Systemy GIS wykorzystywane w epidemiologii na przykładzie ptasiej

Komentarze

Transkrypt

Systemy GIS wykorzystywane w epidemiologii na przykładzie ptasiej
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
KONFERENCJA NAUKOWA
SŁUŻBY MUNDUROWE W EPIDEMIOLOGII „EPIMILIATRIS”
Systemy Informacji Geograficznej (GIS)
wykorzystywane w epidemiologii na
przykładzie ptasiej grypy
mjr mgr inż. Przemysław ROMELCZYK
płk dr Artur ZDROJEWSKI
CRE SZ RP Warszawa
CRE SZ RP Warszawa
tel. 226892540, e-mail: [email protected]
tel. 226892652, email: [email protected]
http://www.cresz.wp.mil.pl
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
ADENDA
Wstęp.
OD HIPOKRATESA DO SNOWA
Zdrowie publiczne, epidemiologia i GIS
Jednostanowiskowe Narzędzia Gis Stosowane w Epidemiologii.
HealthMapper
EpiInfo
SigEpi
ARC GIS
Platformy GIS w Organizacjach Opieki Zdrowotnej a nadzór nad grypą.
GIS w WHO
GIS w CDC
GIS w PAHO
HealthMap
GIS w ECDC
Podsumowanie
2
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Wstęp.
OD HIPOKRATESA DO SNOWA
Hipokrates - rozprawa Powietrze, wody, miejsca, wyjątkowo
trafnie uwypukla powiązania pomiędzy stanem zdrowia ludzi a
czynnikami środowiskowymi w miejscu ich życia.
„epidemeion” (odwiedzać ludzi) „epidemia”
„endemeion” (przebywać wśród ludzi) „endemia”
Ustawa wprowadzona w VI wieku
naszej ery przez cesarza bizantyjskiego
Justyniana, nakazująca izolować ludzi,
którzy przybyli z terenów ogarniętych
epidemią dżumy.
Portret Hipokratesa
http://pl.wikipedia.org
Justinian Mozaika Ravenna
http://pl.wikipedia.org/wiki/Justynian_I_Wielki
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Wstęp - John SNOW
Dr. John Snow prekursorem
medycyna geograficznej,
„śmierć i rozpacz ogarnęła Londyn.
W rejonie Soho, kiedy prawie 600
ludzi zmarło na cholerę w ciągu 10
dni, ...”
Snow był w stanie
pokazać, że jedno ujęcie wody było
przyczyną większości chorób.
Używając map pokazał
rozmieszczenie ujęć wody i miejsca
gdzie ludzie umierali na cholerę, ...
Żródło:
ESRI Press – Laura Lang
GIS for Health Organizations
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Przemieszczanie się ludzi jako zjawiska sprzyjające
transmisji chorób
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Zdrowie publiczne, epidemiologia i GIS
Zdrowie publiczne to nauka i kompleksowe postępowanie
zmierzające do zachowania i umacniania zdrowia ludności w wymiarze
makrospołecznym i lokalnym. Podstawą tego działania jest:
 naukowe rozpoznanie zdrowia i potrzeb zdrowotnych zbiorowości
 inicjowanie i organizowanie skoordynowanych wysiłków w celu osiągnięcia
optymalnej sytuacji zdrowotnej poprzez:
•
•
•
•
•
•
kształtowanie zdrowego stylu życia,
realizację programów promocji zdrowia,
zapobieganie zakaźnym i niezakaźnym chorobom o znaczeniu społecznym,
kontrolę wpływających na zdrowie czynników ekologicznych,
tworzenie sprzyjających zdrowiu warunków bytowania, pracy i nauki
zapewnienie powszechnego i równomiernego dostępu do opieki medycznej
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Zdrowie publiczne, epidemiologia i GIS
Epidemiologia ( gr. epi-na, demos-lud, logos-nauka) to nauka i
dział medycyny praktycznej zajmujący się badaniem występowania i
szerzenia się chorób oraz różnorodnych stanów patologicznych w populacji
ludzi i zwierząt, badaniem czynników i warunków wpływających na ich
powstawanie i rozmieszczenie, a także metodami ich zwalczania i
zapobiegania lub eliminacji.
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Zdrowie publiczne, epidemiologia i GIS
Geographic
Information
System
(GIS-
System
Informacji
Geograficznej) jest to wielodyscyplinarny system zawierające w sobie
rozwiązania z zakresu geografii, nauk informatycznych, społecznych,
planistycznych i wielu innych. Jest to technologia zawierająca unikatowe i
wartościowe aplikacje użyteczne w procesie podejmowania decyzji,
planowania i zarządzania w wielu dziedzinach życia włącznie z opieką
zdrowotną i zdrowiem publicznym
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Zdrowie publiczne, epidemiologia i GIS
Historyczne wykorzystanie mapy do zobrazowania rozprzestrzeniania się cholery na
terenach Polski z 1851 r. Treścią mapy jest obserwacja rozprzestrzeniania się azjatyckiej
odmiany cholery od marca do lipca 1831 r. Obserwacje zostały wykonane przez francuskiego
lekarza Alexandre Brierre de Boismont.
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
GIS w Służbie Zdrowia i Epidemiologii
Wiele chorób jest powiązanych z określonym położeniem.
Przykłady epidemii chorób związanych z lokalizacją:
- CHOLERA na obszarach o niskim poziomie czystości źródeł wód,
- MALARIA w miejscach występowania wektora (komar),
- KZM, BORELIOZA
- GRYPA, SARS
GIS umożliwia:
• detekcję,
• monitoring,
• reakcje na epidemie chorób.
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
GIS w Służbie Zdrowia i Epidemiologii
Stan zdrowia określonej populacji odzwierciedla
zależności zachodzące pomiędzy cechami charakteryzującymi
daną populację a środowiskiem.
Użycie systemów GIS-u
jako narzędzia ułatwiającego
i zwiększającego możliwości:
- analityczne,
- zarządzania,
- monitorowania,
- podejmowania decyzji.
GIS in Public Health
Technical Assessment GISC Management and Implementation
October 27, 2005
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Zastosowanie
SŁUŻBA ZDROWIA
- SZPIATALE I SYTEMY ZDROWIA
- PUBLICZNA SŁUŻBA ZDROWIA
ZASOBY NATURALNE
- ROLNICTWO
- OCHRONA ŚRODOWISKA
- LEŚNICTWO
- WODOCIĄGI I KANALIZACJA
BIZNES
KOMUNIKACJA
OBRONNOŚĆ
TRANSPORT
- LOGISTYKA
- SYSTEMY TRANSPORTOWE I SIECI
EDUKACJA
ENERGETYKA
ADMINISTRACJA RZĄDOWA
Na całym świecie wiele różnych organizacji, instytucji używa systemów
GIS np. WHO, CDC, UN itd. , a ich liczba ciągle rośnie.
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
CO TO JEST GIS ?
GIS jest systemem przeznaczonym do:
- zbierania,
- przechowywania,
- weryfikowania,
- integrowania,
- manipulowania,
- analizowania,
- wizualizacji danych,
które są przestrzennie odniesione do powierzchni Ziemi1.
1
– Handling Geographic Information: The Chorley Report. Department of the Environment (UK). London 1987.
Źródło:
http://www.imagis.pl
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
KOMPONETY GIS-u
OPROGRAMOWANIE
(SOFTWARE)
GIS to system złożony ze sprzętu,
oprogramowania, danych,
DANE
zespołu ludzi, odpowiedniej organizacji
SPRZĘT
(DATA)
i określonych zasad - służący zbieraniu,
(HARDWARE)
przechowywaniu, analizowaniu
i rozpowszechnianiu informacji.
LUDZIE
METODY
(PEOPLE)
(METHODS)
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
CO TO JEST GIS ?
OBIEKT
GIS
przechowuje
informacje o otaczającym
nas świecie jako zbiór
tematycznych warstw.
KLIENCI
BUDYNKI
OBIEKT
OBIEKT
WARSTWA
DROGI
WARSTWA
ŚWIAT RZECZYWISTY
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
CO TO JEST GIS ?
GIS TO NIE MAPA, GIS TO BAZA DANYCH !!!
GIS integruje operacje bazodanowe takie jak zapytania czy
operacje statystyczne z możliwością obserwacji zmian tych danych w
przestrzeni i czasie.
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
PODSTAWOWE FUNKCJE SYSTEMÓW GIS
PODSTAWOWE FUNKCJE SYSTEMÓW GIS TO:
•
•
•
•
•
wprowadzanie danych,
generalizacja danych,
przechowywanie danych,
zarządzanie danych,
analizy i prezentacje danych.
PRZYKŁADOWE FUNKCJE ANALIZ PRZESTRZENNYCH:
 graficzna klasyfikacja danych, mapa tematyczna, rozkolorowanie (ang. Choropleth mapping),
 buforowanie (ang. buffering) – wyznaczenie wokół obiektu strefy o określonej wielkości,
 analizy sieciowe – sieć połączonych obiektów liniowych do analiz i symulacji rozpływu
określonego medium,
 obliczanie powierzchni i długości,
 wizualizacja,
 geokodowanie.
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Dlaczego GIS?
Konwencjonalny sposób monitorowania epidemii jest
bardzo mało czytelny, czekanie na wyniki analiz trwa zbyt
długo, żadna tabelka z danymi nie jest w stanie przekazać
tak dużo informacji jak obraz.
Ta przewaga jest powodem, dla którego wybieramy GIS.
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Jednostanowiskowe Narzędzia Gis Stosowane w
Epidemiologii
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
HealthMapper
HealthMapper
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
WYKORZYSTANIE PROGRAMU Epi/Info
 CDC,
EpiInfo / EpiMap
 składa się z kilku programów /modułów/,
 narzędzie do analizy danych epidemiologicznych
i przedstawiania wyników w postaci map /tematycznych/,
 darmowy.
MAKE VIEW
Tworzenie formularzy i
kwestionariuszy /ankiet/
CREATE MAPS / EpiMap
ENTER DATA
Tworzenie map tematycznych na podstawie
gromadzonych danych.
Wprowadzanie danych do bazy
danych
CREATE REPORTS / Epi Report
Tworzenie raportów.
ANALYZE DATA
Przeprowadzanie rozszerzonej
analizy danych.
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
SIGEpi
SIGEpi
 Pan American Health
Organization /PAHO/,
 duże możliwości analityczne,
 znaczna liczba funkcji GIS,
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
GIS W SŁUŻBIE ZDROWIA I EPIDEMIOLOGII
Oprogramowanie
komercyjne
PODSUMOWANIE
MOŻLIWOŚCI GIS
WSPARCIE
TECHNICZNE
HealthMapper
EpiInfo / EpiMap
SIGEpi
WHO
CDC
PAHO
ograniczone
ograniczone
tak
brak
ograniczone
brak
Ponadto na rynku dostępne są również produkty, firm
tworzących oprogramowanie dedykowane – jako pakiety
/rozszerzenia/ do programów komercyjnych.
Możliwości GIS –
bardzo duże,
Rozszerzenia
/ pakiety / do
określonych zadań,
Wsparcie
techniczne.
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
OPROGRAMOWANIE KOMERYCJNE
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
ARC GIS firmy ESRI
REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Obserwacja przypadków wCENTRUM
przestrzeni
i czasie
TRASY
PRZELOTÓW
PTACTWA
PRZYPADKI U ZWIERZĄT
PRZYPADKI U LUDZI
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Strefa ochronna 3 km
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Platformy GIS w Organizacjach Opieki Zdrowotnej a nadzór nad
grypą.
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Narzędzia GIS w CDC
•
•
•
Obecnie w ramach CDC są przygotowane poniższe internetowe aplikacje GIS:
WONDER Online Databases;
The National Environmental Public Health Tracking Network;
NCEH-ATSDR Web Maps.
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Narzędzia GIS w PAHO
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
HealthMap
HealthMap jest to platforma internetową gromadząca informacje o
występowaniu ognisk zachorowań prowadzona na bazie Boston Children's
Hospital od 2006 roku. Dane te są selekcjonowane i nadawane są im atrybuty
przestrzenne (przywiązanie do terenu). Zasilanie odbywa się z potwierdzonych
źródeł takich jak: ProMED Mail, WHO, EuroSurveillance i wielu innych.
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Nadzór nad grypą w ECDC
W ramach prowadzonej przez Europejskie Centrum Kontroli i Nadzoru nad Chorobami
(ECDC) działalności publikowane są cykliczne opracowania przeprowadzone za pomocą
systemu GIS
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
Podsumowanie
Wykorzystanie GIS w epidemiologii i zdrowia publicznego w dalszym
ciągu pozostaje obszarem gdzie zobrazowanie przestrzenne dopiero jest
implementowane. Większość organizacji nadzorujących globalnie, regionalnie i
lokalnie stan zdrowia prowadzi ciągły rozwój możliwości stosowanych aplikacji
do geografii medycznej. Przechodząc z aplikacji jednostanowiskowych do
wysublimowanych rozwiązań internetowych dających bezpośrednio przez
Internet możliwość tworzenia interaktywnych map, przebiegów czasowych i
zapytań. Jak pokazały przytoczone przykłady stosowanie tego typu aplikacji
przy nadzorze nad grypą jest niezbędne i sprawia, że odbiorca łatwiej
zinterpretuje informację obrazkową niż zawiłe zestawienia w tabelach czy też
publikacjach.
CENTRUM REAGOWANIA EPIDEMIOLOGICZNEGO SZ RP
DZIĘKUJĘ
ZA
UWAGĘ

Podobne dokumenty