Raport roczny 2009 - Polska współpraca na rzecz

Komentarze

Transkrypt

Raport roczny 2009 - Polska współpraca na rzecz
POLSKA WSPÓŁPRACA NA RZECZ ROZWOJU
tel.: + 48 22 523 8073
faks: + 48 22 523 8074
[email protected]
www.polskapomoc.gov.pl
RAPORT ROCZNY 2009
Al. J. Ch. Szucha 23
00-580 Warszawa
MSZ
MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH RP
Departament Współpracy Rozwojowej
POLSKA WSPÓŁPRACA
NA RZECZ ROZWOJU
MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH RP
Departament Współpracy Rozwojowej
POLSKA WSPÓŁPRACA
NA RZECZ ROZWOJU
Raport roczny 2009
MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH RP
Departament Współpracy Rozwojowej
Warszawa 2010
Opracowanie
EWA DEMCZYK
Redakcja i korekta
EWA SULIMA-KOTARSKA
Fotoedytor
ADAM ADAMUS
Projekt graficzny, skład i łamanie
AGNIESZKA ŚCISŁOWSKA
Fotografia na okładce: Tafi-Todzi, Ghana
KATARZYNA ZEGADŁO /Polska Zielona Sieć/
Druk
PPH ZAPOL
Copyright © by Ministerstwo Spraw Zagranicznych – Departament Współpracy Rozwojowej
Warszawa 2010
ISSN 2080-718X
Wydrukowano na papierze produkowanym w 100% z makulatury
(certyfikat RAL-UZ 14 „Blue Angel”)
W natłoku codziennych wydarzeń, przy stałym napływie nowych
informacji nietrudno przeoczyć te, które świadczą o zaangażowaniu
Polski we wspieranie rozwoju państw i regionów, których sytuacja
jest trudniejsza niż nasza. Globalny kryzys finansowy nie sprzyja
osiągnięciu przez nasz kraj i innych członków Unii Europejskiej
zamierzonego poziomu finansowania współpracy rozwojowej.
Zmniejszyła się hojność państw-donatorów w wyrównywaniu
różnic cywilizacyjnych. Niemniej warto zdać sobie sprawę, w jak
wielu przedsięwzięciach zbiorowych Polska uczestniczy z racji
naszej przynależności do Unii Europejskiej, do ONZ i jej wyspecjalizowanych agend, do OECD. Cele, jakie wyznaczyła sobie
społeczność międzynarodowa, zawarte w dokumentach i programach takich jak Milenijne Cele Rozwoju, Deklaracja paryska nt.
efektywności pomocy, Europejski konsensus w sprawie rozwoju
czy Partnerstwo Wschodnie, wyznaczają nasze międzynarodowe
zobowiązania, które na miarę naszych możliwości zamierzamy
wypełnić.
Uczestnicząc w owych wspólnych zamierzeniach, Polska dokonała
w 2009 roku wpłat do budżetów wielu organizacji, funduszy
i programów międzynarodowych realizujących cele pomocowe.
Są to działania o różnej skali i zasięgu czasowym – od doraźnych
akcji o charakterze humanitarnym po wieloletnie programy:
m.in. przeciwdziałanie negatywnym przejawom masowej urbanizacji w krajach rozwijających się, wspieranie zrównoważonego
rozwoju gospodarczego z poszanowaniem środowiska naturalnego,
przeciwdziałanie zmianom klimatycznym, walka z głodem na świecie,
zwalczanie chorób i zapobieganie epidemiom, łagodzenie skutków
epidemii AIDS, zwalczanie przestępczości transgranicznej, szeroko
pojęta pomoc dzieciom, upowszechnianie praw pracowniczych,
ochrona własności intelektualnej i wiele innych szczegółowych
celów. Angażujemy się w międzynarodowe programy pomocowe
w przekonaniu, że łatwiej osiągnąć cel wspólnie, niż działając
w pojedynkę. Zmierzamy wszak do uzyskania pozytywnych i trwałych zmian, a koncentracja środków i wymiana doświadczeń umożliwiają osiągnięcie spodziewanych efektów.
Niezależnie od aktywności w międzynarodowych gremiach,
Polska realizuje strategię dwustronnej współpracy z krajami
rozwijającymi się. Gromadzone od kilku lat doświadczenia
zaczynają przynosić efekty. Realizujemy około dwustu własnych
projektów rocznie, przywiązując wagę do trwałości ich rezultatów. Analizujemy nasze dokonania z myślą o usprawnieniu
metod działania i sprawnym zarządzaniu dostępnymi środkami
finansowymi. Ze szczególną dbałością odnosimy się do zadań
realizowanych w ramach Partnerstwa Wschodniego. Pragniemy
wspierać wysiłki modernizacyjne naszych wschodnich sąsiadów,
by standardy w państwach objętych tym programem zbliżały się
do tych obowiązujących w Unii Europejskiej. Zależy nam na tym,
by po obu stronach naszych granic obowiązywały wspólne normy
cywilizacyjne. Kierując się zasadami Partnerstwa Wschodniego,
zrealizowaliśmy z obiecującymi rezultatami projekt reformy
regionalnej i reformy leśnictwa w Gruzji, projekt prywatyzacyjny
na Białorusi, projekt oszczędzania energii na Ukrainie. Dzielimy
się naszymi doświadczeniami z ukraińskimi służbami granicznymi
w sprawnej obsłudze podróżujących, co mimo obowiązywania
wiz przyniosło już odczuwany przez podróżnych postęp. Co roku
szkolimy młodych dyplomatów z krajów Partnerstwa Wschodniego,
tak by kontakty tych państw z UE przyczyniły się do powodzenia
dokonującej się tam transformacji gospodarczej i ustrojowej.
Krajem, do którego kierujemy znaczną część polskiej pomocy,
jest Afganistan. Chcemy przyczynić się do rozwoju gospodarki,
koncentrując się na projektach infrastrukturalnych, oraz do tworzenia
przyczółków społeczeństwa obywatelskiego, pomagając w tworzeniu
miejsc pracy oraz wspierając organizacje lokalne działające na rzecz
środowisk i grup społecznych wymagających aktywnej pomocy.
Promujemy równy dostęp do edukacji dla dziewcząt i chłopców,
prowadzimy szkolenia dla lekarzy, nauczycieli, dziennikarzy,
urzędników, by podnieść ich kwalifikacje zawodowe. Uważamy,
że polska obecność w Afganistanie powinna pozostawić dobrą
pamięć wśród ludności – i trwałe obiekty: zbudowane drogi,
studnie, ośrodki zdrowia, szkoły wyposażone w pomoce naukowe
i sprzęt komputerowy.
Podobnych przykładów jest wiele. Ich opisy znajdą Państwo
w raporcie. Dodać trzeba, że efekty osiągamy wspólnym wysiłkiem administracji, polskich przedstawicielstw dyplomatycznych
oraz organizacji pozarządowych i wolontariuszy, którzy nie
szczędzą starań szczególnie tam, gdzie warunki najtrudniejsze
– w Afryce i Afganistanie. Pragnę wyrazić uznanie dla ich pracy
i serdecznie im wszystkim podziękować.
Fakt, że Polska jako jedyne państwo europejskie oparła się
recesji, wzmocnił naszą pozycję w świecie i zarazem zwiększył
oczekiwania wobec naszego kraju. Świadomi tego, zamierzamy
nadal pracować na rzecz wyrównywania szans cywilizacyjnych,
choć w warunkach globalnego kryzysu będzie to trudniejsze.
Doświadczenia ostatnich dwudziestu lat sprawiły, że Polska
poznała i cenę, i smak sukcesu w modernizowaniu gospodarki
i transformacji demokratycznej naszego kraju. Działanie na rzecz
tych, którzy ten wysiłek właśnie podejmują, uważamy zatem za swą
powinność i zarazem ważny element budowania autorytetu
międzynarodowego Polski.
Radosław Sikorski
Minister Spraw Zagranicznych
SPIS TREŚCI
1
WPROWADZENIE
9
Sytuacja państw rozwijających się w 2009 roku
10
Wybrane wydarzenia międzynarodowe w 2009 roku
15
Polska współpraca na rzecz rozwoju
17
2
POMOC ROZWOJOWA
W RAMACH UNII EUROPEJSKIEJ
21
Unia Europejska największym donatorem
22
Polski wkład w unijną współpracę na rzecz rozwoju
24
Unijny system współpracy na rzecz rozwoju
25
3
KRAJOWY SYSTEM ŚWIADCZENIA
POMOCY ROZWOJOWEJ
37
Wstęp
38
Pomoc wielostronna
39
Wpłaty na rzecz Systemu Narodów Zjednoczonych
Pozostałe wpłaty
39
43
Pomoc humanitarna
46
Pomoc dla uchodźców
50
Pomoc finansowa
52
Pomoc techniczna
54
Pomoc rozwojowa w formie projektów
57
58
Kraje priorytetowe
Afganistan
58
Białoruś
61
Ukraina
63
Gruzja
66
Mołdowa
68
Autonomia Palestyńska
Angola
69
71
Pozostałe regiony
73
Europa: Bałkany Zachodnie
73
Afryka
74
Bliski Wschód
77
Azja
78
Ameryka Łacińska
81
Edukacja rozwojowa
83
Informacja i promocja polskiej pomocy
88
4
ANEKSY
93
Słowniczek
94
Lista skrótów
97
Zestawienie projektów sfinansowanych ze środków MSZ w 2009 roku
99
Ambasada RP w Addis Abebie. Projekt: Edukacja i rozwój przez sztukę, Etiopia
WPROWADZENIE
Sytuacja państw rozwijających się w 2009 roku
Wybrane wydarzenia międzynarodowe w 2009 roku
Polska współpraca na rzecz rozwoju
10
Wprowadzenie
SYTUACJA PAŃSTW
ROZWIJAJĄCYCH SIĘ
W 2009 ROKU
Na początku XXI wieku rolnictwem zajmuje się ponad
połowa populacji większości krajów rozwijających się,
a mimo to wielkość produkowanej przez nie żywności jest
niewystarczająca w stosunku do ich potrzeb.1 Sytuację
pogorszyła seria światowych kryzysów z lat 2007–2009
(kryzys żywnościowy, energetyczny, finansowy i gospodarczy), których wpływ dotkliwie odczuli mieszkańcy
krajów najsłabiej rozwiniętych. Nastąpił spadek poziomu zatrudnienia i dochodów ludności oraz wzrost liczby
głodujących, a wzrost gospodarczy w krajach o gospodarkach wschodzących i rozwijających się wyniósł zaledwie
2,1% w 2009 roku wobec 6,1% z 2008 roku.2
Według wyliczeń ekspertów Światowego Programu
Żywnościowego ponad miliard ludzi na całym świecie
cierpi z powodu głodu i niedożywienia3 – większość z nich
stanowią mieszkańcy krajów rozwijających się z regionu
Azji i Pacyfiku oraz Afryki Subsaharyjskiej.
1
2
3
Opening state of FAO Director-General, Dr. Jacques Diouf, World Summit
on Food Security, Rzym, 16.11.2009 r.
Dane UE: http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT
+TA+P7-TA-2010-0089+0+DOC+XML+V0//PL
Dane WFP: http://www.wfp.org/hunger/who-are
PONAD 1,02 mld GŁODUJĄCYCH
Źródło: http://www.fao.org/hunger/en/
15*
Kraje rozwinięte
42
Bliski Wschód
i Afryka Północna
53
Ameryka Łacińska
i Karaiby
265
Afryka Subsaharyjska
642
Azja i region Pacyfiku
*mln osób
Stowarzyszenie „Jeden Świat”. Projekt: Między drzewami – wolontariat na rzecz edukacji rozwojowej dzieci i młodzieży w Quetzaltenango, Gwatemala
Raport roczny 2009
Pod koniec 2009 roku aż 31 państw dotkniętych było
kryzysem żywnościowym i wymagało doraźnej pomocy
zagranicznej. Wśród nich były Kenia, Lesotho, Somalia,
Swaziland, Zimbabwe, Erytrea, Liberia, Mauretania, Sierra
Leone, Burundi, Republika Środkowoafrykańska, Czad,
Republika Konga, Wybrzeże Kości Słoniowej, Demokratyczna Republika Konga, Etiopia, Gwinea, Gwinea-Bissau,
Sudan, Uganda, Irak, Afganistan, Koreańska Republika
Ludowo-Demokratyczna, Bangladesz, Birma/Myanmar,
Nepal, Pakistan, Filipiny, Sri Lanka, Timor Wschodni oraz
Jemen.4 W porównaniu z końcem 2008 roku poprawę
sytuacji odnotowano jedynie w krajach Ameryki Łacińskiej.
W wielu przypadkach zwiększenie wydatków na żywność
oznaczało drastyczne obcięcie wydatków na opiekę
medyczną oraz edukację. Szacuje się, że 72 mln dzieci na
całym świecie nie uczęszcza do szkoły podstawowej, z czego
ponad 54% stanowią dziewczynki.5 Najpoważniejsze
problemy w dostępie do powszechnej edukacji występują
na terenach Afryki Subsaharyjskiej, Azji i w regionie
Pacyfiku.
Uwzględniając elementy takie, jak wskaźnik scholaryzacji,
poziom edukacji (mierzony poziomem analfabetyzmu
wśród dorosłych), oczekiwana długość życia oraz dochód
narodowy na jednego mieszkańca, najmniej rozwiniętymi
państwami świata są obecnie Niger, Afganistan, Sierra
Leone, Republika Środkowoafrykańska oraz Mali.6
4
5
6
Dane FAO: http://www.fao.org/docrep/012/ak340e/ak340e02.htm
Out-of- school Adolescents, UNESCO, 2010
http://www.uis.unesco.org/template/pdf/EducGeneral/OOSA_EN.pdf
Dane UNDP: http://hdr.undp.org/en/statistics/
DZIECI, KTÓRE NIE POBIERAJĄ PODSTAWOWEJ NAUKI
/w podziale procentowym według regionów/
Źródło: http://www.uis.unesco.org/template/pdf/EducGeneral/OOSA_EN.pdf
8,01% 4,16%
2,69%
25,12%
Afryka Subsaharyjska
Ameryka Północna i Europa Zachodnia
Ameryka Łacińska i Karaiby
Kraje arabskie*
Azja Środkowo-Zachodnia
44,89%
Azja Wschodnia i region Pacyfiku
12,59%
Azja Środkowa
0,38%
2,16%
Europa Środkowo-Wschodnia
* Kraje arabskie: Algieria, Bahrajn, Dżibuti, Irak, Kuwejt, Liban, Libia, Mauretania, Maroko, Oman,
Autonomia Palestyńska, Katar, Arabia Saudyjska, Sudan, Syria, Zjednoczone Emiraty Arabskie,
Jemen, Egipt, Jordania, Tunezja.
11
Wprowadzenie
SZACUNKOWA LICZBA NOWYCH PRZYPADKÓW ZAKAŻEŃ WIRUSEM HIV, 2008
Źródło: UNAIDS
Ameryka Północna
55 000
Karaiby
20 000
Europa Zachodnia
i Środkowa
30 000
Bliski Wschód
i Afryka Północna
35 000
Europa Wschodnia
i Azja Środkowa
110 000
Azja Wschodnia
75 000
Azja Południowa
i Południowo-Wschodnia
280 000
Afryka Subsaharyjska
Ameryka Łacińska
1,9 mln
170 000
region Oceanii
3900
Barierą w rozwoju wielu krajów pozostaje epidemia
HIV/AIDS, która każdego roku powoduje śmierć dwóch
milionów osób. Według ekspertów UNAIDS na świecie
zarażonych wirusem HIV i chorych na AIDS jest ponad
33 mln ludzi, w tym 2 mln dzieci poniżej 15. roku życia.
Co roku przybywa 2,7 mln nowych przypadków zakażeń,
z których większość odnotowuje się na terenach Afryki
Subsaharyjskiej.7
Coraz większym wyzwaniem stają się zmiany klimatyczne powodujące m.in. nasilenie zjawisk pogodowych
o gwałtownym przebiegu, których dramatyczne skutki
najbardziej zagrażają ludności ubogich rolniczych regionów
świata. Przykładami takich nasilających się zjawisk były
długotrwałe susze w latach 2008–2009 w Kenii, które
spowodowały zagrożenie 10 milionów ludzi klęską głodu,
oraz tajfun Ketsana na Filipinach, który we wrześniu 2009 roku
przyniósł straty rzędu 111 mln USD.8
Przeciwdziałanie zmianom klimatycznym to – na równi ze
wspieraniem rozwoju społecznego i gospodarczego krajów
rozwijających się – jeden z obecnych priorytetów polityki
rozwojowej. W roku 2009 wspólnota międzynarodowa,
mając na celu promocję zrównoważonego rozwoju,
7
8
Dane: AIDS epidemic update, UNAIDS 2009
http://data.unaids.org/pub/Report/2009/JC1700_Epi_Update_2009_en.pdf
http://www.reliefweb.int/rw/fullmaps_sa.nsf/luFullMap/C788DB1DDE41270A49
25764500596C93/$File/SS_TC-2009-000205-PHL_1001.pdf?OpenElement
Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć.
Projekt: Budowa studni i wsparcie rolników na obszarach wiejskich Tafi-Todzi, Ghana
12
13
Stowarzyszenie Polska Misja Medyczna. Projekt: Edukacja zdrowotna imigrantów z Afryki Subsaharyjskiej, Mauretania
Raport roczny 2009
powołała do życia Międzynarodową Agencję Energii
Odnawialnej, której działalność ma uwzględniać specjalne
potrzeby krajów rozwijających się.9 Ponadto w grudniu
2009 roku UE zatwierdziła pomoc finansową na lata 2010–
2012 o wartości 2,4 mld EUR rocznie, której celem jest
wspieranie krajów rozwijających się w dostosowywaniu się
do zmian klimatu i przyjęciu strategii niskoemisyjnych.10
Załamania światowej gospodarki oraz wzrost zagrożeń
związanych ze zmianami klimatycznymi w sposób zasadniczy zmieniły perspektywę osiągnięcia Milenijnych Celów
Rozwoju (Millennium Development Goals)11, w tym priorytetowego celu nr 1, jakim jest poprawa losu ludzi żyjących
w skrajnym ubóstwie oraz walka z głodem.12 Kryzys finansowy i gospodarczy, który rozpoczął się w drugiej połowie
2008 roku, unaocznił fakt, że tylko działania całej wspólnoty międzynarodowej mogą skutecznie przeciwdziałać
globalnym problemom, a przyszłością pomocy rozwojowej
jest pomoc wielostronna.
9
http://www.irena.org/downloads/Founconf/IRENA_FC_Statute_signed_in_
Bonn_26_01_2009.pdf
10 http://ec.europa.eu/europeaid/multimedia/publications/documents/annualreports/europeaid_annual_report_2010_en.pdf
11 United Nations Millennium Declaration: http://www.un.org/millennium/decla
ration/ares552e.htm
12 http://www.un.org/millenniumgoals/poverty.shtml
We wrześniu 2008 roku podczas III Forum Wysokiego
Szczebla nt. Efektywności Pomocy w Akrze uchwalono
Program działań z Akry (Accra Agenda for Action13),
w którym podkreślono znaczenie większego zaangażowania rządów i społeczeństw państw rozwijających się w tworzenie ram efektywnej pomocy rozwojowej, znaczenie budowy skutecznych partnerstw uwzględniających udział
sektora prywatnego i organizacji pozarządowych, a także
potrzebę koncentracji wysiłków na osiągnięciu określonych
celów rozwojowych i przejrzystego rozliczania się z ich
realizacji.
Wspólnota międzynarodowa nie zaprzestaje wysiłków na
rzecz ochrony życia i zaspokojenia podstawowych potrzeb
wszystkich ludzi z uwzględnieniem wieloaspektowości
rozwoju jednostki. Według wyliczeń Komitetu Pomocy
Rozwojowej OECD wartość oficjalnej pomocy rozwojowej
w 2009 roku wyniosła ponad 136 mld USD14, z czego ponad
połowę stanowiła pomoc Unii Europejskiej (27 państw
członkowskich i Komisji Europejskiej).
13 http://www.accrahlf.net/
14 http://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=TABLE1
Wprowadzenie
CZĘSTOTLIWOŚĆ WYSTĘPOWANIA EKSTREMALNYCH ZJAWISK POGODOWYCH W LATACH 1970–2005
/powodzie, burze i nawałnice, susze i pochodne zjawiska, lawiny błotne i osuwiska/
Źródło: United Nations International Strategy for Disaster Reduction
http://www.unisdr.org/disaster-statistics/occurrence-trends-period.htm
200
powodzie
150
burze
i nawałnice
100
susze
i pochodne
zjawiska
50
lawiny błotne
i osuwiska
05
04
20
03
20
02
20
01
20
00
20
99
20
98
19
97
19
96
19
95
19
94
19
93
19
92
19
91
19
90
19
89
19
88
19
87
19
86
19
85
19
84
19
83
19
82
19
81
19
80
19
79
19
78
19
77
19
76
19
75
19
74
19
73
19
72
19
71
19
19
70
0
19
14
MAPA BENEFICJENTÓW OFICJALNEJ POMOCY ROZWOJOWEJ
/z wyłączeniem wartości umorzonych długów/
Dane: OECD
https://community.oecd.org/community/factblog/blog/2010/04/16/aid-for-fragile-states
ODA
]Z\áąF]HQLHPGáXJyZ
13,24 mln USD
1000,00 mln USD
2000,00 mln USD
ZDUWRĞüSRPRF\QHWWRQDPLHV]NDĔFD
0 USD
500 USD
3000,00 mln USD 4000,000 mln USD 4771,68 mln USD
Wprowadzenie
Raport roczny 2009
WYBRANE WYDARZENIA
MIĘDZYNARODOWE
W 2009 ROKU
26–27 stycznia, Madryt (Hiszpania)
SZCZYT ONZ NA TEMAT BEZPIECZEŃSTWA ŻYWNOŚCIOWEGO NA ŚWIECIE
http://www.la-moncloa.es/NR/rdonlyres/A1D36FA4-A124-435A-A920-DEE41C19B6E1/93692Declaraci%C3%B3nMadridRANSAING1.pdf
26–27 stycznia, Bonn (Niemcy)
KONFERENCJA ZAŁOŻYCIELSKA MIĘDZYNARODOWEJ AGENCJI ENERGII ODNAWIALNEJ
(The International Renewable Energy Agency – IRENA)
http://www.irena.org/milestone/foundConference.aspx?mnu=mil&page=1&subMnu1page=1
Polska znalazła się wśród 75 państw-sygnatariuszy; statut organizacji został ratyfikowany w 2010 roku polską Ustawą
o ratyfikacji Statutu Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej (IRENA), przyjętego w Bonn dnia 26 stycznia 2009 r.15
31 marca–2 kwietnia, Bonn (Niemcy)
ŚWIATOWA KONFERENCJA EDUKACJI NT. ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU
http://www.esd-world-conference-2009.org/
2 kwietnia, Londyn (Wielka Brytania)
SZCZYT PAŃSTW GRUPY G-2016 POŚWIĘCONY WALCE Z GLOBALNYM KRYZYSEM FINANSOWYM
http://www.londonsummit.gov.uk/en/
6–9 kwietnia, Praga (Czechy)
17. WSPÓLNE ZGROMADZENIE PARLAMENTARNE AKP17–UE
http://www.europarl.europa.eu/intcoop/acp/60_17/default_en.htm
14 maja, Nowy Jork (USA)
NIEFORMALNE SPOTKANIE MINISTRÓW TOWARZYSZĄCE 17. SESJI KOMISJI ONZ
DS. ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU, którego gospodarzem był polski minister środowiska Maciej Nowicki
pełniący funkcję przewodniczącego COP 14
http://unfccc.int/essential_background/convention/convention_bodies/bureau/items/4828.php
29 czerwca, Watykan
OGŁOSZENIE ENCYKLIKI CARITAS IN VERITATE
„(…) W poszukiwaniu rozwiązań dla obecnego kryzysu ekonomicznego wspomaganie rozwoju krajów ubogich
powinno być uważane za prawdziwe narzędzie wytwarzania bogactwa dla wszystkich.”
http://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/encyclicals/documents/hf_ben-xvi_enc_20090629_caritas-in-veritate_pl.html
15 Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r.: http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20100070041
16 G-20: Argentyna, Australia, Brazylia, Kanada, Chiny, Francja, Niemcy, Indie, Indonezja, Włochy, Japonia, Meksyk, Rosja, Arabia Saudyjska, RPA, Korea Południowa, Turcja,
Wielka Brytania, Stany Zjednoczone oraz Unia Europejska.
http://www.g20.org/about_what_is_g20.aspx
17 AKP – grupa 79 państw Afryki, Karaibów i regionu Pacyfiku: http://www.acpsec.org/en/acp_states.htm
15
16
Wprowadzenie
1–3 lipca, Sirte (Libia)
13. SZCZYT UNII AFRYKAŃSKIEJ
http://www.africa-union.org/root/AU/Conferences/2009/july/summit/13thsummit.html
6–7 lipca, Genewa (Szwajcaria)
2. AID FOR TRADE GLOBAL REVIEW – 2. Światowy przegląd mechanizmu pomocy na rzecz rozwoju handlu
http://www.wto.org/english/tratop_e/devel_e/a4t_e/global_review09_e.htm
8–10 lipca, L’Aquila (Włochy)
SZCZYT PAŃSTW GRUPY G-818 POŚWIĘCONY M.IN. WALCE Z KRYZYSEM GOSPODARCZYM, ZMIANOM
KLIMATYCZNYM, PROBLEMOM ROZWOJOWYM AFRYKI I KWESTII BEZPIECZEŃSTWA ŻYWNOŚCIOWEGO
http://www.g8italia2009.it/
24–25 września, Pittsburgh (USA)
SZCZYT PAŃSTW GRUPY G-20 POŚWIĘCONY MIĘDZYNARODOWEJ SYTUACJI GOSPODARCZEJ
http://www.pittsburghsummit.gov/
22–24 października, Sztokholm (Szwecja)
EUROPEJSKIE DNI ROZWOJU – forum dyskusji o problemach współpracy rozwojowej organizowane
z inicjatywy Komisji Europejskiej we współpracy z prezydencją UE
http://ec.europa.eu/development/services/events/EDD2009/about_the_event/introduction_en.htm
9–10 listopada, Sharm el-Sheik (Egipt)
4. KONFERENCJA MINISTERIALNA FORUM WSPÓŁPRACY CHIŃSKO-AFRYKAŃSKIEJ
(Forum on China–Africa Cooperation, FOCAC)
http://www.focac.org/eng/dsjbzjhy/t625618.htm
16–18 listopada, Rzym (Włochy)
ŚWIATOWY SZCZYT ORGANIZACJI NARODÓW ZJEDNOCZONYCH DO SPRAW WYŻYWIENIA
I ROLNICTWA POŚWIĘCONY BEZPIECZEŃSTWU ŻYWNOŚCIOWEMU
http://www.fao.org/wsfs/world-summit/en/
30 listopada–2 grudnia, Luanda (Angola)
18. WSPÓLNE ZGROMADZENIE PARLAMENTARNE AKP–UE
http://www.europarl.europa.eu/intcoop/acp/60_18/default_en.htm
1–3 grudnia, Nairobi (Kenia)
KONFERENCJA NARODÓW ZJEDNOCZONYCH NT. WSPÓŁPRACY POŁUDNIE–POŁUDNIE
http://southsouthconference.org/
7–18 grudnia, Kopenhaga (Dania)
COP 15 – 15. SESJA KONFERENCJI STRON RAMOWEJ KONWENCJI NARODÓW ZJEDNOCZONYCH
W SPRAWIE ZMIAN KLIMATU ORAZ 5. SESJA SPOTKANIA STRON PROTOKOŁU Z KIOTO
http://www.cop15.dk
W dniach 17–18 grudnia Polskę na konferencji COP 15 reprezentował premier Donald Tusk.
http://www.kprm.gov.pl/centrum_prasowe/wydarzenia/id:3767/
18 G-8: Kanada, Francja, Niemcy, Włochy, Japonia, Wielka Brytania, Stany Zjednoczone i Rosja.
http://g8.gc.ca/about/member-states/
Wprowadzenie
Raport roczny 2009
POLSKA WSPÓŁPRACA
NA RZECZ ROZWOJU
Doświadczenia Polski z lat dziewięćdziesiątych ubiegłego
wieku są przykładem udanej transformacji społeczno-gospodarczej, dzięki której kraj będący beneficjentem
pomocy zagranicznej awansował do grona jej donatorów.19 Wyraźny wzrost wydatków budżetowych na pomoc rozwojową w Polsce nastąpił po przystąpieniu do
Unii Europejskiej. Od roku 2004 wartość polskiej pomocy
świadczonej na rzecz krajów rozwijających się wzrosła dwukrotnie i w roku 2009 wyniosła ponad miliard złotych
(1164,92 mln PLN/374,67 mln USD), co stanowi 0,09% DNB.
Wpłaty na rzecz międzynarodowych organizacji i funduszy świadczących pomoc rozwojową (tzw. pomoc wielostronna) stanowiły 75% całości wydatkowanych środków.
Kwotę 841 mln PLN przekazano w ramach składki
członkowskiej do budżetu ogólnego UE na wspólnotowe
inicjatywy pomocowe nadzorowane przez Komisję
Europejską, a pozostałą część środków rozdysponowano
w ramach krajowego systemu, w którym główną rolę
odgrywają Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Ministerstwo Finansów oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa
Wyższego.
19 W latach 1990–2004 Polska figurowała na listach OECD pośród państw, którym
przysługuje tzw. oficjalna pomoc (official aid): http://www.oecd.org/document/
55/0,3343,en_2649_34447_35832055_1_1_1_1,00.html
OFICJALNA POMOC ROZWOJOWA POLSKI W LATACH 2005–2009
mln PLN
Źródło: Opracowanie własne MSZ
156
507
2005
370
552
2006
431
574
202
2007
695
2008
286
879
2009
POMOC DWUSTRONNA
POMOC WIELOSTRONNA
POMOC DWUSTRONNA I WIELOSTRONNA POLSKI W ROKU 2009
Źródło: Opracowanie własne MSZ
75%
25%
285,55 mln PLN
POMOC DWUSTRONNA
879,38 mln PLN
POMOC WIELOSTRONNA
17
Wprowadzenie
Wzrost znaczenia tematyki rozwojowej na świecie ma
potwierdzenie w zmianach oraz w zapowiedziach zmian
w zakresie programowania i realizacji działań pomocowych
w Polsce i Europie. W lutym 2009 roku minister spraw
zagranicznych RP ogłosił, że przygotowywany jest projekt
ustawy, która umożliwi utworzenie profesjonalnego systemu polskiej pomocy rozwojowej; zapowiedział ponadto
plan połączenia Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej
z Ministerstwem Spraw Zagranicznych.20 Efektem tego było
powstanie 1 stycznia 2010 r. pionu współpracy rozwojowej
w MSZ oraz wzmocnienie polskich służb dyplomatycznych
w perspektywie pełnienia przez Polskę przewodnictwa
w Radzie Unii Europejskiej w drugiej połowie 2011 roku.
W ramach reorganizacji Ministerstwa utworzono Departament
Wdrażania Programów Rozwojowych21, a w konsekwencji
nastąpił rozdział kompetencji między nowo powstałym
departamentem a Departamentem Współpracy Rozwojowej, który dotychczas realizował całość zadań w zakresie
pomocy zagranicznej MSZ. Nowa komórka jest odpowiedzialna m.in. za realizację planu polskiej pomocy zagranicznej
MSZ z wykorzystaniem środków budżetowych przeznaczonych na pomoc rozwojową, a także pełni funkcję Krajowego Punktu Kontaktowego ds. Comprehensive Institution-Building Programme (CIB)22 w ramach Partnerstwa
Wschodniego.23 Departament Współpracy Rozwojowej
MSZ utrzymał dotychczasowe zadania w zakresie przygotowywania corocznych planów polskiej pomocy zagranicznej MSZ uwzględniających priorytety tematyczne
i geograficzne, dokonywania wyboru mechanizmów dystrybucji środków pomocowych, uczestnictwa w pracach
organizacji międzynarodowych związanych z problematyką
współpracy rozwojowej i programowania zmian systemu
polskiej współpracy rozwojowej.
W marcu 2009 roku na zaproszenie Komitetu Pomocy
Rozwojowej (DAC) OECD24 strona polska wzięła udział
w przeglądzie pomocy rozwojowej Szwajcarii (peer review),
dzięki czemu pokonaliśmy jeden z etapów na drodze do
członkostwa w Komitecie25, który skupia grono największych
światowych donatorów i stanowi forum międzynarodowego
dialogu na temat pomocy rozwojowej. W październiku
2009 roku przewodniczący Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD przebywał w Warszawie z roboczą wizytą,
po zakończeniu której strona polska wysłała do OECD list
w sprawie przeprowadzenia specjalnego przeglądu (special
review) polskiej pomocy rozwojowej. Przegląd rozpoczął
się pod koniec stycznia 2010 roku i miał na celu uzyskanie
informacji pomocnych w reformowaniu polskiego systemu
współpracy rozwojowej.26
20 Informacja ministra spraw zagranicznych o zadaniach polskiej polityki
zagranicznej w 2009 roku: http://orka2.sejm.gov.pl/Debata6.nsf/main/72FD280E
21 Zarządzenie nr 100 Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie
nadania statutu Ministerstwu Spraw Zagranicznych:
http://www.msz.gov.pl/files/BIP/status%20prawny/statut%20MSZ_2010.pdf
22 http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/08/762
23 Zarządzenie nr 30 Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 31 grudnia 2009 r.
w sprawie nadania regulaminu organizacyjnego Ministerstwu Spraw Zagranicznych:
http://www.msz.gov.pl/files/BIP/akty_prawne/Regulamin%20organizacyjny%20
MSZ%202010.pdf
24 http://www.oecd.org/dac
25 http://www.oecd.org/document/38/0,3343,en_2649_34603_1893350_1_1_1_1,00.html
26 http://www.polskapomoc.gov.pl/files/2010%20!/Special%20Review%20of%20
Poland%20-%20FINAL%20REPORT.pdf
Województwo świętokrzyskie.
Projekt: Agroturystyka szansą rozwoju obwodu winnickiego, Ukraina
18
W sierpniu 2009 r. podsekretarz stanu MSZ, który od stycznia
2010 roku nadzoruje tematykę współpracy rozwojowej,27
przejął opiekę nad pracami prowadzącymi do przygotowania
projektu założeń projektu ustawy o współpracy rozwojowej.
Pierwszą wersję dokumentu opracowano w Departamencie
Współpracy Rozwojowej pod koniec 2009 roku. Po konsultacjach roboczych z wybranymi resortami dokument trafił
do konsultacji społecznych (marzec 2010 r.). Projekt ma
na celu wprowadzenie do polskiego prawodawstwa podstawowych pojęć związanych ze współpracą na rzecz rozwoju,
przewiduje utworzenie Polskiej Agencji Współpracy Rozwojowej, która pozwoli efektywniej finansować zadania
o charakterze wieloletnim, ponadto określa koordynacyjną
rolę ministra spraw zagranicznych w zakresie współpracy
rozwojowej w Polsce.28 Wart odnotowania jest również
fakt, że w roku 2009 MSZ po raz pierwszy ogłosiło
z wyprzedzeniem konkurs na realizację zadania „Pomoc
zagraniczna” na następny rok. Rozpoczęcie procedury
w październiku i przyznanie dofinansowania wcześniej niż
w latach ubiegłych umożliwiło wydłużenie czasu realizacji
projektów w obowiązującym rocznym systemie wydatkowania środków z budżetu państwa.
Z uwagi na skalę pomocy przekazywanej przez Polskę
za pośrednictwem instrumentów pomocowych UE warto
odnotować zmiany, które zaczęły obowiązywać w Unii po
wejściu w życie Traktatu Lizbońskiego 1 grudnia 2009 roku.29
Współpraca na rzecz rozwoju została w nim określona jako
jedno z działań wspólnoty na arenie międzynarodowej30,
które zmierza m.in. do wsparcia trwałego rozwoju gospodarczego i społecznego powiązanego z dbałością o środowisko
27 Od 1 stycznia 2010 r. – podsekretarz stanu ds. współpracy rozwojowej i gospodarczej.
28 Projekt założeń projektu Ustawy o współpracy rozwojowej i utworzeniu Polskiej
Agencji Współpracy Rozwojowej oraz o zmianie innych ustaw, marzec 2010 r.:
http://www.polskapomoc.gov.pl/files/2010%20!/2010-03-29%20%20projekt%20
zalozen%20ustawy.pdf
29 http://ec.europa.eu/news/eu_explained/091201_en.htm
30 Art. 21 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej: http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/
LexUriServ.do?uri=OJ:C:2010:083:0013:0046:PL:PDF
Raport roczny 2009
WPŁATY 27 PAŃSTW CZŁONKOWSKICH DO BUDŻETU UNIJNEGO NA OFICJALNĄ POMOC ROZWOJOWĄ
NADZOROWANĄ PRZEZ KOMISJĘ EUROPEJSKĄ W 2009 ROKU
Źródło: Biuro Współpracy EuropeAid
1400
1200
1000
mln EUR
800
600
400
200
NI
E
FR MCY
AN
W CJ
ŁO A
W
IE HI CH
LK SZ Y
A PA
BR N
YT IA
AN
B IA
HO ELG
LA IA
N
PO DIA
LS
K
DA A
NI
GR A
E
AU CJA
ST
SZ RI
W A
FI EC
NL J
PO A A
RT ND
UG IA
IR AL
LA IA
N
CZ DIA
EC
RU H
M Y
U
W NIA
Ę
SŁ G
OW RY
SŁ AC
OW JA
BU EN
ŁG IA
AR
LU
I
KS LIT A
EM W
BU A
R
ŁO G
TW
A
C
ES YPR
TO
N
M IA
AL
TA
0
naturalne krajów rozwijających się, a przede wszystkim
do likwidacji ubóstwa. Zgodnie z dokumentem działania
UE na forum międzynarodowym mają na celu integrację
światowej gospodarki, m.in. poprzez znoszenie ograniczeń
w handlu oraz niesienie pomocy narodom, krajom
i regionom dotkniętym klęskami żywiołowymi lub katastrofami spowodowanymi przez człowieka.31 Zadaniem polityki UE jest rozwiązywanie regionalnych i światowych
problemów w dziedzinie środowiska, w szczególności
przeciwdziałanie skutkom zmian klimatu.32 Zgodnie z zapisami Traktatu Unia i państwa członkowskie koordynują
własne polityki w zakresie współpracy na rzecz rozwoju,
a ich programy pomocy powinny być wzajemnie konsultowane 33, winny się uzupełniać i wzmacniać.34 W dłuższej
perspektywie takie rozwiązanie może przyczynić się do
większej harmonizacji i skuteczności podejmowanych
działań. Traktat dzieli kompetencje dotychczasowej
Rady ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych (GAERC)
między dwie osobne Rady: Radę ds. Ogólnych (General Affairs Council – GAC) oraz Radę ds. Zagranicznych
(Foreign Affairs Council – FAC), a także ustanawia Urząd
Przewodniczącego Rady Europejskiej oraz Urząd Wysokiego Przedstawiciela do Spraw Zagranicznych i Polityki
Bezpieczeństwa. Wysoki przedstawiciel połączył dotychczasowe funkcje wysokiego przedstawiciela ds. wspólnej
polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz komisarza
ds. stosunków zewnętrznych. Wysoki przedstawiciel jest
de facto szefem unijnej dyplomacji, który koordynuje m.in.
politykę rozwojową UE, przewodniczy Radzie do Spraw
Zagranicznych35, jest wiceprzewodniczącym Komisji Europejskiej i czuwa nad spójnością działań zewnętrznych Unii.36
Odpowiada też w ramach Komisji za nadzór stosunków
zewnętrznych oraz koordynację innych aspektów działań
zewnętrznych Unii. Na mocy Traktatu przeobrażeniu
uległ także kształt samej Komisji, w której od lutego
2010 r. zasiadają m.in. komisarz ds. rozwoju, komisarz
ds. współpracy międzynarodowej, pomocy humanitarnej i reagowania kryzysowego oraz komisarz ds. działań
w dziedzinie klimatu.37
31 Art. 21 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej.
32 Art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej: http://eur-lex.europa.eu/
LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2010:083:0047:0200:PL:PDF
33 Art. 210 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
34 Art. 208 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
35 Art. 18 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej.
36 Art. 18 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej.
37 http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/index_pl.htm
Należy podkreślić, że Unii Europejskiej jako największemu
donatorowi pomocy rozwojowej przysługuje wyjątkowa
rola w kształtowaniu światowego systemu współpracy
na rzecz rozwoju, a wszystkie zmiany, których celem jest
usprawnienie i harmonizacja działań pomocowych Unii
oraz krajów członkowskich, mają znaczący wpływ na kraje
partnerskie, do których pomoc jest adresowana.
19
Zespół Specjalistów w PRT Ghazni. Projekt: Place zabaw przy szkołach w Ghazni, Afganistan
POMOC ROZWOJOWA
W RAMACH UNII
EUROPEJSKIEJ
Unia Europejska największym donatorem
Polski wkład w unijną współpracę na rzecz rozwoju
Unijny system współpracy na rzecz rozwoju
Pomoc rozwojowa w ramach Unii Europejskiej
UNIA EUROPEJSKA
NAJWIĘKSZYM
DONATOREM
Salezjański Wolontariat Misyjny – Młodzi Światu. Projekt: Praca wolontariacka, Sunyani, Ghana
22
Unia Europejska pozostaje największym donatorem oficjalnej
współpracy rozwojowej na świecie. Według szacunków
Wspólnota finansuje 60% pomocy w skali globalnej.
W 2009 roku wartość unijnej pomocy wyniosła 49 mld EUR,
czyli 0,42% dochodu narodowego brutto.38 Należy zaznaczyć,
że tylko piąta część wydatków UE na ten cel jest finansowana
z budżetu ogólnego organizacji oraz Europejskiego Funduszu
Rozwoju; pozostałą część stanowią inicjatywy 27 państw
członkowskich realizowane w ramach krajowych systemów
pomocy.
Współpraca rozwojowa to jeden z najważniejszych obszarów
utrzymywania przez Unię Europejską relacji zewnętrznych
oraz jedna z najstarszych polityk wspólnotowych. Zapisy
dotyczące promowania rozwoju gospodarczego i społecznego
krajów i terytoriów zamorskich oraz pogłębienia stosunków
gospodarczych między nimi a Wspólnotą znalazły się
w Traktacie ustanawiającym Europejską Wspólnotę
Gospodarczą z 1957 roku. Do Traktatu dołączona została
38 http://ec.europa.eu/development/icenter/repository/SEC_2010_0420_COM_
2010_0159_EN.PDF
konwencja wykonawcza powołująca specjalny Fundusz
Rozwoju Krajów i Terytoriów Zamorskich finansowany
przez państwa członkowskie EWG. Fundusz zaczął
funkcjonować w 1959 roku jako pierwsza edycja Europejskiego Funduszu Rozwoju i był narzędziem przekazywania pomocy technicznej i finansowej na rzecz krajów
i terytoriów stowarzyszonych ze Wspólnotą. Traktat
z Maastricht z 1992 roku usankcjonował politykę Wspólnoty na rzecz rozwoju jako uzupełnienie polityk państw
członkowskich sprzyjające rozwojowi gospodarczemu
i społecznemu krajów rozwijających się, włączeniu
ich do gospodarki światowej oraz walce z ubóstwem
w tych krajach. Europejski konsensus w sprawie rozwoju
z 2005 r.39 po raz pierwszy określił wspólne cele, wartości
i zasady współpracy rozwojowej w ramach Wspólnoty;
w dokumencie podkreślono także szczególną rolę organizacji zarówno ze względu na wielkość środków, jak
i spektrum narzędzi, którymi dysponuje.
39 http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2006:046:0001:00
01:PL:PDF
Raport roczny 2009
WSPÓŁPRACA ROZWOJOWA FINANSOWANA Z BUDŻETU OGÓLNEGO UE
ORAZ EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU ROZWOJU W 2009 ROKU /mln EUR/
Źródło: Biuro Współpracy EuropeAid
150,39
429,06
16,57
81,09
112,68
180,85
201,81
2873,00
672,54
282,79
673,54
256,41
763,98
122,30
288,16
1382,52
1135,78
Europejski Fundusz Rozwoju* /instrument na rzecz rozwoju Afryki,
Karaibów i regionu Pacyfiku finansowany poza budżetem ogólnym UE/
Geograficzna współpraca z krajami Afryki, Karaibów i regionu Pacyfiku
w ramach instrumentu współpracy na rzecz rozwoju /DCI/
Europejski instrument partnerstwa i sąsiedztwa /ENPI/
Pomoc przedakcesyjna /w tym instrument pomocy przedakcesyjnej - IPA/
Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa /WPZiB/
Europejski instrument na rzecz demokracji i praw człowieka /EIDHR/
Pomoc humanitarna
Współpraca z Azją
Współpraca z Ameryką Łacińską
Bezpieczeństwo żywnościowe
Reagowanie na sytuacje kryzysowe i przeciwdziałanie zagrożeniom
Podmioty niepaństwowe /Non-State actors in development/
Rozwój społeczny
Ochrona środowiska i zrównoważone zarządzanie zasobami naturalnymi
Pomoc makroekonomiczna + Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju
Wydatki administracyjne nie związane z Europejskim Funduszem Rozwoju
Pozostałe wydatki nie związane z Europejskim Funduszem Rozwoju
* W 2009 r. implementację Europejskiego Funduszu Rozwoju sfinansowały kraje należące do UE przed 2004 r.,
które w imieniu Wspólnoty w 2000 r. podpisały umowę o partnerstwie z krajami AKP (tzw. Umowę z Kotonu).
23
24
Pomoc rozwojowa w ramach Unii Europejskiej
POLSKI WKŁAD
W UNIJNĄ
WSPÓŁPRACĘ
NA RZECZ ROZWOJU
Polska, przystępując do Unii Europejskiej w 2004 roku,
zobowiązała się do świadczenia pomocy zgodnie z unijnymi
regulacjami. W 2009 roku w ramach polskiej składki
członkowskiej przekazano 194,25 mln EUR (841,07 mln PLN)
na finansowanie unijnej polityki rozwojowej, co stanowiło
2,88% środków na ten cel wpłaconych przez państwa
członkowskie do budżetu ogólnego UE. Jak dotąd Polska
nie partycypowała w implementacji Europejskiego Funduszu
Rozwoju i zgodnie z informacją przekazaną przez Komisję
Europejską pierwsza wpłata Polski na ten cel nastąpi nie
wcześniej niż w 2011 roku.
POLSKI WKŁAD W FINANSOWANIE POLITYKI ROZWOJOWEJ UE NADZOROWANEJ PRZEZ KOMISJĘ
EUROPEJSKĄ W 2009 ROKU /mln EUR/
Źródło: Biuro Współpracy EuropeAid
4,34
12,35
0,48
2,33
3,24
5,20
39,78
5,81
7,38
19,35
32,68
8,14
8,29
19,38
3,52
21,98
Europejski instrument partnerstwa i sąsiedztwa /ENPI/
Geograficzna współpraca z krajami Afryki, Karaibów i regionu Pacyfiku
w ramach instrumentu współpracy na rzecz rozwoju /DCI/
Pomoc przedakcesyjna /w tym instrument pomocy przedakcesyjnej - IPA/
Reagowanie na sytuacje kryzysowe i przeciwdziałanie zagrożeniom
Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa /WPZiB/
Podmioty niepaństwowe /Non-State actors in development/
Europejski instrument na rzecz demokracji i praw człowieka /EIDHR/
Rozwój społeczny
Pomoc humanitarna
Ochrona środowiska i zrównoważone zarządzanie zasobami naturalnymi
Współpraca z Azją
Pomoc makroekonomiczna + Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju
Współpraca z Ameryką Łacińską
Wydatki administracyjne
Bezpieczeństwo żywnościowe
Pozostałe
Pomoc rozwojowa w ramach Unii Europejskiej
UNIJNY SYSTEM
WSPÓŁPRACY
NA RZECZ ROZWOJU
25
Raport roczny 2009
Wśród krajów partnerskich Wspólnota rozróżnia kraje
pretendujące do członkostwa w organizacji, pozostałe
kraje sąsiedzkie oraz kraje rozwijające się, które wymagają
największego wsparcia. Model pomocy realizowanej ze
środków unijnych w 2009 roku oparty był na następujących
instrumentach:
• 4 instrumenty reagowania kryzysowego:
• Rada do Spraw Zagranicznych (FAC),
• Grupa Rady ds. Współpracy na rzecz Rozwoju (CODEV),
• Grupa Rady ds. Krajów Afryki, Karaibów i Regionu Pacyfiku
(ACP Working Party),
• Grupa Rady ds. Pomocy Humanitarnej i Żywnościowej
(COHAFA),
• Dyrekcja Generalna ds. Rozwoju i Stosunków z Państwami
AKP (DG DEV),
• Dyrekcja Generalna ds. Stosunków Zewnętrznych
(DG RELEX),
• Dyrekcja Generalna ds. Rozszerzenia (DG Enlargement),
• Dyrekcja Generalna ds. Pomocy Humanitarnej (ECHO).40
Dyrekcja Generalna ds. Pomocy Humanitarnej (ECHO),
Instrument na rzecz stabilności (IfS),
Pomoc makroekonomiczna,
Instrument na rzecz żywności (Food Facility);
•
•
•
•
Instrument pomocy przedakcesyjnej (IPA),
Europejski instrument sąsiedztwa i partnerstwa (ENPI),
Instrument współpracy na rzecz rozwoju (DCI),
Europejski Fundusz Rozwoju (EDF);
• 4 instrumenty geograficzne:
• 2 instrumenty tematyczne:
• Europejski instrument na rzecz demokracji i praw człowieka
(EIDHR),
• Instrument współpracy na rzecz bezpieczeństwa nuklearnego
(NSCI).
40 ECHO jest równocześnie instrumentem Komisji Europejskiej, za którego pośrednictwem
pomoc jest udzielana.
Ambasada RP w Pretorii. Projekt: Zakup podręczników i lektur dla szkoły ponadpodstawowej w Matjinge, Zimbabwe
Zarządzaniem unijną polityką współpracy zajmuje
się wiele instytucji funkcjonujących w ramach Rady
UE i Komisji Europejskiej, m.in.:
•
•
•
•
Pomoc rozwojowa w ramach Unii Europejskiej
Fundacja Puszczy Rominckiej. Projekt: Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich Kazachstanu
Wschodniego poprzez zwiększenie potencjału lokalnej Ochotniczej Straży Pożarnej, Kazachstan
26
Rada ds. Zagranicznych
(Foreign Affairs Council – FAC)
http://www.consilium.europa.eu/showPage.aspx?id=1848&lang=EN
Rada Unii Europejskiej jest głównym organem decyzyjnym
Wspólnoty, w którego skład wchodzą przedstawiciele
rządów 27 państw członkowskich. Rada ds. Zagranicznych
jest jedną z dziesięciu możliwych konfiguracji Rady,
podczas której przedstawiciele państw członkowskich
uzgadniają stanowisko UE w zakresie polityki zagranicznej.
Rada ds. Zagranicznych (FAC) powstała w grudniu 2009 roku
w wyniku podziału dotychczasowej Rady do Spraw Ogólnych
i Stosunków Zewnętrznych (GAERC), a jej przewodniczącym
został wysoki przedstawiciel ds. zagranicznych i polityki
bezpieczeństwa. Dwa razy w roku (wiosną i jesienią) odbywa
się specjalna sesja Rady z udziałem ministrów ds. rozwoju
(tzw. segment rozwojowy). W roku 2009 specjalne sesje
Rady odbyły się w Brukseli w dniach 18–19 maja41 oraz
17 listopada42; omówiono wówczas m.in. wpływ kryzysu
gospodarczego i finansowego na kraje rozwijające się oraz
zatwierdzono środki finansowe, aby je wesprzeć.
Dyrekcja Generalna ds. Rozwoju
i Stosunków z Państwami AKP
(Directorate-General for Development and Relations
with African, Caribbean and Pacific States – DG DEV)
http://ec.europa.eu/development/index_en.cfm
Dyrekcja Generalna ds. Rozwoju i Stosunków z Państwami
AKP inicjuje i określa politykę rozwojową Unii Europejskiej
na rzecz wszystkich państw rozwijających się oraz nadzoruje współpracę UE z krajami Afryki, Karaibów i regionu
41 http://www.consilium.europa.eu/showPage.aspx?id=1820&lang=EN
http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/PL/gena/108261.pdf
42 http://www.consilium.europa.eu/showPage.aspx?id=1867&lang=EN
http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/PL/gena/112197.pdf
Pacyfiku, z Unią Afrykańską, regionalnymi wspólnotami
gospodarczymi oraz krajami i terytoriami zamorskimi.
Dyrekcja nadzoruje przekazywanie pomocy przez Europejski
Fundusz Rozwoju (EDF) oraz instrument współpracy na rzecz
rozwoju (DCI).
Dyrekcja Generalna ds. Stosunków Zewnętrznych
(Directorate-General for External Relations
– DG RELEX)
http://ec.europa.eu/external_relations/index_en.htm
DG RELEX reprezentuje Komisję Europejską w kontaktach
dwustronnych z organizacjami międzynarodowymi, takimi
jak ONZ, OBWE czy Rada Europy, oraz z krajami nie należącymi do struktur Unii Europejskiej, które nie pretendują
do członkostwa w UE. Dyrekcja nadzoruje wdrażanie
Europejskiej Polityki Sąsiedztwa (EPS) oraz Wspólnej
Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (WPZiB).
Dyrekcja Generalna ds. Rozszerzenia
(Directorate-General for Enlargement
– DG Enlargement)
http://ec.europa.eu/dgs/enlargement/index_en.htm
DG Enlargement jest odpowiedzialna za kontakty dwustronne z krajami kandydującymi do UE (Chorwacja,
Była Jugosłowiańska Republika Macedonii i Turcja) oraz
z krajami potencjalnie kandydującymi do UE (Albania,
Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Serbia, Kosowo oraz
Islandia, która złożyła wniosek o członkostwo w UE w lipcu
2009 roku). Dyrekcja nadzoruje programy realizowane
w ramach instrumentu pomocy przedakcesyjnej (IPA)
na rzecz państw pretendujących do członkostwa w Unii
Europejskiej.
Raport roczny 2009
Dyrekcja Generalna ds. Pomocy Humanitarnej
(Directorate-General for Humanitarian Aid – ECHO)43
http://ec.europa.eu/echo/index_en.htm
ECHO to jednostka Komisji Europejskiej powołana
w 1992 roku do programowania i przekazywania pomocy humanitarnej w imieniu Wspólnoty. W 2009 roku
DG ECHO przekazała pomoc o wartości 930 mln EUR na
rzecz ofiar klęsk żywiołowych i katastrof spowodowanych
działalnością człowieka oraz długotrwałych kryzysów
społeczno-gospodarczych. Według szacunków pomoc
trafiła do 115 milionów ludzi w 70 krajach na całym
świecie.44
Początkowy budżet ECHO zwiększono dwukrotnie
z unijnej rezerwy na pomoc nadzwyczajną: o 65 mln EUR
na pomoc dla Pakistanu i Somalii oraz o 45 mln EUR dla Azji
Południowo-Wschodniej i państw Rogu Afryki. Rezerwa na
pomoc nadzwyczajną jest przeznaczona na umożliwienie
szybkiej reakcji na określone potrzeby państw trzecich
w zakresie pomocy, wynikające ze zdarzeń, których nie
można było przewidzieć w momencie ustalania budżetu,
przede wszystkim na operacje humanitarne, lecz również
na cywilne zarządzanie kryzysem lub na ochronę przed
kryzysem, jeżeli wymagają tego okoliczności (pkt 25
porozumienia międzyinstytucjonalnego z 17 maja 2006 r.45).
Dodatkowe środki do budżetu ECHO przekazano z Europejskiego Funduszu Rozwoju z przeznaczeniem na pomoc
humanitarną dla krajów Afryki, Karaibów i regionu Pacyfiku
(37 mln EUR).
W 2009 roku pomoc skierowano do następujących państw
i regionów dotkniętych katastrofami naturalnymi:
– Afganistan, Indie, Tadżykistan i Afryka Zachodnia
(powodzie),
– Laos, Wietnam, Kambodża, Bangladesz, Indie,
Filipiny, Salwador, Nikaragua, Kuba, Fidżi oraz Papua-Nowa Gwinea (cyklony, burze tropikalne, huragany),
– Róg Afryki, kraje Sahelu w Afryce Zachodniej, Madagaskar,
Autonomia Palestyńska i Syria (susze),
– Indonezja (trzęsienie ziemi),
– kraje Afryki Zachodniej i Afryki Południowej oraz Papua-Nowa Gwinea (epidemie),
– Laos, Bangladesz (plaga gryzoni zagrażająca bezpieczeństwu żywnościowemu),
– Uganda (klęska nieurodzaju).
Pomoc humanitarną przekazano także na rzecz ofiar
kryzysów spowodowanych działalnością człowieka:
– Sri Lanka: pomoc dla uchodźców wewnętrznych oraz
pozostałych ofiar konfliktu między siłami rządowymi
a Tamilskimi Tygrysami,
– pomoc dla ludności cywilnej w Strefie Gazy,
– Pakistan: pomoc dla uchodźców wewnętrznych oraz
pozostałych ofiar konfliktu między siłami rządowymi
a talibami,
– Afganistan: pomoc dla 5 mln uchodźców powracających
z zagranicy (głównie z Pakistanu i Iranu), społeczności
znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji i uchodźców
wewnętrznych,
DYSTRYBUCJA FUNDUSZY ECHO W 2009 ROKU /tys. EUR/
Źródło: Sprawozdanie roczne Komisji Europejskiej dotyczące polityki w zakresie pomocy humanitarnej i jej realizacji w 2009 r.
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2010:0138:FIN:PL:DOC
200 000
173 475
180 000
157 500
149 600
160 000
140 000
109 475
120 000
100 000
79 500
70 940
80 000
51 450
60 000
45 500
35 535
28 325
40 000
12 300
20 000
14 000
2850
43 Obecnie Dyrekcja Generalna ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności
(Directorate-General for Humanitarian Aid and Civil Protection – ECHO).
44 Humanitarian aid - Annual report 2009: http://ec.europa.eu/echo/files/media/
publications/annual_report/annual_report_2009_en.pdf
u
fik
Na
/b
Pa
cy
n
io
Re
g
u c
po dow ały
m an m
o
i w c te ie z św
sp ch dol iec
ar ni no ie
cie cz śc
/ na i,
Ka
ra
ib
y
Af
ry
ry
ki
k
O a
ce Po
an łu
In dn
dy iow
js a
Af
ki ,
ry
ka
Za
Re
ch
gi
on
od
ni
i B śró
a
d
lis z
ki iem
W n
sc om
Ka
hó o
uk
d rs
az
ki
iA
zj
a
Śr
od
ko
w
Az
a
ja
Az
P
ja
oł
ud
Po
łu
ni
ow
dn
i W io
a
sc wo
ho -W
dn sc
ia ho
dn
ia
Am
er
yk
a
Ła
ciń
sk
a
Af
Ro
gu
ka
Kr
aj
e
d
za
iC
n
Af
ry
da
Su
Śr
od
ko
w
a
0
45 Porozumienie międzyinstytucjonalne pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą
i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami
z 17 maja 2006 r.
http://polskawue.gov.pl/files/Dokumenty/Dziennik_Urzedowy_UE/c_139200606
14pl00010017.pdf
27
Pomoc rozwojowa w ramach Unii Europejskiej
WYDATKI EBOR ZAPLANOWANE NA ROK 2009 /mln EUR/
Źródło: European Bank for Reconstruction and Development, Annual Report 2009
http://www.ebrd.com/downloads/research/annual/ar09e.pdf
1200
1013
1000
800
600
444
436
400
248
200
59
111
150
161
81
32
85
52
81
57
56
31
24
4
16
a
Tu
rc
j
ka
ńs
ła
Ju
go
sł
ow
ia
Bo
śn
ia
Ch
or
w
ac
ja
i H Alb
a
n
Re erc
eg ia
pu
ow
bl
ik
in
a
a
M
ac
ed
Cz
on
ar
ii
no
gó
ra
Se
rb
ia
Ar
m
e
Az
ni
er
a
be
jd
ża
n
Bi
ał
or
uś
Gr
uz
ja
M
oł
do
w
a
Uk
ra
Ka
in
a
za
ch
st
an
Ki
rg
ist
an
M
on
go
Ta
lia
dż
yk
ist
Tu
an
rk
m
en
ist
Uz
an
be
ki
st
an
0
By
28
– Jemen: pomoc dla uchodźców wewnętrznych i ofiar
konfliktu w prowincji Sa’ada na północy kraju,
– Demokratyczna Republika Konga/Republika Konga:
pomoc dla ofiar konfliktu w regionie Dongo wzdłuż
granicznej rzeki Ubangi i wsparcie dla uchodźców
przemieszczających się z DR Konga do Republiki Konga,
– Somalia: pomoc dla ponad 1,4 mln osób wysiedlonych
z powodu walk.
W 2009 roku nacisk położono na działania zwalczające
terroryzm w krajach Sahelu, a także w Pakistanie i Afganistanie, uzupełniając tym samym przyjęcie planu rozszerzenia działań UE w obu regionach. W ramach instrumentu
podjęto także inicjatywy mające na celu zlikwidowanie
szlaku kokainowego z Ameryki Łacińskiej i Karaibów do
Afryki Zachodniej, a stamtąd do UE.47
Budżet IfS zaplanowany na lata 2007–2013 wynosi
2,062 mld EUR.48
ECHO udzieliło także wsparcia mającego na celu
złagodzenie skutków długotrwałych sytuacji kryzysowych
w Sudanie i Demokratycznej Republice Konga.
Pomoc makroekonomiczna i działania EBOR
Instrument na rzecz stabilności
(Instrument for Stability – IfS)
W 2009 r. z budżetu UE przekazano 16,57 mln EUR na
pomoc makroekonomiczną dla krajów rozwijających się
oraz wpłatę na rzecz Europejskiego Banku Odbudowy
i Rozwoju.49
http://ec.europa.eu/external_relations/ifs/index_en.htm
Instrument ustanowiono w 2007 roku w celu przeciwdziałania szczególnym zagrożeniom ponadregionalnym
i globalnym powodującym destabilizację w krajach trzecich
oraz zapewnienia gotowości reagowania na sytuacje
przedkryzysowe i pokryzysowe. W latach 2007–2013
instrument będzie miał do dyspozycji ponad 2 mld EUR;
większość tych środków przeznaczono na programy krótkoterminowe.46
W latach 2009–2011 priorytetowe znaczenie nadano
działaniom mającym na celu wsparcie unijnej strategii
przeciwdziałania rozprzestrzenianiu broni masowego
rażenia. Wśród priorytetów znalazły się także działania
na rzecz budowania pokoju oraz eliminowania zagrożeń
transregionalnych, które niejednokrotnie wiążą się ze
zjawiskami takimi jak terroryzm, przestępczość zorganizowana, handel ludźmi oraz handel narkotykami i bronią.
46 http://ec.europa.eu/europeaid/how/finance/ifs_en.htm
Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju – EBOR
(European Bank for Reconstruction
and Development – EBRD)
http://www.ebrd.com/index.htm
EBOR to międzynarodowa instytucja finansowa, która
finansuje projekty sektora prywatnego wspierające proces
transformacji krajów z regionów Europy ŚrodkowoWschodniej i Azji Środkowej ku otwartym gospodarkom
rynkowym. Bank współpracuje również z partnerami
publicznymi, wspierając prywatyzację, restrukturyzację
i poprawę jakości usług publicznych.
47 Sprawozdanie ogólne dotyczące działalności Unii Europejskiej 2009:
http://europa.eu/generalreport/pl/welcome.htm
48 http://ec.europa.eu/europeaid/how/finance/thematic_en.htm
49 Annual Report 2010 on the European Union’s development and external
assistance policies and their implementation in 2009
http://ec.europa.eu/europeaid/multimedia/publications/documents/annual-re
ports/europeaid_annual_report_2010_en.pdf
Raport roczny 2009
W 2009 roku jednym z priorytetów EBOR było ożywienie
gospodarcze w państwach odczuwających skutki globalnego kryzysu finansowego. Poza projektami sfinansowanymi na rzecz Rosji i nowych państw członkowskich
Unii Europejskiej największymi beneficjentami banku
były Ukraina, Serbia oraz Kazachstan. Oficjalna pomoc
rozwojowa sfinansowana przez kraje UE w formie wpłat
bezpośrednich do budżetu EBOR oraz przez wpłatę
Komisji Europejskiej w 2009 roku wyniosła 104 mln EUR.
Instrument na rzecz żywności
(Food Facility)
http://ec.europa.eu/europeaid/how/finance/food-facility_en.htm
W lipcu 2008 roku Komisja Europejska w reakcji na kryzys
cen na światowym rynku żywności przedstawiła wniosek
o utworzenie specjalnego instrumentu pomocowego
dla rolników w krajach rozwijających się. Instrument
ustanowiono w grudniu 2008 roku50 na okres trzech lat
z pulą środków wynoszącą 1 mld EUR. Działania instrumentu mają na celu ułatwienie im dostępu do towarów
i usług związanych z produkcją rolną, w tym nawozów
i nasion, a także do środków podtrzymujących lub
poprawiających zdolność produkcyjną (m.in. szkolenia,
mikropożyczki, sprzęt), co ma zachęcić rolników w krajach najbardziej dotkniętych kryzysem do kontynuowania
produkcji rolnej oraz prowadzić do zwiększenia potencjału
sektora rolniczego. Pomoc ma trafić do 50 krajów na
całym świecie.51
W marcu 2009 roku przyjęto do realizacji pierwszy
pakiet projektów o wartości 314 mln EUR na rzecz 23
krajów rozwijających się52, a miesiąc później rozpoczęto
wdrażanie kolejnego pakietu projektów o wartości
194 mln EUR adresowanych do kolejnych 23 krajów na
całym świecie. Ponadto 200 mln EUR wsparcia skierowano
do krajowych agencji współpracujących oraz organizacji
pozarządowych w 35 krajach najbardziej dotkniętych
kryzysem.53
Instrument pomocy przedakcesyjnej
(Instrument for Pre-Accession Assistance – IPA)
http://ec.europa.eu/regional_policy/funds/ipa/
Instrument ten zastąpił w 2007 roku pięć innych instrumentów realizujących wsparcie przedakcesyjne państw
kandydujących do Unii Europejskiej (Phare, ISPA,
SAPARD, turecki instrument przedakcesyjny oraz CARDS).
W ramach instrumentu wsparcie przekazywane jest
w pięciu obszarach:
– pomoc w okresie przejściowym oraz w rozwoju
instytucjonalnym,
– współpraca transgraniczna,
– rozwój regionalny,
– rozwój zasobów ludzkich,
– rozwój obszarów wiejskich.
Wszystkie z owych pięciu obszarów wsparcia są dostępne
dla trzech krajów kandydujących do Unii Europejskiej
(Chorwacja, Była Jugosłowiańska Republika Macedonii
i Turcja). Kraje potencjalnie kandydujące do UE
(Albania, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Serbia,
Kosowo)54 mogą korzystać z pierwszych dwóch obszarów
współpracy.
Całkowity budżet IPA na lata 2007–2013 wynosi 11,5 mld EUR.55
50 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1337/2008 z 16 grudnia
2008 r. ustanawiające instrument umożliwiający szybkie reagowanie na gwałtowny
wzrost cen żywności w krajach rozwijających się: http://eur-lex.europa.eu/
LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2008:354:0062:0069:PL:PDF
51 http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/09/138&form
at=HTML&aged=0&language=FR&guiLanguage=en
52 http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/09/490&language=EN
53 http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/09/663&format=
HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en
54 Islandia, która złożyła wniosek o członkostwo w UE w lipcu 2009 roku, nie była
w tymże roku beneficjentem instrumentu pomocy przedakcesyjnej. Komisja
Europejska planuje włączenie Islandii do grona państw objętych działaniami
instrumentu.
55 http://ec.europa.eu/enlargement/pdf/publication/ipa_brochure_2009_en.pdf
WYDATKI W RAMACH IPA W 2009 ROKU /w mln EUR/
Źródło: „A new focus to EU assistance for enlargement”
http://ec.europa.eu/enlargement/pdf/publication/ipa_brochure_2009_en.pdf
81,20
89,10
106,10
33,30
Chorwacja
Była Jugosłowiańska Republika Macedonii
Turcja
566,40
194,80
Albania
Bośnia i Hercegowina
Kosowo
160,00
Czarnogóra
Serbia
81,80
151,20
Wsparcie na rzecz wielu krajów
29
30
Pomoc rozwojowa w ramach Unii Europejskiej
Europejski instrument sąsiedztwa i partnerstwa
(European Neighbourhood and Partnership
Instrument – ENPI)
z tymi krajami. Inauguracja inicjatywy nastąpiła podczas
praskiego szczytu Partnerstwa Wschodniego 7 maja 2009 roku.57
http://ec.europa.eu/world/enp/index_en.htm
Instrument współpracy na rzecz rozwoju
(Development Co-operation Instrument – DCI)
W 2004 roku rozpoczęto wdrażanie Europejskiej Polityki
Sąsiedztwa (European Neighbourhood Policy), której
celem jest wzmocnienie więzi politycznych i gospodarczych
Wspólnoty z krajami południowego wybrzeża Morza
Śródziemnego, Europy Wschodniej i południowego Kaukazu.
Aby skuteczniej realizować priorytety ENP, powołano
europejski instrument sąsiedztwa i partnerstwa, który
w 2007 roku zastąpił dotychczasowe programy współpracy
MEDA i TACIS. W ramach ENPI wspólnota wspiera
kraje partnerskie we wdrażaniu reform zmierzających
do poprawy standardów demokracji i praw człowieka,
zwiększenia dostępu do jednolitego rynku UE, poprawy stanu środowiska i zintensyfikowania współpracy
w dziedzinie zmian klimatu, energii, transportu i migracji.
Całkowity budżet ENPI na lata 2007–2013 wynosi
11,181 mld EUR.56
http://ec.europa.eu/europeaid/how/finance/dci_en.htm
Najnowszym projektem Unii Europejskiej na rzecz krajów
objętych Europejską Polityką Sąsiedztwa jest inicjatywa
Partnerstwa Wschodniego, którego koncepcję opracowały
wspólnie Polska i Szwecja. Inicjatywa ma na celu
pogłębienie współpracy dwustronnej z Ukrainą, Mołdową,
Azerbejdżanem, Armenią, Gruzją oraz Białorusią, a także
stworzenie stałej formuły współpracy wielostronnej
W 2007 roku rozpoczęto wdrażanie instrumentu
współpracy na rzecz rozwoju, który zastąpił kilka unijnych
programów wspierania krajów rozwijających się z Ameryki,
Azji, Bliskiego Wschodu i Afryki Południowej. W ramach
DCI działają komitety geograficzne obejmujące 47 państw
Ameryki Łacińskiej, Azji, Azji Środkowej (Kazachstan,
Kirgistan, Tadżykistan, Turkmenistan i Uzbekistan),
Bliskiego Wschodu (Iran, Irak, Jemen) oraz Republikę
Południowej Afryki. Działania realizowane w ramach
komitetów geograficznych mają na celu m.in. likwidację
ubóstwa i osiągnięcie Milenijnych Celów Rozwoju,
przestrzeganie praw człowieka i wsparcie reform instytucjonalnych, rozwój infrastruktury oraz zrównoważony
rozwój obszarów wiejskich.
Całkowity budżet DCI na działania zaplanowane na lata
2007–2013 w ramach komitetów geograficznych wynosi
10,057 mld EUR.58
56 http://ec.europa.eu/europeaid/how/finance/geographic_en.htm
57 http://register.consilium.europa.eu/pdf/pl/09/st08/st08435.pl09.pdf
58 http://ec.europa.eu/europeaid/how/finance/geographic_en.htm
EUROPEJSKA POLITYKA SĄSIEDZTWA
Źródło: Komisja Europejska
Algieria, Armenia, Azerbejdżan, Białoruś, Egipt, Gruzja, Izrael, Jordania, Liban, Libia, Mołdowa, Maroko,
Autonomia Palestyńska, Syria, Tunezja, Ukraina
31
Raport roczny 2009
Ponadto w ramach tego instrumentu realizowane są
projekty tematyczne na rzecz państw rozwijających się
z całego świata, także dla państw-beneficjentów europejskiego instrumentu sąsiedztwa i partnerstwa oraz
Europejskiego Funduszu Rozwoju.
Komitety tematyczne realizują działania mające na celu
wsparcie59:
– rozwoju społecznego
(budżet 1 mld EUR na lata 2007–2013),
– ochrony środowiska i zrównoważonego gospodarowania
zasobami naturalnymi, w tym energią
(budżet 1,6 mld EUR na lata 2007–2013),
– bezpieczeństwa żywnościowego
(budżet 925 mln EUR na lata 2007–2010),
– działań związanych ze zjawiskami takimi jak migracje
oraz przyznawaniem azylu
(budżet 384 mln EUR na lata 2007–2013).
DCI udziela także wsparcia 18 państwom Afryki, Karaibów
i regionu Pacyfiku (AKP) w dostosowaniu się do reformy
światowego rynku cukru.
Europejski Fundusz Rozwoju
(European Development Fund – EDF)
http://www.consilium.europa.eu/showPage.aspx?id=1710&lang=Pl
Europejski Fundusz Rozwoju to najdłużej działający
unijny mechanizm wdrażania współpracy rozwojowej.
Pierwsza edycja EDF rozpoczęła się w 1959 roku na mocy
konwencji wykonawczej powołującej specjalny Fundusz
Rozwoju Krajów i Terytoriów Zamorskich, dołączonej
do Traktatu ustanawiającego EWG z 1957 roku. Pierwotnie Fundusz był instrumentem przekazywania pomocy
technicznej i finansowej na rzecz krajów i terytoriów
stowarzyszonych ze Wspólnotą Europejską, nierzadko
będących wówczas europejskimi koloniami. Obecnie
Fundusz wspiera rozwój krajów grupy Afryki, Karaibów
i regionu Pacyfiku oraz krajów i terytoriów zamorskich
(Overseas countries and territories – OCTs).60
EDF jest instrumentem pozostającym poza budżetem
UE. Jest on finansowany przez państwa członkowskie
UE według uzgodnionego klucza partycypacji. W latach
2008–2013 EDF będzie miał do dyspozycji kwotę prawie
23 mld EUR, z której 21,966 mld EUR postanowiono
59 http://ec.europa.eu/europeaid/how/finance/thematic_en.htm
60 OCTs są to obszary, które mają specjalne stosunki z jednym z czterech krajów
członkowskich UE: z Wielką Brytanią, Francją, Niderlandami lub Danią; są one
stowarzyszone ze Wspólnotą Europejską od początku jej istnienia.
Brytyjskie OCTs: Anguilla, Bermudy, Kajmany, Falklandy, Georgia Południowa
i Sandwich Południowy, Montserrat, Pitcairn, Św. Helena, Brytyjskie Terytorium
Antarktyczne, Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego, Turks i Caicos, Brytyjskie
Wyspy Dziewicze.
Francuskie OCTs: Majotta, Nowa Kaledonia, Polinezja Francuska, Saint-Pierre
i Miquelon, Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne, Wallis i Futuna.
Holenderskie OCTs: Aruba, Antyle Holenderskie.
Duńskie OCT: Grenlandia.
http://ec.europa.eu/development/geographical/regionscountries/regionscountriesocts_
en.cfm?CFID=2855571&CFTOKEN=99034115&jsessionid=080672f271fd24512e5a
Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej. Projekt: Edukacja młodzieży szkolnej w zakresie
zapobiegania skutkom katastrof naturalnych, Tadżykistan
(budżet 470 mln EUR na lata 2007–2010),
– podmiotów niepaństwowych i władz lokalnych
przeznaczyć na wsparcie państw grupy AKP. Pozostałe
środki będą wykorzystane na pomoc dla krajów i terytoriów zamorskich oraz programowanie i implementację
Funduszu.
W reakcji na kryzys finansowy, który w sposób szczególnie
dotkliwy odczuły kraje Afryki, Karaibów i regionu Pacyfiku, w sierpniu 2009 roku Komisja Europejska zatwierdziła
500 mln EUR na wsparcie budżetowe krajów AKP w latach
2009–2010 w ramach tzw. mechanizmu V-FLEX.
W 2009 r. pomoc budżetową uzyskało 11 krajów
afrykańskich i dwa kraje z regionu Karaibów, którym
przyznano w sumie 215 mln EUR.61
W 2009 r. wydatki w ramach EDF wyniosły 2,873 mld EUR.
61 http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/09/1920&format=HT
ML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en
Pomoc rozwojowa w ramach Unii Europejskiej
Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej.
Projekt: Rozbudowa infrastruktury szkoły podstawowej w Mpunde, Zambia
32
Europejski instrument
na rzecz demokracji i praw człowieka
(European Instrument for Democracy
and Human Rights – EIDHR)
http://ec.europa.eu/europeaid/how/finance/eidhr_en.htm
EIDHR działa od 1 stycznia 2007 roku. Zastąpił on działającą
w latach 2000–2006 europejską inicjatywę na rzecz
demokracji i praw człowieka.62 Celem tego instrumentu jest promowanie praw człowieka i wspieranie
procesów demokratyzacji w krajach nie należących do Unii
Europejskiej.
Podstawowe obszary działalności EIDHR:
– ochrona praw człowieka i podstawowych wolności w krajach
i regionach, w których są one najbardziej zagrożone,
– wzmocnienie roli społeczeństwa obywatelskiego
w promowaniu praw człowieka i reform demokratycznych oraz we wspieraniu pokojowego godzenia
interesów poszczególnych grup, a także konsolidacja
uczestnictwa i reprezentacji w życiu politycznym,
– wspieranie działań dotyczących ochrony praw człowieka
i demokratyzacji w zakresie objętym wytycznymi UE,
w szczególności dotyczących takich zagadnień, jak dialog
na temat praw człowieka, obrońcy praw człowieka, kara
śmierci, tortury, sytuacja dzieci w konfliktach zbrojnych
i przemoc wobec kobiet,
– wspieranie i umacnianie międzynarodowych i regionalnych ram ochrony praw człowieka, sprawiedliwości,
praworządności oraz promowania demokracji,
– budowanie zaufania i zwiększenie wiarygodności oraz
przejrzystości procesów wyborczych.
W 2009 roku przeprowadzono długoterminowe misje obserwacji wyborów w ośmiu krajach:
– wybory powszechne w Salwadorze
(styczeń, marzec 2009)63,
– wybory prezydenckie i parlamentarne w Ekwadorze
(kwiecień 2009)64,
– wybory prezydenckie i parlamentarne w Malawi
(maj 2009)65,
– wybory parlamentarne w Libanie (czerwiec 2009)66,
– wybory prezydenckie w Gwinei Bissau
(czerwiec–lipiec 2009)67,
– wybory prezydenckie i lokalne w Afganistanie
(sierpień 2009)68,
– wybory prezydenckie, parlamentarne i regionalne
w Mozambiku (październik 2009)69,
– referendum konstytucyjne (styczeń 2009) oraz wybory
powszechne (grudzień 2009) w Boliwii70.
62 ht tp://e c.europa.eu/europ eaid/what /human-right s/document s/eidhr_
compendium_en.pdf
63 http://ec.europa.eu/external_relations/human_rights/election_observation/
el_salvador/2010_general_elections_2009_final_report_en.pdf
64 http://ec.europa.eu/external_relations/human_rights/election_observation/
ecuador_2009/final_report_en.pdf
65 http://ec.europa.eu/external_relations/human_rights/election_observation/
malawi_2009/2010_election_observation_malawi_final_report_0509_en.pdf
66 http://ec.europa.eu/external_relations/human_rights/election_observation/
lebanon_2009/final_report_en.pdf
67 http://www.eueomgbissau.org/en/PDF/Final_report/Guinea%20Bissau%20
Pres%20Election%202009%20Final%20Report%20FINAL%20ENG.pdf
68 http://ec.europa.eu/external_relations/afghanistan/docs/2010_election_
observation_afghanistan_final_report_0809_en.pdf
69 http://ec.europa.eu/external_relations/human_rights/election_observation/
mozambique/final_report_en.pdf
70 http://ec.europa.eu/external_relations/human_rights/election_observation/
bolivia_2009/index_en.htm
33
Raport roczny 2009
Misja obserwacyjna (EU EOM) wyborów prezydenckich
i lokalnych w Afganistanie, zorganizowanych przez władze
afgańskie po raz pierwszy od upadku reżimu talibów,
trwała ponad 4 miesiące i w dniu wyborów liczyła ponad
stu obserwatorów.
Instrument współpracy
na rzecz bezpieczeństwa nuklearnego
(Nuclear Safety Co-operation Instrument – NSCI)
BUDŻET UE 2009
Źródło: Komisja Europejska
Skąd pochodzą pieniądze?
http://ec.europa.eu/europeaid/how/finance/nsci_en.htm
W latach 2007–2013 instrument współpracy na rzecz
bezpieczeństwa nuklearnego ma do dyspozycji budżet
wielkości 524 mln EUR.
65%
1%
17%
17%
Zasoby oparte na dochodzie narodowym brutto /DNB/
Zasoby oparte na podatku VAT
Cła, opłaty rolne i opłaty wyrównawcze od cukru
Inne
Biuro Przedstawiciela RP w Ramallah. Projekt: Warsztaty wyrabiania mozajek w celu ekonomicznego
rozwoju młodzieży, Autonomia Palestyńska
Celem instrumentu jest finansowanie działań w następujących
obszarach:
– poprawa bezpieczeństwa nuklearnego,
– bezpieczny transport, przetwarzanie i unieszkodliwianie
odpadów promieniotwórczych,
– rekultywacja nieczynnych obiektów atomowych i ochrona
przed promieniowaniem wydzielanym przez materiały
radioaktywne,
– zapobieganie wypadkom, odpowiednie reagowanie
w razie wypadków,
– promowanie współpracy międzynarodowej w dziedzinie
bezpieczeństwa nuklearnego.
34
Pomoc rozwojowa w ramach Unii Europejskiej
Rola EuropeAid
Dyrekcja Generalna ds.
Rozwoju i Stosunków
z Państwami AKP (DG DEV)
Dyrekcja Generalna ds.
Stosunków Zewnętrznych
(DG RELEX)
Polityka rozwojowa
i programowanie współpracy
z krajami AKP
Polityka zagraniczna
i programowanie współpracy
z krajami spoza AKP
Biuro Współpracy EuropeAid
Implementacja współpracy
Biuro Współpracy EuropeAid
(EuropeAid Co-operation Office – AIDCO)
http://ec.europa.eu/europeaid/index_en.htm
Zadaniem Biura Współpracy EuropeAid jest skuteczne
wdrażanie większości instrumentów pomocy zewnętrznej
Komisji Europejskiej, finansowanych zarówno z budżetu
Wspólnoty, jak i z Europejskiego Funduszu Rozwoju.
EuropeAid przyczynia się do formułowania założeń polityki
rozwojowej UE, a następnie wprowadza tę politykę w życie
z zastosowaniem innowacyjnych narzędzi i mechanizmów.
Działalność Biura nie obejmuje wdrażania pomocy przedakcesyjnej (IPA), pomocy humanitarnej (DG ECHO),
Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (WPZiB)
oraz pomocy na rzecz rozwoju handlu (Aid for Trade).
WYDATKI UE NA POMOC ZAGRANICZNĄ W 2009 ROKU
Źródło: http://ec.europa.eu/europeaid/multimedia/publications/documents/annual-reports/europeaid_annual_report_2010_en.pdf
9%
Pomoc zagraniczna
/budżet Komisji Europejskiej
oraz Europejski Fundusz Rozwoju/
12 298 mln EUR
Budżet UE
z wyłączeniem
pomocy zagranicznej
91%
130 983 mln EUR
PODZIAŁ ŚRODKÓW NA POMOC ZAGRANICZNĄ UE W 2009 ROKU
Źródło: http://ec.europa.eu/europeaid/multimedia/publications/documents/annual-reports/europeaid_annual_report_2010_en.pdf
Budżet na działania
poza Biurem Współpracy EuropeAid
27%
3319 mln EUR
45%
Budżet Biura Współpracy
EuropeAid
5477 mln EUR
28%
Europejski Fundusz Rozwoju
/wdrażanie EuropeAid/
3502 mln EUR
Raport roczny 2009
DYSTRYBUCJA POMOCY DLA KRAJÓW ROZWIJAJĄCYCH SIĘ /ODA/ W 2009 ROKU /z podziałem na regiony/
Źródło: http://ec.europa.eu/europeaid/multimedia/publications/documents/annual-reports/europeaid_annual_report_2010_en.pdf
1%
2030 mln EUR Europa
17%
17%
618 mln EUR Afryka Północna
5%
1%
3959 mln EUR Afryka Subsaharyjska
699 mln EUR Azja: Bliski Wschód
8%
1375 mln EUR Azja Środkowa i Południowa
899 mln EUR Ameryka
33%
12%
89 mln EUR Oceania
2000 mln EUR Pomoc dwustronna na rzecz wielu krajów
6%
125 mln EUR Pomoc wielostronna
ODA Z PODZIAŁEM NA SEKTORY
Źródło: http://ec.europa.eu/europeaid/multimedia/publications/documents/annual-reports/europeaid_annual_report_2010_highlights_pl.pdf
1. Infrastruktura społeczna: edukacja, zdrowie, woda,
rząd i społeczeństwo obywatelskie, inne
4082 mln EUR
2. Infrastruktura ekonomiczna i usługi: transport,
łaczność, energia, inne usługi
1243 mln EUR
4,6%
3. Produkcja: rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo,
przemysł, górnictwo i budownictwo, handel i turystyka
10,7%
1707 mln EUR
0,1%
34,7%
11,0%
4. Wielosektorowy/przekrojowy: środowisko, inne
1612 mln EUR
5. Wsparcie budżetowe, pomoc żywnościowa,
bezpieczeństwo żywnościowe
1298 mln EUR
13,7%
10,6%
14,5%
6. Działania związane z zadłużeniem
13 mln EUR
7. Pomoc nadzwyczajna, pomoc na odbudowę
1262 mln EUR
8. Koszty administracyjne, wsparcie dla NGOs,
nieokreślone
546 mln EUR
Zobowiązania 2009 r. w mln EUR
Środki ODA zarządzane przez Komisję Europejską
35
Ambasada RP w Addis Abebie. Projekt: Edukacja i rozwój przez sztukę, Etiopia
KRAJOWY SYSTEM
ŚWIADCZENIA POMOCY
ROZWOJOWEJ
Wstęp
Pomoc wielostronna
Wpłaty na rzecz Systemu Narodów Zjednoczonych
Pozostałe wpłaty
Pomoc
Pomoc
Pomoc
Pomoc
Pomoc
humanitarna
dla uchodźców
finansowa
techniczna
rozwojowa w formie projektów
Kraje priorytetowe
Afganistan / Białoruś / Ukraina / Gruzja / Mołdowa / Autonomia Palestyńska / Angola
Pozostałe regiony
Europa: Bałkany Zachodnie / Afryka / Bliski Wschód / Azja / Ameryka Łacińska
Edukacja rozwojowa
Informacja i promocja polskiej pomocy
38
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
WSTĘP
W 2009 roku na działania pomocowe zaprogramowane
w ramach krajowego systemu współpracy rozwojowej
Polska przekazała 323,85 mln PLN (104,16 mln USD),
czyli ponad 80 mln PLN więcej niż w roku 2008. Większość
środków stanowiła pomoc dwustronna (285,55 mln PLN/
91,84 mln USD), na którą złożyły się wypłaty z tytułu
kredytów preferencyjnych udzielonych m.in. Chinom
i Angoli przez Ministerstwo Finansów, sfinansowanie nauki
na polskich uczelniach studentów z krajów rozwijających
się nadzorowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa
Wyższego, pomoc socjalna i medyczna dla uchodźców
z ponad 50 krajów rozwijających się podczas pierwszych
12 miesięcy ich pobytu w Polsce (Ministerstwo Spraw
Wewnętrznych i Administracji), a także pomoc szkoleniowa i doradcza, pomoc humanitarna oraz bezzwrotne
inwestycje w infrastrukturę zrealizowane ze środków
Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
Pozostałą część pomocy stanowiły wpłaty poszczególnych
resortów na rzecz międzynarodowych organizacji, programów i funduszy, m.in. systemu Narodów Zjednoczonych,
w kwocie 38,31 mln PLN (pomoc wielostronna).
POLSKA OFICJALNA POMOC ROZWOJOWA
ZREALIZOWANA W 2009 ROKU POZA SYSTEMEM
UE PRZEZ WYBRANE MINISTERSTWA
ORAZ PODLEGŁE IM JEDNOSTKI (mln PLN)
Źródło: Opracowanie własne MSZ
* wielkość środków zakontraktowanych
** kwota uwzględnia spłatę kredytów preferencyjnych
przez Chiny, Serbię, Czarnogórę i Uzbekistan
140
115,70
111,76
120
100
80
53,53
60
31,70
Ministerstwo Spraw Zagranicznych*
40
Ministerstwo Finansów**
20
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
0
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
Raport roczny 2009
POMOC
WIELOSTRONNA
WPŁATY NA RZECZ SYSTEMU
NARODÓW ZJEDNOCZONYCH
Biuro Wysokiego Komisarza
Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka
Office of the United Nations High Commissioner
for Human Rights – OHCHR
Centrum Animacji Misyjnej Księży Werbistów.
Projekt: Koniec z malarią! Niefarmakologiczna profilaktyka zimnicy ze szczególnym uwzględnieniem kobiet ciężarnych i małych dzieci, Angola
http://www.ohchr.org
Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds.
Praw Człowieka (OHCHR) ma unikatowy mandat wspólnoty międzynarodowej do promowania i ochrony praw
człowieka na całym świecie. Urząd monitoruje przestrzeganie praw człowieka na całym świecie i reaguje na ich
naruszenia; zajmuje się także opracowywaniem skutecznych
instrumentów ochrony.
Polska przekazała 100 tys. USD do budżetu ogólnego
organizacji (wpłata Ministerstwa Spraw Zagranicznych).
Program Narodów Zjednoczonych
ds. Osiedli Ludzkich
United Nations Human Settlements Programme
– UN Habitat
http://www.unhabitat.org
http://www.unhabitat.org.pl
Mandat organizacji zatwierdzony przez Zgromadzenie
Ogólne NZ obejmuje kwestie promocji miast oraz ośrodków
miejskich zrównoważonych pod względem społecznym
i środowiskowym, a także tworzenie godnych warunków
życia dla wszystkich potrzebujących. Misją UN HABITAT
jest przeciwdziałanie negatywnym zjawiskom wynikającym
z procesu masowej urbanizacji, w szczególności w krajach
rozwijających się. Główna siedziba organizacji mieści się
w Nairobi w Kenii. Od 2006 roku działa w Warszawie jej
biuro regionalne, które swoim zasięgiem obejmuje kraje
Europy Środkowej, Wschodniej i Południowej.
W 2009 roku Ministerstwo Infrastruktury przekazało
wpłatę w wysokości 500 tys. USD do budżetu ogólnego
organizacji.
Organizacja Narodów Zjednoczonych
ds. Rozwoju Przemysłowego
United Nations Industrial Development
Organization – UNIDO
http://www.unido.org
Zgodnie z Programem polskiej pomocy zagranicznej udzielanej za pośrednictwem MSZ RP w roku 200971 zaplanowano
kwotę 7 mln PLN na wielostronną pomoc rozwojową
i wsparcie budżetowe oraz 6 mln PLN na pomoc humanitarną
i żywnościową. Pozostałe resorty przekazały dodatkową
pulę środków na wsparcie organizacji międzynarodowych,
których działalność mieści się w sferze zainteresowań
poszczególnych instytucji.
71 http://www.polskapomoc.gov.pl/files/inne%20dokumenty%20PDF/POMOC%20
ZAGRANICZNA%202009/Program%20polskiej%20pomocy%20zagranicznej%20
2009.pdf
Wyspecjalizowana organizacja Narodów Zjednoczonych
powołana w listopadzie 1966 roku, której misją jest promowanie i wspieranie procesu industrializacji na całym
świecie oraz wsparcie zrównoważonego rozwoju krajów
rozwijających się i przechodzących transformację. Priorytetami tematycznymi organizacji są redukcja ubóstwa przez
działalność produkcyjną, tworzenie zdolności handlowych
oraz energia i ochrona środowiska. UNIDO skupia 173
państwa członkowskie.
39
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
W 2009 roku Ministerstwo Gospodarki przekazało w ramach
składki członkowskiej kwotę 493 tys. EUR do budżetu
ogólnego organizacji oraz wpłatę dobrowolną w wysokości
25 tys. EUR do Funduszu Rozwoju Przemysłowego UNIDO
z przeznaczeniem na dofinansowanie organizacji konferencji energetycznej Towards an Integrated Energy Agenda
Beyond 2020, której celem było omówienie roli zagadnień
energetycznych w kontekście trwającego kryzysu finansowego.72
Fundusz Narodów Zjednoczonych Pomocy Dzieciom
United Nations International Children’s
Emergency Fund – UNICEF
http://www.unicef.org
http://www.unicef.pl
Międzynarodowa Organizacja Pracy
International Labour Organization – ILO
http://www.ilo.org
Misją Międzynarodowej Organizacji Pracy jest upowszechnianie praw człowieka i praw pracowniczych, ustanawianie
i przestrzeganie międzynarodowych standardów pracy
oraz wzmacnianie dialogu między środowiskami pracowniczymi, przedstawicielami administracji i reprezentantami
pracodawców.
Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej przekazało prawie
2 mln CHF w ramach składki członkowskiej za rok 2009.73
Fundusz Ludnościowy Narodów Zjednoczonych
United Nations Population Fund - UNFPA
http://www.unfpa.org
Organizacja powstała w 1946 roku, aby nieść pomoc
dzieciom w Europie po II wojnie światowej. W 1953 roku
UNICEF uzyskał status stałej agendy Narodów Zjednoczonych i rozszerzył swą działalność na wszystkie kontynenty. Obecnie jest to największa organizacja, której
działalność poświęcona jest dzieciom. Misją Funduszu jest
upowszechnianie praw dziecka, finansowanie kampanii na
rzecz ochrony dzieci przed przemocą, wykorzystywaniem
i dyskryminacją, wspieranie ich rozwoju przez zapewnienie im odpowiedniej opieki zdrowotnej i zbilansowanej
diety, a także promowanie równego dostępu dziewczynek
i chłopców do edukacji. W 1962 roku założono biuro
UNICEF w Polsce.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych przekazało do budżetu
ogólnego organizacji 200 tys. USD.
Jest to międzynarodowy fundusz powołany do upowszechniania prawa wszystkich ludzi do życia w zdrowiu, równouprawnienia kobiet i mężczyzn oraz świadomego macierzyństwa. UNFPA zajmuje się problemami związanymi ze zdrowiem reprodukcyjnym, prowadzi kampanie na rzecz walki z ubóstwem, HIV/AIDS, przemocą
i wykorzystywaniem kobiet.
MSZ przekazało 50 tys. USD na program walki z przetoką
położniczą (fistułą).74
72 http://www.unido.org/index.php?id=7265
73 Według wytycznych DAC OECD 60% tej kwoty stanowi oficjalną pomoc rozwojową.
74 http://www.unfpa.org/public/publications/pubs_fistula
Zespół Specjalistów w PRT Ghazni. Projekt: Wsparcie programu dokształcania fundacji Andisha Cultural Center, Afganistan
40
Raport roczny 2009
Organizacja Narodów Zjednoczonych
ds. Wyżywienia i Rolnictwa
Food and Agriculture Organization
of the United Nations – FAO
Światowa Organizacja Zdrowia
World Health Organization – WHO
http://www.fao.org
http://www.who.un.org.pl
Wyspecjalizowana agencja Narodów Zjednoczonych,
której misją jest walka z głodem, zwiększanie efektywności
produkcji rolnej, leśnictwa i rybołówstwa, a także wspieranie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich.
Od momentu powstania FAO kieruje większość swoich
programów do mieszkańców ubogich rolniczych regionów
świata. W listopadzie 2009 roku w związku z wysokim
poziomem cen żywności oraz światowym kryzysem finansowym zorganizowano światowy szczyt FAO poświęcony
bezpieczeństwu żywnościowemu.
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazało składkę
członkowską do budżetu ogólnego FAO w wysokości
4,28 mln PLN.75
Celem Światowej Organizacji Zdrowia jest koordynowanie
polityki prozdrowotnej w ramach systemu Narodów
Zjednoczonych. Organizacja jest odpowiedzialna za finansowanie badań i kampanii mających na celu zwalczanie chorób
i zapobieganie epidemiom, tworzenie ogólnoświatowych
norm i standardów oraz monitorowanie sytuacji zdrowotnej, a także prowadzenie statystyk. Do organizacji należą
193 kraje członkowskie. Polska jest krajem członkowskim
Światowej Organizacji Zdrowia od początku jej istnienia
(1948 r.).
Ministerstwo Zdrowia przekazało składkę członkowską
w wysokości ponad 2,3 mln USD.79
http://www.who.int
http://www.euro.who.int
Światowy Program Żywnościowy
World Food Programme – WFP
Wspólny Program Narodów Zjednoczonych
ds. HIV/AIDS
United Nations Programme on HIV/AIDS – UNAIDS
http://www.wfp.org
http://www.unaids.org
WFP to największa światowa agencja świadcząca pomoc
żywnościową. W 2009 roku organizacja przekazała
pomoc dla ponad 100 milionów ludzi dotkniętych głodem
z powodu wojen, konfliktów, klęsk żywiołowych, przesiedleń oraz wzrostu cen żywności. Ponad 80% beneficjentów programu stanowią kobiety i dzieci.76
W 2009 roku Polska przekazała na działania WFP 700
tys. USD. Wpłatę w wysokości 500 tys. USD ze środków
Ministerstwa Spraw Zagranicznych przeznaczono na program pomocy typu food for work dla Afganistanu w zakresie zadrzewiania77, natomiast 200 tys. USD ze środków
Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi przeznaczono na
pomoc dla ofiar trzęsienia ziemi na Haiti (decyzję podjęto
w lutym 2010 roku)78.
Program łączy wysiłki i zasoby dziesięciu organizacji
systemu Narodów Zjednoczonych (UNHCR, UNICEF,
WFP, UNDP, UNFPA, UNODC, ILO, UNESCO, WHO, Bank
Światowy) w walce z epidemią HIV/AIDS na świecie.
UNAIDS wyznacza kierunek i koordynuje międzynarodowe
działania mające na celu zapobieganie nowym zakażeniom
HIV, opiekę nad osobami żyjącymi z HIV/AIDS i łagodzenie
skutków epidemii. Program realizuje działania na całym
świecie, także w Europie Środkowej i Wschodniej.
W 2009 roku MSZ przekazało kwotę 100 tys. USD
na działania UNAIDS.
Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej
International Atomic Energy Agency – IAEA
http://www.iaea.org
Centralny Fundusz Narodów Zjednoczonych
ds. Pomocy w Sytuacjach Kryzysowych
Central Emergency Response Fund – CERF
http://ochaonline.un.org/cerf/
Fundusz pomocy humanitarnej powołany w 2005 roku
do sprawnego i skutecznego przekazywania wsparcia
ofiarom konfliktów zbrojnych i klęsk naturalnych w imieniu
Organizacji Narodów Zjednoczonych. CERF współpracuje
z innymi organizacjami świadczącymi pomoc o charakterze
humanitarnym; w 2009 roku zrealizował 466 projektów
w 51 krajach świata na łączną kwotę 397 mln USD.
Polska przekazała 300 tys. USD na działania Funduszu
(wpłata MSZ).
75 Według wytycznych DAC OECD 51% tej kwoty stanowi oficjalną pomoc
rozwojową.
76 http://www.wfp.org/content/wfp-annual-report-2010-english
77 Protracted Relief and Rehabilitation Operation: http://www.wfp.org/stories/
womens-tree-project-takes-root-central-afghanistan
78 Food Assistance to Earthquake Affected Populations in Haiti: http://www.wfp.
org/content/food-assistance-earthquake-affected-populations-haiti
Agencja działająca w ramach systemu Narodów Zjednoczonych została powołana w 1957 roku w celu promowania
bezpiecznego, stabilnego i pokojowego wykorzystania
energii jądrowej na całym świecie. IAEA skupia 151
państw członkowskich i stanowi centrum współpracy
międzynarodowej w dziedzinie energii atomowej. W ramach
organizacji działa Fundusz Współpracy Technicznej
(Technical Co-operation Fund), który wspiera rozwój
i pokojowe wykorzystanie techniki jądrowej w przemyśle,
rolnictwie i medycynie. Z pomocy Funduszu w formie
stypendiów, szkoleń, doradztwa i profesjonalnego sprzętu
korzystają przede wszystkim kraje rozwijające się. Jednym
z ważniejszych programów Agencji w ostatnich latach jest
realizowany od 2004 roku Program działań na rzecz leczenia nowotworów (PACT).80
Polska przekazała wpłatę dobrowolną w wysokości ponad
410 tys. USD z przeznaczeniem na Fundusz Współpracy
Technicznej.
79 Według wytycznych DAC OECD 76% tej kwoty stanowi oficjalną pomoc
rozwojową.
80 http://cancer.iaea.org/
41
42
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
Program Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska
United Nations Environment Programme – UNEP
http://www.unep.org
Program Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska został
powołany w 1972 roku, aby stymulować międzynarodową
i regionalną współpracę związaną z ochroną środowiska
naturalnego na całym świecie. Celem działań UNEP
jest ustalanie ogólnoświatowych standardów, monitorowanie stanu środowiska oraz poprawa jakości życia
ludzi bez negatywnych konsekwencji dla przyszłych
pokoleń. Główne biuro organizacji mieści się w Nairobi,
a biura regionalne znajdują się w Bangkoku, Genewie,
Meksyku, Waszyngtonie i Manamie.81 W Polsce od 1991
roku działa Centrum Informacji o Środowisku – ośrodek
globalnej sieci GRID (Global Resource Information
Database) utworzony na mocy porozumienia zawartego
między dyrektorem Programu Narodów Zjednoczonych
ds. Środowiska (UNEP) a Ministerstwem Środowiska:
http://www.gridw.pl. Od 2004 roku organizacja przyznaje
nagrodę Champions of the Earth dla wybitnych osobistości
i organizacji w uznaniu ich wysiłków na rzecz ochrony
środowiska.82
W 2009 roku Ministerstwo Środowiska przekazało 150
tys. USD na rzecz Funduszu Ochrony Środowiska UNEP.
Dodatkowo Ministerstwo wpłaciło składki na administrowane przez UNEP:
– Fundusz powierniczy Konwencji w sprawie ochrony
warstwy ozonowej (3 tys. USD),
– Fundusz powierniczy Protokołu montrealskiego w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową (ponad
21 tys. USD)83,
– Fundusz powierniczy Konwencji o międzynarodowym
handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków
zagrożonych wyginięciem – CITES (25,9 tys. USD)84.
Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych
w sprawie zmian klimatu
United Nations Framework Convention
on Climate Change – UNFCCC
http://unfccc.int
Konwencja uchwalona została w 1992 roku podczas
Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro i jest jedną z ważniejszych
umów ekologicznych formułujących podstawy międzynarodowych działań w zwalczaniu skutków globalnego
ocieplenia klimatu. Celem konwencji jest doprowadzenie do ustabilizowania poziomu koncentracji gazów
cieplarnianych w atmosferze, aby zapewnić minimalną
szkodliwość wpływu człowieka na klimat. Najwyższym
organem Konwencji jest Konferencja Stron Konwencji
(COP), której sesje odbywają się raz w roku i mają na
celu ustanawianie reguł wdrażania UNFCCC. W dniach
1–12 grudnia 2008 roku w Poznaniu odbyła się XIV
Konferencja Stron Konwencji w sprawie zmian klimatu
81
82
83
84
http://www.unep.org/PDF/UNEPOrganizationProfile.pdf
http://www.unep.org/champions/
http://www.unep.org/themes/ozone/?page=home
http://www.cites.org/eng/disc/sec/index.shtml , http://www.cites.org/eng/disc/
funds/CT_EN.pdf
(COP14) oraz IV sesja Spotkania Stron Protokołu z Kioto.
Minister środowiska prof. Maciej Nowicki pełnił funkcję
przewodniczącego XIV Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu od 1 grudnia 2008 roku do
rozpoczęcia kolejnej konferencji w Kopenhadze (COP 15,
grudzień 2009 r.).
W 2009 roku Polska przekazała do budżetu ogólnego
organizacji ponad 136 tys. USD ze środków Ministerstwa Środowiska85 oraz wpłatę w wysokości 40,5 tys.
USD na utrzymanie administrowanego przez UNFCCC
Międzynarodowego Dziennika Transakcji (ITL)86 ze
środków Krajowego Administratora Systemu Handlu
Uprawnieniami do Emisji (KASHUE)87.
Światowa Organizacja Meteorologiczna
World Meteorological Organization – WMO
http://www.wmo.int
WMO powstała na bazie działającej od 1873 roku
Międzynarodowej Organizacji Meteorologicznej. Misją organizacji, która od 1950 roku należy do systemu Narodów
Zjednoczonych, jest współpraca służb meteorologicznych
z całego świata. WMO wspiera tworzenie sieci wymiany,
przetwarzania i standaryzacji danych z dziedziny meteorologii, klimatologii, hydrologii i geofizyki, finansuje szkolenia i badania naukowe, a także promuje wykorzystanie obserwacji meteorologicznych w rolnictwie, lotnictwie
i transporcie morskim. Do WMO należy obecnie 189
państw i terytoriów członkowskich.
W 2009 roku Polska wpłaciła ponad 300 tys. CHF z tytułu
składki członkowskiej (wpłata Ministerstwa Środowiska).88
Organizacja Narodów Zjednoczonych
ds. Oświaty, Nauki i Kultury
United Nations Educational, Scientific and Cultural
Organization – UNESCO
http://www.unesco.org
http://www.unesco.pl
Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Oświaty, Nauki
i Kultury została powołana w 1945 roku. Jej celem jest
koordynacja międzynarodowej współpracy w zakresie edukacji, nauki i kultury. UNESCO aktywizuje rządy państw
i lokalne społeczności do ochrony dziedzictwa kulturowego
i naturalnego będącego wspólnym dobrem ludzkości,
a także do budowania dialogu między kulturami i cywilizacjami z poszanowaniem praw człowieka i zasad demokracji. Najbardziej rozpoznawalną inicjatywą UNESCO jest
Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego, na której
umieszczonych jest obecnie 911 obiektów89 z całego
świata (34 spośród tych obiektów wpisanych jest zarazem
na Listę Dziedzictwa Zagrożonego90).
85 Według wytycznych DAC OECD 61% kwot wpłaconych na UNFCCC stanowi
oficjalną pomoc rozwojową.
86 Elektroniczny system ewidencjonowania, który na bieżąco śledzi zezwolenia
emisyjne CO2 wydawane przez ONZ państwom, które podpisały Protokół
z Kioto: http://unfccc.int/kyoto_protocol/registry_systems/itl/items/4065.php
87 http://www.kashue.pl/
88 Według wytycznych DAC OECD 4% tej kwoty stanowi oficjalną pomoc rozwojową.
89 http://whc.unesco.org/uploads/activities/documents/activity-554-20.pdf
90 http://whc.unesco.org/pg.cfm?CID=86&l=EN
Raport roczny 2009
W 2009 roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wpłaciło składkę członkowską w wysokości 15,8
tys. USD.91
W 1956 roku powstał Polski Komitet ds. UNESCO, który ma
status organu doradczego Rady Ministrów. Przy komitecie
działają komisje do spraw edukacji, nauk ścisłych, kultury,
informacji oraz nauk społecznych. Komitet jest instytucją
finansowaną ze środków budżetowych przyznawanych
przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych. W 2009 roku na
ten cel przekazano 1,228 mln PLN (kwota ta nie jest wliczana
do oficjalnej pomocy rozwojowej).
Światowa Organizacja Własności Intelektualnej
World Intellectual Property Organization – WIPO
Biuro Narodów Zjednoczonych
ds. Narkotyków i Przestępczości
United Nations Office on Drugs and Crime – UNODC
http://www.unodc.org
Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości zostało powołane w 1997 roku do zwalczania
nielegalnego obrotu narkotykami, przestępczości zorganizowanej i terroryzmu. Struktura organizacji składa się
z czterech pionów: operacyjnego, analitycznego, prawnego
i administracyjnego.
Polska przekazała wpłatę w wysokości 100 tys. EUR
z przeznaczeniem na projekt walki z przestępczością,
korupcją i narkotykami w Afganistanie (wpłata MSZ).95
http://www.wipo.int
WIPO działa od 1974 roku jako wyspecjalizowana agencja
Narodów Zjednoczonych, której celem jest ochrona i promocja własności intelektualnej. Do organizacji należą 184
państwa członkowskie z całego świata. W 1996 roku
w związku z narastającą potrzebą ochrony własności intelektualnej w wymianie międzynarodowej zawarto umowę o współpracy między WIPO a Światową Organizacją
Handlu (WTO). WIPO prowadzi Centrum Mediacji i Arbitrażu, które rozstrzyga międzynarodowe spory między prywatnymi podmiotami. W 2009 roku Centrum rozpatrywało
2107 sporów.
W 2009 roku Polska przekazała za pośrednictwem MKiDN
składkę członkowską w wysokości 34 tys. CHF.92
Międzynarodowa Unia Telekomunikacji
International Telecommunication Union – ITU
http://www.itu.int
Międzynarodowa Unia Telekomunikacji jest agencją
Narodów Zjednoczonych, której celem jest współpraca
międzynarodowa w dziedzinie telekomunikacji, dbałość
o rozwój nowych technologii, a także standaryzacja i poprawa
jakości usług na rynku telekomunikacyjnym. Organizacja
została założona w roku 1865, do Systemu NZ należy od
1947 roku i jest najstarszą międzynarodową organizacją
na świecie. ITU skupia 191 państw członkowskich oraz
ponad 700 firm i instytucji.
Polska przekazała składkę w wysokości 318 tys. CHF
(wpłata Ministerstwa Infrastruktury).93
Światowy Związek Pocztowy
Universal Postal Union – UPU
http://www.upu.int
Światowy Związek Pocztowy został utworzony w 1874 roku
w Szwajcarii. Od 1948 roku działa jako wyspecjalizowana
agencja Narodów Zjednoczonych, której zadaniem jest
pomoc techniczna i rozwój sektora usług pocztowych,
ustalanie międzynarodowych standardów w tej dziedzinie
oraz koordynowanie współpracy między państwami
członkowskimi.
Ministerstwo Infrastruktury wpłaciło składkę w wysokości
210 tys. CHF.94
91 Według wytycznych DAC OECD 60% tej kwoty stanowi oficjalną pomoc rozwojową
92 Według wytycznych DAC OECD 3% tej kwoty stanowi oficjalną pomoc rozwojową.
POZOSTAŁE WPŁATY
Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża
International Committee of the Red Cross – ICRC
http://www.icrc.org
Misją Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża
jest ochrona życia i godności ludzkiej, pomoc ofiarom
wojen, konfliktów i klęsk żywiołowych oraz łagodzenie
skutków sytuacji kryzysowych. ICRC jest niezależną
i bezstronną organizacją, która działa od 1863 roku
i trzykrotnie była uhonorowana Nagrodą Nobla: w 1917
i 1944 roku, w uznaniu jej działalności w czasie dwóch
wojen światowych, i ponownie w 1963 roku, wraz z Międzynarodową Federacją Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża
i Czerwonego Półksiężyca, z okazji 100-lecia Ruchu.
W 2009 roku ICRC był obecny w ponad 80 krajach świata,
a budżet organizacji wyniósł 977 mln USD.96
Ministerstwo Zdrowia przekazało do ICRC dobrowolną
składkę w wysokości 329 tys. CHF, a Ministerstwo Spraw
Zagranicznych zasiliło budżet ogólny organizacji kwotą
250 tys. USD.
Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju
Organisation for Economic Co-operation
and Development – OECD
http://www.oecd.org
OECD powstała w 1961 roku jako sukcesorka Organizacji
Europejskiej Współpracy Gospodarczej (OEEC). Misją
OECD jest wspieranie zrównoważonego rozwoju gospodarczego, stabilności finansowej, wzrostu międzynarodowej
wymiany handlowej i standardów życia na całym świecie.
Organizacja stanowi forum współpracy, wymiany informacji i doświadczeń; obecnie skupia 31 najbardziej rozwiniętych i demokratycznych państw świata, które mają
takie same prawa bez względu na różnicę w potencjale
gospodarczym i wielkości wnoszonych składek.
93 http://www.oecd.org/dataoecd/36/16/31724727.pdf
Według wytycznych DAC OECD 18% tej kwoty stanowi oficjalną pomoc rozwojową.
94 http://www.oecd.org/dataoecd/36/16/31724727.pdf
Według wytycznych DAC OECD 16% tej kwoty stanowi oficjalną pomoc rozwojową.
95 http://www.unodc.org/afghanistan/en/about-unodc-afghanistan.html
96 http://www.icrc.org/Web/Eng/siteeng0.nsf/htmlall/section_annual_report_2009/$File/
icrc-annual-report-2009-facts-figures.pdf
43
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
W ramach OECD działa Komitet Pomocy Rozwojowej
(Development Assistance Committee, DAC), który
opracowuje wytyczne, prowadzi statystyki i jest forum
międzynarodowego dialogu na temat współpracy rozwojowej.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych przekazało 50 tys. EUR
na Program konkurencyjności Eurazja skierowany do
państw Azji Środkowej, południowego Kaukazu i Ukrainy97
oraz ponad 72 tys. EUR na działania Centrum Rozwoju
OECD.98
Partnerstwo na rzecz Demokratycznego Rządzenia
Partnership for Democratic Governance – PDG
http://www.oecd.org/pdg
Wspólna inicjatywa Organizacji Współpracy Gospodarczej
i Rozwoju oraz Programu Narodów Zjednoczonych ds.
Rozwoju, której celem jest wspieranie państw rozwijających się i przechodzących transformację w budowaniu
samorządności i wzmacnianiu instytucji demokratycznych.
W 2009 roku MSZ przekazało 50 tys. EUR na program
doradczy dla Gruzji Advisory Services to Support the Ministry
of Finance of Georgia in Donor Coordination.99
Partnerstwo dla Pokoju NATO
North Atlantic Treaty Organization Partnership
for Peace – NATO/PfP
http://www.nato.int/pfp
Program Partnerstwo dla Pokoju zainaugurowano w styczniu
1994 roku jako podstawowy instrument kształtujący
współpracę NATO z państwami partnerskimi. Współpraca
dotyczy wsparcia konkretnych projektów demilitaryzacji
oraz projektów reformy systemu obronnego 27 państw
partnerskich, m.in. Albanii, Armenii, Azerbejdżanu, Białorusi, Gruzji, Kazachstanu, Kirgistanu, Mołdowy, Byłej
Jugosłowiańskiej Republiki Macedonii, Tadżykistanu,
Turkmenistanu, Ukrainy oraz Uzbekistanu.
Polska podpisała dokument ramowy Partnerstwa dla Pokoju
2 lutego 1994 roku.
Polska przekazała 50 tys. EUR na Centrum Rekonwersji
„Chmielnicki” na Ukrainie oraz 10 tys. EUR na fundusz
na rzecz zapobiegania korupcji w sektorze obronnym
i zwiększenie przejrzystości procedur oraz demokratycznej,
cywilnej kontroli nad siłami zbrojnymi.100
Post-operacyjny fundusz pomocy humanitarnej
NATO/ISAF
Post-operations Humanitarian Relief Fund
– POHRF/NATO
Fundacja Sue Ryder. Projekt: Rehabilitacja medyczna na obszarach wiejskich, Malawi
44
http://www.nato.int/isaf/topics/factsheets/factsheet-pohrf.pdf
http://www.isaf.nato.int/
Zadaniem Międzynarodowych Sił Wspierania Bezpieczeństwa (International Security Assistance Force – ISAF)
jest pomoc w odbudowie Afganistanu, wspieranie reformy
sektora bezpieczeństwa, procesu rozbrojenia i demobilizacji oddziałów lokalnych przywódców. W ramach ISAF
działa specjalny fundusz świadczący pomoc humanitarną
na rzecz afgańskiej ludności, która ucierpiała wskutek
działań wojennych (Post-operations Humanitarian Relief
Fund – POHRF).
Polska przekazała 100 tys. EUR na pomoc humanitarną
realizowaną za pośrednictwem Funduszu (wpłata MSZ).
97
http://www.oecd.org/document/24/0,3343,en_2649_40340912_41641816_1_1_1
_1,00.html
98 http://www.oecd.org/department/0,3355,en_2649_33731_1_1_1_1_1,00.html
99 http://www.oecd.org/dataoecd/43/7/44299014.pdf
100 http://www.nato.int/cps/en/SID-CAF39F79-EB8CAEDF/natolive/topics_50083.
htm?selectedLocale=en
Stowarzyszenie Solidarności Globalnej. Projekt: Ku integracji
– akademia wolontariatu i inicjatyw społecznych na rzecz
uchodźców wewnętrznych i innych grup wykluczonych, Gruzja
Raport roczny 2009
Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji
International Organization for Migration – IOM
Europejski Uniwersytet Humanistyczny
European Humanities University – EHU
http://www.ehutrustfund.org/en/
http://en.ehu.lt/
Europejski
Uniwersytet
Humanistyczny
rozpoczął
działalność w Mińsku w 1992 roku, jednak decyzją władz
Białorusi został zamknięty w 2004 roku. Rok później
wznowił działalność jako białoruski uniwersytet na
uchodźstwie z siedzibą w Wilnie. Misją EHU jest kształcenie
przyszłych liderów społeczeństwa białoruskiego. Uczelnia
oferuje im wysokiej jakości studia na poziomie licencjackim
i magisterskim w dziedzinie nauk humanistycznych, m.in.
prawa międzynarodowego, politologii i europeistyki, dziennikarstwa, a także historii i dziedzictwa kulturowego
Białorusi.
Polska przekazała na Fundusz Powierniczy EHU z siedzibą
w Kopenhadze kwotę 220 tys. PLN.
http://www.iom.int
Międzynarodowa Organizacja do Spraw Migracji została
powołana w 1951 roku. Misją IOM jest zarządzanie migracjami, międzynarodowa i regionalna współpraca na rzecz
rozwiązywania problemów migracyjnych, świadczenie
pomocy humanitarnej dla migrantów, w tym uchodźców
i przesiedleńców wewnętrznych, oraz promowanie praw
człowieka. W 2009 roku organizacja skupiała 127 państw
członkowskich, a jej budżet wyniósł ponad miliard dolarów.101 IOM prowadzi projekty mające na celu m.in. zwalczanie procederu handlu ludźmi, integrację i reintegrację
migrantów oraz promowanie pozytywnego wpływu
procesów migracji na społeczny i gospodarczy rozwój
świata. W 2009 roku MSWiA przekazało do IOM składkę
członkowską w wysokości 207,5 tys. CHF oraz dobrowolne wpłaty w wysokości 35 tys. EUR na realizację projektów skierowanych do przesiedleńców wewnętrznych
i uchodźców czeczeńskich w Gruzji.
Międzynarodowy Ośrodek ds.
Rozwoju Polityki Migracyjnej
International Centre for Migration Policy
Development – ICMPD
http://www.icmpd.org
Ośrodek powstał w maju 1993 roku w celu opracowania
i wdrożenia długoterminowej strategii kontrolowania
zjawiska migracji do krajów europejskich. Misją ICMPD
jest międzynarodowa współpraca w zakresie polityki
migracyjnej, zwalczanie problemów migracji u podstaw,
harmonizacja środków kontroli wjazdu oraz koordynacja postępowania wobec cudzoziemców, uchodźców
i azylantów.
W 2009 roku Polska przekazała do ICMPD składkę
członkowską w wysokości ponad 24 tys. EUR, a także
dwie składki dobrowolne: na rozwój, wdrożenie i utrzymanie interaktywnej mapy wschodnich szlaków migracyjnych w ramach instrumentu „i-Map”102 (30 tys. EUR)
oraz na projekt Enhancing Return to Georgia Operationally 103 (4 tys. EUR).
Międzynarodowa Rada ds.
Roślinnych Zasobów Genowych
International Plant Genetic Resources
Institute (IPGRI) – Bioversity International
http://www.bioversityinternational.org
http://www.ecpgr.cgiar.org
Misją Międzynarodowej Rady ds. Roślinnych Zasobów
Genowych są badania i ochrona różnorodności biologicznej
na całym świecie, zrównoważony rozwój terenów wiejskich
i bezpieczeństwo żywnościowe.
Polska jest członkiem Europejskiego Programu Kooperacyjnego ds. Zasobów Genetycznych Roślin (ECPGR) i z tego
tytułu Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wpłaciło
w 2009 roku składkę członkowską w wysokości 11 tys. EUR.
Europejska i Śródziemnomorska Organizacja
Ochrony Roślin
European and Mediterranean Plant Protection
Organization – EPPO
http://www.eppo.org
EPPO jest regionalną organizacją ochrony roślin, która
zajmuje się współpracą w dziedzinie badań nad szkodnikami i chorobami roślin oraz produktów roślinnych, sposobami ich zwalczania, wymianą informacji oraz ujednolicaniem przepisów i świadectw fitosanitarnych. Polska
należy do organizacji od 1958 roku. W 2009 roku Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazało do EPPO kwotę
62,5 tys. EUR w ramach składki członkowskiej.
101 http://www.iom.int/jahia/webdav/shared/shared/mainsite/about_iom/en/
council/99/MC_2294.pdf
102 http://www.icmpd.org/fi leadmin/ICMPD-Website/ICMPD_General/What_is_
the_Interactive_Map.pdf
103 ht tp://w w w.icmpd.org/692.html?& no_cache=1&t x _icmpd_ pi1[ar ticle]
=1387&tx_icmpd_pi1[page]=1389
45
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
POMOC
HUMANITARNA
Ośrodek Badania Młodzieży, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych UW. Projekt: St. Philip's School Mathare: pomoc i rozwój potencjału, Kenia
46
Polska od lat przekazuje pomoc humanitarną w celu
ratowania i ochrony życia ludzi w czasie klęsk i katastrof
spowodowanych warunkami naturalnymi lub wywołanymi
działalnością człowieka. Pomoc udzielana jest zarówno
poprzez wpłaty do międzynarodowych instytucji realizujących w sposób ciągły działania o charakterze humanitarnym, jak i ad hoc, w odpowiedzi na apele w związku
z kryzysami humanitarnymi. Największe środki na pomoc
humanitarną przekazywane są od 2004 roku w ramach
składki członkowskiej do budżetu ogólnego UE na działania ECHO (22 mln EUR w 2009 roku)104. Polska jako
członek UE uczestniczy w pracach grupy roboczej Rady
UE ds. Pomocy Humanitarnej i Żywnościowej (COHAFA)
oraz w pracach Komitetu ds. Pomocy Humanitarnej (HAC).
104 http://ec.europa.eu/echo/index_en.htm. Więcej informacji w rozdziale „Pomoc
rozwojowa w ramach UE”.
Raport roczny 2009
W końcu 2007 roku na forum Unii Europejskiej przyjęto
Europejski konsensus w sprawie pomocy humanitarnej,105
który jest zapisem wspólnej wizji państw członkowskich
i całej Wspólnoty w dziedzinie świadczenia pomocy
humanitarnej na rzecz państw trzecich. Pomoc humanitarna UE obejmuje działania, których celem jest ratowanie
i ochrona życia w sytuacji kryzysu humanitarnego, oraz
działania służące ułatwianiu lub uzyskiwaniu dostępu
do ludzi znajdujących się w potrzebie i służące swobodnemu przekazywaniu pomocy. W dokumencie podkreślono
zasadniczą, koordynacyjną rolę Organizacji Narodów
Zjednoczonych, w szczególności Biura ds. Koordynacji
Pomocy Humanitarnej (OCHA).
Przyjmując ów konsensus, kraje UE zobowiązały się
do przestrzegania Reguł dobrego świadczenia pomocy
humanitarnej (Good Humanitarian Donorship, GHD)
uzgodnionych w 2003 roku w Sztokholmie w gronie
reprezentantów państw-donatorów, przedstawicieli agend
Narodów Zjednoczonych, organizacji pozarządowych oraz
Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca.106 Dokument ten kładzie nacisk na
konieczność respektowania i promowania humanitaryzmu, neutralności, bezstronności, adekwatności działań
pomocowych do zaistniałej sytuacji, a także niezależności
świadczenia pomocy humanitarnej od jakichkolwiek politycznych, gospodarczych czy militarnych celów donatorów.
W polskim systemie pomocy humanitarnej ważną rolę
pełni Ministerstwo Spraw Zagranicznych, które w 2009
roku zaplanowało środki w wysokości 6 mln PLN na pomoc humanitarną i pomoc żywnościową.107 Kryteriami
wyboru programów wsparcia były rzeczywiste potrzeby
w poszczególnych krajach i regionach.
W 2009 roku MSZ zaangażowało się w udzielanie pomocy
humanitarnej dla następujących państw: Autonomii
Palestyńskiej, Gruzji, Kenii, Filipin, Wietnamu, Indonezji,
Pakistanu i Afganistanu. Pomocy udzielano za pośrednictwem sieci międzynarodowych instytucji i funduszy
dysponujących rozbudowaną strukturą dystrybucji pomocy, dzięki czemu mogła ona szybko dotrzeć do osób
potrzebujących. Ponadto Ambasada RP w Bangkoku zrealizowała projekt na rzecz uchodźców z Birmy/Myanmaru
w Tajlandii, a placówka dyplomatyczna w Damaszku zrealizowała projekt na rzecz irackich uchodźców w Syrii.108
GRUZJA
W nocy z 7 na 8 września 2009 roku w wysokogórskim
regionie Racza na północy kraju wystąpiło trzęsienie ziemi o sile 6,2 w skali Richtera. Do największych zniszczeń
doszło w miejscowościach Sachkhere i Oni. Według
danych Ministerstwa ds. Uchodźców i Przesiedleń zniszczeniu uległo ponad 1400 budynków mieszkalnych,
z czego ponad połowa w stopniu znacznym. Ambasada
RP w Tbilisi zakupiła śpiwory i namioty dla najbardziej
poszkodowanych, które zostały rozdysponowane we
współpracy z Caritas Gruzja i władzami regionu. Wartość
przekazanej pomocy to 40 tys. EUR.
KENIA
W następstwie długotrwałej suszy w Kenii nastąpił drastyczny spadek produkcji żywności, który według danych
rządowych spowodował zagrożenie głodem 10 milionów
osób.110 Do dramatycznej sytuacji wewnętrznej w Kenii
przyczyniły się także światowy kryzys finansowy, wysoka
zachorowalność ludności na HIV/AIDS oraz duża liczba
osób przesiedlonych po wewnętrznych konfliktach z roku
2008. W odpowiedzi na apel Kenijskiego Czerwonego
Krzyża MSZ przekazało środki w wysokości 300 tys. PLN
na zakup żywności oraz poprawę dostępu do wody pitnej
i opieki medycznej na terenach dotkniętych suszą.
FILIPINY
26 września 2009 roku w Filipiny uderzył tajfun Ketsana,
a ulewne deszcze spowodowały powódź i masowe przesiedlenia ludności, głównie z terenów miejskich i ich
obrzeży. Najbardziej ucierpiała północna część kraju –
wyspa Luzon, na której położona jest stolica kraju Manila.
Szacuje się, że wskutek powodzi ucierpiały ponad dwa
miliony ludzi.
W odpowiedzi na apel Światowego Programu Żywnościowego Ministerstwo Spraw Zagranicznych przekazało środki
w wysokości ok. 84 tys. PLN (30 tys. USD) z przeznaczeniem na projekt Emergency Operations in Response to
Tropical Storm Ketsana, Northern Philippines.111
AUTONOMIA PALESTYŃSKA
W następstwie operacji izraelskich sił zbrojnych prowadzonych w Strefie Gazy na przełomie grudnia 2008 i stycznia
2009 roku życie straciło 1393 Palestyńczyków, a ponad
5 tysięcy osób zostało rannych. Około 60 tysięcy schronień uległo zniszczeniu.109 Reagując na apel Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Pomocy Uchodźcom
Palestyńskim na Bliskim Wschodzie (UNRWA), MSZ
przekazało 1 025 000 PLN na pomoc poszkodowanym
mieszkańcom Autonomii Palestyńskiej.
105 http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2008:025:0001:0
012:PL:PDF
106 http://www.goodhumanitariandonorship.org/background.asp
107 Program polskiej pomocy zagranicznej udzielanej za pośrednictwem MSZ
RP w roku 2009. http://www.polskapomoc.gov.pl/files/inne%20dokumenty%20
P D F/ P O M O C % 20 Z AG R A N IC Z N A% 2020 0 9/ P r o g r a m% 20 p o l s k i e j% 20
pomocy%20zagranicznej%202009.pdf
108 Projekty zostały opisane na stronach 77 i 80.
109 http://www.unrwa.org/etemplate.php?id=659
110 http://www.kenyaredcross.org/images/pdf%27s/Kenya_Drought_Operations_
Update_No%20_1%2026.1.pdf
111 http://www.wfp.org/content/emergency-food-assistance-tropical-stormketsana-affected-populations-northern-philippines
47
48
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
WIETNAM
TAJFUN KETSANA
Źródło: http://wwww.reliefweb.int/rw/dbc.nsf/doc108?OpenForm&rc=
3&emid=TC-2009-000205-PHLdoc108?OpenForm&rc=3&emid=TC-2009000205-PHL
Obszar zniszczeń
Kierunek uderzenia
tajfunu
CHINY
Hanoi
LAOS
Morze Filipińskie
WIETNAM
28.09
TAJLANDIA
29.09
26.09
27.09
Manila
KAMBODŻA
Pod koniec września 2009 roku tajfun Ketsana, który
najpierw uderzył w Filipiny, dokonał spustoszeń w 13
prowincjach Wietnamu, zmuszając do ewakuacji ponad
350 tysięcy osób, niszcząc prawie 500 tysięcy domów
i powodując ogromne straty w rolnictwie i rybołówstwie.
Według szacunków trzy miliony ludzi ucierpiało wskutek
tej katastrofy. W uzgodnieniu z Ambasadą RP w Hanoi
Ministerstwo Spraw Zagranicznych przekazało ok. 84 tys. PLN
(30 tys. USD) na pomoc dla ofiar realizowaną na miejscu
przez Wietnamski Czerwony Krzyż.112
25.09
Phnom
FILIPINY
Morze
Penh Południowochińskie
INDONEZJA
Jesienią 2009 roku Sumatrę Zachodnią w Indonezji
nawiedziło silne trzęsienie ziemi. Wstrząsy z 30 września
i 1 października 2009 roku o sile 7,6 i 6,8 w skali Richtera
spowodowały śmierć ponad tysiąca osób i zniszczenie
ponad 250 tysięcy domów. Ucierpiało około 2,5 miliona
ludzi mieszkających na terenach położonych najbliżej
epicentrum wstrząsów, a szacunkowe straty wyniosły
745 mln USD. Ministerstwo Spraw Zagranicznych
w uzgodnieniu z Ambasadą RP w Dżakarcie przekazało
ok. 145 tys. PLN (50 tys. USD) na działania Indonezyjskiego Czerwonego Krzyża.113
BRUNEI
MALEZJA
INDONEZJA
Filipiny, 26.09.2009
ponad 1,8 mln osób ucierpiało, 240 poniosło śmierć, 37 zaginęło,
a 370 tys. znalazło schronienie w 607 centrach ewakuacyjnych
112 http://www.ifrc.org/docs/appeals/annual09/MAAVN00109arn.pdf
113 http://www.ifrc.org/docs/appeals/09/MDRID00413.pdf
Wietnam, 29.09.2009
41 osób zginęło, 10 zaginęło, 60 tys. domów uległo zniszczeniu
Kambodża, 29.09.2009
11 osób poniosło śmierć
WARTOŚĆ POMOCY HUMANITARNEJ UDZIELONEJ PRZEZ MSZ W LATACH 2006–2009 /mln PLN/
Źródło: Opracowanie własne MSZ
6,75
5,56
4,07
3,24
2006
2007
2008
2009
49
Ambasada RP w Tbilisi. Pomoc humanitarna dla regionu Racza, Gruzja
Raport roczny 2009
PAKISTAN
W 2009 roku w następstwie kolejnej fazy konfliktu
w Dolinie Swat w północnym Pakistanie około 700 tysięcy
osób zmuszonych było opuścić swoje domy.114 Ministerstwo Spraw Zagranicznych przekazało 1 347 000 PLN
na konto Międzynarodowego Czerwonego Krzyża (ICRC)
z przeznaczeniem na Pomoc dla IDP’s (Internally
Displaced Persons) w obozach dla uchodźców w PółnocnoZachodniej Prowincji Granicznej Pakistanu.115
W 2009 roku wsparcie uzyskały następujące organizacje,
które prowadzą działalność o charakterze humanitarnym
w sposób ciągły116:
W 2009 roku MSZ zgłosiło kandydaturę pani Janiny
Ochojskiej (prezes zarządu Polskiej Akcji Humanitarnej) na nowego członka Grupy Doradczej Centralnego
Funduszu Narodów Zjednoczonych (CERF). Kandydatura
została zaakceptowana w październiku 2009 roku przez
sekretarza generalnego ONZ Ban Ki-moona. Pani Janina
Ochojska jest obecnie jednym z 16 przedstawicieli agencji
rządowych oraz społeczeństwa obywatelskiego, którzy
służą pomocą w zarządzaniu Funduszem i kreowaniu jego
polityki. Dodatkowe informacje nt. Grupy zamieszczone
są na stronie internetowej:
http://ochaonline.un.org/cerf/CERFAdvisoryGroup/CERFAdvisoryGroup
20092010/tabid/5782/language/en-US/Default.aspx
–– Post-operacyjny fundusz pomocy humanitarnej NATO/
ISAF (POHRF) – 100 tys. EUR na pomoc humanitarną
realizowaną w Afganistanie (wpłata MSZ),
–– Centralny Fundusz Narodów Zjednoczonych ds. Pomocy
w Sytuacjach Kryzysowych (CERF) – 300 tys. USD
(wpłata MSZ)
–– Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża (ICRC) –
250 tys. USD (wpłata MSZ) oraz 329 tys. CHF
ze środków Ministerstwa Zdrowia.
114 http://www.unhcr.org/4a0b03946.html
115 http://www.icrc.org/Web/eng/siteeng0.nsf/htmlall/pakistan-icrc-annual-report2009/$File/icrc-annual-report-2009-pakistan.pdf
116 Wpłaty zostały opisane w części „Pomoc wielostronna”.
50
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
POMOC
DLA UCHODŹCÓW
Zgodnie z zapisami Konwencji dotyczącej statusu uchodźców z 1951 roku uchodźcą jest osoba, która na skutek
uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do
określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest
obywatelem, i nie może lub nie chce z powodu tych obaw
korzystać z ochrony tego państwa, albo która nie ma
żadnego obywatelstwa i znajdując się na skutek podobnych zdarzeń poza państwem swojego dawnego stałego
zamieszkania, nie może lub nie chce z powodu tych obaw
powrócić do tego państwa.117
W Polsce obowiązuje ustawa z 13 czerwca 2003 roku
o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą cudzoziemcowi
nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej
obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych
lub przynależności do określonej grupy społecznej nie
może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Cudzoziemcom zapewnia się także pomoc socjalną i opiekę
medyczną, można także zapewnić im pomoc w dobrowolnym powrocie do kraju, do którego mają prawo wjazdu.118
LICZBA OSÓB, KTÓRYM W OKRESIE 1.01–13.12.2009
NADANO STATUS UCHODŹCY W RP
Źródło: Urząd ds. Cudzoziemców
2%
2%
3%
16%
77%
POZOSTAŁE
SOMALIA
IRAN
BIAŁORUŚ
ROSJA
W toku postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy
bada się, czy spełnione są warunki do uznania za uchodźcę,
a w razie stwierdzenia, że nie są one spełnione – analizuje się możliwość przyznania ochrony uzupełniającej
albo zgody na pobyt tolerowany. Ochrona uzupełniająca
jest udzielana cudzoziemcom, którzy nie kwalifikują się
do uznania za uchodźcę, jednak w przypadku powrotu do
kraju pochodzenia mogliby być narażeni na rzeczywiste
ryzyko doznania poważnej krzywdy (orzeczenie kary
śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub
poniżające traktowanie albo karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające
z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności
cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego
konfliktu zbrojnego). W przypadku odmowy nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej badane
są przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany.
Przesłanki te wiążą się z określonymi normami Konwencji
o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz
Konwencji o prawach dziecka.
W 2009 roku liczba osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy w Polsce wyniosła 10 590 i w porównaniu
z rokiem 2008 wzrosła o ponad 24%. Większość z nich
stanowili obywatele Rosji (54%), głównie z Republiki
Czeczeńskiej, oraz obywatele Gruzji (40%).
Na oficjalną pomoc rozwojową Urząd ds. Cudzoziemców
podległy MSWiA przeznaczył w 2009 roku ponad 30 mln PLN.119
Pomoc objęła m.in. wydatki na zakwaterowanie i wyżywienie w ośrodkach, opiekę medyczną, naukę języka
polskiego, dobrowolną repatriację, a także wypłaty
świadczeń pieniężnych na pokrycie kosztów pobytu cudzoziemców na terytorium Polski we własnym zakresie.
W sumie pomocą objęto obywateli z 55 krajów rozwijających się, którzy ubiegali się o nadanie statusu
uchodźcy w Polsce.120 Najliczniejszą grupę pośród nich
stanowili obywatele Gruzji, na rzecz których sfinansowano
działania pomocowe o wartości 26,47 mln PLN.
Urząd ds. Cudzoziemców dysponuje 18 ośrodkami dla cudzoziemców ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy,
w których w 2009 roku przebywało łącznie 3281 osób,
oraz Domem Dziecka, w którym przebywało 10 osób
małoletnich pozbawionych opieki osób dorosłych odpowiedzialnych za nie zgodnie z prawem lub zwyczajem (stan
z 24 listopada 2009 roku). Wszystkie ośrodki znajdują się
na terenie pięciu województw: podlaskiego, lubelskiego,
mazowieckiego, kujawsko-pomorskiego i śląskiego.121
Urząd współpracuje z Międzynarodową Organizacją do
Spraw Migracji w zakresie realizacji programu dobrowolnych powrotów i realizuje wiele projektów pomocowych na rzecz osób ubiegających się o nadanie statusu
uchodźcy w Polsce.
117 http://www.udsc.gov.pl/files/prawo/KonwencjaDotyczacaStatusuUchodz
cow1951.doc
118 http://www.udsc.gov.pl/files/prawo/ustawa_o_cudzoziemcach_01.09.09.doc
119 Dane Urzędu ds. Cudzoziemców.
120 Oficjalna pomoc rozwojowa dotyczy wydatków podczas pierwszych 12 miesięcy
pobytu cudzoziemców ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy na terenie
kraju przyjmującego.
121 Dane Urzędu ds. Cudzoziemców.
51
Raport roczny 2009
LICZBA OSÓB, KTÓRE W OKRESIE 1.01–13.12.2009
ZŁOŻYŁY WNIOSEK O NADANIE STATUSU UCHODŹCY W RP
Źródło: Urząd ds. Cudzoziemców
Biuro Wysokiego Komisarza
Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców
United Nations Office of the United Nations
High Commissioner for Refugees – UNHCR
http://www.unhcr.org
http://www.unhcr-budapest.org/poland/
3,8%
POZOSTAŁE
ROSJA
39,8%
GRUZJA
54,1%
UNHCR powstało w 1950 roku jako tymczasowa organizacja powołana do rozwiązania problemów uchodźców,
którzy przebywali poza granicami swoich państw w następstwie działań II wojny światowej. Z upływem lat
zjawisko nabrało trwałego i ogólnoświatowego charakteru, stąd potrzeba dalszego istnienia organizacji, której
zadaniem jest obrona praw uchodźców i finansowanie
trwałych, bezpiecznych rozwiązań służącym uchodźcom.
Obecnie UNHCR pomaga ponad 34 milionom uchodźców
i jest jedną z najważniejszych humanitarnych instytucji
na świecie. Organizacja dwukrotnie otrzymała Nagrodę
Nobla – w 1954 roku za przełomowe działania w sferze pomocy dla uchodźców i w 1981 roku za działania
o zasięgu globalnym realizowane bez względu na polityczny wymiar problemów.
W 2009 roku Urząd do Spraw Cudzoziemców podległy
MSWiA sfinansował koszty działania biura warszawskiej
siedziby UNHCR na kwotę 223 tys. PLN.
Ambasada RP w Bangkoku. Projekt: Zakup i dostarczenie dwóch pomieszczeń magazynowych dla uchodźców birmańskich
przebywających w obozach dla uchodźców w Tajlandii
UKRAINA
0,3%
0,6% WIETNAM
ARMENIA
1,4%
52
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
POMOC
FINANSOWA
Na pomoc finansową składają się rządowe kredyty preferencyjne udzielane państwom rozwijającym się i będącym
w okresie transformacji, umorzenia długów oraz wpłaty
na finansowanie wybranych inicjatyw realizowanych przez
międzynarodowe instytucje finansowe. Zgodnie z wytycznymi Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD kredyty udzielane na warunkach preferencyjnych krajom rozwijającym
się i przechodzącym transformację zawierają element
darowizny na poziomie minimum 25%. W ramach grupy
państw OECD ustalono, że kredyty rządowe przeznaczone
na finansowanie eksportu na zasadach preferencyjnych
w formie tzw. pomocy wiązanej (tied aid) są dotowane na
poziomie minimum 35%.122
W Polsce pomoc finansową na rzecz krajów rozwijających
się realizuje Ministerstwo Finansów we współpracy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych. W 2009 roku wartość
pomocy finansowej wyniosła 149 mln PLN, co oznacza
prawie dwukrotny wzrost wydatków na ten cel w stosunku
do roku 2008.
Ministerstwo Finansów dokonało w 2009 roku czterech
wypłat z tytułu umów międzyrządowych dotyczących
kredytów preferencyjnych na pomoc w formie wiązanej.
Chiny otrzymały ponad 107 mln PLN (34,44 mln USD)
z przeznaczeniem na ochronę środowiska, ochronę
zdrowia, oświatę, infrastrukturę, komunikację, górnictwo, przemysł energetyczny, rolnictwo, przetwórstwo
spożywcze, zakup materiałów budowlanych oraz inne
dziedziny uzgodnione przez rządy obu stron (umowa
między rządem RP a rządem ChRL o współpracy
finansowej z 2000 r.). Angoli wypłacono 21,21 mln PLN
(6,82 mln USD) na podstawie umowy z 2006 roku
z przeznaczeniem na edukację. Czarnogóra otrzymała
ponad 2 mln PLN (466 tys. EUR) na inwestycje związane
z modernizacją infrastruktury kolejowej i rolnictwa
(umowa z 2006 r.), a środki w wysokości 1,63 mln PLN
(376 tys. EUR) zostały przekazane Wietnamowi na podstawie umowy z 2008 r. z przeznaczeniem na inwestycje
w przemysł stoczniowy.
W ramach pomocy finansowej Polska wspiera także
działalność międzynarodowych instytucji finansowych,
takich jak Międzynarodowy Fundusz Walutowy czy grupa
Banku Światowego. W 2009 roku na działalność obu
organizacji przekazano ponad 17 mln PLN.
Międzynarodowy Fundusz Walutowy
International Monetary Fund – IMF
http://www.imf.org
http://www.imf.org/external/np/exr/facts/prgf.htm
Fundusz zajmuje się nadzorowaniem i wzmacnianiem
międzynarodowego systemu finansowego, a także
udzielaniem wsparcia technicznego i finansowego krajom
znajdującym się w trudnej sytuacji gospodarczej. Celem
Funduszu jest pomoc w osiągnięciu stabilności makroekonomicznej przez państwa członkowskie oraz ograniczenie ubóstwa. Obecnie do organizacji należy 186 państw.
Polska przekazała 8 mln PLN na rachunek Poverty Reduction
and Growth Facility – Heavily Indebted Poor Countries
administrowany przez MFW z przeznaczeniem na program
oddłużeniowy Liberii.123
122 Porozumienie w sprawie oficjalnie wspieranych kredytów eksportowych z 1978 r.
123 Wpłata na rzecz MFW pochodziła z rezerwy celowej nr 36 nadzorowanej przez MSZ.
DWUSTRONNA I WIELOSTRONNA POMOC FINANSOWA POLSKI W 2009 ROKU /mln PLN/
Źródło: Opracowanie własne MSZ
21,21
8,00
3,73
5,37
1,63
2,02
wypłata transzy kredytu dla Angoli
wypłata transzy kredytu dla Chin
wypłata transzy kredytu dla Czarnogóry
wypłata transzy kredytu dla Wietnamu
Międzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju
Fundusz Powierniczy na rzecz odbudowy Afganistanu
107,07
Międzynarodowy Fundusz Walutowy
53
Ośrodek Badania Młodzieży, Instytut Stosowanych Nauk Społecznych UW.
Projekt: St. Philip's School Mathare: pomoc i rozwój potencjału, Kenia
Raport roczny 2009
Bank Światowy
World Bank
http://www.worldbank.org/
Fundusz Powierniczy
na rzecz Odbudowy Afganistanu
Afghanistan Reconstruction Trust Fund (ARTF)
http://www.worldbank.org/artf
Grupa międzynarodowych instytucji, których celem jest
wspieranie rozwoju gospodarczego, zwalczanie ubóstwa
i poprawa warunków życia mieszkańców krajów rozwijających się poprzez udzielanie pożyczek, kredytów i dotacji na inwestycje w rozwój sektora edukacji, ochrony
zdrowia, administracji publicznej, infrastruktury, sektora
prywatnego, rolnictwa, ochrony środowiska i gospodarowania zasobami naturalnymi oraz świadczenie pomocy
technicznej. W skład grupy wchodzą Międzynarodowy
Bank Odbudowy i Rozwoju (IBRD) i Międzynarodowe
Stowarzyszenie Rozwoju (IDA) skupiające odpowiednio
186 i 169 państw członkowskich, a także Wielostronna
Agencja Gwarancji Inwestycji (MIGA), Międzynarodowa
Grupa Finansowa (IFC) oraz Międzynarodowe Centrum
Rozwiązywania Sporów Inwestycyjnych (ICSID).
Międzynarodowe Stowarzyszenie Rozwoju
International Development Association – IDA
Utworzony z inicjatywy Banku Światowego w 2002 roku
w celu wspierania rządu Afganistanu w procesie odbudowy
kraju. Od powstania do kwietnia 2009 roku 30 donatorów
przekazało na rzecz ARTF środki w wysokości 3 mld USD,
które wykorzystano na programy rozwoju obszarów
wiejskich i rolnictwa, inwestycje w infrastrukturę, rozwój społeczny, reformę administracji, budowę instytucji
publicznych oraz wzmocnienie pozycji rządu centralnego.
Fundusz jest administrowany przez Bank Światowy
i zarządzany we współpracy z Islamskim Bankiem Rozwoju
(IDB), Azjatyckim Bankiem Rozwoju (ADB), Misją Wsparcia Narodów Zjednoczonych w Afganistanie (UNAMA)
oraz Programem Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju
(UNDP).
W 2009 roku Polska przekazała ARTF środki w wysokości
1 200 000 USD (wpłata pochodziła z rezerwy celowej
nr 36 nadzorowanej przez MSZ).
http://www.worldbank.org/ida
Stowarzyszenie należy do grupy Banku Światowego,
a jego misją jest zmniejszenie ubóstwa i społecznych
nierówności poprzez udzielanie nieoprocentowanych kredytów i dotacji na programy stymulujące wzrost gospodarczy w 79 najbiedniejszych państwach świata.
Ministerstwo Finansów dokonało w 2009 roku wpłat
do IDA z tytułu 13 i 15 Uzupełnienia Funduszy w wysokości
4 936 000 PLN (1 035 800 SDR124) oraz z tytułu Wielostronnej inicjatywy na rzecz redukcji długów (Multilateral
Debt Relief Initiative, MDRI) w wysokości 430 tys. PLN.
W 2009 roku nie dokonano żadnych redukcji zadłużeń
krajów-biorców oficjalnej pomocy rozwojowej mających
zaległe zobowiązania wobec Polski, wśród których
pozostają nadal Irak, Kambodża, Koreańska Republika
Ludowo-Demokratyczna, Kuba, Mongolia, Mozambik oraz
Sudan.125
124 SDR (XTR) – międzynarodowa jednostka rozrachunkowa stosowana przez MFW.
125 Dane Ministerstwa Finansów.
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
POMOC
TECHNICZNA
/STYPENDIA, STAŻE, SZKOLENIA, DORADZTWO, WOLONTARIAT/
Dom Spotkań im. Angelusa Silesiusa.
Projekt: Wolontariat w programie zrównoważonego rozwoju regionu Imereti, Gruzja
54
Zgodnie z wytycznymi Komitetu Pomocy Rozwojowej
OECD pomoc techniczna polega na przekazywaniu know-how krajom rozwijającym się126. Polska od lat finansuje
studia, stypendia, szkolenia i staże dla obywateli państw-biorców oficjalnej pomocy rozwojowej, zapewnia wsparcie eksperckie, realizuje projekty badawcze i zleca opracowywanie analiz.
Najważniejszym elementem współpracy technicznej
w Polsce są rządowe programy stypendialne nadzorowane przez Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany
Międzynarodowej podległe Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Według danych BUWiWM w 2009 roku
naukę pobierało 4337 studentów oraz 417 doktorantów
i stażystów długoterminowych. Najliczniejszą grupę
stanowili obywatele Białorusi (1581) i Ukrainy (1392),
a także Kazachstanu (534), Wietnamu (152), Albanii (85),
Uzbekistanu (56) i Mołdowy (55). Szacunkowe koszty
kształcenia studentów z krajów rozwijających się wyniosły
ponad 33 mln PLN, a wartość wypłaconych przez MNiSW
stypendiów to ponad 17 mln PLN. W kwotach tych zawarte są koszty funkcjonowania Programu stypendialnego im. Konstantego Kalinowskiego, realizowanego
od 2006 roku na rzecz studentów z Białorusi. Program
nadzorowany jest przez Studium Europy Wschodniej UW.
Umożliwia on naukę na polskich uczelniach osobom, które
z przyczyn politycznych nie mogą studiować na rodzimych
uczelniach.127 Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
przekazało dodatkowe środki w wysokości 300 tys. PLN
na realizację dydaktycznej części Programu im. K. Kalinowskiego oraz ponad 200 tys. PLN na kontynuację projektu pomocowego dla młodych naukowców z państw
powstałych po rozpadzie ZSRR.
Dodatkowe stypendia dla obywateli państw rozwijających
się finansują Ministerstwo Zdrowia oraz Ministerstwo
Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W 2009 roku 110
osób odbyło studia, staże podyplomowe, studia doktoranckie oraz szkolenia specjalizacyjne w jednostkach
nadzorowanych przez ministra zdrowia. Koszt stypendiów
wypłaconych przez Ministerstwo Zdrowia wyniósł prawie
700 tys. PLN, a najliczniejszą grupę beneficjentów
stanowili obywatele Białorusi (51 osób).
Minister kultury i dziedzictwa narodowego przeznaczył
ponad 90 tys. PLN na stypendia dla obywateli z państw-biorców oficjalnej pomocy rozwojowej studiujących na
uczelniach podległych ministerstwu. MKiDN sfinansowało
ponadto udział twórców z Armenii, Białorusi i Ukrainy
126 http://www.oecd.org/dataoecd/28/62/38429349.pdf
127 http://www.studium.uw.edu.pl/?id=91&
Raport roczny 2009
w programie „Gaude Polonia” realizowanym przez Narodowe Centrum Kultury.128 Program umożliwia młodym
twórcom oraz tłumaczom literatury polskiej z krajów
Europy Środkowo-Wschodniej poznanie współczesnej
kultury polskiej oraz doskonalenie warsztatu. Program
„Gaude Polonia” uzupełnił działania Ministerstwa Nauki
i Szkolnictwa Wyższego, które w 2009 roku skierowało
37 specjalistów w dziedzinie języka polskiego do pracy
w ośrodkach akademickich w krajach rozwijających się.
Od 1995 roku działa Międzynarodowa Podyplomowa
Letnia Szkoła „Akademia Nieświeska", która kształci
absolwentów szkół wyższych z krajów Europy Środkowo-Wschodniej zawodowo zajmujących się ochroną i konserwacją zabytków.129 Kursy szkoleniowe odbywają się
w cyklach dwuletnich w Polsce i na Białorusi, a partnerami programu są Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji
Zabytków oraz Państwowy Białoruski Uniwersytet Kultury
i Sztuki w Mińsku. W 2009 roku ukończono XIV edycję
programu i równocześnie rozpoczęto XV edycję, w której
udział wzięło 18 słuchaczy z Białorusi i Ukrainy. Koszt programu wyniósł ponad 60 tys. PLN.
Ważnym elementem współpracy technicznej są projekty
finansowane przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych
w ramach programu Polska pomoc kwalifikujące się
w całości bądź w części jako pomoc techniczna. W 2009
roku realizowały je organizacje pozarządowe oraz jednostki
samorządu terytorialnego i administracji rządowej we
współpracy z instytucjami i organizacjami z krajów partnerskich. Dodatkowo MSZ zrealizowało własne projekty,
których przykładem jest piąta edycja szkolenia dla młodych
dyplomatów z krajów rozwijających się zorganizowana we
współpracy z Akademią Dyplomatyczną Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. W szkoleniu uczestniczyli
pracownicy służby zagranicznej z Afganistanu, Armenii,
Azerbejdżanu, Białorusi, Gruzji, Kazachstanu, Kirgistanu,
Mołdowy, Turkmenistanu oraz Ukrainy. Program szkoleń
zawierał najważniejsze aspekty polityki międzynarodowej
ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień dotyczących
Partnerstwa Wschodniego, integracji z Unią Europejską,
bezpieczeństwa międzynarodowego oraz polskich doświadczeń w zakresie transformacji ustrojowej i demokratyzacji. Uczestnicy mieli możliwość zapoznania się z praktycznymi aspektami pracy departamentów terytorialnych
MSZ, w tym poznania polityki RP wobec państw, które
reprezentują.
Kolejnym projektem zrealizowanym przez Departament
Współpracy Rozwojowej MSZ było szkolenie SENSE
(Strategic Economic Needs and Security Exercise)
dla przedstawicieli wysokiego szczebla administracji
państwowej Białorusi. Projekt SENSE przeznaczony jest
dla uczestników z krajów niestabilnych, stojących u progu
przemian ustrojowych, gospodarczych i społecznych,
a jego realizacja wymagała uzyskania licencji amerykańskiego Institute for Defense Analyses (IDA)130. Głównym
celem szkolenia było wzmocnienie administracji rządowej
Białorusi, promowanie reform oraz zasad dobrego rządzenia na szczeblu krajowym i lokalnym. Zajęcia odbywały się
w salach Centrum Symulacji i Komputerowych Gier Wojennych Akademii Obrony Narodowej. Projekt wpisał się
w działania Polski realizowane na rzecz krajów objętych
inicjatywą Partnerstwa Wschodniego.
Od dwóch lat ważnym elementem pomocy technicznej
MSZ jest programu Wolontariat – polska pomoc, który
umożliwia bezpośrednie zaangażowanie obywateli w pomoc kierowaną do mieszkańców krajów rozwijających
się. W 2009 roku w ramach drugiej edycji programu 25
wolontariuszy realizowało projekty w sześciu krajach
Ameryki Łacińskiej (w Boliwii, Ekwadorze, Gwatemali,
Kostaryce, Meksyku i Peru), w sześciu krajach na kontynencie afrykańskim (w Etiopii, Ghanie, Mauretanii,
Nigrze, Tanzanii i Zambii), a także w Azji (w Bangladeszu
i Tadżykistanie) oraz w Gruzji na Zakaukaziu. Praca
wolontariuszy trwa od 3 do 6 miesięcy; polega m.in. na
rehabilitacji osób niepełnosprawnych i edukacji zdrowotnej, opiece nad dziećmi, edukacji ekologicznej, edukacji
rozwojowej i różnego typu szkoleniach131.
W 2009 roku Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli132 rozpoczął realizację pilotażowego projektu pt.
„Liderzy inicjatyw oświatowych”, który był odpowiedzią
na zgłaszane przez stronę ukraińską potrzeby związane
z podnoszeniem jakości pracy szkół, rozwojem zawodowym nauczycieli oraz wyrównywaniem szans edukacyjnych. W ramach trzyletniego projektu zaplanowano
przygotowanie dwóch grup nauczycieli-konsultantów
oraz jednej grupy pracowników administracji oświatowej,
którzy współpracując ze sobą, będą wprowadzać zmiany
edukacyjne w szkołach, a także diagnozować i planować
działania związane z rozwojem zawodowym nauczycieli.
Pierwsza faza projektu została zrealizowana ze środków
MSZ w ramach programu pomocy zagranicznej na rok
2009.
Uzyskanie przez Polskę i Ukrainę w kwietniu 2007 roku
prawa do organizacji mistrzostw Europy w piłce nożnej
EURO 2012 stało się impulsem do uruchomienia projektów m.in. z dziedziny rozwoju turystyki. W 2009 roku
Polska Agencja Rozwoju Turystyki S.A. we współpracy
z Narodowym Biurem Turystyki Ukrainy zrealizowała projekt dotyczący planowania rozwoju turystyki na Ukrainie
w pięciu obszarach priorytetowych: produkt turystyczny,
zasoby ludzkie, infrastruktura, marketing i wsparcie instytucjonalne133.
Pomoc techniczną świadczą także resorty związane
z bezpieczeństwem wewnętrznym. W 2009 roku Centralny Zarząd Służby Więziennej podległy Ministerstwu
Sprawiedliwości zrealizował projekt pt. „Wsparcie systemu więziennictwa Republiki Iraku przez polską Służbę
128 http://www.nck.pl/kategoria/234/gaude-polonia/pr/true
129 http://www.zabytek.pl/idm,372,miedzynarodowa-podyplomowa-letnia-szkolaakademia-nieswieska.html
130 https://www.ida.org/
131 Więcej informacji na stronie internetowej: http://www.polskapomoc.gov.pl/
Wolontariat,polska,pomoc,619.html
132 Od 1 stycznia 2010 roku – Ośrodek Rozwoju Edukacji.
133 Projekt zrealizowano ze środków z rezerwy celowej nr 36 nadzorowanej przez MSZ.
55
Departament Współpracy Rozwojowej MSZ.
Szkolenie dla młodych dyplomatów z krajów rozwijających się
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
Więzienną”. Uczestnicy szkolenia mieli możliwość poznania struktury Służby Więziennej i całego systemu penitencjarnego w Polsce. Inicjatywa została włączona
w działania cywilnej misji EUJUST LEX134, której celem jest
wzmocnienie współpracy operacyjnej między wszystkimi
instytucjami wymiaru sprawiedliwości Iraku. W ramach
misji przeszkolono dotychczas ponad 3000 irackich funkcjonariuszy sądownictwa, policji i więziennictwa.
Uchwałą Rady Ministrów nr 220/2007 z 30 października
2007 roku utworzono Polski Kontyngent Misji Policyjnej Unii
Europejskiej w Islamskiej Republice Afganistanu (EUPOL
Afghanistan). Celem misji jest monitorowanie, doradztwo,
opieka mentorska i szkolenie afgańskiej Policji135. W 2009
roku polska Policja podległa MSWiA wysłała trzech funkcjonariuszy do pracy w misji EUPOL Afghanistan. Przed
wyjazdem policjanci odbyli cykl szkoleń przygotowanych
we współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej.
W 2009 roku w realizację inicjatyw o charakterze pomocy technicznej włączyły się także polskie instytucje
finansowe. Narodowy Bank Polski sfinansował seminaria,
warsztaty, wizyty studyjne i staże dla pracowników sektora
bankowego z wybranych krajów rozwijających się. Dodatkowo NBP zorganizował wyjazdy eksperckie mające na
celu edukację ekonomiczną pracowników centralnych
jednostek bankowych w Tunezji, Serbii, Białorusi, Gruzji,
Kirgistanie, Tadżykistanie, Azerbejdżanie i Wietnamie.
Wszystkie działania zrealizowano w ramach programu
współpracy technicznej na rzecz transformacji (TCT –
Technical Cooperation for Transition)136, a całkowity koszt
wydatków poniesionych w 2009 roku to ponad 350 tys.
PLN.
Wizyty studyjne dla przedstawicieli krajów partnerskich
zorganizowało Ministerstwo Finansów i podległa mu
administracja celna. Uczestnicy z Białorusi zapoznali się
z polskim systemem szkoleniowym i celnym, uczestnicy
z Kazachstanu mieli okazję poznać programy zwalczania przemytu narkotyków, a tematem wizyty dla gości
z Ukrainy były procedury tranzytowe.
Departament Współpracy Rozwojowej MSZ.
Szkolenie SENSE w Akademii Obrony Narodowej
56
Państwowa Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych
we współpracy z Ministerstwem Skarbu Państwa zrealizowała projekt „Wspieranie rozwoju instytucji rynkowych
Republiki Białorusi”137, który był elementem szerszej
inicjatywy mającej na celu wspieranie rozwoju instytucji
demokratycznych i wolnorynkowych w krajach byłego
ZSRR.138
We współpracę techniczną włączyła się również Kancelaria
Sejmu, która sfinansowała w 2009 roku koszty uczestnictwa
stażystów z Ukrainy i Mongolii w Międzynarodowym
Programie Staży Parlamentarnych.139 Realizowany od 2007
roku program stwarza uczestnikom wyjątkową okazję
zapoznania się z procedurami sejmowymi i mechanizmami
podejmowania decyzji politycznych w Polsce. Stażyści
mają zapewnioną opiekę polskich parlamentarzystów,
mogą brać udział w pracach wybranej komisji sejmowej
i uczestniczą w zajęciach dydaktycznych na Uniwersytecie
Warszawskim.
134
135
136
137
138
139
http://www.eujust-lex.eu
http://www.eupol-afg.eu/
http://www.nbp.pl/home.aspx?f=/o_nbp/tct.html
Projekt zrealizowano ze środków z rezerwy celowej nr 36 nadzorowanej przez MSZ.
http://www.paiz.gov.pl/nowosci/?id_news=2208
http://mpsp.sejm.gov.pl/
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
Raport roczny 2009
POMOC ROZWOJOWA
W FORMIE PROJEKTÓW
Ministerstwo Spraw Zagranicznych na początku każdego
roku określa geograficzny i tematyczny zakres inicjatyw
finansowanych w ramach nadzorowanej przez siebie
rezerwy celowej przeznaczonej na implementację polskiego
programu współpracy na rzecz rozwoju oraz wsparcie
międzynarodowej współpracy na rzecz demokracji i społeczeństwa obywatelskiego. W 2009 roku za realizację
”Programu polskiej pomocy zagranicznej” odpowiedzialny
był Departament Współpracy Rozwojowej MSZ, który
sfinansował 319 projektów pomocowych na rzecz krajów
partnerskich, z czego ogromną większość (219) stanowiły
inicjatywy zrealizowane na rzecz państw priorytetowych:
Afganistanu, Białorusi, Ukrainy, Mołdowy, Gruzji, Autonomii
Palestyńskiej oraz Angoli.
Najwięcej projektów zrealizowały polskie przedstawicielstwa
dyplomatyczne w ramach tzw. Funduszu Małych Grantów,
który jest mechanizmem umożliwiającym realizację inicjatyw
o niewielkiej skali, głównie w krajach Afryki, Azji, Ameryki
Łacińskiej i Karaibów. Dziedziny, w których udzielane jest
wsparcie, zależne są od potrzeb i warunków panujących
w danym regionie, najczęściej jednak projekty dotyczyły
edukacji, ochrony zdrowia, dostępu do wody pitnej,
rozwoju publicznej infrastruktury, rolnictwa, rehabilitacji
pokonfliktowej, a także wspierania reform społecznych
i gospodarczych, procesów demokratyzacji, budowy
społeczeństwa obywatelskiego oraz ochrony dziedzictwa
kultury.
PROJEKTY ZREALIZOWANE W 2009 ROKU
ZE ŚRODKÓW W DYSPOZYCJI MSZ
W POSZCZEGÓLNYCH KRAJACH I REGIONACH
Źródło: Opracowanie własne MSZ
2
PROJEKTY NA RZECZ
WIELU KRAJÓW
AMERYKA ŁACIŃSKA
I KARAIBY
17
BAŁKANY ZACHODNIE 6
26
AZJA*
BLISKI
WSCHÓD*
45 AFGANISTAN
4
BIAŁORUŚ
40
AFRYKA* 45
AUTONOMIA 8
PALESTYŃSKA
ANGOLA
GRUZJA
4
32
75
15
UKRAINA
MOŁDOWA
*oprócz krajów priorytetowych
PROJEKTY ZREALIZOWANE W 2009 ROKU ZE ŚRODKÓW W DYSPOZYCJI MSZ
Z PODZIAŁEM NA PODMIOT REALIZUJĄCY
Źródło: Opracowanie własne MSZ
111
10
14
POLSKIE PRZEDSTAWICIELSTWA
DYPLOMATYCZNE
NGOs
83
ADMINISTRACJA RZĄDOWA
JEDNOSTKI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO
101
UCZELNIE PUBLICZNE
I JEDNOSTKI BADAWCZO-ROZWOJOWE
57
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
KRAJE
PRIORYTETOWE
AFGANISTAN
http://www.afghan-web.com/
Zespół Specjalistów w PRT Ghazni.
Projekt: Szkolenia zawodowe dla kobiet w dystrykcie Khwaja Omari, Afganistan
58
AFGANISTAN*
Afganistan sklasyfikowany jest na przedostatnim,
181. miejscu w rankingu UNDP mierzącym społeczno-ekonomiczny rozwój państw świata. W Afganistanie
mieszka ponad 28 milionów mieszkańców o bardzo dużym
zróżnicowaniu etnicznym, słabo wykształconym poczuciu
tożsamości narodowej i przynależności państwowej.
Średnia długość życia wynosi 44 lata. Toczone od lat
osiemdziesiątych XX wieku działania zbrojne przełożyły
się na słabo rozwiniętą infrastrukturę techniczną i społeczną, a powszechne zjawisko korupcji osłabia lokalną
administrację. Odbudowa i stabilizacja Afganistanu to jedno
z największych wyzwań rozwojowych, z jakimi musi się
zmierzyć społeczność międzynarodowa na początku XXI
wieku. Od 2004 roku kraj ten figuruje wśród państw,
do których w pierwszej kolejności trafia polska pomoc
rozwojowa. W 2009 roku zrealizowano rekordową liczbę
45 projektów o wartości ponad 15 mln PLN (ok. 4,8 mln USD).
Realizacja projektu
NGOs
administracja rządowa
polskie przedstawicielstwa
dyplomatyczne**
SUMA***:
Liczba projektów
Kwota
dofinansowania
2
1 172 157 PLN
35
13 097 894 PLN
8
1 101 017 PLN
45
15 371 068 PLN
*
Dodatkowe środki przekazano na inicjatywy wielostronne realizowane na rzecz
Afganistanu przez Światowy Program Żywnościowy (Protracted Relief and Recovery
Operation), Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości, Post-operacyjny fundusz pomocy humanitarnej NATO/ISAF oraz Fundusz powierniczy
na rzecz odbudowy Afganistanu140. Polska współuczestniczy także w realizacji
misji EUPOL Afghanistan, której celem jest monitorowanie, doradztwo, opieka
mentorska i szkolenie afgańskiej policji141.
** Podana kwota jest przeliczeniem wydatków poniesionych w EUR wg średniego
rocznego kursu NBP w 2009 r.
*** Podana kwota nie uwzględnia środków wydanych na szkolenie “Współczesne
wyzwania rozwojowe Afganistanu – praktyczne uwarunkowania działania osób
zajmujących się zawodowo problematyką afgańską”.
140 Więcej informacji na ten temat w rozdziałach „Wpłaty wielostronne”, „Pomoc finansowa”.
141 Więcej informacji na ten temat w rozdziale „Pomoc techniczna”.
Raport roczny 2009
Wsparcie skierowano do następujących sektorów:
–– wzmocnienie struktur państwa i społeczeństwa obywatelskiego, w tym pomoc w organizacji wyborów i tworzeniu systemu spisów wyborców,
–– dywersyfikacja gospodarki, w tym rozwój rolnictwa
i upraw alternatywnych wobec plantacji maku opiumowego,
–– dostęp do wody pitnej,
–– ochrona zdrowia, w tym budowa i rozbudowa wiejskich ośrodków zdrowia,
–– edukacja,
–– rozwój prowincji Ghazni.
placówek medycznych w miejscowościach Charikar, Lolinj,
Koh-e-Safi, Salang, Sia Gurd, Bagram, Gulbahar, Tagab,
Mahmood Raqi oraz Safeed Sheer. W 2009 roku zakupiono urządzenia wentylujące, urządzenia koncentrujące
powietrze oraz aparaturę rentgenowską.
PROJEKT
Wyrównywanie szans poprzez równy dostęp
do edukacji dla dziewcząt i chłopców w Heracie
(budowa szkoły)
Stowarzyszenie „Edukacja dla Pokoju”
http://www.orient.uw.edu.pl/edu/
W 2009 roku w Warszawie zorganizowano szkolenie
„Współczesne wyzwania rozwojowe Afganistanu – praktyczne uwarunkowania działania osób zajmujących się zawodowo problematyką afgańską”, w którym wzięli udział
pracownicy MON, MSWiA, MS, MKiDN, MSZ oraz przedstawiciele Instytutu Badawczego Dróg i Mostów, Telewizji
Polskiej, Telewizji Polsat News, Wyższej Szkoły Europejskiej im. ks. J. Tischnera, Grupy Wsparcia CIMIC,
reprezentanci organizacji pozarządowych oraz niezależni
naukowcy. Specjalistyczne prezentacje dotyczyły tematów
takich jak: doktryny religijne, historia, geografia społeczna i polityczna Afganistanu, kontekst geopolityczny
oraz kulturowy (obyczaje).
PROJEKT
Centrum Poradnictwa Rodzinnego w Kabulu WAW
(Women for Afghan Women)
Ambasada RP w Kabulu
Analfabetyzm stanowi największą barierę rozwoju
Afganistanu. Mimo braku odpowiedniej infrastruktury
w wielu społecznościach funkcjonują szkoły pod gołym
niebem, gdzie uczniowie zdobywają podstawową wiedzę
i umiejętności. Taka właśnie szkoła od kilku lat działała
w dzielnicy Pajan Ab w mieście Herat położonym na
północnym zachodzie kraju. W ramach projektu na gruncie
podarowanym Ministerstwu Edukacji Afganistanu przez
jednego z mieszkańców wybudowano budynek szkolny
o powierzchni 960 m², w którym mieści się 10 klas
i sal pomocniczych (pokój nauczycielski, biblioteka itp.)
oraz wyposażona pracownia komputerowa. W placówce
tej przeprowadzono także pilotażową edycję programu
informacyjnego dla dzieci i młodzieży na temat podstawowych zasad higieny żywienia. Realizacja projektu sprawiła,
że 1500 uczennic i uczniów w wieku 7–18 lat podjęło
naukę w przyjaznym i bezpiecznym otoczeniu. Inicjatywę
zrealizowano we współpracy ze Związkiem Młodzieży
Heratu (Herat Youth Union, HYU).
http://www.kabul.polemb.net/
Celem projektu było wsparcie działalności Centrum
Poradnictwa Rodzinnego prowadzonego przez organizację
pozarządową Women for Afghan Women w Kabulu.
Bezpośrednimi beneficjentkami były ofiary przemocy
i łamania praw człowieka, które same zgłaszają się
do Centrum lub są do niego kierowane przez Ministerstwo
ds. Kobiet Islamskiej Republiki Afganistanu, policję oraz
organizacje pozarządowe. W ramach inicjatywy ponad
dwieście afgańskich kobiet uzyskało pomoc prawną,
dostęp do usług socjalnych oraz bezpieczne schronienie.
Projekt współfinansowany był przez Cordaid, Ambasadę
Finlandii w Kabulu oraz SIDA (Swedish International
Development Cooperation Agency).
PROJEKT
Wyposażenie medyczne dla placówek medycznych
w prowincjach Parwan, Panczszir, Kapisa
Ambasada RP w Kabulu
http://www.kabul.polemb.net/
Projekt stanowił kontynuację działań podjętych przez ambasadę w 2008 roku i polegał na uzupełnieniu wyposażenia
PROJEKT
Poprawa jakości kształcenia rolniczego
w Afganistanie poprzez podniesienie
kwalifikacji zawodowych nauczycieli
Instytutu Rolnictwa i Weterynarii w Kabulu
Fundacja Polska Akcja Humanitarna
http://www.pah.org.pl/
Rolnictwo jest najważniejszym sektorem gospodarki
Afganistanu. Z pracy w tym sektorze utrzymuje się ponad
70% populacji kraju. Do problemów afgańskiego rolnictwa
zalicza się niską jakość wytwarzanych produktów, brak
infrastruktury, wiedzy oraz odpowiednich mechanizmów
finansowania. Poważny problem stanowi uprawa maku
opiumowego, do czego trudna sytuacja materialna
popchnęła w ostatnich latach tysiące rolników. Zrealizowany projekt jest kontynuacją wieloletniej współpracy
PAH z Instytutem Rolnictwa i Weterynarii w Kabulu. Po
inicjatywach dotyczących odbudowy infrastruktury szkoły
(budynek szkoły, biblioteka i laboratorium) i wyposażenia
jej w sprzęt specjalistyczny przyszedł czas na wspieranie
rozwoju i podwyższanie kwalifikacji kadry nauczycielskiej.
Dla pracowników Instytutu zrealizowano cykl szkoleń
59
60
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
Provincial Reconstruction Team
Rolą zespołów PRT w Afganistanie jest realizacja projektów związanych z odbudową
i rozwojem kraju w trzech zasadniczych obszarach: bezpieczeństwa, wzmacniania lokalnej
administracji oraz rozwoju regionu. Zespoły PRT współpracują również z organizacjami
międzynarodowymi i pozarządowymi w dystrybucji pomocy humanitarnej. W dniu 28 czerwca
2008 roku rozpoczął działalność polski zespół specjalistów w ramach amerykańskiego
PRT w Ghazni. W roku 2009 zespół wraz z Grupą Wsparcia CIMIC (Współpracy CywilnoWojskowej) Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Islamskiej Republice Afganistanu
zrealizował 35 projektów rozwojowych sfinansowanych ze środków MSZ.
w pięciu blokach tematycznych: weterynaria, agronomia,
sadownictwo, pszczelarstwo oraz hodowla ryb. Ponadto
po wyposażeniu sali komputerowej w komputery i drukarki
przeprowadzono kursy z podstaw obsługi komputera i nauki
oprogramowania niezbędnego do tworzenia materiałów
dydaktycznych. W ramach zajęć nauczyciele pogłębili
wiedzę z zakresu aktywnych metod nauczania, a podczas
treningów w laboratorium uczyli się obsługiwać mikroskopy i inny sprzęt laboratoryjny, poznali sposoby pobierania próbek roślinnych i zwierzęcych oraz dokonywali
analizy przygotowanych przez siebie preparatów.
PROJEKT
Szkolenie dla dziennikarzy
Polski zespół specjalistów w PRT Ghazni
Zespół Specjalistów PRT Ghazni. Projekt: Zakup wyposażenia dla państwowej
rozgłośni radiowo-telewizyjnej w mieście Ghazni, Afganistan
wyszywania, tkania i ozdabiania tradycyjnych strojów.
W sumie przeszkolono dwieście kobiet, w tym kilkadziesiąt
wdów, i trzykrotnie zorganizowano sprzedaż wytworzonych produktów.
http://www.isaf.wp.mil.pl/pl/104.html
W Afganistanie niewiele jest szkół, w których kształci się
przyszłych adeptów dziennikarstwa; w prowincji Ghazni
nie ma ani jednej takiej placówki. W ramach projektu
zorganizowano kompleksowe szkolenie z podstaw dziennikarstwa, języka angielskiego i obsługi komputera dla
dziennikarzy mediów publicznych i prywatnych z niewielkim
stażem zawodowym. Uzupełnieniem inicjatywy był projekt,
w którego ramach zakupiono sprzęt techniczny dla państwowej rozgłośni radiowo-telewizyjnej w Ghazni.
PROJEKT
Szkolenia zawodowe dla kobiet
w dystrykcie Khwaja Omari
Polski zespół specjalistów w PRT Ghazni
http://www.isaf.wp.mil.pl/pl/104.html
Celem projektu było zmniejszenie analfabetyzmu kobiet
z miejscowości Aqqacy, Deh Daulat, Pai Masowali oraz Deh
Darat, podniesienie ich kwalifikacji zawodowych, a tym
samym zwiększenie szans na ich aktywizację zawodową
i ekonomiczną. W ramach projektu kobiety pobierały
naukę pisania, czytania i matematyki, ponadto w każdej
wiosce uczono ich innej umiejętności zawodowej. Szkolenia
dotyczyły ręcznego ozdabiania przedmiotów użytkowych,
robót na drutach, szycia na maszynie o napędzie ręcznym,
PROJEKT
Park dla kobiet
Polski zespół specjalistów w PRT Ghazni
http://www.isaf.wp.mil.pl/pl/104.html
Ideą projektu było stworzenie przestrzeni, w której kobiety będą mogły prowadzić dyskusje, wypoczywać, kształcić
się, a także zajmować handlem. To ważna inicjatywa
w kontekście lat reżimu talibów, kiedy to kobiety w Afganistanie były grupą wykluczoną społecznie. W 2009 roku
zrealizowano pierwszy etap prac: wyrównano teren parku,
wybudowano studnie i podziemny zbiornik na wodę oraz
mur zapewniający bezpieczeństwo.
PROJEKT
Przebudowa bazaru w mieście Moqur
Grupa Wsparcia CIMIC
http://www.isaf.wp.mil.pl/pl/1_798.html
W ramach projektu na terenie bazaru w mieście Moqur
utwardzono fragment drogi, ułożono chodniki oraz wykonano specjalny system odprowadzania wody. Inicjatywa
ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa pieszych i stworzenie lepszych warunków pracy dla handlujących, a w efekcie szybszy rozwój gospodarczy miasta i dystryktu.
61
Raport roczny 2009
BIAŁORUŚ
Fundacja im. Księcia Konstantego Ostrogskiego. Projekt: „Bez barier” - niepełnosprawni
w społeczeństwie obywatelskim, Białoruś
http://www.belarus.by/en/
Białoruś zajmuje 68. miejsce wśród 182 państw świata
sklasyfikowanych przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju. Kraj ten utrzymuje silną zależność
polityczną, gospodarczą i militarną od Rosji, a funkcjonowanie białoruskiej gospodarki jest w dużym stopniu
uzależnione od dostaw rosyjskich surowców. Dobre
stosunki ze społeczeństwem białoruskim oraz rozwój
Białorusi mają istotne znaczenie dla Polski, która gotowa
jest dzielić się swymi doświadczeniami z czasów transformacji ustrojowej. Rezultatem rosnącego zainteresowania sytuacją na Białorusi jest włączenie jej do grona
krajów objętych inicjatywą Partnerstwa Wschodniego
w celu pogłębienia współpracy dwustronnej między Unią
Europejską a Mińskiem. Od 2006 roku Białoruś znajduje
się na liście krajów-biorców oficjalnej pomocy rozwojowej
Polski.
W 2009 roku pomoc koncentrowała się na czterech
głównych obszarach:
–– dostęp do obiektywnej informacji,
–– budowa społeczeństwa obywatelskiego (w szczególności
wspieranie niezależnych organizacji pozarządowych,
stowarzyszeń małego biznesu),
–– rozwój samorządności lokalnej i współpracy transgranicznej,
–– wsparcie inicjatyw w zakresie dobrego rządzenia
(good governance).
W 2009 roku MSZ przekazało wpłatę na rzecz Europejskiego
Uniwersytetu Humanistycznego (EHU) z siedzibą w Wilnie142,
a MNiSW sfinansowało naukę na polskich uczelniach dla
półtora tysiąca obywateli Białorusi143.
BIAŁORUŚ
Liczba projektów
Kwota
dofinansowania
10
1 483 026 PLN
administracja rządowa144
6
923 990 PLN
uczelnie publiczne i jednostki
badawczo-rozwojowe*
1
68 235 PLN
polskie przedstawicielstwa
dyplomatyczne**
23
826 080 PLN
SUMA***:
40
3 301 331 PLN
Realizacja projektu
*
Podana kwota stanowi 35% dotacji wydanej na projekt zrealizowany na rzecz
Ukrainy i Białorusi.
** Podana kwota jest przeliczeniem wydatków poniesionych w EUR wg średniego
rocznego kursu NBP w 2009 r.
*** Podana kwota nie uwzględnia środków wydatkowanych na trzy projekty koprodukcji telewizyjnych i radiowych MSZ: Belsat TV – 20 697 000 PLN, Białoruskie
Radio Racja – 2 863 936 PLN oraz Europejskie Radio dla Białorusi – 397 679 PLN.
142 Więcej informacji w rozdziale „Wpłaty wielostronne”.
143 Więcej informacji w rozdziale „Pomoc techniczna”.
144 Szkolenie SENSE (Strategic Economic Needs and Security Exercise) dla przedstawicieli wysokiego szczebla administracji państwowej Białorusi oraz projekt
PAIiIZ „Wspieranie rozwoju instytucji rynkowych Republiki Białorusi” zostały
opisane w rozdziale „Pomoc techniczna”.
NGOs
62
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
PROJEKT
Belsat TV
http://www.belsat.eu/
Projekt telewizji satelitarnej Belsat TV realizowany jest
na podstawie wieloletniego porozumienia zawartego 23
kwietnia 2007 roku między MSZ RP i TVP S.A. Belsat TV
to pierwsza niezależna telewizja na Białorusi tworzona
w języku białoruskim. Oprócz programów informacyjnych
i publicystycznych w ofercie programowej znajdują się
produkcje promujące kulturę i historię Białorusi oraz
filmy i seriale. W 2009 roku telewizja była dostępna
za pośrednictwem satelity Sirius i Astra 1Kr. Jak wynika
z ogólnokrajowego sondażu, przeprowadzonego w kwietniu
2010 roku przez ośrodek „Zierkało-Info”, Belsat TV ogląda
761 tys. osób (10,4%) powyżej 18. roku życia.
W 2009 roku Ministerstwo Spraw Zagranicznych
przekazało ponad 20 mln PLN na funkcjonowanie stacji.
Do grona donatorów w tymże roku należeli również:
Media Consulta, Nordycka Rada Ministrów, MSZ Litwy,
Ambasada Wielkiej Brytanii w Warszawie i w Mińsku.
Jest to największy tego rodzaju projekt pomocowy w Europie.
PROJEKT
Koprodukcja audycji radiowych skierowanych
do odbiorców na Białorusi
http://new.racyja.com/
W 2009 roku MSZ zawarł umowę z Białoruskim Centrum
Informacyjnym Sp. z o.o. na koprodukcję programów
radiowych w języku białoruskim i ich emisję na antenie
Białoruskiego Radia Racja. Programy w pięciu blokach
tematyczno-czasowych były emitowane w okresie od 2
marca do 18 grudnia 2009 roku. Białoruskie Radio Racja
jest anteną o charakterze informacyjnym (co wynika z koncesji udzielonej przez KRRiT). Dzięki wsparciu polskiego
MSZ nadaje bez przerwy od 22 lutego 2006 roku. Sygnał
dociera do 1,4 miliona mieszkańców z terenów Grodna
i Grodzieńszczyzny oraz Brześcia i okolic. Radio ma wizerunek rozgłośni zrównoważonej pod względem politycznym, nie propagandowej, starającej się prezentować
obiektywne informacje. Program tworzony jest przez
przedstawicieli mniejszości białoruskiej w Polsce oraz sieć
niezależnych dziennikarzy na Białorusi. Oprócz materiałów
ukazujących stan białoruskiej demokracji, przestrzegania
praw człowieka, gospodarki rozgłośnia nadaje audycje
poświęcone kulturze, muzyce, literaturze, obrazujące
problematykę codziennego życia, społeczną, młodzieżową.
Radia Racja można także posłuchać w Internecie na stronie:
http://new.racyja.com/content/slukhaitse-nas.
PROJEKT
„Bez barier” – niepełnosprawni w społeczeństwie
obywatelskim na Białorusi
Fundacja im. Księcia Konstantego Ostrogskiego
http://www.ostrogski.pl/
Celem inicjatywy była poprawa jakości życia osób
niepełnosprawnych na Białorusi – przeciwdziałanie ich
marginalizacji oraz włączenie ich w budowę społeczeństwa
obywatelskiego. W ramach projektu przystosowano
do potrzeb osób niepełnosprawnych dom spotkań ekumenicznych Kinonia koło Mińska i utworzono system
do komunikacji i edukacji na odległość. Zakupiono
także wyposażenie do dwóch pracowni obróbki drewna
w ośrodku dla osób niepełnosprawnych działającym przy
cerkwi Wszystkich Strapionych Radość w Mińsku oraz
maszyny kaletnicze do zakładu pracy chronionej prowadzonego przez stowarzyszenie chorych na stwardnienie
rozsiane.
PROJEKT
Rozwój Białoruskiej
Biblioteki Internetowej Kamunikat.org
Białoruskie Towarzystwo Historyczne
http://www.kamunikat.org/
Społeczeństwo białoruskie ma ograniczony dostęp do niezależnych publikacji, a niezależni białoruscy pisarze mają
ograniczone możliwości publikowania swoich książek
po białorusku i w nakładach, które zaspokoiłyby potrzeby
wszystkich zainteresowanych. Dzięki wsparciu finansowemu MSZ w latach 2007–2008 powstała nowoczesna
biblioteka internetowa pozwalająca na udostępnianie
w sieci publikacji w języku białoruskim. W 2009 roku
zasoby biblioteki poszerzono o ponad tysiąc kolejnych
woluminów, pozyskano teksty nowych autorów i zdigitalizowano kilka tysięcy stron białoruskich publikacji dotychczas niedostępnych w wersji elektronicznej. Na stronie
internetowej umieszczono również cykl audycji radiowych w języku białoruskim poświęconych białoruskiej
kulturze i literaturze. W ramach projektu przeprowadzono
akcję promocyjną portalu w białoruskich wydawnictwach
niezależnych (m.in. Nasza Niva, Arche, Narodnaja Vola,
Novy Czas, Niva), której efektem było znacznie zwiększenie
liczby osób korzystających z zasobów biblioteki.
PROJEKT
Wspieranie udziału przedsiębiorstw prywatnych
w świadczeniu usług publicznego
transportu drogowego na Białorusi
CASE Białoruś – Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych
Białoruś – Fundacja Naukowa
http://www.case-research.eu/strona--ID-think_tank_belarus,nlang-19.html
W ramach projektu opracowano „Koncepcję prywatyzacji
publicznego transportu drogowego Białorusi” wraz z zaleceniami dotyczącymi wzmocnienia roli sektora prywatnego w usługach transportowych. Wnioski przekazano przedstawicielom Ministerstwa Transportu Białorusi i członkom
największych białoruskich związków transportowych, zorganizowano też otwartą dyskusję na temat możliwych
ścieżek prywatyzacji białoruskiego sektora przewozów
publicznych. Projekt ma przyczynić się do podniesienia jakości zarządzania i realizacji usług transportowych
na Białorusi.
63
Raport roczny 2009
UKRAINA
Ambasada RP w Kijowie. Projekt: „Ludzkie życie nie jest na sprzedaż”
– kampania informacyjna przeciwko handlowi ludźmi, Ukraina
http://www.kmu.gov.ua/control/en/publish/article?&art_id=11277866&cat_id=32672
Proklamowana w 1991 roku niepodległość Ukrainy zainicjowała proces długotrwałych wewnętrznych przemian społecznych, gospodarczych i politycznych. Negatywne skutki
transformacji oraz niedawny światowy kryzys gospodarczy
przełożyły się na spadek Ukrainy z 76. na 85. pozycję
w rankingu UNDP opracowanym na podstawie danych
o jakości i długości życia (Human Development Index – HDI).
Od 2006 roku kraj ten jest jednym z priorytetowych biorców
polskiej pomocy rozwojowej, a uzyskane w 2007 roku
przez Polskę i Ukrainę prawo do organizacji mistrzostw
Europy w piłce nożnej EURO 2012 stało się dodatkowym
impulsem do ściślejszej współpracy administracji obu krajów.
UKRAINA*
Liczba projektów
Kwota
dofinansowania
NGOs
27
5 013 869 PLN
administracja rządowa145
21
2 473 060 PLN
jednostki samorządu
terytorialnego
10
807 015 PLN
3
387 586 PLN
14
515 799 PLN
Realizacja projektu
uczelnie publiczne i jednostki
badawczo-rozwojowe**
polskie przedstawicielstwa
dyplomatyczne***
SUMA***:
W 2009 roku wsparcie dla Ukrainy koncentrowało się
na następujących obszarach:
–– reforma samorządowo-terytorialna,
–– wzmocnienie instytucji administracji centralnej i wspieranie procesów dostosowawczych do standardów UE
(w szczególności reforma wymiaru sprawiedliwości,
służb celnych i granicznych),
–– reformy gospodarcze (zwłaszcza pomoc w opracowaniu rozwiązań prawnych dotyczących obrotu ziemią,
w tym katastru, wdrażanie programów oszczędzania
energii, wsparcie w negocjacjach FTA i Układu Stowarzyszeniowego),
–– rozwój rolnictwa (w tym kwestie fitosanitarne, specjalistyczne szkolenia i staże dla pracowników instytucji
oraz organizacji odpowiedzialnych za rolnictwo),
–– wsparcie działań na rzecz integracji europejskiej
i euroatlantyckiej.
*
75
9 197 329 PLN
Dodatkowe wsparcie dla Ukrainy zostało przekazane w ramach wpłat na projekty
realizowane przez OECD i NATO146.
** Podana kwota zawiera 65% dotacji wydanej na projekt zrealizowany na rzecz
Ukrainy i Białorusi.
*** Podana kwota jest przeliczeniem wydatków poniesionych w EUR wg średniego
rocznego kursu NBP w 2009 r.
145 Projekt „Liderzy inicjatyw oświatowych” CODN oraz projekt Polskiej Agencji
Rozwoju Turystyki S.A. zostały opisane w rozdziale „Pomoc techniczna”.
146 Więcej informacji w rozdziale „Wpłaty wielostronne”.
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
PROJEKT
PROJEKT
Reformy samorządowo-gospodarcze
na obszarach wiejskich Krymu
z wykorzystaniem standardów europejskich
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku,
Oddział w Starym Polu
Transfer między Polską i Ukrainą
innowacyjnych technologii energooszczędnych,
w tym dotyczących odnawialnych źródeł energii,
oraz budowanie strategii eko-energetycznych
Stowarzyszenie na rzecz Innowacyjności i Transferu
Technologii „HORYZONTY”
http://www.podr.pl
http://www.horyzonty.man.rzeszow.pl
Projekt przygotowano i zrealizowano we współpracy
z Krymskim Państwowym Rolniczym Centrum Szkoleniowo-Konsultacyjnym w Symferopolu. Miał on na celu
zwiększenie poziomu profesjonalizmu i wzmocnienie motywacji służb doradczych, samorządowych i administracyjno-gospodarczych Autonomicznej Republiki Krymu. W ramach
projektu zrealizowano warsztaty nt. oddziaływania samorządów szczebla gminnego i powiatowego na rozwój
obszarów wiejskich i rolnictwa, szkolenie z zakresu
opracowywania projektów umożliwiających finansowanie przedsięwzięć rozwojowych na obszarach wiejskich, misję ewaluacyjno-monitorującą oraz konferencję
podsumowującą w Symferopolu na Krymie z udziałem
partnerów z Gruzji, Mołdowy i Ukrainy.
Celem projektu było zainteresowanie przedstawicieli
nauki, władz lokalnych i regionalnych odpowiedzialnych za planowanie rozwoju Ukrainy, lokalnych liderów,
a także osób prywatnych problematyką technologii
energooszczędnych oraz energią ze źródeł odnawialnych.
Inicjatywę zrealizowano we współpracy z Instytutem
Energetyki Odnawialnej z Warszawy oraz Podkarpacką
Agencją Energetyki. Projekt dotyczył promocji proekologicznych i energooszczędnych rozwiązań w przemyśle;
zaprezentowano doświadczenia samorządów lokalnych
województwa podkarpackiego w zakresie wdrażania programów bezpieczeństwa energetycznego.
Urząd Miasta Lubartów. Projekt: Demokratyczne i europejskie
doświadczenia Miasta Lubartów w rozwoju samorządności
lokalnej i postaw obywatelskich rejonu emilczyńskiego, Ukraina
PROJEKT
Województwo świętokrzyskie.
Projekt: Agroturystyka szansą rozwoju obwodu winnickiego, Ukraina
64
Wsparcie techniczne dla administracji Ukrainy
w zakresie koordynacji polityki migracyjnej
w kontekście polskich doświadczeń
Fundacja Instytut Spraw Publicznych
http://www.isp.org.pl
Umowa o readmisji podpisana ze Wspólnotą Europejską
w 2007 roku nałożyła na Ukrainę obowiązek przyjmowania
nielegalnych migrantów usiłujących z jej terytorium
przedostać się do państw Unii Europejskiej. Dokument
stał się także impulsem do przyspieszenia ukraińskich
reform w zakresie planowania i wdrażania krajowej polityki migracyjnej. Celem projektu było zwiększenie zdolności
instytucji ukraińskich zaangażowanych w tworzenie i wdrażanie krajowej polityki migracyjnej do wypracowania
optymalnych rozwiązań instytucjonalnych pozwalających
skuteczniej zarządzać ruchami migracyjnymi.
PROJEKT
Wymiana wiedzy i doświadczeń pomiędzy
jednostkami Policji w zakresie zapewnienia
bezpieczeństwa podczas organizacji
imprez masowych.
Akronim – Bezpieczeństwo Imprez Masowych
Komenda Wojewódzka Policji w Katowicach
http://www.slaska.policja.gov.pl
W projekcie wzięli udział przedstawiciele kadry kierowniczej, eksperci i szkoleniowcy pionów milicji z obwodu
donieckiego oraz innych miast-organizatorów EURO 2012,
a także przedstawiciele jednostek administracji teryto-
65
Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Szczecinie.
Projekt: Droga do integracji europejskiej i euroatlantyckiej, Ukraina
Raport roczny 2009
rialnej, podmiotów zajmujących się zabezpieczaniem
imprez sportowych oraz organizatorzy imprez o charakterze masowym z Ukrainy. Realizacja projektu była próbą
adaptacji na Ukrainie rozwiązań stanowiących standardy
działań podejmowanych przez siły policyjne na terenie
Unii Europejskiej, a bezpośrednim efektem inicjatywy jest
wzrost wiedzy przedstawicieli milicji ukraińskiej na temat
zapewnienia bezpieczeństwa podczas działań prowadzonych na stadionach w trakcie sportowych imprez
masowych.
PROJEKT
„Wieś bez Rady. Selo bez Sil’Rady” – zagrożenie
czy szansa na lokalną aktywność?
Wsparcie przedstawicieli samorządu wsi
z zachodniej Ukrainy wobec wyzwań reformy
samorządowo-terytorialnej na przykładzie
doświadczeń Pomorskiego Programu Odnowy Wsi
Kaszubski Uniwersytet Ludowy
http://www.kfhs.com.pl
Celem inicjatywy przygotowanej i zrealizowanej we współpracy z Zachodnioukraińskim Centrum Zasobów (ZURC)
było wsparcie procesów demokratyzacji, transformacji
ustrojowej i budowy społeczeństwa obywatelskiego
na obszarach wiejskich zachodniej Ukrainy. Projekt
uwzględnił strategiczne dokumenty rządu ukraińskiego
dotyczące wdrażania reformy administracyjno-terytorialnej, a bezpośrednimi beneficjentami byli przedstawiciele samorządu lokalnego obwodów lwowskiego,
iwano-frankowskiego, zakarpackiego, czerniowieckiego,
wołyńskiego i tarnopolskiego.
PROJEKT
„Ludzkie życie nie jest na sprzedaż” – kampania
informacyjna przeciwko handlowi ludźmi
Ambasada RP w Kijowie
http://www.polska.com.ua
Kampania informacyjna „Ludzkie życie nie jest na sprzedaż”
zrealizowana została we współpracy z organizacją
pozarządową „Serce nie śpij” i Międzynarodową Organizacją ds. Migracji. Głównym celem projektu było
zwiększenie świadomości społecznej co do problemu
handlu ludźmi, którego ofiarą od 1991 roku padło ponad
100 tysięcy osób na Ukrainie. Kampania była adresowana
do mieszkańców zachodniej Ukrainy. Ruchomą wystawę
oraz plakaty eksponowano w centrum Lwowa, Kowla,
Tarnopola, Chmielnickiego oraz Winnicy.
PROJEKT
Utworzenie ogrodu owocowo-warzywnego
i boiska piłkarskiego w ośrodku „Nasze Dzieci”
Ambasada RP w Kijowie
http://www.polska.com.ua
Centrum „Nasze dzieci” w Kijowie zajmuje się opieką
nad dziećmi ulicy. Ośrodek jest placówką prowadzoną
przez ukraińską filię Towarzystwa Niemiecko-Polsko-Ukraińskiego (TNPU), która docelowo ma stać się pierwszym przedsięwzięciem o charakterze partnerstwa
publiczno-prywatnego w sektorze opieki nad dziećmi
na Ukrainie. W ramach projektu zaaranżowano przestrzeń
wokół placówki, w której urządzono ogród owocowo-warzywny oraz boisko do gry w piłkę. Celem projektu było
stworzenie podopiecznym Centrum miejsca do zabawy
i odpoczynku.
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
GRUZJA
Fundacja Partners Polska. Projekt: Edukacja narzędziem rozwoju lokalnego.
Wspieranie decentralizacji oświaty w prowincji Szida Kartli, Gruzja
http://www.georgia.gov/
W 2003 roku Gruzja wstąpiła na drogę demokratycznych przemian, które kontynuuje z ogromnym wsparciem finansowym i technicznym ze strony zachodnich
donatorów. Kraj ten boryka się jednak z problemem
integralności terytorialnej oraz częściowej blokady gospodarczej ze strony dotychczas największego partnera
gospodarczego – Rosji. Na skutek konfliktu rosyjsko-gruzińskiego z sierpnia 2008 roku ucierpiała ludność
cywilna, częściowemu zniszczeniu uległa infrastruktura na
północy kraju, wzrosła liczba uchodźców i przesiedleńców
wewnętrznych. Skomplikowana sytuacja wewnętrzna
przełożyła się na 89. pozycję Gruzji w rankingu UNDP,
który pozwala monitorować społeczno-ekonomiczny
rozwój państw świata. Od 2004 roku kraj ten figuruje
pośród priorytetowych biorców polskiej oficjalnej pomocy
rozwojowej.
Ambasada RP w Tbilisi. Projekt: Integracja
społeczna mieszkańców Doliny Pankisi.
Otwarcie warsztatu samochodowego, Gruzja
66
Liczba projektów
Kwota
dofinansowania
15
3 458 420 PLN
administracja rządowa
6
1 053 856 PLN
jednostki samorządu
terytorialnego
4
370 579 PLN
uczelnie publiczne i jednostki
badawczo-rozwojowe
1
147 064 PLN
polskie przedstawicielstwa
dyplomatyczne**
6
935 665 PLN
32
5 965 584 PLN
NGOs
SUMA:
*
**
–– rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich,
–– decentralizacja i rozwój lokalny,
–– rozwój instytucji społecznych
(w tym działających na rzecz uchodźców
wewnętrznych – IDPs),
–– odbudowa małej infrastruktury
(szczególnie energetycznej),
–– wsparcie aspiracji euroatlantyckich.
PROJEKT
GRUZJA*
Realizacja projektu
Obszary objęte wsparciem w 2009 roku:
W 2009 roku Polska przekazała wpłaty do Międzynarodowej Organizacji do spraw
Migracji na projekty skierowane do przesiedleńców wewnętrznych i uchodźców
czeczeńskich w Gruzji, wpłatę do organizacji Partnerstwo na rzecz Demokratycznego Rządzenia na program doradczy dla Gruzji, a także sfinansowała pomoc
humanitarną dla mieszkańców regionu Racza147.
Podana kwota jest przeliczeniem wydatków poniesionych w EUR wg średniego
rocznego kursu NBP w 2009 r.
147 Więcej informacji w rozdziałach „Wpłaty wielostronne” oraz „Pomoc humanitarna”.
Pomoc ekspercka dla Gruzji z zakresu leśnictwa
Departament Współpracy Rozwojowej MSZ
http://www.polskapomoc.gov.pl/
W dniach 13.08.2009–14.10.2009 roku na zaproszenie
gruzińskiego Ministerstwa Ochrony Środowiska i Zasobów
Naturalnych przebywał z wizytą w Gruzji polski ekspert
ds. leśnictwa. Zajmował się tam doradztwem w przygotowaniach do programu szkolenia zawodowego dla
pracujących w sektorze leśnym i opracował materiały
pomocnicze do kursów zawodowych z zakresu inwentaryzacji lasów. Ekspert przygotował także analizę
postępowania hodowlanego i zagospodarowania lasów,
zaprezentował też stronie gruzińskiej polski model
leśnictwa oraz kierunki i możliwości dostosowania go do
warunków istniejących w Gruzji. Po przeanalizowaniu
przedstawionej propozycji rząd Gruzji zdecydował się
odejść od modelu dzierżawienia lasów na rzecz wdrożenia
polskiego modelu lasów państwowych. Inicjatywę zrealizowano we współpracy z Ambasadą RP w Tbilisi.
Raport roczny 2009
PROJEKT
Wzmocnienie zdolności administracji publicznej
Gruzji w zakresie polityki regionalnej
i spraw europejskich
Ministerstwo Rozwoju Regionalnego
http://www.mrr.gov.pl/
W lutym 2009 roku utworzono w Gruzji Ministerstwo
Rozwoju Regionalnego i Infrastruktury odpowiedzialne
za koordynację polityki regionalnej, współpracę między
rządem i samorządem w zakresie rozwoju regionalnego
oraz realizację projektów infrastrukturalnych. Polski projekt
miał charakter szkoleniowo-doradczy, a jego celem było
zwiększenie zdolności instytucjonalnych administracji
publicznej Gruzji w dziedzinie rozwoju gospodarczego
i regionalnego.
PROJEKT
Doskonalenie technologii produkcji i poprawa
jakości produktów rolnych w Gruzji
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku,
Oddział w Starym Polu
http://www.podr.pl/
Ze względu na warunki naturalne terytorium Gruzji
podzielone jest na trzynaście stref specjalizacji produkcji rolnej. Do głównych roślin uprawnych należą m.in.
herbata, winorośl, drzewa cytrusowe, kukurydza, pszenica, słonecznik, tytoń, buraki cukrowe i drzewo tungowe. Hoduje się tu bydło, owce, kozy, trzodę chlewną
oraz jedwabniki. Ważne miejsce zajmują drobiarstwo
i pszczelarstwo. Celem inicjatywy było zwiększenie konkurencyjności rolnictwa gruzińskiego przez doskonalenie technologii produkcji i poprawę jakości produktów
rolnych. Bezpośrednimi beneficjentami projektu byli
gruzińscy doradcy rolni, rolnicy, drobni przedsiębiorcy
prowadzący przetwórstwo rolne i handel artykułami rolnymi na wsi, przedstawiciele samorządów i administracji,
jednostek sektora rolnego, oświaty i nauki oraz organizacji pozarządowych. Partnerem projektu był Związek
Młodych Naukowców-Agronomów Gruzji.
PROJEKT
występuje poważny niedobór specjalistów z zakresu
nowoczesnych technologii, którego przyczyną jest niski
poziom nauczania przedmiotów ścisłych w szkołach
średnich. Celem zrealizowanego w 2009 roku projektu
było podniesienie kompetencji nauczycieli przedmiotów
ścisłych do prowadzenia lekcji z zastosowaniem nowoczesnych narzędzi edukacyjnych oraz przekazanie radom
szkolnym informacji o możliwościach rozszerzania przez
nie oferty edukacyjnej przy minimalnych nakładach finansowych. Realizacja projektu ma się przełożyć na zwiększenie
liczby studentów kierunków ścisłych i technicznych oraz
specjalistów w dziedzinie nowoczesnych technologii,
a w dłuższej perspektywie – na szybszy rozwój społeczno-gospodarczy prowincji Szida Kartli.
PROJEKT
Integracja społeczna mieszkańców Doliny Pankisi
Ambasada RP w Tbilisi
http://www.tbilisi.polemb.net/
W Wąwozie Pankiskim w Gruzji przebywa półtora tysiąca
uchodźców czeczeńskich, którzy żyją w bardzo trudnych
warunkach i są uzależnieni od pomocy humanitarnej.
Ze względu na brak gruzińskiego obywatelstwa uchodźcy
nie mają prawa do bezpłatnej opieki medycznej ani do nauki
na wyższych uczelniach. Jedyną szansą na zapewnienie
im samodzielności i godnego życia jest ich integracja
z lokalną społecznością i tworzenie dla nich miejsc pracy.
W ramach projektu utworzono osiem mikroprzedsiębiorstw,
w których pracę znaleźli zarówno uchodźcy, jak i gruzińscy
mieszkańcy Doliny Pankisi. Powstały: apteka, dwa sklepy
wielobranżowe, spółdzielnia rolna, sklep z materiałami
biurowymi, warsztat samochodowy, kawiarnia połączona
z piekarnią oraz gabinet kosmetyczny. Projekt zrealizowano we współpracy z Kachetyjską Fundacją Rozwoju
Regionalnego i Biurem UNHCR w Gruzji.
PROJEKT
Remont sali muzycznej i sportowej w Szkole
dla Dzieci Niewidomych
Ambasada RP w Tbilisi
http://www.tbilisi.polemb.net/
Edukacja narzędziem rozwoju lokalnego.
Wspieranie decentralizacji oświaty
w prowincji Szida Kartli
Fundacja Partners Polska
http://www.fpp.org.pl/
W Gruzji trwa proces decentralizacji zarządzania oświatą,
którego ważnym elementem jest przekazywanie odpowiedzialności za szkoły radom szkolnym złożonym z rodziców,
nauczycieli oraz uczniów. Z analizy przeprowadzonej przez
Fundację Partners Polska, we współpracy z partnerską
organizacją gruzińską, wynika, że w prowincji Szida Kartli
Szkoła nr 202 w dzielnicy Avlabari w Tbilisi jest jedyną
placówką oświatową w Gruzji, w której dzieci niewidome
i niedowidzące mogą zdobyć wykształcenie. W ramach
projektu Ambasada zakupiła materiały budowlano-remontowe niezbędne do wykonania remontu sali muzycznej i sportowej. Ponadto sfinansowała zakup dwóch
braille’owskich drukarek umożliwiających drukowanie
podręczników dla uczniów placówki.
67
68
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
MOŁDOWA
http://www.moldova.md/
Głównymi dziedzinami wsparcia w 2009 roku były:
Mołdowa zajmuje 117. miejsce pośród 182 państw i terytoriów sklasyfikowanych przez Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju. Kraj ten charakteryzuje niski poziom
dochodu narodowego oraz pozostałych wskaźników rozwojowych – jest on jednym z najuboższych w Europie.
W Mołdowie mieszka 4,3 mln ludzi; 40% osób zatrudnionych pracuje w rolnictwie. Poważnym problemem dla
mołdawskiej gospodarki jest uzależnienie od dostaw surowców z Rosji oraz obecność nielegalnego, nie uznawanego na arenie międzynarodowej reżimu w najbardziej
uprzemysłowionym regionie, jakim jest Naddniestrze.
Od 2004 roku kraj ten figuruje na liście priorytetowych
biorców polskiej pomocy rozwojowej.
–– rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich
(w tym agroturystyka),
–– rozwój samorządności lokalnej i społeczeństwa
obywatelskiego,
–– rozwój małego biznesu,
–– wzmocnienie administracji publicznej (w szczególności
w zakresie zarządzania migracjami i przeciwdziałania
handlowi ludźmi, przejrzystości systemu finansowego
oraz wcielania w życie standardów europejskich).
PROJEKT
Wzmocnienie roli i profesjonalizacja działań
rolniczych służb doradczych Republiki Mołdowy
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku,
Oddział w Starym Polu
http://www.podr.pl/
Żuławski Oddział Stowarzyszenia Naukowo-Technicznego Inżynierów
i Techników Rolnictwa z siedzibą w Starym Polu.
Projekt: Programowanie rozwoju lokalnego na obszarach wiejskich, Mołdowa
MOŁDOWA
Realizacja projektu
Liczba projektów
Kwota
dofinansowania
NGOs
7
1 060 050 PLN
administracja rządowa
5
221 669 PLN
polskie przedstawicielstwa
dyplomatyczne*
3
290 391 PLN
15
1 572 110 PLN
SUMA**:
*
**
Podana kwota jest przeliczeniem wydatków poniesionych w EUR wg średniego
rocznego kursu NBP w 2009 r.
Dodatkowo Ministerstwo Spraw Zagranicznych sfinansowało udział obserwatorów z Polski w misjach obserwacyjnych OBWE podczas wyborów parlamentarnych w Mołdowie w kwietniu i lipcu 2009 r. (wielkość poniesionych wydatków:
224 190 PLN).
Bezpośrednimi beneficjentami projektu byli mołdawscy
doradcy i konsultanci rolni, a partnerem – Krajowa Agencja
Rozwoju Wsi w Kiszyniowie. Projekt miał na celu poprawę
sytuacji ekonomicznej mołdawskich gospodarstw rolnych
poprzez analizę żywotności ekonomicznej, co przełoży
się na dywersyfikację działalności, w tym na rozwijanie
produkcji energii odnawialnej poprawiającej bilans energetyczny tego kraju, oraz wprowadzenie racjonalnych
programów wsparcia. W ramach projektu zrealizowano
szkolenie z zakresu odnawialnych źródeł energii oraz
warsztaty z zakresu europejskiego systemu zbierania
danych rachunkowych z gospodarstw rolnych (FADN).
Uczestnicy szkoleń spotkali się z przedstawicielami polskiej
administracji rządowej i samorządowej, agencji działających w sferze rolnictwa, samorządu rolniczego oraz
organizacji rolniczych; odbyli też zajęcia w terenie.
PROJEKT
Rekonstrukcja sieci wodociągowej
we wsi Zozulany
Ambasada RP w Kiszyniowie
http://www.kiszyniow.polemb.net/
W całym regionie Naddniestrza jednym z największych
problemów jest wyeksploatowana i od lat nie remontowana infrastruktura, która negatywnie wpływa na codzienne życie mieszkańców. W ramach projektu zbudowano
nowy wodociąg dla kilkuset domów mieszkalnych we wsi
Zozulany w Naddniestrzu, co poprawi dostęp do wody pitnej i przyczyni się do poprawy warunków zdrowotnych
mieszkańców. W inicjatywę włączyli się sami beneficjenci,
finansując zakup i montaż wodomierzy, co prowadzi
do racjonalizacji zużycia wody.
Raport roczny 2009
PROJEKT
PROJEKT
Wzmacnianie mołdawskiego systemu zarządzania
migracjami i współpracy międzynarodowej
w obszarze polityki migracyjnej ze szczególnym
uwzględnieniem problematyki admisji, procedur
wizowych, detencji, powrotów, readmisji,
zwalczania nielegalnej migracji
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
Barwniej – program budowy postaw obywatelskich
poprzez wolontariat
Fundacja Gajusz
http://www.mswia.gov.pl/
Mołdowa aktywnie uczestniczy w unijnej inicjatywie „Globalne podejście do migracji”, którego elementem jest
partnerstwo na rzecz mobilności148. Celem programu jest
lepsze zarządzanie legalną migracją, z uwzględnieniem migracji cyrkulacyjnych i tymczasowych. Polska jako państwo
członkowskie UE odpowiedzialne za ochronę najdłuższego
odcinka zewnętrznej granicy Unii na wschodzie oraz
doświadczające napływu migrantów pochodzących głównie
z obszaru postradzieckiego w naturalny sposób zainteresowana jest współpracą z krajami z tego obszaru w zakresie
polityki migracyjnej. Celem projektu było wsparcie struktur
administracji publicznej Republiki Mołdowy w zwiększaniu
zdolności do zarządzania przepływami migracyjnymi oraz
wymiana doświadczeń i wskazanie stronie mołdawskiej
możliwych rozwiązań w wymiarze instytucjonalno-prawnym, przyjętych przez Polskę i Unię Europejską.
http://www.gajusz.org.pl/
Projekt zmierzał do poprawy warunków leczenia dzieci
w szpitalu Centrum Ochrony Matki i Dziecka w Kiszyniowie oraz wzmocnienia pozycji Charytatywnej Fundacji
Studenci – Dzieciom. Wyremontowano dwa pomieszczenia szpitalne: świetlicę na oddziale hematologii i łazienkę
na oddziale alergologii; przeprowadzono także blok
szkoleniowy dla kandydatów na wolontariuszy i lekarzy,
którzy będą z wolontariuszami współpracować. W efekcie
zrealizowanych działań uległy poprawie warunki hospitalizacji małych pacjentów i zwiększyły się umiejętności
wolontariuszy. Projekt przyczynił się do popularyzacji idei
wolontariatu.
148 „Wspólna deklaracja w sprawie partnerstwa na rzecz mobilności pomiędzy Unią
Europejską a Republiką Mołdowy”, podpisana 5 czerwca 2008 r. w Luksemburgu.
AUTONOMIA PALESTYŃSKA
http://www.minfo.ps/English/index.php?pagess=home
Od 2005 roku Autonomia Palestyńska znajduje się na liście
priorytetowych biorców polskiej pomocy zagranicznej.
Obszar Autonomii Palestyńskiej składa się z Okręgu Gazy
i Zachodniego Brzegu Jordanu, zamieszkanych przez
ponad 4 mln osób. Z uwagi na długotrwały konflikt
izraelsko-palestyński oraz nieustającą wewnętrzną walkę
o władzę warunki życia na tych terenach są niezwykle
ciężkie. W lutym 2009 roku minister spraw zagranicznych RP Radosław Sikorski i minister spraw zagranicznych Palestyńskiej Władzy Narodowej Riad Al-Malki
podpisali porozumienie ramowe o współpracy rozwojowej
pomiędzy MSZ RP a MSZ Palestyńskiej Władzy Narodowej.
Porozumienie przewiduje współpracę, która obejmie
m.in. pomoc techniczną i stypendia, dostawy towarów,
sprzętu, materiałów i usług, wpłaty do budżetu Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Pomocy Uchodźcom
Palestyńskim na Bliskim Wschodzie (UNRWA) oraz finansowanie projektów rozwojowych i/lub humanitarnych
ujętych w palestyńskich narodowych planach strategicznych. Jest to pierwszy tego typu dokument podpisany
przez Polskę z partnerem współpracy rozwojowej i biorcą
polskiej pomocy.
Pełny tekst Porozumienia zamieszczony jest na stronie
internetowej:
http://www.polskapomoc.gov.pl/files/aktualnosci/2009/
Palestyna_04_polski.pdf
Biuro Przedstawiciela RP w Ramallah.
Projekt: Inauguracja zajęć teatralnych w szkołach i klubach
młodzieżowych w rejonie Jerozolimy Wschodniej, Autonomia Palestyńska
69
70
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
Projekty zrealizowane w 2009 roku objęły następujące
sektory wsparcia:
––
––
––
––
rozwój zasobów ludzkich,
rozwój obszarów wiejskich i wspólnot lokalnych,
projekty społeczne,
dostęp do wody pitnej.
Liczba projektów
http://www.ramallahpm.polemb.net/
Kwota
dofinansowania
NGOs
1
248 660 PLN
administracja rządowa
2
104 852 PLN
polskie przedstawicielstwa
dyplomatyczne**
5
513 351 PLN
SUMA:
8
866 863 PLN
*
**
PROJEKT
Inauguracja zajęć teatralnych w szkołach i klubach
młodzieżowych w rejonie Jerozolimy Wschodniej
Biuro Przedstawiciela RP w Ramallah
AUTONOMIA PALESTYŃSKA*
Realizacja projektu
Biuro Przedstawiciela RP w Ramallah. Projekt: Naprawa i instalacja
okiennych systemów ochronnych w Wadi Al Hassin, Autonomia Palestyńska
Dodatkowe wsparcie dla Autonomii Palestyńskiej przekazano w odpowiedzi
na apel Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Pomocy Uchodźcom Palestyńskim
na Bliskim Wschodzie (UNRWA).149
Podana kwota jest przeliczeniem wydatków poniesionych w EUR wg średniego
rocznego kursu NBP w 2009 r.
149 Więcej informacji w rozdziale „Pomoc humanitarna”.
PROJEKT
Szermierze dla Palestyny
Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera
http://www.wse.krakow.pl/pl
Projekt miał na celu podniesienie kwalifikacji palestyńskich
szermierzy i instruktorów szermierki, z którymi Wyższa
Szkoła Europejska współpracuje od 2007 roku. Przez
blisko 6 miesięcy w Ramallah rezydował polski trener, którego
głównym zadaniem było prowadzenie palestyńskiej kadry
narodowej, a dwóch klubowych trenerów palestyńskich
odbyło zaawansowany kurs trenerski w polskich klubach
sportowych AZS-AWF Kraków i Katowice. W ramach projektu zorganizowano obóz sportowy w Jordanii i zakupiono sprzęt sportowy dla klubów w Ramallah, Al Bireh,
Jerychu i Abu Miss. Niezwykle ważnym elementem projektu była popularyzacja sportu dzięki organizacji turniejów.
W projekcie uczestniczyło około 250 zawodników i zawodniczek, 10 instruktorów sportu i trzech trenerów szermierki.
Inicjatywę zrealizowano we współpracy z Palestyńską
Federacją Szermierki (PFF).
W 2010 roku odbyła się premiera filmu dokumentalnego
„Szermierze dla Palestyny” (reż. Urszula Laskowska,
Mateusz Mularski) o realizacji projektu w obozie
uchodźców Al-Amari w Ramallah na Zachodnim Brzegu.
Przedsięwzięcie zrealizowano we wschodniej Jerozolimie
w dzielnicach zamieszkanych przez społeczność palestyńską,
która dotkliwie odczuwa gospodarczą, kulturalną i społeczną
izolację od pozostałych terenów zamieszkanych przez
Palestyńczyków (Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy). Celem
projektu było utworzenie młodzieżowych grup teatralnych
ułatwiających proces samoidentyfikacji i będących formą
terapii grupowej. Projekt objął szkolenia dla nauczycieli
i opiekunów zainteresowanych prowadzeniem grup teatralnych, naukę tańca, śpiewu, gry na instrumentach muzycznych oraz gry aktorskiej dla młodzieży, a także organizację
zajęć teatralnych dla dzieci z udziałem miejscowych artystów.
Pomysłodawcą i głównym realizatorem projektu był Teatr
Sanabel.
PROJEKT
Naprawa i instalacja okiennych systemów
ochronnych w Wadi Al Hassin
Biuro Przedstawiciela RP w Ramallah
http://www.ramallahpm.polemb.net/
Palestyńscy mieszkańcy miasta Hebron i pobliskich wiosek
są w znacznym stopniu narażeni na akty wandalizmu
ze strony radykalnych osadników izraelskich. W ostatnich
latach odnotowano tam wiele przypadków niszczenia
domów (wybijania szyb), zatruwania zbiorników wodnych
wykorzystywanych do pojenia zwierząt domowych czy
dewastacji gajów oliwkowych, z których utrzymują się
tutejsze rodziny. W ramach projektu zainstalowano systemy chroniące okna w kilkudziesięciu domach Palestyńczyków w okolicach Hebronu.
PROJEKT
Szkolenia wspomagające modernizację
służb granicznych Autonomii Palestyńskiej
Komenda Główna Straży Granicznej
http://www.strazgraniczna.pl/
Projekt opracowano w odpowiedzi na zapotrzebowanie
strony palestyńskiej. Miał on na celu wsparcie palestyńskiej
służby bezpieczeństwa w przygotowaniu i wdrażaniu
nowoczesnych metod budowy systemu ochrony granicy
państwowej.
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
Raport roczny 2009
ANGOLA
http://www.angola.gov.ao/
Centrum Animacji Misyjnej Księży Werbistów.
Projekt: Koniec z malarią! Niefarmakologiczna profilaktyka zimnicy ze szczególnym uwzględnieniem kobiet ciężarnych i małych dzieci, Angola
Angola znajduje się na liście priorytetowych państw-biorców polskiej pomocy zagranicznej od początku
funkcjonowania listy, tzn. od roku 2004. Kraj ten zamieszkuje 18 mln ludzi, a średnia długość życia wynosi
45 lat dla mężczyzn i 49 lat dla kobiet. W 2009 roku
Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju uznała
Angolę za jedno ze średnio rozwiniętych państw świata
Wsparcie finansowe Polski w 2009 roku dotyczyło
następujących obszarów:
–– rozwój zasobów ludzkich i wsparcie administracji
lokalnej,
–– ochrona zdrowia,
–– rehabilitacja pokonfliktowa.
ANGOLA
Liczba projektów
Kwota
dofinansowania
NGOs
1
504 340 PLN
uczelnie publiczne i jednostki
badawczo-rozwojowe
1
239 224 PLN
polskie przedstawicielstwa
dyplomatyczne*
2
261 916 PLN
SUMA:
4
1 005 480 PLN
Realizacja projektu
(awans ze 157. na 143. miejsce w rankingu HDI).
Na trudną sytuację w Angoli znaczący wpływ miała
27-letnia wojna domowa zakończona w kwietniu
2002 roku, która pozostawiła po sobie wiele nie
rozbrojonych pól minowych i doprowadziła do ruiny
infrastrukturę techniczną i społeczną kraju.
PROJEKT
Rozminowanie w prowincji Lunda Sul
Ambasada RP w Luandzie
http://www.luanda.polemb.net/
Szacuje się, że w Angoli znajduje się kilka milionów min.
Ich rozminowanie wymaga dużych nakładów kapitału
i pracy, ponadto rozległe terytorium kraju sprawia, że
proces ten jest żmudny i długotrwały. W szczególnie
trudnej sytuacji znajduje się prowincja Lunda Sul, której
rząd dysponuje bardzo ograniczonymi środkami finansowymi na ten cel. W ramach projektu rozminowano obszar
miejscowości Samucamba liczący 90 tys. m². Wykonawcę
wybrano spośród przedsiębiorstw, które mają certyfikat
krajowego organu nadzoru – CNIDAH.
*
Podana kwota jest przeliczeniem wydatków poniesionych w USD wg średniego
rocznego kursu NBP w 2009 r.
71
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
PROJEKT
Zaopatrzenie ośrodka zdrowia „Muxima Wa Jezu”
w Luandzie w sprzęt laboratoryjny i medyczny
Ambasada RP w Luandzie
http://www.luanda.polemb.net/
Założony w 1993 roku ośrodek zdrowia „Muxima Wa Jezu”
znajduje się w Cazenga, najludniejszej części Luandy,
uznawanej jednocześnie za jedną z najbiedniejszych dzielnic
miasta. Ośrodek stwarza wielu mieszkańcom dzielnicy
jedyną możliwość skorzystania z fachowej i bezpłatnej
opieki zdrowotnej, organizuje kursy doszkalające dla personelu medycznego w zakresie m.in. rozpoznawania symptomów chorób, leczenia i profilaktyki oraz akcje edukacyjne
dla ludności, których celem jest upowszechnienie wiedzy
o sposobach zapobiegania najczęściej występującym chorobom zakaźnym. W ramach projektu Ambasada zakupiła
wyposażenie i materiały do badań laboratoryjnych, leki
oraz sprzęt do szkolenia personelu, który w istotny sposób
usprawni działalność edukacyjną ośrodka.
PROJEKT
Wsparcie rozwoju służby geologicznej Angoli
przez Państwowy Instytut Geologiczny
Państwowy Instytut Geologiczny
http://www.pgi.gov.pl/
Projekt z 2009 roku był kolejnym etapem działań realizowanych przez Państwowy Instytut Geologiczny na rzecz
Instytutu Geologicznego Angoli – IGEO. Celem współpracy
jest rozwój zawodowy pracowników służby geologicznej
Angoli, podniesienie ich kwalifikacji i zapoznanie ich z najnowszymi technologiami, co ma się przełożyć na lepsze
rozpoznanie i efektywniejsze gospodarowanie zasobami
surowców mineralnych, rozwój gospodarczy i technologiczny kraju oraz lepsze zarządzanie środowiskiem naturalnym i jego ochronę. W ramach projektu zrealizowano
cykl szkoleń z kartografii geologicznej, petrologii i mineralogii, geochemii i chemii analitycznej oraz hydrogeologii
Państwowy Instytut Geologiczny.
Projekt: Wsparcie rozwoju służby geologicznej Angoli
Centrum Animacji Misyjnej Księży Werbistów. Projekt: Koniec
z malarią! Niefarmakologiczna profilaktyka zimnicy ze szczególnym
uwzględnieniem kobiet ciężarnych i małych dzieci, Angola
72
dla specjalistów IGEO. Ponadto eksperci PIG odbyli misję
konsultacyjno-szkoleniową, w trakcie której pobrano
próbki skał z masywu Katanda oraz dokonano rozpoznania potrzeb związanych z badaniem zasobów wód
podziemnych. Na podstawie wcześniejszej analizy potrzeb
teleinformatycznych stronie angolańskiej przekazano
sprzęt komputerowy i specjalistyczny sprzęt terenowy
z oprogramowaniem.
PROJEKT
Koniec z malarią! Niefarmakologiczna profilaktyka
zimnicy ze szczególnym uwzględnieniem
kobiet ciężarnych i małych dzieci
Centrum Animacji Misyjnej Księży Werbistów
http://www.werbisci.pl/
W dystrykcie Cacuaco występuje wysoka zachorowalność
na malarię, na co mają wpływ zanieczyszczenie środowiska, duża gęstość zaludnienia oraz bliskość terenów
bagnistych. Dodatkowym problemem jest nieznajomość
objawów tej choroby wśród mieszkańców i jej późne
diagnozowanie, co powoduje, że mimo intensywnego leczenia nie udaje się uratować wielu pacjentów. W ramach
projektu zrealizowano akcję edukacyjną dla mieszkańców
dystryktu Cacuaco, zakupiono moskitiery, leki, środki
pielęgnacyjne dla dzieci oraz sprzęt laboratoryjny do diagnostyki malarii i chorób jej towarzyszących na potrzeby
Centrum Zdrowia im. Świętego Łukasza w Kifangondo.
Akcja miała na celu zmniejszenie zachorowalności na
malarię ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i kobiet
ciężarnych. W realizacji projektu wzięli udział lekarze
z Polski, którzy oprócz udzielania konsultacji medycznych
i pracy w szpitalu prowadzili szkolenia i wykłady.
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
Raport roczny 2009
POZOSTAŁE
REGIONY
EUROPA:
BAŁKANY
ZACHODNIE
ALBANIA
BOŚNIA I HERCEGOWINA
CZARNOGÓRA
MACEDONIA
SERBIA
PROJEKT
Ministerstwo Spraw Zagranicznych zaplanowało środki
w wysokości 1 mln PLN na pomoc rozwojową dla Albanii,
Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Macedonii oraz Serbii
i Kosowa.
Cykl zarządzania projektem finansowanym
ze środków pomocowych z budżetu UE
– kontynuacja działań Polski na rzecz Bałkanów
Zachodnich realizowanych w ramach inicjatywy
Partnerstwa Regionalnego
Departament Obsługi Narodowego Koordynatora Pomocy
(UKIE)
http://www.ukie.gov.pl/
Projekt stanowił kontynuację ukończonych z powodzeniem
programów wsparcia realizowanych w latach 2006–2008.
Celem bezpośrednim projektu było przekazanie grupie
ekspertów z Bałkanów Zachodnich polskich doświadczeń
w zakresie wykorzystania, monitorowania i ewaluacji środków
budżetowych UE, a także umożliwienie przedstawicielom
administracji rządowej tych krajów zdobycia praktycznych
umiejętności w zakresie programowania i wykorzystywania
środków pochodzących z budżetu UE.
Budynek szkolny w Serbii wyremontowany w ramach projektu
Ambasady RP w Belgradzie „Ożywić wieś!”
W 2009 roku ustalono następujące obszary wsparcia:
–– wzmocnienie administracji publicznej,
–– wspieranie transformacji gospodarczej,
–– działania na rzecz bezpieczeństwa i stabilności regionu.
Liczba projektów
Kwota
dofinansowania
NGOs
2
150 146 PLN
administracja rządowa
2
178 732 PLN
polskie przedstawicielstwa
dyplomatyczne**
2
179 150 PLN
SUMA:
6
508 028 PLN
*
**
PROJEKT
Ożywić wieś!
Ambasada RP w Belgradzie
http://www.belgrad.polemb.net/
BAŁKANY ZACHODNIE*
Realizacja projektu
SERBIA
Ponadto MSZ sfinansowało udział czterech obserwatorów krótkoterminowych
z Polski w misji obserwacyjnej OBWE podczas wyborów parlamentarnych
w Albanii w czerwcu 2009 r. (wielkość poniesionych wydatków: 33 289 PLN).
Podana kwota jest przeliczeniem wydatków poniesionych w EUR wg średniego
rocznego kursu NBP w 2009 r.
Gmina Nova Varoš w ciągu ostatnich lat notuje stały
spadek liczby mieszkańców – w gospodarstwach zostają
osoby starsze, zmniejsza się produkcja rolna, a ci, którzy
przesiedlają się do miast, z powodu braku kwalifikacji
zawodowych mogą liczyć jedynie na gorzej płatną pracę.
Jedną z dodatkowych przyczyn opuszczania wsi Radijevici
przez młodych ludzi była zła jakość budynku szkolnego,
który zamiast pełnić swoją funkcję, stanowił zagrożenie
dla życia ich dzieci. W ramach projektu wyremontowano
budynek, dzięki czemu dzieci mogą się kształcić na miejscu
w bezpiecznych warunkach. Zorganizowano ponadto
seminaria dla mieszkańców z zakresu rolnictwa i turystyki
wiejskiej.
73
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
AFRYKA
Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej. Projekt: Rozbudowa infrastruktury szkoły podstawowej
w Mpunde, Zambia
74
W 2009 roku w programie polskiej pomocy zagranicznej
zaplanowano 5,85 mln PLN na projekty wspierające
rozwój Afryki, realizowane m.in. przez organizacje
pozarządowe, polskie przedstawicielstwa dyplomatyczne
i jednostki administracji rządowej. Dodatkowo MSZ
przekazało pomoc humanitarną na rzecz dotkniętej suszą
Kenii150 i sfinansowało wyjazd wolontariuszy do pracy
w Mauretanii, Nigrze, Tanzanii, Etiopii, Ghanie i Zambii
w ramach drugiej edycji programu Wolontariat – polska pomoc.
Sektory objęte wsparciem w 2009 roku:
–– rozwój zasobów ludzkich i wsparcie administracji
lokalnej,
–– rehabilitacja pokonfliktowa,
–– edukacja i ochrona zdrowia (w szczególności walka
z epidemią HIV/AIDS, gruźlicą, malarią oraz przetoką
położniczą),
–– rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich,
–– dostęp do wody pitnej i poprawa warunków
sanitarnych.
AFRYKA /oprócz krajów priorytetowych/
Liczba projektów
Kwota
dofinansowania
23
4 109 680 PLN
3
860 004 PLN
polskie przedstawicielstwa
dyplomatyczne*
19
1 586 050 PLN
SUMA:
45
6 555 734 PLN
Realizacja projektu
NGOs
uczelnie publiczne i jednostki
badawczo-rozwojowe
*
Ambasada RP w Nairobi. Projekt: Budowa ośrodka dla dzieci niewidomych
w Kibeho, Rwanda. Oficjalne otwarcie ośrodka przez ministra
spraw zagranicznych Radosława Sikorskiego
Podana kwota jest przeliczeniem wydatków poniesionych w EUR i USD wg
średniego rocznego kursu NBP w 2009 r.
150 Więcej informacji w rozdziale „Pomoc humanitarna”.
Raport roczny 2009
MAROKO
MALAWI
PROJEKT
PROJEKT
Uruchomienie zakładu produkcji miodu
w wiosce Doudad, region Agadir, Maroko
Ambasada RP w Rabacie
Rehabilitacja medyczna na obszarach wiejskich
Malawi 2009
Fundacja Sue Ryder
http://www.rabat.polemb.net/
http://www.sueryder.pl/
Wieś Doudad w regionie Agadir położona jest wysoko
w górach, gdzie przez większość roku panuje susza.
W wiosce działa stowarzyszenie Anarouz Doudad, które
aktywnie poszukuje możliwości podniesienia poziomu
życia lokalnej społeczności. Po inicjatywach związanych
z rozbudową infrastruktury przyszła kolej na działania
aktywizujące miejscową ludność. W ramach projektu
założono nowoczesną pasiekę składającą się z 50 uli,
w której każdy ul ma produkować minimum 8 kg miodu rocznie. Rozległość górskich terenów stwarza możliwości rozbudowy pasieki, a jej działalność przyniesie
mieszkańcom wioski korzyści finansowe.
Głównym celem projektu było zapewnienie opieki medycznej oraz rehabilitacji chorym i niepełnosprawnym mieszkańcom Malawi w rejonie Balaka oraz w rejonie Ntcheu
(dolina Bwanje). Partnerem polskiej organizacji był
oddział Fundacji Sue Ryder w Malawi, której zespół medyczny prowadził stałą opiekę medyczną oraz rehabilitację dzieci i dorosłych w warunkach polowych. W ramach
inicjatywy sfinansowano leki, sprzęt dla inwalidów i sprzęt
rehabilitacyjny, przeprowadzono kursy doszkalające dla
wolontariuszy i pracowników fundacji, wyremontowano
pojazdy, którymi zespół dojeżdża do podopiecznych,
a także rozbudowano centrum rehabilitacji dla dzieci,
sfinansowane ze środków polskiej pomocy zagranicznej
w roku 2007.
KENIA
TANZANIA
PROJEKT
PROJEKT
Centrum Aktywizacji Zawodowej
i Integracji Społecznej Dzieci Ulicy
w slumsie Kawangware, Nairobi, Kenia
Fundacja Ekonomiczna Polska–Afryka Wschodnia
Poprawa możliwości i efektów kształcenia
realizowanego przez Hodowlany Instytut
Szkoleniowy Tengeru (Tanzania)
poprzez wsparcie techniczne i szkoleniowe
Wydział Inżynierii i Kształtowania Środowiska SGGW
http://www.peaef.com/
http://wiks.sggw.pl/
Projekt zrealizowano we współpracy z lokalną grupą
samopomocy Kawangware Street Children and Youth
Project, która w 2002 roku uruchomiła małą manufakturę
papierniczą. W wytwórni znalazła pracę grupa dzieci ulicy
ze slumsu Kawangware. Zamierzeniem projektu w 2009
roku była kontynuacja tej inicjatywy. Manufakturę przeniesiono do nowego budynku, który zapewnia higieniczne
warunki pracy i stwarza możliwości pracy większej grupie
podopiecznych. W budynku powstało też centrum aktywizacji zawodowej z salą komputerową, salą szkoleniową,
małą kawiarenką internetową oraz punktem doradztwa
zawodowego. Centrum stanowi schronienie i zarazem
miejsce integracji dla zmarginalizowanej grupy dzieci
ulicy, która uzyskała dostęp do kształcenia zawodowego
i różnych form edukacji.
Tengeru to niewielka miejscowość położona nieopodal
Arushy w północno-wschodniej Tanzanii, w której znajduje
się Hodowlany Instytut Szkoleniowy (Livestock Training
Institute Tangeru, LITI). W ramach projektu wykonano
remont i adaptację pomieszczeń laboratoryjnych oraz sal
wykładowych Instytutu i wyposażono je w specjalistyczny sprzęt analityczny i audiowizualny. Dla wykładowców
i studentów przeprowadzono cykl szkoleń poświęconych
nowym technikom i technologiom w rolnictwie. Zorganizowano także wizytę studyjną w Polsce połączoną ze
specjalistycznymi szkoleniami dla wykładowców Instytutu. Celem inicjatywy zrealizowanej we współpracy
z Polskim Centrum Pomocy Międzynarodowej był wzrost
potencjału edukacyjnego Hodowlanego Instytutu Szkoleniowego Tangeru, co ma się przełożyć na poprawę efektów
kształcenia młodzieży, lepszą pozycję absolwentów Instytutu na rynku pracy i rozwój rolnictwa w Tanzanii.
75
76
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
ZAMBIA
GHANA
PROJEKT
PROJEKT
Rozbudowa infrastruktury szkoły podstawowej
w Mpunde w centralnej Zambii
Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej
Praca w szkole technicznej w Ashaiman-Tema
w Ghanie w charakterze wolontariusza
oraz przeprowadzenie kursów doszkalających
Salezjański Wolontariat Misyjny – Młodzi Światu
http://wiks.sggw.pl/
http://www.swm.pl/
Dzieci z okolic Mpunde, miejscowości położonej w afrykańskim buszu, miały ograniczony dostęp do elementarnej edukacji spowodowany niedostatecznym poziomem
infrastruktury szkolnej. Brak wystarczającej liczby sal
lekcyjnych oraz domów dla nauczycieli utrudniał pracę
i naukę, uniemożliwiał uczniom odbycie pełnego cyklu
podstawowej edukacji w jednej placówce i przyjęcie do
szkoły wszystkich chętnych. Projekt stanowił kontynuację
inicjatywy realizowanej w roku 2008. Wpisuje się on
w realizację jednego z komponentów “V Narodowego
Planu Rozwoju na lata 2006–2010” wdrażanego przez
rząd Zambii (rozwój podstawowych usług społecznych:
edukacji, opieki zdrowotnej i opieki społecznej). Wobec
ogromnych potrzeb placówki w uzupełnieniu działań
z 2008 roku wybudowano dwa kolejne budynki szkolne
oraz dwa domy dla nauczycieli, co przyniesie poprawę
warunków nauki, umożliwi zatrudnienie większej liczby
nauczycieli oraz edukację większej liczby dzieci.
Inicjatywa została sfinansowana w ramach drugiej edycji programu
Wolontariat – polska pomoc.
W regionie Wielkiej Akry, gdzie znajduje się Ashaiman,
istnieje duże zapotrzebowanie na wykwalifikowanych
pracowników – osoby z wykształceniem technicznym łatwo
znajdują pracę w usługach bądź lokalnym przemyśle.
W szkole technicznej Don Bosco Technical Institute
kształci się kilkuset uczniów, z których kilkudziesięciu
pobiera naukę w klasach o profilu samochodowym. Podstawowym zadaniem wolontariusza była pomoc w prowadzeniu zajęć dydaktycznych oraz prowadzenie konsultacji
dla uczniów szkoły mających problemy z nauką. Wolontariusz prowadził też weekendowe kursy dla nauczycieli
i pracowników warsztatu samochodowego z zastosowania układów elektronicznych, diagnostyki pokładowej
i obsługi programu serwisowo-naprawczego, organizował
i koordynował wyjazdy edukacyjne do profesjonalnych
autoryzowanych serwisów samochodowych i pomagał
w zarządzaniu szkołą.
RPA
RWANDA
PROJEKT
PROJEKT
Wsparcie dostępu do edukacji dzieci upośledzonych
w wieku przedszkolnym z Port Shepstone
i okolic (RPA)
Salezjański Wolontariat Misyjny – Młodzi Światu
Wyposażenie ośrodka dla dzieci niewidomych
w Kibeho
Ambasada RP w Nairobi
http://www.nairobi.polemb.net/
http://www.swm.pl/
Podstawowym celem projektu było wyrównywanie szans
edukacyjnych dzieci upośledzonych z Port Shepstone
i okolic dzięki budowie przedszkola oraz wsparciu merytorycznemu rodziców i opiekunów. Na działce stanowiącej
własność Diecezji Umzimkulu, która została przekazana
w wieczystą dzierżawę lokalnemu partnerowi, wybudowano budynek przedszkolny z trzema klasami, biurem
i toaletami. Budynek został odpowiednio wyposażony
i dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych. Zorganizowano również kursy języka migowego, indywidualne
zajęcia rehabilitacyjne połączone ze szkoleniem personelu pomocniczego z zakresu podstaw technik rehabilitacyjnych oraz program wsparcia edukacji w klasach specjalnych Szkoły św. Marcina w Port Shepstone.
W 2007 roku Ambasada RP w Nairobi zainicjowała
budowę ośrodka dla dzieci niewidomych w Kibeho
(dystrykt Nyaruguru, Rwanda). Partnerem projektu jest
Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża,
które ma wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu tego
typu placówek i pracy z osobami niewidomymi. Wiosną
2009 roku zakończono budowę ośrodka składającego się
z budynku szkolnego, internatu dla chłopców, internatu
dla dziewcząt, kuchni i pralni oraz budynku dla personelu.
Na potrzeby podopiecznych placówki Ambasada zakupiła
drukarkę braille’owską, której przekazanie nastąpiło podczas oficjalnego otwarcia dokonanego przez ministra
Radosława Sikorskiego we wrześniu 2009 roku.
Raport roczny 2009
BLISKI WSCHÓD
W 2009 roku Ministerstwo Spraw Zagranicznych przeznaczyło 2 mln PLN na realizację projektów pomocowych
na rzecz państw Bliskiego Wschodu. Atutem polskiego
systemu współpracy rozwojowej jest zaangażowanie
polskich przedstawicielstw dyplomatycznych, dzięki
którym pomoc trafia do wielu krajów spoza listy priorytetowych biorców polskiej pomocy.
BLISKI WSCHÓD /oprócz krajów priorytetowych/
Realizacja projektu
Liczba projektów
administracja rządowa
1151
polskie przedstawicielstwa
dyplomatyczne*
3
SUMA:
4
Kwota
dofinansowania
W 2009 roku wsparcie Polski na rzecz państw Bliskiego
Wschodu koncentrowało się na następujących obszarach:
–– rozwój zasobów ludzkich,
–– wsparcie dla osób, których domy zostały zburzone
lub uszkodzone,
–– ochrona dziedzictwa kulturowego,
–– edukacja i ochrona zdrowia.
SYRIA
PROJEKT
25 219 PLN
128 029 PLN
153 248 PLN
Szkolenie personelu ośrodka Ousrat Al Ikha
w Raqqa z zakresu psychologicznej motywacji
w pracy z dziećmi niepełnosprawnymi i prewencji
wypalenia zawodowego
Ambasada RP w Damaszku
http://www.damaszek.polemb.net/
*
Podana kwota jest przeliczeniem wydatków poniesionych w EUR i USD wg
średniego rocznego kursu NBP w 2009 r.
IRAK/SYRIA
Ośrodek w Raqqa jest placówką, która zajmuje się rehabilitacją i edukacją niepełnosprawnych dzieci. Prowadzące
ośrodek siostry zwróciły się z prośbą o sfinansowanie
szkolenia, które poprawiłoby psychologiczny komfort
pracy personelu placówki.
Zorganizowano szkolenie
z zakresu psychologicznych motywów udzielania pomocy
i prewencji wypalenia zawodowego. Zakupiono także
aparaty słuchowe dla podopiecznych ośrodka.
PROJEKT
Pomoc humanitarna dla uchodźców irackich w Syrii,
pozostających pod opieką kościelnego Centrum
Pomocy Medycznej i Społecznej im. I. Al Khalila
Ambasada RP w Damaszku
http://www.damaszek.polemb.net/
Projekt miał charakter pomocy humanitarnej.
W Syrii przebywa ponad milion uchodźców z Iraku, którzy
pozbawieni są prawa do pracy i często żyją w skrajnej
biedzie. Centrum Pomocy Medycznej i Społecznej im.
Ibrahima Al Khalila, mieszczące się przy greckokatolickim
klasztorze w Jeromana pod Damaszkiem, ma pod opieką
250 rodzin, prowadzi przychodnię i wydaje gorące posiłki
dla najbiedniejszych uchodźców. W ramach projektu
przekazano placówce podstawowe artykuły żywnościowe,
leki, kołdry oraz sprzęt medyczny.
151 Projekt „Wsparcie systemu więziennictwa Republiki Iraku przez polską Służbę
Więzienną realizowane w ramach misji EUJUST LEX przez Centralny Zarząd
Służby Więziennej” został opisany w rozdziale „Pomoc techniczna”.
JORDANIA
PROJEKT
Poprawa wyposażenia dwóch bibliotek szkolnych
w miejscowościach Andżara i Al Smakijja
Ambasada RP w Ammanie
http://www.amman.polemb.net/
Biblioteki w Andżarze i w Smakijji powstały w latach
2007–2008 przy wsparciu finansowym Ambasady RP
w Ammanie w ramach szerszego programu „Maktabati”
(Moja Biblioteka). Celem programu jest zachęcanie dzieci
i młodzieży mieszkających w biedniejszych regionach
Jordanii do regularnego czytania książek. W 2009 roku
zakupiono dla obu placówek książki dla dzieci i młodzieży,
atlasy i encyklopedie (zarówno w języku arabskim, jak
i angielskim), a także przeprowadzono remont pawilonu
bibliotecznego w Andżarze.
77
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
AZJA
Fundacja Puszczy Rominckiej. Projekt: Wsparcie rozwoju obszarów
wiejskich Kazachstanu Wschodniego poprzez zwiększenie potencjału
lokalnej Ochotniczej Straży Pożarnej, Kazachstan
78
W 2009 roku Ministerstwo Spraw Zagranicznych przeznaczyło 2 mln PLN na realizację projektów pomocowych
na rzecz państw azjatyckich.
ARMENIA/AZERBEJDŻAN
Ustalono następujące obszary wsparcia:
–– rolnictwo, rozwój obszarów wiejskich
i gospodarowanie wodą,
–– ochrona zdrowia i edukacja,
–– rozwój środków masowej komunikacji,
–– reintegracja społeczna osób przemieszczonych
wewnętrznie (tylko Armenia i Azerbejdżan).
Dodatkowo w 2009 roku MSZ zaangażowało się w udzielanie pomocy humanitarnej dla Filipin, Wietnamu, Indonezji
oraz Pakistanu152.
AZJA /oprócz krajów priorytetowych/
Liczba projektów
Kwota
dofinansowania
NGOs
6
597 194 PLN
administracja rządowa
3
282 589 PLN
uczelnie publiczne i jednostki
badawczo-rozwojowe
1
143 466 PLN
polskie przedstawicielstwa
dyplomatyczne*
16
1 273 107 PLN
SUMA:
26
2 296 356 PLN
Realizacja projektu
*
Podana kwota jest przeliczeniem wydatków poniesionych w EUR wg średniego
rocznego kursu NBP w 2009 r.
152 Więcej informacji w rozdziale „Pomoc humanitarna”.
PROJEKT
Wsparcie reintegracji społecznej osób
przemieszczonych wewnętrznie
– warsztaty terapeutyczno-rekreacyjne
dla dzieci IDPs z Armenii i Azerbejdżanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
http://www.mswia.gov.pl/
Zarządzanie migracjami jest poważnym wyzwaniem dla
państw regionu Zakaukazia, które są terytorium tranzytowym lub docelowym dla legalnej migracji zarobkowej,
migracji nielegalnej (w tym migracji powiązanej z handlem i/lub przemytem ludzi) oraz uchodźców. Sytuację
w regionie komplikuje dodatkowo zjawisko uchodźstwa
wewnętrznego wywołanego katastrofami naturalnymi
(trzęsienie ziemi w Armenii w 1988 roku) oraz konfliktami
zbrojnymi (wojna armeńsko-azerbejdżańska o Górski
Karabach z lat 1991–1994). Projekt MSWiA dotyczył
wsparcia procesu reintegracji społecznej dzieci w wieku
10–13 lat z rodzin wewnętrznie przesiedlonych z Armenii
i Azerbejdżanu. W ramach projektu zorganizowano
dla nich dwutygodniowe warsztaty obejmujące część
terapeutyczną oraz rekreacyjną. Warsztaty zostały przygotowane i przeprowadzone przez doświadczonych specjalistów. Wiedzę z obserwacji wraz z innowacyjnymi metodami pracy na rzecz osób wewnętrznie przesiedlonych
przekazano instytucjom partnerskim w Azerbejdżanie
i Armenii.
79
Raport roczny 2009
Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej. Projekt: Edukacja młodzieży szkolnej
w zakresie zapobiegania skutkom katastrof naturalnych, Tadżykistan
TADŻYKISTAN
PROJEKT
Edukacja młodzieży szkolnej w zakresie
zapobiegania skutkom katastrof naturalnych
Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej
http://www.pcpm.org.pl/
Ponad 96% powierzchni Tadżykistanu zajmują góry lub obszary
górzyste o średniej wysokości ponad 3000 m n.p.m.,
co sprzyja występowaniu poważnych w skutkach katastrof
naturalnych. Głównym czynnikiem powodującym katastrofy
są wstrząsy sejsmiczne związane z wypiętrzaniem się gór
Ałtaju i Pamiru, a kolejnym – powodzie i osunięcia się
ziemi, występujące najczęściej w czasie roztopów wiosennych. Zagrożenie potęguje słabość administracji
państwowej, która w większości przypadków nie ma
środków ani zdolności instytucjonalnych do koordynowania akcji ratunkowych. Większość pojedynczych
katastrof powoduje tzw. katastrofy kaskadowe, a nieproporcjonalnie wysoki odsetek ofiar śmiertelnych w przypadku większości kataklizmów stanowią dzieci. Celem
projektu PCPM były działania edukacyjne w szkołach
na rzecz uświadomienia dzieciom konieczności reagowania
i ochrony w przypadku klęski żywiołowej.
PROJEKT
Wdrożenie systemu GIS dla wsparcia koordynacji
projektów edukacyjnych w Tadżykistanie
Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej
i opiekę medyczną dzieci. Największym sukcesem projektu było opublikowanie przygotowanych przez wolontariuszkę map przez międzynarodowy portal ReliefWeb:
http://www.reliefweb.int. Ponadto w ramach projektu
zredagowano i wydrukowano 400 egz. bezpłatnego czasopisma „Pomoc Rozwojowa” na temat wykorzystania GIS
do realizacji projektów pomocy humanitarnej i rozwojowej, które zostały rozpowszechnione wśród polskich organizacji pozarządowych i na uczelniach.
http://www.pcpm.org.pl/
Inicjatywa sfinansowana w ramach drugiej edycji programu
Wolontariat – polska pomoc.
System Informacji Geograficznej (GIS) to ogólna nazwa
systemu informacyjnego służącego do gromadzenia,
wprowadzania, przetwarzania oraz wizualizacji danych
geograficznych. W życiu codziennym GIS jest szeroko
stosowany we wszelkiego typu ewidencji – gruntów,
budynków i podobnego rodzaju zasobów. Najczęściej
używany jest przez geodetów, architektów i konstruktorów, a coraz częściej przez specjalistów świadczących
pomoc humanitarną i rozwojową. Projekt stanowił
kontynuację współpracy między PCPM a organizacją
Save the Children – Central Asia. Celem projektu było
wdrożenie systemu GIS w biurach organizacji partnerskiej w Tadżykistanie. Ze względu na prośbę organizacji
o rozszerzenie projektu uzyskano zgodę MSZ na skrócenie czasu pobytu wolontariuszki w Tadżykistanie na rzecz
pracy w Kirgistanie. Wolontariuszka pracowała w dwóch
biurach Save the Children – w Biszkeku w Kirgistanie oraz
w Duszanbe w Tadżykistanie. W obu biurach wdrożono system GIS, a pracownicy zostali przeszkoleni w wykorzystywaniu technologii GIS. Wolontariuszka opracowała także
zestaw map ilustrujących realizację projektów oraz poziom życia ludności w regionie, z naciskiem na edukację
KIRGISTAN
PROJEKT
Rehabilitacja systemu oczyszczania ścieków
w dolinie fergańskiej, Koczkor-ata i okolice
Stowarzyszenie Wschodnioeuropejskie
Centrum Demokratyczne
http://www.eedc.org.pl/
Niewydolność oczyszczalni ścieków działającej w mieście
Koczkor-ata od 1968 roku wiązała się zarówno ze zużyciem
eksploatacyjnym, jak i zwiększonymi potrzebami miasta
oraz zmianą charakteru ścieków komunalnych. Sytuację
komplikował fakt, że niewystarczająco oczyszczone ścieki
były wyrzucane na pobliskie tereny uprawne, a woda
ściekowa zalewała terytorium Uzbekistanu, co mogło
spowodować lokalny konflikt etniczny. W ramach projektu przeprowadzono remont stacji pomp i zakupiono
nowe pompy kanalizacyjne, które usprawniły działalności
oczyszczalni. Dodatkowym działaniem były seminaria na
temat higieny i zachowania czystości przeprowadzone
wśród lokalnej społeczności.
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
KAZACHSTAN
PROJEKT
Ambasada RP w Bangkoku. Projekt: Zakup i dostarczenie dwóch pomieszczeń magazynowych dla uchodźców birmańskich
przebywających w obozach dla uchodźców w Tajlandii
80
Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich Kazachstanu
Wschodniego poprzez zwiększenie potencjału
lokalnej Ochotniczej Straży Pożarnej
Fundacja Puszczy Rominckiej
Ukształtowanie terenu (góry Ałtaj) oraz surowy klimat,
a także peryferyjne położenie Kazachstanu Wschodniego
u zbiegu granic z Rosją i Chinami przyczyniają się do jego
izolacji. Celem projektu była optymalizacja kierunku
rozwoju obszarów wiejskich Kazachstanu Wschodniego
poprzez wzmocnienie aktywnych grup społecznych
i zapewnienie im udziału w procesach decyzyjnych,
a także umożliwienie realizacji własnych inicjatyw. Jako
grupę docelową wybrano strażaków-ochotników. W ramach projektu zrealizowano wizytę studyjną, której
celem było zapoznanie kazachskich partnerów z polskimi
doświadczeniami w zakresie funkcjonowania Ochotniczej
Straży Pożarnej i ze znaczeniem tej organizacji dla rozwoju
obszarów wiejskich. W pięciu kazachskich nadleśnictwach
przeprowadzono cykl szkoleń na temat procedury
zakładania organizacji pozarządowych w Kazachstanie,
możliwości pozyskiwania środków zewnętrznych na
realizację projektów dotyczących rozwoju obszarów wiejskich, działalności Ochotniczej Straży Pożarnej w Polsce.
W ramach projektu zakupiono samochód gaśniczy, sprzęt
pożarniczy i komputerowy dla kazachskich jednostek
straży pożarnej, które uczestniczyły w projekcie.
INDIE
BIRMA/MYANMAR – TAJLANDIA
PROJEKT
PROJEKT
Kształcenie zawodowe kobiet dalickich
pozbawionych środków do życia oraz wdów w celu
rozpoczęcia działalności gospodarczej w rejonie
Kadamalaikundu, okręg Theni, Tamilnadu, Indie
Ambasada RP w New Delhi
Zakup i dostarczenie dwóch pomieszczeń
magazynowych dla uchodźców birmańskich
przebywających w obozach dla uchodźców
w Tajlandii
Ambasada RP w Bangkoku
http://www.newdelhi.polemb.net/
http://www.bangkok.polemb.net/
Projekt miał charakter pomocy humanitarnej.
Projekt dotyczył grupy „niedotykalnych” oraz wdów
wywodzących się z rodzin najemnych pracowników
rolnych, które pozostają poza obrębem tradycyjnego
społeczeństwa indyjskiego. W ramach projektu przeprowadzono szkolenia zawodowe dla kobiet w zakresie krawiectwa, szwalnictwa i podstaw mikroprzedsiębiorczości.
Partnerem inicjatywy była organizacja pozarządowa
Literates Welfare Association.
Obecnie na terytorium Tajlandii funkcjonuje 9 obozów dla
uchodźców z Birmy/Myanmaru (pierwszy z nich powstał
w 1984 roku), w których przebywa ponad sto tysięcy
osób. W ramach projektu zakupiono dwa prefabrykowane
pomieszczenia magazynowe o łącznej kubaturze 500 ton
metrycznych oraz 300 palet, które zostały wykorzystane
do przechowywania zapasów. Zgodnie z prawem Tajlandii
budynki w obozach dla uchodźców nie mogą mieć charakteru trwałego, magazyny są więc konstrukcjami
składanymi i przenośnymi, stosunkowo łatwymi do złożenia i do rozmontowania, co umożliwia ich ewentualne
przeniesienie do innego obozu. Projekt został zrealizowany przez Thailand Burma Border Consortium.
Raport roczny 2009
AMERYKA ŁACIŃSKA
W programie polskiej pomocy na rok 2009
przewidziano kwotę 0,5 mln PLN na projekty
realizowane przez polskie przedstawicielstwa
dyplomatyczne w krajach Ameryki Łacińskiej.
Inicjatywy na rzecz tego regionu zostały ponadto
zrealizowane w ramach drugiej edycji programu
Wolontariat – polska pomoc.
Sektory objęte wsparciem:
–– edukacja i wzmocnienie społeczeństwa obywatelskiego,
–– rozwój turystyki i ochrona środowiska,
–– ograniczanie ubóstwa i zrównoważona gospodarka
zasobami naturalnymi.
AMERYKA ŁACIŃSKA
Liczba projektów
Kwota
dofinansowania
7
358 914 PLN
polskie przedstawicielstwa
dyplomatyczne*
10
601 103 PLN
SUMA:
17
960 017 PLN
Realizacja projektu
NGOs
*
Podana kwota jest przeliczeniem wydatków poniesionych w EUR i USD wg
średniego rocznego kursu NBP w 2009 r.
PERU
Ambasada RP w Caracas. W budynku nowej kliniki w Maggotty, Jamajka
PROJEKT
Maucallacta – projekt udostępnienia dla turystyki
monumentalnego inkaskiego ośrodka
administracyjno-religijnego (III etap)
Ambasada RP w Limie
http://www.lima.polemb.net/
Celem III etapu projektu było ostateczne dostosowanie
do ruchu turystycznego stanowiska archeologicznego
Maucallacta odkrytego przez polskich archeologów
z Andyjskiej Misji Archeologicznej Uniwersytetu
Warszawskiego, a następnie będącego przedmiotem
badań Ośrodka Badań Prekolumbijskich UW. Realizacja
projektu ma przyczynić się do rozwoju ubogiej prowincji
Castilla (departament Arequipa, dystrykt Pampacolca)
i poprawy warunków życia mieszkańców przez wskazanie im alternatywnego modelu rozwoju społeczno-gospodarczego w formie turystyki i agroturystyki,
na równi z dominującymi tam wciąż rolnictwem i hodowlą.
81
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
Ambasada RP w Caracas.
Projekt: Położenie dachu na budynku nowej kliniki w Maggotty, Jamajka
82
MEKSYK
PROJEKT
Ja i moje środowisko lokalne – działania
edukacyjne w szkole i społeczności lokalnej
San Mateo Ozolco w Meksyku
Stowarzyszenie „Jeden Świat”
http://www.jedenswiat.org.pl/
Inicjatywa została sfinansowana w ramach drugiej edycji programu
Wolontariat – polska pomoc.
BOLIWIA
PROJEKT
Praca wolontariacka w charakterze opiekunów
w domu dziecka w Tupizie w Boliwii
Salezjański Wolontariat Misyjny – Młodzi Światu
http://www.swm.pl/
Inicjatywa została sfinansowana w ramach drugiej edycji programu
Wolontariat – polska pomoc.
Projekt wpisuje się w realizację Regionalnego planu
rozwoju gospodarczego i społecznego 2006–2010 regionu Potosí, a jego celem jest poprawa sytuacji życiowej
młodych mieszkańców Tupizy. W ramach projektu dwie
wolontariuszki przez 6 miesięcy pracowały w charakterze opiekunek w Domu Dziecka w Tupizie, sprawując
kompleksową opiekę nad 60 wychowankami w wieku
od 5 do 18 lat. Wolontariuszki zajmowały się administracją
ośrodka oraz prowadzeniem różnorodnych zajęć i warsztatów dla podopiecznych placówki. Zrealizowano m.in.
warsztaty teatralne, kurs języka angielskiego, zajęcia
na temat praw człowieka, warsztaty dziennikarskie oraz
zajęcia z informatyki, których celem było nie tylko poszerzenie wiedzy, ale także wypracowanie umiejętności
samodzielnego i kreatywnego myślenia.
San Mateo Ozolco w stanie Puebla to niewielka miejscowość, której największych problemów przysparza emigracja młodych ludzi do dużych miast oraz do Stanów
Zjednoczonych, a także brak poszanowania dla środowiska
naturalnego (nie ma systemu segregacji śmieci, pojawiają się problemy z dostępem do wody pitnej, rolnicy
używają dużej ilości środków chemicznych, występuje nadmierna wycinka lasów). Mieszkańcy w nikłym stopniu
wykorzystują potencjał miejscowości i nie doceniają
lokalnych zasobów przyrodniczych – endemicznego
gatunku niebieskiej kukurydzy, gatunku agawy, z którego
tradycyjnie produkuje się pulque, oraz sąsiedztwa dwóch
wulkanów (Popocatepetl i Iztaccihuatl). Głównym celem
projektu było przybliżenie idei zrównoważonego rozwoju
uczniom szkoły średniej w San Mateo Ozolco, zachęcenie
ich do aktywności lokalnej, a także zaangażowanie
całej społeczności lokalnej do odkrywania potencjału
miejscowości i regionu. Wolontariuszka przeprowadziła
warsztaty na temat zrównoważonego rozwoju i stworzyła
Eko-Klub Przyjaciół Ozolco. Wspólnie z młodzieżą
przygotowała mapę zasobów i potrzeb miejscowości
i na jej podstawie, zrealizowała trzy najciekawsze miniprojekty przygotowane przez uczniów. Przygotowano
także wystawę zdjęć wykonanych przez młodzież pt.
„Ja i moje środowisko lokalne”, którą zaprezentowano
w Ozolco i pobliskiej Choluli.
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
83
Raport roczny 2009
Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM.
Projekt: Pokaż mi swój świat - pokaż mi swoją szkołę, Mali i Polska
EDUKACJA
ROZWOJOWA
Od pięciu lat ważnym elementem oficjalnej pomocy
rozwojowej w Polsce są działania edukacyjne skierowane
do polskiego społeczeństwa, pomagające zrozumieć,
jakie czynniki kształtują międzynarodowy rozwój,
a także jakie są wzajemne zależności między Polakami
a mieszkańcami krajów rozwijających się. W roku 2009
na edukację rozwojową Ministerstwo Spraw Zagranicznych
przeznaczyło środki w wysokości 2 mln PLN. Zgodnie
z założeniami Programu polskiej pomocy zagranicznej
udzielanej za pośrednictwem MSZ RP w roku 2009 edukacja rozwojowa powinna skłaniać do krytycznej refleksji
nad odpowiedzialnością za rozwój międzynarodowy oraz
prowadzić do osobistego zaangażowania i świadomego
działania na rzecz walki z ubóstwem na świecie i realizacji
Milenijnych Celów Rozwoju.
EDUKACJA GLOBALNA
Centrum Północ–Południe Rady Europy proponuje następujące wyjaśnienie terminu: „Edukacja globalna jest to
edukacja, która otwiera ludziom oczy i umysły na świat
oraz uświadamia im konieczność podejmowania działań
na rzecz dążenia do większej sprawiedliwości, równości
i zagwarantowania respektowania praw człowieka dla
wszystkich.”
Edukacja globalna jest szerszym wymiarem edukacji obywatelskiej, która pozwala ludziom zrozumieć współzależności
między ich własnym życiem i życiem innych ludzi na całym
świecie.
Na edukację globalną składają się następujące
komponenty:
–– edukacja rozwojowa,
–– edukacja o prawach człowieka,
–– edukacja na rzecz trwałego i zrównoważonego rozwoju,
–– edukacja na rzecz pokoju i zapobiegania konfliktom,
–– edukacja międzykulturowa.
84
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
W ramach piątej edycji konkursu „Inicjatywy edukacyjne
dotyczące międzynarodowej współpracy na rzecz rozwoju
– 2009” kwota 945 000 PLN rozdysponowana została na
następujące zadania:
–– przeprowadzenie całego cyklu przyznawania środków
(regranting) na projekty z zakresu edukacji globalnej
i rozwojowej realizowane przez organizacje nie będące
jednostkami sektora finansów publicznych;
–– przeprowadzenie całego cyklu przyznawania środków
(regranting) na dofinansowanie udziału polskich
naukowców w zagranicznych kongresach, sympozjach
i konferencjach naukowych dotyczących międzynarodowej współpracy na rzecz rozwoju;
–– Akademia międzynarodowej współpracy na rzecz
rozwoju i demokracji, w szczególności szkoła letnia
oraz cykl seminariów i warsztatów.
ORGANIZACJA
Realizację zadania I
powierzono Fundacji Edukacja dla Demokracji,
której przekazano środki w wysokości 650 000 PLN.
http://www.edudemo.org.pl
W ramach przyznanej dotacji Fundacja Edukacja dla Demokracji ogłosiła konkurs dla organizacji pozarządowych
na realizację projektów wydawniczych, szkoleniowych
i popularyzatorskich w dziedzinie edukacji rozwojowej.
Dofinansowano 24 propozycje wybrane komisyjnie
spośród 114 prawidłowo złożonych wniosków projektowych:
TYTUŁ PROJEKTU
Ścieżka wydawnicza
Fundacja Centrum Edukacji Obywatelskiej
Partnerstwo szkół – pierwsze kroki
Spotkania – Stowarzyszenie dla Edukacji i Kultury
Do TEGu, gotowi, start!
Fundacja „Afryka Inaczej”
Poradnik „Jak mówić polskim dzieciom o dzieciach Afryki”
Fundacja Edukacji Międzykulturowej
Gotuję z mamą – poznaję świat
Fundacja HUMAN PROJECT
Ziemia da się lubić!
Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej
Film dokumentalny „Życie dzieci w krajach rozwijających się”
Fundacja Inna Przestrzeń
Komiks praw dzieci
Salezjański Wolontariat Misyjny
– Młodzi Światu, Oddział w Poznaniu
Wyprawa do Afryki z Matumbo, Katanga
i innymi bohaterami bajek z Namibii – publikacja
Ścieżka szkoleniowa
Fundacja Działań Edukacyjnych KReAdukacja
Północ dla Południa – podaj dalej
Fundacja Centrum Edukacji Obywatelskiej
Patrz i zmieniaj – młodzi edukatorzy
Stowarzyszenie Koalicja KARAT
Gdzie są prawa kobiet we współpracy na rzecz rozwoju?
Wsparcie NGOs na rzecz pozytywnych zmian
Ścieżka popularyzatorska
Stowarzyszenie Inicjatywa na rzecz Społeczeństwa Zrównoważonego
Jeśli nie rozwój, to co? TEG w Nowej Hucie
Stowarzyszenie „Jeden Świat”
Bajki rozwojowe
Stowarzyszenie Ekologiczne „Dla Ziemi”
OBCY? Zbliżenia. Czeczeńskie dzieciństwo
Stowarzyszenie „O UŚMIECH UCZNIA”
przy Szkole Podstawowej nr 2 im. Janusza Korczaka w Błoniu
Myślimy globalnie – poznajemy świat
i włączamy się w jego naprawę
Towarzystwo Alternatywnego Kształcenia
uLEPmy LEPszy świat.
Fundacja HUMAN PROJECT
Daleko i blisko. Edukacja rozwojowa w kształceniu przedszkolnym
Stowarzyszenie Spotkania z Filmem Górskim
Prawa człowieka w górach – prawa dzieci w Ameryce Południowej
Dolnośląska Fundacja Ekorozwoju
Ziarno prawdy, czyli rzecz o świadomej konsumpcji
Fundacja Partners Polska
Klub Ambasadorów Rozwoju
Salezjański Wolontariat Misyjny – Młodzi Światu
Tydzień Edukacji Globalnej w Krakowie
Polska Akcja Humanitarna
Prawo do edukacji w obiektywie
Stowarzyszenie Centrum Wolontariatu
Gry i zabawy świata
Raport roczny 2009
Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM.
Projekt: Pokaż mi swój świat - pokaż mi swoją szkołę,
Mali i Polska
Oprócz wsparcia finansowego przekazanego wybranym
w konkursie organizacjom pozarządowym Fundacja
Edukacja dla Demokracji zapewniła pomoc merytoryczną
podmiotom zainteresowanym działaniami z zakresu
edukacji rozwojowej.
Fundacja ogłosiła także zamknięty konkurs grantowy
dla organizacji uczestniczących w komponencie szkoleniowym konkursu głównego. Inicjatywa miała na celu
umożliwienie realizacji małych projektów edukacyjnych
tym organizacjom, które nie miały dużego doświadczenia
na tym polu.
Przyznano 12 minidotacji na następujące inicjatywy:
–– Fundacja Zachęta, Górowo Iławeckie, Mikroskop –
edukacja globalna dla dzieci i młodzieży.
–– Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe Wsi Dominikowie,
Kobylanka, Otwórz szeroko oczy.
–– ETNOINSPIRACJE, Łódź, Urodziliśmy się Ty tam, ja tu
– dzieciństwo i młodość w krajach Globalnego Południa
a polska rzeczywistość.
–– Lokalna Grupa Działania „Owocowy Szlak”, Opole
Lubelskie, Poznajemy życie dzieci w krajach rozwijających się.
–– Fundacja Społeczna. Edukacja i Praca Twórcza,
Nysa, WARTO BYĆ ZA! EDUKACJĄ ROZWOJOWĄ.
–– Noworudzkie Stowarzyszenie Pro Publico Bono, Nowa
Ruda, Żeby świat był lepszy...
–– Fundacja Lokalna Grupa Działania Partnerstwo
Dla Warmii, Pieniężno, Przesłanie.
–– SEN Stowarzyszenie Edukacji Nieformalnej, Olsztynek,
Lokalni globalnie odpowiedzialni.
–– Stowarzyszenie „Nasza Gmina”, Radomyśl Wielki,
Tu i Tam.
–– Stowarzyszenie Eko-Inicjatywa, Kwidzyn, A,B,C
Fairtrade w Kwidzynie.
–– Stowarzyszenie Polska Sahara, Chechło, Łączą nas
pustynie.
–– Stowarzyszenie „Moja i Twoja Wierzbica”, Wierzbica,
Obraz senegalskiego dziecka a Milenijne Cele Rozwoju.
Zadanie II powierzono Fundacji Partners Polska
(kwota dotacji 69 990 PLN), która zrealizowała
projekt „Nauka dla pomocy rozwojowej”.
Fundacja zorganizowała cykl spotkań informacyjnych
o programie polskiej pomocy oraz akcję promocyjno-informacyjną na temat konkursu. Przeprowadziła też regranting na dofinansowanie udziału młodych naukowców
w zagranicznych sympozjach, konferencjach i seminariach
poświęconych współpracy na rzecz rozwoju. Dofinansowanie uzyskało dziesięciu naukowców, którzy wzięli udział
w ośmiu międzynarodowych konferencjach i seminariach
w siedmiu krajach.
http://www.fpp.org.pl
W ramach Zadania III przyznano dwie dotacje
o łącznej wartości 225 000 PLN.
Dom Spotkań im. Angelusa Silesiusa uzyskał
dotację w wysokości 126 857 PLN na realizację
projektu „Druga dolnośląska inicjatywa edukacyjna dotycząca międzynarodowej współpracy
na rzecz rozwoju”.
Inicjatywę zrealizowano w ramach koalicji uczelni
wyższych z Wrocławia oraz dolnośląskich organizacji
pozarządowych specjalizujących się w edukacji nieformalnej
i promujących zrównoważony rozwój. W ramach projektu
zrealizowano letnią szkołę dla studentów, cykl otwartych
wykładów na uczelniach oraz warsztatów z zakresu polskiej pomocy rozwojowej, odpowiedzialnego społecznie
biznesu, zagadnień genderowych w rozwoju oraz edukacji
rozwojowej.
http://www.silesius.org.pl
Stowarzyszenie Global Development Research
Group otrzymało środki w wysokości 98 143 PLN na
realizację projektu „Akademia międzynarodowej
współpracy na rzecz rozwoju”.
W ramach projektu w dniach 11–19 września 2009 roku
zrealizowano II Letnią Szkołę Globalnego Rozwoju.
W zajęciach uczestniczyło 25 studentów z całej Polski,
dla których przygotowano specjalne pakiety edukacyjne
i przeprowadzono cykl wykładów i warsztatów na temat
międzynarodowej współpracy na rzecz rozwoju oraz
roli kobiet w społecznościach, do których kierowane są
projekty rozwojowe. Uczestnicy projektu wzięli udział
w III Forum Polskiej Współpracy Rozwojowej, podczas
którego przeprowadzili grę planszową „Afryka”.
http://www.gdrg.pl
85
86
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
Ministerstwo Spraw Zagranicznych w ramach konkursu
skierowanego do publicznych szkół wyższych,
jednostek naukowo-badawczych oraz jednostek
samorządu terytorialnego przyznało we współpracy
z MEN oraz MNiSW pięć dotacji na realizację zadań
w dziedzinie edukacji globalnej. Wartość przyznanych dotacji
wyniosła 300 000 PLN.
Instytut Wschodni Uniwersytetu im. A. Mickiewicza
w Poznaniu uzyskał dotację na projekt „Globalny
rozwój w kontekście społeczno-gospodarczych
wyzwań Azji Środkowej i południowego Kaukazu”.
Inicjatywa miała na celu uzupełnienie luki w informacjach na temat sytuacji gospodarczo-społecznej oraz
działalności z zakresu polskiej pomocy rozwojowej na
obszarze dwóch makroregionów byłego ZSRR: Azji
Środkowej i południowego Kaukazu. Do udziału w seminariach i warsztatach zaproszono pracowników i studentów poznańskich uczelni, pracowników organizacji pozarządowych oraz wszystkich zainteresowanych tematyką
rozwoju.
Edukacji Globalnej zrealizowana we współpracy z gminnymi szkołami.
http://www.czarnkow.pl/teg/46601.html
Wydział Orientalistyczny Uniwersytetu Warszawskiego
otrzymał dotację na opracowanie i publikację pakietu
edukacyjnego „Oblicza Orientu”.
Wydawnictwo ma na celu pomoc w nauczaniu o państwach
i kulturach Azji i Afryki w szkołach ponadpodstawowych
przez ukazanie zróżnicowania obu kontynentów przez
pryzmat stojących przed nimi wyzwań i dróg rozwoju.
Projekt zrealizowano we współpracy ze Stowarzyszeniem
ARABIA.PL.
http://www.arabia.pl/content/view/292569/151/
Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej uzyskała dotację na realizację projektu
„Uczelnia wyższa wobec problematyki edukacji
rozwojowej i globalnej. Teoretyczne i praktyczne
perspektywy wdrażania edukacji rozwojowej
przez Akademię Pedagogiki Specjalnej – szansą
dla rozwoju Afryki w XXI wieku”.
http://iw.amu.edu.pl/dla-studenta/projekt-iw-i-polskiej-pomocy
Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej
Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu
uzyskał dotację na projekt „Pokaż mi swój świat –
pokaż mi swoją szkołę. Kontynuacja 2009”.
Podobnie jak w poprzedniej edycji, głównym celem
projektu było poszerzenie wiedzy i świadomości społeczeństwa polskiego co do specyfiki systemów wychowania i edukacji w Afryce w kontekście problematyki
rozwojowej. Adresowany do szerokiego grona odbiorców
projekt zawierał takie elementy, jak publikacje książkowe,
gra dydaktyczna dla dzieci, organizacja warsztatów plastycznych i szkoleń z zakresu edukacji i współpracy rozwojowej, które miały pobudzać do krytycznej refleksji nad
odpowiedzialnością za globalny rozwój i skłaniać do osobistego zaangażowania się w walkę z ubóstwem. Podczas
III Forum Polskiej Współpracy Rozwojowej pracownicy
Instytutu przygotowali i przeprowadzili warsztaty plastyczne oraz gry edukacyjne dla dzieci.
http://www.projekt-dogon.amu.edu.pl/news.php
Urząd Miasta Czarnków uzyskał dofinansowanie projektu „Świadomi, odpowiedzialni,
zaangażowani. Podniesienie świadomości globalnej i zaangażowania we współpracę rozwojową
w mieście Czarnków”.
W
ramach
projektu
przeprowadzono
działania
zmierzające do podniesienia w społeczności Czarnkowa,
w szczególności wśród uczniów i nauczycieli, świadomości
problematyki globalnej i rozwojowej. Celem tych działań
było zwiększenie zaangażowania samorządu Czarnkowa
i lokalnych aktywistów w międzynarodową współpracę
na rzecz rozwoju. Kulminacyjnym punktem części skierowanej do społeczności miasta była organizacja Święta
Celem projektu było podniesienie świadomości i poszerzenie wiedzy nauczycieli akademickich i studentów
uczelni pedagogicznych, czyli przyszłych pedagogów,
w zakresie zrównoważonego rozwoju i edukacji globalnej.
Zorganizowano „Jesienną Akademię Edukacji Globalnej
– Afryka”, przeprowadzono cykl wykładów eksperckich
i przygotowano pracownię edukacji międzykulturowej.
http://www.aps.edu.pl//pliki/12536870330.pdf
W 2009 roku dofinansowano także projekt Centralnego
Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli153 pt. “Wiem,
rozumiem, działam – edukacja rozwojowa w polskiej
szkole”.
Inicjatywa jest kontynuacją wcześniejszych działań CODN
i doświadczeń w sferze edukacji rozwojowej. W 2009 roku
przygotowano specjalną witrynę www.edukacjaglobalnacodn.edu.pl, która docelowo ma zawierać materiały
informacyjne i edukacyjne dla nauczycieli, a także stanie się miejscem dyskusji i prezentacji dobrych praktyk
w dziedzinie globalnej edukacji rozwojowej.
Pozostałe inicjatywy zrealizowane w 2009 roku w ramach
działań z zakresu edukacji rozwojowej:
Partnerski przegląd edukacji globalnej GENE
W 2009 roku po raz pierwszy odbył się w Polsce partnerski
przegląd edukacji globalnej przeprowadzony przez GENE
(Global Education Network Europe154). W ramach przeglądu przeprowadzono cykl spotkań z przedstawicielami
Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Ministerstwa Edukacji
153 Od 1 stycznia 2010 roku – Ośrodek Rozwoju Edukacji.
154 Europejska nieformalna sieć składająca się z przedstawicieli ministerstw
i narodowych agencji odpowiedzialnych za kształtowanie polityki w zakresie
edukacji globalnej oraz wspieranie, koordynację i finansowanie działań w tej
dziedzinie.
Narodowej, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego,
Ministerstwa Środowiska, Ośrodka Rozwoju Edukacji
(dawny CODN), Uniwersytetu Warszawskiego i Akademii
Pedagogiki Specjalnej oraz reprezentantami organizacji
pozarządowych odpowiedzialnymi za realizację edukacji
globalnej w Polsce. Rezultatem przeglądu jest raport
wydany w polskiej i angielskiej wersji językowej, który
podkreśla dobre wzorce, a także zapewnia krytyczną
i komparatywną ocenę problemów oraz wyzwań, z jakimi muszą się zmierzyć polskie instytucje i organizacje
działające na rzecz zapewniania i wspierania edukacji
globalnej. Zespół ekspertów GENE podkreślił osiągnięcia
MSZ w tworzeniu podstaw mocnej struktury rocznego finansowania działań związanych z edukacją globalną oraz
ukazał znaczne postępy poczynione w zakresie edukacji
globalnej w Polsce w ostatnich latach. Oficjalna prezentacja Krajowego raportu nt. edukacji globalnej w Polsce
odbyła się 4 lutego 2010 roku w Warszawie.
http://www.polskapomoc.gov.pl/Krajowy,raport,na,temat,edukacji,
globalnej,w,Polsce,966.html
Konferencja „Nauka dla pomocy rozwojowej”
W dniu 6 lutego 2009 r. w Warszawie odbyła się konferencja „Nauka dla pomocy rozwojowej”, której celem było
nawiązanie współpracy między instytucjami wdrażającymi
projekty pomocowe oraz ośrodkami naukowymi. Konferencję zorganizował Departament Współpracy Rozwojowej
MSZ oraz Biuro Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Wśród uczestników znaleźli się prorektorzy wyższych
uczelni – zarówno państwowych, jak i prywatnych, przedstawiciele Polskiej Akademii Nauk, fundacji naukowych,
administracji publicznej, przedstawiciele agend ONZ
i organizacji pozarządowych.
http://www.nauka.gov.pl/ministerstwo/aktualnosci/aktualnosci/
artykul/konferencja-nauka-dla-pomocy-rozwojowej/
Szkolenie dla dziennikarzy z zakresu współpracy
rozwojowej
W 2009 roku Departament Współpracy Rozwojowej MSZ
zlecił Stowarzyszeniu GDRG wykonanie kompleksowego
szkolenia dla polskich dziennikarzy z zakresu współpracy
rozwojowej. W ramach projektu dziesięcioro polskich
dziennikarzy reprezentujących zarówno prasę, radio, jak
i TV zostało przeszkolonych z zakresu podstaw teoretycznych współpracy rozwojowej oraz założeń polskiej
polityki rozwojowej. Dziennikarze zapoznali się z dobrymi
praktykami w komunikacji w sferze współpracy rozwojowej, mieli też okazję poznać przedstawicieli polskich
organizacji pozarządowych zaangażowanych w realizację
projektów pomocowych. Każdy z uczestników odbył
kilkudniową wizytę studyjną do Gruzji, Mołdowy lub Zambii,
gdzie były realizowane projekty w ramach programu
polskiej pomocy w 2009 roku.
Repozytorium materiałów o współpracy rozwojowej
dla polskich dziennikarzy dostępne jest na stronie
internetowej: http://www.gdrg.pl/index.php?option=com_docman
&task=cat_view&gid=63&limit=10&limitstart=0&order=name&dir=A
SC&Itemid=66&lang=pl
Eveline Herfkens, koordynatorka światowej Kampanii
Milenijnej. Warsztaty nieformalnej sieci
tzw. komunikatorów rozwojowych OECD
Raport roczny 2009
Międzynarodowe warsztaty nieformalnej
sieci DevCom
W dniach 4–5 czerwca 2009 roku odbyły się w Warszawie
międzynarodowe warsztaty nieformalnej sieci tzw. komunikatorów rozwojowych OECD (Development Communicators
– DevCom), w których uczestniczyli reprezentanci instytucji pomocowych i agencji pozarządowych z krajów OECD
oraz reprezentanci UNDP i Komisji Europejskiej. W wydarzeniu wzięła udział także przedstawicielka African Development Bank oraz reprezentant Rosji. Głównym panelistą
była Eveline Herfkens, była minister ds. współpracy
rozwojowej Królestwa Niderlandów, obecnie koordynatorka światowej Kampanii Milenijnej. Celem seminarium pod roboczym tytułem „Osiągnąć w okresie kryzysu
i przemian Milenijne Cele Rozwoju – jak komunikatorzy
rozwojowi mogą dostosować się do nowego kontekstu
sytuacyjnego” było przedyskutowanie i uzgodnienie
działań informacyjno-promocyjnych o charakterze prorozwojowym, dostosowanych do współczesnego kontekstu sytuacyjnego, skierowanych do osobistości
podejmujących decyzje oraz do opinii publicznej. Przebieg
seminarium potwierdził zasadność wymiany doświadczeń
i konsultowania dobrych praktyk między państwami
z wieloletnią praktyką w dziedzinie współpracy rozwojowej
oraz państwami, które stosunkowo niedawno dołączyły
do grona donatorów pomocy.
http://www.oecd.org/dev/devcom
Warsztaty na temat edukacji rozwojowej
W dniu 17 listopada 2009 r. Departament Współpracy
Rozwojowej MSZ zorganizował interaktywne warsztaty
na temat edukacji rozwojowej skierowane do podmiotów
ubiegających się o dotacje w konkursie „Pomoc zagraniczna 2010”. W warsztatach uczestniczyli reprezentanci
środowiska organizacji pozarządowych, uczelni wyższych
oraz administracji publicznej. Inicjatywa miała na celu
wyjaśnienie, czym jest edukacja rozwojowa, a także
przekazanie uczestnikom praktycznej wiedzy z zakresu
przygotowania komponentów edukacji rozwojowej.
Gośćmi warsztatów byli przedstawiciele Instytutu Globalnej Odpowiedzialności i Polskiego Centrum Pomocy
Międzynarodowej.
87
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
INFORMACJA I PROMOCJA
POLSKIEJ POMOCY
Niezależnie od działań z zakresu edukacji rozwojowej
Ministerstwo Spraw Zagranicznych realizuje i finansuje
liczne działania o charakterze informacyjno-promocyjnym.
W Programie polskiej pomocy zagranicznej udzielanej
za pośrednictwem MSZ RP w roku 2009 zapisano na ten
cel środki w wysokości 1,5 mln PLN. Podobnie jak w latach
ubiegłych, promocja polskiej pomocy realizowana była
poprzez organizację konferencji prasowych, publikację
materiałów informacyjnych, serwis internetowy, cykl
audycji radiowych, udział przedstawicieli MSZ w międzynarodowych konferencjach i organizację kolejnej edycji
Forum Współpracy Rozwojowej.
Konferencje prasowe
W 2009 roku MSZ zorganizowało trzy konferencje prasowe i jeden briefing dla przedstawicieli zagranicznego
korpusu dyplomatycznego.
W styczniu zaprezentowano wyniki badania opinii publicznej na temat pomocy rozwojowej przeprowadzonego
w dniach 4–8 grudnia 2008 roku.
http://www.polskapomoc.gov.pl/files/Edukacja rozwojowa/Badanie opinii
publicznej/Polacy_o_pomocy_rozwojowej_2008.pdf
W czerwcu odbyła się konferencja prasowa z udziałem
ministra spraw zagranicznych i organizacji pozarządowych
realizujących projekty pomocowe, podczas której zaprezentowano najciekawsze projekty realizowane w 2009 roku.
W lipcu odbył się specjalny briefing na temat realizowanych projektów dla przedstawicieli zagranicznego korpusu
dyplomatycznego.
We wrześniu podczas III Forum Polskiej Pomocy Rozwojowej odbyła się konferencja prasowa ministra spraw zagranicznych Radosława Sikorskiego prezentująca oficjalne
podsumowanie działań zrealizowanych w 2008 roku.
III Forum Polskiej Współpracy Rozwojowej
19 września 2009 roku w Bibliotece Uniwersyteckiej
w Warszawie odbyło się III Forum Polskiej Współpracy
Rozwojowej. Impreza o charakterze konferencyjno-edukacyjnym miała na celu prezentację polskiego zaangażowania we współpracę na rzecz rozwoju w świecie. Wydarzenie
zostało przygotowane wraz z Uniwersytetem Warszawskim, Instytutem Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM
w Poznaniu oraz polskimi organizacjami pozarządowymi.
Forum składało się z trzech części: modułu konferencyjnego,
modułu edukacyjnego oraz wydarzeń towarzyszących.
W debatach o rozwoju z udziałem ministra spraw zagranicznych oraz gości ze Szwecji, Królestwa Niderlandów
i Norwegii poruszone zostały tematy dotyczące współpracy
Konferencja prasowa z udziałem ministra spraw zagranicznych Radosława Sikorskiego
i dyrektora DWR MSZ Marka Ziółkowskiego
88
89
III Forum Polskiej Współpracy Rozwojowej
Raport roczny 2009
rozwojowej w Afganistanie, polskiej prezydencji w Radzie
Unii Europejskiej w 2011 roku w kontekście współpracy
rozwojowej oraz holenderskich i norweskich doświadczeń
pomocowych. Podczas konferencji prasowej ministra
spraw zagranicznych zaprezentowana została publikacja
„Polska współpraca na rzecz rozwoju. Raport roczny
2008” podsumowująca ubiegłoroczną działalność Polski
na rzecz krajów partnerskich z Europy Wschodniej, Afryki,
Azji i Ameryki Łacińskiej. Dla młodzieży i studentów
przygotowano warsztaty edukacyjne oraz spotkanie
z wolontariuszami, którzy pracowali w Afryce i Ameryce
Łacińskiej, a dla dzieci – warsztaty plastyczne oraz gry
edukacyjne. W ramach Forum zorganizowano także
kiermasz publikacji prezentujących działalność pomocową
polskich instytucji i organizacji pozarządowych, przegląd
filmów o krajach rozwijających się, wystawę fotografii,
kącik czytelniczo-kawiarniany oraz degustację dań kuchni
etnicznych i produktów Sprawiedliwego Handlu. Na zakończenie imprezy odbył się koncert zespołu Indialucía.
Opiekę medialną nad wydarzeniem sprawowała TVP Info.
Więcej informacji na temat imprezy zamieszczono na stronie internetowej:
Publikacje
Departament Współpracy Rozwojowej MSZ każdego
roku publikuje nowe materiały poświęcone realizacji
programu polskiej pomocy. Publikacje w wersji elektronicznej dostępne są na stronie internetowej:
http://www.polskapomoc.gov.pl/Dokumenty,i,publikacje
Koprodukcja audycji radiowych
W 2009 roku Departament Współpracy Rozwojowej nawiązał współpracę z Radiem TOK FM dotyczącą koprodukcji reportaży na temat polskich projektów pomocowych. MSZ współfinansował wyjazdy reporterów do krajów,
w których realizowane były polskie projekty pomocowe.
Cykl reportaży objął Gruzję (realizacja w sierpniu, emisja
we wrześniu), Etiopię i Zambię (realizacja w listopadzie,
emisja w grudniu), Autonomię Palestyńską (realizacja
i emisja w listopadzie), Peru, Ekwador i Boliwię (realizacja
w listopadzie, emisja w grudniu).
http://www.polskapomoc.gov.pl/forum2009
Nagroda ministra spraw zagranicznych za najlepszy
film fabularny festiwalu Afrykamera 2009
Strona internetowa
Działający od 2006 roku serwis internetowy
www.polskapomoc.gov.pl
jest podstawowym narzędziem służącym do promocji polskiej współpracy rozwojowej. Strona zawiera generowany
automatycznie biuletyn prezentujący aktualne informacje
i zaproszenia. Dostępna jest również wersja anglojęzyczna
serwisu: www.polishaid.gov.pl.
W 2009 roku główną nagrodą festiwalu filmów
afrykańskich Afrykamera była nagroda ministra spraw
zagranicznych dla twórcy najlepszego filmu fabularnego.
Laureatem festiwalu został film „Chmury nad Konakry”
(„Il va pleuvoir sur Konakry”) w reżyserii Cheicka
Fantamady Camara. Nagrodę wręczył ambasador RP
we Francji Tomasz Orłowski podczas specjalnie zorganizowanej uroczystości w Paryżu.
http://www.paris.polemb.net/index.php?document=357
90
Krajowy system świadczenia pomocy rozwojowej
Europejskie Dni Rozwoju 2009
Polskie działania w sferze współpracy na rzecz rozwoju
zostały zaprezentowane podczas Europejskich Dni
Rozwoju (European Development Days – EDD), które
odbyły się w dniach 22–24 października 2009 roku
w Sztokholmie. EDD są najważniejszym corocznym wydarzeniem dotyczącym współpracy rozwojowej w Europie,
współorganizowanym przez Komisję Europejską i państwo sprawujące prezydencję w Radzie UE. Impreza
toczyła się wokół czterech zagadnień:
I. global economic crisis,
II. citizenship and development,
III. democracy and development,
IV. climate change.
Wydarzenie zgromadziło ponad 6 tysięcy uczestników
z całego świata, w tym gości wysokiego szczebla – głowy
państw, szefów rządów i ministrów. Instytucje europejskie reprezentowali przewodniczący Parlamentu Europejskiego Jerzy Buzek i przewodniczący Komisji Europejskiej
Jose Manuel Barroso. W wydarzeniu udział wzięli również
laureaci Pokojowej Nagrody Nobla Muhammad Yunus
oraz Rajendra K. Pachauri. Pracownicy Departamentu
Współpracy Rozwojowej MSZ po raz trzeci obsługiwali
stoisko informacyjno-promocyjne prezentujące osiągnięcia polskiej pomocy zagranicznej.
http://ec.europa.eu/development/services/events/EDD2009/index_en.htm
Zdaniem aż 83% respondentów Polska powinna wspomagać
rozwój krajów słabiej rozwiniętych, a za najważniejszy
powód, dla którego nasz kraj powinien angażować się
w pomoc rozwojową, ankietowani uznali moralny
obowiązek (56%) oraz fakt, że kiedyś bogatsze państwa
pomogły nam, więc teraz my powinniśmy pomóc innym
(45%).
Za największe wyzwania stojące na drodze krajów słabiej
rozwiniętych Polacy uważają choroby zakaźne, w tym
HIV/AIDS (51%). Rzadziej wymieniane były: dostęp
do wody pitnej (43%), konflikty zbrojne i inne konflikty
wewnętrzne (40%) oraz niezdolność do wytworzenia
wystarczającej ilości żywności (35%).
Zdaniem Polaków nasz kraj ma najwięcej do zaoferowania
krajom biedniejszym w sferze poprawy poziomu edukacji
(44%) i poprawy stanu służby zdrowia (34%). Rzadziej
wskazywane były: zapobieganie kryzysom i odbudowa po
konfliktach (24%), rozwój infrastruktury (21%), wspieranie
wzrostu gospodarczego (21%), rozwój rolnictwa (20%),
a także wspieranie reform demokratycznych (18%) i ochrona środowiska (15%).
Według ankietowanych nasz kraj powinien przede wszystkim
pomagać krajom Afryki (49%), a także Ukrainie i Białorusi
(39%). Znacznie rzadziej wskazywane były kraje Azji (15%),
inne byłe republiki radzieckie na Kaukazie i w Azji (14%)
oraz kraje Europy Południowo-Wschodniej (11%).
Polacy o pomocy na rzecz rozwoju
Od 2004 roku prowadzone są badania opinii publicznej
dotyczące pomocy na rzecz rozwoju. Wyniki dowodzą,
że wśród Polaków rośnie poparcie dla pomocy rozwojowej świadczonej z pieniędzy publicznych. Szóstą edycję
sondażu zrealizowano w listopadzie 2009 roku.
Więcej informacji o wynikach badania zamieszczono na
stronie internetowej:
http://www.polskapomoc.gov.pl/files/Edukacja%20rozwojowa/
Badanie%20opinii%20publicznej/Polacy_o_pomocy_2009.pdf
CZY POLSKA POWINNA WSPOMAGAĆ ROZWÓJ KRAJÓW SŁABIEJ ROZWINIĘTYCH?
Źródło: Badanie TNS OBOP z listopada 2009 roku
28%
5%
zdecydowanie powinna
4%
nie wiem
8%
zdecydowanie nie powinna
raczej nie powinna
raczej powinna
55%
powinna – 83%
nie powinna – 12%
nie wiem – 5%
/odpowiedź „nie wiem” nie byla odczytywana respondentom/
Raport roczny 2009
JAKIE KWESTIE STANOWIĄ NAJWIĘKSZE WYZWANIA NA DRODZE ROZWOJU KRAJÓW SŁABIEJ ROZWINIĘTYCH?
Źródło: Badanie TNS OBOP z listopada 2009 roku
51%
Choroby zakaźne, w tym HIV/AIDS
43%
Dostęp do wody pitnej
40%
Konflikty zbrojne i inne konflikty wewnętrzne
Niezdolność do wytworzenia
wystarczającej ilości żywności
35%
26%
Analfabetyzm
Niedemokratyczne rządy
i łamanie praw człowieka
19%
Zanieczyszczanie środowiska
i eksploatacja zasobów naturalnych
10%
1%
Inne
7%
Nie wiem, trudno powiedzieć
10%
0%
20%
30%
40%
50%
60%
Wyniki nie sumują się do 100% – badani mogli wskazać do 3 odpowiedzi
KRAJOM Z JAKIEGO REGIONU POLSKA POWINNA POMAGAĆ PRZEDE WSZYSTKIM?
Źródło: Badanie TNS OBOP z listopada 2009 roku
49%
krajom Afryki /np. Angola, Etiopia/
39%
naszym wschodnim sąsiadom – Ukrainie i Białorusi
15%
krajom Azji /np. Bangladesz, Wietnam, Laos/
innym byłym republikom radzieckim na Kaukazie
i w Azji Środkowej /np. Gruzja, Armenia, Kazachstan/
14%
krajom Europy Południowo-Wschodniej
/np. Albania, Macedonia/
11%
1%
innym, jakim
żadnym
4%
11%
nie wiem
0%
10%
20%
30%
40%
50%
Wyniki nie sumują się do 100% – badani mogli wskazać 2 odpowiedzi
Odpowiedź „nie wiem” nie była odczytywana respondentom
60%
91
Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej. Projekt: Edukacja młodzieży szkolnej w zakresie zapobiegania skutkom katastrof naturalnych, Tadżykistan
ANEKSY
Słowniczek
Lista skrótów
Zestawienie projektów sfinansowanych ze środków MSZ w 2009 roku
94
Aneksy
SŁOWNICZEK
AGENDA ROZWOJOWA Z DOHA
DONATOR
(DOHA DEVELOPMENT AGENDA)
program wielostronnych negocjacji handlowych w ramach
Rundy Rozwojowej Światowej Organizacji Handlu (WTO),
zainicjowany podczas Konferencji Ministerialnej WTO
w Doha w listopadzie 2001 roku. Określa kalendarz dalszej
liberalizacji handlu światowego, mającej na celu przede
wszystkim przyśpieszenie rozwoju krajów rozwijających się.
kraj lub organizacja (między- lub pozarządowa) przekazująca środki finansowe na pomoc rozwojową na rzecz krajów rozwijających się lub przechodzących transformację.
________________________________________________
GRUPA AKP
http://www.wto.org/english/tratop_e/dda_e/dda_e.htm
(ACP GROUP OF STATES)
________________________________________________
AID FOR TRADE
mechanizm współpracy rozwojowej, którego celem
jest wspieranie krajów rozwijających się w tworzeniu
własnego potencjału handlowego, tak by mogły one
odnosić korzyści z wdrażania porozumień WTO. Obejmuje
takie inicjatywy jak pomoc w budowaniu zdolności negocjacyjnych w handlu, w rozwoju infrastruktury i marketingu, a także w osiągnięciu standardów sanitarnych i fitosanitarnych. Deklaracja ministerialna WTO z Hongkongu
z grudnia 2005 roku przewiduje wzmocnienie działań
w ramach Aid for Trade jako uzupełnienie Agendy rozwojowej z Doha przez utworzenie w strukturach WTO specjalnej grupy zadaniowej ds. Aid for Trade. Największymi
donatorami inicjatywy są: Bank Światowy, Stany Zjednoczone, Japonia, Komisja Europejska, Niemcy oraz Francja.
http://www.wto.org/english/tratop_e/devel_e/a4t_e/aid4trade_e.htm
________________________________________________
grupa 79 krajów Afryki, Karaibów i regionu Pacyfiku
związanych z Unią Europejską na mocy sukcesywnie podpisywanych Konwencji z Lomé, a obecnie Układu o partnerstwie z Kotonu.
http://www.acpsec.org/en/about_us.htm
________________________________________________
INICJATYWA NA RZECZ ZMNIEJSZENIA
ZADŁUŻENIA KRAJÓW NAJBIEDNIEJSZYCH
I NAJBARDZIEJ ZADŁUŻONYCH
(HEAVILY INDEBTED POOR COUNTRIES
INITIATIVE, HIPC)
jedna z najważniejszych inicjatyw Międzynarodowego
Funduszu Walutowego i Grupy Banku Światowego,
zapoczątkowana w 1996 roku. Jej celem jest redukcja zobowiązań finansowych krajów o największym
zadłużeniu, połączona z programami zwalczania ubóstwa
oraz innymi programami pomocowymi.
http://www.imf.org/external/np/hipc/index.asp
CENTRUM PÓŁNOC–POŁUDNIE RADY EUROPY
________________________________________________
(NORTH–SOUTH CENTRE OF THE COUNCIL OF EUROPE)
Europejskie Centrum Współzależności Globalnych i Solidarności założone w 1989 roku przez Radę Europy; propaguje współpracę i solidarność Północy i Południa oraz
działa na rzecz podniesienia poziomu edukacji i wiedzy na
temat współzależności ludności świata. Centrum wspiera
zrównoważone procesy globalizacji oparte na promocji
pokoju, demokracji pluralistycznej, poszanowaniu praw
człowieka i spójności społeczeństwa. Geograficznymi
priorytetami działalności Centrum są Afryka oraz region
śródziemnomorski. Obecnie Centrum Północ–Południe
skupia 21 państw członkowskich, a jego siedziba znajduje
się w Lizbonie.
http://www.coe.int/t/dg4/nscentre/default_en.asp
______________________________________________
KOMITET POMOCY ROZWOJOWEJ OECD
(OECD’S DEVELOPMENT ASSISTANCE COMMITTEE, DAC)
organ OECD koordynujący pomoc udzielaną przez
najbardziej rozwinięte państwa członkowskie Organizacji
krajom rozwijającym się oraz ustalający zasady przekazywania tej pomocy. Obecnie członkami DAC są 23 państwa
członkowskie oraz Komisja Europejska.
http://www.oecd.org/about/0,3347,en_2649_33721_1_1_1_1_1,00.html
________________________________________________
Raport roczny 2009
LISTA BIORCÓW
OFICJALNEJ POMOCY ROZWOJOWEJ DAC
ORGANIZACJA POZARZĄDOWA
DZIAŁAJĄCA NA RZECZ ROZWOJU
(DAC LIST OF ODA RECIPIENTS)
(NON-GOVERNMENTAL DEVELOPMENT ORGANISATION,
NGDO)
modyfikowana okresowo lista krajów, które, zgodnie
z klasyfikacją Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD,
uprawnione są do otrzymywania oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA).
http://www.oecd.org/dataoecd/32/40/43540882.pdf
________________________________________________
MILENIJNE CELE ROZWOJU
organizacja pozarządowa aktywna w ramach międzynarodowej współpracy rozwojowej, której działania skupiają
się na redukcji ubóstwa, problemach sprawiedliwości społecznej, praw człowieka oraz marginalizacji, szczególnie
kobiet. W wielu krajach europejskich organizacje utworzyły
platformy porozumienia, których celem jest wzmacnianie współpracy między zaangażowanymi podmiotami, jak
również reprezentowanie ich wobec rządu danego państwa
oraz wobec instytucji Unii Europejskiej.
(MILLENNIUM DEVELOPMENT GOALS, MDGs)
________________________________________________
cele przyjęte przez przywódców 189 państw na szczycie
ONZ w 2000 roku, zawierające zobowiązania społeczności
międzynarodowej do redukcji ubóstwa i głodu, dążenia
do zapewnienia równego statusu kobiet i mężczyzn, poprawy stanu zdrowia ludzi na całym świecie, zwiększenia
dostępności edukacji, walki z AIDS, ochrony środowiska
naturalnego, a także zbudowania globalnego partnerstwa
między narodami na rzecz rozwoju.
http://www.mdgmonitor.org/
PODEJŚCIE SEKTOROWE
(SECTOR WIDE APPROACH, SWAP)
strategia koncentrowania przez donatora udzielanej przezeń
pomocy na jednym bądź kilku sektorach, zgodnie z potrzebami zgłoszonymi przez państwo-biorcę pomocy.
________________________________________________
________________________________________________
POMOC DWUSTRONNA
OFICJALNA POMOC ROZWOJOWA
(BILATERAL AID/ASSISTANCE)
(OFFICIAL DEVELOPMENT ASSISTANCE, ODA)
darowizny i pożyczki przekazywane krajom rozwijającym się
przez oficjalne instytucje rządowe państw-donatorów lub
organizacje międzynarodowe, mające na celu wspieranie
rozwoju gospodarczego i dobrobytu w tych krajach. Pożyczki
uznawane są za oficjalną pomoc rozwojową tylko wtedy, gdy
zawierają element darowizny na poziomie minimum 25%
wartości pomocy.
pomoc rozwojowa udzielana przez państwa-donatorów
bezpośrednio państwom-biorcom. Pomoc ta jest przeznaczana na dwustronne programy i projekty, stypendia, pomoc
humanitarną, pomoc uchodźcom, oddłużenie itp.
________________________________________________
POMOC HUMANITARNA
http://www.oecd.org/dataoecd/21/21/34086975.pdf
(HUMANITARIAN AID/ASSISTANCE)
________________________________________________
ORGANIZACJA POZARZĄDOWA
(NON-GOVERNMENTAL ORGANISATION, NGO)
pomoc doraźna, której celem jest ochrona życia i godności
ofiar sytuacji nadzwyczajnych, takich jak kataklizmy, katastrofy, konflikty zbrojne.
________________________________________________
organizacja założona przez grupę obywateli działających
z własnej inicjatywy na rzecz wybranego przez siebie wycinka
interesu publicznego. Organizacje te są niezależne od administracji państwowej, a ich działalność nie jest nastawiona
na zysk, co odróżnia je od działalności komercyjnej.
Działalność niektórych organizacji przynosi zysk, jednak może
on być spożytkowany jedynie na działalność statutową.
Organizacje mają różny zasięg działania: lokalny, krajowy
lub międzynarodowy. W Polsce podstawowymi formami
prawnymi prowadzenia takiej działalności społecznej są
stowarzyszenia i fundacje.
pomoc mająca na celu rozwój zasobów ludzkich, podniesienie kwalifikacji oraz zwiększenie możliwości technicznych
i produkcyjnych krajów rozwijających się. Polega m.in. na
przekazywaniu wiedzy (lub, w szerszym sensie, know-how)
i doświadczeń w postaci szkoleń, delegowania ekspertów,
inicjowania badań i/lub ponoszenia wynikających z tego
kosztów.
________________________________________________
________________________________________________
POMOC TECHNICZNA
(TECHNICAL ASSISTANCE)
95
96
Aneksy
POMOC WIĄZANA
(TIED AID)
WIELOSTRONNA INICJATYWA
NA RZECZ REDUKCJI ZADŁUŻENIA
(THE MULTILATERAL DEBT RELIEF INITIATIVE, MDRI)
pomoc, w której ramach państwo otrzymujące wsparcie jest
zobligowane do wydawania środków pomocowych na zakup
dóbr lub usług w kraju, od którego uzyskało pomoc.
________________________________________________
POMOC NIEWIĄZANA
(UNTIED AID)
przeciwieństwo pomocy wiązanej. Rodzaj pomocy,
w której ramach państwo otrzymujące wsparcie nie jest
zobligowane do wydawania środków pomocowych na zakup
dóbr lub usług w kraju, od którego uzyskało pomoc.
________________________________________________
inicjatywa zaproponowana w czerwcu 2005 roku przez
państwa grupy G-8 na rzecz stuprocentowej redukcji długów
zaciągniętych w Międzynarodowym Funduszu Walutowym
(IMF), Międzynarodowym Stowarzyszeniu Rozwoju (IDA)
z Grupy Banku Światowego oraz w Afrykańskim Funduszu
Rozwoju (AfDF) przez państwa zakwalifikowane do inicjatywy HIPC (Heavily Indebted Poor Countries) oraz inne znacznie zadłużone państwa o dochodzie narodowym per capita
nie przekraczającym 380 USD, które spełnią odpowiednie
warunki (m.in. opracowanie i wdrożenie strategii redukcji
biedy, reformy makroekonomiczne, poprawa standardów
rządzenia i działań antykorupcyjnych).
http://www.imf.org/external/np/exr/facts/mdri.htm
________________________________________________
POMOC WIELOSTRONNA
(MULTILATERAL AID/ASSISTANCE)
WSKAŹNIK ROZWOJU SPOŁECZNEGO
pomoc rozwojowa udzielana przez państwa-donatorów
krajom rozwijającym się za pośrednictwem międzynarodowych instytucji, organizacji i wielostronnych porozumień lub funduszy globalnych.
________________________________________________
PROGRAM DZIAŁAŃ Z AKRY
(ACCRA AGENDA FOR ACTION, AAA)
dokument uchwalony we wrześniu 2008 roku podczas
III Forum Wysokiego Szczebla nt. Efektywności Pomocy
przez przedstawicieli ministerstw i agencji pomocowych
z całego świata (w tym Polski). Program podkreśla znaczenie zaangażowania rządów i społeczeństw państw
rozwijających się w tworzeniu ram efektywnej pomocy
rozwojowej, znaczenie budowy skuteczniejszych partnerstw
uwzględniających udział sektora prywatnego i organizacji
pozarządowych, potrzebę koncentracji wysiłków na osiągnięciu określonych celów rozwojowych i przejrzyste rozliczanie się z ich realizacji.
http://siteresources.worldbank.org/ACCRAEXT/Resources/47007901217425866038/AAA-4-SEPTEMBER-FINAL-16h00.pdf
(HUMAN DEVELOPMENT INDEX, HDI)
wskaźnik społeczno-gospodarczego rozwoju danego kraju.
Regularnie obliczany przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP), pozwala rządom monitorować
następujące z biegiem czasu zmiany w poziomie rozwoju.
HDI składa się z następujących komponentów: oczekiwanej
długości życia, poziomu edukacji (mierzonego poziomem
analfabetyzmu wśród dorosłych), wskaźnika scholaryzacji
oraz produktu krajowego brutto na głowę mieszkańca
(skorygowanego o miejscowe koszty utrzymania).
http://hdr.undp.org/en/statistics/
________________________________________________
ZAPOMNIANE KRYZYSY
(FORGOTTEN CRISES)
wydarzenia, które nie cieszą się dużym zainteresowaniem
opinii publicznej ze względu m.in. na swój przewlekły
charakter. Zapomniane kryzysy obejmują m.in. Republikę
Środkowoafrykańską, Algierię, Kenię, Birmę/Myanmar,
Bangladesz, Filipiny, Jemen, Tajlandię, Nepal, Indie i Kolumbię.
________________________________________________
http://ec.europa.eu/echo/files/policies/strategy/fca_2009_2010.pdf
________________________________________________
UKŁAD O PARTNERSTWIE Z KOTONU
(COTONOU AGREEMENT)
ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ
kompleksowe porozumienie zawarte w stolicy Beninu
Kotonu w 2000 roku między Unią Europejską a krajami
Afryki, Karaibów i regionu Pacyfiku, przewidujące m.in.
pomoc rozwojową, współpracę gospodarczą (w tym zawarcie tzw. umów o partnerstwie gospodarczym – EPAs)
oraz dialog i współpracę polityczną.
(SUSTAINABLE DEVELOPMENT)
koncepcja, zgodnie z którą rozwój integruje trzy jednakowo
ważne i wzajemnie ze sobą powiązane elementy: wzrost
gospodarczy, rozwój społeczny i poszanowanie środowiska
naturalnego. Ponadto istotą zrównoważonego rozwoju jest,
że nie ogranicza on możliwości rozwojowych przyszłych pokoleń.
http://ec.europa.eu/development/geographical/cotonouintro_en.cfm
________________________________________________
________________________________________________
Raport roczny 2009
LISTA SKRÓTÓW
ADB
Asian Development Bank, s. 53
AKP
Afryka, Karaiby i region Pacyfiku, s. 15, 16, 26, 31, 94
ARTF
Afghanistan Reconstruction Trust Fund, s. 53
CERF
Central Emergency Response Fund, s. 41, 49
CIB
Comprehensive Institution Building Programmes, s. 18
CIMIC
Civil-Military Co-operation, s. 59, 60
CITES
Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora, s. 42
CODEV
European Council’s Working Group on Development, s. 25
COHAFA
Council Working Group on Humanitarian Aid and Food Aid, s. 25, 46
COP
Conference of the Parties to the United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC), s. 15, 16, 42
DAC
Komitet Pomocy Rozwojowej (OECD), s. 18, 44, 94, 95
DCI
Development Co-operation Instrument, s. 25, 26, 30–31
DevCom
Development Communicators, s. 87
DG DEV
Directorate-General for Development and Relations with African, Caribbean and Pacific States, s. 25, 26
DG Enlargement
Directorate-General for Enlargement, s. 25, 26
DG RELEX
Directorate-General for External Relations, s. 25, 26
EBOR/EBRD Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju/European Bank for Reconstruction and Development, s. 28–29
ECHO
Directorate-General for Humanitarian Aid, s. 25, 27–28, 34, 46
ECPGR
European Cooperative Programme for Plant Genetic Resources, s. 45
EDD
European Development Days, s. 89
EDF
European Development Fund, s. 25, 26, 31
EHU
European Humanities University, s. 45, 61
EIDHR
European Instrument for Democracy and Human Rights, s. 25, 32–33
ENPI
European Neighbourhood and Partnership Instrument, s. 25, 30
EPPO
European and Mediterranean Plant Protection Organization, s. 45
EPS/ENP
Europejska Polityka Sąsiedztwa, s. 26, 30
EU EOM
EU election observation missions, s. 33
EUJUST LEX EU Integrated Rule of Law Mission for Iraq, s. 56, 77
EUPOL Afghanistan
EU Police Mission in Afghanistan, s. 56
FAC
Foreign Affairs Council, s. 19, 25, 26
FADN
Farm Accountancy Data Network, s. 68
FAO
Food and Agriculture Organization of the United Nations, s. 41
FOCAC
Forum on China–Africa Cooperation , s. 16
GAC
General Affairs Council, s. 19
GAERC
General Affairs and External Relations Council, s. 19, 26
GENE
Global Education Network Europe, s. 86
GHD
Good Humanitarian Donorship, s. 47
GRID
Global Resource Information Database, s. 42
HAC
Humanitarian Assistance Committee, s. 46
HDI
Human Development Index, s. 63, 71, 96
IAEA
International Atomic Energy Agency, s. 41
IBRD
International Bank for Reconstruction and Development, s. 53
ICMPD
International Centre for Migration Policy Development, s. 45
ICRC
International Committee of the Red Cross, s. 43, 49
ICSID
International Centre for Settlement of Investment Disputes, s. 53
IDA
International Development Association, s. 53, 96
IDA
Institute for Defense Analyses, s. 55
IDB
Islamic Development Bank, s. 53
IDPs
Internally Displaced Persons, s. 49, 66, 78
IFC
International Finance Corporation, s. 53
97
98
Aneksy
IfS
IGEO
ILO
IMF
IOM
IPA
IPGRI
IRENA
ISAF
ITL
ITU
KASHUE
LITI
MDRI
MEDA
MIGA
NATO/ISAF
NATO/PfP
NGO
NSCI
OBWE
OCHA
OCTs
OECD
OEEC
OHCHR
PACT
PDG
PFF
POHRF
PRT
SENSE
TACIS
TCT
UNAIDS
UNAMA
UNDP
UNEP
UNESCO
UNFCCC
UNFPA
UN Habitat
UNHCR
UNICEF
UNIDO
UNODC
UNRWA
UPU
WFP
WHO
WIPO
WMO
WTO
WPZiB
Instrument for Stability, s. 25, 28
Instituto Geológico de Angola, s. 72
International Labour Organization, s. 40, 41
International Monetary Fund, s. 52, 96
International Organization for Migration, s. 45
Instrument for Pre-Accession Assistance, s. 25, 26, 29, 34
International Plant Genetic Resources Institute, s. 45
International Renewable Energy Agency, s. 15
International Security Assistance Force, s. 44
International Transaction Log, s. 42
International Telecommunication Union, s. 43
Krajowy Administrator Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji, s. 42
Livestock Training Institute Tangeru, s. 75
Multilateral Debt Relief Initiative, s. 53, 96
Mediterranean non-member countries financial and technical measures to accompany, s. 30
Multilateral Investment Guarantee Agency, s. 53
NATO International Security Assistance Force, s. 44, 49
NATO/Partnership for Peace, s. 44
Non-Governmental Organisation, s. 58, 61, 63, 66, 68, 70, 71, 73, 74, 78, 81, 95
Nuclear Safety Co-operation Instrument, s. 25, 33
Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, s. 26
Office for the Coordination of Humanitarian Affairs, s. 47
Overseas countries and territories, s. 31
Organisation for Economic Co-operation and Development, s. 13, 18, 43–44, 52, 54, 87, 94, 95
Organisation for European Economic Co-operation, s. 43
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights, s. 39
Programme of Action for Cancer Therapy, s. 41
Partnership for Democratic Governance, s. 44
Palestinian Fencing Federation, s. 70
Post-Operations Humanitarian Relief Fund, s. 44, 49
Provincial Reconstruction Team, s. 60
Strategic Economic Needs and Security Exercise, s. 55
Technical Assistance for the Commonwealth of Independent States, s. 30
Technical Cooperation for Transition, s. 56
Joint United Nations Programme on HIV/AIDS, s. 12, 41
United Nations Assistance Mission in Afghanistan, s. 53,
United Nations Development Programme, s. 41, 53, 58, 63, 66, 87, 96
United Nations Environment Programme, s. 42
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, s. 41, 42–43
United Nations Framework Convention on Climate Change, s. 42
United Nations Population Fund, s. 40, 41
United Nations Human Settlement Programme, s. 39
United Nations High Commissioner for Refugees, s. 41, 51, 67
United Nations International Children’s Emergency Fund, s. 40, 41
United Nations Industrial Development Organization, s. 39–40
United Nations Office on Drugs and Crime, s. 41, 43
United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East, s. 47, 69, 70
Universal Postal Union, s. 43
World Food Programme, s. 41
Word Health Organization, s. 41
World Intellectual Property Organization, s. 43
World Meteorological Organization, s. 42
World Trade Organization, s. 43, 94
Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa, s. 26, 34
Raport roczny 2009
ZESTAWIENIE PROJEKTÓW SFINANSOWANYCH
ZE ŚRODKÓW MSZ W 2009 ROKU
KRAJE PRIORYTETOWE
AFGANISTAN
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ORGANIZACJE POZARZĄDOWE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Fundacja Polska Akcja Humanitarna
Poprawa jakości kształcenia rolniczego w Afganistanie przez podniesienie
kwalifikacji zawodowych nauczycieli Instytutu Rolnictwa i Weterynarii w Kabulu
2. Stowarzyszenie „Edukacja dla Pokoju”
Wyrównywanie szans przez równy dostęp do edukacji dla dziewcząt i chłopców
w Heracie (budowa szkoły)
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ADMINISTRACJĘ RZĄDOWĄ W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Grupa Wsparcia CIMIC
Przebudowa bazaru w mieście Moqur
2. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Tereny zielone w mieście Ghazni – II etap
3. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Przebudowa bazaru w mieście Gelan – II etap
4. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Zakup mebli dla centrum dystryktu w Jaghori
5. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Modernizacja drogi od mostu Farokhy do bramy Sanayee w mieście Ghazni
6. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Modernizacja zespołu dróg od mostu Kenek do szpitala prowincjonalnego
w mieście Ghazni
7. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Modernizacja obwodnicy zachodniej w mieście Ghazni
8. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Renowacja Mauzoleum Al-Biruniego w mieście Ghazni
9. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Szkolenie dziennikarzy
10. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Szkolenia zawodowe dla kobiet w dystrykcie Khwaja Omari
11. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Budowa muru wokół szkoły Sultan Mahmood Male High School w Rouza
w dystrykcie Ghazni
12. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Budowa parku dla kobiet
13. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Modernizacja bazaru Sangemasha w mieście Jaghori
14. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Wsparcie programu dokształcania fundacji Andisha Cultural Center
15. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Szkolenia zawodowe dla kobiet pracujących w administracji publicznej i organizacjach
pozarządowych oraz uczennic ostatnich klas szkół średnich w mieście Ghazni
16. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Wyposażenie biblioteki sądu apelacyjnego w mieście Ghazni
17. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Wyposażenie dla sektora sprawiedliwości w Ghazni
18. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Budowa kuchni i piekarni w więzieniu prowincjonalnym w Ghazni
19. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Budowa sieci wodociągowej Ø160 w „Drodze 30-metrowej” w mieście Ghazni
20. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Szkolenie zawodowe z zakresu tkania dywanów dla kobiet zamieszkujących
osiedle repatriantów w mieście Ghazni
21. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Place zabaw przy szkołach w Ghazni
22. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Rozbudowa sieci energetycznej w mieście Ghazni
23. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Zakup sprzętu medycznego dla szpitala prowincjonalnego w Ghazni
24. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Zakup wyposażenia dla państwowej rozgłośni radiowo-telewizyjnej
w mieście Ghazni
99
100
Aneksy
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
25. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Remont Domu Dziecka w mieście Sangemasha
26. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Budowa dziedzińca oraz adaptacja poczekalni w szpitalu prowincjonalnym
w mieście Ghazni
27. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Zakup wyposażenia dla Centrum Konferencyjnego w dystrykcie Jaghori
28. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Zakup wyposażenia dla szkół w dystrykcie Malistan
29. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Zakup wyposażenia dla szkół w dystrykcie Jaghori
30. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Program resocjalizacji dla osadzonych w więzieniu prowincjonalnym
w mieście Ghazni
31. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Szkolenie dla pracowników Departamentu Sprawiedliwości
32. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Seminarium z zakresu praw człowieka (ze szczególnym uwzględnieniem
praw kobiet i dzieci) dla mężczyzn z miasta Ghazni i okolic
33. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Budowa muru wokół Kliniki Zdrowia w Tormai w dystrykcie Khwaja Omari
34. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Badanie stanu wód gruntowych i struktury geologicznej obszaru dystryktu Jaghatu
35. Zespół Specjalistów w PRT Ghazni
Wsparcie centrum edukacyjnego Danish Cultural and Educational Center
w Nawabad
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ POLSKIE PRZEDSTAWICIELSTWA DYPLOMATYCZNE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Ambasada RP w Kabulu
Ogrodnictwo – program szkolenia kobiet
2. Ambasada RP w Kabulu
Program szkoleń zawodowych dla niepełnosprawnych i grup podwyższonego
ryzyka w Kabulu AOAD
3. Ambasada RP w Kabulu
Program szkoleń zawodowych dla niesłyszących dziewcząt ANAD
4. Ambasada RP w Kabulu
Szkolenie zawodowe dla kobiet niepełnosprawnych i z grup podwyższonego
ryzyka z Dasht-e-Barchi w Kabulu ODDW
5. Ambasada RP w Kabulu
Mapowanie społeczeństwa obywatelskiego w prowincji Ghazni
6. Ambasada RP w Kabulu
Wyposażenie medyczne dla placowek medycznych w prowincjach Parwan,
Panczszir, Kapisa
7. Ambasada RP w Kabulu
Centrum Poradnictwa Rodzinnego w Kabulu WAW
8. Ambasada RP w Kabulu
Poprawa metod nauczania kobiet i dziewcząt w MMCC
BIAŁORUŚ
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ORGANIZACJE POZARZĄDOWE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Małopolskie Towarzystwo Oświatowe (MTO)
Dura Lex, Sed Lex działa na Białorusi
2. Białoruskie Towarzystwo Historyczne
Rozwój Białoruskiej Biblioteki Internetowej Kamunikat.org
3. Stowarzyszenie Wschodnioeuropejskie Centrum Demokratyczne
Promocja wartości europejskich poprzez upowszechnienie najnowszych metod
edukacji obywatelskiej na Białorusi
4. Fundacja Wolność i Demokracja
Centrum Dokumentacji i Pomocy Ofiarom Represji Politycznych na Białorusi – 2009
5. Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska–Białoruś
Wsparcie transgranicznych więzi i dobrego sąsiedztwa poprzez rozwój
współpracy drobnych przedsiębiorców
6. Stowarzyszenie Doradców Gospodarczych Pro-Akademia
Wsparcie rozwoju białoruskiej samorządności lokalnej oraz współpracy regionalnej
i transgranicznej w ramach Europejskiego instrumentu sąsiedztwa i partnerstwa
7. Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej Centrum Szkoleniowe
w Szczecinie
Białorusko-Polska Akademia Wiejskich Liderów
8. Fundacja im. Księcia Konstantego Ostrogskiego
„Bez barier” – niepełnosprawni w społeczeństwie obywatelskim na Białorusi
9. Fundacja Instytut Studiów Wschodnich
Efektywne zarządzanie państwem i biznesem jako podstawa rozwoju
gospodarczego – wsparcie małego biznesu na Białorusi
10. CASE Białoruś – Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych
Białoruś – Fundacja Naukowa
Wspieranie udziału przedsiębiorstw prywatnych w świadczeniu usług
publicznego transportu drogowego na Białorusi
Raport roczny 2009
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ADMINISTRACJĘ RZĄDOWĄ W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Polska Agencja Informacji i Inwestycji Zagranicznych S.A.
Wspieranie rozwoju instytucji rynkowych Republiki Białorusi
2. Komenda Główna Policji
Współpraca regionalna jako skuteczny instrument do walki ze zorganizowaną
przestępczością narkotykową
3. Kuratorium Oświaty w Gdańsku
Młodzież Liceum Humanistycznego im. Jakuba Kołasa z Mińska w Gdańsku
4. Departament Programów Rozwoju Instytucjonalnego UKIE
Wzmocnienie zdolności instytucjonalnych administracji rządowej Republiki
Białorusi w wybranych obszarach
5. Departament Współpracy Rozwojowej MSZ
Wizyta studyjna dla stypendystów Programu im. K. Kalinowskiego w EHU w Wilnie
6. Departament Współpracy Rozwojowej MSZ
Szkolenie SENSE* dla przedstawicieli wysokiego szczebla administracji państwowej
Białorusi
*Strategic Economic Needs and Security Exercise
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ UCZELNIE PUBLICZNE I JEDNOSTKI BADAWCZO-ROZWOJOWE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc
Doskonalenie jakości i organizacji opieki zdrowotnej w zakresie chorób układu
oddechowego: Polska dla Ukrainy i Białorusi
UKRAINA
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ORGANIZACJE POZARZĄDOWE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Fundacja Instytut Artes Liberales
Wspieranie integracji ukraińskiego systemu edukacyjnego z europejską
przestrzenią edukacyjną poprzez przenoszenie polskich modeli kształcenia
wielokierunkowego do uczelni ukraińskich
2. CASE – Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych
– Fundacja Naukowa
Reforma socjalna w kraju ze znaczącą rolą ukrytych dochodów:
usprawnienie mechanizmów pomocy społecznej na Ukrainie
3. Fundacja Instytut Studiów Wschodnich
Wsparcie ukraińskich wspólnot lokalnych w pozyskiwaniu funduszy europejskich
4. Fundacja Inicjatyw Menedżerskich
Profesjonalna kadra, przyjazna granica – wzmocnienie ukraińskich służb celnych
i granicznych
5. FRDL – Małopolski Instytut Samorządu Terytorialnego
i Administracji
Zarządzanie rozwojem agroturystyki w regionie – Karpaty Ukraińskie
i Stanica Ługańska
6. Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Szczecinie
Droga do integracji europejskiej i euroatlantyckiej
7. Fundacja Szczęśliwe Dzieciństwo
Obywatele wspólnej Europy
8. Fundacja Współpracy Polsko-Ukraińskiej PAUCI
Promowanie technologii energooszczędnych na Ukrainie
9. Stowarzyszenie na rzecz Innowacyjności
i Transferu Technologii „HORYZONTY”
Transfer między Polską i Ukrainą innowacyjnych technologii energooszczędnych,
w tym dotyczących odnawialnych źródeł energii, oraz budowanie strategii
eko-energetycznych
10. Stowarzyszenie Wschodnioeuropejskie Centrum Demokratyczne
Prasa lokalna instrumentem demokratyzacji Ukrainy w kontekście standardów UE
11. Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich
Samorząd pod obywatelską lupą. Wspieranie reformy samorządu na Ukrainie
poprzez lokalne działania kontroli obywatelskiej
12. Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka Jeziorańskiego
Study Tours to Poland – ukraińska administracja samorządowa bliżej obywatela.
Polskie doświadczenia
13. Helsińska Fundacja Praw Człowieka
Wdrażanie europejskich standardów w zakresie pomocy dziecku i rodzinie
w regionie czernihowskim Ukrainy
14. Stowarzyszenie Psychoprofilaktyki „Spójrz Inaczej”
Szkoła bez przemocy na Ukrainie
15. Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej
Rozwój współpracy i fundusze europejskie narzędziem integracji samorządów
Ukrainy i Polski
16. Ośrodek Współpracy Europejskiej
„Ważne decyzje – z zimną głową”. Zwiększenie dostępu do rzetelnej informacji
nt. UE i NATO dla obywateli Ukrainy
17. Stowarzyszenie Inicjatyw Samorządowych
Profesjonalna administracja i sprawny urząd – szkolenia i wizyty studyjne
dla przedstawicieli ukraińskiej administracji samorządowej
18. Związek Ukraińców w Polsce
Ukraińska „Majsternia integracji europejskiej”
19. Fundacja Centrum Rozwoju Lokalnego
AGRO-SZANSA. Program specjalistycznych szkoleń i wizyt studyjnych
dla przedstawicieli sektora rolnego obwodu wołyńskiego na Ukrainie
101
102
Aneksy
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
20. Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica
Polsko-ukraińskie doświadczenia w budowaniu przejrzystości
w samorządzie terytorialnym
21. Fundacja Centrum Europejskie Natolin
Perspektywa unijna i euroatlantycka w ukraińskich mediach.
Bariery i możliwości rozwoju
22. Kaszubski Uniwersytet Ludowy
„Wieś bez Rady. Selo bez Sil’Rady” – zagrożenie czy szansa na lokalną
aktywność? Wsparcie przedstawicieli samorządu wsi zachodniej Ukrainy
wobec wyzwań reformy samorządowo-terytorialnej na przykładzie
doświadczeń Pomorskiego Programu Odnowy Wsi
23. Caritas Diecezji Warszawsko-Praskiej
Razem dla rozwoju. Polskie doświadczenia rozwoju samorządności lokalnej
w oparciu o planowanie strategiczne i współpracę międzysektorową
na rzecz reformy struktur samorządowych Autonomicznej Republiki Krymu
24. Nidzicka Fundacja Rozwoju “NIDA”
Profesjonalnie, skutecznie, po partnersku
25. Federacja Inicjatyw Oświatowych
Samorząd dla edukacji wiejskiej
26. Fundacja Europejskie Centrum Inicjatyw Transgranicznych
Strategia rozwoju turystyki miasta Łucka w warunkach transgranicznej
współpracy i integracji europejskiej
27. Fundacja Instytut Spraw Publicznych
Wsparcie techniczne dla administracji Ukrainy w zakresie koordynacji polityki
migracyjnej w kontekście polskich doświadczeń
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ JEDNOSTKI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Gmina Busko-Zdrój
Finanse samorządu terytorialnego w Polsce na przykładzie Gminy Busko-Zdrój
2. Gmina Nowa Dęba
Demokracja lokalna – najlepsze doświadczenia, Nowa Dęba – Suhowola
3. Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego
Pierwszy obwód Ukrainy w Europejskiej Sieci Dziedzictwa Kulinarnego
4. Województwo świętokrzyskie
Agroturystyka szansą rozwoju obwodu winnickiego
5. Powiat opolski
Partnerstwo we wspólnej Europie – dobre praktyki
6. Starostwo Powiatowe w Poddębicach
Edukacja ekologiczna rejonu chmielnickiego jako element integracji europejskiej
7. Urząd Miasta Lubartów
Demokratyczne i europejskie doświadczenia miasta Lubartów w rozwoju
samorządności lokalnej i postaw obywatelskich rejonu emilczyńskiego na Ukrainie
8. Gmina Bełżec
Rozwój polsko-ukraińskiej współpracy na płaszczyźnie samorządowej
– kontynuacja działań związanych z utworzeniem turystycznego szlaku
transgranicznego Bełżec–Bełz–Bełżec
9. Gmina Stare Miasto
Edukacja ukraińskiej administracji samorządowej
10. Starostwo Powiatowe w Łukowie
Podniesienie konkurencyjności rejonu sokalskiego przez wykorzystanie potencjału
odnawialnych źródeł energii – transfer doświadczeń z województwa lubelskiego
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ UCZELNIE PUBLICZNE I JEDNOSTKI BADAWCZO-ROZWOJOWE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc
Doskonalenie jakości i organizacji opieki zdrowotnej w zakresie chorób układu
oddechowego: Polska dla Ukrainy i Białorusi
2. Wydział Geologii Uniwersytetu Warszawskiego
Wydzielenie obszarów przydatnych dla produkcji rolniczej na podstawie oceny
bazowych wskaźników jakości gleb
3. Instytut Melioracji i Użytków Zielonych
Udoskonalenie sposobu zarządzania gospodarką wodną i ochroną zasobów
wodnych na Ukrainie w oparciu o System Informacji Przestrzennej
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ADMINISTRACJĘ RZĄDOWĄ W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Departament Służby Cywilnej KPRM
Program szkoleniowo-informacyjny dla urzędników ukraińskiej służby cywilnej
w zakresie dokonywania opisów i wartościowania stanowisk pracy z elementami
systemu wynagrodzeń
2. Departament Spraw Zagranicznych
KPRM
Staże dla przedstawicieli Sekretariatu Gabinetu Ministrów Ukrainy w Kancelarii
Prezesa Rady Ministrów RP
3. Komenda Główna Policji
Wzmocnienie potencjału instytucjonalnego ukraińskiej Milicji w zakresie
zarządzania sytuacjami kryzysowymi oraz stawiania czoła poważnym formom
przestępczości przez wykorzystanie zaawansowanych technologii informatycznych
w procesie wykrywczym
4. Departament Programów Rozwoju Instytucjonalnego UKIE
Wsparcie reform sektorowych na Ukrainie II
Raport roczny 2009
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
5. Szkoła Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie
Praktyka słuchaczy Lwowskiego Uniwersytetu Bezpieczeństwa Życia
w Szkole Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie
6. Departament Wojskowych Spraw Zagranicznych MON
Staż urzędników i oficerów Ministerstwa Obrony
i Sztabu Generalnego Ukrainy w MON
7. Komenda Główna Policji
Projekty współpracy bliźniaczej – pomoc unijna dla krajów trzecich
8. Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli
Liderzy inicjatyw oświatowych
9. Komenda Wojewódzka Policji w Katowicach
Wymiana wiedzy i doświadczeń pomiędzy jednostkami Policji
w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa podczas organizacji imprez masowych.
Akronim – Bezpieczeństwo Imprez Masowych
10. Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku,
Oddział w Starym Polu
Reformy samorządowo-gospodarcze na obszarach wiejskich Krymu
z wykorzystaniem standardów europejskich
11. Departament Polityki Migracyjnej MSWiA
Współpraca polsko-ukraińska. Najlepsze praktyki zwalczania handlu ludźmi
i ochrony praw ofiar
12. Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku,
Oddział w Starym Polu
Wsparcie instytucji pracujących na rzecz wsi i rolnictwa w zakresie rozwiązywania
aktualnie najważniejszych problemów społeczno-gospodarczych Ukrainy
13. Urząd Komunikacji Elektronicznej
Wymiana doświadczeń w zakresie regulacji rynku telekomunikacyjnego
i pocztowego
14. Warmińsko-Mazurski Ośrodek Doradztwa Rolniczego
Wymiana doświadczeń w zakresie reformy samorządowo-terytorialnej
w Polsce i na Ukrainie, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju instytucji
odpowiedzialnych za rolnictwo i obszary wiejskie
15. Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo Gospodarki
Wsparcie dla budowy podstaw Narodowej Infrastruktury Informacji
Geoprzestrzennej Ukrainy
16. Okręgowy Inspektorat Służby Więziennej w Rzeszowie
Europejskie standardy więzienne warunkiem przestrzegania praw osób
pozbawionych wolności oraz demokratyzacji ukraińskiego systemu
penitencjarnego
17. Departament Turystyki Ministerstwa Sportu i Turystyki
we współpracy z Polską Agencją Rozwoju Turystyki S.A.
Wsparcie administracji rządowej i samorządowej Ukrainy w planowaniu rozwoju
turystyki w pięciu obszarach priorytetowych: produkt turystyczny, zasoby ludzkie,
infrastruktura, marketing i wsparcie instytucjonalne
18. Komenda Wojewódzka Policji w Lublinie
Ukraińskie służby – europejskie standardy
19. Komenda Główna Policji
Zapobieganie i zwalczanie przestępczości korupcyjnej w środowisku policyjnym
na przykładzie doświadczeń Biura Spraw Wewnętrznych Komendy Głównej Policji
w Polsce
20. Główny Inspektorat Weterynarii
Wsparcie ukraińskich służb weterynaryjnych w zakresie wzmocnienia kontroli
chorób zwierząt i nadzoru nad paszami oraz ubocznymi produktami pochodzenia
zwierzęcego w oparciu o przepisy weterynaryjne Unii Europejskiej
21. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu
Pozycja ofiar przestępstw w systemach prawnych Polski i Ukrainy – standardy
europejskie a uregulowania krajowe
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ POLSKIE PRZEDSTAWICIELSTWA DYPLOMATYCZNE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Ambasada RP w Kijowie
Ukraińskie współzawodnictwo studentów szkół wyższych. Bezpieczna Ukraina.
Bezpieczna Europa. Bezpieczny świat
2. Ambasada RP w Kijowie
Pomoc dzieciom w potrzebie – doświadczenie europejskie dla fachowców
ukraińskich
3. Ambasada RP w Kijowie
Wzmocnienie nadzorczych i regulacyjnych funkcji Państwowej Komisji Nadzoru
Rynku Usług Finansowych na Ukrainie
4. Ambasada RP w Kijowie
Trzecie Kijowskie Forum Bezpieczeństwa „Region Morza Czarnego
i Unia Europejska: poszukiwania odpowiedzi na wyzwania bezpieczeństwa
związane z kryzysem ekonomicznym”
5. Ambasada RP w Kijowie
„Ludzkie życie nie jest na sprzedaż” – kampania informacyjna przeciwko
handlowi ludźmi
6. Ambasada RP w Kijowie
Nielegalni imigranci na Ukrainie – teoria i praktyka
7. Ambasada RP w Kijowie
Przeszłość w teraźniejszości: pamięć historyczna i jej miejsce
w odczytywaniu przestrzeni
8. Ambasada RP w Kijowie
Rewitalizacja Muzeum Aleksandra Fredry w byłej siedzibie
Fredrów-Szeptyckich w Beńkowej Wiszni (obecnie gmina Wisznia w rejonie
gródeckim, obwód lwowski, Ukraina)
103
104
Aneksy
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
9. Ambasada RP w Kijowie
Wzmocnienie roli krymskich samorządów lokalnych w zapobieganiu konfliktów
przy pomocy mechanizmów cywilnej mediacji
10. Ambasada RP w Kijowie
Polskie doświadczenie przekazywania działek gruntu wspólnotom mieszkaniowym:
aspekty prawne oraz praktyczne relacje wspólnota–samorząd lokalny
11. Ambasada RP w Kijowie
Wsparcie pedagogiczno-psychologiczne dla potrzebujących dzieci
– projekt modelowy w ośrodku „Nasze Dzieci”
12. Ambasada RP w Kijowie
Grupa rehabilitacyjna w ośrodku „Nasze Dzieci”
13. Ambasada RP w Kijowie
Stworzenie ogrodu owocowo-warzywnego i boiska piłkarskiego
w ośrodku „Nasze Dzieci”
14. Komenda Wojewódzka Policji w Katowicach
Wzmocnienie potencjału techniczno-organizacyjnego Departamentu
Unii Europejskiej i IV Departamentu Terytorialnego MSZ Ukrainy w kontekście
wsparcia procesów dostosowawczych tego kraju do standardów UE
GRUZJA
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ORGANIZACJE POZARZĄDOWE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Małopolskie Towarzystwo Oświatowe (MTO)
Dach nad głową to nie wszystko
2. Fundacja „Partnerzy dla Samorządu”
„Stawiamy na jakość” – Wypracowanie modelu profesjonalnego wsparcia
dla samorządów lokalnych i III sektora w wybranych regionach Gruzji
w kontekście decentralizacji. Projekt pilotażowy – Samsche-Javacheti i Imereti
3. Stowarzyszenie Solidarności Globalnej
Ku integracji – akademia wolontariatu i inicjatyw społecznych na rzecz uchodźców
wewnętrznych i innych grup wykluczonych w Gruzji
4. Fundacja Edukacji Ekonomicznej
Przygotowanie oraz wspieranie Gruzji na poziomie kadrowym do wdrożenia
polityki rozwoju regionalnego zaplanowanego na 2009 r.
5. Towarzystwo Nasz Dom
Program rozwoju instytucji społecznych w Gruzji wspierających rodzinę w kryzysie
w oparciu o model przekształcenia trzech domów dziecka w Tibilisi
6. Społeczno-Oświatowe Stowarzyszenie Pomocy Pokrzywdzonym
i Niepełnosprawnym „Edukator” w Łomży
Wszyscy razem dla rozwoju – lokalne centra integracji w miejscach osiedlenia
uchodźców
7. Fundacja Edukacji Międzykulturowej
Agroturystyka i rozwój społeczności lokalnej w Pankisi
8. Stowarzyszenie Rozwoju Gospodarczego Gmin
AIA Społeczny wymiar nowej gospodarki miasta Rustavi
9. Społeczny Instytut Ekologiczny
Tworzenie rolniczych grup producenckich wykorzystujących potencjał przyrodniczy
i ekologiczny na obszarach wiejskich drogą do podniesienia dochodów rolników
gruzińskich
10. Helsińska Fundacja Praw Człowieka
Standardy praw człowieka wobec dzieci psychicznie chorych i upośledzonych
w Gruzji
11. Fundacja Promocji Kultury i Gospodarki Gruzji
Nikozi. Rewitalizacja świetlicy i młodzieżowego studia filmu animowanego
12. Fundacja Partners Polska
Edukacja narzędziem rozwoju lokalnego. Wspieranie decentralizacji oświaty
w prowincji Szida Kartli
13. Fundacja Partners Polska
Strategie przeciwko biedzie. Zwiększenie potencjału organizacji lokalnych z Gori
w zakresie wzmacnianai aktywności ekonomicznej kobiet
14. Dom Spotkań im. Angelusa Silesiusa
Wolontariat w programie zrównoważonego rozwoju regionu Imereti w Gruzji
15. Stowarzyszenie Polska Misja Medyczna
Dar serca – wolontariat na rzecz osób niepełnosprawnych w Gruzji
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ADMINISTRACJĘ RZĄDOWĄ W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Departament Służby Cywilnej KPRM
Wsparcie rządu Gruzji we wdrażaniu Strategii rozwoju regionalnego w zakresie
decentralizacji i rozwoju zasobów ludzkich
2. Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku,
Oddział w Starym Polu
Doskonalenie technologii produkcji i poprawa jakości produktów rolnych w Gruzji
3. Biuro Współpracy Międzynarodowej
Komendy Głównej Straży Granicznej
Wzmocnienie współpracy operacyjnej Policji Granicznej Gruzji
4. Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej MRR
Wzmocnienie zdolności administracji publicznej Gruzji w zakresie polityki
regionalnej i spraw europejskich
Raport roczny 2009
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
5. Główny Inspektorat Weterynarii
Wzmocnienie gruzińskich służb weterynaryjnych na wzór polskiej Inspekcji
Weterynaryjnej w celu zwiększenia bezpieczeństwa żywności gruzińskiej
i konsumentów
6. Departament Współpracy Rozwojowej MSZ
Pomoc ekspercka dla Gruzji z zakresu leśnictwa
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ JEDNOSTKI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Biuro Koordynacji Projektów,
Miasto Poznań
Efektywna administracja lokalna. Podniesienie jakości usług świadczonych
przez urząd miasta – wymiana doświadczeń między Poznaniem a Kutaisi
2. Sekretarz Miasta,
Urząd Miasta Kraśnik
Najlepsze polskie praktyki współpracy międzysektorowej siłą napędową lokalnego
rozwoju dla Gruzji
3. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego
Aktywne społeczności – program wsparcia społeczeństwa obywatelskiego
w Kutaisi i w regionie imeretyńskim
4. Sekretariat Wiceburmistrza, Urząd Miasta
i Gminy w Niepołomicach
Karty usług publicznych dla gruzińskiego samorządu
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ UCZELNIE PUBLICZNE I JEDNOSTKI BADAWCZO-ROZWOJOWE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Instytut Badawczy Leśnictwa
Wstęp do opracowania podstaw kompleksowego zarządzania lasami w gruzińskim
regionie Racza
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ POLSKIE PRZEDSTAWICIELSTWA DYPLOMATYCZNE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Ambasada RP w Tbilisi
Aktywizacja zawodowa ofiar przemocy w rodzinie – spółdzielnie pracy
2. Ambasada RP w Tbilisi
Studio nagrań książki dla niewidomych
3. Ambasada RP w Tbilisi
Prewencja antynarkotykowa i rozwój metody dwunastu kroków
4. Ambasada RP w Tbilisi
Wsparcie dla Zespołu Zadaniowego ds. Polityki Regionalnej
5. Ambasada RP w Tbilisi
Remont sali muzycznej i sportowej w Szkole dla Dzieci Niewidomych
6. Ambasada RP w Tbilisi
Integracja społeczna mieszkańców Doliny Pankisi
7. Ambasada RP w Tbilisi
Remont węzłów sanitarnych w Szkole dla Głuchych w Kutaisi
MOŁDOWA
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ORGANIZACJE POZARZĄDOWE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Fundacja Instytut Studiów Wschodnich
Pomoc mołdawskim radnym samorządowym z małych i średnich miast
w budowaniu demokracji lokalnej
2. Towarzystwo Demokratyczne Wschód
W drodze do samorządności. Stabilizacja ekonomiczna mołdawskich gazet
lokalnych
3. Fundacja im. Księcia Konstantego Ostrogskiego
Pilotażowy projekt zwiększenia produkcji mleka w ramach programu rozwoju
regionu wiejskiego „Szczęśliwa wieś”
4. Stowarzyszenie Naukowo-Techniczne Inżynierów
i Techników Rolnictwa
Mołdawska wieś – podstawy organizowania agroturystyki
5. Fundacja Gajusz
Barwniej – program budowy postaw obywatelskich poprzez wolontariat
6. Zrzeszenie Prezydentów, Burmistrzów i Wójtów
Województwa Lubuskiego
Polskie doświadczenia w rozwoju samorządności – szansa dla Mołdowy
7. Żuławski Oddział Stowarzyszenia Naukowo-Technicznego
Inżynierów i Techników Rolnictwa z siedzibą w Starym Polu
Programowanie rozwoju lokalnego na obszarach wiejskich Republiki Mołdowy
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ADMINISTRACJĘ RZĄDOWĄ W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Wydział Zarządzania Funduszami Europejskimi,
Lubuski Urząd Wojewódzki
Teraz Mołdowa! Lubuskie doświadczenia – europejskie szanse. Edycja II
2. Departament Polityki Migracyjnej MSWiA
Polsko-mołdawska wymiana doświadczeń i dobrych praktyk w ramach partnerskiej
współpracy na rzecz zwalczania handlu ludźmi i zapobiegania mu
105
106
Aneksy
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
3. Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku,
Oddział w Starym Polu
Wzmocnienie roli i profesjonalizacja działań rolniczych służb doradczych
Republiki Mołdowy
4. Departament Prawno-Legislacyjny, Urząd Lotnictwa Cywilnego
Wsparcie władz lotnictwa cywilnego Mołdowy – dostosowanie do przepisów
Unii Europejskiej
5. Departament Polityki Migracyjnej MSWiA
Wzmacnianie mołdawskiego systemu zarządzania migracjami i współpracy
międzynarodowej w obszarze polityki migracyjnej ze szczególnym uwzględnieniem
problematyki admisji, procedur wizowych, detencji, powrotów, readmisji,
zwalczania nielegalnej migracji
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ POLSKIE PRZEDSTAWICIELSTWA DYPLOMATYCZNE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Ambasada RP w Kiszyniowie
Remont oddziału intensywnej terapii dla dzieci szpitala republikańskiego
w Kiszyniowie
2. Ambasada RP w Kiszyniowie
Przebudowa sieci wodociągowej we wsi Zozulany (Naddniestrze)
3. Ambasada RP w Kiszyniowie
Remont przedszkola w miejscowości Kirijet – Lunga, Gagauzja
AUTONOMIA PALESTYŃSKA
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ORGANIZACJE POZARZĄDOWE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera
Szermierze dla Palestyny
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ADMINISTRACJĘ RZĄDOWĄ W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Biuro Współpracy Międzynarodowej Komendy Głównej
Straży Granicznej
Szkolenia wspomagające modernizację służb granicznych Autonomii Palestyńskiej
2. Departament UE i Współpracy Międzynarodowej MSWiA
Wizyta studyjna przedstawicieli służb bezpieczeństwa Palestyńskiej
Władzy Narodowej
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ POLSKIE PRZEDSTAWICIELSTWA DYPLOMATYCZNE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Biuro Przedstawiciela RP w Ramallah
Naprawa i instalacja okiennych systemów ochronnych w Wadi Al Hassin
2. Biuro Przedstawiciela RP w Ramallah
Wsparcie działań kulturalnych dla dzieci i młodzieży na Starym Mieście
w Jerozolimie Wschodniej
3. Biuro Przedstawiciela RP w Ramallah
Wsparcie działań sportowych i muzycznych grupy harcerskiej w Birzeit
4. Biuro Przedstawiciela RP w Ramallah
Inauguracja zajęć teatralnych w szkołach i klubach młodzieżowych w rejonie
Jerozolimy Wschodniej
5. Biuro Przedstawiciela RP w Ramallah
Warsztaty wyrabiania mozajek w celu ekonomicznego rozwoju młodzieży
ANGOLA
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ORGANIZACJE POZARZĄDOWE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Centrum Animacji Misyjnej Księży Werbistów
Koniec z malarią! Niefarmakologiczna profilaktyka zimnicy ze szczególnym
uwzględnieniem kobiet ciężarnych i małych dzieci
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ UCZELNIE PUBLICZNE I JEDNOSTKI BADAWCZO-ROZWOJOWE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Państwowy Instytut Geologiczny
Wsparcie rozwoju służby geologicznej Angoli przez Państwowy Instytut Geologiczny
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ POLSKIE PRZEDSTAWICIELSTWA DYPLOMATYCZNE W 2009 ROKU
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Ambasada RP w Luandzie
Rozminowanie w prowincji Lunda Sul
2. Ambasada RP w Luandzie
Zaopatrzenie ośrodka zdrowia „Muxima Wa Jezu” w Luandzie
w sprzęt laboratoryjny i medyczny
Raport roczny 2009
POZOSTAŁE REGIONY
BAŁKANY ZACHODNIE
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ORGANIZACJE POZARZĄDOWE W 2009 ROKU
lp.
Kraj beneficjenta
1.
Macedonia
2.
Serbia
Wnioskodawca/realizujący projekt
Kilim Kultur
Stowarzyszenie Polska Misja
Medyczna
Tytuł projektu
Macedonia bez „głosowania rodzinnego” – doświadczenia z wyborów
parlamentarnych w 2008 r. oraz prezydenckich i samorządowych w 2009 r.
Wyzwania i rozwiązania
Postępowanie w wypadkach masowych i katastrofach – kształcenie służb
ratowniczych w Serbii
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ADMINISTRACJĘ RZĄDOWĄ W 2009 ROKU
lp.
Kraj beneficjenta
Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1.
Albania,
Bośnia i Hercegowina,
Czarnogóra,
Macedonia,
Serbia
Departament Obsługi Narodowego
Koordynatora Pomocy UKIE
Cykl zarządzania projektem finansowanym ze środków pomocowych z budżetu
UE – kontynuacja działań Polski na rzecz Bałkanów Zachodnich realizowanych
w ramach inicjatywy Partnerstwa Regionalnego
2.
Serbia
Komenda Główna Policji
Zapobieganie i zwalczanie przestępczości korupcyjnej w środowisku policyjnym
na przykładzie doświadczeń Biura Spraw Wewnętrznych Komendy Głównej
Policji w Polsce
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ POLSKIE PRZEDSTAWICIELSTWA DYPLOMATYCZNE W 2009 ROKU
lp.
Kraj beneficjenta
Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1.
Serbia
Ambasada RP w Belgradzie
Ożywić wieś!
2.
Serbia
Ambasada RP w Belgradzie
Od rysunku (poprzez komiks) do ilustrowanej książeczki
AFRYKA
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ORGANIZACJE POZARZĄDOWE W 2009 ROKU
lp.
Kraj beneficjenta
Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1.
Tanzania
Fundacja Edukacji Międzykulturowej
Przedszkole w Kituri – poprawa w dostępie do wczesnej edukacji
2.
Zambia
Polskie Centrum Pomocy
Międzynarodowej
Rozbudowa infrastruktury szkoły podstawowej w Mpunde w centralnej Zambii
3.
Kenia
Fundacja Ekonomiczna
Polska–Afryka Wschodnia
Centrum Aktywizacji Zawodowej i Integracji Społecznej Dzieci Ulicy
w slumsie Kawangware, Nairobi
4.
Maroko
Stowarzyszenie
Geomorfologów Polskich
Edukacja w zakresie zrównoważonego rozwoju oraz ochrony środowiska
naturalnego w oazie M’hamid (południowe Maroko)
5.
Tanzania
Centrum Współpracy Rozwojowej
Rekonstrukcja i modernizacja kuchni szkolnej w Iringa
6.
Zambia
Salezjański Wolontariat Misyjny –
Młodzi Światu
Wspieranie powszechnej edukacji w Kapiri Mposhi
7.
Tanzania
Stowarzyszenie Misji Afrykańskich,
Centrum CharytatywnoWolontariackie “SOLIDARNI”
Wybudowanie 5 zbiorników betonowych do gromadzenia pitnej wody
deszczowej dla Wielozadaniowego Centrum Formacji w Moita Bwawani
8.
Zimbabwe
9.
Fundacja FilmGramm
Rozwój zasobów ludzkich branży kinematograficznej wraz z realizacją
obrazu Nyami-Nyami
Ghana
Związek Stowarzyszeń Polska
Zielona Sieć
Budowa studni i wsparcie rolników na obszarach wiejskich Tafi-Todzi
10.
Etiopia
Stowarzyszenie Grupa eFTe
Warszawa
11.
Tanzania
Salezjański Wolontariat Misyjny –
Młodzi Światu
Tworzenie warunków integralnego rozwoju uczniów szkół podstawowych
w Biharamulo – kontynuacja
12.
Republika
Południowej Afryki
Salezjański Wolontariat Misyjny –
Młodzi Światu
Wsparcie dostępu do edukacji dzieci upośledzonych w wieku przedszkolnym
z Port Shepstone i okolic
Kurierzy na rowerach – Addis Abeba
107
108
Aneksy
lp.
Kraj beneficjenta
Wnioskodawca/realizujący projekt
Fundacja Partnerstwo
dla Środowiska
Tytuł projektu
13.
Burkina Faso
14.
Malawi
15.
Mauretania
16.
Zambia
17.
Niger
Dom Spotkań im. Angelusa Silesiusa
18.
Ghana
Salezjański Wolontariat Misyjny –
Młodzi Światu
Praca wolontariacka – prowadzenie Salezjańskiego Domu dla Chłopców
Ulicy w Sunyani (kontynuacja)
19.
Ghana
Salezjański Wolontariat Misyjny –
Młodzi Światu
Praca w szkole technicznej w Ashaiman-Tema w charakterze wolontariusza
oraz przeprowadzenie kursów doszkalających
20.
Tanzania
Salezjański Wolontariat Misyjny –
Młodzi Światu
Edukacja poprzez sztukę – wolontariat w Biharamulo
21.
Tanzania
Stowarzyszenie Misji Afrykańskich,
Centrum CharytatywnoWolontariackie „SOLIDARNI”
„Matematyka dla życia” – edukacja uczniów i nauczycieli w Bugisi Mission
(II edycja)
22.
Tanzania
Fundacja Polska Akcja Humanitarna
Praca z niepełnosprawną młodzieżą
23.
Etiopia
Fundacja Sue Ryder
Stowarzyszenie Polska
Misja Medyczna
Salezjański Wolontariat Misyjny –
Młodzi Światu
Salezjański Wolontariat Misyjny –
Młodzi Światu,
Oddział we Wrocławiu
Szkoła dla ekorozwoju
Rehabilitacja medyczna na obszarach wiejskich
Edukacja zdrowotna imigrantów z Afryki Subsaharyjskiej
Wolontariat w Centrum Młodzieżowym Don Bosco w Chingoli
w charakterze informatyka-szkoleniowca
Poprawa jakości zarządzania centrum rehabilitacyjnym w Niamej
Wprowadzanie innowacji rehabilitacyjnych na placówkach misyjnych
jako kontynuacja zaczętego dzieła
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ UCZELNIE PUBLICZNE I JEDNOSTKI BADAWCZO-ROZWOJOWE W 2009 ROKU
lp.
Kraj beneficjenta
1.
Tanzania
Wnioskodawca/realizujący projekt
Wydział Inżynierii i Kształtowania
Środowiska SGGW
Poprawa możliwości i efektów kształcenia realizowanego przez Hodowlany
Instytut Szkoleniowy Tengeru poprzez wsparcie techniczne i szkoleniowe
Tytuł projektu
2.
Etiopia
Międzynarodowy Instytut Polskiej
Akademii Nauk, Europejskie
Regionalne Centrum Ekohydrologii
Ekohydrologia – nauka transdyscyplinarna dla zintegrowanego zarządzania
zasobami wody i zrównoważonego rozwoju w Etiopii
3.
Kenia
Ośrodek Badania Młodzieży,
Instytut Stosowanych
Nauk Spolecznych, UW
St. Philip’s School Mathare: pomoc i rozwój potencjału
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ POLSKIE PRZEDSTAWICIELSTWA DYPLOMATYCZNE W 2009 ROKU
lp.
Kraj beneficjenta
Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1.
Maroko
Ambasada RP w Rabacie
Uruchomienie zakładu produkcji miodu w wiosce Doudad, region Agadir
2.
Rwanda
Ambasada RP w Nairobi
Wyposażenie ośrodka dla dzieci niewidomych w Kibeho
3.
Rwanda
Ambasada RP w Nairobi
Budowa ośrodka dla dzieci niewidomych w Kibeho w Rwandzie (moduł III, ostatni)
4.
Etiopia
Ambasada RP w Addis Abebie
Pomoc finansowa w zakupie lekarstw i sprzętu medycznego
dla klinik w Waragu i Alemtena
5.
Etiopia
Ambasada RP w Addis Abebie
Edukacja i rozwój przez sztukę
6.
Namibia
Ambasada RP w Pretorii
Uczenie się perspektywą na przyszłość
7.
Republika
Południowej Afryki
Ambasada RP w Pretorii
Wykopanie studni oraz instalacja pomp i zbiornikow wodnych
8.
Republika
Południowej Afryki
Ambasada RP w Pretorii
Wyposażenie nowo powstajacej międzyszkolnej biblioteki
braille’owsko-czarnodrukowej
9.
Republika
Południowej Afryki
Ambasada RP w Pretorii
Organizacja szkolnej drukarni braille’owsko-czarnodrukowej
dla potrzeb ośrodka szkolnego
10.
Republika
Południowej Afryki
Ambasada RP w Pretorii
Remont sanitariatów w przedszkolu w Lyndhurst
11.
Republika
Południowej Afryki
Ambasada RP w Pretorii
Renowacja klasy przedszkolnej w Mahobe
12.
Republika
Południowej Afryki
Ambasada RP w Pretorii
Zakupu komputerów, oprogramowania, stolików i krzeseł
dla przedszkola w Matatiele
13.
Republika
Południowej Afryki
Ambasada RP w Pretorii
Pomoc dla warsztatów plecionkarskich dla niewidomych Siloe
(wykonanie katalogów produktów i innych materiałów reklamowych)
Raport roczny 2009
lp.
Kraj beneficjenta
Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
14.
Republika
Południowej Afryki
Ambasada RP w Pretorii
Wolontariat – szkolenia, kursy biblioteczno-językowe,
lekcje pokazowe oraz pomoc w skatalogowaniu ksiegozbioru
15.
Republika
Południowej Afryki
Ambasada RP w Pretorii
Zakup materaców i materiału na ich pokrycie – przedszkole w Lyndhurst
16.
Republika
Południowej Afryki
Ambasada RP w Pretorii
Dofinansowanie zakupu samochodu używanego do transportu
chorych na AIDS i gruźlicę w Lourdes i okolicach
17.
Zimbabwe
Ambasada RP w Pretorii
Zakup podręczników i lektur dla szkoły ponadpodstawowej w Matjinge
18.
Zambia
Ambasada RP w Pretorii
Zakup i instalacja agregatu prądotwórczego w celu zapewnienia kontynuacji
nauki dzieciom i młodzieży w placówce edukacyjno-wychowawczej
City of Hope w Lusace
19.
Kongo
Ambasada RP w Luandzie
Zakup materiałów do rozbudowy sali teatralno-kinowej
BLISKI WSCHÓD
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ADMINISTRACJĘ RZĄDOWĄ W 2009 ROKU
lp.
Kraj beneficjenta
Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1.
Irak
Centralny Zarząd Służby Więziennej
Wsparcie systemu więziennictwa Republiki Iraku
przez polską Służbę Więzienną realizowane w ramach misji EUJUST LEX
przez Centralny Zarząd Służby Więziennej
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ POLSKIE PRZEDSTAWICIELSTWA DYPLOMATYCZNE W 2009 ROKU
lp.
Kraj beneficjenta
1.
Jordania
Wnioskodawca/realizujący projekt
Ambasada RP w Ammanie
Tytuł projektu
Poprawa wyposażenia dwóch bibliotek szkolnych w Andżara i Al Smakijja,
założonych w latach 2007–2008 z pomocą Ambasady RP w Ammanie
2.
Irak
Ambasada RP w Damaszku
Pomoc humanitarna dla uchodźców irackich w Syrii pozostających pod opieką
kościelnego Centrum Pomocy Medycznej i Społecznej im. I. Al Khalila
3.
Syria
Ambasada RP w Damaszku
Szkolenie personelu ośrodka Ousrat Al Ikha w Raqqa
z zakresu psychologicznej motywacji w pracy z dziećmi niepełnosprawnymi
i prewencji wypalenia zawodowego
AZJA
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ORGANIZACJE POZARZĄDOWE W 2009 ROKU
lp.
Kraj beneficjenta
Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1.
Tadżykistan
Polskie Centrum Pomocy
Międzynarodowej
2.
Kazachstan
Fundacja Puszczy Rominckiej
Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich Kazachstanu Wschodniego
przez zwiększenie potencjału lokalnej Ochotniczej Straży Pożarnej
3.
Azerbejdżan
Fundacja Edukacja dla Demokracji
Rozwój obszarów wiejskich przez aktywizację kobiet w zachodnim
Azerbejdżanie
4.
Kirgistan
Stowarzyszenie
Wschodnioeuropejskie Centrum
Demokratyczne
Rehabilitacja systemu oczyszczania ścieków w dolinie fergańskiej,
Koczkor-ata i okolice
5.
Tadżykistan
Polskie Centrum Pomocy
Międzynarodowej
6.
Bangladesz
Stowarzyszenie „Jeden Świat”
Edukacja młodzieży szkolnej w zakresie zapobiegania skutkom
katastrof naturalnych
Wdrożenie systemu GIS dla wsparcia koordynacji projektów edukacyjnych
w Tadżykistanie
Stwórz własną przyszłość – wolontariat wspierający samozatrudnienie kobiet
i mężczyzn przez współpracę z organizacjami sprawiedliwego handlu w Dhace
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ADMINISTRACJĘ RZĄDOWĄ W 2009 ROKU
lp.
Kraj beneficjenta
1.
Azerbejdżan
Wnioskodawca/realizujący projekt
Departament Międzynarodowej
Współpracy Dwustronnej,
Ministerstwo Gospodarki
2.
Kazachstan
Komenda Wojewódzka Policji
w Gdańsku
3.
Armenia/Azerbejdżan
Departament Polityki Migracyjnej
MSWiA
Tytuł projektu
Implementacja reguł WTO do krajowego porządku prawnego Republiki
Azerbejdżanu w dziedzinie rolnictwa
Misja Kazachstan – warsztaty z tematyki kryminalnej dla policjantów
kazachskich
Wsparcie reintegracji społecznej osób przemieszczonych wewnętrznie
– warsztaty terapeutyczno-rekreacyjne dla dzieci IDPs z Armenii i Azerbejdżanu
109
110
Aneksy
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ UCZELNIE PUBLICZNE I JEDNOSTKI BADAWCZO-ROZWOJOWE W 2009 ROKU
lp.
Kraj beneficjenta
1.
Azerbejdżan
Wnioskodawca/realizujący projekt
Instytut Melioracji i Użytków
Zielonych
Tytuł projektu
Wsparcie zrównoważonego użytkowania zasobów środowiska na obszarach
wiejskich Azerbejdżanu na bazie wspólnych doświadczeń i strategii
Unii Europejskiej
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ POLSKIE PRZEDSTAWICIELSTWA DYPLOMATYCZNE W 2009 ROKU
lp.
Kraj beneficjenta
Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1.
Armenia
Ambasada RP w Erewaniu
Modernizacja produkcji mleczarskiej (dojarki mechaniczne)
2.
Armenia
Ambasada RP w Erewaniu
Instalacja systemu CO oraz remont toalet w szkole we wsi Kurtan
3.
Armenia
Ambasada RP w Erewaniu
Utworzenie gabinetu stomatologicznego w Erewańskiej Szkole Specjalnej
– Internacie dla Dzieci z Wadami Wzroku
4.
Armenia
Ambasada RP w Erewaniu
Raport o stanie i perspektywach pomocy rozwojowej dla Armenii
5.
Armenia
Ambasada RP w Erewaniu
Wyposażenie punktu informacyjnego w urzędzie miasta Wanadzoru
6.
Kambodża
Ambasada RP w Bangkoku
Zakup komputerów dla Senatu Królestwa Kambodży
7.
Kambodża
Ambasada RP w Bangkoku
Budowa szkoły podstawowej w Brasam, etap II
8.
Laos
Ambasada RP w Bangkoku
Zakup dla UXO Lao najnowszej generacji sprzętu do wykrywania niewybuchów
9.
Birma/Myanmar
Ambasada RP w Bangkoku
Zakup i dostarczenie dwóch pomieszczeń magazynowych dla uchodźców
birmańskich przebywających w obozach dla uchodźców w Tajlandii
10.
Korea Płn.
Ambasada RP w Phenianie
Usprawnienie prac rolnych w kilku wybranych spółdzielniach na prowincji KRL-D
11.
Korea Płn.
Ambasada RP w Phenianie
Podwyższenie jakości obróbki ryżu w kilku spółdzielniach rolniczych
na prowincji KRL-D
12.
Korea Płn.
Ambasada RP w Phenianie
Poprawa opieki nad noworodkami w wybranych szpitalach położniczych
na prowincji KRL-D
13.
Indie
Ambasada RP w New Delhi
Kształcenie zawodowe kobiet dalickich i pozbawionych środków do życia
oraz wdów w celu rozpoczęcia działalności gospodarczej w rejonie
Kadamalaikundu, okręg Theni, Tamilnadu
14.
Indie
Ambasada RP w New Delhi
Pomoc dla ośrodka dla dzieci niewidomych Jyothi Seva
15.
Nepal
Ambasada RP w New Delhi
Szkolenie z zakresu instalacji elektrycznej dla młodzieży upośledzonej
społecznie
16.
Sri Lanka
Ambasada RP w New Delhi
Rozwój wspólnotowej sieci wodnej i kanalizacyjnej w miejscowościach
Mandur i Valachchenai
AMERYKA ŁACIŃSKA
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ ORGANIZACJE POZARZĄDOWE W 2009 ROKU
lp.
Kraj beneficjenta
1.
Ekwador
Wnioskodawca/realizujący projekt
2.
Boliwia
3.
Gwatemala
Stowarzyszenie „Jeden Świat”
Między drzewami – wolontariat na rzecz edukacji rozwojowej dzieci i młodzieży
w Quetzaltenango
4.
Peru
Stowarzyszenie „Jeden Świat”
Situwa, światło słońca – wolontariat na rzecz zintegrowanego rozwoju dzieci
ulicy w Limie
5.
Kostaryka
Centrum Promocji i Rozwoju
Inicjatyw Obywatelskich OPUS
Ecoclubes Global – edukacja rozwojowa młodych liderów społecznych
6.
Meksyk
Stowarzyszenie „Jeden Świat”
Ja i moje środowisko lokalne – działania edukacyjne w szkole i społeczności
lokalnej San Mateo Ozolco
7.
Peru
Stowarzyszenie „Jeden Świat”
Salezjański Wolontariat Misyjny –
Młodzi Światu
Salezjański Wolontariat Misyjny –
Młodzi Światu,
Oddział we Wrocławiu
Tytuł projektu
Lepsze jutro – wspieranie procesu wychowania dzieci ulicy w Quito
Praca wolontariacka w charakterze opiekunów w domu dziecka w Tupizie
Wolontariat wśród dzieci ulicy w Limie. Wsparcie pedagogów ulicy w zakresie
pracy wychowawczej, edukacyjnej oraz opieki medycznej
PROJEKTY ZREALIZOWANE PRZEZ POLSKIE PRZEDSTAWICIELSTWA DYPLOMATYCZNE W 2009 ROKU
lp.
Kraj beneficjenta
1.
Kuba
Wnioskodawca/realizujący projekt
Ambasada RP w Hawanie
Tytuł projektu
Salezjańskie Centrum Komunikacji Społecznej – pomoc w wyposażeniu
studia nagrań
Raport roczny 2009
lp.
Kraj beneficjenta
2.
Kuba
Wnioskodawca/realizujący projekt
Ambasada RP w Hawanie
Tytuł projektu
Otwarte Domowe Studio Artystyczne Pedra Pabla Olivy – pomoc dla ośrodka
kulturalno-edukacyjnego w Pinar del Rio
3.
Kuba
Ambasada RP w Hawanie
„Centrum Teoretyczno- Kulturalne Criterios” – pomoc dla ośrodka
edukacyjno-kulturalnego w Hawanie
4.
Brazylia
Ambasada RP w Brasilii
Budowa 77 cystern na wodę deszczową we wsiach Silvestre, Fazenda Lagedão/
Poço, Cupim, Caraíbas i Morrinho w parafii Bom Jesus da Lapa w Bahia
5.
Trynidad i Tobago
Ambasada RP w Caracas
Strona internetowa i baza danych dla karaibskich NGOs
6.
Jamajka
Ambasada RP w Caracas
Położenie dachu na budynku nowej kliniki w Maggotty na Jamajce
7.
Peru
Ambasada RP w Limie
Maucallacta – Projekt udostępnienia dla turystyki monumentalnego inkaskiego
ośrodka administracyjno-religijnego (III etap)
8.
Peru
Ambasada RP w Limie
Zapewnienie korzystania z praw publicznych dzieciom i młodzieży z plemienia
Ashaninkas z powiatu Río Negro – Amazonia Centralna
9.
Ekwador
Ambasada RP w Limie
Akademia Przyszłości
10.
Ekwador
Ambasada RP w Limie
„Radość życia” Santo Domingo, Ekwador
PROJEKTY NA RZECZ WIELU KRAJÓW
lp.
Kraj beneficjenta
1.
Armenia, Azerbejdżan, Białoruś, Gruzja, Mołdowa, Ukraina
2.
Afganistan, Armenia, Azerbejdżan, Białoruś, Gruzja,
Kazachstan, Kirgistan, Mołdowa, Turkmenistan, Ukraina
Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
Rzecznik Praw Obywatelskich
Projekt współpracy ombudsmanów
państw Partnerstwa Wschodniego
Departament Współpracy
Rozwojowej MSZ
Szkolenie dla młodych dyplomatów
z krajów rozwijających się
EDUKACJA ROZWOJOWA
ORGANIZACJE POZARZĄDOWE
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
1. Fundacja Edukacja dla Demokracji
Edukacja Rozwojowa – 2009. Regranting dla organizacji pozarządowych
2. Fundacja Partners Polska
Nauka dla pomocy rozwojowej
3. Dom Spotkań im. Angelusa Silesiusa
Druga dolnośląska inicjatywa edukacyjna dotycząca międzynarodowej współpracy
na rzecz rozwoju
4. Stowarzyszenie Global Development Research Group
Akademia międzynarodowej współpracy na rzecz rozwoju
PUBLICZNE UCZELNIE WYŻSZE
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
5. Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM
Pokaż mi swój świat – pokaż mi swoją szkołę (kontynuacja)
6. Wydział Orientalistyczny UW
Pakiet edukacyjny: Oblicza Orientu
7. Instytut Wschodni UAM
Globalny rozwój w kontekście społeczno-gospodarczych wyzwań Azji Środkowej
i południowego Kaukazu
8. Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej
Uczelnia wyższa wobec problematyki edukacji rozwojowej i globalnej.
Teoretyczne i praktyczne perspektywy wdrażania edukacji rozwojowej
przez Akademię Pedagogiki Specjalnej – szansą dla rozwoju Afryki w XXI wieku
JEDNOSTKI SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
Tytuł projektu
9. Urząd Miasta Czarnków
Świadomi, odpowiedzialni, zaangażowani. Podniesienie świadomości globalnej
i zaangażowania we współpracę rozwojową w mieście Czarnków
ADMINISTRACJA PUBLICZNA
lp. Wnioskodawca/realizujący projekt
10. Centralny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli*
*od 1 stycznia 2010 roku Ośrodek Rozwoju Edukacji
Tytuł projektu
Wiem, rozumiem, działam – edukacja rozwojowa w polskiej szkole
111
POLSKA WSPÓŁPRACA NA RZECZ ROZWOJU
tel.: + 48 22 523 8073
faks: + 48 22 523 8074
[email protected]
www.polskapomoc.gov.pl
RAPORT ROCZNY 2009
Al. J. Ch. Szucha 23
00-580 Warszawa
MSZ
MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH RP
Departament Współpracy Rozwojowej
POLSKA WSPÓŁPRACA
NA RZECZ ROZWOJU
MINISTERSTWO SPRAW ZAGRANICZNYCH RP
Departament Współpracy Rozwojowej

Podobne dokumenty