty w urzędzie gminy
i starostwie.
Adam Jabłoński
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
51
Z wizytą u rolnika
Z WIZYTĄ W CZARNÓWKU
Specjalizacja - kury nieśne
Państwo Teresa i Edmund
Milewczykowie wraz z synem
Markiem prowadzą 12-hektarowe
gospodarstwo rolne w Czarnówku,
na terenie gminy Nowa Wieś
Lęborska. Specjalizują się
w chowie kur nieśnych – produkcji
jaj konsumpcyjnych i wylęgowych.
C
hów drobiu w gospodarstwie odbywa się w systemie ściółkowym. Uzyskiwany w produkcji obornik kurzy wykorzystywany jest do nawożenia
gruntów własnych.
Grunty gospodarstwa to gleby lekkie klasy IV i V.
Część z nich położona jest na obszarach ONW. Uprawy
polowe stanowią zabezpieczenie paszowe utrzymywanych w gospodarstwie zwierząt i drobiu.
Gospodarstwo jest w pełni wyposażone w niezbędne maszyny rolnicze. Państwo Milewczykowie bardzo
dbają o zgromadzony w gospodarstwie sprzęt, który jest
systematycznie uzupełniany i odnawiany. Po zakończeniu prac polowych, maszyny są dokładnie czyszczone
i konserwowane. Większość z nich, mimo upływu czasu
i przepracowanych godzin, wygląda jak nowe.
Budynki w gospodarstwie
są odnowione,
a posesja estetycznie
zagospodarowana
W gospodarstwie Państwa Milewczyków dużą wagę przywiązuje się
do dbałości o sprzęt rolniczy
W ostatnich latach gospodarstwo zainwestowało
w remont budynków gospodarczych i zagospodarowanie siedliska. Utwardzono dojazd do zabudowań, postawiono wiatę jako zadaszenie dla maszyn oraz zagospodarowano posesję. Wyremontowane budynki cieszą nie
tylko estetycznym wyglądem, ale zadbano również, by
spełniały wymogi bezpieczeństwa i higieny pracy.
52
W 2011 roku gospodarstwo wzięło udział w IX edycji konkursu „Bezpieczne Gospodarstwo Rolne” i zajęło
I miejsce w etapie regionalnym i wyróżnienie w etapie
wojewódzkim konkursu.
Państwo Milewczykowie nie boją się zmian i nowości. Jako jedni z pierwszych w rejonie, uczestniczyli
w programach SAPARD, a później SPO, w pełni wykorzystując możliwości, jakie daje Wspólna Polityka Rolna
państw UE.
Podstawą świetnej kondycji gospodarstwa jest dobra organizacja pracy. Od niedawna zarządzanie gospodarstwem przejął syn Marek.
Jestem przekonana, że wpojone przez rodziców zasady dobrej pracy będą procentowały i pozwolą w przyszłości utrzymać gospodarstwo w tak dobrej kondycji
jak dotychczas.
Aleksandra Kozakiewicz
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Doniesienia
Serdecznie zapraszamy na
IX TURNIEJ KÓŁ GOSPODYŃ WIEJSKICH WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO
który odbędzie się 15 kwietnia br. (niedziela), od godz. 10.00 do 15.00
w Miejskiej Hali Sportowej im. A. Grubby w Starogardzie Gdańskim, ul. Olimpijczyków Starogardzkich 1.
W programie następujące konkurencje:
- produkt tradycyjny pochodzenia roślinnego - „Potrawa z kapusty”,
- plansza tematyczna – „Nasza wieś na sportowo”,
- taniec - „Mazur”,
- scenka kabaretowa – „W kolejce”
- moda sportowa na wesoło.
Patronat medialny nad imprezą objęli: TVP S.A. w Gdańsku, Radio Gdańsk S.A., Dziennik Bałtycki
i portal województwa pomorskiego „Wrota Pomorza”.
Zapewniamy dobrą zabawę!
KONKURS FOTOGRAFICZNY DLA DZIECI
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
oraz Oddział Terenowy Agencji Rynku Rolnego w Gdyni
zapraszają dzieci i młodzież w wieku od 7 do 13 lat do udziału w konkursie fotograficznym
pt. „Zdrowy i smaczny obrazek, czyli rzecz o warzywach i owocach”.
Warunkiem uczestnictwa w konkursie jest przesłanie pracy fotograficznej, opatrzonej tytułem, imieniem
i nazwiskiem autora, w nieprzekraczalnym terminie do dnia 15 maja 2012 r. pocztą tradycyjną wraz
z wypełnioną KARTĄ ZGŁOSZENIA na adres:
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku, Trakt św. Wojciecha 293, 80-001 Gdańsk
(z dopiskiem: „Konkurs fotograficzny”) .
O zakwalifikowaniu do konkursu decyduje kolejność zgłoszeń.
Podsumowanie i uhonorowanie laureatów odbędzie się 2 czerwca 2012 r., podczas XXI Pomorskich Targów
Rolno-Przemysłowych w Lubaniu.
Szczegółowe informacje dostępne są w regulaminie, na stronie internetowej: http://www.podr.pl/images/pliki/
szkolenia/Regulamin_konkurs%20fotograficzny.pdf.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
53
Doniesienia
O ryzyku w rolnictwie
Gospodarowanie w warunkach narastającego ryzyka było tematem VIII Dni Przedsiębiorcy Rolnego,
które odbyły się w dniach 21 i 22 lutego br. w Poświętnem. Spotkanie zostało zorganizowane przez
Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, Oddział w Poznaniu i DLG – Niemieckie Towarzystwo
Rolnicze, przy współpracy Ośrodków Doradztwa Rolniczego: Kujawsko-Pomorskiego, Mazowieckiego
i Wielkopolskiego. Była to doskonała okazja do wymiany poglądów i doświadczeń między rolnikami,
naukowcami, politykami i instytucjami działającymi w otoczeniu rolnictwa.
W
stępem do dwudniowych obrad były wystąpienia przedstawicieli nauki: prof. Edwarda Majewskiego z SGGW w Warszawie i prof. Jana
Kusia z IUNG w Puławach. Obaj prelegenci podkreślali, że
ryzyko jest nieodłącznym elementem prowadzenia działalności rolniczej. Jego źródła mogą być różne, a na znaczną ich część rolnik nie ma wpływu. Jednak warunkiem powodzenia w produkcji rolnej jest umiejętność ograniczania
negatywnego wpływu czynników ryzyka tam, gdzie jest
to tylko możliwe.
Rodzaje ryzyka
Każdy racjonalnie działający rolnik stara się tak prowadzić swoje gospodarstwo, aby przynosiło mu ono jak
największe dochody. Musi przy tym podejmować szereg
decyzji i jest narażony na następujące rodzaje ryzyka:
- produkcyjne (pogoda, choroby, szkodniki, błędy w technologii),
- cenowe (zmiany popytu na rynkach światowych, działania spekulacyjne, negocjacje o wolnym handlu),
- instytucjonalne (zmiany polityki rolnej, nowe wymogi
prawne, bariery w handlu zagranicznym),
- majątkowe (groźne zjawiska atmosferyczne, pożary,
wypadki),
- finansowe (związane z utrzymaniem płynności finansowej – dostępność źródeł finansowania działalności,
koszty produkcji, możliwość uzyskania przychodów
z działalności pozarolniczych),
- osobiste (wypadki, choroby, inne zdarzenia losowe).
Zarządzanie ryzykiem
Aby zabezpieczyć swoje dochody na odpowiednim
poziomie, rolnik musi mieć przede wszystkim świadomość ryzyka, a następnie odpowiednio nim zarządzać,
czyli działać w sposób, który zabezpieczy jego gospodarstwo przed negatywnymi skutkami czynników ryzyka.
Rolnik ma przede wszystkim możliwość ograniczania
skutków ryzyka produkcyjnego. Dobór odmian i zabiegów uprawowych, dostosowany do warunków naturalnych gospodarstwa, zainwestowanie w deszczownię czy
bazę przechowalniczą zredukuje ryzyko w produkcji roślinnej. W chowie zwierząt ryzyko będzie mniejsze, jeżeli
zapewnimy im odpowiednie żywienie, warunki sanitarne
i profilaktykę zdrowotną. Jako sposób na ograniczenie ryzyka wymienia się też zróżnicowanie struktury produkcji,
czyli zapewnienie sobie możliwości uzyskiwania dochodów z różnych kierunków działalności. Tu jednak zdania
są podzielone, ponieważ niektórzy uważają, że specjali-
54
zacja produkcji jest skuteczniejszą metodą radzenia sobie
z ryzykiem w rolnictwie.
Zarządzanie ryzykiem obejmuje także dzielenie się
nim z innymi. Podzielić możemy się przede wszystkim
z innymi uczestnikami rynku. Część ryzyka możemy
przenieść na podmioty skupowe, zawierając umowy
kontraktacyjne na sprzedaż produktów rolnych. Podobne
możliwości dają kontrakty terminowe. Ryzyko możemy
też dzielić z innymi rolnikami, tworząc grupy producenckie. Formą dzielenia się ryzykiem są też ubezpieczenia. Tu
jednak wciąż brak rozwiązań umożliwiających powszechne ubezpieczanie produkcji rolnej.
W ograniczaniu ryzyka w rolnictwie bardzo ważne
są instrumenty polityki rolnej, przede wszystkim stabilizujące dochody gospodarstw rolnych (dopłaty bezpośrednie) i regulujące rynki produktów rolnych (kwotowanie
produkcji, interwencja rynkowa). Obecnie trwają prace
nad kształtem Wspólnej Polityki Rolnej w nowym okresie
programowania, czyli w latach 2014 - 2020. Przewiduje się
wprowadzenie wielu zmian, w tym także dotyczących redukcji ryzyka w rolnictwie.
Następnym punktem spotkania była prezentacja wybranych gospodarstw rolnych z Polski i Niemiec, będących przykładami dobrych praktyk radzenia sobie z czynnikami ryzyka. Przedstawiane gospodarstwa, od chwili
przejęcie przez obecnych właścicieli, znacznie powiększyły swój areał i skalę produkcji. W większości też zaczęły
specjalizować się w określonym kierunku produkcji (np.
w produkcji nasiennej), uznając, że najlepszym sposobem
ograniczenia ryzyka w działalności rolniczej jest skoncentrowanie się na wysokiej jakości wytwarzanych produktów. Część z tych gospodarstw prowadzi też dodatkową
działalność, np. skup i sprzedaż zbóż, suszenie, czyszczenie i zaprawianie ziarna czy produkcję energii ze źródeł
odnawialnych. Niemiecki rolnik zwracał też uwagę na
znaczenie zaufania i budowania dobrych relacji z partnerami gospodarczymi jako skuteczną metodę eliminacji ryzyka w jego działalności.
Na zakończenie spotkania przeprowadzono dyskusję,
której uczestnicy szukali m.in. odpowiedzi na pytanie, czy
lepszą metodą ograniczania ryzyka w rolnictwie jest specjalizacja, czy też dywersyfikacja produkcji. Opinie były
różne, tak jak różne są warunki, w których rolnicy prowadzą swoją działalność. W podsumowaniu dyskusji uznano
jednak, że w radzeniu sobie z ryzykiem w rolnictwie najważniejsze są: wiedza, dobre doradztwo (w tym prawne),
ubezpieczenia oraz zróżnicowanie źródeł dochodów.
Ewa Szymańska
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Doniesienia
Uroczyste pożegnanie
Konkurs „Dla wytrwałych”
rozstrzygnięty
W
W minionym miesiącu, w siedzibie
Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
w Gdańsku, Pan Franciszek Richert,
pełniący przez wiele lat funkcję Zastępcy
Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin
i Nasiennictwa, pożegnał się z kierownictwem
tego zakładu.
dniu 6 lutego br., w sali konferencyjnej UMiG
w Sztumie na spotkaniu z rolnikami uroczyście podsumowano „Konkurs dla wytrwałych” organizowany przez PODR w Gdańsku na łamach
miesięcznika Pomorskie Wieści Rolnicze. Laureatką
konkursu za 2011 rok została Katarzyna Żołędowska
z Czernina, gmina Sztum. Wytrwale przez 12 miesięcy
zbierała kupony konkursowe, które utworzyły obrazek
do naklejenia na kartę pocztową. Wysiłek połączony
z zabawą został nagrodzony radiomagnetofonem. Nagrodę Kasi Żołędowskiej wręczyli: Kierownik Biura
Powiatowego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Sztumie Zdzisława Kosek-Mukeev oraz doradca rolniczy
Kazimierz Wieżel. Laureatkę oraz jej mamę Grażynę
Żołędowską, która wspierała córkę w całorocznej pracy,
nagrodzili oklaskami rolnicy z gminy Sztum, uczestniczący w kursie chemizacyjnym zorganizowanym przez
BP ODR w Sztumie.
Gratulujemy i życzymy dalszych sukcesów oraz
wytrwałości w kolejnych konkursach Pomorskich Wieści Rolniczych.
Należy pokreślić, że Pan Franciszek całą swoją karierę zawodową poświęcił pracy na rzecz rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich Pomorza. Przez wiele lat
był bezpośrednio związany z technologią produkcji rolnej, pełniąc funkcję dyrektora Zakładu Rolnego w Grabowie Kościerskim.
Przez długie lata pracował też w administracji państwowej, pełniąc funkcję wicewojewody gdańskiego, będąc bezpośrednio odpowiedzialnym za sprawy związane
z problematyką rozwoju rolnictwa w województwie.
W uznaniu zasług został wyróżniony wysokimi odznaczeniami państwowymi i resortowymi. Był i jest powszechnie lubianym jako przełożony i kolega nie tylko
w pracy, ale i w swoim środowisku.
Tadeusz Plichta
Uwaga!
Zapraszamy członkinie Kół
Gospodyń Wiejskich
do przesyłania przepisów
na ulubione potrawy i ciasta,
które będziemy publikować na łamach
naszego miesięcznika.
Przepisy opatrzone zdjęciami i informacją,
kto jest ich autorem, prosimy przesyłać na adres:
[email protected], tel. 607143790
lub za pośrednictwem specjalistek WGD
pracujących w BP PODR.
Zdzisława Kosek-Mukeev
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
55
Doniesienia
Sprzątanie Świata
Co roku, w jeden kwietniowy dzień, na przyleśnych drogach
Bruskowa Wielkiego można spotykać mieszkańców wsi
zbierających śmieci, bezmyślnie zostawione przez ludzi, którzy
nie mają świadomości, jaką przyszłość szykują dla swoich
dzieci i wnuków.
ukazanie innym) problemów odpadów (rosnąca konsumpcja towarów
jednorazowych, rosnące wysypiska,
śmieci zalęgające w lasach i zakątkach przyrodniczych, szkody dla
środowiska przyrodniczego). Po
drugie pokazać (samemu zobaczyć),
jak prostymi działaniami można to
zmieniać. Im więcej osób w różnorodny sposób będzie brało udział
(choćby tylko jako bierni obserwatorzy), tym większy sukces akcji.
Zmienianie świata na lepsze
najlepiej zaczynać od siebie samego. Kropla drąży skałę. Najprościej
dołączyć do innych (np. Dzień Ziemi, Sprzątanie Świata, akcje regionalne). Udział w czymś wielkim,
ważnym motywuje do działania.
W grupie łatwiej i przyjemniej. Zacząć samemu i przyciągnąć innych.
Zacząć od siebie, przełamać swoją
nieśmiałość, nauczyć się efektywnego działania.
Krystyna Gosik
P
ani Ania Powęzka, sołtys Bruskowa Wielkiego, jest inicjatorką tej kwietniowej akcji.
Do tego przedsięwzięcia udostępnia własne środki transportu. Społeczność Bruskowa licznie uczestniczy w takich akcjach, tym bardziej,
że kończą się ogniskiem i smaczną,
upieczoną na nim kiełbaską.
Zachęcamy do inicjowania lokalnych „sprzątań” na terenie całej
Polski.
Co roku, podczas wrześniowej
akcji „Sprzątania Świata”, w całej
Polsce podejmowane są przeróżne
działania z zakresu aktywnej edukacji ekologicznej: likwidacja dzikich
wysypisk, segregowanie zebranych
odpadów, zakładanie zieleńców,
sadzenie drzew, krzewów i kwiatów. Przy tej okazji rozpoczynane
są programy edukacji ekologicznej
(konkursy, turnieje wiedzy, happeningi, festyny, festiwale). Kreatywność naszych wolontariuszy nie zna
granic. Jaki jest główny cel takich
przedsięwzięć?
Celem akcji sprzątania jest
przede wszystkim zmiana świadomości, stylu życia i codziennych
nawyków. Pierwszym elementem
jest dostrzeżenie (samemu oraz
56
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Doniesienia
II Powiatowy Turniej Kół Gospodyń
Wiejskich w Kartuzach
W dniu 25 lutego br., w sali sportowej I Liceum Ogólnokształcącego im. Hieronima Derdowskiego
w Kartuzach odbył się II Powiatowy Turniej Kół Gospodyń Wiejskich.
W
turnieju uczestniczyły przedstawicielki 8 gmin
naszego powiatu zrzeszone w kołach gospodyń wiejskich oraz stowarzyszeniach formalnych i nieformalnych, tj.:
- Koło Gospodyń Wiejskich Lisie Jamy, gmina Sierakowice,
- Koło Gospodyń Wiejskich Tokary, gmina Przodkowo,
- Stowarzyszenie „Kaszubianki” z Kamienicy Szlacheckiej, gmina Stężyca,
- Stowarzyszenie „Mściszewiczanki”, Mściszewice, gmina Sulęczyno,
- Koło Gospodyń Wiejskich Kolonia, gmina Kartuzy,
- Koło Gospodyń Wiejskich Małkowo, gmina Żukowo,
- Pani Jadwiga Kozaczenko, Maks, gmina Chmielno,
- Pani Maryla Szalewska, Ostrzyce, gmina Somonino.
Celem turnieju jest:
- integracja środowiska wiejskiego,
- popularyzowanie dziedzictwa kulturowego regionu,
- pobudzanie aktywności i kreatywności wśród mieszkańców,
- kultywowanie tradycji.
Zgodnie z regulaminem, koła przedstawiły następujące konkurencje:
1. „Mazur”- prezentacja widowiskowo-taneczna,
2. „W kolejce” – scenka kabaretowa,
3. „Moda sportowa na wesoło” – scenka kabaretowa,
4. „Nasza wieś na sportowo” – prezentacja planszowa,
5. „Produkt pochodzenia roślinnego – kapusta”.
Pierwsze miejsca w poszczególnych konkurencjach
zajęły następujące koła:
- „Mazur” – Koło Gospodyń Wiejskich Lisie Jamy, gmina Sierakowice,
- „W kolejce” – Koło Gospodyń Wiejskich Małkowo,
gmina Żukowo,
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
- „Moda sportowa na wesoło”
– Koło Gospodyń Wiejskich
Tokary, gmina
Przodkowo,
- „Nasza wieś na sportowo” – Koło Gospodyń Wiejskich
Kolonia, gmina Kartuzy,
57
Doniesienia
- „Produkt pochodzenia roślinnego – kapusta” – Stowarzyszenie „Mściszewiczanki” Mściszewice, gmina
Sulęczyno.
Natomiast w punktacji ogólnej Komisja przyznala
następujące miejsca:
III miejsce zajęło Koło Gospodyń Wiejskich Tokary,
gmina Przodkowo,
II miejsce – Koło Gospodyń Wiejskich Małkowo, gmina
Żukowo,
I miejsce „Grand Prix” (Puchar Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi) – Stowarzyszenie „Kaszubianki”z Kamienicy
Szlacheckiej, gmina Stężyca.
- Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Kartuzach
- Bank Gospodarki Żywnościowej w Gdańsku, Oddział
Kartuzy
- Hurtownia Maszyn Rolniczych – Marzena Brzeska,
Sierakowice
- Mielewczyk Spółka Jawna, Dzierżążno
- „Murkam” Usługi Kamieniarsko-Budowlane, Przodkowo
- Kwiaciarnia „Goździk”, Kartuzy.
Zwyciężczynie turnieju powiatowego wezmą udział
w turnieju wojewódzkim, który odbędzie się 15 kwietnia br. w Miejskiej Hali Sportowej im. A. Grubby w Starogardzie Gdańskim. Powiat kartuski reprezentować
będą „Kaszubianki” z Kamienicy Szlacheckiej, gmina
Stężyca.
Genowefa Lehman
Sprzedam (cd. ze str. 64)
Wszystkim uczestnikom należą się ogromne wyrazy uznania i podziękowania. Poziom konkurencji był
bardzo wysoki i komisja miała nie lada problem z wyłonieniem laureatów turnieju.
Natomiast dla widzów była to wspaniała rozrywka i
dawka dobrego humoru, a poczęstunek przygotowany
przez koła zadowolił nawet wybrednych smakoszy.
Składamy serdeczne podziękowania sponsorom turnieju, bez których nie byłoby tej imprezy, a byli nimi:
- Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
- Starostwo Powiatowe w Kartuzach
- Stowarzyszenie Instytut Rozwoju Plus
- Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
- Gminy Powiatu Kartuskiego
- Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
Oddział Regionalny w Gdyni
58
Rozsiewacz Amazone ZA-U1501, rok prod. 1989, ładowność 1500 kg, szer. rob. 18 - 24 m, otwieranie sprężynowe, zamykanie hydrauliczne, dwutalerzowy, garażowany.
Maszyna używana tylko w moim gospodarstwie, gotowa
do pracy, stan b. dobry. Wiadomość: tel. (59) 832 24 30,
tel. kom. 502383589, Strzeczona (gmina Debrzno, powiat człuchowski).
Zakład Wylęgu Drobiu w Gniszewie, ul. Parkowa 8,
pow. Tczew prowadzi sprzedaż piskląt kaczych, kurek
i brojlerów oraz kurek odchowanych.
Wiadomość: tel. (58) 536 69 46.
Agregat uprawowy wraz z siewnikiem, szer. rob. 2,2 m;
opryskiwacz Pilmet i dmuchawę do zboża.
Wiadomość: tel. kom. 604138054.
Ciągnik rolniczy Ursus 1224, stan b. dobry, cena - 25 900 zł
(cena do negocjacji). Wiadomość: gmina Pruszcz Gdański, tel. kom. 519844059.
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Doniesienia
Rakowiec - przykład do naśladowania
W dniu 27 lutego br., w Rakowcu odbyło się spotkanie, dotyczące
działalności organizacji wiejskich na przykładzie Stowarzyszenia
Mieszkańców i Sympatyków Wsi Rakowiec. W spotkaniu udział wzięli
Bogdan Borusewicz - Marszałek Senatu, poseł Jerzy Kozdroń, senator
Leszek Czarnobaj, Jerzy Godzik - Starosta Kwidzyński oraz Jerzy Śnieg
- Przewodniczący Rady Powiatu, Ewa Nowogrodzka - Wójt Gminy
Kwidzyn, radni gminy i inni zaproszeni goście.
dynku mieści się obecnie Sala Tradycji Kulinarnych w Rakowcu. Projekt został zakończony w grudniu
2011 roku.
Głównym realizatorem projektu
było Stowarzyszenie Mieszkańców
i Sympatyków Wsi Rakowiec, którego prezesem jest pani Elżbieta
Szczukowska. Pani Elżbieta jest
również sołtysem wsi oraz członkinią Koła Gospodyń Wiejskich
Rakowiec. To między innymi dzięki jej wielkiemu zaangażowaniu
i determinacji realizacja projektu zakończona została sukcesem. Dzięki stworzeniu Sali Tradycji Kulinarnych, Panie z Koła Gospodyń
Wiejskich z Rakowca, wspólnie ze
Stowarzyszeniem
Mieszkańców
i Sympatyków Wsi Rakowiec, zorganizowały wiele imprez plenerowych i okolicznościowych. Panie
wypromowały m.in. śliwkę w occie,
która została wpisana na Listę Produktów Tradycyjnych.
S
potkanie miało na celu podsumowanie projektu, którego
głównym celem była aktywizacja i integracja społeczności lokalnej
na obszarach wiejskich poprzez stworzenia miejsca, w którym mieszkańcy
wsi Rakowiec będą mogli spędzać
wolny czas. Wniosek o unijną dotację
Stowarzyszenie złożyło pod koniec
2009 roku.
W ramach projektu adaptowano zdewastowany budynek po byłej
hydroforni. Stosunkowo niewielkimi nakładami, udało się wyremontować budynek oraz wyposażyć
w meble oraz sprzęt AGD. W bu-
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
W ubiegłym roku po raz pierwszy została zorganizowana impreza
pn.: ,,Święto Śliwki”, na której promowano śliwkę w occie z Rakowca.
Impreza na stałe została wpisana
w kalendarz imprez plenerowych
powiatu kwidzyńskiego. Organizowana będzie cyklicznie co roku,
w pierwszą sobotę października. Panie z Rakowca przygotowują następne tradycyjne potrawy, które ubiegać
się będą o wpis na Listę Produktów
Tradycyjnych. Aktywność i integracja
społeczności wsi Rakowiec jest godna
podziwu i naśladowania.
Gratulujemy!
Agnieszka Rojewska
Alina Ciesielska
59
W domu i zagrodzie
Nie zapominajmy o agreście
Agrest to krzew, którego owoce mają wiele zalet. Warto je
poznać, by przekonać się, że gatunek ten powinien znaleźć się
w każdym ogrodzie przydomowym.
O
woce agrestu są bardzo
smaczne i mają właściwości
prozdrowotne. Zawierają
dużo witaminy C oraz witaminy
z grupy B i P. Zaleca się je spożywać
przy chorobach układu pokarmowego. Owoce obniżają ciśnienie tętnicze krwi, a także przeciwdziałają
zaparciom oraz łagodzą ból. Dzięki
dużej zawartości magnezu i wapna, agrest pozytywnie wpływa na
wzrost kości i zębów.
Owoce agrestu mają różnorodne zastosowanie: wcześniej zerwane doskonale nadają się na kompoty i marmolady oraz całkiem dobre
wino, natomiast w pełni dojrzałe
mają wspaniały smak podobny do
winogron.
Agrest jest krzewem pochodzącym z Europy osiągającym wysokość od 0,5 do 1,5 m. Należy do
roślin samopylnych, ale plonuje obficiej przy zapyleniu krzyżowym,
dlatego dobrze jest posadzić kilka
odmian. Jest całkowicie odporny
na mróz, kwitnie w kwietniu. Dobrze rośnie na glebach lekko kwaśnych. Posiada ciernie pod nasadą
liścia, co stanowi duży dyskomfort
podczas zbioru, powodując zranienia i zadrapania.
60
Agrest w przeciwieństwie do
aronii lubi stanowiska lekko zacienione, ale przewiewne. Dlatego
możemy posadzić go tam, gdzie
mamy akurat wolne miejsce np.
pod żywopłotem czy między drzewami. Miejsce powinno być jednak
przewiewne, gdyż brak ruchu powietrza może sprzyjać rozwijaniu
się najgroźniejszej choroby agrestu,
jaką jest amerykański mączniak
agrestu.
Agrest posiada płytki i słabo
rozgałęziony system korzeniowy,
dlatego ziemia pod jego uprawę powinna być żyzna i bogata w składniki pokarmowe. Jeżeli agrest sadzimy
na glebach słabych, aby plony były
satysfakcjonujące, rośliny należy
dokarmiać, stosując nawożenie organiczne lub mineralne. Z nawozów
organicznych agrest najbardziej lubi
obornik ze względu na zawartość
przyswajalnego potasu. Z nawozów
mineralnych stosuje się fosforowe
w dawce 100 - 120 kg/ha oraz potasowe w dawce 80 - 120 kg/ha, oczywiście w przeliczeniu na nasz areał.
Nawozy azotowe stosujemy corocznie, wczesną wiosną, w dawce 60 80 kg/ha (w praktyce - dwie garście
nawozu azotowego pod krzak).
Miejsce pod agrest należy oczyścić z chwastów, przekopując głęboko zagon. Można w tym czasie
zastosować obornik lub słabo przemieszczające się nawozy fosforowe
i potasowe.
Krzewy sadzimy jesienią, gdyż
wiosną agrest bardzo szybko rozpoczyna wegetację i kwitnie już
w kwietniu. Krzewy sadzimy w rzędzie co 1,5 – 2,0 m, tak aby była swoboda przy pielęgnacji i zbiorach.
Właściwie prowadzona pielęgnacja zapobiega występowaniu
wielu chorób i szkodników. Najpierw wokół rośliny usuwamy
chwasty. Nagromadzenie ich może
powodować utrzymywanie się wilgoci i sprzyjać powstawaniu mączniaka, który objawia się początkowo
białym, a potem brązowym nalotem
na pędach, liściach i owocach. Często pojawia się też opadzina liści
w postaci licznych plam na liściach,
która prowadzi do zasychania
i w konsekwencji do opadania liści.
Na zaatakowanych przez choroby
krzewach pojawiają się szkodniki,
takie jak brzęczak porzeczkowy,
wielkopąkowiec porzeczkowy, przędziorek chmielowiec czy mszyce.
Kolejnym bardzo ważnym zabiegiem jest cięcie, które wykonujemy wiosną. Celem cięcia jest takie
uformowanie krzewu, aby był on
luźny i przewiewny. Wtedy dobrze
wykształcają się i dojrzewają owoce. Cięcie zaczynamy od usuwania
pędów porażonych przez choroby
i uszkodzonych. Następnie usuwamy pędy najstarsze - 5 - 6-letnie
oraz najmłodsze, najsłabsze, zostawiając tylko najsilniejsze, które zastąpią w przyszłości stare - wycięte.
Środek krzewu po cięciu powinien
być rozluźniony, z dobrym dostępem powietrza i słońca.
Krzewy agrestu dobrze prowadzone dają obfity plon przez około
15 lat. Gdy owoce zaczynają drobnieć, należy dokonać silnego cięcia
odmładzającego, a gdy to nie przyniesie efektu, po prostu wymienić
krzewy.
Jan Rozenek
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W domu i zagrodzie
Polubić kasze
Z
asługują na naszą większą uwagę. Są smaczne
i lekkostrawne. Zawierają duże ilości skrobi,
błonnika, witamin (szczególnie z grupy B) oraz
składników mineralnych takich jak: fosfor, wapń, potas, magnez i żelazo. Są również cennym źródłem łatwo
przyswajalnego białka. Docenili to dietetycy, stosując je
jako niezbędny składnik prawidłowej diety.
Kasze powstają przez odpowiedni przerób ziarna
zbóż. W Polsce robi się je z pszenicy, jęczmienia, gryki,
owsa, prosa i kukurydzy. W zależności od sposobu przerobu dzieli się je na grube, całe, czyli krupy i drobne, po-

wstałe wskutek rozdrobnienia ziarna. Krupy to ziarna
pozbawione okrywy. Należą do nich: pęczak jęczmienny i pszenny, kasza gryczana cała (zwyczajna lub prażona), kasza jaglana, kasza owsiana. Do kasz drobnych
zaliczamy: perłową i łamaną jęczmienną, kaszę gryczaną łamaną prażoną i nieprażoną, kaszę kukurydzianą,
mannę, owsianą łamaną. Najwyższą wartość odżywczą
mają kasze z gryki, prosa i owsa, niższą z pszenicy, jęczmienia i kukurydzy.
Poniżej podajemy kilka przepisów z wykorzystaniem tego zdrowego produktu.
KASZA Z SEREM CHEDDAR
2 łyżki oleju słonecznikowego • 1 cebula (drobno pokrojona) • 1 czerwona
papryka (pokrojona w małą kostkę) • 2 ząbki czosnku (wyciśnięte) • 250 g
kaszy jaglanej • 700 ml wrzątku • 1/2 łyżeczki kurkumy • 100 g sera cheddar
(startego) • 1 łyżka masła • 4 łyżki posiekanej natki pietruszki • sól • pieprz.
Olej rozgrzać w rondlu z grubym dnem. Wsypać kurkumę, cebulę, czosnek i paprykę. Smażyć kilka minut, mieszając, aż cebula będzie szklista.
Wsypać kaszę i prażyć 3 – 4 minuty, cały czas mieszając. Ostrożnie wlać
wrzątek, dodać sól, przykryć i gotować na małym ogniu około 20 minut, aż
kasza będzie miękka i wchłonie całą wodę. Zdjąć garnek z ognia, dodać tarty
ser, natkę pietruszki, masło i wymieszać. Doprawić solą i pieprzem. Posypać
natką i podawać.
PULPETY Z KASZY GRYCZANEJ
Szklanka kaszy gryczanej • łyżka masła • 30 dag pieczarek • 3 jajka • sos sojowy • sól • pieprz • otręby do obtaczania • olej do smażenia • kilka liści sałaty
• łyżka oliwy • łyżka posiekanej natki • 3 ogórki kiszone • 2 pomidory • biała
cebula • łyżka octu winnego.
Kaszę zalać 2 szklankami posolonego wrzątku. Ugotować pod przykryciem z dodatkiem połowy masła. Po ostudzeniu zmielić w maszynce do
mięsa. Oczyszczone pieczarki zetrzeć na tarce, udusić na pozostałym maśle.
Połączyć z kaszą, dodać 2 jajka i natkę, przyprawić sosem sojowym, solą
i pieprzem. Z masy uformować pulpeciki. Maczać w ostatnim roztrzepanym
jajku, panierować w otrębach. Usmażyć na złoto na rozgrzanym oleju. Pomidory i ogórka drobno pokroić, dodać posiekaną cebulę. Przyprawić solą
i pieprzem, skropić oliwą i octem. Na liściach sałaty układać po porcji pulpetów i sałatki. Skropić sosem sojowym.

Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012

ZRAZY Z GRYKI PO WARSZAWSKU
30 dag kaszy gryczanej • 4 dag suszonych grzybów • 3 cebule • 1 jajko • 10 dag
smalcu • 2 łyżki bułki tartej • 1,5 łyżki masła • 1 łyżka mąki • 1/2 szkl. gęstej,
kwaśnej śmietany.
Suszone grzyby moczyć w wodzie przez noc, następnego dnia ugotować. Połowę wywaru przeznaczyć do gotowania kaszy, resztę pozostawić
na sos. Grzyby posiekać, przesmażyć na maśle razem z jedną, drobno pokrojoną cebulą. Kaszę przepłukać, zalać wywarem z grzybów. Ugotować do
miękkości, posolić. Gdy woda wyparuje, kaszę ostudzić. Wbić jajko i dodać
tyle mąki, aby masa dała się dobrze formować. Starannie ją wyrobić. Masę
rozwałkować, wycinać niewielkie prostokąty. Na każdym ułożyć po porcji
farszu grzybowego. Zrolować formując podłużny zrazik. Obtoczyć w bułce
tartej i usmażyć na złoto na smalcu. Przygotować sos: dwie posiekane cebule zeszklić na maśle, oprószyć mąką. Rozprowadzić wywarem grzybowym
i śmietaną. Zagotować, przyprawić, podać do zrazów.
61
W domu i zagrodzie
WOŁOWINA Z KASZĄ GRYCZANĄ
20 dag kaszy gryczanej • 40 dag wołowiny • 2 cebule • 4 ząbki czosnku • 2 jajka
• olej roślinny • sól • pieprz • majeranek.
Kaszę gryczaną wsypać do miski. Przyprawić niewielką ilością soli.
Zalać wrzątkiem tak, aby sięgał ok. 1 cm powyżej kaszy. Przykryć na około
30 minut kocem, żeby napęczniała. Następnie usunąć nadmiar wody. Wołowinę przepuścić przez maszynkę do mięsa z obiema cebulami. Następnie dodać do niej kaszę, przeciśnięty przez praskę czosnek i jajka. Doprawić
solą, przyprawami i dobrze wymieszać. Z masy uformować rulon i ułożyć
w brytfannie. Posmarować olejem. Piec 10 minut w piekarniku nagrzanym
do temp. 200º C. Następnie zmniejszyć temperaturę piekarnika do 180º C
i piec jeszcze godzinę. Od czasu do czasu pieczeń podlewać odrobiną wody
lub sosem wytworzonym podczas pieczenia.

NALEŚNIKI GRYCZANE Z PORAMI
Ciasto: po pół szklanki mąki pszennej i gryczanej • jajo • 2 szklanki mleka •
pieprz • sól • olej do smażenia.
Farsz: 2 grube pory • 10 dag szynki • 2 łyżki oleju lub oliwy • pół szklanki
śmietanki • 10 dag cheddara lub grojera • sól • pieprz • gałka muszkatołowa
• 2 łyżki margaryny • masło.
Składniki ciasta zmiksować, przykryć i odstawić na 30 minut. Pory starannie umyć, zielone części odrzucić, a białe pokroić na cienkie plasterki
i mieszając, krótko obsmażyć na maśle, doprawić solą, pieprzem, gałką, wlać
1 – 2 łyżki gorącej wody. Dusić 10 min, po czym wlać śmietanę, wymieszać,
podgrzewać aż nadmiar płynu odparuje. Zdjąć z ognia, wymieszać z szynką pokrojoną w paseczki. Ciasto jeszcze raz starannie wymieszać i usmażyć
z niego cienkie naleśniki. Na każdym rozsmarować farsz, oprószyć startym
serem, zwinąć w rulonik. Ciasno ułożyć na żaroodpornym półmisku grubo
wysmarowanym margaryną, posypać resztą sera i grudkami margaryny.
Zapiec w gorącym piekarniku.
FASZEROWANE PSTRĄGI
2 sprawione pstrągi • sok z cytryny • sól • pieprz • cebula • 2 łyżki masła •
15 dag pieczarek • 2 łyżki startego żółtego sera • 3/4 szklanki ugotowanej
kaszy gryczanej • łyżka gorczycy • świeża bazylia.
Pstrągi umyć, skropić sokiem z cytryny, oprószyć solą i pieprzem. Posiekaną cebulę zeszklić na łyżce masła, dodać pokrojone w plastry pieczarki,
wymieszać i podsmażyć razem. Wymieszać z żółtym serem, kaszą i gorczycą, przyprawić do smaku. Farszem napełnić ryby, spiąć wykałaczkami.
Na każdej położyć po kawałku masła i kilka listków bazylii. Zawinąć luźno
w folię aluminiową. Piec 20 minut w temperaturze 180º C.



LEGUMINA Z KASZY MANNY
Szklanka kaszy manny • 2,5 szklanki mleka • łyżka masła • 2 łyżki cukru • 3 jajka • 2 łyżki drobniutko pokrojonej skórki pomarańczowej • garść rodzynek •
ćwierć łyżeczki kurkumy • masło do wysmarowania formy.
Sos: 4/5 szklanki słodkiej śmietany • 25 dag malin (mogą być mrożone) •
2 – 3 łyżki cukru pudru • 2 łyżki likieru wiśniowego.
Natłuścić dużą okrągłą formę lub dwie mniejsze. Kaszę mannę wymieszać z kurkumą, ugotować na gęsto na mleku z dodatkiem masła. Często
mieszać, by kasza nie przywarła do dna garnka. Jaja rozbić oddzielając żółtka od białek. Żółtka rozetrzeć z cukrem i wymieszać z ugotowaną i przestudzoną kaszą. Dodać skórkę pomarańczową oraz wcześniej sparzone
i odsączone rodzynki, wymieszać. Z białek ubić (nad parą) sztywną pianę
i delikatnie wymieszać ją z kaszą. Wyłożyć masę do formy, docisnąć, przykryć i na 2 godziny wstawić do lodówki. Następnie, odwracając formę do
góry dnem, leguminę delikatnie przełożyć na półmisek lub talerze. Maliny
przetrzeć przez sito, zmiksować z pozostałymi składnikami sosu. Polać tym
sosem leguminę.
Przepisy zebrała Lucyna Lesińska
62
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Oferty
Usługi
Korekcja racic u bydła.
Wiadomość: tel. kom. 608868322.
Regeneracja części do maszyn rolniczych i budowlanych (sita otworowe, żaluzjowe, klepiska, posiewacze,
sprzęgła, sworznie, pompy hydrauliczne, siłowniki, rozdzielacze). Wiadomość: tel. (55) 619 80 85, (55) 231 25 30,
tel. kom. 509349400, Jegłownik.
Wydzierżawię
Budynek, przy drodze powiatowej, o powierzchni 300 m2
na magazyn lub działalność gospodarczą.
Wiadomość: tel. kom. 668056776 (gm. Nowy Staw).
Kupię
Ciągnik Ursus C 330 lub 4514, rozrzutnik jednoosiowy,
może być do remontu.
Wiadomość: tel. kom. 502108979.
Ziemię rolną na Żuławach.
Wiadomość: tel. kom. 695908555.
Skóry królicze. Wiadomość: tel. kom. 602714793.
Silosy na zboże, dmuchawę do zboża, śrutownik ssącotłoczący + mieszalnik, ładowacz Troll, przyczepę o ład.
4 t, siewnik Poznaniak, bronę talerzową zawieszaną,
ciągnik Ursus 4514 lub 914, opryskiwacz o poj. 2000 lub
2500 l. Wiadomość: tel. kom. 606361986.
Ciagnik 3-cylindrowy Zetor, Ursus lub Ferguson, siewnik do nawozów i opryskiwacz.
Wiadomość: tel. kom. 534880709.
Sprzedam
Kombajn zbożowy ZO56, r. prod. 1984, cena - 27 000 zł;
ciągnik 902 z Tur-6, r. prod. 1984, cena - 22 000 zł; rozrzutnik obornika rosyjski, ład. 4,5 t, cena - 4200 zł.
Wiadomość: tel. kom. 602181645.
Ciągnik 12-24 (silnik po kapitalnym remoncie), r. prod.
1988, cena do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. kom. 517445420.
Ciagnik MTZ 82, r. prod. 1990, pierwszy właściciel.
Wiadomość: tel. kom. 608835930.
Jałówki 100% limousine z dokumentacją, w wadze 200 kg
i więcej. Wiadomość: tel. kom. 509564113.
Cegłę rozbiórkową, dachówkę rozbiórkową holenderkę,
dwuteownik i ceownik, 2 słupy stalowe, ocynkowane,
sześciokątne z lampami do oświetlania placu, kraty 2 m
x 2 m, wąż do myjki ciśnieniowej o dł. 8 m, nowy, firmy
Stihl. Wiadomość: tel. 720156896.
Wóz paszowy firmy Sano o poj. 3 m3, wiek 7 lat, pierwszy właściciel. Wiadomość: tel. (55) 272 91 24.
Opryskiwacz Pilmet o poj. 1000 l, szer. rob. 15 m z automatyką; przyczepę - ścinacz zielonek Z-368; agregat
zawieszany Agropol do upraw przedsiewnych.
Wiadomość: tel. kom. 698906321.
Rozrzutnik jednoosiowy - może być do remontu oraz
ciągnik MR 255 lub C-330.
Wiadomość: tel. kom. 502108979.
Peluszkę i kminek. Wiadomość: tel. (58) 692 60 83.
Pług Famarol, kosiarkę rotacyjną i siewnik do zboża lub
agregat uprawowo-siewny.
Wiadomość: tel. kom. 794365678.
Dwa graniczące ze sobą siedliska rolnicze na obrzeżach
Chojnic: tj. 2,2 ha ze stawem o pow. 800 m2, przyłączami
i możliwością budowy oraz 2,2 ha z dwoma nowymi budynkami w stanie surowym lub samą ziemię (4 ha). Cena
do uzgodnienia. Wiadomość: tel. kom. 691877920.
Ciągnik Ursus lub Zetor 4- lub 6-cylindrowy i sortownik
do ziemniaków. Wiadomość: tel. kom. 790318118.
Polski kombajn zbożowy Bizon Super lub Bizon Record
i przystawkę do kukurydzy.
Wiadomość: tel. kom. 795807728.
Gospodarstwo rolne od 20 do 50 ha w województwie
pomorskim lub kujawsko-pomorskim, z budynkami gospodarczymi w dobrym stanie, z możliwością hodowli
krów. Wiadomość: tel. kom. 723540887.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
Przyczepę-wywrotkę o ład. 4,5 t na niskich kołach;
opryskiwacz zawieszany o szer. rob. 12 m; przenośnik
ślimakowy (żmijka) o dł. 8,5 m; ciągnik Ursus C-385 A
z przednim napędem Turbo, 105 KM; ciągnik Ursus
C-4011; glebogryzarkę o szer. rob. 1,5 m; siewnik zbożowy Poznaniak; zestaw bron ciężkich 5-polowych, zawieszanych; zestaw bron średnich 5-polowych, zawieszanych; rozsiewacz nawozowy lejowy o szer. rob. 12 m, ład.
800 kg; rozsiewacz nawozów lejowy, pielnik - wielorak;
2 wentylatory do siana ø 1 m.
Wiadomość: tel. kom. 668056776.
63
Oferty
Agregat uprawowo-siewny Krone, aktywny z hydropakiem, szer. rob. 3 m. Wiadomość: tel. kom. 606361986.
Ciągnik Ursus 902 i prasę rolującą.
Wiadomość: tel. kom. 507418292.
Pług 4-skibowy, obrotowy, kupiony w kraju, stan b. dobry. Wiadomość: tel. kom. 697068600.
Tura-2 do ciągnika C-360, ciągnik C-360, opielacz do buraków, krajzego-heblarkę, baloty sianokiszonki.
Wiadomość: tel. kom. 502058584.
12 t łubinu słodkiego. Cena do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. kom. 698619985.
Opryskiwacz Pilmet, szer. rob. 18 m, poj. 2000 l; ciągnik
rolniczy McCormick XTX – 185, rok prod. 2006, stan
b. dobry; rozsiewacz nawozów Amazone dwutarczowy,
szer. rob. 18 m, regulacja wysiewu hydrauliczna; rozsiewacz nawozów Amazone pneumatyczny, szer. rob. 18 m,
poj. skrzyni 1000 kg, regulacja wysiewu elektroniczna.
Ceny do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. kom. 605118253.
Dom w mieście, stan surowy, zamknięty (300 m2); działkę rekreacyjną nad jeziorem w Jaromierzu; agregat
prądotwórczy dużej mocy; hale o wym. 12 x 30 x 6,5 m
i 40 x 10 x 4 m (stalowe oraz blacha); maszyny rolnicze:
ciągnik 914, opryskiwacz, rozrzutnik nawozów, siewnik
talerzowy, brony, wały, pług; przyczepy (3 szt.); garaż
samochodowy; taśmy do obrywarki fasoli; przyczepy
do balotów słomy, zbiornik o poj. 4000 l.
Wiadomość: tel. kom. 783043724, Kwidzyn.
Materiał siewny kwalifikowany C1 pszenicy jarej odmiany Bombona oraz bobik i gorczycę białą.
Wiadomość: gm. Cedry Wielkie, tel. kom. 500333456.
Gorczycę, cena - 2,50 zł/kg, ziemniaki jadalne odm. Jelly, cena - 0,50 zł/kg i sadzeniaki odm. Jelly, kaliber C2,
cena - 0, 80 zł/kg. Wiadomość: tel. kom. 691296426.
Opryskiwacz Krukowiak o poj. 2500 l, szer. rob. 18 m,
nowa pompa, po remoncie.
Wiadomość: tel. kom. 500563684.
Grykę i łubin słodki wąskolistny.
Wiadomość: tel. kom. 604412831.
Obudowę skrzyni pośredniej i skrzynię biegów do ciągnika Ursus 1224 oraz nowe części do kombajnu Bizon 56.
Wiadomość: tel. kom. 721344340, Kwidzyn.
Grykę do siewu. Wiadomość: tel. kom. 667322873.
64
Kojce porodowe (16 szt.), wygrodzenia dla loch luźnych,
solidnie wykonane, autokarmniki dla prosiąt (15 szt.)
i autokarmniki dla tuczników (2 szt.) z mocnego tworzywa sztucznego, smoczki dla loch i prosiąt, ruszta
z tworzywa dla macior, koryta kamionkowe dla loch,
klatkę do przewozu loch zawieszaną na tuz.
Wiadomość: tel. kom. 697580947.
Kombajn IHC 871 International, szer. rob. 3 m, z sieczkarnią i stołem do rzepaku oraz samochód marki Żuk
A11B. Wiadomość: tel. kom. 600943586.
Materiały budowlane, kamienie łupane i polne do oczek
wodnych (cena - 150 zł/t), murki oporowe, narożniki,
aranżacje ogrodowe. Wiadomość: tel. (58) 352 29 81.
Pług zagonowy Unii Grudziądz, Tura-5, stan b. dobry.
Wiadomość: tel. kom. 697427448.
Kombajn zbożowy Fortschritt bez szarpacza, r. prod.
1972, cena - 12 000 zł (do negocjacji).
Wiadomość: tel. (59) 832 14 81.
Pług hydrauliczny 3-skibowy, kosze do zbioru owoców
miękkich. Wiadomość: tel. kom. 691041217.
Przyczepę samozbierającą SIP PRP3 prod. jugosłowiańskiej, stan b. dobry, cena - 4000 zł.
Wiadomość: tel. kom. 889689050 lub 668103565.
Ziemniaki paszowe dla bydła. Wiadomość: tel. kom.
609330588, Obrzynowo, gm. Prabuty.
Pług grudziądzki, zwykły, 5-skibowy.
Wiadomość: tel. kom. 667322873.
Ciągnik Ursus 912 i prasę rolującą.
Wiadomość: tel. kom. 507418292.
Siedmioletnią klacz huculską, karą, ze źrebakiem.
Wiadomość: tel. kom. 609514361.
Ciagnik rolniczy Ursus 1201 MP, r. prod. 1979, stan b. dobry, cena - 15 000 zł. Wiadomość: tel. kom. 503022853.
Łubin wąkolistny, słodki odm. Sonet (na paszę lub do
siewu), ok. 25 t. Wiadomość: tel. kom. 503159916.
Dalszy ciąg ofert sprzedaży na str. 44 i 58
Poznam
Sympatyczny chłopak po studiach rolniczych pozna
miłą dziewczynę.
Wiadomość: tel. kom. 600679814.
4/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Rozrywka dla dorosłych i dla dzieci
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
KUPON 4
A
B
C
D
E
Kwiecień 2012
F
G
H
I
J
K
Hasło:
B-6
G-7
I-2
A-7
C-3
I-4
E-6
K-8
POZIOMO:
A - 1) odpust, jarmark
C - 1) spokojne, beztroskie życie
D - 6) układ koloidowy
E - 1) jaja rybie
F - 5) tg
G - 1) kartony
H - 7) duży garnek kuchenny
I - 1) wśród Smerfów
J - 6) producent odzieży i sprzętu sportowego
K - 1) niepodpisany list
PIONOWO:
1 - G) polska agencja informacyjna (skrót)
2 - A) ptak z rodziny kurowatych
2 - I) przepływa przez Moguncję
3 - E) lokalny władca w Indiach
4 - A) zwój jakiejś materii
5 - F) przen. nietykalna świętość
6 - A) zaburzenia mowy
6 - I) Śląska Akademia Medyczna
7 - F) „rośnie” gdy kłamiesz
8 - A) znawca zwierząt
8 - H) solówka diwy
9 - F) piaszczysta pustynia
10 - H) napój alkoholowy
11 - F) czas odpoczynku
Wśród czytelników, którzy do 20 kwietnia nadeślą do redakcji w Starym Polu prawidłowe rozwiązanie
krzyżówki wraz z kuponem, rozlosujemy nagrodę książkową.
Rozwiązanie z nr. 3/2012 – HASŁO: „ZAWILEC”.
Nagrodę wylosował: Łukasz Hebel z Luzina. Nagrodę prześlemy pocztą.
Wykreślanka dla dzieci
Wykreślcie z diagramu podane słowa. Są one wpisane poziomo lub pionowo, a niektórych liter użyto dwukrotnie. Nieskreślone litery, czytane kolejno
rzędami, utworzą rozwiązanie.
Ś
W
I
Ę
C
O
N
K
A
Z
W
B
E
P
I
S
A
N
K
A
B
A
R
A
N
E
K
C
O
J
A
Z
S
L
O
Ł
E
H
S
Ą
B
I
G M O
A
L
L
Z
C
K
E
J
A
J
K
O
E
Y
Z
A
L
E
L
U
J
A
B
K
E
W
I
E
L
K
A
N
O
C
K
BABKA
BARANEK
BAZIE
CHLEB
JAJKO
KOSZYK
PALMA
PISANKA
ŚWIĘCONKA
WIELKANOC
ZAJĄCZEK
Poniżej znajduje się czwarta
część rysunku składającego się
z 11 elementów. Wśród dzieci (do
lat 13), które do 20 grudnia 2012
roku nadeślą cały rysunek, naklejony na karcie pocztowej, rozlosujemy rower.
KUPON 4
Kwiecień 2012
Wśród dzieci, które do 20 kwietnia nadeślą do redakcji prawidłowe rozwiązanie wykreślanki wraz z kuponem, rozlosujemy nagrodę książkową.
Rozwiązanie z nr. 3/2012 – HASŁO: „NADCHODZI WIOSNA”.
Nagrodę wylosował: Mateusz Szymanek ze Starego Targu.
Nagrodę prześlemy pocztą.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2012
Konkurs
dla wytrwałych
Rozwiązania krzyżówki i wykreślanki
należy przysyłać na adres:
PODR w Gdańsku, Oddział w Starym Polu
82-220 Stare Pole, ul. Marynarki Wojennej 21
65
POMORSKIE WIEŚCI ROLNICZE
POMORSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W GDAŃSKU
80-001 Gdańsk, ul. Trakt św. Wojciecha 293
tel. (58) 326 39 00, fax (58) 309 09 45
e-mail: [email protected]
www.podr.pl
WYDAWCA:
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego
w Gdańsku
Pomorska Izba Rolnicza
Oddział w Starym Polu
82-220 Stare Pole, ul. Marynarki Wojennej 21
tel. (55) 270 11 11 lub 270 11 00, fax 270 11 62
e-mail: [email protected]
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
80-001 Gdańsk, ul. Trakt św. Wojciecha 293
tel. (55) 270 11 32, e-mail: [email protected]
DZIAŁ REKLAMY I PRENUMERATY:
Lubań, tel. (58) 688 20 11, (58) 688 21 50,
fax (58) 688 22 52, e-mail: [email protected]
ODDZIAŁY
REDAKCJA:
KOLEGIUM REDAKCYJNE:
mgr inż. Krzysztof Pałkowski (przewodniczący), mgr inż. Andrzej
Dolny, mgr inż. Antoni Hajdaczuk, Jarosław Jelinek (Pomorska
Izba Rolnicza), mgr inż. Zdzisław Kołodziejski, mgr inż. Bożena
Korzańska (red. naczelna), mgr inż. Andrzej Okrój, dr inż. Daniel
Roszak, mgr inż. Jan Rozenek, mgr inż. Ewa Szymańska,
mgr Beata Wójcik
Wanda Ciecholewska i Bożena Korzańska
BP ODR Chojnice
ul. 31 Stycznia 56, 89-600 Chojnice, tel./fax (52) 397 41 12
e-mail: [email protected]
KOREKTA:
mgr Lucyna Lesińska
BP ODR Człuchów
Osiedle Młodych 9, 77-300 Człuchów, tel. (59) 834 24 34
e-mail: [email protected]
DRUK:
Przedsiębiorstwo Prywatne „WiB”
ul. Sobieskiego 14, 80-216 Gdańsk, tel. (58) 522 30 29
BP ODR Gdańsk
ul. Trakt św. Wojciecha 293, 80-001 Gdańsk, tel. (58) 326 39 22
e-mail: [email protected]
Wpłaty przyjmujemy na konto:
PODR w Gdańsku, PKO S.A.
Nr 91 1240 1268 1111 0010 3636 0465
CENA PRENUMERATY:
półroczna – 12,00 zł + 12,00 zł (koszty przesyłki) = 24,00 zł
roczna – 22,00 zł + 22,00 zł (koszty przesyłki) = 44,00 zł
Prenumeratę przyjmują również doradcy BP ODR.
CENNIK ODPŁATNOŚCI
ZA MATERIAŁY INFORMACYJNO-REKLAMOWE
Ogłoszenia, komunikaty i informacje handlowe,
artykuły sponsorowane:
cała strona - 800 zł + VAT; 1/2 strony - 480 zł + VAT;
1/4 strony - 300 zł + VAT; 1 cm2 - 1,60 zł + VAT
reklama kolorowa wewnątrz numeru - cała strona - 1200 zł + VAT
reklama kolorowa wewnątrz numeru - 1/2 strony - 720 zł + VAT
reklama kolorowa na okładce II i III - 1400 zł + VAT
reklama kolorowa na okładce IV - 1800 zł + VAT
zamieszczenie wkładki reklamowej (kartka formatu A4) 500 zł + VAT
Drobne ogłoszenia od rolników są zamieszczane
bezpłatnie.
Ogłoszenia te można zgłaszać telefonicznie:
tel. (55) 270 11 32, 270 11 31 lub 270 11 30,
drogą elektroniczną: e-mail: [email protected]
albo listownie na adres redakcji.
Redakcja nie zwraca tekstów niezamówionych i nie drukuje ich
bez podania przyczyny. Redakcja zastrzega sobie również prawo
redagowania i skracania nadesłanych materiałów.
Za treść ogłoszeń, tekstów sponsorowanych i reklam zleconych
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku nie ponosi
odpowiedzialności. Ogłoszenia dla rolników indywidualnych są
bezpłatne. Przyjmują je doradcy BP ODR lub można je przesłać
pocztą.
BIURA POWIATOWE OŚRODKA DORADZTWA ROLNICZEGO
NAKŁAD: 4 200 egz
PRENUMERATA:
Dział Systemów Produkcji Rolnej, Standardów Jakościowych
i Doświadczalnictwa w Lubaniu
83-422 Nowy Barkoczyn
tel. (58) 688 20 11, (58) 688 21 50, fax (58) 688 22 52,
e-mail: [email protected]
BP ODR Bytów
ul. Wojska Polskiego 33, 77-100 Bytów, tel. (59) 822 27 52
e-mail: [email protected]
SKŁAD KOMPUTEROWY:
CENA 1 egz. - 2,00 zł
Oddział w Strzelinie
76-200 Słupsk 2
tel. (59) 847 12 88, fax (59) 847 12 81
e-mail: [email protected]
BP ODR Kartuzy
ul. Hallera 1, 83-300 Kartuzy, tel./fax (58) 681 42 67
e-mail: [email protected]
BP ODR Kościerzyna
ul. Wodna 14, 83-400 Kościerzyna, tel./fax (58) 686 66 23
e-mail: [email protected]
BP ODR Kwidzyn
ul. Grudziądzka 8, 82-500 Kwidzyn, tel. (55) 261 34 59
e-mail: [email protected]
BP ODR Lębork
ul. Czołgistów 5, 84-300 Lębork, tel. (59) 862 21 72
e-mail: [email protected]
BP ODR Malbork
ul. Marynarki Wojennej 21, 82-220 Stare Pole, tel. (55) 270 11 19
e-mail: [email protected]
BP ODR Nowy Dwór Gdański
Plac Wolności 1, 82-100 Nowy Dwór Gd., tel. (55) 247 28 68
e-mail: [email protected]
BP ODR Puck
ul. Wejherowska 5, 84-100 Puck, tel. (58) 673 28 77
e-mail: [email protected]
BP ODR Słupsk z siedzibą w Strzelinie
76-200 Słupsk 2, tel. (59) 847 12 81
e-mail: [email protected]
BP ODR Starogard Gdański
Nowa Wieś Rzeczna, ul. Rzeczna 18, 83-200 Starogard Gd., tel. (58) 562 49 63
e-mail: [email protected]
BP ODR Sztum
ul. Mickiewicza 39, 82-400 Sztum, tel. (55) 267 04 33
e-mail: [email protected]
BP ODR Tczew
ul. Lecha 12, 83-110 Tczew, tel. (58) 531 38 27
e-mail: [email protected]
BP ODR Wejherowo
ul. Sobieskiego 241, 84-200 Wejherowo, tel. (58) 672 13 09
e-mail: [email protected]

Podobne dokumenty

w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku

w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku Warunki funkcjonowania rolnictwa w powiecie kościerskim wpływają na rodzaj pomocy doradczej, prowadzonej przez pracowników Biura Powiatowego w Kościerzynie. Działania doradcze wynikają zarówno ze s...

Bardziej szczegółowo

w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku

w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego Podstawowym zadaniem doradztwa rolniczego jest szkolenie, informowanie oraz podnoszenie kwalifikacji rolników i innych mieszkańców obszarów wiejskic...

Bardziej szczegółowo