Przewodnik Parku Przyrody Paneveggio Pale di San Martino

Komentarze

Transkrypt

Przewodnik Parku Przyrody Paneveggio Pale di San Martino
Przewodnik Parku Przyrody Paneveggio Pale di San Martino
Tr a s a E t n o g r a f i c z n a w Va n o i , Tr a s a To n a d i c o C i m e r l o , Tr a s a G r a n d e G u e r r a , E c o m u z e u m w Va n o i
San Martino di Castrozza, Passo Rolle, Primiero e Vanoi
Trasy
wycieczkowe
Urządzenia
i szlaki
narciarskie
Park przyrodniczy
paneveggio
pale di san martino
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
Cechy ogólne
Park Przyrody Paneveggio Pale w San Martino jest położony na terenie górskim, na
powierzchni 20.000 hektarów . Na jego obszarze można podziwiać różowe ściany
Dolomitów i kontrastujące z nimi ciemne głazy rozjaśnione przez niewielkie jeziora
pochodzenia polodowcowego w Lagorai i na Cima Bocche. Poniżej rozmieszczone
pasmo zielonych lasów i łąk wysokogórskich wzbogacają ten przepiękny krajobraz.
Val Venegia
Trudne do przebycia doliny, wąwozy wyżłobione przez strumienie , surowe i kamieniste
płaskowyże i lodowce, łagodne pastwiska alpejskie i kwieciste łąki współżyją z
przeźroczystymi taflami wodnymi i sugestywnymi wiekowymi lasami.
Jest tu wiele świadectw obecności człowieka z czasów antycznych i jego fascynującej
histori, szlaki, urocze zakątki oraz małe interesujące muzea.
Jesień w Val Canali
s t r. 2
Park powstał w 1967 i od tego czasu stale się rozwija, przyczynia się do tego
zwiększenie przychylnej opini ze stony coraz liczniejszej liczby osób które przybywają
aby go zwiedzić.
Usytuowany we wschodniej części Provincia di Trento, jest on podzielony na trzy strefy
geograficzne a w każdej z nich dominuje inny kraobraz. Od północy porośnięty przez
Bór w Paneveggio, słynny z powodu obecności chronionej jodły . Strona południowowschodnia obejmuje część pasma Pale di San Martino, a zachodnia porfirowe pasmo
Lagorai.
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
La Pala di San Martino widziana z Płaskowyżu
s t r. 3
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
Ośrodki dla osób zwiedzających park
Umożliwiają one wstępne zapoznanie się z parkiem. Każdy z tych Ośrodków to małe
muzeum w którym można zasięgnąć informacji odnośnie organizowanych inicjatyw,
nabyć publikacje i poznać lepiej te specyficzne zagadnienia.
Villa Welsperg
Punto Info San Martino di Castrozza
1. Villa Welsperg, usytuowana zaraz za ujściem z doliny Val Canali w niewielkiej
odległości od jeziora o tej samej nazwie.Od 1996 roku jest siedzibą Parku. W
miejscowości tej znajduje się nowoczesny ośrodek dla zwiedzających, w jednej
z sal można podziwiać mapę plastyczną parku, salę video oraz salę w której
można poznać historię dynasti Książąt Welsperg (swego czasu właścicieli
tego budynku), salę z akwarium oraz tą ze zbiorem eksponatów naturalnych
z tego terenu (eksponaty z drewna, drzeworyty, krzewy i głazy). Bogata
Biblioteka imienia Dino Buzzati, pozwala osobom zwiedzającym poznanie i
poszerzenie ich wiedzy o górach.
2. Punkt Info Parco w San Martino di Castrozza, mały, pełen wdzięku i ciekawych
informacji. Pozwala na lepsze poznanie natury i wpływu jaki ma na nią
klimat, geologii, paleontologii oraz chronionego środowiska typowego na tej
wysokości. Ciekawostką tego Ośrodka jest mały park oraz jezioro w którym
można obserwować roślinność podwodną, ogródek skalny oraz lokalne
odkrycia archeologiczne.
3. Ośrodek Terra Foresta di Paneveggio odnowiony niedawno w niewielkiej
odległości od jeziora Forte Buso, wzdłuż drogi nr.50 z Predazzo Passo
s t r. 4
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
Ośrodki dla osób zwiedzających park
Rolle. Można tu poznać wielkie lasy świerkowe, znane jako Lasy Skrzypców
ze względu na jakość i rezonans drzewa poszukiwanego przez lutników do
wytwarzania akustycznego pudła instrumentów muzycznych. Interesująca
wystawa przedstawia zwierzęta żyjące w tych lasach takie jak głuszec czy jeleń
a w niewielkiej odległości na ogrodzonym terenie można osoboście podziwiać
te wspaniałe okazy. Bezpośrednio z ośrodka dla zwiedzających zaczyna się
szlak na łonie natury z wytyczonymi i zilustrowanymi punktami obserwacji.
Ośrodek dla zwiedzających w Paneveggio
Wschód słońca w górach Parku
s t r. 5
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
Trasy tematyczne w Parku
Trasa Etnograficzna w Vanoi
Turyści na Trasie Etnograficznej w
Vanoi
Muzeum na świeżym powietrzu, to syntetyczny opis Trasy Etnograficznej w Vanoi. Trasa
rozciąga się od miejscowości Caorìa, na wysokości 845 m. i Malga Miesnott di sopra,
położona tysiąc metrów wyżej.
Trasa ta została nazwana podróżą w czasie i przestrzeni, ponieważ pozwala
mieszkańcom powrócić do zapomnianej przeszłości, a gościom poznanie historii tej
ziemi oraz zmian jakie zaszły pod wpływem czynników ekonomicznych i socjalnych.
Na trasie zostały zaznaczone cztery typy krajobrazu: la Val, i Pradi, il Bosc e la Montagna,
wytyczone na podstawie badań etnograficznych, historycznych i socjalnych.
Trasa Etnograficzna to jedna z propozycji Ecomuzeum w Vanoi. Wzdłuż tras i miejsc,
które można zwiedzać od lipca do września, są przedstawione trzy spośród siedmiu
tematów poruszanych przez Ecomuzeum: drewno , trawa i zmienność. Pozostałe cztery
przedstawione w innych ośrodkach Ecomuzeum, wdłuż Doliny Vanoi, są to świętość,
woda, kamień i wojny (patrz str. 20).
Trasa historyczno kulturalna z Tonadico do Cimerlo na drodze historii
Ruiny Castel Pietra
s t r. 6
To nie tylko przechadzka po Parku to również propozycja poznania tego terenu i jego
historii.
Specyficzne oznakowanie ma na celu pogłębienie bezpośredniego kontaktu osób
z terenem, zaciekawienia i zachęcenia do lektury i refleksji. Realizowana trasa
jest podzielona na odcinki, zaczyna się w miejscowości Tonadico i prowadzi przez
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
Trasy tematyczne w Parku
sugestywną dolinę Val Canali aż do szczytu góry Cimerlo.
Na dzień dzisiejszy jest dostępny pierwszy odcinek trasy z Palazzo Scopoli do
odrestaurowanego niedawno średniowiecznego kościoła Santi Vittore e Corona,
dziewiętnastowiecznej pasieki Don Fuganti al “Pian della Lotta”, przemieszczającego
się ogrodu i wykopalisk archeologicznych mających na celu odzyskanie pierwszej
elektrowni wodnej w Primiero, wybudowanej w 1901 w okolicy Madonna della Luce.
Trasa ciągnie się dalej aż do imponującego masywu Castel Pietra i Villa Welsperg gdzie
znajduje się siedziba Parku.
Trasa jest oznakowana za pomocą tablic informacyjnych.
Trasa historyczna “Szlak Wielkiej Wojny”
Projekt ten opracowany w Parku ma na celu odzyskanie miejsc które były teatrem
działań wojennych podczas pierwszej wojny światowej.
Szlak ma kształt pierścienia , prowadzi przez l’Alpe di Lusia i Colbiicon, wzdłuż Pasma
Lagorai aż do Cauriol i Cardinal otaczając w idealny sposób ten pamiętny teatr działań
wojennych Wielkiej Wojny”.
Forte Dossaccio, zbudowany pod koniec XIX wieku, miał bardzo ważne znaczenie. Ze
skalistego szczytu na którym się znajduje , widać doskonale miejsca działań wojennych.
Został on wybudowany w tym miejscu stategicznym aby bronić strefy pomiędzy Passo
Rolle, Malga Bocche i niżej położonej drogi do Predazzo.
Może być przywrócony do użytku jako scenografia improwizowanych spektakli, lub ze
względu na wysokość na której się znajduje jako obserwatorium astronomiczne.
Na trasie Tonadico-Cimerlo,
Gabinet Don Fuganti
Forte Dossaccio
s t r. 7
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
Teren Parku
legenda
Osrodki dla osób
zwiedzjacych
Biwak schronisko
Bacówka
Parking P
Granice regionu
Od 0 do 1000 metrów
Od 1001 do 2500
Ponad 2500
s t r. 8
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
Różne strefy w Parku
Teren Parku podzielony jest na charakterystyczne strefy, różniące się budową
geomorfologiczną terenu.
1.
2.
3.
4.
Vanoi i Val Canali
Bór w Paneveggio
Pale di San Martino
Porfiry na Lagorai i Cima Bocche
Val Canali
Pale di San Martino
Las w Paneveggio
Pasmo Lagorai
s t r. 9
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
1. Vanoi i Val Canali
Dolina w Vanoi, charakteryzuje się sugestywnymi i dziewiczymi zakątkami, ma kształt
miednicy zamkniętej ze wszystkich stron, oprócz tej południowej gdzie łączy się z
Cismon. Łączy się z masywem Lagorai w punkcie najbardziej wysuniętym w kierunku
Północ-Południe. Krajobraz został zmodyfikowany podczas wieków przez szereg
katastrof naturalnych (nawałnice deszczów, osunięcia ziemi) spowodowanych przez
erozję wodną.
Przepiękna
Val Canali, znajduje się w części południowo wschodniej Parku,
zdominowana od północy przez skaliste zbocze Pale di San Martino, ulubiona meta
Jezioro w dolinie Vanoi
alpinistów oraz turystów. Znajduje się tu schronisko Rifugio Canali - Treviso położone
wśród lasu na wys. m. 1.630 oraz schronisko Rifugio Pradidali na wys.m. 2.278.
Fauna
Podczas wiosny często można spotkać sarny, a w Val Canali i na stokach Pale na skoszonych łąkach hasają zające. Natomiast
jeśli chodzi o zwierzęta mięsożerne to najczęściej spotykanym jest lis.
Na terenie Parku można spotkać borsuka, oraz kunę domową i leśną. Wśród wysoko położonych lasów i podłoża składającego
się ze szczątków mineralnych często spotyka się salamandrę. W wyższych partiach gór króluje kozica, jest to też ulubione
miejsce drapieżnego orła , który bardzo często gnieździ się na skalistych zboczach Pale i Lagorai.
Wśród fauny Vanoi nie można nie pamiętać o rysiu, jego obecność była często sygnalizowana. Na skraju łąk można spotkać
jarząbka oraz kuropatwę skalną. Na wyżej położonym terenie w trudno dostępnych miejscach w Valsorda i Valzanka spotykamy
głuszca i bażanta górskiego.
Lasy i polany w Vanoi są terenem polowań wielu drapieżnych ptaków, takich jak myszołów, sokół, puchacz czy orzeł przedni.
Można też spotkać puszczyka, sowę uszatą, sowę włochatkę i sowę małą.
s t r. 1 0
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
1. Vanoi i Val Canali
Nie trudno spotkać tu gady niegroźne takie jak salamandry. Nie brakuje też gadów
trujących : żmija zwykła którą można znaleźć na nasłonecznionych miejscach na
wysokości 1.200 m, na wyższym poziomie możemy spotkać żmije zygzakowatą.
W strefie zalesionej można spotkać wiewiórki, susły, orzesznice i myszy leśne.
Pomiędzy Corvidi można zobaczyć kruka królewskiego, wrończyka alpejskiego i wrony
Flora
W lasach doliny Val Canali rosną jodły, świerki oraz buki dobrze widoczne podczas
jesieni ze względu na ich charakterystyczne liście w kolorze jasnego brązu. W wyższych
partiach gór na opuszczonych łąkach rosną modrzewie.
Orzeł przedni
W podszyciu lasu można zaobserwować wrzosy, szczaw polny oraz borówki czarne
i czerwone, fałszywy bukszpan i różne typy mchów. Na górskich głazach widać
roślinność skalistą , taką jak “Potentilla caulescens”, a miejsca zacienione porośnięte są
różnorodnymi paprociami.
Wzdłuż wysuszonych strumieni na północnych stokach pojawiająsię pierwsze liście
konwalii. W dolinie Val Canali rosną różne typy rododendronów.
Podążając w głąb Valzanca, bocznego odgałęzienia doliny Vanoi, spotykamy stare
łąki porośnięte orzechami oraz miejsca ponownie zalesione świerkami. W wyższych
partiach gór, łąki alpejskie łączą się z ciemnymi morenami, u stóp skalistego stoku góry
Lagorai modrzewie porastają wyżej położone stoki. Na północnych zboczach możemy
podziwiać rododendrony a od strony południowej trawę w kolorze zielono-niebieskim
Val Canali jesienią
s t r. 11
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
1. Vanoi i Val Canali
(Festuca varia, łatwo rozpoznawalna ze względu na gęste krzaczki pełne liści, wązkich i
kłujących), w szparach skał rośnie rzadko występująca Androsace Vandellii.
Na łąkach można znależć Veronica bellidioides, pięciolistną koniczynę, tymianek i
dzwonek brodaty.
Siega de Valzanca
Człowiek
Co do zaludnienia , dolina Vanoi charakteryzuje się obecnością niewielu skupisk
ludzkich w których mieszka większa część ludności, oraz zabudowy rozmieszczonej
wzdłuż dróg komunikacji. Miejscowości te różnią się między sobą ze względu na
pozycję topograficzną ,na te wybudowane na początku stoku góry (Ronco), na stożkach
napływowych (Caoria) na tarasach górskich (Canal San Bovo, Prade e Zortea).
Val Canali to interesująca meta turystyczna dla miłośników wycieczek górskich
i natury , magą oni znależć gościnność w jednej z wielu restauracji, struktur
agroturystycznych i schronisk. Ludność zamieszkująca na tym terenie uprawia jeszcze
łąki i pastwiska, charakterystyczne ze względu na masi, używane w okresie letnim.
Pradi de Tognola
W Val Canali i w całym paśmie Pale, oficjalnie uprawiane są wspinaczki alpejskie od
30 maja 1864 kiedy to grupa wspinaczy angielskich William D. Freshfield e Francis F.
Tuckett, wraz z przewodnikami (szwajcar i sabaudczyk), przeszła przez Passo Canali, i
pomiędzy dolinami Angheraz i Val Canali.
W tych samych latach zostały zdobyte przez wspinaczy angielskich i niemieckich główne
s t r. 1 2
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
1. Vanoi i Val Canali
szczyty tego pasma (1870, Cimon della Pala; 1878, Pala di San Martino; 1879, Sass
Maór). W następnym wieku dwudziestolatek i doświadczony wspinacz z Dolomitów
(1920) Günther Langes otwarł jedną z piękniejszych tras alpejskich: “Spigolo del
Velo” na szczycie Cima della Madonna. W późniejszych latach zostały otwarte szlaki
prowadzące na wszystkie główne szczyty Pale.
Od lat osiemdziesiątych alpiniści dedykują swój czas niższym szczytom, w poszukiwaniu
trudniejszych szlaków i nowych technik.
Val Canali
Płaskowyż Pale
s t r. 1 3
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
2. Bór z Paneveggio
Bór z Paneveggio należący do dóbr państwowych, jest bez wątpienia zielonym sercem
Parku, rozciąga się od strumienia Travignolo, pomiędzy pasmem Lagorai, i Pale di San
Martino i Cime di Bocche. Znany również jako las skrzypców, dzięki wiekowym świerkom
które dostarczają idealnego materiału do konstrukcji pudeł akustycznych dla instrumentów
strunowych. Drewno świerka jest wyjątkowo elastyczne, przekazuje wspaniale dźwięk dzięki
naczyniom limfatycznym które stwarzają rezonans. Podobno sam Stradivari błądził po lasach
Paneveggio w poszukiwaniu najlepszych drzew do konstrukcji swoich skrzypców.
Flora
Aktualna powierzchnia boru z Paneveggio wynosi około 2.700 hektarów. Teren zadrzewiony
porośnięty jest w większości (85%) przez świerki pospolite (Picea abies) na wysokości od
1.500 do 1.900 metrów. Powyżej do wysokości 2.200 metrów częściej można spotkać
modrzewie i limby. Jodła pospolita rośnie w okolicy Paneveggio (Valle dei Buoi). Brak tu
drzew buka. Rzadko spotykamy drzewa liściaste, jedynie w okolicy jeziora z Forte Buso
i na brzegach strumieni oraz na niższym poziomie gdzie rosną topole, jarzębiny, brzozy ,
wierzby, klony górskie i olsze. Las świerkowy fascynuje ze względu na typowe zacienienie,
swą rozległość i złożoność i od dawna jest studiowany przez ekspertów z ekologii. Wśród
kwiatów występujących w tym lesie, nie można zapominać o bardzo cennym gatunku
“Epipogium aphyllum”, orchidei bezzieleniowej, pochodzenia eurosyberyjskiego.
Bór z Paneveggio
Fauna
W lasach Parku żyją różne gatunki ptaków , takie jak dzięcioły, mysikróliki, pokrzewki
czarnołbiste, kosy i pełzacz alpejski.
Tylko od około trzydziestu lat jeleń powrócił do lasów z Paneveggio; przez diesiątki lat
uważano ten gatunek za wymarły we wschodniej części Trentino, a dzisiaj na terenie Parku
s t r. 1 4
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
2. Bór z Paneveggio
żyje ponad 500 okazów.
Z ogrodzenia w Paneveggio o powierzchni 6 hektarów, osobniki przeznaczone do reprodukcji
są przewożone w inne strefy chronione. Z trudnością można zobaczyć te zwierzęta poza
ogrodzeniem, wolne potrafią one stracić swe ślady nawet na cały rok.
Człowiek
Dwieście lat temu bór pokrywał jedną trzecią obecnej powierzchni, poniewarz dostarczał
drewna budowniczym floty z Republiki Weneckiej.
Podczas pierwszej wojny światowej , przechodziła tu linia frontu przez cały czas trwania
konfliktu a ilość drzew wyciętych w tamtym okresie czasu jest taka sama jaką się obecnie
wycina w ciągu trzydziestu lat. Duże szkody spowodował też gwałtowny cyklon w 1926 r. i
powódź w 1966r.
Jeleń
Wygląd tego boru zawdzięczamy działalności człowieka, planowaniu działań i okresowego
urządzania lasu na podstawie uważnej i codziennej obserwacji. Zadanie to wykonuje
Servizio Parchi e Foreste Demaniali della Provincia Autonoma di Trento administrując te
dobra i chroniąc je.
Sowa
s t r. 1 5
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
3. Pale di San Martinoj
Geologia
Przez długi okres region dolomitów był granicą pomiędzy terenem który wynurzył się z
wody a płytkim morzem , pełnym wysp podlegających erozji, strefy mielizn na których się
osadzały kamienie i resztki organiczne: nakładały się tu warstwy piaskowca różowego,
szarego wapnia i osadzonego konglomeratu z Richthofen.
Północne Pasmo Pale
W późniejszym okresie czasu uformowały się rafy koralowe Dolomia dello Sciliar, z
których zbudowany jest masyw Pale di San Martino. Inną charakterystykę mają Dolomia
della Rosetta, która uformowała się później w zamkniętym basenie laguny, układając się
warstwami na płaskowyżu Pale.
Glony i korale zgromadziły się w krótkim okresie czasu w tych czystych i spokojnych wodach. Materiał ten osadzał się na dnie
a nowe kolonie koralowe nakładały się na te uformowane wcześniej aż do osiągnięcia wysokości ok 800 metrów. Wynikiem tego
procesu są jasne skały dolomitów , zwarte i krystaliczne, bez uwarstwienia. Różniące się od skał dolomitycznych, takich jak te
z pasma Brenta.
Fauna
Powyżej wysokości 1.300m żyją zające doskonale dostosowane do terenu alpejskiego które aby nie dostać się w szpony
drapieżników zmieniają kolor futra w zależności od pory roku. Zimą ich futro ma kolor biały jak śnieg , natomiast latem zmieniają
kolor na zielono oliwkowy aby upodobnić się do podłoża.
Występują tu również kozice i koziorożce alpejskie oraz liczne świstaki charakterystyczne ze względu na ich świst.
s t r. 1 6
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
Płaskowyż Pale z lodowcem Fradusta w 1990
s t r. 1 7
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
4. Porfiry z Lagorai i z Cima Bocche
Geologia
Pasmo Lagorai jest zbudowane z porfirów kwarcowych, na których widać ślady epok
lodowcowych. Wśród nich najbardziej widocznym są jeziora tutaj obecne, powstały na
skutek wypełnienia kotlin erozyjnych lodowca.
Góry te są zbudowane z głazów, powstałych w okresie geologicznym permu na skutek
erupcji spowodowanych przez wulkany z okolic Bolzano. Które to 270 milionów lat temu
pokrywały ten region aż do Cima d’Asta lawą i chmurami gorących popiołów.
Cima Cece
Lecz na wygląd obecnego pejzażu wpłyneły czynniki mniej odległe w czasie takie jak cztery epoki lodowcowe. To dzięki nim i
dzięki erozji pod wpływem wiatru i wód powierzchniowych która modelując linie gór i dolin, pogłębiając bruzdy, przyczyniając się
do erozji zboczy, przemieszczając szczątki mineralne i tworząc kocioły lodowcowe, moreny.
Fauna
Na stokach Dossaccio i Malga Lusia, porośniętych przez piękne lasy które są rezerwatem dla głuszca. W większości lasów nie
można go już spotkać, jedynie niewielka ilość tych egzemplarzy żyje w Trentino Alto Adige, gdzie znajduje idealne warunki do
przeżycia. Niewielkie jeziora goszczą trytona alpejskiego, który w okresie godowym zmienia zabarwienie na pomarańczowe
na grzbiecie i niebieskawe od spodu.
Flora
Na wysokości od 1.800m do 2.200m, teren jest porośnięty przez modrzewie i limby.
W jeziorkach alpejskich rośnie Sparganium angustifolium, jej sferyczne kwiatostany są widoczne na początku sierpnia, pod
koniec lipca widać w wodzie białe kwiaty Ranunculus lutulentus. Stok Val Travignolo który wspina się w kierunku pasma Lusia-
s t r. 1 8
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
4. Porfiry z Lagorai i z Cima Bocche
Cima Bocche jest pokryty przez świerkowy las. Lecz inne położenie (sud) i obecność
kamieni wapiennych powoduje zmniejszenie warswy mchu i mniejszej ilości borówek w
porównaniu z resztą parku.
Obecność wrzosów świadczy o tym że teren jest suchy. Stok poprzecinany jest przez
rowy którymi spływa woda, w tych miejscach świerki zostały zastąpione przez olsze szare
i podszycie jest bogatsze. W wigotniejszych miejscach można spotkać rośliny bagienne,
takie jak oset bagienny.
Jeziora z Colbricon
Na wysokości 1.800m las jest gęsty i rośnie tu również limba, w tym miejscu stoki są
mniej strome i schodzą w kierunku łąk Malga Bocche. To charakterystyczny pejzaż lasu
iglastego rosnącego na skale krzemowej, który możemy zobaczyć pomiedzy Malga Bocche i jezioro Lago di Bocche.
Tutaj na wysokości 2.250m , limba jest jeszcze obecna lecz modrzew jest już rzadko widywany. Znajdujemy się na dużej łące
porośniętej drzewami która w miarę wysokości rzednieje i na jej końcu widać już jedynie pojedyńcze drzewa. Limba porasta teren
dochodzący do kotliny jeziora Lago di Bocche (około 2.400m),a młode okazy porastają stoki nasłonecznione.
Człowiek
Po ustąpieniu lodów , miało to miejsce około 10.000 lat temu i mogło być zaobserwowane przez myśliwych z okresu Mezolitu
którzy z doliny Adige, poprzez Lagorai, doszli do doliny Cismon i następnie w kierunku Colbricon i Passo Rolle wraz ze
swymi sezonowymi obozami. Świadectwa ich obecności zostały znalezione w okolicy jezior Colbricon, i przełęczy
pomiędzy Colbricon i Cavallazza, oraz w niewielkiej odległości od Malga Fosse i Passo Rolle.
s t r. 1 9
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
Ecomuzeum w Vanoi
Ecomuzeum w Vanoi to:
• muzeum przestrzeni, obejmuje całe środowisko, od krajobrazu i działalności człowieka,
jego kultury materialnej i duchowej, miejsca warte poznania.
• muzeum czasu, historii człowieka na tym terenie i jego teraźniejszości i prowadząc go
w przyszłość, uznając ciągłość historii, przemiany i ewentualną ewolucję.
Prà dei Tassi
• muzeum wspólnoty, zwierciadło w którym mieszkańcy mogą się rozpoznać, gdzie
szukać wartości swej ziemi, aby przedstawić gościom tą ziemię, pracę i swe korzenie.
• muzeum wiedzy, obecnej jeszcze w działalności, pracy i zachowane w pamięci
umiejętności wielu mieszkańców, do odzyskania jako bogactwo produktywne w nowej
formie i wymiarze.
Powstało w 1999, Ecomuzeum proponuje co roku kalendarz spotkań i projektów
wieloletnich. Ecomuzeum w 2002 roku zostało oficjalnie uznane przez Provincia
Autonoma di Trento.
Pokój świętości w Zortea
s t r. 2 0
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
Ecomuzeum w Vanoi
Tematy
Ecomuzeum zajmuje się poszukiwaniem znajomości i
identyfikacji i pogłebieniu 7 najważniejszych tematów :
l 'acqua
il Sacro
la Mobilità
l 'erba
przekazaniu
Woda : strumień Vanoi wraz ze swymi dopływami
przedstawia ciągłą obecność wody płynącej , która
kształtuje teren dolin płynąc niżej na równinę i do
morza.
Świętość , duchowość : stosunek do sfery
duchowej i częśći niematerialnej, rekompensowała
ona codzienne trudności ludności która tutaj żyła,
zostawiła wzdłuż doliny Vanoi wiele świadectw wiary.
Ruchomość: od osiemnastego wieku osady w Vanoi
były zorganizowane w grupach rolników osiedlonych
na stałe na dnie doliny,a ich pradi były umieszczone
na średniej wysokości, ten stan rzeczy zmuszał do
dokładnej organizacji pracy i terenu, oraz ciągłego
przemieszczania się po szlakach i dróżkach.
il Legno
la Guerra
la Pietra
bogactwa, obecnego na terenie doliny Vanoi dzięki
Drewno: od czasów antycznych drewno z borów
w
Vanoi
bylo regularnie wycinane z powodów
ekonomicznych, gospodarka leśna i produkcja drewna
były wraz z hodowlą bydła, głównym żródłem dochodu
ludności.
Wojna: w 1914 przez dolinę przeszła pierwsza wojna
światowa, cmentarz wojskowy w Caoria, linia frontu,
resztki baraków i okopy, to znaki ewidentne ran
zadanych tej dolinie.
Kamień: od 1400r setki górników niemieckich przybyło
do Vanoi i Primiero aby otworzyć kopalnie i wydobywać
ołów miedź, cynk,i srebro.W dniu dzisiejszym
funkcjonują kopalnie kamienia (granit i wapień).
Trawa: poszukiwanie trawy było przez wieki jedną
z ważniejszych czynności dnia, wraz z bogactwem
jakim było drewno pozwoliły ludności na przeżycie aż
do połowy dwudziestego wieku. Bardzo ważna była
znajomość traw i ziół, ich dobroczynnych właściwości
i poprawnego stosowania.
s t r. 2 1
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
Ecomuzeum w Vanoi
Punkty informacji i sito do zwiedzenia
Dom Ecomuzeum w Canal San Bovo
Punkt informacji otwarty cały rok i ilustruje działalność Ecomuzeum w Vanoi. W swych
salach przedstawia różne tematy i organizuje wystawy.
Dom Ecomuzeum
Muzeum Wielkiej Wojny na Lagorai w Caoria
Insytut administrowany przez Gruppo Alpini z Caoria, muzeum przedstawia pamięć
historyczną (mundury, broń, rzeczy osobiste żołnierzy włoskich i austiackich, i pamiątki)
pierwszej wojny światowej kiedy linia frontu prowadziła przez szczyt Lagorai. Otwarte
latem na prośbę.
Muzeum sztuki i rzemiosła w Caoria
Otwarte w celu przekazania cennych wiadomości i tradycji, w swych zbiorach ma
przedmioty używane na codzień, narzędzia pracy naszych przodków, podzielone
tematyczne. Otwarte latem na prośbę.
Pra de Madego
s t r. 2 2
Szlak Etnograficzny w Caoria
To podróż w czasie i przestrzeni, na terenie który swego czasu żył intensywniej,a dzisiaj
jest częściowo opuszczony przez człowieka. Szlak Etnograficzny to wiele różnych tras
przechodzących przez miejscowość Caoria na 845 m. wysokości i Malga Miesnotta di sopra
na 1879 m. i miejsca w których ludzie żyli i które przekształcili na przestrzeni wieków.
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
Ecomuzeum w Vanoi
Pokój świętości w Zortea
Wystawa otwarta podczas wakacji tylko na prośbę turystów, przedstawia
stosunek człowieka do religii i terytorium, w historii miejscowości Vanoi.
Przedstawione są wydarzenia i historię, która miała wpływ na życie ludności.
Organizowane są też wystawy dotyczące aktualnej historii i religijności tej doliny.
Inne informacje co do inicjatyw, godzin otwarcia możecie uzyskać konsultując nasze sito
www.ecomuseo.vanoi.it
Muzeum Wielkiej Wojny
Szlak Etnograficzny Vanoi
“Pra dei Tassi”
s t r. 2 3
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
Dopuszczalny Ruch w Parku
Żyć w Parku jest równoznaczne ze znajomością tego terenu i jego skarbów naturalnych
i krajobrazowych, nie naruszania środowiska , zwierząt, i roślin które tu żyją .
Można zwiedzić ten teren i poznać jego skarby , bez naruszania i zakłócania jego
równowagi. Lepiej uniknąć najazdu chaotycznego samochodów, autobusów i motocykli.
Używanie pojazdów musi być możliwe dla środowiska, mniej szkodliwych gazów, mniej
hałasu, mniej korków, pozwoli na podziwianie tej pięknej natury i zachowanie jej na
przyszłość.
Bus Parku
Turystyka dostępna w Parku, oznacza przemyślany wybór miejsca które się chce
zobaczyć oraz sposóbu w jaki można tam dotrzeć , i najlepszy okres aby móc podziwiać
jego uroki. Z tego powodu biura parku zorganizowały usługi przewozowe autobusem,
które pozwalają na szybki dojazd do miejsc uczęszczanych przez turystów (z sito web
parku www.parcopan.org możecie zapoznać się z godzinami odjazdu autobusu,oraz
mapami ze szlakami i postojami).
Nie zapominajmy o publicznych usługach przewozowych, które w okresie letnim oferują
swe uslugi, zamiast dojazdu własnym pojazdem.
Wycieczka na Passo Rolle
s t r. 2 4
Najlepszym sposobem na zwiedzenie parku to pełen relaksu spacer na własnych
nogach, po jednym z wielu szlaków i tras, aby zobaczyć i docenić naturę pieczołowicie
chronioną.
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
Ośrodki dla zwiedzających
Centrum dla Zwiedzalących Villa Welsperg
Via Castelpietra, 2 - Loc. Val Canali
38054 Tonadico (TN)
Tel. (+39) 0439 765973 - Fax (+39) 0439 762419
E-mail: [email protected]
www.parcopan.org
Punkt Informacji Parku w San Martino di Castrozza
Via Laghetto, 27
38054 San Martino di Castrozza (TN)
Tel. (+39) 0439 768859
Centrum Ziemia Las z Paneveggio
Loc. Paneveggio
38037 Predazzo (TN)
Tel. (+39) 0462 576283 - Fax (+39) 0462 577221
E-mail: [email protected]
Dom Szlaku Etnograficznego
Via Caseri
38050 Caoria (TN)
Tel. (+39) 0439 710049
Dom Ecomuzeum
P.zza Vittorio Emanuele III
38050 Canal San Bovo (TN)
Tel. (+39) 0439 719106
E-mail: [email protected]
www.ecomuseo.vanoi.it
s t r. 2 5
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
Dane informacyjne
Informacja Parku
Celem Parku w Paneveggio - Pale di San Martino jest ochrona natury i środowiska
oraz badania naukowe i właściwe użytkownie dóbr środowiska naturalnego.
Labirynt w Villa Welsperg
Rok powstania: 1967
Początkowa powierzchnia hektary 15.704
Rok poszerzenia: 1987
Powierzchnia dołączona : hektary 4.007
Aktualna powierzchnia całkowita : hektary 19.711
Zarządca : “Ente Parco Naturale Paneveggio Pale di San Martino”, autonomiczna
osoba prawna. Działa od 1990.
Siedziba Parku:
Villa Welsperg
Via Castelpietra, 2 - Loc. Val Canali
38054 Tonadico (TN)
Tel. (+39) 0439 64854 - Fax (+39) 0439 762419
E-mail: [email protected]
www.parcopan.org
Villa Welsperg zimą
s t r. 2 6
Przewodnik Par ku Przyr ody Paneve ggio Pale di San Mar tino
Wydawca dziękuje za pozwolenie na korzystanie z niektórych fotografii, informcji oraz za aktywną wpółpracę.
l’Ente Parco Paneveggio Pale di San Martino i Ecomuzeum Vanoi.
Opublikowane fotografie pochodzą z :
Str. 1, 3, 9, 12, 16, 17, 18, 22, 25 - fotografie z archiwum; Carlo Bazan.
Str. 2, 3, 5, 10, 13, 19 - fotografie z archiwum; Azienda per il Turismo San Martino di Castrozza, Passo Rolle, Primiero e Vanoi.
Str. 4, 5, 6, 7, 9, 11, 12, 14, 15, 20, 22, 23, 24, 26 i rysunki na str. 21 fotografie z archiwum; Ente Parco Paneveggio Pale di San
Martino, e Ecomuseo del Vanoi.
Opracowanie graficzne: Ana Mayerly Polloni, Roberto Menegon.
Korekta testu: Enrica Candiani, Mauro Cecco, Roberto Vinante.
Realizacja wydawnicza i opracowanie projektu: Carlo Bazan Studio Multimediale S.a.s.,dla Azienda per il Turismo San Martino di
Castrozza, Passo Rolle, Primiero e Vanoi.
Referenci Przedsiębiorstwa Turystyki: Przewodniczący Antonio Stompanato, Dyr. Ivan Cristoforetti, Ugo Bettega, Antonella
Faoro.
Wszelkie prawa zastrzeżone, zabronione jest powielanie i szerzenie jakichkolwiek informacji znajdujących się w tym
przewodniku, bez pisemnego pozwolenia posiadaczy Copyright.
Copyright 2010 “Azienda per il Turismo San Martino di Castrozza, Passo Rolle, Primiero e Vanoi”.
Copyright 2010 “Carlo Bazan Studio Multimediale S.a.s.”
Wydawca “Carlo Bazan Studio Multimediale S.a.s.
Via Sile, 3/d - 31040 Volpago del Montello (TV)
Tel. (+39) 0423 622078 - www.multimediabazan.it
[email protected]
Drugi wydanie 2010.
s t r. 2 7
www.sanmartino.com
Azienda per il Turismo San Martino di Castrozza, Passo Rolle, Primiero e Vanoi
San Martino di Castrozza
Via Passo Rolle, 165 - 38054 San Martino di Castrozza
Tel. (+39) 0439 768867 - Fax (+39) 0439 768814 - E-mail: [email protected]
Fiera di Primiero
Via Dante, 6 - 38054 Fiera di Primiero
Tel. (+39) 0439 62407 - Fax (+39) 0439 62992 - E-mail: [email protected]
Canal San Bovo
Piazza Vittorio Emanuele III - 38050 Canal San Bovo
Tel. (+39) 0439 719041 - Fax (+39) 0439 719041 - E-mail: [email protected]

Podobne dokumenty