Wydanie papierowe

Komentarze

Transkrypt

Wydanie papierowe
Poznajmy się lepiej z EFS
1. Wstęp
2. Słowniczek
3. Scenariusze lekcji
4. Scenariusze projektów edukacyjnych
5. Scenariusze warsztatów dla nauczycieli
6. Zestawienie metod i technik pracy
Poznajmy się lepiej z EFS
Pokonkursowe scenariusze zajęć o Europejskim Funduszu Społecznym
Wydawca
Centrum Projektów Europejskich
Krajowy Ośrodek EFS
ul. Domaniewska 39a
02-672 Warszawa
tel. 22 378 31 00
fax 22 201 97 25
www.roefs.pl
www.cpe.gov.pl
Realizacja
Smartlink Sp. z o.o.
ul. Zjazd 2/4
60-653 Poznań
tel. 61 849 90 40
fax 61 849 90 41
e-mail: [email protected]
www.smartlink.pl
Koordynacja i redakcja: Iwona Gutowska
Projekt graficzny i skład: Maciej Pachowicz
Korekta: Tomasz Nowak
Na potrzeby publikacji teksty zostały zredagowane i ujednolicone stylistycznie, a dane uaktualnione.
Zdjęcia plakatów pochodzą z konkursu na plakat o Europejskim Funduszu Społecznym,
zorganizowanym przez Krajowy Ośrodek EFS w 2010 r.
ISBN 978-83-930651-9-6
Data wydania: sierpień 2013
SPIS TREŚCI
1. WSTĘP
5
2. SŁOWNICZEK
9
3. SCENARIUSZE LEKCJI
15
3.1 Edukacja wczesnoszkolna
17
3.1.1 Odwiedzamy kraje Unii Europejskiej. Wioleta Greloch
18
3.1.2 Co nam daje członkostwo w Unii Europejskiej? (cz. 1) Wioleta Greloch
30
3.1.3 Co nam daje członkostwo w Unii Europejskiej? (cz. 2) Wioleta Greloch
35
3.2 Klasy IV-VI
41
3.2.1 Kampania promocyjna EFS. Gabriela Źrałek
42
3.2.2 EFS – co to jest? Aneta Ogińska-Haze
46
3.2.3 Kapitalne pomysły. Małgorzata Słomińska
96
3.3 Gimnazjum
107
3.3.1 Europejski Fundusz Społeczny na lekcji matematyki, czyli finanse EFS bez tajemnic.
Grażyna Modrzewska
108
3.3.2 „Stracone pokolenie” czy „pokolenie wielkich szans”? Dorota Bielawska
118
3.3.3 Skąd pochodzą środki finansowe w budżecie unijnym i na co są przeznaczane?
Magdalena Matuszak
122
3.4 Szkoła ponadgimnazjalna
127
3.4.1 EFS dla nas jest. Magdalena Ankiewicz-Kopicka
128
3.4.2 Ponadczasowość utworów pozytywistycznych. Jakie problemy bohaterów
literackich i w jaki sposób mógłby pomóc rozwiązać EFS? Cecylia Bielnik
137
3.4.3 EFS jest dla ludzi. Stanisława Gurbowicz
153
4. SCENARIUSZE PROJEKTÓW EDUKACYJNYCH
157
4.1 Szkoła podstawowa
159
4.1.1 Europa Fantastycznych Szans. Marta Kobza, Ewa Miłuch-Szewczyk
160
Poznajmy się lepiej z EFS
3
4.2 Gimnazjum
177
4.2.1 EFS zmienia życie mieszkańców mojej miejscowości. Barbara Koszyk
178
4.2.2 Rola EFS w nauczaniu języków obcych oraz rozpowszechnianiu wiedzy
na temat krajów UE. Milena Stańczyk
190
4.2.3 Czy fundusze unijne pełnią znaczącą rolę w procesie rozwoju kapitału ludzkiego
w naszym kraju oraz regionie? Małgorzata Słomińska
198
4.3 Szkoła ponadgimnazjalna
211
4.3.1 Mieszkaniec mojej gminy wobec interwencjonizmu europejskiego.
Marlena Działabij-Drupka
212
4.3.2 Na tropie funduszy unijnych – projekt dla kół dziennikarskich szkół
gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Nina Cuske
245
4.3.3 Czy EFS może być sposobem na walkę z dyskryminacją kobiet na rynku pracy?
Jolanta Trzebniak
5. SCENARIUSZE WARSZTATÓW DLA NAUCZYCIELI
256
263
5.1 EFS dla każdego z nas. Grażyna Modrzewska
264
5.2 EFS jako temat projektu edukacyjnego (e-learning). Dorota Maciejewska
274
5.3 Wiedza o EFS podstawą kształcenia i doskonalenia umiejętności z podstawy programowej.
Ewa Miłuch-Szewczyk, Marta Kobza
290
5.4 Wykorzystać szansę, czyli skorzystać ze środków EFS. Marta Janas
301
5.5 Jak nie wylać ucznia z kąpielą? Marlena Działabij-Drupka
316
5.6 EFS inwestycją w nauczycieli i uczniów. Stanisława Gurbowicz
325
5.7 EFS – inwestycją w ludzi. Monika Mojsym
331
5.8 EFS – znam, rozumiem, korzystam. Natalia Krzyżan
339
6. ZESTAWIENIE METOD I TECHNIK PRACY
Notatki dla nauczycieli
4
Poznajmy się lepiej z EFS
345
357
1
Wstęp
Szanowni Państwo,
Publikacja „Poznajmy się lepiej z EFS” składa się z materiałów przygotowanych przez praktyków – nauczycieli i edukatorów z całej Polski, którzy uczestniczyli w konkursie na scenariusz zajęć o Europejskim Funduszu Społecznym (EFS). Był on zorganizowany w 2011 r. przez Krajowy Ośrodek Europejskiego Funduszu Społecznego we współpracy z Ośrodkiem Rozwoju Edukacji (więcej informacji na stronie
www.scenariusz.roefs.pl).
Autorzy zmierzyli się z niełatwym tematem, bowiem wdrażanie funduszy unijnych ma ściśle określone
zasady, które nie zawsze są zrozumiałe dla tzw. przeciętnego obywatela, będącego przecież głównym
odbiorcą wsparcia. Podstawowym celem publikacji jest zatem przedstawienie różnorodnych pomysłów na wprowadzenie tej trudnej tematyki do praktyki edukacyjnej. Proponowane scenariusze lekcji,
projektów edukacyjnych i warsztatów dla nauczycieli mają pomóc w uzyskaniu i/lub usystematyzowaniu wiedzy o EFS.
Scenariusze, choć czasami podobne, różnią się akcentem położonym na dany aspekt zagadnienia, metodą i formą realizacji. Daje to możliwość dopasowania ich do preferencji uczącego, a przede wszystkim
do potrzeb i oczekiwań odbiorców. Ważną ich cechą jest również interdyscyplinarność, ponadprogramowy charakter oraz uwzględnienie nowej podstawy programowej (odnoszące się do niej zapisy zawierają numerację zgodną z materiałem źródłowym, stąd nie zawsze jest to kolejność chronologiczna).
Autorzy oraz wydawca mają nadzieję, że publikacja stanie się inspiracją do prowadzenia lekcji o EFS,
dlatego modyfikacja scenariuszy jest jak najbardziej uzasadniona – można realizować je jako całość,
użyć fragmentów do własnych konstrukcji oraz modyfikować (uaktualniać) zawarte w nich informacje.
Tematyka związana z Unią Europejską wymaga zrozumienia i stosowania specyficznego słownictwa.
Nie zawsze jest to łatwe, szczególnie dla młodszych dzieci. Liczymy na to, że nauczyciele będą szczególnie uwrażliwieni na konieczność wyjaśniania niezrozumiałych nazw, zwrotów, skrótów, pojęć. Przystępując do prowadzenia zajęć, pamiętajmy również o wykorzystaniu doświadczeń własnych oraz
osób i instytucji z najbliższej okolicy, które zrealizowały projekty współfinansowane z EFS. Sojusznikiem
działań edukacyjnych będą zapewne władze samorządowe, gdzie pracują osoby odpowiedzialne za pozyskiwanie środków europejskich, a także pracownicy sieci informacyjnych o Funduszach Europejskich.
Mamy nadzieję, że publikacja zainteresuje nauczycieli i będzie źródłem motywacji do stworzenia własnych projektów współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego.
Poznajmy się lepiej z EFS
7
2
Słowniczek
Budżet Unii Europejskiej
ry na poziomie NUTS II, w których PKB na
Ustanawiany jest co roku, a jego realizacją zaj-
mieszkańca w trzech ostatnich latach nie
muje się Komisja Europejska. Dzięki budżetowi
przekroczył 75% średniej dla Wspólnoty.
Unia funkcjonuje i przynosi korzyści swoim oby-
Dodatkowo tym celem zostały otoczone
watelom – duża część środków przekazywana
tereny słabo zaludnione oraz obszary pery-
jest do uboższych regionów i słabszych grup
feryjne. Również w sposób przejściowy ce-
społecznych oraz przeznaczana na stymulowa-
lem objęte są te regiony, które w ostatnich
nie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w UE.
latach dzięki pomocy UE osiągnęły wyższy
Budżety roczne Unii Europejskiej funkcjonują
od wspomnianego poziom PKB. Niemal
w ramach budżetów wieloletnich. Budżet roczny
75% wszystkich środków funduszy struk-
bardzo przypomina budżet narodowy: ma okre-
turalnych jest przeznaczane na działania
śloną dokładnie wielkość wpływów i wydatków.
w ramach tego celu.
Natomiast budżet wieloletni (tzw. perspektywa

Cel 2: konkurencyjność i zatrudnienie
finansowa) – ustalany na kolejne 7 lat, to plan fi-
w regionach – wspieranie przemian eko-
nansowy, w którym ustanawiane są jedynie limi-
nomicznych i społecznych na obszarach
ty (inaczej pułapy) wydatków w poszczególnych
o zaburzonej strukturze gospodarki (np.
pozycjach budżetowych. Dochody pochodzą
zdominowane przez rolnictwo, zdegrado-
przede wszystkim z: części podatku VAT, cła na-
wane przez przemysł, obszary przemysłów
kładanego na produkty spoza UE oraz składek
schyłkowych itp.). Celem tym objęte zostały
krajów członkowskich – obecnie każde państwo
regiony na poziomie NUTS II, w których po-
płaci 0,73% swojego Produktu Narodowego
ziom bezrobocia w ostatnich trzech latach
Brutto (PNB) do budżetu Unii. Wydatki dzielą
był wyższy niż średnia stopa bezrobocia
się na obligatoryjne, czyli obowiązkowe (okre-
w krajach UE; obok poziomu bezrobocia pod
śla je Rada Unii Europejskiej), i nieobligatoryjne
uwagę brane są także takie cechy obszarów
– nieobowiązkowe (ustala Parlament Europej-
problemowych, jak: wysoki poziom ubó-
ski). Obowiązkowe wynikają z traktatów i aktów
stwa, niski poziom wykształcenia ludności,
prawnych (np. Wspólna Polityka Rolna), a do nie-
wysoki stopień zdegradowania środowiska
obowiązkowych zalicza się m.in. koszty fundu-
itp. Na realizację tego celu przeznaczonych
szy strukturalnych, badań i nowych technologii.
jest 12% wszystkich środków funduszy
strukturalnych.
Cele polityki strukturalnej

Cel 3: europejska współpraca terytorialna –
Liczba i cele polityki strukturalnej Unii ulegają
modernizacja rynku pracy poprzez szkolenia
zmianom w kolejnych okresach budżetowych.
zawodowe, lokalne inicjatywy w zakresie za-
W latach 2007-2013 skupiono się na trzech
trudnienia oraz poprawę dostępu do miejsc
celach:
pracy; wskazany cel ma charakter horyzon-

Cel 1: konwergencja, czyli solidarność re-
talny i obejmuje te obszary, które nie zostały
gionów – wspieranie regionów najsłabiej
zaliczone do celu 1. Na cel 3 przeznaczonych
rozwiniętych. Wsparciem objęte są obsza-
zostało 13% całości środków.
10
Poznajmy się lepiej z EFS
Europejski Fundusz Społeczny (EFS)
są możliwości prawnych rozwiązań związanych
Został utworzony w 1957 r. i jest jednym z fundu-
z umowami innymi niż stosunek pracy, tak aby
szy strukturalnych Unii. Do jego podstawowych
pracownik otrzymywał przywileje, np. urlopowe.
zadań należy dotarcie z pomocą do najbardziej
Podejście to ma przynieść rozwiązania korzystne
potrzebujących – osób, które mają najtrudniej-
zarówno dla pracodawców, jak i pracowników.
szą sytuację na rynku pracy. Współfinansowane
są więc projekty, których celem jest: przeciwdzia-
Krajowy Ośrodek EFS
łanie i zapobieganie bezrobociu oraz zjawisku
Koordynuje i rozwija sieć Regionalnych Ośrod-
wykluczenia społecznego, promowanie kształce-
ków EFS oraz wspiera ich współpracę z instytu-
nia ustawicznego (uczenia się przez całe życie),
cjami wdrażającymi PO KL. Pracownikom tych
a także rozwój przedsiębiorczości. Budżet EFS
instytucji dostarcza wiedzy o EFS w Polsce oraz
jest negocjowany i ustalany przez państwa człon-
prowadzi działania promujące. Od 2009 r. Krajo-
kowskie, Parlament Europejski i Komisję Europej-
wy Ośrodek EFS działa w ramach Centrum Pro-
ską. Na tej podstawie opracowywane są sied-
jektów Europejskich (CPE).
mioletnie Programy Operacyjne. W pierwszych
latach członkostwa Polski w Unii (2004-2006)
Polityka regionalna / strukturalna
EFS realizowany był w ramach Sektorowego Pro-
W latach dziewięćdziesiątych XX w. pozycja
gramu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich
regionów w Unii Europejskiej uległa wzmoc-
(SPO RZL) i jednego z priorytetów Zintegrowa-
nieniu. Władze wywodzące się ze społeczności
nego Programu Operacyjnego Rozwoju Regio-
lokalnej lepiej bowiem dostrzegają problemy
nalnego (ZPORR). Część środków z EFS prze-
występujące w ich regionach. W porozumieniu
znaczona została na udział Polski w Inicjatywie
z władzami centralnymi oraz Komisją Europej-
Wspólnotowej EQUAL. W latach 2007-2013 EFS
ską kreują działania, których celem jest zmniej-
finansuje w całości Program Operacyjny Kapitał
szenie dysproporcji w rozwoju. Na tym właśnie
Ludzki (PO KL). W nowej perspektywie finanso-
polega regionalna polityka strukturalna. Pojęcie
wej 2014-2020 EFS będzie realizowany w ramach
„polityka strukturalna” stosowane jest zamiennie
programu Wiedza, Edukacja, Rozwój.
z pojęciem „polityka regionalna”, gdyż prawie
cała pomoc wspólnotowa kierowana jest bez-
Flexicurity
pośrednio do regionów. Zadaniem Unii Europej-
Pojęcie to jest połączeniem dwóch wyrazów:
skiej w ramach polityki strukturalnej jest:
flexibility (elastyczność) oraz security (bezpie-

utworzenie na szczeblu regionalnym insty-
czeństwo). Idea flexicurity rozumiana jest zatem
tucji i struktur umożliwiających decentraliza-
jako próba godzenia – wydawać by się mogło
cję finansowania UE
sprzecznych ze sobą – elastyczności rynku pra-

przygotowanie ośrodków regionalnych do
cy i bezpieczeństwa. Dlatego w ramach projek-
opracowania i realizacji programów pomo-
tów współfinansowanych z EFS testowane są
cowych
m.in. elastyczne godziny pracy, praca częściowo wykonywana w domu, a także analizowane

szkolenie administracji publicznej i samorządowej wszystkich szczebli na temat zasad
Poznajmy się lepiej z EFS
11

i procedur funkcjonowania funduszy struk-
cie budowy i usprawnianie struktur administra-
turalnych
cyjnych państwa.
tworzenie instytucji kontroli finansowej,
nadzorujących




właściwe
wykorzystanie
Regionalne Ośrodki Europejskiego
środków
Funduszu Społecznego
przygotowanie odpowiedniego systemu
Powstały w 2005 r. w celu ułatwienia zaintere-
zbierania danych statystycznych, niezbęd-
sowanym osobom lub instytucjom dostępu do
nych do wytypowania regionów upraw-
informacji o możliwościach wykorzystania środ-
nionych do korzystania ze środków pomo-
ków z EFS, a także wspierania projektodawców
cowych, jak i do oceny efektywności ich
w trakcie przygotowywania wniosków i podczas
wykorzystania
realizacji projektów. Od 2008 r. w kraju funkcjo-
określenie koncepcji rozwoju regionalne-
nują 52 Regionalne Ośrodki EFS. Sieć tworzą
go kraju oraz zgodnych z nim priorytetów
instytucje (organizacje pozarządowe, agencje
charakteryzujących regiony kwalifikujące się
rozwoju regionalnego, izby gospodarcze, szkoły
w pierwszej kolejności do otrzymania
wyższe) mające zróżnicowane struktury, zasady
środków
działania i doświadczenie. Regionalne Ośrodki
wypracowanie zasad i metodologii progra-
EFS aktywizują lokalne społeczności, wspierają
mowania, łączących istniejące koncepcje
organizacje w nawiązywaniu partnerstw służą-
rozwoju regionalnego z praktyką UE
cych rozwojowi regionu oraz diagnozują i poma-
wspieranie społeczności lokalnych uczestni-
gają w przeciwdziałaniu problemom na lokalnym
czących we współpracy transgranicznej.
lub regionalnym rynku pracy. Sieć będzie działać
w obecnym kształcie do końca 2014 r.
Program Operacyjny Kapitał Ludzki
(PO KL)
Strategiczne Wytyczne Wspólnoty (SWW)
PO KL w latach 2007-2013 realizowano w ramach
Stanowią ważny dokument unijny, określający
EFS. Program odpowiadał na wyzwania, jakie
obszary, dla których powinny zostać przezna-
przed państwami członkowskimi Unii postawi-
czone dotacje unijne. Na podstawie tych wytycz-
ła odnowiona strategia lizbońska. Podstawowe
nych opracowywane są Narodowe Strategiczne
jej założenie to uczynienie z Europy atrakcyjne-
Ramy Odniesienia, znane również jako Narodo-
go miejsca do inwestowania i pracy, rozwijanie
wa Strategia Spójności (NSS). NSS to najważniej-
wiedzy i innowacji oraz tworzenie większej licz-
szy polski dokument, w którym zapisano, na co
by trwałych miejsc zatrudnienia. Podstawowym
powinny zostać wydane pieniądze otrzymane
celem PO KL było wykorzystanie potencjału
przez Polskę z Europejskiego Funduszu Rozwo-
tkwiącego w ludziach (tzw. zasobów ludzkich)
ju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Spo-
poprzez wzrost zatrudnienia i możliwości ada-
łecznego oraz Funduszu Spójności. Narodowa
ptacyjne przedsiębiorstw, podniesienie pozio-
Strategia Spójności na lata 2007-2013 stawia
mu wykształcenia społeczeństwa, zmniejszenie
sobie za cel tworzenie warunków dla poprawy
obszarów wykluczenia społecznego oraz wspar-
polskiej gospodarki opartej na wiedzy, nowo-
12
Poznajmy się lepiej z EFS
czesnych technologiach i przedsiębiorczości,

Zasada partnerstwa – polega na współ-
zapewniającej wzrost zatrudnienia oraz wzrost
pracy Komisji Europejskiej z odpowiednimi
poziomu spójności społecznej, gospodarczej
władzami krajowymi, regionalnymi i lokalny-
i przestrzennej.
mi, dzięki czemu środki unijne kierowane są
do obszarów potrzebujących największego
Unia Europejska (UE)
wsparcia. Oznacza to także obowiązek współ-
Unia jest organizacją zrzeszającą 28 państw eu-
pracy władz rządowych i samorządowych
ropejskich. Utworzono ją na mocy tzw. Traktatu
z partnerami społecznymi, zainteresowany-
z Maastricht z 7 lutego 1992 r., który zaczął obo-
mi planowanymi działaniami, co zwiększa
wiązywać 1 listopada 1993 r. Wszystkie należące
efektywność i celowość udzielanej pomocy.
do niej kraje członkowskie mają takie same pra-

Zasada programowania (planowania) –
wa i żaden z nich nie jest podporządkowany dru-
oznacza konieczność przygotowania na po-
giemu. Głównym zadaniem Unii jest współpraca
ziomie centralnym bądź regionalnym wielo-
między krajami członkowskimi i ich mieszkańca-
letnich planów rozwoju gospodarczego, aby
mi, a do najważniejszych celów należą: zapew-
fundusze strukturalne można było przezna-
nienie bezpieczeństwa, postępu gospodarczego
czyć na trwałe rozwiązywanie problemów
i społecznego oraz ochrona wolności praw i inte-
danej gałęzi gospodarki lub regionu.
resów obywateli. UE respektuje tożsamość naro-

Zasada kompatybilności – zgodność z za-
dową państw członkowskich, ich historię, trady-
pisami traktatów, celami i instrumentami
cję i kulturę. Od 1 grudnia 2009 r. (obowiązywanie
innych wspólnych polityk oraz z wytycznymi
Traktatu z Lizbony) Unia przejęła kompetencje,
ochrony środowiska.
które wcześniej posiadała Wspólnota Europejska.

Zasada współfinansowania (dodatkowo-
Prawo, które do tej pory określaliśmy jako prawo
ści) – oznacza, że dofinansowanie z UE ma
wspólnotowe, stało się więc prawem UE.
uzupełniać fundusze z budżetu krajowego
i nie może ich zastępować.
Zasady polityki strukturalnej


Zasada subsydiarności – oznacza, że wszel-
Zasada koncentracji – unijne środki prze-
kie działania powinny być podejmowane
znaczane są na osiągnięcie określonej licz-
na możliwie najniższym szczeblu, który jest
by celów i kierowane do regionów, które
zdolny do ich realizacji w obrębie regionu
znajdują się w najtrudniejszej sytuacji eko-
lub państwa członkowskiego. Instytucje Unii
nomicznej. Zasada ta oznacza także, że in-
Europejskiej mogą realizować określone za-
terwencja funduszy, aby przyniosła efekt,
dania tylko wtedy, gdy nie mogą być one
nie powinna być rozproszona, lecz skon-
skutecznie wykonane samodzielnie przez
centrowana na niewielu precyzyjnie okre-
regiony lub kraje członkowskie.
ślonych celach, wobec tego pomoc finan-

Zasada koordynacji – reguluje działanie
sowa UE ukierunkowana jest na niewielką
funduszy strukturalnych. Jej celem jest dą-
liczbę szczegółowo określonych celów
żenie do skupiania działań i środków polityki
i projektów.
regionalnej na priorytetach, które mają pod-
Poznajmy się lepiej z EFS
13
stawowe znaczenie dla spójności społeczno-
Na podstawie:
-gospodarczej Unii Europejskiej. Przejawem

tej zasady są działania Komisji zmierzające do przeznaczenia środków z funduszy
do Z”, Wizja Press&It Sp. z o.o., Warszawa 2002

Pietrzyk I.: „Polityka regionalna Unii
strukturalnych na ograniczoną liczbę, wyse-
Europejskiej i regiony w państwach
lekcjonowania regionów dotkniętych naj-
członkowskich”, Wydawnictwo Naukowe
poważniejszymi problemami na podstawie
PWN, Warszawa 2002
odpowiednio dobranych kryteriów.
14
Czachór Z., Graś A.: „Vademecum Europa od A
Poznajmy się lepiej z EFS

www.efs.gov.pl

www.funduszeeuropejskie.gov.pl

www.roefs.pl
3
Scenariusze lekcji
com/wojciech_gajda
fot. © iStockphoto.
3.1
Edukacja wczesnoszkolna
Cykl 3 zajęć
Scenariusz łączy zagadnienia z zakresu edukacji polonistycznej, społecznej i matematycznej,
znajdujące się w podstawie programowej klas I-III szkoły podstawowej. Każda jednostka lekcyjna
możliwa jest do przeprowadzenia niezależnie od pozostałych. Scenariusz może być przydatny
także do pracy z dziećmi w ramach Klubu Europejskiego, tzw. godzin karcianych, obejmujących
uczniów I poziomu edukacyjnego. Autorka sugeruje realizację zajęć w klasie III.
3.1.1
Scenariusz nr 1
Wioleta Greloch
Odwiedzamy kraje Unii Europejskiej
Przedmiot
edukacja polonistyczna, społeczna i matematyczna
Poziom
I etap edukacyjny: klasy I-III
Podstawa programowa
Treści nauczania – wymagania szczegółowe. Uczeń:
 wie jakiej jest narodowości, gdzie mieszka (w Polsce, znajdującej się w Europie)
 zna symbole narodowe (flaga, godło, hymn narodowy)
 uważnie słucha wypowiedzi i korzysta z przekazywanych informacji
 wyszukuje w tekście potrzebnych informacji i w miarę możliwości korzysta ze słowników
i encyklopedii przeznaczonych dla dzieci na I etapie edukacyjnym
 uczestniczy w rozmowach (zadaje pytania, udziela odpowiedzi, prezentuje własne zdanie),
a także poszerza zakres słownictwa i struktur składniowych
 dodaje i odejmuje liczby w zakresie 100 (bez algorytmów działań pisemnych) oraz sprawdza
wyniki odejmowania za pomocą dodawania.
18
Poznajmy się lepiej z EFS
Cele
Po zajęciach uczeń powinien:
 znać ogólną ideę UE
 wiedzieć, gdzie znajduje się siedziba Parlamentu Europejskiego
 rozpoznawać hymn i flagę UE
 znać kraje należące do Unii
i ich symbole narodowe.
Metody i techniki
 praca w grupie
 mapa mentalna
 burza mózgów
Czas
 jedna godzina lekcyjna,
pierwsza z cyklu trzech lekcji
I nagroda w kategorii „Dzieci”, Cezary Wójcik, Szkoła Podstawowa
nr 149 z klasami integracyjnymi im. Obrońców Westerplatte, Łódź
Przydatna literatura i strony internetowe
 Barankiewicz Z.M., Mosiński B., Waluch K.: „Gry i zabawy w edukacji europejskiej”,
Wydawnictwo Naukowe Novum Sp. z o.o., Płock 2003
 Barankiewicz Z.M.: „O Europie, Unii Europejskiej w zabawie”,
Wydawnictwo Naukowe Novum Sp. z o.o., Płock 2003
 www.efs.gov.pl
Wykaz materiałów pomocniczych
 materiał pomocniczy nr 1 – mapa mentalna „UE”
 materiał pomocniczy nr 2 – informacje na temat Unii
 materiał pomocniczy nr 3 – karteczki do zabawy w „Listonosza”
 materiał pomocniczy nr 4 – grupa I (konturowa mapa Europy)
 materiał pomocniczy nr 5 – grupa II (flagi, godła, stolice i nazwy)
 materiał pomocniczy nr 6 – grupa III (obrazki z nazwami kraju, stolicy, flagi,
godła i charakterystycznego miejsca)
 materiał pomocniczy nr 7 – papierowe „buźki”
Przebieg zajęć
1. Szukanie odpowiedzi na pytanie, co to jest Unia Europejska (burza mózgów). Uczniowie podają propozycje kojarzące się im z Unią, a nauczyciel zapisuje najciekawsze sformułowania na arkuszu papieru
(materiał pomocniczy nr 1) lub bezpośrednio na tablicy (powstaje mapa mentalna).
Poznajmy się lepiej z EFS
19
2. Nauczyciel podaje krótką informację na temat UE (materiał pomocniczy nr 2) i prezentuje uczniom
hymn UE (dostępny na stronie www.europa.eu).
3. Na tablicy nauczyciel umieszcza nazwy, flagi i godła państw, wchodzących w skład UE. Dzieci odszukują je na mapie. Przypominane są kraje omawiane na zajęciach w klasach 1-3.
4. Nauczyciel proponuje dzieciom zabawę „Listonosz”. Uczniowie losują kartki z nazwami krajów należących do UE (materiał pomocniczy nr 3) i przyklejają lub przypinają je do ubrań. Spośród nich
wybierane jest jedno dziecko, które zostanie listonoszem (może nim zostać uczeń, który wylosuje
określony kraj). Dzieci siadają na krzesełkach, ustawionych w kole i kiedy listonosz mówi, np. „Wysyłam paczkę z Polski do Francji”, wówczas uczniowie mający karteczki z tymi państwami zamieniają
się miejscami. Zadaniem listonosza jest zajęcie miejsca jednego z nich. Dziecko, któremu zabrakło
miejsca, zostaje nowym listonoszem.
(Uwaga! Zabawa niepolecana w klasach, w których są liczne konflikty).
5. Następne zadanie polega na przyporządkowywaniu symboli narodowych do nazw krajów należących do UE. Nauczyciel przed zajęciami przygotowuje karteczki z określeniami charakterystycznymi
dla danego kraju. Może wybrać dowolne państwa. Uczniowie losują karteczki z zestawami:
 I zestaw: Polska, Warszawa, Orzeł Biały, Syrenka, Wisła itp.
 II zestaw: Francja, Paryż, Wieża Eiffla, ślimaki, żabie udka itp.
 III zestaw: Belgia, Bruksela, Atomium, pralinki, koronki itp.
Dzieci zajmują miejsca przy stolikach i tworzą grupy zgodnie z wylosowaną karteczką. Nauczyciel wyjaśnia, na czym polega ich zadanie:
 Grupa I – wypisanie na mapie Europy nazw państw należących do UE i pokolorowanie sąsiadów
Polski. Uczniowie korzystają z dużej mapy ściennej i/lub małej leżącej na stoliku
(materiał pomocniczy nr 4)
 Grupa II – pokolorowanie flagi, przyporządkowanie nazw stolic i godła do poszczególnych krajów
(materiał pomocniczy nr 5)
 Grupa III – dobranie obrazków: nazwa kraju, stolica, flaga, godło, charakterystyczne miejsce
(materiał pomocniczy nr 6).
6. Na zakończenie uczniowie oceniają swoje zaangażowanie i samopoczucie na zajęciach, dorysowują
minkę na otrzymanej „buźce” (materiał pomocniczy nr 7).
20
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 1
Mapa mentalna Unii Europejskiej
1
Unia
Europejska
Poznajmy się lepiej z EFS
21
Materiał pomocniczy nr 2
2
1. Co to jest Unia Europejska?
Jest to jedyny na świecie związek demokratycznych państw europejskich,
które postanowiły ściśle ze sobą współpracować dla osiągnięcia wspólnych
korzyści gospodarczych i społecznych.
Polska przystąpiła do Unii Europejskiej
1 maja 2004 r.
2. Jak wyglądają symbole unijne?
Flaga Unii to dwanaście złotych gwiazd,
tworzących krąg na ciemnoniebieskim
tle. Liczba gwiazd jest stała, nie zmienia
się wraz z przyjęciem nowych państw
i nawiązuje do symboliki maryjnej. Na
unijny hymn wybrano kompozycję Ludwiga van Beethovena do tekstu „Ody
do radości” Fryderyka Schillera. Symbolem unijnej waluty euro jest grecka
litera epsilon przecięta dwiema równoległymi liniami.
3. Jakie cele stawia sobie Unia
Europejska?
Unia za cel stawia sobie:
zachowanie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego
poprawę warunków życia w Europie
rozwój gospodarczy z poszanowaniem środowiska naturalnego
zapewnienie wszystkim mieszkańcom dostępu do pracy
poszanowanie praw człowieka.
Służyć temu ma otwarcie granic, swobodny przepływ ludzi, kapitału, usług
i towarów, a także wdrażanie wspólnej
polityki oraz wspólna waluta.
4. W jaki sposób Unia pomaga
dzieciom i młodzieży?
Państwa Unii Europejskiej ustaliły zasady, dzięki którym wzajemnie uznają
świadectwa szkolne i dyplomy ukończenia studiów, aby umożliwić podejmowanie nauki w dowolnym państwie
Unii. Wspierane są również przedszkola,
szkoły i uczelnie – za unijne środki kupowany jest sprzęt komputerowy, organizowane są dodatkowe zajęcia, np.
nauka języka, możliwa jest też wymiana
uczniów, studentów i nauczycieli.
5. Co daje Europejczykom
obywatelstwo Unii Europejskiej?
Każdy obywatel kraju należącego do
Unii Europejskiej może swobodnie
wybierać miejsce pracy i zamieszkania.
W podróżach po całym świecie obywatele UE posługują się paszportem swojego państwa lub dowodem osobistym.
Materiał pomocniczy nr 3
Karteczki do zabawy w „Listonosza”
AUSTRIA
BELGIA
BUŁGARIA
CHORWACJA
CYPR
CZECHY
DANIA
ESTONIA
FINLANDIA
FRANCJA
GRECJA
HISZPANIA
HOLANDIA
IRLANDIA
LITWA
LUKSEMBURG
ŁOTWA
MALTA
NIEMCY
POLSKA
PORTUGALIA
RUMUNIA
SŁOWACJA
SZWECJA
WĘGRY
WIELKA BRYTANIA
WŁOCHY
3
22
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 4
Grupa I
4
RW
E
GIA
ISLANDIA
NO
ROSJA
ROSJA
BIAŁORUŚ
UKRAINA
IA
W
DA
OŁ
M
SZWAJCARIA
HE BO
ŚN
RC
EG I IA
OW
IN
A
SERBIA
CZARNO
GÓRA
IA
ALBAN
MACEDONIA
TURCJA
Poznajmy się lepiej z EFS
23
4
ROSJA
ESTONIA
SZW
NO
ECJA
RW
EGI
A
FINLA
NDIA
ISLANDIA
IA
ŁOTWA
DA
N
LITWA
ROSJA
BIAŁORUŚ
IA
ND
A
IRL
WIELKA
BRYTANIA
POLSKA
A
DI
L
HO
AN
UKRAINA
NIEMCY
BEL
GIA
ACJA
SŁOW
IA
W
DA
OŁ
M
CZECHY
LUKSEMBURG
AUSTRIA
FRANCJA
SZWAJCARIA
RUMUNIA
NIA
CHORWACJA
W
ŁO
C
MACEDONIA
TURCJA
POR
GR
TUG
HISZPANIA
BUŁGARIA
IA
ALBAN
HY
SERBIA
CZARNO
GÓRA
JA
HE BO
ŚN
RC
EG I IA
OW
IN
A
EC
WE
SŁO
ALIA
WĘGRY
CYPR
MALTA
24
Poznajmy się lepiej z EFS
WILNO
ATENY
GRECJA
PARYŻ
FRANCJA
KOPENHAGA
DANIA
BRUKSELA
BELGIA
5
LITWA
Materiał pomocniczy nr 5
Grupa II
Poznajmy się lepiej z EFS
25
26
Poznajmy się lepiej z EFS
WIELKA
BRYTANIA
LONDYN
WŁOCHY
RZYM
SZTOKHOLM
SZWECJA
WARSZAWA
POLSKA
BERLIN
NIEMCY
5
Poznajmy się lepiej z EFS
27
GRECJA
FRANCJA
PARYŻ
fot. Ash Crow/CC/Wikimedia Commons, Jarek Zok/CC/Flickr, Benh Lieu Song/CC/Wikimedia Commons,
Onkel Tuca/CC/Wikimedia Commons, Fczarnowski/CC/Wikimedia Commons
LITWA
ATENY
DANIA
KOPENHAGA
BELGIA
BRUKSELA
6
WILNO
Materiał pomocniczy nr 6
Grupa III
28
Poznajmy się lepiej z EFS
LONDYN
RZYM
SZTOKHOLM
SZWECJA
fot. Photoeverywhere/CC/Freeimageslive, Dennis Jarvis/CC/Flickr, Ashraful Kadir/CC/Flickr,
Mick Lobb/CC/Wikimedia Commons, Fczarnowski/CC/Wikimedia Commons
WIELKA BRYTANIA
WŁOCHY
WARSZAWA
POLSKA
BERLIN
NIEMCY
6
Materiał pomocniczy nr 7
Papierowe buźki przed zajęciami należy powielić zgodnie
z liczbą uczniów w klasie.
7
Poznajmy się lepiej z EFS
29
3.1.2
Scenariusz nr 2
Wioleta Greloch
Co nam daje członkostwo w Unii Europejskiej? (cz. 1)
Przedmiot
edukacja polonistyczna, społeczna i matematyczna
Poziom
I etap edukacyjny: klasy I-III
Podstawa programowa
Treści nauczania – wymagania szczegółowe. Uczeń:
 wie jakiej jest narodowości, gdzie mieszka (w Polsce, znajdującej się w Europie)
 zna symbole narodowe (flaga, godło, hymn narodowy)
 uważnie słucha wypowiedzi i korzysta z przekazywanych informacji
 wyszukuje w tekście potrzebnych informacji i w miarę możliwości korzysta ze słowników
i encyklopedii przeznaczonych dla dzieci na I etapie edukacyjnym
 uczestniczy w rozmowach (zadaje pytania, udziela odpowiedzi, prezentuje własne zdanie),
a także poszerza zakres słownictwa i struktur składniowych
 dodaje i odejmuje liczby w zakresie 100 (bez algorytmów działań pisemnych) oraz sprawdza
wyniki odejmowania za pomocą dodawania.
Cele
Po zajęciach uczeń powinien:
 znać ogólną ideę UE
 wiedzieć, gdzie znajduje się siedziba Parlamentu Europejskiego
 rozpoznawać hymn i flagę UE
 znać kraje należące do Unii i ich symbole narodowe
 znać środki płatnicze obowiązujące w UE
 wiedzieć co to jest Europejski Fundusz Społeczny i jak wykorzystywane są jego środki
 sprawniej dodawać i odejmować w zakresie 100.
30
Poznajmy się lepiej z EFS
Metody i techniki
 praca w grupie
 mapa mentalna
 burza mózgów
 analiza tekstu
Czas
 jedna godzina lekcyjna, druga
z cyklu trzech lekcji
Przydatne strony internetowe
 www.worldwideschool.pl
III nagroda w kategorii „Dzieci”, Sabina Smolak,
Ośrodek Wspierania Dziecka i Rodziny, Będzin
 www.roefs.pl
 www.efs.gov.pl
Wykaz materiałów pomocniczych
 materiał pomocniczy nr 1 – kartka „Co nam daje członkostwo w Unii Europejskiej?”
 materiał pomocniczy nr 2 – informacje na temat EFS
 materiał pomocniczy nr 3 – kartki: „Europejski”, „Fundusz”, „Społeczny”
 materiał pomocniczy nr 4 – zadania do pracy w grupach
 materiały typu: nożyczki, kredki, flamastry, kolorowy papier, ozdobne dziurkacze,
klej dla każdego zespołu
Przebieg zajęć
1. Nauczyciel umieszcza na tablicy powiększoną kartkę z pytaniem: „Co nam daje członkostwo w Unii
Europejskiej?” (materiał pomocniczy nr 1). Uczniowie podają własne skojarzenia, pomysły na temat
korzyści wynikających z przynależności do Unii Europejskiej (burza mózgów). Nauczyciel uzupełnia
wypowiedzi dzieci i podsumowuje pracę.
2. Następnie wyjaśnia dzieciom, czym jest EFS (materiał pomocniczy nr 2). Informacje na temat działań
współfinansowanych z EFS najlepiej przekazać w oparciu o konkretne przykłady, bliskie dzieciom, np.
dzięki pieniądzom z Unii możliwe było utworzenie pracowni komputerowej w szkole, organizacja dodatkowych zajęć pozalekcyjnych itp.
3. Przy greckim utworze „Zorba” (do pozyskania) uczniowie ustawiają się w kole i podają sobie z ręki
do ręki piłeczkę w rytm muzyki. Gdy utwór cichnie, dziecko, które zostało z piłeczką, odpowiada na
pytanie zadane przez nauczyciela, np:
 Jakie miasto jest stolicą Niemiec?
Poznajmy się lepiej z EFS
31
 Jaki kolor ma flaga Danii?
 Co jest przysmakiem Francuzów? itp.
4. Uczniowie dzielą się na trzy grupy. Losują kartoniki z wyrazami: „Europejski”, „Fundusz”, „Społeczny”
(materiał pomocniczy nr 3). Zajmują miejsca przy stolikach z takimi samymi napisami. Ich zadanie polega na przeczytaniu tekstów i wybraniu informacji dotyczących korzyści płynących z Europejskiego
Funduszu Społecznego (materiał pomocniczy nr 4). Następnie wykonują plakat według własnego pomysłu. Na stolikach mają przygotowane: nożyczki, kredki, flamastry, kolorowy papier, ozdobne dziurkacze, klej itp.
5. Grupy kolejno wychodzą na środek klasy i prezentują swoje prace. Plakaty zostają zawieszone na
tablicy.
6. Na zakończenie i podsumowanie zajęć nauczyciel wymienia działania zrealizowane przy wsparciu
z Europejskiego Funduszu Społecznego w danej miejscowości.
Uwaga! Na zajęcia warto zaprosić rodziców, którzy uczestniczyli w przedsięwzięciach
współfinansowanych z EFS i przydzielić ich do grup zadaniowych, aby pomogli dzieciom przy
tworzeniu plakatów. Można także poprosić rodziców o podsumowanie zajęć.
Materiał pomocniczy nr 1
Co nam daje
członkostwo
w Unii Europejskiej?
1
32
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 2
Czym jest EFS?
2
Europejski Fundusz Społeczny (EFS) został utworzony
w 1957 r. Wspiera działania i projekty, które mają na
celu rozwiązanie najdotkliwszych problemów społecznych, takich jak: bezrobocie, wykluczenie społeczne,
dyskryminację i nierówność na rynku pracy. Dzięki
temu osoby bezrobotne mogą zdobyć nowe kwalifikacje (zawód), osoby młode z niewielkim doświadczeniem mogą wziąć udział w szkoleniach zawodowych,
stażach i praktykach – zwiększa to ich szanse na znalezienie pracy. EFS pomaga także kobietom, które utraciły pracę lub chcą do niej wrócić po przerwie związanej
z opieką nad małym dzieckiem. Osoby pracujące mogą
nabyć nowe umiejętności, aby dopasować swoje kwalifikacje do potrzeb rynku pracy (jak najdłużej być aktywnym pracownikiem).
Obowiązkowe logotypy związane z Europejskim Funduszem Społecznym
Materiał pomocniczy nr 3
Przed zajęciami należy przygotować odpowiednią liczbę kartoników,
aby podzielić całą klasę na 3 grupy.
3
Europejski
Fundusz
Społeczny
Poznajmy się lepiej z EFS
33
Materiał pomocniczy nr 4
Tekst 1
Projekty współfinansowane z Europejskiego Funduszu Społecznego mogą być
realizowane przez:
 instytucje typu: urząd gminy lub urząd miasta, starostwo, Gminne Ośrodki Pomocy
Społecznej, Miejskie Ośrodki Pomocy Społecznej
 organizacje pozarządowe, czyli założone przez obywateli, np. fundacje, stowarzyszenia
 przedszkola, szkoły, uczelnie
 instytucje, które prowadzą szkolenia i doradzają innym lub zajmują się badaniami
naukowymi
 związki zawodowe i organizacje pracodawców
 pracodawców i przedsiębiorców.
4
Tekst 2
Co to jest Europejski Fundusz Społeczny?
Europejski Fundusz Społeczny powstał w 1957 r. Jego zadaniem jest pomoc wszystkim
osobom, którym trudno znaleźć pracę. Organizowane są dla nich szkolenia, warsztaty oraz
udzielane jest wsparcie przy zakładaniu własnej firmy. Środki z Europejskiego Funduszu
Społecznego:
 umożliwiają bezrobotnym znalezienie pracy dzięki zdobyciu nowego zawodu
(przekwalifikowaniu się)
 osobom pracującym pomagają doskonalić i rozwijać umiejętności zawodowe poprzez
udział w kursach, np. językowych, obsługi komputera
 ułatwiają kobietom powrót do pracy po przerwie związanej z opieką nad małymi
dziećmi (przeciwdziałanie dyskryminacji zawodowej)
 pomagają osobom narażonym na wykluczenie społeczne (niepełnosprawnym,
tzw. trudnej młodzieży, byłym więźniom) w znalezieniu pracy.
Tekst 3
Szkoły i przedszkola realizując projekty współfinansowane z Europejskiego
Funduszu Społecznego mogły:
 dostosować pomieszczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych
 kupić nowe pomoce naukowe (komputery, telewizory, tablice interaktywne, książki)
 wyposażyć w sprzęt place zabaw
 zrealizować dodatkowe zajęcia dla dzieci i rodziców, takie jak: lekcje języka obcego,
koła zainteresowań, wycieczki, wyjścia do kina i teatru, spotkania z logopedą, doradcą
zawodowym.
Nauczyciele mieli możliwość ukończenia studiów podyplomowych lub kursów.
34
Poznajmy się lepiej z EFS
3.1.3
Scenariusz nr 3
Wioleta Greloch
Co nam daje członkostwo w Unii Europejskiej? (cz. 2)
Przedmiot
edukacja polonistyczna, społeczna i matematyczna
Poziom
I etap edukacyjny: klasy I-III
Podstawa programowa
Treści nauczania – wymagania szczegółowe. Uczeń:
 wie jakiej jest narodowości, gdzie mieszka (w Polsce, znajdującej się w Europie)
 zna symbole narodowe (flaga, godło, hymn narodowy)
 uważnie słucha wypowiedzi i korzysta z przekazywanych informacji
 wyszukuje w tekście potrzebnych informacji i w miarę możliwości korzysta ze słowników
i encyklopedii przeznaczonych dla dzieci na I etapie edukacyjnym
 uczestniczy w rozmowach (zadaje pytania, udziela odpowiedzi, prezentuje własne zdanie),
a także poszerza zakres słownictwa i struktur składniowych
 dodaje i odejmuje liczby w zakresie 100 (bez algorytmów działań pisemnych) oraz sprawdza
wyniki odejmowania za pomocą dodawania.
Cele
Po zajęciach uczeń powinien:
 znać ogólną ideę UE
 wiedzieć, gdzie znajduje się siedziba Parlamentu Europejskiego
 rozpoznawać hymn i flagę UE
 znać kraje należące do Unii i ich symbole narodowe
 znać środki płatnicze obowiązujące w UE
 wiedzieć, co to jest Europejski Fundusz Społeczny i jak wykorzystywane są jego środki
 sprawniej dodawać i odejmować w zakresie 100.
Poznajmy się lepiej z EFS
35
Metody i techniki
 praca w grupie
 burza mózgów
Czas
 jedna godzina lekcyjna, trzecia z cyklu trzech lekcji
Przydatna literatura
 Barankiewicz Z.M., Mosiński B., Waluch K.: „Gry i zabawy w edukacji europejskiej”,
Wydawnictwo Naukowe Novum Sp. z o.o., Płock 2003
 Barankiewicz Z.M.: „O Europie, Unii Europejskiej w zabawie”, Wydawnictwo Naukowe
Novum Sp. z o.o., Płock 2003
Wykaz materiałów pomocniczych
 mapa polityczna Europy
 materiał pomocniczy nr 1 – flaga UE
 materiał pomocniczy nr 2 – kartoniki z numerkami
 materiał pomocniczy nr 3 – karteczki z zadaniami dla grup
 materiał pomocniczy nr 4 – pieniądze do zabawy (euro)
 materiał pomocniczy nr 5 – kolorowanka
Przebieg zajęć
1. Nauczyciel odtwarza uczniom hymn UE (dostępny na stronie www.europa.eu). Dzieci wspólnie słuchają i/lub śpiewają.
2. Przypomina dzieciom wiadomości o EFS z poprzedniej lekcji. Wypowiedzi uczniów ukierunkowane
są pytaniami, np.:
 Co to jest EFS?
 Na co wykorzystywane są pieniądze EFS?
 Kto może korzystać ze środków EFS?
 Jaka waluta obowiązuje w UE?
3. Następnie wyjaśnia, że siedziba Parlamentu Europejskiego znajduje się w dwóch miastach (Bruksela
i Strasburg), pokazuje je na mapie i przyczepia do nich flagi UE (materiał pomocniczy nr 1). Tłumaczy,
że pracują tam posłowie (nazywa się ich eurodeputowanymi), którzy reprezentują każdy kraj członkowski Unii. Proponuje dzieciom zabawę „W Brukseli”. Prosi, aby wyobraziły sobie, że zostały zaproszone na specjalne posiedzenie Parlamentu. Ich zadanie będzie polegać na przygotowaniu wystąpienia
i opowiedzenia o projekcie współfinansowanym z EFS. Nagrodą są dodatkowe pieniądze na jego re-
36
Poznajmy się lepiej z EFS
alizację. Uczniowie losują numerki i dzielą się na cztery grupy (materiał pomocniczy nr 2). Na stolikach
czeka zadanie przygotowane dla każdej z grup (materiał pomocniczy nr 3).
4. Grupy po kolei występują i prezentują swoje projekty. Po wysłuchaniu i ocenie wszystkich, członkowie Europarlamentu rozdzielają między trzy grupy 100 euro (materiał pomocniczy nr 4).
5. Na zakończenie uczniowie wypowiadają się na temat zajęć: co im się podobało i czego się nauczyli.
Nagrodą za pracę jest obrazek do pokolorowania (materiał pomocniczy nr 5).
Materiał pomocniczy nr 1
1
Materiał pomocniczy nr 2
2
1
2
3
4
Poznajmy się lepiej z EFS
37
Materiał pomocniczy nr 3
Grupa I
Wyobraźcie sobie, że jesteście zaproszeni do Parlamentu Europejskiego w Brukseli.
Waszym zadaniem jest zaprezentowanie projektu, który polegał na kupnie komputerów
dla szkoły. Otrzymaliście na to pieniądze z Europejskiego Funduszu Społecznego. Musicie
przygotować wystąpienie. Pomogą Wam w tym odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jaki sprzęt był Wam potrzebny i ile kupiliście komputerów?
2. Do czego służą kupione komputery?
3. W jaki sposób korzystają z nich uczniowie?
4. Ile potrzebowaliście pieniędzy?
3
Grupa II
Wyobraźcie sobie, że jesteście zaproszeni do Parlamentu Europejskiego w Brukseli.
Jesteście biznesmenami i Waszym zadaniem jest prezentacja projektu, który polegał na
uruchomieniu własnej firmy. Otrzymaliście na to pieniądze z Europejskiego Funduszu
Społecznego. Musicie przygotować wystąpienie. Pomogą Wam w tym odpowiedzi na
następujące pytania:
1. Jaką firmę otworzyliście?
2. Czemu miała ona służyć?
3. Na co przeznaczyliście pieniądze?
4. Ile pieniędzy potrzebowaliście?
Grupa III
Wyobraźcie sobie, że jesteście zaproszeni do Parlamentu Europejskiego w Brukseli.
Reprezentujecie swoją gminę i Waszym zadaniem jest prezentacja projektu, który polega
na organizacji szkoleń dla osób bezrobotnych. Otrzymaliście na to pieniądze
z Europejskiego Funduszu Społecznego. Musicie przygotować wystąpienie. Pomogą Wam
w tym odpowiedzi na następujące pytania:
1. Na co potrzebne były pieniądze?
2. Kogo chcieliście szkolić?
3. Co chcieliście przez to osiągnąć?
4. Ile pieniędzy potrzebowaliście?
Grupa IV
Europarlament
Wyobraźcie sobie, że jesteście eurodeputowanymi. Waszym zadaniem będzie ocena
wystąpień zaproszonych grup. Każdy z Was otrzyma „Kartę oceny”. Możecie danej grupie
przyznać punkty od 1 do 6. Pomogą Wam w tym odpowiedzi na pytania na karcie.
Następnie podliczcie Wasze wyniki i rozdzielcie sprawiedliwie między trzy grupy 100 euro.
38
Poznajmy się lepiej z EFS
Karta oceny (dla każdej osoby po 3 karty)
KARTA OCENY
Numer grupy:
3
Pytania pomocnicze
Liczba przyznanych punktów (1-6)
Czy zaprezentowany projekt jest ciekawy?
Co dzięki projektowi się zmieniło?
Razem:
Materiał pomocniczy nr 4
Należy przygotować 100 euro w różnych nominałach. Każde dziecko należące
do grupy IV musi otrzymać całą kwotę. Nauczyciel odgrywa rolę banku.
4
Poznajmy się lepiej z EFS
39
Materiał pomocniczy nr 5
5
40
Poznajmy się lepiej z EFS
com/GlobalStock
fot. © iStockphoto.
3.2
Klasy IV-VI
Cykl 2 zajęć
Scenariusz pomaga doskonalić umiejętności posługiwania się komputerem i wyszukiwania
informacji w internecie na zadany temat. Etapy pracy wykonywane w domu stwarzają dodatkową
okazję do dzielenia się wiedzą z rodzicami i innymi członkami rodziny.
c
a
en
KATEGORIA
•S
riusz lekc
ji
III nagroda
FS •
oE
3.2.1
Scenariusz nr 1
Gabriela Źrałek
Kampania promocyjna EFS
Przedmiot
zajęcia komputerowe
Poziom
II etap kształcenia: klasa VI klasa szkoły podstawowej (scenariusz można wykorzystać
także w gimnazjum)
Podstawa programowa
Treści nauczania – wymagania szczegółowe. Uczeń:
 prawidłowo zapisuje i przechowuje wyniki swojej pracy w komputerze i na nośnikach
elektronicznych oraz umie z nich korzystać
 potrafi wyszukiwać informacje znajdujące się w różnych źródłach elektronicznych
 selekcjonuje, porządkuje i gromadzi znalezione wiadomości
 wykorzystuje (stosownie do potrzeb) informacje w różnych formatach
 tworzy rysunki i motywy przy użyciu edytora grafiki (posługuje się kształtami, barwami,
przekształcaniem obrazu, fragmentami innych obrazów)
 opracowuje i redaguje teksty (listy, ogłoszenia, zaproszenia, ulotki, wypracowania),
stosując podstawowe możliwości edytora tekstu w zakresie formatowania akapitu i strony,
łączy grafikę z tekstem
42
Poznajmy się lepiej z EFS
 potrafi pracować w zespole, współpracuje z innymi osobami podczas realizacji
wspólnego projektu, podejmuje decyzje w zakresie swoich zadań.
Cele
Po zajęciach uczeń potrafi:
 uruchamiać przeglądarkę internetową i wczytywać stronę o podanym adresie
 wyszukiwać potrzebne informacje w internecie i uporządkować je
 korzystać z wyszukiwarki internetowej
 zapisywać w zadanym formacie pliki, a następnie odczytać je z nośnika
 posługiwać się podstawowymi narzędziami edytora grafiki i tekstów
 połączyć tekst z grafiką
 sprawnie wydrukować dokumenty
 estetycznie tworzyć swoje prace
 pracować w twórczy sposób.
Metody i techniki
 pogadanka
 burza mózgów
 praca z materiałem źródłowym
 metoda problemowa
 metoda praktycznego działania
2x
Czas
 cykl minimum 2 godzin lekcyjnych
Przydatne strony internetowe
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
 www.efs.gov.pl
 www.efs.slaskie.pl
 www.projekty.efs.gov.pl
I nagroda w kategorii „Młodzież”, Karolina Saganiak,
V Liceum Ogólnokształcące im. Augusta Witkowskiego, Kraków
 www.mapadotacji.gov.pl
Przebieg zajęć
Pierwsza godzina lekcyjna (wyszukiwanie, selekcjonowanie, porządkowanie informacji)
1. Nauczyciel wyjaśnia uczniom, że na dzisiejszej lekcji ich zadanie będzie polegać na przygotowaniu
ciekawej kampanii promocyjnej, skierowanej do społeczności szkolnej. Promocja dotyczy Europejskiego Funduszu Społecznego.
Poznajmy się lepiej z EFS
43
2. Pyta uczniów, czy słyszeli już nazwę Europejski Fundusz Społeczny (lub skrót EFS) i czy wiedzą, co to
takiego. Uczniowie dzielą się spostrzeżeniami lub skojarzeniami. Nauczyciel, aby przybliżyć ideę EFS,
proponuje odwiedzenie stron internetowych:
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
 www.efs.gov.pl
 www.efs.slaskie.pl
 ewentualnie strony urzędów marszałkowskich.
Uczniowie dostają 10 minut na wyszukanie w internecie informacji, które pozwolą im odpowiedzieć
na pytanie: Co to jest EFS? Jednocześnie nauczyciel pełni rolę przewodnika po tych portalach, wyjaśnia
niezrozumiałe pojęcia oraz zwraca uwagę, że fundusz wspiera nie tylko osoby dorosłe, ale także dzieci
i młodzież. Po przewidzianym czasie uczniowie przedstawiają, co udało im się znaleźć. Nauczyciel pomaga im w uporządkowaniu i uzupełnieniu podstawowych informacji, by powstała wspólna definicja
o EFS w języku zrozumiałym dla uczniów, np.:
Europejski Fundusz Społeczny pomaga milionom Europejczyków (pracownikom, młodzieży i osobom bezrobotnym) zdobyć nowe umiejętności (kwalifikacje), by zwiększyć ich szanse na znalezienie
pracy. Unia Europejska współfinansuje projekty, które przyczyniają się do zwiększenia możliwości
zatrudnienia, poprawy warunków pracy i wyrównania szans wszystkich obywateli państw członkowskich.
3. Nauczyciel prezentuje uczniom strony z wyszukiwarkami projektów realizowanych w całej Polsce.
Przydatne będą internetowe wyszukiwarki projektów na stronach np.: www.projekty.efs.gov.pl oraz
www.mapadotacji.gov.pl. Zadaniem dzieci jest wyszukanie i podanie nazw kilku projektów w ich miejscowości, gminie lub powiecie. Jeśli to możliwe, warto wskazać przykłady projektów współfinansowanych z EFS, związanych ze szkołą, podkreślając wynikające z nich korzyści.
4. Nauczyciel wyjaśnia uczniom, że obowiązkiem każdego beneficjenta jest umieszczenie logotypów
unijnych na materiałach promocyjnych, które są dostępne na stronie www.efs.gov.pl.
5. Następnie krótko podsumowuje wiadomości. W uporządkowaniu wiedzy pomocne mogą być pytania: czego dowiedzieli się na lekcji i czy warto promować wśród uczniów wiedzę o EFS. Uczniowie
wypunktowują najważniejsze informacje, jakie udało im się zapamiętać. Argumenty/zalety zapisywane są na dużej planszy zawieszonej na tablicy lub wyświetlane na dużym ekranie za pomocą rzutnika
multimedialnego.
6. Na zakończenie lekcji nauczyciel zadaje pracę domową (do wyboru jeden z dwóch tematów):
 wymyśl hasło promujące EFS i zapisz je w dowolnym edytorze tekstu w formacie DOC
44
Poznajmy się lepiej z EFS
 zaprojektuj w dowolnym programie graficznym logo projektu szkolnego współfinansowanego
z EFS (zapisz je w formacie JPG lub BMP).
Prace należy zapisać na dowolnym nośniku i przynieść na następną lekcję. Zadana praca domowa
będzie przydatna do przygotowania kampanii promocyjnej.
Druga godzina lekcyjna (przygotowanie i zrealizowanie kampanii promocyjnej)
1. Nauczyciel przypomina uczniom, że na dzisiejszej lekcji będą przygotowywać kampanię promocyjną EFS. Uczniowie odczytują na głos zalety EFS, spisane przez nich na planszy na poprzedniej lekcji.
2. Następnie klasa dzieli się na czteroosobowe grupy, a nauczyciel prosi o zaprezentowanie przygotowanych w domu pomysłów na hasło promocyjne i logo projektu szkolnego.
3. Każdy z zespołów wybiera jedno hasło i logo, które zdaniem grupy najlepiej promuje ideę EFS. Nauczyciel wspólnie z uczniami ocenia prace. Następnie wyjaśnia na czym polega zadanie na dzisiejszej
lekcji. Będzie to:
 stworzenie plakatu promocyjnego, zawierającego w treści wybrane hasło i logo oraz
obowiązkowe logotypy EFS
 zaprojektowanie dodatkowej formy promującej EFS, takie jak: ulotka, gadżet, scenariusz
krótkiego wystąpienia, materiały informacyjne do rozesłania pocztą elektroniczną itd. (zadanie
zależy od kreatywności uczniów).
Zespoły mają 10 minut na wstępne zaplanowanie działań według własnego pomysłu. Dzielą się obowiązkami w ramach swoich grup i przygotowują promocję (mają na to 20-25 minut). Swoje pomysły
realizują za pomocą dostępnych narzędzi komputerowych. W tym czasie nauczyciel pełni rolę doradczą, a w razie potrzeby pomaga uczniom w obsłudze programów.
4. Uczniowie drukują przygotowane przez siebie materiały promocyjne. Rozwieszają gotowe plakaty na szkolnym korytarzu. Z pomocą nauczyciela planują szczegóły organizacyjne akcji promocyjnej,
którą przeprowadzą na długiej przerwie. Ich zadaniem jest rozpropagowanie zdobytej wiedzy na temat EFS wśród kolegów spoza klasy. Akcję promocyjną można przeprowadzić także podczas imprezy
szkolnej (jeżeli nie będzie to sprzeczne z jej tematyką) lub umieścić na stronie internetowej szkoły, np.
w zakładce Szkolnego Klubu Europejskiego.
5. Nauczyciel dziękuje uczniom za zaangażowanie i podkreśla efekty pracy każdej grupy.
Poznajmy się lepiej z EFS
45
Scenariusz jest propozycją przybliżenia uczniom klasy VI szkoły podstawowej najważniejszych
informacji dotyczących EFS. Atrakcyjne formy pracy umożliwiają uczniom zdobycie wiedzy
w przystępny sposób. Ze względu na rozbudowaną strukturę organizacyjną i interdyscyplinarny
charakter (połączenie zagadnień z języka polskiego, historii, matematyki, plastyki, przyrody
i języka obcego) zajęcia mogą być prowadzone przez dwóch lub trzech nauczycieli.
Uwaga! Nauczyciele powinni rozważyć możliwość wykorzystania przykładów dobrej praktyki
z własnego regionu i okresu zbliżonego do czasu realizacji zajęć.
c
a
en
KATEGORIA
•S
riusz lekc
ji
Wyróżnien
ie
FS •
oE
3.2.2
Scenariusz nr 2
Aneta Ogińska-Haze
EFS – co to jest?
Przedmiot
godzina wychowawcza, zajęcia pozalekcyjne w ramach tzw. godzin karcianych lub prowadzone
jako element projektu szkolnego typu „Dzień Europejski”, „Tydzień z UE”
Poziom
II etap kształcenia: klasa VI szkoły podstawowej
Podstawa programowa
Treści nauczania – wymagania szczegółowe. Uczeń:
 sprawnie czyta teksty (głośno i cicho)
 odróżnia wiadomości ważne od drugorzędnych
 korzysta z informacji i wyciąga wnioski wynikające z przesłanek zawartych w tekście
 tworzy spójne teksty na tematy poruszane na zajęciach
 dostosowuje sposób wyrażania się do oficjalnej i nieoficjalnej sytuacji komunikacyjnej
oraz zamierzonego celu
 świadomie posługuje się różnymi formami językowymi
 słucha z uwagą wypowiedzi innych, prezentuje własne zdanie i uzasadnia je
 operuje słownictwem z określonych kręgów tematycznych
 dostrzega związki teraźniejszości z przeszłością
46
Poznajmy się lepiej z EFS
 odpowiada na proste pytania dotyczące tekstu źródłowego
 selekcjonuje i porządkuje informacje
 odczytuje i zapisuje liczby naturalne wielocyfrowe
 dodaje i odejmuje oraz zaokrągla liczby naturalne
 odczytuje i interpretuje dane przedstawione w tekstach lub tabelach
 czyta ze zrozumieniem prosty tekst zawierający informacje liczbowe
 dostrzega zależności między podanymi informacjami
 stosuje poznaną wiedzę z zakresu arytmetyki oraz nabyte umiejętności rachunkowe,
a także własne poprawne metody
 korzysta z przekazów medialnych i stosuje ich wytwory w swojej działalności twórczej
 posługuje się podstawowymi środkami wyrazu plastycznego
 realizuje projekty w zakresie form użytkowych
 charakteryzuje wybrane regiony turystyczne i lokalizuje województwa na mapie Polski
 posiada świadomość językową (dostrzega podobieństwa i różnice między językami)
oraz domyśla się znaczenia wyrazów
 rozumie ogólny sens tekstu
 współdziała w grupie.
Cele
Po zajęciach uczeń powinien:
 umieć odnajdywać i wskazywać ważne informacje w tekstach
 wiedzieć, co to jest UE i jakie są jej fundusze
 znać korzyści płynące z wykorzystania funduszy unijnych w Polsce.
Metody i techniki
 stacje uczenia się
3x
Czas
 minimum 3 godziny lekcyjne (z przerwą po wykonaniu zadań)
Przydatna literatura i strony internetowe
 Czachór Z.: „101 trudnych pytań o Unii Europejskiej”, Wydawnictwo Perspektywy Press,
Warszawa 2001
 Czachór Z.: „Słowniczek europejski”, Unia Europejska. Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej
w Polsce, Warszawa 1996
 Brzeziński W., Górczyński A.: „Encyklopedia Unii Europejskiej”, XXL Grupa Medialna Sp. z o.o.,
Warszawa 2003
 www.ec.europa.eu
Poznajmy się lepiej z EFS
47
 www.europa.eu
 www.uniaeuropejska.info.pl
 www.efs.gov.pl
 www.roefs.gov.pl
 www.kapitalludzki.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.p
 www.funduszestrukturalne.gov.pl
 www.inwestycjawkadry.info.pl
 www.mapadotacji.gov.pl
 www.twojaeuropa.pl
 www.us.edu.pl
 www.euroinfo.gov.pl.
 film „Kapitał Ludzki” na www.youtube.com/watch?v=HSwJkMpUFCk
 film „U jak Unia 2011” na www.youtube.com/watch?v=zu74904ixC4
Wykaz materiałów pomocniczych
 materiał pomocniczy nr 1 – sylaby do rozcięcia
 materiał pomocniczy nr 2 – wzór monety euro
 materiał pomocniczy nr 3 – wzór pociągu i wagonu
 materiał pomocniczy nr 4 – wersy wiersza do rozcięcia
 materiał pomocniczy nr 5 – E1 – zadania dla grup przy stacji E
 materiał pomocniczy nr 6 – E2 – zadania dla grup przy stacji E
 materiał pomocniczy nr 7 – U1 – zadania dla grup przy stacji U
 materiał pomocniczy nr 8 – U2 – zadania dla grup przy stacji U
 materiał pomocniczy nr 9 – R1 – zadania dla grup przy stacji R
 materiał pomocniczy nr 10 – R2 – zadania dla grup przy stacji R
 materiał pomocniczy nr 11 – O1 – zadania dla grup przy stacji O
 materiał pomocniczy nr 12 – O2 – zadania dla grup przy stacji O
 materiał pomocniczy nr 13 – P1 – zadania dla grup przy stacji P
 materiał pomocniczy nr 14 – P2 – zadania dla grup przy stacji P
 materiał pomocniczy nr 15 – A1 – zadania dla grup przy stacji A
 materiał pomocniczy nr 16 – A2 – zadania dla grup przy stacji A
 materiał pomocniczy nr 17 – pytania do konkursu „Euromotywy”
 materiał pomocniczy nr 18 – tekst wiersza w całości
 pozostałe materiały pomocnicze: komputer z dostępem do internetu, kartony, materiały
piśmiennicze (kredki, mazaki, markery itp.), taśma klejąca, klej, nożyczki, nagrody i/lub dyplomy
48
Poznajmy się lepiej z EFS
Przebieg zajęć
1. Nauczyciel dzieli uczniów na cztery zespoły, np. poprzez wylosowanie karteczki z numerem grupy.
2. Każda grupa otrzymuje kopertę z porozcinanymi sylabami (materiał pomocniczy nr 1). Zadaniem
dzieci jest ułożenie z nich hasła Europejski Fundusz Społeczny.
3. Nauczyciel pyta uczniów, czy słyszeli już o EFS. Objaśnia, czym jest fundusz i jak funkcjonuje (można
skorzystać ze słowniczka zamieszczonego w publikacji na str. 9). Tym samym przedstawia temat lekcji,
objaśnia zasady pracy przy stacjach uczenia się i wyjaśnia sposób nagradzania. Grupy będą zbierać
fundusze (monety), dlatego oprócz poprawności liczy się też szybkość wykonywania zadań. Grupa,
która pierwsza wykona zadanie, otrzymuje 4 monety o nominale 1 euro, druga – 3, trzecia – dwa
i czwarta – jedną monetę (materiał pomocniczy nr 2).
4. Każda grupa będzie wykonać zadania przy sześciu stacjach, a wyniki prac umieszczać na odpowiednim wagoniku euromotywy (materiał pomocniczy nr 3). Trzeba przykleić na wagonie odpowiedni wers
wiersza. Jeżeli grupa wykonuje zadania przy danej stacji jako pierwsza, przykleja wers nr 1, jako druga
– wers nr 2 itd. (materiał pomocniczy nr 4).
5. Uczniowie pracują w grupach przy poszczególnych stacjach, które tworzą wyraz EUROPA. Podczas
prac nauczyciel pełni funkcję koordynatora, czuwa nad prawidłowym przebiegiem lekcji, wyjaśnia niejasności. Układ stacji jest następujący:
 Stacja E jak Europejski Fundusz Społeczny – uczniowie czytają teksty źródłowe,
uzupełniają tabelę na planszy, projektują wlepki związane z EFS, analizują potrzeby społeczności
szkolnej lub klasowej i podają przykład projektu finansowanego z środków EFS (materiał
pomocniczy nr 5 i 6).
 Stacja U jak Unia Europejska – uczniowie czytają teksty źródłowe i uzupełniają informacje
na planszy (materiał pomocniczy nr 7). Następnie piszą teksty na kartce pocztowej i blogu
(materiał pomocniczy nr 8), projektują billboard i tworzą rebus.
 Stacja R jak region – uczniowie układają puzzle na konturowej mapie Polski (materiał
pomocniczy nr 9 i 10) i przyklejają odpowiednią stolicę województwa. Ponadto uczniowie
projektują stronę internetową, piszą slogany reklamowe, projektują ulotki i plakaty.
 Stacja O jak obce języki – uczniowie czytają teksty źródłowe, wymyślają dialogi dla
postaci komiksowych, organizują giełdę pomysłów na szkolny projekt językowy, segregują
korespondencję, wyjaśniają sens maksymy, wykonują zadania językowe, sprawdzają swoje
predyspozycje językowe (materiał pomocniczy nr 11 i 12).
 Stacja P jak pieniądz – uczniowie czytają teksty źródłowe i uzupełniają informacje na planszy,
piszą list oficjalny, projektują rewers polskiej monety euro, układają kalendarium i tworzą
słowniczek (materiał pomocniczy nr 13 i 14).
Poznajmy się lepiej z EFS
49
 Stacja A jak aktywność zawodowa – uczniowie analizują ogłoszenia prasowe,
zastanawiają się, jakie predyspozycje musi mieć osoba wykonująca dany zawód, uzupełniają
formularz CV, tworzą definicje zawodów, których nazwa pochodzi z języka angielskiego (materiał
pomocniczy nr 15 i 16).
6. Gdy jedna z grup skończy swoje prace szybciej niż pozostałe, może zapoznać się z krótkimi filmami
o tematyce unijnej, np. „Kapitał Ludzki”, „U jak Unia 2011” dostępnymi na YouTube.
7. Po zakończeniu prac przez wszystkie grupy następuje krótka przerwa. Następnie na forum przedstawiane są wyniki prac. Prezentacja rozpoczyna się od planszy przy stacji E. Reprezentanci grup omawiają poszczególne elementy pracy.
8. Nauczyciel proponuje dzieciom konkurs „Pytania euromotywy”. Uczniowie losują pytania z pudełka
(materiał pomocniczy nr 17). Za każdą poprawną odpowiedź grupa otrzymuje jedną monetę. O liczbie
pytań decyduje nauczyciel (w zależności od czasu, który pozostał do końca zajęć).
9. Na zakończenie podliczane są fundusze zdobyte przez grupy i przyznawane dyplomy i/lub nagrody.
Uczniowie odczytują wspólnie wiersz „Euromotywa” (materiał pomocniczy nr 18).
Materiał pomocniczy nr 1
1
50
EU
RO
PEJ
SKI
FUN
DUSZ
SPO
ŁECZ
NY
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 2
Monety (wielkość dowolna) należy wyciąć i nakleić na karton.
Potrzeba około 100 monet.
2
Materiał pomocniczy nr 3
Pociąg należy przygotować w odpowiednio dużej wielkości i powiesić
na ścianie w widocznym miejscu.
3
Stoi w Brukseli euromotywa
Fura pieniędzy wraz z nią przybywa.
Stoi i sapie, dmucha i dyszy,
Pełno społecznych wiezie funduszy.
Buch, ale dużo!
Uch, ale dużo!
Puff, ale dużo!
Uff, ale dużo!
Już ledwo sapie, już ledwo zipie,
A jeszcze Unia euro w nią sypie.
Wagony do niej podoczepiali,
Wielkie i ciężkie z żelaza, stali.
Poznajmy się lepiej z EFS
51
6 wagonów, na których uczniowie będą przyklejać wyniki swojej pracy
przy każdej ze stacji.
3
E jak Europejski Fundusz Społeczny
1. miejsce na wiersz
2. miejsce na wiersz
3. miejsce na wiersz
4. miejsce na wiersz
52
Poznajmy się lepiej z EFS
Miejsce na przyklejenie
wyników prac każdej
grupy przy stacji E
Ostatni, siódmy wagon z zakończeniem wiersza.
3
A tych wagonów jest ze czterdzieści,
Sam nie wiem, kto się w nich jeszcze mieści.
Nagle – dźwięk! Nagle – brzęk!
Para – buch! Forsa w ruch!
Najpierw powoli, ale ochoczo,
Ruszyła maszyna po krajach z pomocą,
Otwiera swe kasy i sypie pieniądze,
Potrzebne, brzęczące, pięknie błyszczące.
A komu? A komu? A komu je da?
Każdemu, kto w głowie swej olej ma
I chce się uczyć, rozwijać, pracować,
I lepszą przyszłość dla siebie budować.
Poznajmy się lepiej z EFS
53
Materiał pomocniczy nr 4
Wersy do stacji E
W pierwszym wagonie to bezrobotni,
Chętni do pracy, a nie do kłótni.
Mimo że mieli dość długą przerwę,
To w nowej firmie pokażą werwę.
Wersy do stacji U
4
W drugim wagonie dzielne kobiety,
Które cechują same zalety.
I każdy chce mieć je w swoim biurze,
Bo posiadają umiejętności duże.
Wersy do stacji R
W trzecim siedzą osoby pięćdziesiąt plus,
Praca przed emeryturą to dla nich mus.
Są punktualne, doświadczone i pracowite,
Taki pracownik, to dobro niespożyte.
Wersy do stacji O
W czwartym na wózkach panie, panowie,
Osoby niepełnosprawne ze słabym zdrowiem.
Choć mają do pokonania różne bariery,
Wystarczy pomóc, by zrobili kariery.
Wersy do stacji P
W piątym wagonie są ludzie młodzi,
Entuzjazm i radość tutaj dowodzi.
Aktywni, mądrzy i wykształceni,
Na rynku pracy takich się ceni.
Wersy do stacji A
W szóstym zasiedli byli więźniowie,
Boją się tego, co świat im powie.
Chcą być uczciwi, pracować, zarobić,
Stracone lata szybko nadrobić.
Materiał pomocniczy nr 5
E1 – zadania dla grup przy stacji E
Grupa I
Nie wszystkie kraje należące do Unii Europejskiej rozwijają się w tym samym tempie.
Europejski Fundusz Społeczny daje wsparcie finansowe regionom i grupom osób
z państw uboższych, które mają najtrudniejszą sytuację na rynku pracy, czują się
niedowartościowane i/lub nie mają wystarczających kwalifikacji do rozwoju zawodowego.
Polska jako członek UE także korzysta z tych środków. Wy też możecie. Wykażcie się
pomysłami przy zadaniach:
1. Przeczytajcie tekst nr 1 i uzupełnijcie luki na planszy.
2. Zapoznajcie się z tekstem nr 2 o wlepkach i zaprojektujcie jedną z nich.
3. Gdybyście mieli możliwość pozyskania środków z EFS dla szkoły, na co
chcielibyście je przeznaczyć? Podajcie przykład jednego projektu szkolnego.
Wcześniej zapoznajcie się z tekstem nr 3.
5
54
Poznajmy się lepiej z EFS
5
Grupa 2
Nie wszystkie kraje należące do Unii Europejskiej rozwijają się w tym samym tempie.
Europejski Fundusz Społeczny daje wsparcie finansowe regionom i grupom osób
z państw uboższych, które mają najtrudniejszą sytuację na rynku pracy, czują się
niedowartościowane i/lub nie mają wystarczających kwalifikacji do rozwoju zawodowego.
Polska jako członek UE także korzysta z tych środków. Wy też możecie. Wykażcie się
pomysłami przy zadaniach:
1. Przeczytajcie tekst nr 1 i uzupełnijcie luki na planszy.
2. Zapoznajcie się z tekstem nr 2 o wlepkach i zaprojektujcie jedną z nich.
3. Gdybyście mieli możliwość pozyskania środków z EFS dla szkoły, na co
chcielibyście je przeznaczyć? Podajcie przykład jednego projektu szkolnego.
Wcześniej zapoznajcie się z tekstem nr 3.
Grupa 3
Nie wszystkie kraje należące do Unii Europejskiej rozwijają się w tym samym tempie.
Europejski Fundusz Społeczny daje wsparcie finansowe regionom i grupom osób
z państw uboższych, które mają najtrudniejszą sytuację na rynku pracy, czują się
niedowartościowane i/lub nie mają wystarczających kwalifikacji do rozwoju zawodowego.
Polska jako członek UE także korzysta z tych środków. Wy też możecie. Wykażcie się
pomysłami przy zadaniach:
1. Przeczytajcie tekst nr 1 i uzupełnijcie luki na planszy.
2. Zapoznajcie się z tekstem nr 2 o wlepkach i zaprojektujcie jedną z nich.
3. Gdybyście mieli możliwość pozyskania środków z EFS dla szkoły, na co
chcielibyście je przeznaczyć? Podajcie przykład jednego projektu szkolnego.
Wcześniej zapoznajcie się z tekstem nr 3.
Grupa 4
Nie wszystkie kraje należące do Unii Europejskiej rozwijają się w tym samym tempie.
Europejski Fundusz Społeczny daje wsparcie finansowe regionom i grupom osób
z państw uboższych, które mają najtrudniejszą sytuację na rynku pracy, czują się
niedowartościowane i/lub nie mają wystarczających kwalifikacji do rozwoju zawodowego.
Polska jako członek UE także korzysta z tych środków. Wy też możecie. Wykażcie się
pomysłami przy zadaniach:
1. Przeczytajcie tekst nr 1 i uzupełnijcie luki na planszy.
2. Zapoznajcie się z tekstem nr 2 o wlepkach i zaprojektujcie jedną z nich.
3. Gdybyście mieli możliwość pozyskania środków z EFS dla szkoły, na co
chcielibyście je przeznaczyć? Podajcie przykład jednego projektu szkolnego.
Wcześniej zapoznajcie się z tekstem nr 3.
Poznajmy się lepiej z EFS
55
Materiał pomocniczy nr 6
E2 – zadania dla grup przy stacji E
Uwaga! Teksty nr 1 i 2 są takie same dla każdej z grup.
6
Tekst nr 1
Fundusze europejskie są to środki gromadzone przez państwa członkowskie Unii Europejskiej (UE) i przekazywane do wspólnego budżetu. Na unijny budżet składają się m.in.
składki państw członkowskich, opłaty rolne, cła oraz wpłaty z VAT. Mimo że Unia należy do
najbogatszych obszarów świata, między jej regionami istnieją różnice w poziomie dochodów i szans rozwoju. Fundusze europejskie mają pomagać regionom mniej rozwiniętym
w wyrównywaniu tych różnic. Polska również ma szansę pokonania dystansu, jaki dzieli ją
od innych państw Unii. Z unijnego budżetu na lata 2007-2013 Polska otrzymała ponad 67,9
mld euro. Nasz kraj mógł się ubiegać o te środki z trzech funduszy:
 Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR)
 Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS)
 Funduszu Spójności (FS).
EFS daje możliwość podnoszenia kwalifikacji zawodowych osobom pracującym, pomaga
bezrobotnym w znalezieniu pracy i podniesieniu umiejętności przydatnych na rynku pracy,
przeciwdziała dyskryminacji zawodowej (np. kobiet, które chcą być aktywne zawodowo)
oraz daje wsparcie przy poszukiwaniu zatrudnienia przez osoby niepełnosprawne. Przy
wsparciu EFS organizowane są szkolenia, warsztaty, staże dla młodzieży, a także udzielane
są porady zawodowe i pomoc w zakładaniu działalności gospodarczej, spółdzielni socjalnych oraz Centrów Integracji Społecznej. Działania ukierunkowane są przede wszystkim na:
 wspieranie osób poprzez edukację i szkolenia zawodowe, pomoc w zatrudnieniu,
tworzenie miejsc pracy, zdobywanie nowych umiejętności
 poprawę systemu edukacji i szkoleń, tworzenie systemów przewidywania
zapotrzebowania na rynku pracy
 pomaganie osobom zagrożonym wykluczeniem społecznym (np. byłym więźniom,
osobom po 50 roku życia)
 wyrównanie szans kobiet i mężczyzn
 zapewnienie dodatkowych środków dla osób, które biorą udział w organizowanych
działaniach, a które mają na utrzymaniu inne osoby, na rozwój dodatkowych
umiejętności, umożliwienie dostępu do informacji o rynku pracy.
Źródło: www.funduszeeuropejskie.gov.pl
56
Poznajmy się lepiej z EFS
Tekst nr 2
6
Wlepka (vlepka) jest to mała, tworzona własnoręcznie
naklejka (nalepka). Jako forma plastyczna należy do
jednej z dziedzin graffiti, tzw. street artu, czyli sztuki
ulicy. Na wlepce przedstawia się grafikę, zdjęcie, fotomontaż lub miniaturową reklamę oraz krótki tekst. Najbardziej popularne są w dużych
miastach, gdzie przykleja się je w środkach komunikacji masowej (autobusach i tramwajach
miejskich) oraz w innych widocznych miejscach publicznych (np. przejściach podziemnych).
Mogą mieć różnorodną tematykę (filozoficzną, polityczną, religijną, humorystyczną, absurdalną), komentować zachowania znanych postaci lub aktualne wydarzenia.
Źródło: Wikipedia
Tekst nr 3 dla grupy 1
To lubię najbardziej
Każde dziecko w szkole powinno mieć szansę uczestniczenia w zajęciach, które wykraczają poza przyjęte schematy nauczania. O takim projekcie pomyśleli pomysłodawcy projektu edukacyjnego „To lubię…”.
Programem, który trwał od 1 lutego 2007 r. do 31 marca 2008 r., objęto aż 65 szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych z powiatu ełckiego. – Dzięki dobrej organizacji wszystkie szkoły w powiecie ełckim chętnie przystąpiły do projektu – tłumaczy Alina
Stęperska, menedżer projektu, konsultant z informatyki i technologii informacyjnej Mazurskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Ełku. – Z Wydziałem Edukacji Starostwa Powiatowego w Ełku stworzyliśmy zgrany zespół zarządzający projektem na poziomie powiatu.
Nauczyciele tworzyli szczegółowy program rozwoju szkoły, który zakładał przeprowadzenie
dodatkowych zajęć pozalekcyjnych. Mogły to być festyny szkolne, wycieczki edukacyjne,
zajęcia rozwijające uzdolnienia i zainteresowania uczniów czy lekcje wyrównawcze. Dzięki
temu szkoły zakupiły oprogramowanie edukacyjne, tablice interaktywne, książki i przyrządy
pomiarowe. Dla szkół wiejskich, które borykają się z finansowaniem dodatkowych przedsięwzięć, projekt był ogromną szansą – dodaje pani Alina.
– W mojej szkole mieliśmy możliwość zorganizowania kursów zawodowych prowadzonych
przez specjalistów z branży przetwórstwa mięsnego. Kurs był prowadzony pod kątem oczekiwań przyszłego pracodawcy. Na zakończenie uczniowie zdawali egzamin i otrzymywali certyfikat potwierdzający zdobyte umiejętności – mówi Danuta Wojtowicz, dyrektor Zespołu Szkół
nr 1 im. Jędrzeja Śniadeckiego w Ełku. Był to wyjątkowy projekt, który uczniom dał możliwość
wszechstronnego rozwoju i doskonalenia umiejętności zawodowych – dodaje Danuta Wojtowicz. W ramach projektu zorganizowano wyjazd na praktyki zagraniczne do Hagen. – Mogli
w nim wziąć udział wyróżniający się uczniowie szkół zawodowych. Odbyli praktyki w hotelach, zakładach elektrotechnicznych oraz mechanicznych. Warto było w nich zainwestować.
Najzdolniejsza młodzież uczestniczyła w kampusach naukowych na Uniwersytecie Jagiellońskim – tłumaczy Alina Stęperska.
„Dobre praktyki Europejskiego Funduszu Społecznego w Polsce”, MRR, Warszawa 2009, s. 45
Poznajmy się lepiej z EFS
57
6
Tekst nr 3 dla grupy 2
To lubię najbardziej
Każde dziecko w szkole powinno mieć szansę uczestniczenia w zajęciach, które wykraczają poza przyjęte schematy nauczania. O takim projekcie pomyśleli pomysłodawcy projektu edukacyjnego „To lubię...”.
Programem, który trwał od 1 lutego 2007 r. do 31 marca 2008 r., objęto aż 65 szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych z powiatu ełckiego. – Dzięki dobrej organizacji wszystkie szkoły w powiecie ełckim chętnie przystąpiły do projektu – tłumaczy Alina
Stęperska, menedżer projektu, konsultant z informatyki i technologii informacyjnej Mazurskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Ełku. – Z Wydziałem Edukacji Starostwa Powiatowego w Ełku stworzyliśmy zgrany zespół zarządzający projektem na poziomie powiatu.
Nauczyciele tworzyli szczegółowy program rozwoju szkoły, który zakładał przeprowadzenie
dodatkowych zajęć pozalekcyjnych. Mogły to być festyny szkolne, wycieczki edukacyjne,
zajęcia rozwijające uzdolnienia i zainteresowania uczniów czy lekcje wyrównawcze. Dzięki
temu szkoły zakupiły oprogramowanie edukacyjne, tablice interaktywne, książki i przyrządy
pomiarowe. Dla szkół wiejskich, które borykają się z finansowaniem dodatkowych przedsięwzięć, projekt był ogromną szansą – dodaje Alina Stęperska. (…)
– Zorganizowałem warsztaty dziennikarskie i filmowe, a także kurs dziennikarski w profesjonalnej gazecie. Młodzież mogła się przekonać, jak wygląda praca dziennikarza – wspomina Maciej Karanowski, nauczyciel w Zespole Szkół nr 5 im. Karola Brzostowskiego w Ełku.
Uczniowie zobaczyli, jak powstaje artykuł, w jaki sposób pozyskuje się do niego informacje,
jak robi się zdjęcia. W ramach projektu powstał również szkolny amatorski klub filmowy.
– Bardzo ciekawe były warsztaty dziennikarskie i filmowe – dodaje Katarzyna Zuwalska,
uczennica z Zespołu Szkół nr 5 im. Karola Brzostowskiego w Ełku. – Podobały mi się wycieczki, z których wyniosłam wiele cennych informacji. Z chęcią wzięłabym udział w kolejnych
tego typu zajęciach.
– Uczestniczyłam w warsztatach „Artyści to my”, w których mogliśmy rozwijać swoje zainteresowania muzyczne oraz teatralne. Warsztaty pozwoliły mi się rozwinąć – mówi Katarzyna
Raczyło, uczennica Zespołu Szkół nr 5 im. Karola Brzostowskiego w Ełku. Brałam też udział
w warsztatach dziennikarskich i filmowych.
„Dobre praktyki Europejskiego Funduszu Społecznego w Polsce”, MRR, Warszawa 2009, s. 46
58
Poznajmy się lepiej z EFS
6
Tekst nr 3 dla grupy 3
Drogowskaz na lepsze życie
Czasami wystarczy poświęcić młodemu człowiekowi trochę uwagi, by poczuł się dowartościowany i dokonywał słusznych wyborów. Pedagodzy i nauczyciele z województwa warmińsko-mazurskiego pomagali młodzieży odnaleźć własne pragnienia,
zainteresowania i aspiracje.
W projekcie mogli uczestniczyć młodzi ludzie, którzy ukończyli 15. rok życia. Niektórzy
w tym wieku tracą wiarę we własne możliwości, mają problemy z nauką i nie potrafią znaleźć miejsca w społeczeństwie. 28 pedagogów i tyle samo nauczycieli pracujących w gimnazjach objętych projektem uczestniczyło w szkoleniach, które przygotowywały ich do
prowadzenia warsztatów z piętnastolatkami. Problematyka szkoleń dotyczyła kształtowania umiejętności wychowawczych, psychoedukacyjnych i komunikacyjnych. Poruszano
też zagadnienia związane z doradztwem zawodowym. – Warsztaty miały pomóc młodym
ludziom poznać siebie, własne możliwości, zainteresowania oraz aspiracje. Chcieliśmy przekonać ich, że warto uczyć się i rozwijać swoje talenty – tłumaczy Aleksandra Sobieraj-Błotniak, koordynator projektu.
Zajęcia dla uczniów odbywały się co dwa tygodnie i trwały cztery godziny dydaktyczne. Dotyczyły efektywnego komunikowania się, kształcenia zachowań asertywnych, poznawania
siebie i budowania poczucia własnej wartości oraz planowania kariery szkolno-zawodowej.
Systematyczna praca z młodzieżą szybko dała efekty. – Pedagodzy już po roku dostrzegli
pozytywne zmiany w uczestnikach projektu. Wcześniej osoby te miały problemy z frekwencją, nie były zainteresowane nauką, samorozwojem, nie planowały przyszłości. Uczestników
warsztatów traktowano indywidualnie i dzięki temu każdy mógł poczuć się wyróżniony. Dla
chłopca, który miał problemy osobiste, udział w projekcie okazał się przełomem w życiu.
W trakcie warsztatów został dostrzeżony jego talent do gry w piłkę nożną. Zaproponowano
mu stypendium i zaczął trenować w drużynie juniorów Polonii Warszawa. Obecnie kontynuuje naukę w jednym z liceów w Warszawie – opowiada o sukcesie koordynatorka projektu.
„Dobre praktyki Europejskiego Funduszu Społecznego w Polsce”, MRR, Warszawa 2009, s. 49-50
Poznajmy się lepiej z EFS
59
6
Tekst nr 3 dla grupy 4
Drogowskaz na lepsze życie
Czasami wystarczy poświęcić młodemu człowiekowi trochę uwagi, by poczuł się dowartościowany i dokonywał słusznych wyborów. Pedagodzy i nauczyciele z województwa warmińsko-mazurskiego pomagali młodzieży odnaleźć własne pragnienia,
zainteresowania i aspiracje.
W projekcie mogli uczestniczyć młodzi ludzie, którzy ukończyli 15. rok życia. Niektórzy
w tym wieku tracą wiarę we własne możliwości, mają problemy z nauką i nie potrafią znaleźć miejsca w społeczeństwie. 28 pedagogów i tyle samo nauczycieli pracujących w gimnazjach objętych projektem uczestniczyło w szkoleniach, które przygotowywały ich do
prowadzenia warsztatów z piętnastolatkami. Problematyka szkoleń dotyczyła kształtowania umiejętności wychowawczych, psychoedukacyjnych i komunikacyjnych. Poruszano też
zagadnienia związane z doradztwem zawodowym. (…)
– Poznawaliśmy swoje talenty. Byłem niezdecydowany, do jakiej szkoły chcę pójść i co chcę
dalej w życiu robić, a warsztaty pomogły wybrać mi kierunek, w którym powinienem się
kształcić, i mój przyszły zawód – mówi Piotr Bielski, obecnie uczeń Technikum nr 1 w Zespole Szkół Samochodowych w Olsztynie. – Warsztaty polegały przede wszystkim na poznaniu
siebie. Uczono nas asertywności i komunikacji z innymi.
Dobrze wspomina zajęcia również inna uczestniczka warsztatów. – Najbardziej podobało
mi się to, że mogliśmy rozmawiać i próbować rozwiązywać nasze problemy. Dzięki zajęciom stałam się otwarta na ludzi i przekonałam się, co chcę w życiu osiągnąć. Teraz wiem, że
chciałabym się realizować w pracy biurowej – podkreśla Izabela Malessa, uczennica Zespołu
Szkół Ekonomicznych im. Mikołaja Kopernika w Olsztynie.
Projekt był realizowany od 1 sierpnia 2006 r. do 31 marca 2008 r. i skierowany został do
uczniów z powiatów działdowskiego i szczycieńskiego w województwie warmińsko-mazurskim. Wzięło w nim udział 211 uczniów z 14 szkół z terenu tych dwóch powiatów.
„Dobre praktyki Europejskiego Funduszu Społecznego w Polsce”, MRR, Warszawa 2009, s. 49-50
60
Poznajmy się lepiej z EFS
Schemat planszy przy stacji E (wypełniają wszystkie grupy)
Grupa
6
Zadanie nr 1
Zadanie nr 3
Co to są fundusze europejskie?
Przykład projektu:
…………………………………
………………………………….
Z jakich funduszy może korzystać
Polska?
Przykład projektu:
………………………………….
………………………………….
Komu pomaga EFS?
Przykład projektu:
………………………………….
………………………………….
Na jakie działania można
przeznaczyć pieniądze z EFS?
Przykład projektu:
………………………………….
………………………………….
Grupa 1
Grupa 2
Grupa 3
Grupa 4
Projekty wlepek (przygotowują wszystkie grupy)
6
Poznajmy się lepiej z EFS
61
Materiał pomocniczy nr 7
U1 – zadania dla grup przy stacji U
Grupa I
7
Bez Unii Europejskiej nie byłoby Europejskiego Funduszu Społecznego. Na tej stacji
dowiesz się, jak powstawał nasz wspólny europejski dom i jak zmieniał się EFS. Wasza
grupa cofnie się do lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych ubiegłego wieku. A oto Wasze
zadania:
1. Przeczytajcie teksty i odpowiedzcie na pytania (uzupełnijcie odpowiednie
informacje na planszy):
 Ile państw utworzyło Europejską Wspólnotę Węgla i Stali – prekursorkę Unii
Europejskiej?
 Jakie wspólne działania podejmowały państwa członkowskie?
 Kto mógł korzystać z EFS?
2. Wyobraź sobie, że jesteś Włochem, żyjącym w latach 50. XX wieku. Jesteś
bezrobotny i musiałeś przeprowadzić się na północ kraju, żeby znaleźć pracę.
Na szczęście możesz skorzystać z EFS i nauczyć się nowego zawodu. Napisz
kartkę pocztową do swojego przyjaciela i poinformuj go, czego się nauczyłeś
i jak podoba ci się nowa praca.
Grupa 2
Bez Unii Europejskiej nie byłoby Europejskiego Funduszu Społecznego. Na tej stacji
dowiesz się, jak powstawał nasz wspólny europejski dom i jak zmieniał się EFS. Wasza
grupa cofnie się do lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku. A oto Wasze zadania:
1. Przeczytajcie teksty i odpowiedzcie na następujące pytania (uzupełnijcie
odpowiednie informacje na planszy):
 Ile państw należało do Unii w latach 70.?
 Jakie wspólne działania podejmowały państwa członkowskie?
 Kto mógł korzystać z EFS?
2. Jesteście szefami kampanii społecznej wspierającej zatrudnienie osób
niepełnosprawnych. Zaprojektujcie billboard promujący osoby niepełnosprawne
na rynku pracy.
62
Poznajmy się lepiej z EFS
7
Grupa 3
Bez Unii Europejskiej nie byłoby Europejskiego Funduszu Społecznego. Na tej stacji
dowiesz się, jak powstawał nasz wspólny europejski dom i jak zmieniał się EFS. Wasza
grupa cofnie się do lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku. A oto Wasze zadania:
1. Przeczytajcie teksty i odpowiedzcie na następujące pytania (uzupełnijcie
odpowiednie informacje na planszy):
 Ile państw należało do Unii w latach 80.?
 Jakie wspólne działania podejmowały państwa członkowskie?
 Kto mógł korzystać z EFS?
2. Wyobraźcie sobie, że właśnie ukończyliście studia oraz kursy EFS i chcecie
znaleźć pracę. Przygotujcie swój życiorys, w którym poinformujecie Waszych
przyszłych pracodawców o swoich umiejętnościach.
Grupa 4
Bez Unii Europejskiej nie byłoby Europejskiego Funduszu Społecznego. Na tej stacji
dowiesz się, jak powstawał nasz wspólny europejski dom i jak zmieniał się EFS. Wasza
grupa cofnie się do lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. A oto Wasze zadania:
1. Przeczytajcie teksty i odpowiedzcie na następujące pytania (uzupełnijcie
odpowiednie informacje na planszy):
 Ile państw należało do Unii w latach 90. (do 1995 roku Unia liczyła 12 członków)?
 Jakie wspólne działania podejmowały państwa członkowskie?
 Kto mógł korzystać z EFS?
2. W latach 90. EFS pomagał m.in. ludziom starszym. Wymyślcie rebus do wyrazu
„doświadczenie”.
Poznajmy się lepiej z EFS
63
Materiał pomocniczy nr 8
U2 – zadania dla grup przy stacji U
Schemat planszy (uzupełniają ją wszystkie grupy).
Okres
Liczba państw
Wspólne działania
Kto korzystał z EFS?
Lata 50. i 60.
8
Lata 70.
Lata 80.
Lata 90.
Zadania dla grupy 1 (tekst i karta pocztowa)
Tekst dla grupy 1
Lata 50. i 60.
Historia Unii Europejskiej
Unię Europejską utworzono po to, aby położyć kres krwawym wojnom, wybuchającym często pomiędzy sąsiadującymi krajami, z których najstraszliwszą była II wojna światowa. Od
1952 r. Europejska Wspólnota Węgla i Stali jednoczy gospodarczo i politycznie państwa Europy, by tym samym zapewnić długotrwały pokój. Założyło ją sześć krajów: Belgia, Francja,
Holandia, Luksemburg, Niemcy i Włochy. (…) Lata sześćdziesiąte (…) to pomyślny okres dla
gospodarki, między innymi ze względu na likwidację ceł w handlu pomiędzy państwami
członkowskimi. Państwa te postanawiają również wspólnie sprawować kontrolę nad produkcją żywności, tak by nikomu jej nie zabrakło.
8
Źródło: www.europa.eu
Historia Europejskiego Funduszu Społecznego
„W 1957 roku traktatem rzymskim ustanowiono Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG),
a wraz z nią EFS w celu rozwijania możliwości zawodowych we Wspólnocie poprzez promocję zatrudnienia oraz zwiększanie geograficznej i zawodowej mobilności pracowników (…).
Fundusz pomagał pracownikom (…) przyznając zasiłki na przekwalifikowanie się. Udzielał
też wsparcia przy zmianie miejsca zamieszkania osobom bezrobotnym, które opuściły swój
region, aby poszukiwać zatrudnienia gdzie indziej (…).
W latach 50. i 60. gospodarka europejska kwitła, a bezrobocie uznawano za zjawisko wyjątkowe. Jednak we Włoszech mieszkało prawie dwie trzecie bezrobotnych w EWG, czyli niemal
1,7 miliona osób bez pracy. W latach 1955-1971 aż 9 milionów pracowników z południowych
Włoch przeniosło się w poszukiwaniu zatrudnienia na uprzemysłowioną północ lub w dalsze
strony. A zatem Włosi stali się głównymi beneficjentami EFS w zakresie dotacji na przekwalifikowanie i przesiedlanie pracowników. Z drugiej strony Niemcy Zachodnie korzystały z EFS w celu
przekwalifikowywania osób, które uległy wypadkowi w miejscu pracy.
Źródło: www.lpb.wsl.com.pl
64
Poznajmy się lepiej z EFS
8
Alessandro Benetti
Via Torino 43
8 5
6 3 7
Milano
Zadania dla grupy 2 (tekst)
Tekst dla grupy 2
Lata 70.
8
Historia Unii Europejskiej
Dania, Irlandia i Wielka Brytania przystępują do Unii Europejskiej 1 stycznia 1973 r., powiększając tym samym liczbę jej członków do dziewięciu (…). Dzięki polityce regionalnej UE ogromne
sumy zaczynają napływać do biedniejszych regionów, wspierając tworzenie miejsc pracy i infrastruktury. Parlament Europejski umacnia swój wpływ na sprawy unijne, a w 1979 r. obywatele po raz pierwszy wybierają jego członków w bezpośrednich wyborach.
Źródło: www.europa.eu
Historia Europejskiego Funduszu Społecznego
EFS zreformowano w 1971 roku: finansowanie ukierunkowano na konkretne grupy i kategorie osób, a budżet zwiększono. Rolnicy i robotnicy rolni odchodzący z rolnictwa zaczęli kwalifikować się do uzyskania wsparcia w 1972 roku. W 1975 roku EFS otworzył się dla
przemysłu odzieżowego (…). Do końca lat 70. bezrobocie wśród ludzi młodych znacząco
wzrosło, a rozwiązanie tego problemu stało się priorytetem dla EFS. W reakcji na rosnącą
rolę kobiet w miejscu pracy EFS zaczął udzielać większego wsparcia kobietom, które utraciły
pracę, wchodziły po raz pierwszy na rynek pracy lub wracały do pracy po przerwie w zatrudnieniu. Fundusz zaczął się też zajmować innymi grupami, takimi jak osoby niepełnosprawne
i pracownicy w starszym wieku (powyżej 50. roku życia).
Źródło: www.lpb.wsl.com.pl
Poznajmy się lepiej z EFS
65
Zadania do zadania grupy 3 (tekst i karta pracy)
Tekst dla grupy 3
Lata 80.
8
Historia Unii Europejskiej
Po strajkach w stoczni gdańskiej latem 1980 r. polski związek zawodowy Solidarność i jego
przywódca Lech Wałęsa urastają do rangi symbolu w Europie i na świecie. W 1981 r. Grecja
staje się dziesiątym członkiem UE, Hiszpania i Portugalia przystępują do niej pięć lat później.
W 1986 r. podpisano Jednolity Akt Europejski. Jest to traktat tworzący podstawy dla szeroko
zakrojonego sześcioletniego programu, mającego na celu usunięcie przeszkód dla wolnego
przepływu handlu w UE, a w konsekwencji utworzenia „jednolitego rynku”.
Źródło: www.europa.eu
Historia Europejskiego Funduszu Społecznego
Priorytetami EFS stały się szkolenia zawodowe oraz szkolenia z zakresu wykorzystania nowych technologii. Finansowanie z EFS ukierunkowano na młodych ludzi z niewielkimi szansami na znalezienie pracy ze względu na brak kwalifikacji zawodowych lub nieodpowiednie przeszkolenie, jak również na osoby długotrwale bezrobotne. Rozszerzono także jego
zasięg o osoby, które nie ukończyły szkoły. EFS pomagał też kobietom w wejściu na rynek
pracy (…). Zwiększono też środki EFS. Ponad 2 miliony osób rocznie zdobywało kwalifikacje
zawodowe lub pracę przy pomocy EFS.
Źródło: www.lpb.wsl.com.pl
NASZ BLOG
Jesteśmy gotowi do pracy!!!
………………………………………………………
………………………………………………………
………………………………………………………
………………………………………………………
………………………………………………………
………………………………………………………
………………………………………………………
………………………………………………………
………………………………………………………
………………………………………………………
………………………………………………………
………………………………………………………
Dodaj komentarz:
66
Poznajmy się lepiej z EFS
Nasza szkoła
Nasza klasa
O nas
Projekty
Plany
Galeria
Napisz do nas!
Zadania dla grupy 4 (tekst)
8
Tekst dla grupy 4
Lata 90.
Historia Unii Europejskiej
Upadek komunizmu w państwach Europy Środkowo-Wschodniej sprzyja zbliżeniu obywateli
sąsiadujących ze sobą krajów. W 1993 r. ukończono proces tworzenia jednolitego rynku z jego
„czterema wolnościami”, czyli swobodą przepływu towarów, usług, osób i kapitału. (…) Obywatele są zainteresowani kwestiami ochrony środowiska, a także współpracy w zakresie bezpieczeństwa i obrony. W 1995 r. Unii przybywa trzech nowych członków: to Austria, Finlandia
i Szwecja. Małe miasteczko w Luksemburgu daje nazwę układowi z Schengen, który stopniowo zapewni obywatelom możliwość podróżowania bez kontroli paszportowych na granicach.
Dzięki wsparciu UE miliony młodych ludzi podejmują studia za granicą. Telefony komórkowe
i internet ułatwiają komunikację coraz większej liczbie osób.
Źródło: www.europa.eu
Historia Europejskiego Funduszu Społecznego
W ramach EFS nadal szkolono osoby młode, bezrobotne i wykluczone z rynku pracy. Ponieważ Europa zaczęła borykać się z problemem starzenia się populacji, EFS przydzielił też
więcej funduszy na szkolenie osób starszych w miejscu pracy, umożliwiając im wydłużenie okresu zatrudnienia albo powrót na rynek pracy. Wspierał też inicjatywy zapewniające
opiekę osobom starszym tak, aby członkom ich rodzin dać szansę pozostania w pracy lub
powrotu do niej. (…) Inicjatywy te doprowadziły do ustanowienia trzech głównych programów wspólnotowych:
 EUROFORM, który testował nowe metody kształcenia zawodowego i zatrudnienia
 HORIZON, który zapewniał szkolenia dla osób niepełnosprawnych oraz
 NOW (New Opportunities for Women – Nowe szanse dla kobiet), który poszukiwał
sposobów na łatwe wprowadzanie lub przywracanie kobiet na rynek pracy.
Ustanowiono nowe programy (…):
 YOUTHSTART, pomagający młodym ludziom bez kwalifikacji w zdobyciu pierwszej
pracy
 INTEGRA, pomagający takim grupom, jak samotni rodzice, osoby bezdomne,
uchodźcy, więźniowie i byli więźniowie w znalezieniu stałej pracy, i zwalczający
dyskryminację ze względu na rasę czy inne przesłanki w sytuacjach kształcenia
i zatrudnienia oraz
 ADAPT, wspomagający ludzi w dostosowywaniu się do zmian w biznesie i przemyśle,
na przykład poprzez szkolenia z zakresu technologii informatycznych.
Źródło: www.lpb.wsl.com.pl
Poznajmy się lepiej z EFS
67
Materiał pomocniczy nr 9
R1 – zadania dla grup przy stacji R
Grupa I
9
W latach 2007-2013 na terenie całego kraju funkcjonowały 52 Regionalne Ośrodki
Europejskiego Funduszu Społecznego (po kilka w każdym województwie). Ich misją jest
pomoc w wykorzystaniu środków finansowych pochodzących z Unii Europejskiej w taki
sposób, aby jak najlepiej służyły one rozwojowi regionów oraz poprawiały sytuację ich
mieszkańców na rynku pracy.
Źródło: www.roefs.pl
Wasze zadania:
1. Na mapie konturowej Polski przyklejcie województwa: podkarpackie,
warmińsko-mazurskie, wielkopolskie i łódzkie. Następnie znajdźcie odpowiednią
nazwę stolicy/siedziby władz samorządu terytorialnego każdego z nich
i przyklejcie pasek z nazwą na mapie.
2. Na stronie www.roefs.pl odszukajcie miejscowości, w których mieszczą się
siedziby Regionalnych Ośrodków EFS w każdym z zaznaczonych wcześniej
województw i naklejcie ich nazwy na mapie.
3. Województwo warmińsko-mazurskie to wspaniałe jeziora i dziewicza przyroda.
Jesteście właścicielami ośrodka wypoczynkowego w pięknej, cichej okolicy.
Na kartce papieru zaprojektujcie stronę internetową Waszego ośrodka.
Grupa 2
W latach 2007-2013 na terenie całego kraju funkcjonowały 52 Regionalne Ośrodki
Europejskiego Funduszu Społecznego (po kilka w każdym województwie). Ich misją jest
pomoc w wykorzystaniu środków finansowych pochodzących z Unii Europejskiej w taki
sposób, aby jak najlepiej służyły one rozwojowi regionów oraz poprawiały sytuację ich
mieszkańców na rynku pracy.
Źródło: www.roefs.pl
Wasze zadania:
1. Na mapie konturowej Polski przyklejcie województwa: kujawsko-pomorskie,
mazowieckie, świętokrzyskie i lubuskie. Następnie znajdźcie odpowiednią nazwę
stolicy/siedziby władz samorządu terytorialnego każdego z nich i przyklejcie
pasek z nazwą na mapie.
2. Na stronie www.roefs.pl odszukajcie miejscowości, w których mieszczą się
siedziby Regionalnych Ośrodków EFS w każdym z zaznaczonych wcześniej
województw i naklejcie ich nazwy na mapie.
3. Województwo świętokrzyskie słynie z sympatycznych czarownic, które raz do
roku przylatują tu na swoich miotłach. Na kartce papieru zaprojektujcie plakat
zapraszający do udziału w zlocie czarownic.
68
Poznajmy się lepiej z EFS
9
Grupa 3
W latach 2007-2013 na terenie całego kraju funkcjonowały 52 Regionalne Ośrodki
Europejskiego Funduszu Społecznego (po kilka w każdym województwie). Ich misją jest
pomoc w wykorzystaniu środków finansowych pochodzących z Unii Europejskiej w taki
sposób, aby jak najlepiej służyły one rozwojowi regionów oraz poprawiały sytuację ich
mieszkańców na rynku pracy.
Źródło: www.roefs.pl
Wasze zadania:
1. Na mapie konturowej Polski przyklejcie województwa: małopolskie, podlaskie,
zachodniopomorskie i śląskie. Następnie znajdźcie odpowiednią nazwę stolicy/
siedziby władz samorządu terytorialnego każdego z nich i przyklejcie pasek
z nazwą na mapie.
2. Na stronie www.roefs.pl odszukajcie miejscowości, w których mieszczą się
siedziby Regionalnych Ośrodków EFS w każdym z zaznaczonych wcześniej
województw i naklejcie ich nazwy na mapie.
3. Województwo małopolskie słynie z pysznych, aromatycznych oscypków.
Napiszcie krótki tekst reklamujący te specjały. Wykorzystajcie w nim następujące
wyrazy: „owce”, „góry”, „baca”, „muzyka”.
Grupa 4
W latach 2007-2013 na terenie całego kraju funkcjonowały 52 Regionalne Ośrodki
Europejskiego Funduszu Społecznego (po kilka w każdym województwie). Ich misją jest
pomoc w wykorzystaniu środków finansowych pochodzących z Unii Europejskiej w taki
sposób, aby jak najlepiej służyły one rozwojowi regionów oraz poprawiały sytuację ich
mieszkańców na rynku pracy.
Źródło: www.roefs.pl
Wasze zadania:
1. Na mapie konturowej Polski przyklejcie województwa: opolskie, pomorskie,
dolnośląskie i lubelskie. Następnie znajdźcie odpowiednią nazwę stolicy/
siedziby władz samorządu terytorialnego każdego z nich i przyklejcie pasek
z nazwą na mapie.
2. Na stronie www.roefs.pl odszukajcie miejscowości, w których mieszczą się
siedziby Regionalnych Ośrodków EFS w każdym z zaznaczonych wcześniej
województw i naklejcie ich nazwy na mapie.
3. Województwo pomorskie to morze, plaże i bursztyny. Jesteście znanymi
projektantami mody. Jak Waszym zdaniem powinna wyglądać najmodniejsza
bursztynowa biżuteria? Narysujcie Waszą propozycję.
Poznajmy się lepiej z EFS
69
Materiał pomocniczy nr 10
R2 – zadania dla wszystkich grup przy stacji R
Mapę konturową należy odpowiednio powiększyć.
10
70
Poznajmy się lepiej z EFS
Propozycja wykonania puzzli
pomorskie
10
warmińsko-mazurskie
zachodniopomorskie
podlaskie
kujawsko-pomorskie
mazowieckie
wielkopolskie
lubuskie
łódzkie
lubelskie
dolnośląskie
opolskie
świętokrzyskie
śląskie
podkarpackie
małopolskie
Etykietki z nazwami miast
10
Bydgoszcz / Toruń
Lublin
Gorzów Wielkopolski / Zielona Góra
Łódź
Kraków
Wrocław
Warszawa
Opole
Rzeszów
Białystok
Gdańsk
Katowice
Kielce
Olsztyn
Poznań
Szczecin
Sieradz
Jelenia Góra
Poznajmy się lepiej z EFS
71
Materiał pomocniczy nr 11
O1 – zadania dla grup przy stacji O
Grupa I
Unia Europejska od lat prowadzi politykę, której celem jest zachęcanie mieszkańców
Europy do nauki języków obcych. Europejski Fundusz Społeczny przeznacza miliony
euro na rozwój wykształcenia, kompetencji i naukę języków obcych w każdym z krajów
członkowskich. Pewnie każdy z Was chciałby biegle władać językiem angielskim czy
niemieckim. Warto zacząć uczyć się już dziś. Oto Wasze zadania:
11
1. Przeczytajcie tekst i wymyślcie teksty dialogu do komiksu, w którym bohater
przekonuje rówieśnika, że warto uczyć się języków obcych.
2. Dopasujcie intuicyjnie czeskie słowa do polskich odpowiedników.
3. Wykonajcie zadanie pokazujące Wasze predyspozycje do nauki języków obcych.
Grupa 2
Unia Europejska od lat prowadzi politykę, której celem jest zachęcanie mieszkańców
Europy do nauki języków obcych. Europejski Fundusz Społeczny przeznacza miliony
euro na rozwój wykształcenia, kompetencji i naukę języków obcych w każdym z krajów
członkowskich. Pewnie każdy z Was chciałby biegle władać językiem angielskim czy
niemieckim. Warto zacząć uczyć się już dziś. Oto Wasze zadania:
1. Przeczytajcie tekst. Wyobraźcie sobie, że zostaliście szkolnymi koordynatorami
projektu „Tydzień języków obcych”. Sporządźcie listę pomysłów, co mogłoby się
dziać w tym czasie w placówce (np. hasło przewodnie, zaproszeni goście, zadania
dla klas, imprezy, itp.).
2. Dopasujcie intuicyjnie francuskie słowa do polskich odpowiedników.
3. Wykonajcie zadanie pokazujące Wasze predyspozycje do nauki języków obcych.
Grupa 3
Unia Europejska od lat prowadzi politykę, której celem jest zachęcanie mieszkańców
Europy do nauki języków obcych. Europejski Fundusz Społeczny przeznacza miliony
euro na rozwój wykształcenia, kompetencji i naukę języków obcych w każdym z krajów
członkowskich. Pewnie każdy z Was chciałby biegle władać językiem angielskim czy
niemieckim. Warto zacząć uczyć się już dziś. Oto Wasze zadania:
1. Przeczytajcie tekst, a następnie wyobraźcie sobie, że pracujecie w biurze
regionalnym EFS i do Waszych zadań należy wysyłanie korespondencji.
Dobierzcie właściwą informację do odpowiedniego adresata.
2. Dopasujcie intuicyjnie angielskie słowa do polskich odpowiedników.
3. Wykonajcie zadanie pokazujące Wasze predyspozycje do nauki języków obcych.
72
Poznajmy się lepiej z EFS
Grupa 4
11
Unia Europejska od lat prowadzi politykę, której celem jest zachęcanie mieszkańców
Europy do nauki języków obcych. Europejski Fundusz Społeczny przeznacza miliony
euro na rozwój wykształcenia, kompetencji i naukę języków obcych w każdym z krajów
członkowskich. Pewnie każdy z Was chciałby biegle władać językiem angielskim czy
niemieckim. Warto zacząć uczyć się już dziś. Oto Wasze zadania:
1. Przeczytajcie tekst i wyjaśnijcie w kilku zdaniach, jak rozumiecie sens maksymy
„Zjednoczeni w różnorodności”.
2. Dopasujcie intuicyjnie niemieckie słowa do polskich odpowiedników.
3. Wykonajcie zadanie pokazujące Wasze predyspozycje do nauki języków obcych.
Materiał pomocniczy nr 12
O2 – zadania dla grup przy stacji O
Tekst i karty pracy dla grupy 1
12
Tekst dla grupy 1
Unia zachęca do nauki języków obcych
Rada Europejska, czyli szefowie państw i rządów, już na szczycie w Barcelonie w 2002 r. wezwała do nauki nawet dwóch języków obcych od najmłodszych lat. Decydenci w Brukseli
chcą byśmy zaczęli się wzajemnie poznawać: prowadząc swobodne rozmowy na zagranicznych wakacjach, wymianę poglądów przy stole biesiadnym, wspólnie oglądając filmy czy
uprawiając sporty. Narzędzie umożliwiające tak pojmowaną integrację nasuwa się automatycznie – język. Unijne organizacje posługują się różnymi metodami i sposobami, mającymi
przekonać do idei wielojęzyczności oraz dialogu międzynarodowego.
Źródło: www.twojaeuropa.pl
Poznajmy się lepiej z EFS
73
Zadanie pierwsze dla grupy 1
12
Wpisz wypowiedzi bohaterów w dymki
74
Poznajmy się lepiej z EFS
Zadanie drugie dla grupy 1
Połącz strzałkami
12
mám nápad
mandat
bydliště
wiewiórka
mandelinka bramborová
plaster
plátek
parasol
veverka
gwiazdozbiór
dočasně
miejsce zamieszkania
parek v rohliku
chwilowy
deštník
mam pomysł
konstelace
hot-dog
pokuta
ubikacja
záchod
miłość
laska
stonka ziemniaczana
Legenda dla nauczyciela:
 mám nápad – mam pomysł
 deštník – parasol
 bydliště – miejsce zamieszkania
 mandelinka bramborová
– stonka ziemniaczana
 plátek – plaster
 veverka – wiewiórka
 dočasně – chwilowy
 parek v rohliku – hot-dog
 konstelacje – gwiazdozbiór
 pokuta – mandat
 záchod – ubikacja
 laska – miłość
Tekst i karty pracy dla grupy 2
Tekst dla grupy 2
12
Unia zachęca do nauki języków obcych
Komisja Europejska i Rada Europy zorganizowały w 2001 roku Europejski Rok Języków. 26
września ogłoszono dorocznym Europejskim Dniem Języków. W 2005 roku w ramach programu „Im więcej znasz języków, tym większym jesteś człowiekiem”, Komisja Europejska
uruchomiła specjalny portal internetowy, poświęcony wszystkim językom urzędowym Unii
Europejskiej www.europa.eu.int/languages. Powołano nawet specjalnego komisarza ds. wielojęzyczności (…). Jednym z jego zadań jest sprawowanie nadzoru nad Centrum Tłumaczeń dla
Organów Unii Europejskiej (The Translation Centre for the Bodies of the European Union), które zajmuje się tłumaczeniem różnej natury aktów prawnych UE na wszystkie języki urzędowe
(jest ich 23). Oczywiście, każdy ma prawo dostępu do tych dokumentów.
Źródło: www.twojaeuropa.pl
Poznajmy się lepiej z EFS
75
Zadanie pierwsze dla grupy 2
TYDZIEŃ JĘZYKÓW OBCYCH W ………………………………………………………………………
12
Lp.
Zadanie (co trzeba wykonać?)
Kto to zrobi?
W jakiej formie?
1
2
3
4
5
Zadanie drugie dla grupy 2
Połącz strzałkami
12
76
rendez-vous
adres
vis-à-vis
ubikacja
menu
spis potraw
parapluie
parasol
toilette
biżuteria
adresse
zasady grzecznościowe
bijou
naprzeciwko
savoir-vivre
spotkanie
concert
święto
délicat
licencja
fête
koncert
licence
delikatny
Poznajmy się lepiej z EFS
Legenda dla nauczyciela:
 rendez-vous – spotkanie
 vis-à-vis – naprzeciwko
 menu – spis potraw
 parapluie – parasol
 toilette – ubikacja
 adresse – adres
 bijou – biżuteria
 savoir-vivre – zasady
grzecznościowe
 concert – koncert
 délicat – delikatny
 fête – święto
 licence – licencja
Tekst i karty pracy dla grupy 3
Tekst dla grupy 3
Unia zachęca do nauki języków obcych
12
Unia Europejska uruchomiła co najmniej kilkanaście programów propagujących i realizujących naukę języków obcych. Pomysły te obejmują takie działania, jak wymiany
i szkolenia dla studentów, nauczycieli, rozmaitych instruktorów oraz całych klas pomiędzy
państwami. Przywołać można na przykład zainicjowane w 2007 roku przedsięwzięcie edukacyjne „Uczenie się przez całe życie”(Lifelong Learning Programme).
Zadaniem programu jest rozszerzanie współpracy europejskiej w dziedzinie edukacji. Jej
różne formy obejmują dzieci, młodzież i dorosłych – od przedszkola po uniwersytet.
 ERASMUS – skierowany jest do szkół wyższych, ich studentów i pracowników.
Umożliwia między innymi wyjazdy studentów za granicę na część studiów
i na praktykę.
 LEONARDO DA VINCI – celem programu jest promowanie mobilności pracowników
na europejskim rynku pracy oraz podnoszenie jakości i innowacyjności kształcenia
i szkolenia zawodowego.
 COMENIUS – adresowany do osób i instytucji zaangażowanych w edukację
od przedszkoli po szkoły średnie. Uczniowie, nauczyciele i całe społeczności szkolne
mają możliwość ściśle współpracować z partnerami z innych krajów uczestniczących
w programie.
 GRUNTVIG – dotyczy ogólnej niezawodowej edukacji osób dorosłych i skierowany
jest do organizacji działających w obszarze szeroko rozumianej edukacji dorosłych,
ich słuchaczy i pracowników.
Źródło: www.twojaeuropa.pl i www.frse.org.pl
Zadanie pierwsze dla grupy 3
Tematyka ulotek
wymiana z Francją 17-letnich uczniów
12
Nazwa programu
Comenius
Adresat
licea, technika
praktyki studenckie w Hiszpanii
nauka języka angielskiego
dla nauczycieli klas I-III
międzynarodowy projekt plastyczny
dla dzieci w wieku 4-6 lat
kurs komputerowy dla sekretarek
z wiejskich szkół podstawowych
telekonferencja z rówieśnikami
z Niemiec dla klas 5
Poznajmy się lepiej z EFS
77
Zadanie drugie dla grupy 3
Połącz strzałkami
12
match
stacja
Legenda dla nauczyciela:
front
akcja
dress
odprężenie
action
tydzień
relax
sznurek
report
sukienka
safe
sprawozdanie
 stadion – stacja
 week – tydzień
 string – sznurek
 stop – zatrzymać
 start – zaczynać
 safe – sejf
 report – sprawozdanie
 relax – odprężenie
 action – akcja
 dress – sukienka
 front – przód
 match – mecz
start
przód
stop
sejf
string
zaczynać
week
mecz
station
zatrzymać
Tekst i karty pracy dla grupy 4
Tekst dla grupy 4
12
Unia zachęca do nauki języków obcych
Widać wyraźnie, że Unia Europejska zgadza się z twierdzeniem libańskiego pisarza, mieszkającego we Francji, przewodniczącego grupy intelektualistów przy Komisji Europejskiej,
Amina Maaloufa: „Nic tak nie pogłębi procesu integracji, jak propagowanie i zrealizowanie pomysłu „przybranego języka własnego” przez każdego obywatela Unii. Oczywiście,
z poszanowaniem wielojęzyczności narodów europejskich, co zawsze będzie wartością
pierwszorzędną”. Ta wypowiedź harmonizuje z maksymą Unii Europejskiej – „Zjednoczeni
w różnorodności” (United in diversity) i w pełni oddaje ideę, którą rozwija na Starym Kontynencie UE.
Źródło: www.twojaeuropa.pl
78
Poznajmy się lepiej z EFS
Zadanie pierwsze dla grupy 4
Zjednoczeni w różnorodności
12
……………………………………………………………………
……………………………………………………………………
……………………………………………………………………
……………………………………………………………………
……………………………………………………………………
……………………………………………………………………
……………………………………………………………………
……………………………………………………………………
……………………………………………………………………
……………………………………………………………………
Zadanie drugie dla grupy 4
Połącz strzałkami
12
Matte
wazon
Legenda dla nauczyciela:
Spule
wentyl
Titel
wydrukować
Wase
ziemniak
Ventil
ciemnowłosy
Veranda
przecier
Akte
mundur
 Matte – mata
 Spule – szpulka
 Titel – tytuł
 Wase – wazon
 Ventil – wentyl
 Veranda – weranda
 Akte – przepis, akt
 drucken – wydrukować
 dunkelhaarige – ciemnowłosy
 Kartoffel – ziemniak
 Mus – przecier
 Uniform – mundur
drucken
tytuł
dunkelhaarige
szpulka
Kartoffel
weranda
Mus
przepis, akt
Uniform
mata
Poznajmy się lepiej z EFS
79
Karta pracy do zadania 3 (rozwiązują wszystkie grupy)
Zadania przygotowano na podstawie materiałów: www.edulandia.pl
12
Zadanie to ma na celu sprawdzenie, czy potraficie samodzielnie zauważyć zasady gramatyczne
obowiązujące w języku obcym. Przeanalizujcie dokładnie słowniczek i formy wyrazów w zdaniach
oraz ich polskie tłumaczenia. Zastanówcie się, jakie reguły gramatyczne występują w tym fikcyjnym
języku:
 tada – dziewczynka
 merider – czytać
 opes – książka
 sala – pokój
 bin – mały.
Tada merida opesen in sala. – Dziewczynka czyta książkę w pokoju.
Tadas meridas opesens in salas. – Dziewczynki czytają książki w pokojach.
Tada meridad opesen in bin sala. – Dziewczynka czytała książkę w małym pokoju.
Wyjaśnijcie zasady gramatyczne
forma występująca w tekście
bezokolicznik
reguła gramatyczna
posiada zakończenie – er
przykład
merider
liczba mnoga rzeczownika
biernik liczby pojedynczej
rzeczownika
opesen
liczba mnoga czasownika
czas przeszły czasownika
dodaje się końcówkę –…. do formy
czasu …………………………………
rodzaj żeński czasownika
związek przymiotnika
z rzeczownikiem
merida
przymiotnik występuje ………………
rzeczownikiem
Zadanie nieobowiązkowe. Jeśli je wykonacie prawidłowo, macie szansę na zdobycie
dodatkowych pieniędzy (3 monety o nominale 1 euro).
Zapoznajcie się z podanymi wyrazami i przetłumaczcie zdanie z języka polskiego na język fikcyjny
(pamiętajcie o zasadach gramatycznych).
 dana – mama
 viser – oglądać
 alt – film
 bat – kryminalny
Mama ogląda film kryminalny –
80
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 13
P1 – zadania dla grup przy stacji P
13
Grupa 1
Na tej stacji dowiesz się, jak powstawała wspólna europejska waluta, jakie środki i dla kogo
ma do zaoferowania Europejski Fundusz Społeczny. A oto Wasze zadania:
1. Przeczytajcie tekst nr 1 i uzupełnijcie luki na planszy.
2. Po zapoznaniu się z materiałem źródłowym nr 2 napiszcie oficjalny list do
dyrektora Centrum Integracji Społecznej w Słupnie z prośbą o umożliwienie
zwiedzenia obiektu, którego działalność rozpoczęła się dzięki pozyskaniu
środków z EFS (pamiętajcie o prawidłowym układzie graficznym listu).
Grupa 2
Na tej stacji dowiesz się, jak powstawała wspólna europejska waluta, jakie środki i dla kogo
ma do zaoferowania Europejski Fundusz Społeczny. A oto Wasze zadania:
1. Przeczytajcie tekst nr 1 i uzupełnijcie luki na planszy.
2. Po przeczytaniu tekstu nr 2 zaprojektujcie rewers polskiej monety euro.
Grupa 3
Na tej stacji dowiesz się, jak powstawała wspólna europejska waluta, jakie środki i dla kogo
ma do zaoferowania Europejski Fundusz Społeczny. A oto Wasze zadania:
1. Przeczytajcie tekst nr 1 i uzupełnijcie luki na planszy.
2. Na podstawie tekstu nr 2 napiszcie kalendarium związane z wprowadzeniem euro.
Grupa 4
Na tej stacji dowiesz się, jak powstawała wspólna europejska waluta, jakie środki i dla kogo
ma do zaoferowania Europejski Fundusz Społeczny. A oto Wasze zadania:
1. Przeczytajcie tekst nr 1 i uzupełnijcie luki na planszy.
2. Na podstawie tekstu nr 2 stwórzcie uczniowski słowniczek wyjaśniający pojęcia:
„euro”, „awers”, „rewers”, „moneta euro”, „banknot euro”, „mennica”, „waluta”
(pamiętajcie o układzie wyrazów w słowniku).
Poznajmy się lepiej z EFS
81
Materiał pomocniczy nr 14
P2 – zadania dla grup przy stacji P
Tekst nr 1 dla grupy 1 i 2
Program Kapitał Ludzki realizowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego oraz środków krajowych (budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego).
14
Na realizację programu Kapitał Ludzki w latach 2007-2013 przewidziano ponad 11,4 mld
euro. Wkład finansowy Europejskiego Funduszu Społecznego to ponad 9,7 mld euro. Pozostałe środki tj. ponad 1,7 mld euro stanowią wkład krajowy, który został oszacowany na
minimalnym poziomie, tj. 15%. (…)
W ramach programu ok. 60% środków zostanie przeznaczonych na realizację wsparcia realizowanego przez regiony, natomiast ok. 40% skierowano na realizację wsparcia sektorowego na szczeblu centralnym.
Podział środków finansowych pomiędzy województwa w ramach komponentu regionalnego został dokonany na podstawie liczby mieszkańców województwa, stopy bezrobocia,
liczby małych i średnich przedsiębiorstw zarejestrowanych w województwie, liczby osób
utrzymujących się z rolnictwa. Dodatkowe wsparcie finansowe otrzymało 5 województw
Polski Wschodniej w celu przyspieszenia procesów rozwojowych i pełniejszego włączenia
tych obszarów w procesy tworzenia wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.
PODZIAŁ ŚRODKÓW W RAMACH PROGRAMU KAPITAŁ LUDZKI NA POSZCZEGÓLNE PRIORYTETY
Priorytet
Wkład UE (EUR)
Wkład krajowy (EUR)
Ogółem (EUR)
I. Zatrudnienie i integracja społeczna
430 260 954
75 928 404
506 189 358
II. Rozwój zasobów ludzkich
i potencjału adaptacyjnego
przedsiębiorstw oraz poprawa stanu
zdrowia osób pracujących
661 310 120
116 701 786
778 011 906
III. Wysoka jakość systemu oświaty
855 300 828
150 935 440
1 006 236 268
IV. Szkolnictwo wyższe i nauka
816 311 813
144 055 026
960 366 839
V. Dobre rządzenie
519 225 980
91 628 114
610 854 094
VI. Rynek pracy otwarty
dla wszystkich
1 918 389 821
338 539 380
2 256 929 201
VII. Promocja integracji społecznej
1 319 970 145
232 935 908
1 552 906 053
VIII. Regionalne kadry gospodarki
1 350 207 670
238 271 942
1 588 479 612
IX. Rozwój wykształcenia
i kompetencji w regionach
1 447 911 629
255 513 817
1 703 425 446
X. Pomoc techniczna
388 287 040
68 521 242
456 808 282
Źródło: www.efs.gov.pl
82
Poznajmy się lepiej z EFS
Tekst nr 1 dla grupy 3 i 4
14
Program Kapitał Ludzki realizowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego oraz środków krajowych (budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego).
Na realizację programu Kapitał Ludzki w latach 2007-2013 przewidziano ponad 11,4 mld
euro. Wkład finansowy Europejskiego Funduszu Społecznego to ponad 9,7 mld euro. Pozostałe środki tj. ponad 1,7 mld euro stanowią wkład krajowy, który został oszacowany na
minimalnym poziomie, tj. 15%. (…)
W ramach programu ok. 60% środków zostanie przeznaczonych na realizację wsparcia realizowanego przez regiony, natomiast ok. 40% skierowano na realizację wsparcia sektorowego na szczeblu centralnym.
Podział środków finansowych pomiędzy województwa w ramach komponentu regionalnego został dokonany na podstawie liczby mieszkańców województwa, stopy bezrobocia,
liczby małych i średnich przedsiębiorstw zarejestrowanych w województwie, liczby osób
utrzymujących się z rolnictwa. Dodatkowe wsparcie finansowe otrzymało 5 województw
Polski Wschodniej w celu przyspieszenia procesów rozwojowych i pełniejszego włączenia
tych obszarów w procesy tworzenia wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.
WYSOKOŚĆ ŚRODKÓW PRZEZNACZONYCH NA FINANSOWANIE KOMPONENTU REGIONALNEGO
W PODZIALE NA WOJEWÓDZTWA
Województwo
Priorytet VI
Priorytet VII
Priorytet VIII
Priorytet IX
Ogółem
Dolnośląskie
154 250 306,87
106 133 694,90
108 564 977,36
116 420 974,87
485 369 954,00
Kujawsko-Pomorskie
127 265 283,64
87 566 339,79
89 572 286,22
96 053 931,35
400 457 841,00
Lubelskie
162 699 366,72
111 947 167,55
114 511 623,50
122 797 933,23
511 956 091,00
Lubuskie
56 833 041,07
39 104 626,52
400 00 424,91
42 894 942,51
178 833 035,00
Łódzkie
160 203 271,29
110 229 700,42
112 754 813,09
120 913 996,20
504 101 781,00
Małopolskie
187 691 910,69
129 143 574,40
132 101 961,08
141 661 145,83
590 598 592,00
Mazowieckie
288 268 283,59
198 346 302,69
202 889 967,07
217 571 525,65
907 076 079,00
Opolskie
55 403 840,67
38 121 248,77
38 994 520,20
41 816 248,36
174 335 858,00
Podkarpackie
137 388 741,10
94 531 900,95
96 697 412,60
103 694 647,35
432 312 702,00
Podlaskie
82 755 794,20
56 941 074,48
58 245 465,48
62 460 233,84
260 402 568,00
Pomorskie
119 334 625,25
82 109 559,22
83 990 503,17
90 068 238,36
375 502 926,00
Śląskie
234 555 741,11
161 085 822,13
165 085 822,13
177 031 790,69
738 062 125,00
Świętokrzyskie
100 898 456,29
69 424 341,47
71 014 695,82
76 153 473,42
317 490 967,00
Warmińsko-Mazurskie
99 405 388,37
68 397 018,94
69 963 839,66
75 026 575,02
605 931 485,00
Wielkopolskie
192 564 695,73
132 496 350,11
135 531 541,27
145 338 897,89
605 931 485,00
Zachodniopomorskie
97 410 454,41
67 024 381,72
68 559 758,44
73 520 891,43
306 515 486,00
POLSKA
2 256 929 201,00
1 552 906 053,00
1 588 479 612,00
1 703 425 446,00
7 101 740 312,00
Źródło: www.efs.gov.pl
Poznajmy się lepiej z EFS
83
Tekst nr 2 dla grupy 1
14
Centrum Integracji Społecznej w Słupnie powstało w dniu 1 lutego 2006 r. w ramach projektu „Przeciw wykluczeniu – Centrum Integracji Społecznej w Słupnie” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, funduszy własnych Gminy Słupno
i Mazowieckiego Urzędu Marszałkowskiego. Siedzibą Centrum są pomieszczenia budynku
będącego własnością Gminy Słupno, położonego w Słupnie przy ul. Warszawskiej 26A. Obszarem działania Centrum jest Gmina Słupno.
Centrum Integracji Społecznej jest gospodarstwem pomocniczym Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Słupnie, którego celem jest przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu i marginalizacji osób. Osoby te ze względu na swoją życiową sytuację nie są w stanie
zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych i znajdują się w sytuacji powodującej
ubóstwo oraz ograniczają ich udział w życiu zawodowym, społecznym i rodzinnym.
CIS realizuje reintegrację zawodową i społeczną, świadcząc następujące usługi:
1. kształcenie umiejętności pozwalających na pełnienie ról społecznych i osiąganie
pozycji społecznych
2. nabywanie umiejętności zawodowych i przyuczenie do zawodu, przekwalifikowanie
lub podwyższanie kwalifikacji zawodowych
3. naukę planowania życia i zaspokajania potrzeb własnym staraniem
4. uczenie umiejętności racjonalnego gospodarowania posiadanymi środkami pieniężnymi.
(…)
Wnioskodawcą projektu „Przeciw wykluczeniu – Centrum integracji Społecznej w Słupnie”
jest Gmina Słupno, realizatorem Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Słupnie. (…) Całkowity koszt projektu – 1 196 249, 00 zł.
Źródło: www.cis.slupno.eu
Tekst nr 2 dla grupy 2, 3 i 4
Wprowadzenie euro
Nazwa euro została wybrana na posiedzeniu Rady Europy w Madrycie w 1995 r. w ramach
przygotowań do wprowadzenia wspólnej waluty. 1 stycznia 1999 r. decyzję o przyjęciu
jednolitej waluty podejmuje 11 państw członkowskich: Austria, Belgia, Finlandia, Francja,
Hiszpania, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Niemcy, Portugalia i Włochy. Obecnie do strefy
euro należy 17 państw: Cypr (od 2008 r.), Estonia (od 2011 r.), Grecja (od 2001 r.), Malta (od
2008 r.), Słowacja (od 2009 r.) i Słowenia (od 2007 r.). Oficjalnie monety i banknoty zostały
jednak wprowadzone do obiegu dopiero 1 stycznia 2002 r.
Źródło: www.ec.europa.eu
84
Poznajmy się lepiej z EFS
Karty pracy dla grupy 1
Zadanie 1
W miejsce znaków zapytania wpiszcie odpowiednie wartości liczbowe
PODZIAŁ ŚRODKÓW W RAMACH PROGRAMU KAPITAŁ LUDZKI NA POSZCZEGÓLNE PRIORYTETY
14
Priorytet
Wkład UE (EUR)
Wkład krajowy (EUR)
Ogółem (EUR)
I. Zatrudnienie i integracja społeczna
430 260 954
75 928 404
506 189 358
II. Rozwój zasobów ludzkich
i potencjału adaptacyjnego
przedsiębiorstw oraz poprawa stanu
zdrowia osób pracujących
661 310 120
116 701 786
?
III. Wysoka jakość systemu oświaty
855 300 828
150 935 440
1 006 236 268
IV. Szkolnictwo wyższe i nauka
?
144 055 026
960 366 839
V. Dobre rządzenie
519 225 980
91 628 114
610 854 094
VI. Rynek pracy otwarty
dla wszystkich
1 918 389 821
338 539 380
2 256 929 201
VII. Promocja integracji społecznej
1 319 970 145
232 935 908
1 552 906 053
VIII. Regionalne kadry gospodarki
1 350 207 670
238 271 942
1 588 479 612
IX. Rozwój wykształcenia
i kompetencji w regionach
1 447 911 629
?
1 703 425 446
X. Pomoc techniczna
388 287 040
68 521 242
456 808 282
(powiększyć lub odrysować na formacie A4)
14
WZÓR PAPIERU LISTOWEGO
Zadanie 2
Poznajmy się lepiej z EFS
85
Karty pracy dla grupy 2
Zadanie 1
W miejsce znaków zapytania wpiszcie odpowiednie wartości liczbowe
PODZIAŁ ŚRODKÓW W RAMACH PROGRAMU KAPITAŁ LUDZKI NA POSZCZEGÓLNE PRIORYTETY
14
Priorytet
Wkład UE (EUR)
Wkład krajowy (EUR)
Ogółem (EUR)
I. Zatrudnienie i integracja społeczna
430 260 954
?
506 189 358
II. Rozwój zasobów ludzkich
i potencjału adaptacyjnego
przedsiębiorstw oraz poprawa stanu
zdrowia osób pracujących
661 310 120
116 701 786
778 011 906
III. Wysoka jakość systemu oświaty
855 300 828
150 935 440
1 006 236 268
IV. Szkolnictwo wyższe i nauka
816 311 813
144 055 026
960 366 839
V. Dobre rządzenie
?
91 628 114
610 854 094
VI. Rynek pracy otwarty
dla wszystkich
1 918 389 821
338 539 380
2 256 929 201
VII. Promocja integracji społecznej
1 319 970 145
232 935 908
1 552 906 053
VIII. Regionalne kadry gospodarki
1 350 207 670
238 271 942
1 588 479 612
IX. Rozwój wykształcenia
i kompetencji w regionach
1 447 911 629
255 513 817
1 703 425 446
X. Pomoc techniczna
388 287 040
68 521 242
?
Zadanie 2
Projekt rewersu polskiej monety euro
(należy odpowiednio powiększyć)
14
86
Poznajmy się lepiej z EFS
Karty pracy dla grupy 3
Zadanie 1
14
OBSZARY
FINANSOWANE
Z EFS
WOJEWÓDZTWA,
KTÓRE
OTRZYMAŁY
NAJWIĘCEJ
Z EFS
Poznajmy się lepiej z EFS
87
Zadanie 2
Kalendarium wprowadzenia euro
Data
Wydarzenie
14
Karty pracy dla grupy 4
Zadanie 1
Liczba mieszkańców województwa łódzkiego wynosi w przybliżeniu 2 534 000 osób.
Obliczcie, ile pieniędzy z EFS w przeliczeniu na jednego mieszkańca przypada w tym
województwie? Możecie podać wartość w przybliżeniu.
14
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
Zadanie 2
Eurosłowniczek uczniowski
Pojęcie
14
88
Poznajmy się lepiej z EFS
Wyjaśnienie
Materiał pomocniczy nr 15
A1 – zadania dla grup przy stacji A
Grupa 1
15
Europejski Fundusz Społeczny wspiera rozwój zawodowy, pomaga zdobyć nowe
umiejętności i kwalifikacje zawodowe. Każdy z Was ma pewnie swój wymarzony zawód.
Czy wiecie, jakie umiejętności trzeba posiadać, aby w nim pracować? Oto Wasze zadania:
1. Przeczytajcie ogłoszenia i odpowiedzcie na pytania:
 Kto jest poszukiwany przez pracodawców?
 Jakie musi posiadać umiejętności?
 Co oferuje pracodawca?
Uzupełnijcie tabelę.
2. W ostatnich latach powstało bardzo wiele nowych zawodów. Przeczytajcie
charakterystykę zawodu merchandiser, a następnie uzupełnijcie informacje
na planszy.
Grupa 2
Europejski Fundusz Społeczny wspiera rozwój zawodowy, pomaga zdobyć nowe
umiejętności i kwalifikacje zawodowe. Każdy z Was ma pewnie swój wymarzony zawód.
Czy wiecie, jakie umiejętności trzeba posiadać, aby w nim pracować? Oto Wasze zadania:
1. Każdy zawód wymaga nie tylko odpowiednich umiejętności, ale również właściwych
predyspozycji. Co powinno cechować lekarza, aktora, elektryka i nauczyciela?
Uzupełnijcie tabelę podanymi wyrazami.
2. W ostatnich latach powstało bardzo wiele nowych zawodów. Przeczytajcie
charakterystykę zawodu product manager, a następnie uzupełnijcie informacje
na planszy.
Grupa 3
Europejski Fundusz Społeczny wspiera rozwój zawodowy, pomaga zdobyć nowe
umiejętności i kwalifikacje zawodowe. Każdy z Was ma pewnie swój wymarzony zawód.
Czy wiecie, jakie umiejętności trzeba posiadać, aby w nim pracować? Oto Wasze zadania:
1. Wyobraźcie sobie, że w przyszłości będziecie ubiegać się o pracę na stanowisku
asystenta/asystentki szefa w dużej firmie komputerowej. Jak powinno wyglądać Wasze
CV, żebyście zostali zatrudnieni? Wypełnijcie formularz CV Janka/ki Kowalskiego/j.
2. W ostatnich latach powstało bardzo wiele nowych zawodów. Przeczytajcie
charakterystykę zawodu screen designer, a następnie uzupełnijcie informacje
na planszy.
Poznajmy się lepiej z EFS
89
Grupa 4
15
Europejski Fundusz Społeczny wspiera rozwój zawodowy, pomaga zdobyć nowe
umiejętności i kwalifikacje zawodowe. Każdy z Was ma pewnie swój wymarzony zawód.
Czy wiecie, jakie umiejętności trzeba posiadać, aby w nim pracować? Oto Wasze zadania:
1. Przeczytajcie fragmenty z pamiętników czterech różnych osób i spróbujcie odgadnąć,
jaki jest ich zawód.
2. W ostatnich latach powstało bardzo wiele nowych zawodów. Przeczytajcie
charakterystykę zawodu coolhunter, a następnie uzupełnijcie informacje na planszy.
Materiał pomocniczy nr 16
A2 – zadania dla grup przy stacji A
Karta pracy i tekst dla grupy 1
16
Stanowisko
90
Poznajmy się lepiej z EFS
Wymagania
Warunki pracy
Firma z branży logistycznej poszukuje
Kierowco!
16
Jeśli posiadasz prawo jazdy kategorii C i E,
kwalifikacje uprawniające do przewozu
towarów oraz znasz język angielski w stopniu
komunikatywnym, przyjdź do nas.
Zaproponujemy ci umowę o pracę, atrakcyjne
warunki wynagrodzenia oraz profesjonalne
szkolenia w ramach pracy.
Kontakt: [email protected]
kierownika magazynu
Wymagania:
 min. 3 lata doświadczenia w branży
 znajomość języka niemieckiego
 znajomość pakietu Office
 umiejętność pracy w zespole.
Oferujemy:
 ciekawą i samodzielną pracę
 atrakcyjne zarobki
 miłą atmosferę pracy.
CV prosimy przysyłać na adres:
[email protected]
Firma z branży reklamowej poszukuje
osoby do pracy
w sekretariacie
Oczekujemy:
 bardzo dobrej znajomości języka
Szkoła Języków Obcych POLIGLOTA
zatrudni
lektora języka
portugalskiego
francuskiego
 umiejętności obsługi komputera
w środowisku Windows
 komunikatywności i samodzielności
 wysokiej kultury osobistej.
Poszukujemy osób kreatywnych, biegle
władających językiem portugalskim oraz
posiadających doświadczenie
w nauczaniu dorosłych. Gwarantujemy
rozwój zawodowy i pracę w nowocześnie
wyposażonych pracowniach językowych.
Zarobki do uzgodnienia.
Zatrudniona osoba może liczyć na ciekawą
pracę, wysokie zarobki oraz motywacyjny
system premiowania.
Czekamy na Wasze CV: [email protected]
CV: [email protected]
Tekst do zadania 2
Merchandiser to osoba, której głównym zadaniem jest atrakcyjne ułożenie produktów na
wystawach sklepowych. Oferty tego typu pracy najczęściej znaleźć można w centrach handlowych, supermarketach, a także w mniejszych sklepach, jeśli ich właścicielom zależy na
ciekawym wyeksponowaniu oferowanego przez nich towaru. Chętni do wykonywania tego
zawodu muszą mieć co najmniej średnie wykształcenie, wykazywać się kreatywnością i posiadać umiejętność myślenia przestrzennego.
Źródło: www.praca.pl
Poznajmy się lepiej z EFS
91
Karta pracy i tekst dla grupy 2
LEKARZ
AKTOR
ELEKTRYK
NAUCZYCIEL
16
kreatywny
posiadający
dobrą intuicję
łatwo
nawiązujący
kontakty
komunikatywny
samodzielny
niezawodny
miły
służący pomocą
potrafiący
zawierać
kompromisy
uzdolniony
artystycznie
odpowiedzialny
z poczuciem
humoru
wytrzymały
cierpliwy
otwarty
na nowości
tolerancyjny
rzetelny
wrażliwy
dokładny
potrafiący
podejmować
decyzje
Tekst do zadania 2
Product manager to osoba, która zbiera informacje o klientach i ich potrzebach, szuka
pomysłów na nowe produkty, opracowuje informacje o trendach na rynku (co się podoba
konsumentom, co najlepiej się sprzedaje), wprowadza nowe produktów oraz udoskonala już istniejące, przygotowuje plan sprzedaży oraz ponosi odpowiedzialność za sukcesy
i porażki swoich produktów. Osoba na tym stanowisku musi być otwarta na ludzi, posiadać
wykształcenie marketingowe, gruntowną znajomość obsługi komputera oraz doświadczenie biznesowe. Product manager pracuje w biurze w branżach: finanse, bankowość, marketing, reklama.
Źródło: www.praca.pl
92
Poznajmy się lepiej z EFS
Karta pracy i tekst dla grupy 3
CURRICULUM VITAE
Imię i nazwisko:
16
Jan Kowalski/Janina Kowalska
Wykształcenie:
Doświadczenie
zawodowe:
Umiejętności:
Tekst do zadania 2
Screen designer wykonuje projekty programów i gier komputerowych. Osoba zainteresowana tego typu pracą musi posiadać wyższe wykształcenie techniczne na kierunku informatyka
lub podobnym, być osobą niezwykle kreatywną, posiadającą zmysł estetyczny i znać język
programowania aplikacji komputerowych. Możliwości zatrudnienia dla osób wykwalifikowanych w tym zakresie stwarzają firmy projektujące programy komputerowe.
Źródło: www.praca.pl
Karta pracy i tekst dla grupy 4
16
Tekst nr 1
Tekst nr 2
Tekst nr 4
Tekst nr 3
To był bardzo ciężki dzień. Najpierw musiałam
zająć się małym chłopcem, który poparzył się
gorącym mlekiem. Malec bardzo płakał, ale na
szczęście obrażenia nie były takie groźne. Potem
przez kilka godzin robiłam zastrzyki, zmieniałam
opatrunki, mierzyłam ciśnienie…
Wreszcie w domu. Dzisiejszy koncert był bardzo
długi i bardzo udany. Były owacje na stojąco.
Dobrze, że mogę wreszcie odpocząć, ja i moje
skrzypce…
Lp.
Zawód
Naprawdę nie rozumiem, dlaczego ludzie tak się
śpieszą. Dzisiaj byłem wzywany do trzech wypadków. Na szczęście nikomu się nic nie stało. Ale
dla piratów drogowych nie mam taryfy ulgowej,
muszą ponieść karę.
Jak te dzieciaki bałaganią! Wszędzie leżą papierki po cukierkach, ławki w klasie ubrudzone farbami, a w szatni pełno błota. Mam naprawdę dużo
pracy. Ale kocham te moje urwisy 
Lp.
Tekst nr 1
Tekst nr 3
Tekst nr 2
Tekst nr 4
Zawód
Poznajmy się lepiej z EFS
93
Tekst do zadania 2
Coolhunter zbiera opinie klientów o konkretnym produkcie. Choć pracuje na zlecenie firmy
produkującej dany produkt, to jego miejscem pracy jest otoczenie, w których normalnie
przebywa. Przed osobami zainteresowanymi taką pracą nie stawia się konkretnych wymagań, wystarczy jedynie zapał i terminowe składania raportów. Dlatego może nim zostać każdy, kto przebywa w środowisku, do którego kierowany jest dany produkt, często sam będąc
jego konsumentem. Z usług coolhunterów korzystają producenci żywności, napojów, alkoholu i papierosów, którzy chcą wiedzieć, jak przyjmowane są one przez klientów w pubach,
klubach czy kawiarniach.
16
Źródło: www.praca.pl
Plansza do zadania 2 (wypełniają wszystkie grupy)
Nazwa zawodu
Co robi?
Jakie są wymagania?
Gdzie pracuje?
merchandiser
product manager
16
screen designer
coolhunter
Materiał pomocniczy nr 17
Przykładowe pytania do konkursu „Euromotywy”
17
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
94
Kto jest kompozytorem hymnu UE?
Jak wygląda flaga UE?
Wymień kraje UE sąsiadujące z Polską?
Podaj tytuł hymnu UE.
Kiedy obchodzimy dzień UE?
Kiedy Polska wstąpiła do UE?
Co oznacza skrót EFS?
Wymień państwa organizujące Euro 2012.
Kraj słynący z produkcji czekolady Milka.
Kraj słynący z tańca zorba.
Kraj słynący z corridy.
Kraj słynący z papryki i gulaszu.
Podaj stolicę Francji.
Podaj stolicę Włoch.
Podaj stolicę Hiszpanii.
Kiedy powstała UE?
Poznajmy się lepiej z EFS
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
Kto to jest beneficjent?
Rozszyfruj skrót EWG.
Jakie miasto jest stolicą Wielkopolski?
Jakie miasto jest stolicą województwa
dolnośląskiego?
Co oznacza słowo awers?
Co oznacza słowo rewers?
Wymień 2 państwa UE z walutą euro.
Wymień 2 państwa UE bez waluty euro.
Komu pomaga EFS? Wymień 2 grupy społeczne.
Kto jest autorem „Lokomotywy”?
Z jakiego kraju pochodził Ludwig van Beethoven?
Jakie jest oznaczenie monety euro?
Wymień 2 państwa, które jako pierwsze
wprowadziły walutę euro.
Jakie są nominały banknotów euro?
Materiał pomocniczy nr 18
WIERSZ „EUROMOTYWA”
(na podstawie wiersza Juliana Tuwima „Lokomotywa”)
18
Stoi w Brukseli euromotywa,
Fura pieniędzy wraz z nią przybywa.
Stoi i sapie, dmucha i dyszy,
Pełno społecznych wiezie funduszy.
Już ledwo sapie, już ledwo zipie,
A jeszcze Unia euro w nią sypie.
Wagony do niej podoczepiali,
Wielkie i ciężkie, z żelaza, stali.
W pierwszym wagonie są bezrobotni,
Chętni do pracy, a nie do kłótni.
Mimo że mieli dość długą przerwę,
To w nowej firmie pokażą werwę.
W drugim wagonie dzielne kobiety,
Które cechują same zalety.
I każdy chce mieć je w swoim biurze,
Bo posiadają umiejętności duże.
W trzecim siedzą osoby pięćdziesiąt plus,
Praca przed emeryturą to dla nich mus.
Są punktualne, doświadczone i pracowite,
Taki pracownik, to dobro niespożyte.
W czwartym na wózkach panie, panowie,
Osoby niepełnosprawne ze słabym zdrowiem.
Choć mają do pokonania różne bariery,
Wystarczy pomóc, by zrobili kariery.
W piątym wagonie są ludzie młodzi,
Entuzjazm i radość tutaj dowodzi.
Aktywni, mądrzy i wykształceni,
Na rynku pracy takich się ceni.
W szóstym zasiedli byli więźniowie,
Boją się tego, co świat im powie.
Chcą być uczciwi, pracować, zarobić,
Stracone lata szybko nadrobić.
A tych wagonów jest ze czterdzieści,
Sam nie wiem, kto się w nich jeszcze mieści.
Nagle – dźwięk!
Nagle – brzęk!
Para – buch!
Forsa w ruch!
Najpierw powoli, ale ochoczo,
Ruszyła maszyna po krajach z pomocą,
Otwiera swe kasy i sypie pieniądze,
Potrzebne, brzęczące, pięknie błyszczące.
A komu? A komu? A komu je da?
Każdemu, kto w głowie swej olej ma.
I chce się uczyć, rozwijać, pracować
I lepszą przyszłość dla siebie budować.
Poznajmy się lepiej z EFS
95
Cykl 2 zajęć
Scenariusz pokazuje, w jaki sposób można wykorzystać materiały promocyjne Unii Europejskiej
i Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) w pracy z uczniami szkoły podstawowej. Zadania
oparte są na broszurkach, ale pozyskana wiedza, w połączeniu z przekazem nauczyciela, jest
wystarczająca, aby zaciekawić nią uczniów. Znalezienie przykładów projektów to także okazja dla
nauczycieli do poszerzenia znajomości tematyki z zakresu EFS.
3.2.3
Scenariusz nr 3
Małgorzata Słomińska
Kapitalne pomysły
Przedmiot
język polski
Poziom
II etap kształcenia: klasa IV szkoły podstawowej
Podstawa programowa
Treści nauczania – wymagania szczegółowe. Uczeń:
 sprawnie czyta teksty (głośno i cicho)
 czytając przekazuje intencję tekstu, właściwie akcentuje wyrazy, wprowadza pauzę
i stosuje odpowiednią intonację
 określa temat i główną myśl tekstu oraz odróżnia zawarte w nim informacje ważne
od drugorzędnych
 tworzy spójne teksty na tematy poruszane na zajęciach, związane z otaczającą
rzeczywistością i poznanymi tekstami kultury
 formułuje pytania do tekstu
 uczestniczy w rozmowie (słucha z uwagą wypowiedzi innych, wypowiada się na temat,
prezentuje i uzasadnia własne zdanie)
 pisze poprawnie pod względem ortograficznym
96
Poznajmy się lepiej z EFS
 poprawnie używa znaków interpunkcyjnych: kropki, przecinka, znaku zapytania,
cudzysłowu, dwukropka, nawiasu, wykrzyknika.
Cele
Po zajęciach uczeń powinien umieć:
 słuchać i wypowiadać się na temat
 odnajdywać i wskazywać ważne informacje w tekstach
 czytać publikacje wyraziście i z właściwą intonacją
 poprawnie redagować definicję pod względem ortograficznym i interpunkcyjnym.
Metody i techniki
 analiza tekstu
 burza mózgów
2x
Czas
 2 godziny lekcyjne
Przydatna literatura i strony internetowe
 „ABC Unii Europejskiej: opracowania wydawane przez Przedstawicielstwo Komisji
Europejskiej w Polsce w latach 1999-2004”, Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce,
Warszawa 2004
 „Europejski Fundusz Społeczny w Polsce”, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2010
 „Przygody Pana Kapitalnego, czyli o tym jak EFS pomaga spełnić marzenia”
Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2010
 Tkaczyński J.W., Willa R., Świstak M.: „Leksykon funduszy Unii Europejskiej”,
Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
 www.efs.gov.pl
Wykaz materiałów pomocniczych
 materiał pomocniczy nr 1 – tekst o EFS
 materiał pomocniczy nr 2 – „Prawda czy fałsz”
 materiał pomocniczy nr 3 – „Przygody Pana Kapitalnego, czyli o tym jak EFS
pomaga spełnić marzenia”
Poznajmy się lepiej z EFS
97
Przebieg zajęć
1. Nauczyciel informuje uczniów o temacie zajęć, pyta, co wiedzą na temat Unii Europejskiej.
2. Rozdaje dzieciom tekst (materiał pomocniczy nr 1), który głośno czyta. Wyjaśnia wyrażenia niezrozumiałe, takie jak: „wykluczenie”, „marginalizacji społeczna”, „dyskryminacja”.
3. Prosi uczniów, aby w parach, na podstawie otrzymanego tekstu, określili zdania jako „prawda”
lub „fałsz” (materiał pomocniczy nr 2). Po wykonaniu zadania jedna z par odczytuje wyniki na forum
klasy. Nauczyciel koryguje prawidłowość odpowiedzi.
4. Uzupełnieniem tematu o EFS jest prezentacja kilku projektów regionalnych, z którymi uczniowie
mogli się zetknąć, np. w szkole albo poprzez udział w działaniach projektowych członków rodziny.
5. Nauczyciel rozdaje publikację „Przygody Pana Kapitalnego, czyli o tym jak EFS pomaga spełniać marzenia”. Prosi uczniów o przeczytanie broszury i wykonanie zadań (materiał pomocniczy nr 3).
6. Na podstawie tekstów analizowanych na lekcji nauczyciel prosi uczniów o odpowiedź na pytanie:
Po co utworzono EFS? Dzieli klasę na 4-5-osobowe zespoły, których zadaniem jest zredagowanie definicji EFS. Po odczytaniu pracy każdej z grup powstaje jedno wspólne hasło.
7. Podsumowując lekcje, nauczyciel prosi o podanie własnych pomysłów na wykorzystanie środków
z EFS.
Materiał pomocniczy nr 1
Europejski Fundusz Społeczny (EFS) jest najstarszym funduszem strukturalnym Unii Europejskiej (UE). Został ustanowiony na bazie traktatów rzymskich w 1957 roku, kiedy to
powołano do życia Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG). Po raz pierwszy fundusz
uruchomiono w roku 1960. Od tamtej pory z jego środków wspierane są różnorodne programy mające na celu rozwiązywanie problemów społecznych, takich jak: bezrobocie, wykluczenie i marginalizacja społeczna, dyskryminacja i nierówności na rynku pracy. Środki
z Europejskiego Funduszu Społecznego są również przeznaczane na wzrost zatrudnienia
na obszarze Unii i pomoc zagrożonym sektorom gospodarki w państwach członkowskich.
1
definicja przygotowana na podstawie „ABC Unii Europejskiej: opracowania wydawane
przez Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce w latach 1999-2004”, rozdz. 6, str. 1.
98
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 2
Prawda czy fałsz?
2
Prawda
Fałsz
EFS to skrót od Europejski Fundusz Stały.
EFS jest nowym funduszem strukturalnym UE.
Pierwszy raz wykorzystano go w 1960 r.
EFS finansuje działania związane z problemami i potrzebami społeczeństwa.
Materiał pomocniczy nr 3
Przygody Pana Kapitalnego, czyli o tym jak EFS pomaga spełnić marzenia
3
Okładka — tył
Okładka — przód
Poznajmy się lepiej z EFS
99
3
strona 1
wakat
strona 2
100
Poznajmy się lepiej z EFS
strona 3
3
strona 4
strona 5
strona 6
strona 7
Poznajmy się lepiej z EFS
101
3
strona 8
strona 9
narysuj swojego Pana Kapitalnego
strona 10
102
Poznajmy się lepiej z EFS
strona 11
3
strona 12
strona 13
narysuj swoj Pani Kapitaln
strona 14
strona 15
Poznajmy się lepiej z EFS
103
3
104
strona 16
strona 17
strona 18
strona 19
Poznajmy się lepiej z EFS
3
strona 20
wakat
Skseruj, powycinaj,
pozaginaj wzdłuż
pionowej linii
i sklej książeczkę!
Poznajmy się lepiej z EFS
105
com/Goldfaery
fot. © iStockphoto.
3.3
Gimnazjum
Cykl 2 zajęć
Scenariusz lekcji obejmuje wiedzę o integracji europejskiej (przedmiot wiedza o społeczeństwie),
która przekazywana jest podczas ćwiczeń kształtujących kompetencje matematyczne.
Atrakcyjna forma zadań ma zachęcić uczniów do pracy, zmotywować do nauki i umożliwić
odniesienie sukcesu.
3.3.1
Scenariusz nr 1
Grażyna Modrzewska
Europejski Fundusz Społeczny na lekcji matematyki,
czyli finanse EFS bez tajemnic
Przedmiot
matematyka
Poziom
III etap kształcenia – gimnazjum
Podstawa programowa
Treści nauczania – wymagania szczegółowe. Uczeń:
 oblicza procent danej liczby i stosuje obliczenia procentowe do rozwiązywania
problemów w kontekście praktycznym
 interpretuje dane przedstawione za pomocą tabel, diagramów słupkowych,
kołowych lub wykresów
 oblicza wartości nieskomplikowanych wyrażeń arytmetycznych zawierających
liczby wymierne (dodatnie i niedodatnie).
108
Poznajmy się lepiej z EFS
Cele
Po zajęciach uczeń powinien:
 wiedzieć, jakie korzyści odnosi Polska, należąc do UE
 umiejętniej wykonać obliczenia (procentowe oraz na liczbach wymiernych)
w oparciu o dane związane z EFS
 sprawniej odczytywać i wykorzystywać dane liczbowe przedstawione w postaci wykresów
 dostrzegać zmiany, jakie zaszły w jego najbliższym otoczeniu dzięki dofinansowaniu
z funduszy UE.
Metody i techniki
 rozmowa, minidyskusja
 praca w grupach
 działania praktyczne
 metoda ćwiczeniowa
2x
Czas
 2 godziny lekcyjne
Przydatne strony internetowe
 www.ec.europa.eu
Oliwia Hajłasz, praca konkursowa w kategorii „Dzieci”
 www.efs.gov.pl
 www.biznesklaster.pl
 www.portalwiedzy.onet.pl
Wykaz materiałów pomocniczych
 materiał pomocniczy nr 1 – znaczki do losowania przydziału do unii klasowych
 materiał pomocniczy nr 2 – nazwy grup do ustawienia na stolikach
 materiał pomocniczy nr 3 – zadanie matematyczne nr 1
 materiał pomocniczy nr 4 – znaczki (punkty) za pracę dla grup
 materiał pomocniczy nr 5 – co to jest EFS?
 materiał pomocniczy nr 6 – zadanie matematyczne nr 2
 materiał pomocniczy nr 7 – zadanie matematyczne nr 3
 materiał pomocniczy nr 8 – wykres słupkowy do odczytania danych
 materiał pomocniczy nr 9 – quiz „Prawda czy fałsz”
 materiał pomocniczy nr 10 – zadanie matematyczne nr 4
 materiał pomocniczy nr 11 – praca domowa dla uczniów
Poznajmy się lepiej z EFS
109
Przebieg zajęć
Pierwsza godzina lekcyjna
1. Nauczyciel przypomina uczniom informacje związane z pierwszą polską prezydencją w Radzie Unii
Europejskiej, która trwała od 1 lipca do 31 grudnia 2011 r. Zwraca uwagę, że w skład UE wchodzi obecnie 28 państw, które ściśle ze sobą współpracują, aby odnieść wspólne korzyści. Biorąc przykład z Unii,
proponuje utworzenie na zajęciach matematyki kilku unii klasowych. Uczniowie losują karteczki, które
określą przynależność do jednej z nich (materiał pomocniczy nr 1) i zajmują miejsce przy stolikach
z ustawionymi nazwami unii (materiał pomocniczy nr 2). Nauczyciel pyta uczniów, jaki jest związek
powołanych na lekcji unii z problematyką, którą zajmuje się EFS. Uniom, które wskażą, że są to cele
priorytetowe, w których EFS stara się wyrównywać poziom życia, szanse obywateli we wszystkich państwach członkowskich i dofinansowywać działania w tych obszarach, przyznawane są punkty. Warto
pozwolić na swobodne wypowiedzi uczniów w formie kilkuminutowej minidyskusji. Nauczyciel dopowiada/uzupełnia wiadomości.
2. Następnie prosi każdą unię o wykonanie zadania (materiał pomocniczy nr 3), którego rozwiązaniem
jest hasło „Europejski Fundusz Społeczny”. Uczniowie mają powiedzieć, z czym im się kojarzy EFS. Grupy,
które wskażą związek z konkretnymi działaniami (jeżeli w szkole był realizowany projekt współfinansowany z EFS, mogą wskazać pomoc, jaką otrzymała szkoła, np. dofinansowanie zajęć pozalekcyjnych, zakupu
sprzętu itp.), otrzymują po punkcie (materiał pomocniczy nr 4). Jednocześnie wyjaśnia zasady zabawy –
unia, która na dzisiejszej lekcji pozyska najwięcej punktów, otrzyma „dofinansowanie” w postaci szóstek.
3. Nauczyciel tłumaczy uczniom, czym jest EFS (materiał pomocniczy nr 5). Pyta uczniów, czy wiedzą,
w jaki sposób jest on realizowany, np.: organizowane są szkolenia, w formie dotacji przekazywane są
pieniądze na rozwój firm, możliwy jest zakup lepszych pomocy dla szkół lub prowadzenie zajęć pozalekcyjnych. Za aktywność przydziela grupom punkty.
4. Grupy rozwiązują kolejne zadanie (materiał pomocniczy nr 6). Unii klasowej, która pierwsza poda
właściwą liczbę, nauczyciel przyznaje punkt, a jej członkowie przedstawiają pozostałym grupom sposób rozwiązania.
5. Nauczyciel wyjaśnia zasadę działania unijnego budżetu. Wszystkie państwa należące do Unii każdego
roku wpłacają określoną sumę pieniędzy (składka), której wielkość jest jednak różna – państwa bogatsze wpłacają więcej niż kraje biedniejsze. Duża część tych środków przekazywana jest potem do uboższych regionów (państw) i słabszych grup społecznych. W ten sposób zwiększa się szanse rozwojowe
państw biedniejszych. Aby zobaczyć, ile Polska w latach 2007-2013 wpłaciła, a ile otrzymała z UE, dzieci
rozwiązują zadanie (materiał pomocniczy nr 7). Unii klasowej, która pierwsza poda właściwą liczbę, nauczyciel przyznaje punkt, a jej członkowie przedstawiają pozostałym grupom sposób rozwiązania.
110
Poznajmy się lepiej z EFS
Druga godzina lekcyjna
1. Nauczyciel rozdaje uczniom wykres „Podział funduszy unijnych w Polsce w latach 2007-2013” (materiał pomocniczy nr 8). Wyjaśnia, że kolejne zadanie związane jest z umiejętnością odczytywania danych z wykresu. Proponuje quiz „Prawda czy fałsz”, w którym przedstawiciele każdej unii, po usłyszeniu
pytania, udzielają odpowiedzi poprzez pokazanie kartki z napisem „prawda” lub „fałsz” (materiał pomocniczy nr 9). Za poprawną odpowiedź przyznawany jest jeden punkt. Po każdym pytaniu uczniowie
proszeni są o wskazanie sposobu rozwiązania zadania.
2. Następnie nauczyciel wyjaśnia uczniom, że pieniądze z Unii przyznawane są w ramach różnych programów na różnorodne projekty. Mogą je realizować np. organizacje pozarządowe, firmy, samorządy.
Obowiązuje przy tym zasada, że UE przyznaje 85% wnioskowanej kwoty, a 15% trzeba dołożyć z własnych środków (krajowych, samorządowych, prywatnych). Prosi uczniów o rozwiązanie kolejnego zadania (materiał pomocniczy nr 10). Unii, która pierwsza odpowie, przyznany jest jeden punkt. Uczniowie proszeni są o pokazanie sposobu rozwiązania.
3. Uczniowie otrzymują pracę domową – ułożenie zadania z treścią związaną z tematyką EFS (materiał
pomocniczy nr 11).
4. Unie proszone są o podliczenie punktów, a najlepsze nagrodzone ocenami. Za zajęcie pierwszego
miejsca uczniowie otrzymują szóstki, drugiego – piątki, a trzeciego – czwórki.
Adrianna Antoniewicz, praca konkursowa w kategorii „Młodzież”
Poznajmy się lepiej z EFS
111
Materiał pomocniczy nr 1
1
Jest mi
ciężko,
bo jestem…
Leżę cały dzień
i nie mam co robić,
bo…
1
2
Znowu
zwolnienia,
muszę…
Ciągle
trzeba się
uczyć…
3
112
Poznajmy się lepiej z EFS
4
Materiał pomocniczy nr 2
UNIA JAKOŚCI OŚWIATY
2
UNIA ZAGROŻONYCH WYKLUCZENIEM,
NP. NIEPEŁNOSPRAWNYCH
UNIA OSÓB BEZROBOTNYCH
UNIA PRZEDSIĘBIORCÓW I PRACOWNIKÓW
Materiał pomocniczy nr 3
Zadanie nr 1
Oblicz, pamiętając o kolejności wykonywania działań. Otrzymane wyniki uszereguj
od największego do najmniejszego. Sylaby przyporządkowane liczbom utworzą hasło.
3
(283 − 258) : 5 x 7=
SPO
27 x 36 : 12 =
PEJ
5960 : (161 + 139 − 2) =
ŁE
(283 − 258) : 5 x 7 = 35
7
SPO
44 x 6 : (117 − 84) =
CZNY
27 x 36 : 12 = 81
3
PEJ
502 − 23 x (41 − 22) =
FUN
5960 : (161 + 139 − 2) = 20
8
ŁE
44 x 6 : (117 − 84) = 8
9
CZNY
(252 : 6) : 7 x 8 =
DUSZ
502 − 23 x (41 − 22) = 65
5
FUN
(677 + 259) : 9 =
EU
(252 : 6) : 7 x 8 = 48
6
DUSZ
(677 + 259) : 9 =104
1
EU
456 : 6 + (244 + 77) : 107 =
SKI
(294 + 163 x 3) − 46 x 15 =
RO
Rozwiązanie dla prowadzącego
456 : 6 + (244 + 77) : 107 = 79
4
SKI
(294 + 163 x 3) − 46 x 15 = 93
2
RO
Hasło:
Poznajmy się lepiej z EFS
113
Materiał pomocniczy nr 4
Punkty dla unii należy wydrukować w liczbie potrzebnej na daną lekcję.
4
Materiał pomocniczy nr 5
Co to jest EFS?
Europejski Fundusz Społeczny jest jednym z funduszy strukturalnych Unii. Do jego podstawowych zadań należy dotarcie z pomocą do najbardziej potrzebujących – osób, które mają
najtrudniejszą sytuację na rynku pracy. Współfinansowane są więc projekty, których celem
jest: przeciwdziałanie i zapobieganie bezrobociu oraz zjawisku wykluczenia społecznego,
promowanie kształcenia ustawicznego (uczenia się przez całe życie) a także rozwój przedsiębiorczości.
5
Materiał pomocniczy nr 6
Zadanie nr 2
Oblicz, ile lat istnieje Europejski Fundusz Społeczny, jeśli wiadomo, że powstał w 1957?
6
Rozwiązanie dla prowadzącego
Dane:
Data powstania EFS: 1957
Dzisiejsza data, np.: 2013
2013 – 1957 = 56
Odpowiedź: EFS istnieje już 56 lat.
114
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 7
Zadanie nr 3
7
W budżecie UE na lata 2007-2013 przewidziano dla naszego kraju 67,9 mld euro. W tym
okresie polska składka do wspólnego budżetu wyniesie około 25 mld euro. Oblicz, czy we
wskazanym okresie Polska będzie miała straty czy korzyści finansowe, wynikające z przynależności do UE. Ile one wyniosą?
Rozwiązanie dla prowadzącego
67,9 mld – 25 mld = 42,9 mld
Odpowiedź: W okresie 2007-2013 Polska będzie miała korzyści z tytułu przynależności
do UE w wysokości 42,9 mld euro.
Materiał pomocniczy nr 8
Podział funduszy unijnych w Polsce w latach 2007-2013
8
28,34 mld euro
Infrastruktura i Środowisko
17,3 mld euro
Regionalne Programy Operacyjne
Kapitał Ludzki
10 mld euro
Innowacyjna Gospodarka
8,7 mld euro
Rozwój Polski Wschodniej
2,4 mld euro
Pomoc Techniczna
0,5 mld euro
Europejska Współpraca Terytorialna
0,7 mld euro
0
5
10
15
20
25
Poznajmy się lepiej z EFS
30
115
Finansowanie Narodowej Strategii Spójności
Łączna suma środków przeznaczonych na realizację Narodowej Strategii Spójności
(NSS) wynosi około 85,6 mld euro. Z tej sumy:
8
 67,3 mld euro będzie pochodziło z budżetu UE*
 11,9 mld euro z krajowych środków publicznych
(w tym ok. 5,93 mld euro z budżetu państwa)
 ok. 6,4 mld euro zostanie zaangażowanych ze strony podmiotów prywatnych.
Szczegółowy podział funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w Polsce
w ramach poszczególnych programów operacyjnych:
 Program Infrastruktura i Środowisko (współfinansowany z EFRR i FS) – 41,8%,
czyli 28,34 mld euro
 16 programów regionalnych (z EFRR) – 25,4%, czyli 17,3 mld euro
 Program Kapitał Ludzki (z EFS) – 14,7%, czyli 10 mld euro
 Program Innowacyjna Gospodarka (z EFRR) – 12,7%, czyli 8,7 mld euro
 Program Rozwój Polski Wschodniej (z EFRR) – 3,5%, czyli 2,4 mld euro
 Program Pomoc Techniczna (Z EFRR) – 0,8%, czyli 0,5 mld euro
 Programy Europejskiej Współpracy Terytorialnej (z EFRR) – 1,1%, czyli 0,7 mld euro
Źródło: www.funduszeeuropejskie.gov.pl
*Od redakcji: Dodatkowo w 2011 r. Polska uzyskała środki w ramach tzw. dostosowania technicznego,
powiększając dostępną pulę pieniędzy o ok. 0,6 mld euro. Było to wynikiem osiągnięcia przez nasz kraj
lepszych wyników gospodarczych niż szacowała Komisja Europejska, gdy ustalała budżet na lata 2007-2013.
Całkowita kwota unijnego wsparcia dla Polski wynosi zatem 67,9 mld euro.
Materiał pomocniczy nr 9
Quiz „Prawda czy fałsz”
Lp.
Zdanie
Odpowiedź
1
Środki z UE pochodzą z Funduszu Spójności i 4 funduszy
strukturalnych.
2.
W latach 2007-2013 Polska otrzymała 60 mld dolarów.
3.
60 mld to 50% wszystkich funduszy przyznanych Polsce
na lata 2007-2013.
9
Lp. Odpowiedź
Rozwiązanie dla prowadzącego
1
FAŁSZ
Pieniądze pochodzą z Funduszu Spójności (FS) i 2 funduszy strukturalnych – Europejskiego
Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) oraz Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS).
2.
FAŁSZ
67,9 mld euro – to suma dotacji z budżetu unijnego, przyznanego Polsce na lata 2007-2013.
3.
FAŁSZ
85,6 mld euro – łączna kwota środków dla Polski
60 mld – …%?
60 mld x 100%
x=
85,6, mld – 100%
85,6 mld
60 mld – x %
x = 70,09%
Odpowiedź: 60 mld stanowi 70,09% przyznanych Polsce funduszy.
116
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 10
Zadanie nr 4
10
Twoja unia napisała projekt, którego koszt realizacji wynosi 70 000 zł. Znając zasady przyznawania dotacji z EFS (85% – środki z EFS, 15% – środki krajowe*), oblicz jakie środki krajowe trzeba dołożyć do projektu o takiej wartości.
* Wkład krajowy może pochodzić z różnych źródeł: w całości z budżetu państwa,
ze środków prywatnych, z budżetu samorządu terytorialnego, ewentualnie z części
każdego z nich. Łącznie wkład krajowy nie może przekroczyć 15% wartości dotacji.
Rozwiązanie dla prowadzącego
70 000 zł – wnioskowana dotacja – 100%
15% – wkład krajowy w dotacji
70 000 zł – 100%
x – 15%
x=
15% x 70 000 zł
100%
x = 10 500 zł
Odpowiedź: Jeśli koszt całego projektu wynosi 70 000 zł, to wkład krajowy w dotacji
na jego realizację będzie wynosił 10 500 zł.
Materiał pomocniczy nr 11
Praca domowa
11
Ułóż tekst zadania, w którym wykorzystasz informacje:
Budżet Programu Kapitał Ludzki na lata 2007-2013 wynosi 11,5 mld euro, w tym wkład finansowy Europejskiego Funduszu Społecznego to ponad 9,7 mld euro, a pozostałą część
stanowią środki krajowe.
Poznajmy się lepiej z EFS
117
Cykl 2 zajęć
Scenariusz lekcji wymaga wcześniejszego omówienia celów i obszarów wsparcia w ramach EFS.
Autorka sugeruje jego realizację po lekcji poświęconej zasadom funkcjonowania EFS. Na kolejne
zajęcia warto zaprosić na spotkanie z uczniami osobę, która np. w urzędzie miasta lub gminy
odpowiada za pozyskiwanie funduszy unijnych. Uczniowie mogliby przedstawić swoje projekty
i porozmawiać na temat szans realizacji ich pomysłów.
c
a
en
riusz lekc
ji
KATEGORIA
•S
II nagroda
FS •
oE
3.3.2
Scenariusz nr 2
Dorota Bielawska
„Stracone pokolenie” czy „pokolenie wielkich szans”?
Przedmiot
wiedza o społeczeństwie
Poziom
III poziom edukacji: gimnazjum
Podstawa programowa
Treści nauczania – wymagania szczegółowe. Uczeń:
 omawia problemy i perspektywy życiowe młodych Polaków (na podstawie samodzielnie
zebranych informacji)
 przedstawia wybrany problem społeczny ważny dla młodych mieszkańców swojej
miejscowości i rozważa jego możliwe rozwiązania
 wyszukuje informacje na temat korzystania ze środków unijnych przez polskich obywateli,
przedsiębiorstwa i instytucje
 formułuje i uzasadnia własne zdanie na temat korzyści, jakie niesie ze sobą członkostwo
w Unii Europejskiej, odwołując się do przykładów z własnego otoczenia i całego kraju.
118
Poznajmy się lepiej z EFS
Cele
Po zajęciach uczeń powinien potrafić:
 wykorzystywać wiedzę na temat projektów realizowanych w ramach EFS
 dostrzegać ważne problemy społeczne w swoim środowisku
 odpowiednio formułować argumenty w dyskusji
 współpracować w grupie podczas wykonywania zadań.
Metody i techniki
 analiza tekstu
 burza mózgów
 debata
 praca w grupach
2x
Czas
 2 godziny lekcyjne
Przydatne strony internetowe
 www.projekty.efs.gov.pl
 www.efs.gov.pl
 www.ec.europa.eu
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
Wykaz materiałów pomocniczych
 materiał pomocniczy nr 1
– list do gazety codziennej
III nagroda w kategorii „Młodzież”, Bartłomiej Król-Józaga,
Zespół Państwowych Szkół Artystycznych, Zakopane
 materiał pomocniczy nr 2 – formularz projektu (fiszka projektowa)
Przebieg zajęć
1. Nauczyciel odczytuje uczniom fragment listu do redakcji (materiał pomocniczy nr 1). Wyjaśnia cel
lekcji, którym jest debata na temat problemu przedstawionego przez autorkę listu. Uczniowie w zależności od swoich poglądów dzielą się na dwie grupy. Osoby niezdecydowane mogą stanowić trzecią
grupę lub być obserwatorami. Nauczyciel wyznacza osobę, która będzie sekretarzem. Jej zadaniem
jest notowanie argumentów przedstawianych przez poszczególne grupy. Liczy się ich liczba i zgodność z tematem dyskusji. Na debatę wyznaczone zostaje ok. 10-15 minut lekcji. Nauczyciel rozpoczyna
dyskusję pytaniem: Czy dzisiejsze młode pokolenie jest „straconym pokoleniem”? Głos przydzielany
jest na przemian przedstawicielom obu grup. Na zakończenie dyskusji klasa wraz z nauczycielem (na
podstawie spisanych argumentów i opinii) wybiera zwycięską grupę, która najbardziej rzeczowo argumentowała swoje stanowisko.
Poznajmy się lepiej z EFS
119
2. Następnie uczniowie tworzą dwie mapy mentalne, podając odpowiedzi na pytania:
 Jakie są potrzeby i możliwości podjęcia działań w naszej okolicy?
 Jakie działania mogłyby wesprzeć pozycję młodych ludzi na rynku pracy?
Pomysły zapisywane są na tablicy. Nauczyciel przypomina, jakiego typu projekty wspiera EFS i pyta
uczniów, czy na realizację któregoś z nich można byłoby uzyskać dotację (wspólna analiza pomysłów
– burza mózgów). Uczniowie wybierają jeden z pomysłów i opracowują wstępną koncepcję projektu.
Do pracy wykorzystują formularz fiszki projektowej (materiał pomocniczy nr 2).
3. Przedstawiciele każdej grupy prezentują swoje propozycje na forum klasy. Pozostali uczniowie
mogą zadawać pytania, a nauczyciel podsumowuje prezentacje.
4. Na zakończenie uczniowie otrzymują zadanie domowe: Napisz list otwarty, w którym przekonasz
Urząd Miasta lub Gminy, że warto ubiegać się o wsparcie finansowe na realizację Waszego pomysłu.
Przedstaw argumenty, dlaczego instytucja podlegająca pod samorząd powinna podjąć działania zmierzające do opracowania projektu zgodnego z wymaganiami EFS.
Materiał pomocniczy nr 1
List do redakcji
Dość kwękania
Narzekacie, że nie ma pracy w korporacjach, instytucjach, firmach? To może zamiast kwękać na rząd
lub grozić rozróbą jak w Londynie, zejdźcie na ziemię i rozejrzyjcie się wokół, jakie są potrzeby waszej
ulicy, dzielnicy, miasta, wsi? Czy są wokół organizacje pozarządowe, partie, grupy, w które możecie się
zaangażować, bliskie waszym wartościom i zainteresowaniom? Możliwości są nieograniczone: prawa
zwierząt, zieleń w mieście, rodzinne domy dziecka, prawa kobiet, biblioteki i ośrodki kultury na wsiach
i w małych miasteczkach, edukacja ekologiczna, działalność artystyczna. Jest tyle do zrobienia! Czemu
nie pozyskać grantu od urzędu miasta lub z funduszy unijnych? Znam bardzo wiele osób, które mają
regularne dochody z takiej działalności i łączą pasję z zarabianiem. Irytują was umowy śmieciowe?
Co stoi na przeszkodzie, aby skrzyknąć się, zebrać 100 tys. podpisów pod projektem nowej ustawy
obywatelskiej?
1
Zorganizować się, uczyć wzajemnie od siebie, przeprowadzać szkolenia, dzielić się pomysłami, pisać
projekty. Jeśli nie pasuje wam ten świat, to zmieniajcie go! Jeśli jesteście tak wkurzeni na pracodawców,
załóżcie własną firmę, zobaczcie, jak jest po drugiej stronie (i czy wtedy naprawdę nie będziecie
zatrudniać na umowy śmieciowe innych, aby maksymalizować zyski, bo kredyty, utrzymanie rodziny).
Moje drogie i moi drodzy, nie dajcie sobie wmówić, że jesteście straconym pokoleniem ani innych tego
rodzaju głupot! Mamy ogromny potencjał i możliwości, tylko zdajcie sobie z tego sprawę i działajcie
świadomie! Wszystko jest w waszych rękach: nie tylko wasz los, ale także los tego kraju, środowiska.
Wystarczy pracowitość, kreatywność i wytrwałość. A tego, jak zapewniacie, wam nie brakuje!
Hanna Gołąbek
Źródło: „Wysokie Obcasy”, dodatek do „Gazety Wyborczej”, 8.10.2011
120
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 2
Formularz projektu (fiszka projektowa)
Nazwa (tytuł) projektu
2
Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu (jaki problem zostanie rozwiązany/
złagodzony dzięki projektowi)
Cel realizacji projektu
Cel ogólny:
Cele szczegółowe:
Uczestnicy projektu
Działania (zadania) podejmowane w ramach projektu
Zadanie 1
Zadanie 2
Zadanie 3
Rezultaty projektu
Szacunkowe koszty realizacji zadań projektowych
Poznajmy się lepiej z EFS
121
Cykl 2 zajęć
Scenariusz lekcji realizowany jest metodą miniprojektu edukacyjnego. Każda grupa (2-3 osoby)
ma do opracowania fragment składający się na całość zadania, będącego odpowiedzią na pytanie
zawarte w temacie. Nauczyciel wspiera pracę uczniów, pomagając w wyborze informacji, wyjaśnieniu
skrótów i niezrozumiałych terminów. Praca gimnazjalistów powinna być jednak w jak największym
stopniu samodzielna, aby pokazywała ich sposób rozumienia tematu. Warto zaproponować
przygotowanie odpowiedzi na pytania w postaci kilku slajdów prezentacji multimedialnej.
3.3.3
Scenariusz nr 3
Magdalena Matuszak
Skąd pochodzą środki finansowe w budżecie
unijnym i na co są przeznaczane?
Przedmiot
wiedza o społeczeństwie
Poziom
III etap edukacyjny: gimnazjum
Podstawa programowa
Treści nauczania – wymagania szczegółowe. Uczeń:
 na podstawie samodzielnie zebranych informacji omawia problemy i perspektywy życiowe
młodych Polaków
 przedstawia wybrany problem społeczny (ważny dla młodych mieszkańców w swojej
miejscowości) i możliwe jego rozwiązania
 wyszukuje informacje na temat korzystania ze środków unijnych przez polskich obywateli,
przedsiębiorstwa i instytucje
 formułuje i uzasadnia własne zdanie na temat korzyści, jakie niesie ze sobą członkostwo w UE,
odwołując się do przykładów z własnego otoczenia i kraju.
122 Poznajmy się lepiej z EFS
Cele
Po zajęciach uczeń powinien:
 posiadać wiedzę o funduszach unijnych i ich roli w procesie rozwoju kraju oraz regionów
 poznać korzyści płynące z wykorzystania funduszy unijnych.
Metody i techniki
 praca w grupie
2x
Czas
 2 godziny lekcyjne
Wykaz materiałów pomocniczych
 materiał pomocniczy nr 1
– karty pracy w grupach
 materiał pomocniczy nr 2
– kryteria oceny koleżeńskiej
 materiał pomocniczy nr 3
– kryteria oceny dla nauczyciela
 10 komputerów z dostępem do internetu
 rzutnik multimedialny i ekran
 książki, broszury o UE i jej funduszach
(w zależności od możliwości pozyskania)
II nagroda w kategorii „Dzieci”, Nina Puchalska,
Szkoła Podstawowa nr 13 im. Jana Pawła II, Toruń
Przebieg zajęć
1. Nauczyciel przedstawia temat zajęć i dzieli uczniów na zespoły (w zależności od wielkości klasy będą
to grupy 2-3 osobowe).
2. Zadaniem uczniów będzie przygotowanie (korzystając z internetu, książek i broszur) wypowiedzi na
temat budżetu unijnego i sposobów jego wykorzystania.
3. Każdy zespół otrzymuje zadanie (materiał pomocniczy nr 1). Pod koniec pierwszej lekcji zespoły konsultują z nauczycielem cząstkowe wyniki swojej pracy. Na dokończenie zadania mają jeszcze ok. 15 minut kolejnej lekcji. Następnie każdy zespół przez 3 minuty prezentuje odpowiedzi na pytania zawarte
w zadaniach. Zespoły poddają się ocenie według ustalonych kryteriów (materiał pomocniczy nr 2).
Dodatkowo, nauczyciel również może ocenić pracę uczniów na lekcji (materiał pomocniczy nr 3).
4. Nauczyciel podsumowuje lekcje, naprowadzając uczniów pytaniami:
 Gdzie można znaleźć informacje na temat budżetu UE?
Poznajmy się lepiej z EFS
123
 Skąd pochodzą środki finansowe w unijnym budżecie i na co są przeznaczane?
 Czy umielibyście podać przykład dobrych praktyk wykorzystania środków unijnych
z własnego regionu zamieszkania?
 Co to jest NSS?
5. Jako pracę domową nauczyciel zadaje temat: Opisz dowolny przykład dobrych praktyk w wykorzystaniu funduszy unijnych na terenie Twojego województwa i uzasadnij swój wybór.
Materiał pomocniczy nr 1
Karty pracy grupa nr 1
1
Korzystając m.in. ze strony www.funduszeeuropejskie.gov.pl (zakładka: wstęp do funduszy
europejskich), przygotujcie krótką prezentację, zawierającą odpowiedzi na pytania:
 Skąd pochodzą środki finansowe w budżecie unijnym?
 Kto wpłaca środki do budżetu UE?
 Od czego uzależnione są wielkości wpłat do budżetu unijnego poszczególnych
państw?
 Ile środków unijnych przypadło Polsce w latach 2007-2013?
Karty pracy grupa nr 2
Korzystając m.in. ze strony www.funduszeeuropejskie.gov.pl (zakładka: wstęp do funduszy
europejskich), przygotujcie krótką prezentację, zawierającą odpowiedzi na pytania:
 Na co można przeznaczyć pieniądze z UE?
 Czym się różni budżet roczny od budżetu wieloletniego?
 Jakie są główne zasady polityki regionalnej UE?
 Jak realizowana jest zasada dodatkowości w Polsce?
Karty pracy grupa nr 3
Korzystając m.in. ze strony www.funduszeeuropejskie.gov.pl (zakładka: wstęp do funduszy
europejskich), przygotujcie krótką prezentację, zawierającą odpowiedzi na pytania:
 Jakie są główne cele polityki spójności?
 Jakie kraje otrzymują wsparcie i dlaczego?
124
Poznajmy się lepiej z EFS
Karty pracy grupa nr 4
1
Korzystając m.in. ze strony www.funduszeeuropejskie.gov.pl (zakładka: wstęp do funduszy
europejskich), przygotujcie krótką prezentację, zawierającą:
 krótki opis instrumentów realizacji polityki spójności
 wyjaśnienie w kilku zdaniach, czym jest Europejski Fundusz Rozwoju
Regionalnego (EFRR), Europejski Fundusz Społeczny (EFS) i Fundusz Spójności (FS).
Karty pracy grupa nr 5
Korzystając m.in. ze strony www.funduszeeuropejskie.gov.pl (zakładka: wstęp do funduszy
europejskich), przygotujcie krótką prezentację, zawierającą:
 krótkie wyjaśnienie, jakie są inicjatywy UE oprócz funduszy
 informację o najważniejszych dokumentach związanych z funduszami unijnymi
w Polsce.
Karty pracy grupa nr 6
Korzystając m.in. ze strony www.funduszeeuropejskie.gov.pl (zakładka: wstęp do funduszy
europejskich), przygotujcie krótką prezentację, zawierającą odpowiedzi pytania:
 Co to jest Narodowa Strategia Spójności (NSS)?
 Jakie są jej cele?
 Jakie są instrumenty realizacji NSS?
Karty pracy grupa nr 7
Korzystając m.in. ze strony www.funduszeeuropejskie.gov.pl (zakładka: wstęp do funduszy
europejskich), przygotujcie krótką prezentację, zawierającą odpowiedzi na pytania:
 Jakie jest finansowanie NSS?
 Jak wygląda szczegółowy podział funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności
w Polsce w poszczególnych programach operacyjnych?
Karty pracy grupa nr 8
Korzystając m.in. ze strony www.funduszeeuropejskie.gov.pl (zakładka: wstęp do funduszy
europejskich), przygotujcie krótką prezentację, zawierającą:
 krótką charakterystykę programów: Infrastruktura i Środowisko, Inteligentny
Rozwój, Wiedza, Edukacja, Rozwój oraz 16 programów regionalnych
 informację, jakie programy realizują cele zawarte w NSS.
Poznajmy się lepiej z EFS
125
Karty pracy grupa nr 9
Korzystając m.in. ze strony www.funduszeeuropejskie.gov.pl (zakładka: wstęp do funduszy
europejskich), przygotujcie krótką prezentację, zawierającą:
1
 krótką charakterystykę programów: Polska Wschodnia, Polska Cyfrowa,
program dotyczący rozwoju obszarów wiejskich i program dotyczący rozwoju
obszarów morskich i rybackich
 informację, dlaczego konieczne jest programowanie wydatków.
Karty pracy grupa nr 10
Korzystając m.in. ze strony www.funduszeeuropejskie.gov.pl (zakładka: wstęp do funduszy
europejskich), przygotujcie krótką prezentację, zawierającą:
 trzy przykłady projektów realizowanych z funduszy unijnych na terenie Waszego
województwa.
 kilkuzdaniową charakterystykę tych przykładów.
Materiał pomocniczy nr 2
Kryteria oceny koleżeńskiej
1.
2.
3.
4.
2
Grupa udzieliła merytorycznej i wyczerpującej odpowiedzi na zadany temat.
Sposób odpowiedzi jest prawidłowy pod względem językowym.
Widoczny jest podział ról w grupie.
Wszyscy członkowie grupy są zaangażowani w prace w jednakowym stopniu.
Materiał pomocniczy nr 3
Kryteria oceny dla nauczyciela
1. Grupa udzieliła jasnej, zwięzłej i poprawnej merytorycznie odpowiedzi.
2. W grupie podział pracy/ról był równomiernie rozdzielony na wszystkie osoby.
3. Poziom prezentacji pod względem językowym i estetycznym.
3
126
Poznajmy się lepiej z EFS
com/franckreporter
fot. © iStockphoto.
3.4
Szkoła ponadgimnazjalna
Cykl 2 zajęć
Scenariusz ma charakter multidysyplinarny, pozwala uporządkować wiedzę o UE, która jest
ważna dla absolwentów IV etapu kształcenia i zwiększa możliwości pozyskania przez nich
wsparcia po ukończeniu szkoły.
3.4.1
Scenariusz nr 1
Magdalena Ankiewicz-Kopicka
EFS dla nas jest
Przedmiot
wiedza o społeczeństwie, podstawy przedsiębiorczości, godzina wychowawcza
lub zajęcia Koła Europejskiego
Poziom
III etap kształcenia: gimnazjum lub IV etap: I klasa szkoły ponadgimnazjalnej
Podstawa programowa
Treści nauczania – wymagania szczegółowe. Uczeń:
 wykorzystuje formy komunikacji werbalnej i niewerbalnej
 podejmuje decyzje i ocenia ich skutki zarówno pozytywne, jak i negatywne.
Cele
Po zajęciach uczeń powinien:
 znać kompetencje najważniejszych organów UE
 znać priorytety EFS na obecny okres wydatkowania środków unijnych
(tzw. okres programowania)
 umieć określać rolę funduszy unijnych w rozwoju kraju oraz regionów
 potrafić omówić możliwości wykorzystania środków w ramach EFS
128
Poznajmy się lepiej z EFS
 umieć wymienić korzyści płynące z wykorzystania funduszy unijnych.
Metody i techniki
 burza mózgów
 asocjogram
 mini wykład
 dyskusja.
2x
Czas
 2 godziny lekcyjne
Przydatna literatura i strony internetowe
 Borowska B., Panfil V.: „Metody
aktywizujące w edukacji biologicznej,
chemicznej i ekologicznej. Propozycje
scenariuszy lekcji”, Wydawnictwo Tekst
Sp. z o.o., Bydgoszcz 2001
 www.efs.gov.pl
 www.ec.europa.eu
Wykaz materiałów pomocniczych
II nagroda w kategorii „Dorośli”,
Łukasz Rayski, Warszawa
 materiał pomocniczy nr 1 – karty podziału na grupy
 materiał pomocniczy nr 2 – asocjogram
 materiał pomocniczy nr 3 – dobieranka
 materiał pomocniczy nr 4 – karty do gry memo „Kto jest kim?”
 materiał pomocniczy nr 5 – model ustawienia krzeseł
 materiał pomocniczy nr 6 – barometr nastroju na lekcji
 materiał pomocniczy nr 7 – podział na zespoły w kampanii „EFS dla nas jest”
 pozostałe materiały pomocnicze: komputer z dostępem do internetu, szary papier, markery,
kartki, długopisy, notatki prasowe dotyczące wykorzystania EFS, broszury lub foldery
zgromadzone przez nauczyciela (można również poprosić uczniów o ich przyniesienie
w ramach zadania domowego)
Przebieg zajęć
Pierwsza godzina lekcyjna
1. Nauczyciel przy wejściu do klasy rozdaje uczniom kartoniki z informacjami dotyczącymi organów
UE: sześcioro dostaje czerwone kartoniki z nazwami najważniejszych organów UE, a pozostali otrzy-
Poznajmy się lepiej z EFS
129
mują zielone z opisami ich kompetencji (materiał pomocniczy nr 1). Zadaniem uczniów będzie utworzenie grup (organ – kompetencje), w których będą razem pracować na lekcji. Nauczyciel sprawdza
poprawność podziału, przypominając o kompetencjach poszczególnych organów Unii.
2. Następnie zapisuje na tablicy hasło „Unia Europejska” i prosi uczniów o dopisanie skojarzeń (materiał pomocniczy nr 2). Zapisywanie pomysłów trwa do momentu pojawienia się określeń związanych
z funduszami strukturalnymi. Nauczyciel wyjaśnia, że tematem kolejnych dwóch lekcji będzie Unia
i aspekty jej funkcjonowania.
3. Kolejnym zadaniem jest połączenie nazwy funduszu unijnego z odpowiednim jego opisem. Liderzy
poszczególnych grup odczytują wyniki pracy, a nauczyciel weryfikuje poprawność odpowiedzi (materiał pomocniczy nr 3).
4. Nauczyciel przedstawia historię i miejsce EFS wśród polityk i strategii UE. Wyjaśnia, jak przydzielane
i wdrażane są środki finansowe.
5. Proponuje grę memo „Kto jest kim?”. Zadaniem grup jest zebranie jak największej liczby par kart.
Uczniowie mieszają karty, układają je na ławkach zdjęciami i opisami do dołu. Gracze kolejno odwracają po dwie karty tak, aby pozostali uczniowie mogli je zobaczyć i zapamiętać ich położenie. Jeżeli
stanowią parę (zdjęcie, imię i nazwisko), gracz zabiera je i odkłada na swój stos. W nagrodę może dokonać kolejnego odkrywania kart do momentu odwrócenia dwóch niepasujących do siebie. Gra kończy się, gdy wszystkie pary zostaną odnalezione. Wygrywa posiadacz największej liczby par (materiał
pomocniczy nr 4).
6. Uczniowie zostają podzieleni na dwie grupy: ekspertów i pytających. Eksperci to posiadacze największej liczby par w grze memo. Można pominąć grę i dokonać podziału na ekspertów i pytających
w inny sposób, np. poprzez odliczenie do dwóch, biorąc pod uwagę wiedzę uczniów lub pozwolić na
samoistne wyłonienie się grupy ekspertów (stanowić ją będą uczniowie, którzy dobrze czują się w tej
tematyce). Zadaniem grupy ekspertów jest uzyskanie jak największej wiedzy na temat EFS. Uczniowie
mogą wykorzystać notatki prasowe, foldery i broszury zgromadzone przez nauczyciela oraz wiadomości, które sami wyszukają w internecie. W ten etap prac można włączyć nauczyciela informatyki
lub zaproponować uczniom udanie się z wizytą do instytucji zajmujących się EFS w regionie. Zadaniem grupy pytających jest przeprowadzenie sondy wśród uczniów klas maturalnych lub/i mieszkańców miejscowości, aby uzyskać odpowiedzi na pytania, np.: na jakie cele związane z pracą zawodową
chcieliby uzyskać dofinansowanie z UE, czy wiedzą, na co można uzyskać dofinansowanie z EFS i kto
może być beneficjentem?
130
Poznajmy się lepiej z EFS
Druga godzina lekcyjna
1. Grupa pytających podsumowuje swoje działania i zapisuje na szarym papierze odpowiedzi uzyskane podczas sondy. Na tej podstawie formułowane są pytania do grupy ekspertów. Ważne, aby dotyczyły one konkretnych problemów. Pytania zostają zapisane na pojedynczych kartkach (ich liczba
odpowiada liczbie uczniów). Z kolei eksperci dzielą się uzyskanymi informacjami na temat możliwości
wykorzystania środków z EFS.
2. Grupy ekspertów i pytających dzielą się na pół. Uczniowie tworzą dwa kręgi, wewnątrz których siedzą eksperci (materiał pomocniczy nr 5). Pytający otrzymuje jeden z wyodrębnionych problemów,
siada po kolei naprzeciwko każdego eksperta i zapisuje podane rozwiązania. Po zebraniu wszystkich
odpowiedzi ekspertów ze swojego kręgu pytający prezentują na forum klasy wyniki zadania. Można również zaprosić na lekcję gościa – eksperta lub osobę, która realizowała projekt dzięki wsparciu
z EFS. Gość pomoże w weryfikacji poprawności odpowiedzi albo opowie, jak to wygląda w praktyce.
Nauczyciel zachęca uczniów do dyskusji o możliwościach uzyskania dofinansowania na różne formy
działalności zawodowej.
3. Uczniowie wypełniają arkusz ewaluacji. Symboliczny znak pogody posłuży nauczycielowi do oceny
prowadzonych działań (materiał pomocniczy nr 6).
4. Podsumowaniem działań może być organizacja przez nauczyciela i uczniów, przy współpracy członków Rady Pedagogicznej, kampanii informacyjnej „EFS dla nas jest”, skierowanej do uczniów, rodziców
i społeczności lokalnej. W tym celu należy podzielić uczniów na zespoły w taki sposób, aby jak najpełniej wykorzystać ich zainteresowania i umiejętności (materiał pomocniczy nr 7).
Wyróżnienie w kategorii „Dzieci”, Luiza Ziuziakowska, Szkoła Podstawowa im. A. Mickiewicza w Jeżewie
Poznajmy się lepiej z EFS
131
Materiał pomocniczy nr 1
Karty do podziału na grupy
Organy UE
Rada Europejska
Rada Unii Europejskiej
1
Parlament Europejski
Komisja Europejska
Europejski Trybunał Sprawiedliwości
Trybunał Obrachunkowy
Kompetencje organów UE
Określa najważniejsze kierunki polityki Unii
Wraz z Parlamentem tworzy prawo wspólnotowe
Opiniuje propozycje Komisji Europejskiej
Uczestniczy również w przygotowaniu budżetu Unii
Jest organem inicjującym tworzenie prawa w Unii
Pełni funkcje legislacyjne
Rozstrzyga w sprawach łamania prawa wspólnotowego przez państwa członkowskie
Kontroluje finanse Unii
Kontroluje wykonanie budżetu oraz wpływy i wydatki
Legenda dla nauczyciela
Określa najważniejsze kierunki polityki Unii
132
Poznajmy się lepiej z EFS
Rada Europejska
Wraz z Parlamentem tworzy prawo wspólnotowe
Rada Unii Europejskiej
Opiniuje propozycje Komisji Europejskiej
Parlament Europejski
Uczestniczy również w przygotowaniu budżetu Unii
Rada Unii Europejskiej
Jest organem inicjującym tworzenie prawa w Unii
Komisja Europejska
Pełni funkcje legislacyjne
Parlament Europejski
Rozstrzyga w sprawach łamania prawa wspólnotowego
przez państwa członkowskie
Europejski Trybunał Sprawiedliwości
Kontroluje finanse Unii
Trybunał Obrachunkowy
Kontroluje wykonanie budżetu oraz wpływy i wydatki
Trybunał Obrachunkowy
Materiał pomocniczy nr 2
Asocjogram
2
Unia
Europejska
Materiał pomocniczy nr 3
Dobieranka
Połącz nazwy programów i funduszy funkcjonujących w Unii Europejskiej z ich opisami.
INTELIGENTNA ENERGIA DLA EUROPY
ZDROWIE PUBLICZNE
3
MŁODZIEŻ W DZIAŁANIU
LEONARDO DA VINCI
Program promujący odnawialne źródła energii oraz zmniejszenie
negatywnych skutków korzystania z jej konwencjonalnych źródeł.
Program strukturalny umożliwiający podwyższanie poziomu ochrony
zdrowia, m.in. przez promocję zdrowia oraz profilaktyki.
Program adresowany do młodzieży w wieku 13-30 lat oraz pracowników
młodzieżowych; wspiera działania podejmowane przez młodych ludzi
w czasie wolnym od nauki.
Program promujący rozszerzanie współpracy europejskiej i wymianę
w dziedzinie edukacji; obejmuje dzieci, młodzież i dorosłych.
UCZENIE SIĘ PRZEZ CAŁE ŻYCIE
Program skierowany do osób pracujących, skoncentrowanych na
kształceniu ustawicznym i zawodowym; wspomaga wymiany, staże,
badania, promuje metody nauczania wykorzystujące nowoczesne
technologie. W jego skład wchodzą: Comenius, Leonardo, Erasmus,
Grundtvig. W latach 2014-2020 zostanie zastąpiony programem Erasmus +.
Więcej informacji na www.frse.org.pl.
FUNDUSZ SPÓJNOŚCI
Fundusz pomocowy wspierający zmniejszanie różnic gospodarczych
i społecznych pomiędzy krajami i regionami UE; wspiera działania na rzecz
ochrony środowiska naturalnego i rozwoju infrastruktury transportowej.
EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY
Główne narzędzie finansowe Unii Europejskiej, wspierające zatrudnienie
w państwach członkowskich oraz promujące spójność gospodarczą
i społeczną.
Poznajmy się lepiej z EFS
133
Materiał pomocniczy nr 4
Karty do gry
Nauczyciel przed zabawą powinien uaktualnić informacje na kartach, zgodnie
z danymi obowiązującymi w okresie ich stosowania na lekcji. Warto skorzystać ze
strony: www.europa.eu. Można też omówić, czym jest prezydencja w Radzie Unii
Europejskiej, kiedy Polska przewodniczyła Radzie, jakie funkcje w strukturach UE
pełnili bądź pełnią Polacy.
(Uwaga: materiały zaproponowane przez autorkę były aktualne podczas
polskiej prezydencji w Radzie UE, na podanym przykładzie nauczyciel może
wykonać inne karty).
4
przewodniczący
Rady Europejskiej
(czerwiec 2012 – listopad 2014)
Jerzy Buzek,
przewodniczący
Parlamentu
Europejskiego
(lipiec 2009 – styczeń 2012)
134
Poznajmy się lepiej z EFS
Janusz Lewandowski,
komisarz
ds. programowania
finansowego i budżetu
(luty 2010)
José Manuel Barroso,
przewodniczący
Komisji Europejskiej
(styczeń 2010 – grudzień 2014)
fot. © European Union, 1995-2013
Herman Van Rompuy,
Materiał pomocniczy nr 5
Model ustawienia krzeseł
EKSPERCI
PYTAJĄCY
5
Materiał pomocniczy nr 6
Barometr nastroju na lekcji
Zaznacz za pomocą krzyżyka, jaki był Twój nastrój podczas pracy na dzisiejszej lekcji
6
Bardzo dobry
Średni
Byle jaki
Poznajmy się lepiej z EFS
135
Materiał pomocniczy nr 7
Podział na zespoły w kampanii promocyjnej „EFS dla nas jest”
Zespół
Zadania
INFORMATYCY
7
Prezentacja dotycząca EFS
dla całej społeczności szkolnej
(przy wsparciu nauczyciela technologii informacyjnej)
DZIENNIKARZE
(przy wsparciu nauczyciela języka polskiego)
Przygotowanie i przeprowadzenie
wywiadów z osobami, które dzięki
dofinansowaniu z EFS prowadzą własną
działalność gospodarczą, zmieniły zawód,
uzyskały dodatkowe kwalifikacje,
z lokalnymi politykami (można postarać się
o zaproszenie do szkoły) itp.
GRAFICY
Oprawa plastyczna wydarzenia
(zaproszenia, ulotki, plakaty)
(przy wsparciu nauczyciela wiedzy o kulturze)
ORGANIZATORZY
0
Organizacja kampanii informacyjnej,
dotyczącej wykorzystania EFS
w województwie
(przy wsparciu opiekuna samorządu)
AKTORZY
Oprawa artystyczna wydarzenia
(przy wsparciu opiekuna koła teatralnego)
136
Poznajmy się lepiej z EFS
Cykl 3 zajęć
Scenariusz z pomocą wybranych bohaterów literackich i prezentowanych problemów łączy
przeszłość z teraźniejszością. Zapoznanie uczniów z EFS nabiera w tym kontekście szczególnego
znaczenia – ukazuje podmiotowy charakter instrumentu wsparcia w stosunku do osób
znajdujących się w niekorzystnej sytuacji. Nauczyciele korzystający z materiału powinni dostosować
rozbudowane przez autorkę cele do potrzeb i możliwości grupy uczniów tak, aby były one możliwe
do osiągnięcia.
c
a
en
I nagroda
FS •
oE
3.4.2
riusz lekc
ji
KATEGORIA
•S
Scenariusz nr 2
Cecylia Bielnik
Ponadczasowość utworów pozytywistycznych.
Jakie problemy bohaterów literackich i w jaki
sposób mógłby pomóc rozwiązać EFS?
Przedmiot
język polski
Poziom
IV etap edukacyjny: szkoła ponadgimnazjalna
Podstawa programowa
Treści nauczania – wymagania szczegółowe. Uczeń:
 sprawnie posługuje się różnymi odmianami polszczyzny (zwłaszcza ogólną w odmianie
pisanej i mówionej oraz potoczną i fachową) w zależności od sytuacji komunikacyjnej
 poszerza czynnie repertuar leksykalny i frazeologiczny w rozmaitych wypowiedziach
 sprawnie i skutecznie uczestniczy w dialogu, dyskusji i negocjacjach
 aktywnie (z empatią, wspomaganiem, korygowaniem, sprzeciwem) uczestniczy
w relacjach społecznych
Poznajmy się lepiej z EFS
137
 komponuje spójne, dłuższe wypowiedzi: analizuje temat, układa plan i konspekt,
nadaje tytuły i śródtytuły
 w korespondencji przestrzega etykiety językowej
 czyta ze zrozumieniem teksty użytkowe, popularnonaukowe i eseje (krótkie fragmenty)
 utwory literackie czyta ze zrozumieniem sensu, troską o estetykę czytania, właściwą dykcją,
akcentem, intonacją
 wyjaśnia powiązania z historią Polski i Europy
 rozpoznaje wartości i ich hierarchię w dziełach literackich, wskazuje w literaturze
i sztuce wartości aprobowane przez siebie
 syntetyzuje poznany materiał, scala zebrane informacje w problemowe całości
 korzysta z literatury fachowej (notuje, relacjonuje), różnych rodzajów i technik gromadzenia
oraz przekazywania informacji (dokumentów, leksykonów, encyklopedii, słowników,
baz danych, nagrań dźwiękowych, internetu).
Cele
Po zajęciach uczeń powinien:
 znać imiona i nazwiska autorów, treść oraz losy omawianych na lekcji bohaterów literackich
z epoki pozytywizmu objętych programem nauczania
 umieć rozpoznać przynależność poszczególnych tekstów do danego gatunku literackiego
oraz znać podstawowe ich cechy (nowela, powieść)
 potrafić czytać ze zrozumieniem tekst literacki
 wykazać się umiejętnością pracy z tekstem literackim: wyszukiwać cytaty na podany temat,
formułować komentarz interpretacyjny adekwatny do przeczytanego cytatu
 rozumieć znaczenie pojęć: „ponadczasowość”, „ponadczasowość ogólnoludzkich problemów”,
„postawa prospołeczna”, „proeuropejska”, „przedsiębiorczość”, „okazywać empatię”
 umieć wyszukiwać, gromadzić i przekazywać informacje na temat EFS i korzystać w tym celu
z różnych źródeł wiedzy (literatura popularnonaukowa, literatura fachowa, strony internetowe,
foldery, a także bezpośredni kontakt z konsultantami w ośrodkach regionalnych EFS)
 potrafić wypowiadać się (ustnie i pisemnie) w różnych odmianach polszczyzny, zwłaszcza ogólnej
i potocznej, z zachowaniem etykiety językowej i z troską o nią
 znać zakres wsparcia EFS w ramach poszczególnych priorytetów
 umieć wykorzystać zdobytą wiedzę na temat EFS w praktyce, wskazywać jego przydatność
w rozwiązywaniu problemów społecznych
 mieć poczucie własnej wartości oraz większą samoocenę
 umieć nawiązywać właściwe relacje interpersonalne
 potrafić twórczo i bezkonfliktowo pracować w zespole.
138
Poznajmy się lepiej z EFS
Metody i techniki
 burza mózgów
 metoda projektów
 dyskusja
4x
Czas
 3 godziny lekcyjne
 2-3 tygodnie na samodzielną pracę
w grupach
 1 godzina lekcyjna na przedstawienie
pracy uczniów
Przydatna literatura i strony internetowe
 „Poznaj Unię Europejską” (CD-ROM), Komisja
Europejska, Stowarzyszenie Ordynacka
 Weidenfeld W., Wessels W.: „Europa od A do Z.
Podręcznik integracji Europejskiej”, Wydawnictwo
III nagroda w kategorii „Dorośli”,
Wojciech Gdowski, Kraków
„Wokół nas”, Gliwice 2002
 Zięba M., Korba J., Smutek Z.: „Edukacja europejska – podręcznik dla liceum
ogólnokształcącego, liceum profilowanego i technikum”, Wydawnictwo OPERON, Gdynia 2004
 www.efs.gov.pl
 www.projekty.efs.gov.pl
 www.roefs.pl
Wykaz materiałów pomocniczych
 materiał pomocniczy nr 1 – omówienie proponowanych tematów
 materiał pomocniczy nr 2 – tekst „EFS. Co Ci to da?”
 tablica interaktywna lub tradycyjna
 kolorowa kreda lub pisaki
Przebieg zajęć
1. Realizację tematu poprzedza przygotowanie uczniów do lekcji metodą projektów.
2. Nauczyciel omawia proponowane tematy (materiał pomocniczy nr 1)
 Schemat A – „Bohaterowie pozytywistycznych lektur i ich problemy w ujęciu
ponadczasowym i współczesnym”
A1: Bohaterowie utworów Elizy Orzeszkowej
A2: Bohaterowie utworów Bolesława Prusa
Poznajmy się lepiej z EFS
139
A3: Bohaterowie utworów Marii Konopnickiej
Zadaniem grup jest omówienie problemu, z którym borykała się postać literacka (lub postacie) oraz
podanie imienia i nazwiska autora, tytułu utworu oraz określenie gatunku literackiego, do którego
dane dzieło przynależy. Przedstawiciel grupy czyta (maksymalnie 3) wybrane przez uczniów fragmenty, które potwierdzają zauważony przez uczniów problem, zwracając uwagę na realia historyczne wpisane w tekst oraz na ponadczasowość problemu. Wybrana osoba uzupełnia schemat, zawarty
w prezentacji (na interaktywnej lub tradycyjnej tablicy), wykorzystując kilka kolorów kredy (pisaków).
Pozostali uczniowie sukcesywnie zapisują notatki w zeszycie (przejrzysty schemat).
 Schemat B – „Człowiek zdany tylko na siebie. Konsekwencje braku pomocy ze strony innych
osób i instytucji”
Nauczyciel prezentuje schemat (odwołując się do socjologicznych i psychologicznych uwarunkowań zjawiska izolacji jednostki lub grupy w danej społeczności, zachęca uczniów do indywidualnych wypowiedzi na ten temat, których celem jest m.in. kształtowanie w nich empatii.
 Schemat C – „Człowiek, któremu ktoś pomógł w rozwiązaniu jego problemów”
Nauczyciel pyta uczniów o sytuację hipotetycznego człowieka (na podstawie schematu w materiale pomocniczym nr 1). Celem rozmowy jest dostrzeżenie przez młodzież pozytywnej zmiany
(w przypadku braku takich wniosków potrzebna jest rozmowa kierowana).
 Schemat D – „Inwestowanie w człowieka – EFS”
Nauczyciel krótko wprowadza w tematykę, np. dobrze jest, gdy ktoś może pomóc i gdy pomoc
ta jest adekwatna do sytuacji i potrzeb danego człowieka lub grupy osób. Warto wiedzieć, że EFS
inwestuje w człowieka, bo „kapitał ludzki” to bezcenna wartość. Grupy prezentują działania współfinansowane z EFS w ramach założonych priorytetów.
 Schemat E – „Zasady uzyskania dofinansowania w ramach ogłaszanych konkursów na projekty,
dotyczące określonych priorytetów”
Nauczyciel wyjaśnia zasady ubiegania się o dofinansowanie z EFS. Wskazuje, gdzie można znaleźć
aktualne informacje, np. na stronie internetowej www.efs.gov.pl (konkursy). Zadaniem uczniów
jest opracowanie projektu, przekonująca argumentacja i złożenie go w regulaminowym terminie.
Nauczyciel zaprasza grupy do szczegółowego omówienia tej kwestii. Uczniowie prezentują efekty
swojej pracy zespołowej, dotyczącej wyszukiwania i gromadzenia informacji na temat EFS.
 Schemat F – „Bohaterowie pozytywistycznych lektur i ich problemy w ujęciu ponadczasowym
i współczesnym. Pomoc EFS w ich rozwiązywaniu”
Nauczyciel zaprasza poszczególne grupy do przypomnienia problemów, z którymi borykali się wybrani przez nich bohaterowie literaccy i do wskazania sposobu uzyskania dla nich pomocy z EFS. Uczniowie przygotowują argumenty, uzasadniają słuszność ubiegania się o dotacje z EFS na konkretny cel.
3. Nauczyciel podsumowuje tematykę dotyczącą ponadczasowego charakteru problemów ogólnoludzkich oraz możliwości ich rozwiązania przy wsparciu z EFS. Jako zadanie domowe uczniowie otrzymują do wyboru (zróżnicowane według poziomu wymagań i ich zainteresowań):
140
Poznajmy się lepiej z EFS
 poziom podstawowy – PP: Sporządź podręczny i praktyczny słownik pojęć, dotyczących EFS
(10 haseł). Postaraj się, aby definicje haseł były proste. Możesz wykorzystać informacje ze strony
internetowej, słownika języka polskiego lub słownika wyrazów obcych, a także notatki z lekcji
 poziom rozszerzony PR: Zredaguj humorystyczny wpis (1-3) na temat EFS do „Pamiętnika
wesołego Europejczyka” (pamiętnik w tradycyjnym rozumieniu lub internetowy blog)
 dla uczniów z zainteresowaniami i uzdolnieniami plastycznymi oraz dla uczniów interesujących
się grafiką komputerową: Wykonaj projekt komiksu popularyzującego EFS (technika dowolna).
4. Nauczyciel proponuje uczniom samodzielną pracę w 3 grupach problemowych przez 2-3 tygodnie,
w zależności od demokratycznych ustaleń między nim a uczniami. W ten sposób młodzież uczy się
efektywnej współpracy w zespole, opartej na poprawnych relacjach interpersonalnych. Wyznacza obszar i kierunek poszukiwań, zarówno literackich, jak i dotyczących EFS. Zadaniem uczniów będzie:
 wybranie spośród utworów Elizy Orzeszkowej, Bolesława Prusa i Marii Konopnickiej bohaterów
literackich, których problemy są ponadczasowe (konieczna konsultacja z nauczycielem na etapie
przygotowań)
 zdobycie niezbędnej wiedzy na temat funkcjonowania EFS i możliwości uzyskania wsparcia.
5. Nauczyciel zachęca młodzież do przeprowadzenia i zarejestrowania wywiadu (dyktafon, amatorska
kamera) z konsultantem Regionalnego Ośrodka Europejskiego Funduszu Społecznego (adresy na stronie www.roefs.pl), pod warunkiem wyrażenia przez niego zgody. Można również zaprosić eksperta na
jedną z godzin lekcyjnych, przewidzianych na realizację tematu. Spotkanie ma umożliwić młodzieży
upewnienie się, czy dana pomoc byłaby możliwa, oczywiście hipotetycznie – beneficjentami byłyby
przecież postacie literackie.
6. Dodatkowo nauczyciel przekazuje zainteresowanym uczniom kserokopię tekstu na temat EFS i zachęca ich do wykonania melorecytacji (materiał pomocniczy nr 1). Ten artystyczny występ może stanowić atrakcyjne zakończenie literacko-europejskiego cyklu lekcji, przyczyniając się do zrozumienia
i zapamiętania omawianych treści, dzięki zamierzonej i celowej prostocie przekazywanego komunikatu. Występ może odbyć się w sali lekcyjnej albo przybrać formę happeningu na korytarzu szkolnym
podczas długiej przerwy, zwiększając przez to zasięg oddziaływania.
7. Nauczyciel na lekcji syntezy dotyczącej literatury pozytywistycznej dziękuje wszystkim grupom za
obowiązkowość, dotrzymanie terminu, podjęty wysiłek intelektualny oraz czas poświęcony na ukierunkowaną przez nauczyciela pracę z pozytywistycznymi tekstami literackimi oraz poszukiwanie
i gromadzenie informacji na temat EFS. Zachęca poszczególne grupy do krótkich, ustnych relacji, dotyczących trudności i sukcesów oraz niezamierzonych gaf (cel: wytworzenie miłej atmosfery w klasie,
sprzyjającej twórczej pracy i integracji uczniów).
Poznajmy się lepiej z EFS
141
Materiał pomocniczy nr 1
Schemat A
1
Bohaterowie pozytywistycznych lektur i ich problemy
w ujęciu ponadczasowym i współczesnym
Schemat A1: Bohaterowie utworów Elizy Orzeszkowej
Schemat A2: Bohaterowie utworów Bolesława Prusa
Schemat A3: Bohaterowie utworów Marii Konopnickiej
Bohaterowie pozytywistycznych lektur
i ich problemy w ujęciu ponadczasowym
Bohaterowie utworów
Elizy Orzeszkowej
Bohaterowie utworów
Marii Konopnickiej
Bohaterowie utworów
Bolesława Prusa
142 Poznajmy się lepiej z EFS
osobista porażka: brak perspektyw
optymista 
pesymista
utrata potencjału innowatora
zahamowanie rozwoju rolnictwa
pogorszenie się stosunków społecznych
na terenach wiejskich









 niska efektywność nauczania podstaw
języka polskiego i matematyki
 brak satysfakcji zawodowej
utrata sił witalnych
problemy zdrowotne
utrata pracy
skrajna bieda
Znaczenie problemu oraz skutki
w przypadku jego pogłębiania się
Znaczenie problemu oraz skutki
w przypadku jego pogłębiania się
Znaczenie problemu oraz skutki
w przypadku jego pogłębiania się
 trudności z realizacją życiowych ideałów
 przygotowanie do zawodu rolnika-agronoma
 konieczność zreformowania stosunków
społecznych na wsi
 praca ponad siły
 praca niedająca poczucia bezpieczeństwa
 niskie zarobki
Problemy
Problemy
 prymitywne warunki pracy nauczycielskiej
 nierówne szanse biedoty miejskiej i dzieci
zagrożonych patologią społeczną (dzieci
stróża, zduna, ślusarza-alkoholika i maglarki)
 Eliza Orzeszkowa: „Nad Niemnem”
 gatunek literacki: powieść
Problemy
Źródło
 Eliza Orzeszkowa: „A...b...c...”
 gatunek literacki: nowela
syn Benedykta
brat Joanny
Źródło
Witold Korczyński
Mieczysław Lipski
1
Joanna Lipska
Bohaterowie utworów Elizy Orzeszkowej
Schemat A1
Poznajmy się lepiej z EFS
143
144 Poznajmy się lepiej z EFS
Ochocki
praca ponad siły
niska jakość życia
problemy zdrowotne
jakość opieki medycznej
 niezdolność do pracy
 utrata pracy
 pogorszenie stanu zdrowia

nasilenie gruźlicy 
śmierć
Znaczenie problemu oraz skutki
w przypadku jego pogłębiania się










przedsiębiorczości
zahamowanie inicjatyw
utrata optymizmu zawodowego
braki w wykształceniu
pogłębienie się licznych frustracji
porażka osobista i zawodowa
obniżenie poczucia własnej wartości
Znaczenie problemu oraz skutki
w przypadku jego pogłębiania się
 zahamowanie rozwoju małej






wielkim poświęceniem
edukacja kontra praca zarobkowa
wielość inicjatyw, brak odpowiednich
partnerów
współpraca międzynarodowa
dyskryminacja ze względu na
pochodzenie społeczne
frustracje: osobiste, zawodowe,
społeczne
brak psychologicznego wsparcia
Problemy
 rozwój małej przedsiębiorczości
 zawodowy sukces, ale okupiony
techniki
 utrata wiary w możliwość
osobistego i zawodowego
rozwoju we własnym kraju
 emigracja w celu poszukiwań
możliwości samorealizacji
 zmniejszenie liczby
naukowców w kraju
(czasowe lub trwałe)
Znaczenie problemu oraz
skutki w przypadku jego
pogłębiania się
 utrata entuzjazmu naukowego
 utrata fascynacji techniką
 brak osiągnięć naukowych
 brak osiągnięć w dziedzinie
efektywnej pracy naukowej
 brak warunków do
naukowego rozwoju
 brak perspektyw
naukowych utopii
Problemy
 życie w świecie
 Bolesław Prus: „Lalka”
 gatunek literacki: powieść
 Bolesław Prus: „Kamizelka”
 gatunek literacki: nowela
Problemy
Źródło
idealista naukowy
Źródło
Stanisław Wokulski
romantyk i pozytywista
Pan
wczesna śmierć
 poważne choroby,
społecznego
 pogłębienie wykluczenia
środków do życia
Znaczenie problemu oraz
skutki w przypadku jego
pogłębiania się
 skrajna nędza
 brak podstawowych






bezpieczeństwa
i stabilizacji życiowej
bieda, nędza
bardzo niska jakość życia
głodowa egzystencja
brak środków do życia
brak opieki zdrowotnej
brak finansowego wsparcia
Problemy
 bezrobocie
 dorywcza praca
 brak poczucia
biedny człowiek
Wysocki
1
młody urzędnik, który zachorował na gruźlicę
Bohaterowie utworów Bolesława Prusa
Schemat A2
Schemat A3
1
Bohaterowie utworów Marii Konopnickiej
Mendel Gdański
Kuntz Wunderli
introligator pochodzenia żydowskiego
stary człowiek
Źródło
Źródło
 Maria Konopnicka: „Mendel Gdański”
 gatunek literacki: nowela
 Maria Konopnicka: „Miłosierdzie gminy”
 gatunek literacki: nowela
Problemy
Problemy










dyskryminacja mniejszości narodowych
agresja
przestarzałe warunki pracy rzemieślniczej
niska jakość życia
brak wsparcia dla człowieka samotnie
wychowującego dziecko
dotkliwa, przykra starość
utrata godności
niska jakość życia starych ludzi
brak zdrowotnego wsparcia
brak wsparcia instytucjonalnego
(absurdalne działanie: licytacja starych ludzi)
 patologia stosunków międzyludzkich
 patologia więzi rodzinnych
Znaczenie problemu oraz skutki
w przypadku jego pogłębiania się
Znaczenie problemu oraz skutki
w przypadku jego pogłębiania się










obniżenie poczucia własnej wartości
alienacja
krzywda
pogorszenie jakości życia
problemy wychowawcze
jeszcze większe obniżenie wartości życia
utrata godności
utrata zdrowia
zniszczenie więzi emocjonalnych w rodzinie
jeszcze większe pogorszenie się relacji
interpersonalnych
 utrata poczucia bezpieczeństwa jednostki
 znieczulica społeczna
 dyskryminacja ludzi ze względu na wiek
Poznajmy się lepiej z EFS
145
Schemat B
Człowiek zdany tylko na siebie.
Konsekwencje braku pomocy ze strony innych osób i instytucji
1
jego problemy narastają
i pogłębiają się
jego samoocena obniża się
staje się
życiowym pesymistą
minimalizuje
swoje potrzeby
załamuje się psychicznie (brak możliwości
zaspokajania indywidualnych potrzeb)
nie rozwija się
Schemat C
Człowiek, któremu ktoś pomógł w rozwiązaniu
jego problemów
1
jego problemy zniknęły
jego samoocena wzrasta
staje się życiowym
optymistą
jest w dobrej kondycji psychicznej
(powód: radość życia)
146
Poznajmy się lepiej z EFS
ma świadomość swoich potrzeb
i próbuje je zrealizować
wszechstronnie się rozwija
Schemat D
Inwestowanie w człowieka — EFS
1
Człowiek = bezcenna wartość
Europejski Fundusz Społeczny
Cel: realizacja strategii rozwoju, wzrost poziomu
zatrudnienia i spójności społecznej
Obszary wsparcia
 zatrudnienie
 edukacja
 adaptacyjność
pracowników
i przedsiębiorstw
 integracja społeczna
 rozwój zasobów
ludzkich na terenach
wiejskich
 opieka zdrowotna
Różne inicjatywy
 zapobieganie
wykluczeniu
społecznemu
 zapewnienie
równego dostępu do
zatrudnienia osobom
dyskryminowanym
na rynku pracy
Typy projektów
 indywidualne
 systemowe
 konkursowe
otwarte
zamknięte
 aktywizacja
bezrobotnych
i biernych zawodowo
 administracja
 rozwój zarządzania
 budowa partnerskiego
państwa
Poznajmy się lepiej z EFS
147
Schemat E
Zasady uzyskania dofinansowania w ramach ogłaszanych
konkursów na projekty, dotyczące określonych priorytetów
Słowa-klucze i wyrażenia
1
EFS
EFS
Śledzenie aktualności
na stronie internetowej EFS
Zbieranie informacji
o konkursach
ogłaszanych przez EFS
i
troi, żeby zdążyć
148
Poznajmy się lepiej z EFS
Opracowanie projektu
Dwoi się
Schemat F
Uwaga: Nauczyciel przed zajęciami uzupełnia informacje do schematu, dopisując
możliwości uzyskania wsparcia z danego działania programu „Wiedza, Edukacja,
Rozwój”.
1
Bohaterowie pozytywistycznych lektur i ich problemy
w ujęciu ponadczasowym i współczesnym.
Pomoc EFS w ich rozwiązaniu
Bohaterowie utworów Elizy Orzeszkowej
Joanna Lipska
 pomoc EFS
 obszar wsparcia: edukacja
 priorytet: (do uzupełnienia)
 działanie: (do uzupełnienia)
Witold Korczyński
 pomoc EFS
 obszar wsparcia: rozwój terenów wiejskich
 priorytet: (do uzupełnienia)
 działanie: (do uzupełnienia)
Mieczysław Lipski
 pomoc EFS
 obszar wsparcia: zatrudnienie
 priorytet: (do uzupełnienia)
 działanie: (do uzupełnienia)
Poznajmy się lepiej z EFS
149
150
Poznajmy się lepiej z EFS
 pomoc EFS
 obszar wsparcia:
wsparcie
przedsiębiorstw
 priorytet:
(do uzupełnienia)
 działanie:
(do uzupełnienia)
Stanisław Wokulski
 pomoc EFS
 obszar wsparcia:
prace naukowo-badawcze
 priorytet:
(do uzupełnienia)
 działanie:
(do uzupełnienia)
Ochocki
 pomoc EFS
 obszar wsparcia:
zatrudnienie
 priorytet:
(do uzupełnienia)
 działanie:
(do uzupełnienia)
Wysocki
1
 pomoc EFS
 obszar wsparcia:
opieka zdrowotna
 priorytet:
(do uzupełnienia)
 działanie:
(do uzupełnienia)
Pan
Bohaterowie utworów Bolesława Prusa
Bohaterowie pozytywistycznych lektur i ich problemy
w ujęciu ponadczasowym i współczesnym.
Pomoc EFS w ich rozwiązaniu
Schemat F
Uwaga: Nauczyciel przed zajęciami uzupełnia informacje do schematu, dopisując
możliwości uzyskania wsparcia z danego działania programu „Wiedza, Edukacja,
Rozwój”.
Schemat F
Uwaga: Nauczyciel przed zajęciami uzupełnia informacje do schematu, dopisując
możliwości uzyskania wsparcia z danego działania programu „Wiedza, Edukacja,
Rozwój”.
1
Bohaterowie pozytywistycznych lektur i ich problemy
w ujęciu ponadczasowym i współczesnym.
Pomoc EFS w ich rozwiązaniu
Bohaterowie utworów Marii Konopnickiej
Mendel Gdański
 pomoc EFS
 obszar wsparcia: likwidowanie barier
 priorytet: (do uzupełnienia)
 działanie: (do uzupełnienia)
Kuntz Wunderli
 pomoc EFS
 obszar wsparcia: integracja społeczna
 priorytet: (do uzupełnienia)
 działanie: (do uzupełnienia)
Poznajmy się lepiej z EFS
151
Materiał pomocniczy nr 2
EFS. Co Ci to da?
2
 ALEGORIA EFS (uczeń z emblematem EFS): E…F…S… to ja…to ja…to ja…
 CHÓREK (wskazując na różne osoby i w ten sposób przeciwdziałając bierności
i obojętności widzów): Co ci to da? Co ci to da? Co ci to da?
 UCZEŃ 1: Dużo da, dużo da, dużo da. Kapitał to ja, to ja, to ja. Pytam, więc wiem:
dużo mi da.
 ALEGORIA EFS: Dlaczego tak?
 UCZEŃ 1: Bo kapitał to ja.
 ALEGORIA EFS: Powiedz to głośniej, mocniej, pewniej.
 UCZEŃ 1: Kapitał to ja!
 ALEGORIA EFS (zwracając się do UCZNIA 2): A Tobie co da, że znam cię już ja?
 UCZEŃ 2: Też coś mi da.
 ALEGORIA EFS: Na przykład co?
 UCZEŃ 2: No co? No co? No co?
 UCZEŃ 3: Podpowiem ci – pamiętaj Polaku młody z EFS korzystaj dla swej wygody.
Nie marudź i nie narzekaj – projekt rozwoju pisz, nie czekaj. Zielone światło masz,
więc idź do EFS, nie zwlekaj. Nie jesteś sam – pomysły masz. Nie jesteś sam – przyjaciół
masz.
 ALEGORIA EFS: A tobie co da? Co da? Co?
 UCZEŃ 4: To proste, bo poczucie mi da, że wartość to ja: intelekt mam, nie jestem sam.
Zależy mi – rozwinę się. Nie jestem sam – Europę po swej stronie mam.
Ja muszę sukces mieć, osiągnąć marzeń cel.
 ALEGORIA EFS: Kłopot masz – projekt złóż. Sukces jest tuż, tuż.
152
Poznajmy się lepiej z EFS
Scenariusz umożliwia doskonalenie umiejętności pracy z komputerem. Uczeń aktywnie poszukuje
użytecznych informacji w internecie i selekcjonuje pozyskaną wiedzę, aby przygotować ulotkę
informacyjną o EFS dla swoich rodziców. Autor opracował szczegółową instrukcję dla uczniów
pracujących indywidualnie lub w parach w zależności od możliwości technicznych szkolnych
pracowni komputerowych.
3.4.3
Scenariusz nr 3
Stanisława Gurbowicz
EFS jest dla ludzi
Przedmiot
informatyka, zajęcia pozalekcyjne prowadzone w pracowni komputerowej,
wiedza o społeczeństwie, koła zainteresowań
Poziom
IV etap edukacyjny: klasy I-III szkoły ponadgimnazjalnej
Podstawa programowa
Treści nauczania – wymagania szczegółowe. Uczeń:
 znajduje dokumenty i informacje w udostępnianych w internecie bazach danych
(np. bibliotecznych, statystycznych, w sklepach internetowych), ocenia ich przydatność
i wiarygodność oraz gromadzi je na potrzeby realizowanych projektów z różnych dziedzin
 dobiera odpowiednie formaty plików do rodzaju i przeznaczenia zapisanych w nich informacji
 opracowuje informacje za pomocą komputera, w tym: rysunki, teksty z danymi liczbowymi,
animacje, prezentacje multimedialne i filmy.
Poznajmy się lepiej z EFS
153
Cele
Po zajęciach uczeń powinien:
 umieć pozyskiwać i upowszechniać informacje na temat EFS
 potrafić wyszukiwać i selekcjonować informacje w internecie
 znać sposoby tworzenia materiałów reklamowych za pomocą komputera.
Metody i techniki
 rozwiązywanie problemów
 miniprojekt indywidualny
2x
Czas
 2 godziny lekcyjne
Wykaz materiałów pomocniczych
 materiał pomocniczy nr 1 – logotypy EFS
 materiał pomocniczy nr 2 – podstawowe zagadnienia związane z EFS
 materiał pomocniczy nr 3 – informacje przydatne do zrobienia ulotki
 materiał pomocniczy nr 4 – karta oraz instrukcja do zadania
 materiały typu: ulotki, gadżety reklamowe EFS, drukarka (najlepiej sieciowa), stanowisko
komputerowe dla każdego ucznia
Przebieg zajęć
1. Nauczyciel przedstawia uczniom logotypy EFS (materiał pomocniczy nr 1) i pyta, czy lub gdzie widzieli takie oznaczenia i co one oznaczają. Przekazuje im gadżety reklamowe zawierające logotypy.
Jeśli szkoła realizowała projekt unijny, warto przypomnieć dzieciom o tablicach informacyjnych,
umieszczonych np. na drzwiach wejściowych do pracowni bądź na ścianie w szkole.
2. Nauczyciel wyjaśnia temat lekcji i omawia podstawowe zagadnienia związane z EFS (materiał pomocniczy nr 2).
3. Informuje, gdzie można znaleźć informacje o EFS, które będą przydatne do zrobienia ulotki (materiał
pomocniczy nr 3). Prosi uczniów o zapoznanie się ze wskazanymi stronami internetowymi.
3. Nauczyciel objaśnia zadanie (materiał pomocniczy nr 4). Młodzież zadaje pytania oraz ustala z nauczycielem czas potrzebny na wykonanie pracy i formę prezentacji.
4. Na zakończenie uczniowie prezentują wyniki swojej pracy na komputerze lub w postaci papierowej
ulotki.
154
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 1
Obowiązkowe logotypy związane z Europejskim Funduszem Społecznym
1
Materiał pomocniczy nr 2
Czego się dzisiaj nauczymy?
2
 poznamy fundusz EFS
 wyszukamy i uporządkujemy informacje z internetu na jego temat
 dowiemy się, co znaczy, że coś jest współfinansowane z EFS
 przygotujemy ulotkę informacyjną o EFS dla rodziców.
EFS
Europejski Fundusz Społeczny
Wspiera rozwój naszego kraju
poprzez finansowanie różnych działań,
dzięki czemu ludzie mogą:
podnieść/uzupełnić
kwalifikacje
znaleźć pracę
Z Europejskiego Funduszu Społecznego
skorzystać mogą:
 dzieci i młodzież – współfinansowane są dla nich
zajęcia pozalekcyjne, przyznawane stypendia
oraz wspierane jest rozwijanie zainteresowań
 osoby dorosłe – organizowane są szkolenia,
możliwe jest uzyskanie nowych kwalifikacji lub
założenie własnej firmy.
zmienić zawód lub
przekwalifikować się
założyć własną firmę
Aby uczestniczyć w przedsięwzięciu
realizowanym ze środków EFS, należy:
 znaleźć odpowiedni dla siebie projekt,
np. na stronie www.efs.gov.pl
 skontaktować się z osobami
prowadzącymi (koordynatorami)
 sprawdzić, czy spełnia się kryteria naboru
 wziąć udział w rekrutacji
 zakwalifikować się.
Poznajmy się lepiej z EFS
155
Materiał pomocniczy nr 3
Uwaga: adresy stron internetowych powinny być zaktualizowane
przez nauczyciela w kontekście zmian 2014-2020.
Gdzie szukać informacji?
3
Nazwa portalu
Adres strony internetowej
Fundusze Europejskie
www.funduszeeuropejskie.gov.pl
Europejski Fundusz Społeczny
www.efs.gov.pl
Mapa Projektów EFS
www.projekty.efs.gov.pl
szkolenia z EFS
www.inwestycjawkadry.pl
Materiał pomocniczy nr 4
Karta oraz instrukcja do zadania
Karta zadania
1. Przygotuj ulotkę informacyjną „EFS jest dla ludzi” adresowaną do Twoich rodziców.
Aby to zrobić, musisz:
 utworzyć folder o nazwie: „EFS ulotka_informacyjna” w folderze „Moje dokumenty”
lub innym, w którym zwykle zapisujesz wyniki swojej pracy na komputerze
 zapisać w nim wszystkie niezbędne pliki i dokumenty, służące do opracowania ulotki
 pobrać logotypy EFS (w formacie JPG) ze strony internetowej: www.efs.gov.pl
4
2. Zapoznaj się z instrukcją do zadania.
3. Informacji o programach szukaj na podanych przez nauczyciela stronach internetowych.
Instrukcja do zadania
1. Przejrzyj podane przez nauczyciela strony internetowe i wybierz informacje najbardziej
użyteczne dla Twoich rodziców, np.:
nazwy instytucji zajmujących się programami w Twoim województwie, powiecie
dane kontaktowe (nr telefonu, adres strony internetowej, adresy e-mail)
adresy przydatnych stron internetowych.
2. Utwórz nowy dokument w edytorze tekstu i zapisz go pod nazwą: EFS_ulotka.
3. Zapisz w nim zebrane ze stron informacje.
4. Wszystkie informacje powinny się zmieścić na jednej stronie dokumentu.
5. W nagłówku i stopce dokumentu wstaw logotypy EFS.
6. Nadaj tytuł „EFS jest dla ludzi”.
7. Wyszukaj odpowiedni do tematyki obiekt z kolekcji clipart i wstaw go do swojej ulotki.
8. Zaplanuj układ treści: tekstu i grafiki na stronie dokumentu.
9. Ułóż hasło zachęcające do skorzystania z oferty programów.
10. Wykorzystaj możliwości formatowania tekstu (czcionka, wypunktowanie, wyróżnienie, kolor).
11. Uporządkuj zebrane informacje i wybierz te, które Twoim zdaniem są najważniejsze.
W przypadku wątpliwości poproś o pomoc nauczyciela.
12. Pamiętaj, aby układ był przejrzysty i czytelny oraz dostarczał podstawowych informacji o EFS.
156
Poznajmy się lepiej z EFS
4
Scenariusze projektów
edukacyjnych
Nowa podstawa programowa zaleca metodę projektu jako sprzyjającą osiągnięciu celów kształcenia
i wychowania na wszystkich etapach edukacji. Zadania w ramach projektu stawiają bowiem ucznia
w roli badacza poszukującego rozwiązania. Wymagają zgłębienia kluczowych dla danej dziedziny pojęć
i zagadnień, a także zaobserwowania ich w otaczającym świecie. Tematyka dotycząca wdrażania projektów
współfinansowanych z EFS doskonale wpisuje się w zalecenia zawarte w podstawie programowej.
Proponowane scenariusze projektów to w większości sprawdzone w praktyce koncepcje realizacji działań
edukacyjnych, dlatego warte są polecenia jako wzorzec lub inspiracja do własnych opracowań.
com/Nadya Lukic
fot. © iStockphoto.
4.1
Szkoła podstawowa
Scenariusz projektu umożliwia jego realizację z uczniami w różnym wieku. Podstawą organizacji
pracy są dane z mapy zasobów, określające możliwości uczniów i środowiska. Dzieci biorą
aktywny udział we wszystkich etapach – od tworzenia koncepcji po prezentację efektów.
• Sc
e
rius
KATEGORIA
na
z proje
Wyróżnien
ie
kt
uo
E FS •
4.1.1
Scenariusz nr 1
Marta Kobza, Ewa Miłuch-Szewczyk
Europa Fantastycznych Szans
Poziom
I i II etap edukacyjny: szkoła podstawowa
Czas realizacji
do uzgodnienia z uczniami
Przydatna literatura i strony internetowe
 Brudnik E., Moszyńska A., Owczarska B.: „Ja i mój uczeń pracujemy aktywnie.
Przewodnik po metodach aktywizujących”, Zakład Wydawniczy SFS, Kielce 2000, s. 185-194
 De Bono E.: „Naucz się myśleć kreatywnie”, Wydawnictwo Prima, Warszawa 1995
 Dembek Z.K.: „Technika. Przewodnik po metodzie projektów dla uczniów gimnazjum”,
Wydawnictwo Temat, Łysomice 2002
 Glasser W.: „Każdy uczeń może osiągnąć sukces”, Wydawnictwo PAW, Łódź 2005
 Góralski A.: „Twórcze rozwiązywanie zadań”, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1980
 Grondas M.: „Projekt jako narzędzie integracji międzyprzedmiotowej”, [w:] „Program Nowa Szkoła.
Integracja międzyprzedmiotowa – materiały szkoleniowe dla rad pedagogicznych”,
Wydawnictwo CODN, Warszawa 1999, s. 107-119
 Hamer H.: „Klucz do efektywności nauczania”, Wydawnictwo Veda, Warszawa 1994
 Królikowski J.: „Projekt edukacyjny”, Wydawnictwo CODN, Warszawa 2001
160
Poznajmy się lepiej z EFS
 Nęcka E.: „Twórcze rozwiązywanie problemów”, Wydawnictwo Impuls, Kraków 1994
 Popek S.: „Aktywność twórcza dzieci i młodzieży”, WSiP, Warszawa 1988
 Sterna D.: „Ocenianie kształtujące w praktyce”, Wydawnictwo CEO, Warszawa 2006
 Tokarz A.: „Rola motywacji poznawczej”, Ossolineum, Wrocław 1992
 www.ec.europa.eu
 www.efs.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
 www.projekty.efs.gov.pl
Wykaz materiałów pomocniczych
 materiał pomocniczy nr 1 – formułowanie tematu
 materiał pomocniczy nr 2 – „buszowanie” po temacie
 materiał pomocniczy nr 3 – przygotowanie aktywności badawczej
 materiał pomocniczy nr 4 – aktywność badawcza, zbieranie i opracowywanie materiałów
 materiał pomocniczy nr 5 – omówienie doświadczeń i opracowanie materiałów
 materiał pomocniczy nr 6 – dyskusja panelowa
 materiał pomocniczy nr 7 – prezentacja działań projektowych
 materiał pomocniczy nr 8 – analiza projektu, ocena realizacji celów i ocena pracy
 materiał pomocniczy nr 9 – metody aktywizujące, wykorzystywane podczas projektu
 materiał pomocniczy nr 10
– mapa zasobów
 materiał pomocniczy nr 11
– karta oceny grupy
 materiał pomocniczy nr 12
– karta samooceny grupy
 materiał pomocniczy nr 13
– karta samooceny ucznia
 materiał pomocniczy nr 14
– terminy konsultacji nauczycieli
 materiał pomocniczy nr 15
– informacje dodatkowe
 materiał pomocniczy nr 16
– struktura raportu
 materiał pomocniczy nr 17
– ankieta dla ucznia
 materiał pomocniczy nr 18
– ankieta dla nauczycieli
Zofia Rogula, praca konkursowa
w kategorii „Dorośli”
Poznajmy się lepiej z EFS
161
Podstawowe informacje – zespół uczniowski i wybieranie tematu projektu
Temat projektu
Europa Fantastycznych Szans
Zespół uczniowski
Imię i nazwisko ucznia/uczniów
Nauczyciel/opiekun
Imię i nazwisko nauczyciela
Grupa I
podpis nauczyciela, poświadczenie decyzji
o objęciu opieką zespołu realizującego projekt
Problem
W jakim zakresie i na jakie cele w naszym powiecie/gminie pozyskiwane są
fundusze z EFS?
Główne cele
i zadania projektu
 rozwijanie kompetencji społeczno-obywatelskich
 przeprowadzenie na terenie powiatu/gminy badań na temat
pozyskanych funduszy z EFS
 opracowanie raportu EFS w moim powiecie/gminie
Cele szczegółowe
(umiejętności)
Uczeń:
 wie, co oznaczają pojęcia: UE, Polska w UE, fundusze europejskie,
co to jest i czym się zajmuje EFS
 potrafi wskazać zalety wykorzystywania funduszy europejskich
w swoim powiecie/gminie
 umie wskazać projekty realizowane w swoim powiecie/gminie ze
środków EFS
 potrafi wymienić pozytywne zmiany w regionie, jakie nastąpiły
w związku z realizacją projektów współfinansowanych ze środków EFS
 precyzyjnie formułuje temat i cele projektu
 dokonuje selekcji informacji
 umie przetwarzać pozyskane informacje i nadawać im nową formę
 przygotowuje i przeprowadza wywiad
 sprawnie posługuje się nowoczesnymi środkami przekazu informacji
 tworzy prezentacje
 współpracuje w grupie, bierze odpowiedzialność za siebie i członków
zespołu.
Plan realizacji – harmonogram
Cele i zadania
Formułowanie tematu
(materiał pomocniczy nr 1)
162
Poznajmy się lepiej z EFS
Zadania szczegółowe
 podział uczniów na grupy zadaniowe
(każda grupa opracowuje dane dotyczące
wylosowanej gminy)
 przedstawienie własnych propozycji
realizacji projektu
 plusy i minusy przedstawionych propozycji
 tworzenie mapy myśli – określenie
ewentualnych kierunków rozwoju projektu
 formułowanie pytań do projektu
Terminy realizacji
Cele i zadania
„Buszowanie” po temacie
(materiał pomocniczy nr 2)
Zadania szczegółowe
Terminy realizacji
 zgromadzenie podstawowego zasobu
wiedzy na temat UE i jej funduszy
 zapoznanie z terminologią i pojęciami
dotyczącymi omawianych zagadnień
 ułożenie mapy powiatu z puzzli
 przygotowanie w grupach informacji
na temat powiatu i poszczególnych gmin
Przygotowanie aktywności  wykonanie mapy zasobów do tematu
badawczej
projektu: członków zespołu, szkoły,
(materiał pomocniczy nr 3)
środowiska lokalnego
 opracowanie instrukcji do projektu:
a) rozpisanie kart zadań
b) ustalenie kryteriów oceniania
c) określenie źródeł informacji
d) ustalenie formy i terminów konsultacji
e) określenie sposobu prezentacji projektu
i czasu jej trwania
f ) ustalenie struktury raportu
g) stworzenie i podpisanie kontraktu
 opracowanie kwestionariusza wywiadu
Aktywność badawcza,
zbieranie i opracowywanie
materiałów
(materiał pomocniczy nr 4)
 wyjazd do wylosowanej gminy, wizyta
w urzędzie gminy/powiatu
 przeprowadzenie wywiadu z burmistrzem,
przedstawicielami instytucji lokalnych,
mieszkańcami gminy
 zbieranie danych do raportu, odwiedziny
w instytucjach, którym udało się pozyskać
fundusze europejskie
 wykonanie dokumentacji fotograficznej,
filmowej i pisemnej
Omówienie doświadczeń
i opracowanie materiałów
(materiał pomocniczy nr 5)
 przygotowanie raportu sekcji zgodnie z jego
strukturą
 wykonanie prac plastycznych na temat EFS
w moim powiecie/gminie
 tworzenie prezentacji multimedialnej
 opracowanie całościowego raportu EFS
w moim powiecie/gminie na podstawie
raportów grup
Dyskusja panelowa
(materiał pomocniczy nr 6)
 spotkanie w szkole z przedstawicielami rady
powiatu i ekspertem (koordynator projektu,
osoba tworząca projekty, pracownik
projektu itp.)
 dyskusja panelowa na temat działania
władz w zakresie pozyskiwania funduszy
europejskich
 wspólne tworzenie metaplanu
Poznajmy się lepiej z EFS
163
Cele i zadania
Zadania szczegółowe
Terminy realizacji
Prezentacja działań
projektowych
(materiał pomocniczy nr 7)
 prezentacja wyników projektu na forum
szkoły dla uczniów, rodziców, środowiska
lokalnego (prezentacja multimedialna,
wystawa plastyczna, raport)
 przedstawienie raportu i prezentacji
multimedialnej podczas sesji rady powiatu
 promocja projektu w szkole i lokalnych
mediach
Analiza projektu, ocena
realizacji celów i ocena
pracy
(materiał pomocniczy nr 8)
 autorefleksje uczniów dotyczące realizacji
projektu
 samoocena pracy uczniów
 ocena pracy grupy
 ewaluacja projektu, rekomendacje
Materiał pomocniczy nr 1
1
Zadanie
Zadania szczegółowe
podział uczniów na grupy
zadaniowe (każda grupa
opracowuje dane dotyczące
wylosowanej gminy)
Formułowanie tematu
Źródła informacji,
materiały i zasoby
lista uczniów
Sojusznicy
nauczyciele, koordynatorzy
projektu, koordynatorzy grup
przedstawienie własnych
metoda aktywizująca –
propozycji realizacji projektu burza mózgów (materiał
pomocniczy nr 9)
nauczyciele, koordynatorzy
projektu, koordynatorzy grup
plusy i minusy
przedstawionych propozycji
metoda aktywizująca
– za i przeciw (materiał
pomocniczy nr 9)
nauczyciele, koordynatorzy
projektu, koordynatorzy grup
tworzenie mapy myśli –
określenie ewentualnych
kierunków rozwoju projektu
metoda aktywizująca
– mapa myśli (materiał
pomocniczy nr 9)
nauczyciele, koordynatorzy
projektu, koordynatorzy grup
formułowanie pytań
do projektu
scenariusz projektu
nauczyciele, koordynatorzy
projektu, koordynatorzy grup
164
Poznajmy się lepiej z EFS
Termin
wykonania
Materiał pomocniczy nr 2
Zadanie
„Buszowanie” po temacie
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Zadania szczegółowe
2
Sojusznicy
Termin
wykonania
zgromadzenie podstawowego  literatura tematyczna
koordynatorzy projektu,
zasobu wiedzy na temat UE
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl koordynatorzy grup,
i jej funduszy
nauczyciele
zapoznanie z terminologią
i pojęciami dotyczącymi
omawianych zagadnień
 literatura tematyczna
koordynatorzy projektu,
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl koordynatorzy grup,
nauczyciele
ułożenie mapy powiatu
z puzzli
mapa powiatu w formie puzzli
koordynatorzy grup,
nauczyciele
przygotowanie
w grupach informacji
na temat powiatu
i poszczególnych gmin
 foldery gmin lub powiatu
 literatura tematyczna
 strona internetowa gminy lub
powiatu
koordynatorzy projektu,
koordynatorzy grup,
nauczyciele
Materiał pomocniczy nr 3
Zadanie
Zadania szczegółowe
3
Przygotowanie aktywności badawczej
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
Termin
wykonania
wykonanie mapy zasobów do
 literatura tematyczna koordynatorzy projektu,
tematu projektu: członków zespołu,  karta pracy – mapa
koordynatorzy grup,
szkoły, środowiska lokalnego
zasobów (materiał
nauczyciele
pomocniczy nr 10)
opracowanie instrukcji do projektu:
 rozpisanie kart zadań
 ustalenie kryteriów oceniania
 określenie źródeł informacji
 ustalenie formy i terminów
konsultacji
 określenie sposobu prezentacji
projektu i czasu jej trwania
 ustalenie struktury raportu
 stworzenie i podpisanie
kontraktu
 literatura tematyczna koordynatorzy projektu,
 struktura projektu
koordynatorzy grup,
edukacyjnego
nauczyciele
 karta projektu
 karta zadania
opracowanie kwestionariusza
wywiadu
 literatura tematyczna nauczyciele,
 przykładowe
nauczyciele języka
kwestionariusze
polskiego
wywiadu
 strony internetowe
Poznajmy się lepiej z EFS
165
Materiał pomocniczy nr 4
Zadanie
Zadania szczegółowe
4
Aktywność badawcza – zbieranie i opracowywanie materiałów
Źródła informacji, materiały
i zasoby
wyjazd do wylosowanej  karty wycieczki
gminy, wizyta w urzędzie  zgody rodziców
gminy/powiatu
 autokary
 plany miast
Sojusznicy
Termin
wykonania
koordynatorzy projektu,
dyrektor szkoły,
nauczyciele
przeprowadzenie
wywiadu z burmistrzem,
przedstawicielami
instytucji lokalnych,
mieszkańcami gminy
 kwestionariusze wywiadu
 kamery
 dyktafony
 aparaty fotograficzne
 notatniki
koordynatorzy projektu,
władze gminy, kierownicy
i dyrektorzy instytucji
lokalnych, mieszkańcy
gminy
zbieranie danych do
raportu, odwiedziny
w instytucjach, którym
udało się pozyskać
fundusze europejskie
 kwestionariusze wywiadu
 kamery
 aparaty fotograficzne
 dyktafony
 notatniki
 obserwacja bezpośrednia
 plany miasta
koordynatorzy projektu,
kierownicy i dyrektorzy
instytucji lokalnych
wykonanie dokumentacji  kamery
fotograficznej, filmowej
 aparaty fotograficzne
i pisemnej
 dyktafony
 kwestionariusze wywiadu
 notatniki
koordynatorzy projektu
Materiał pomocniczy nr 5
Zadanie
Zadania szczegółowe
5
Omówienie doświadczeń i opracowanie materiałów
Źródła informacji, materiały i zasoby
Sojusznicy
przygotowanie raportu
sekcji zgodnie z jego
strukturą
 dokumentacja zebrana podczas projektu koordynatorzy
(filmowa, fotograficzna, wywiady)
grup,
 sprzęt multimedialny
nauczyciele
 internet
wykonanie prac
plastycznych na temat EFS
w moim powiecie/gminie
 materiały plastyczne
 dokumentacja fotograficzna
 notatki własne uczniów
koordynatorzy
grup, nauczyciele
tworzenie prezentacji
multimedialnej
 internet
 sprzęt multimedialny (komputery,
programy komputerowe)
koordynatorzy
grup, nauczyciele,
informatyk
opracowanie całościowego  raporty grup
raportu EFS w moim
 sprzęt multimedialny (komputery,
powiecie/gminie na
programy komputerowe)
podstawie raportów grup  internet
166
Poznajmy się lepiej z EFS
koordynatorzy
projektu,
przedstawiciele
grup
Termin
wykonania
Materiał pomocniczy nr 6
Zadanie
Dyskusja panelowa
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Zadania szczegółowe
6
Sojusznicy
spotkanie w szkole
z przedstawicielami rady
powiatu i ekspertem
(koordynator projektu,
osoba pisząca wnioski,
pracownik projektu itp.)
 zaproszenia dla radnych
powiatu i eksperta
 materiały do dyskusji
panelowej
 sprzęt multimedialny
starosta, przedstawiciele
rady powiatu
dyskusja panelowa na temat
działania władz w zakresie
pozyskiwania funduszy
europejskich
 dokumentacja zebrana
podczas projektu
(filmowa, fotograficzna,
wywiady)
 opracowane zagadnienia
i pytania
 raporty grup
koordynatorzy projektu,
koordynatorzy grup,
wybrani przedstawiciele
uczniów, przedstawiciele
rady powiatu, starosta,
ekspert
wspólne tworzenie
metaplanu (materiał
pomocniczy nr 9)
 dokumentacja zebrana
podczas projektu
 materiały z dyskusji
panelowej
wybrani przedstawiciele
uczniów, przedstawiciele
rady powiatu
Termin
wykonania
Materiał pomocniczy nr 7
Zadanie
Zadania szczegółowe
7
Prezentacja działań projektowych
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
prezentacja wyników
projektu na forum szkoły
dla uczniów, rodziców,
środowiska lokalnego
(prezentacja multimedialna,
wystawa plastyczna, raport)
 struktura raportu (materiał koordynatorzy projektu,
pomocniczy nr 16)
dyrektor szkoły,
 raport EFS w moim
nauczyciele, rodzice
powiecie/gminie
 prezentacja multimedialna
 prace plastyczne
przedstawienie raportu
i prezentacji multimedialnej
podczas sesji rady powiatu
 raport EFS w moim
starosta, radni rady
powiecie/gminie
powiatu, koordynatorzy
 prezentacja multimedialna projektu, dyrektor szkoły
promocja projektu w szkole
i lokalnych mediach
 raport EFS w moim
lokalne media, informatyk,
powiecie/gminie
koordynatorzy projektu,
 prezentacja multimedialna dyrektor szkoły
 strona internetowa szkoły
 lokalne media
Termin
wykonania
Poznajmy się lepiej z EFS
167
Materiał pomocniczy nr 8
Zadanie
Zadania szczegółowe
8
Analiza projektu, ocena realizacji celów i ocena pracy
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
autorefleksje uczniów
dotyczące realizacji
projektu
karta pracy – gadająca ściana
(materiał pomocniczy nr 9)
osoba, która pomogła
uczniom realizującym
zadanie szczegółowe
samoocena pracy
uczniów
 karta samooceny ucznia
(materiał pomocniczy nr 13)
uczniowie, nauczyciele
ocena pracy grupy
 karta oceny grupy
(materiał pomocniczy nr 11)
 karta samooceny grupy
(materiał pomocniczy nr 12)
uczniowie, nauczyciele
ewaluacja projektu,
rekomendacje
 terminy konsultacji nauczycieli
(materiał pomocniczy nr 14)
 informacje dodatkowe
(materiał pomocniczy nr 15)
 ankieta dla ucznia
(materiał pomocniczy nr 17)
 ankieta dla nauczycieli
(materiał pomocniczy nr 18)
uczniowie, nauczyciele,
rodzice
Termin
wykonania
Materiał pomocniczy nr 9
Metody aktywizujące, wykorzystywane podczas projektu
9
1. Burza mózgów
Metoda pomagająca zgromadzić w krótkim czasie jak największą liczbę pomysłów na rozwiązanie danego problemu. Prowadzący podaje temat, udziela głosu zgłaszającym rozwiązania i zapisuje je na tablicy. Po wyczerpaniu pomysłów następuje dyskusja i wybór najlepszego rozwiązania. W czasie burzy
mózgów pracuje się indywidualnie, ale dla dobra całego zespołu.
2. Plusy i minusy
Metoda polega na analizowaniu problemu, biorąc pod uwagę różne punkty widzenia. Służy do wyszukiwania pozytywnych i negatywnych stron, aby umożliwić podjęcie trafnej decyzji. Uczy analizowania
faktów.
3. Mapy myśli
Metoda kreatywnych notatek pozwala na szybkie i łatwe zapamiętywanie ich już podczas tworzenia
oraz znacznie szybsze powtarzanie materiału. Mapy myśli przypominają cały obraz przyswojonej wiedzy na zasadzie hologramu. Zaletą ich tworzenia jest czerpanie z tego zabawy oraz możliwości dopisania kolejnych notatek w dowolnym miejscu, ukazanie połączeń między tematami i fragmentami
wiedzy, struktury materiału i hierarchii. Metoda stymuluje kreatywne myślenie i wzmacnia połączenia
między obydwiema półkulami, co przekłada się na długofalowy efekt.
168
Poznajmy się lepiej z EFS
4. Dyskusja panelowa (dyskusja obserwowana)
Podczas korzystania z tej metody grupa dzieli się na dyskutujących ekspertów (panel) i uczących się
słuchaczy (audytorium). Najpierw eksperci wprowadzają w temat i dyskutują między sobą, a następnie
głos może zabierać każda osoba z audytorium.
9
5. Metaplan
Metoda pozwala na rozważenie omawianego zagadnienia i poszukanie wspólnego, optymalnego rozwiązania. Podczas rozmowy o problemie powstaje plakat (metaplan).
Schemat tworzenia metaplanu:
 wpisujemy problem, który jest przedmiotem dyskusji
 jak jest
 jak być powinno
 dlaczego nie jest tak, jak być powinno
 wnioski.
6. Gadająca ściana
Przed rozpoczęciem zajęć przyklejamy do ściany (ważne, by uczniowie mieli do niej wygodny dostęp)
arkusz szarego papieru z umieszczonym na górze napisem: „Gadająca ściana”. Podczas podsumowania
projektu prosimy młodzież, by wyrazili na nim swoje opinie na temat pracy, mogą to być także rysunki.
Kiedy uczniowie pytają, jakiego rodzaju mają to być komunikaty, możemy naprowadzić ich, zadając
pytania.
Materiał pomocniczy nr 10
Mapa zasobów
umiejętności i doświadczenie uczniów
możliwość pomocy ze strony sojuszników
10
Poznajmy się lepiej z EFS
169
Materiał pomocniczy nr 11
Karta oceny grupy
Etap realizacji projektu
formułowanie tematu
11
Umiejętności
Ocena (0-5 punktów)
 precyzyjne formułowanie tematu
 jasne określenie celów
zbieranie i opracowywanie  selekcja informacji
materiałów
 krytyczna ocena informacji
 przetwarzanie informacji – nadawanie
im nowej formy
prezentacja
 wykorzystanie czasu prezentacji
 zainteresowanie odbiorców
 precyzja wypowiedzi
praca w grupie
 udzielanie sobie wzajemnie informacji
 podejmowanie decyzji
 słuchanie siebie nawzajem
 rozwiązywanie konfliktów
 zaangażowanie podczas realizacji zadań
 samoocena postępów w pracy
Suma punktów
Materiał pomocniczy nr 12
Karta samooceny grupy
Liczba punktów
(0-5 punktów)
Kryteria oceny
12
Czy grupa ma opracowany plan pracy?
W jakim stopniu odpowiedzialność za zadania została rozłożona
pomiędzy poszczególne osoby w grupie?
Czy decyzje grupowe podejmowane są sprawnie i z uwzględnieniem
wszelkich możliwości? Czy w trakcie podejmowania decyzji w grupie
uwzględnione są opinie wszystkich jej członków?
Czy stopień realizacji wykonanej pracy i jej jakość świadczą
o zaangażowaniu grupy w przygotowanie prezentacji?
Suma punktów
170
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 13
Karta samooceny ucznia
13
Liczba punktów
(0-5 punktów)
Kryteria oceny
W jakim stopniu byłam/em zaangażowana/y w układanie planu
pracy przez grupę?
Czy starałam/em się wpływać na decyzje grupy?
Czy wywiązuję się z przyjętych w grupie zobowiązań?
Czy jestem zaangażowana/y w pracę grupy? W jakim stopniu to,
co do tej pory zrobiłam/em, odpowiada moim możliwościom?
Suma punktów
Materiał pomocniczy nr 14
Terminy konsultacji nauczycieli
Nazwisko nauczyciela
14
Termin
(przykładowe terminy)
czwartek po 6 lekcji
czwartek po 6 lekcji,
wtorek 2 przerwa
poniedziałek 5 przerwa,
środa 2 przerwa
Poznajmy się lepiej z EFS
171
Materiał pomocniczy nr 15
Ocena projektu
Informacje dodatkowe
15
1. Ocena dotyczy realizacji całego projektu, poziomu wykonania zadań, inicjatywy
uczniów, współudziału w zespole, sposobu dokumentowania projektu, publicznej
prezentacji oraz uwzględnia samoocenę ucznia.
2. Ocenie podlega każdy z członków zespołu.
3. Końcowa ocena udziału ucznia w projekcie ma formę wyrażoną stopniem szkolnym
(skala 1-6).
4. Forma i kryteria oceny są znane uczniowi od samego początku pracy.
5. Oceny dokonują opiekunowie projektu.
6. Udział ucznia w projekcie edukacyjnym ma wpływ na jego ocenę zachowania
(pozytywny bądź negatywny wpis do dziennika wychowawczego).
7. Elementy brane pod uwagę podczas oceniania poszczególnych zadań:
 oryginalność i pomysłowość
 umiejętność analizy zebranego materiału, dobór wiadomości
potrzebnych do opracowania raportu
 poprawność rzeczowa i językowa
 czytelność
 estetyka wykonania.
Kryteria oceny
Zadanie
Punktacja
Uwagi
Każde zadanie z karty zadań
0-5
max. 15 zdań x 5 pkt = 75 pkt
Samoocena
0-20
wg karty oceny
Ocena grupy
0-20
wg karty oceny
Zdobyte punkty przełożą się na oceny szkolne:
poniżej 30% – 1
30% – 2
50% – 3
70% – 4
90% – 5
95% – 6
Oceny wpisujemy z ustalonych przedmiotów, np. język polski, matematyka, historia, informatyka, plastyka
172
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 16
16
Struktura raportu
1. Wstęp.
2. Charakterystyka gminy.
3. Cel badania: w jakim zakresie i na jakie cele w naszym powiecie
pozyskiwane są fundusze z EFS?
4. Obszar objęty badaniem:
 instytucje publiczne
 nauka, kultura i sport
 opieka medyczna
 niepełnosprawni w środowisku lokalnym
 rynek pracy
 organizacje pozarządowe.
5. Źródła informacji.
6. Próba badawcza.
7. Metody i techniki badawcze.
8. Obszary badania.
9. Analiza czynników ilościowych i jakościowych.
10. Pytania kluczowe:
 jak badani wartościują działania w poszczególnych obszarach
 jakie działania prowadzone przez powiat przynoszą wymierne efekty
 jakie obszary wymagają wsparcia i wdrożenia zmian
 jakie czynniki wpływają na pozyskiwanie funduszy z EFS.
11. Wyniki w pytaniach kluczowych.
12. Wyniki końcowe i rekomendacje.
Poznajmy się lepiej z EFS
173
Materiał pomocniczy nr 17
Ankieta dla ucznia
Klasa
Przeanalizuj interesujące nas problemy:
17
1. Nauczyciel zawsze omawiał cel zajęć.
2. Wiedziałam/em, jakim tematem się zajmowaliśmy.
3. Uczestniczyłam/em we wszystkich zajęciach.
4. Nauczyciel zawsze pytał mnie o zadowolenie z zajęć.
5. Zajęcia były dla mnie ciekawe.
6. Zawsze brałam/em czynny i aktywny udział w zajęciach.
7. Moja aktywność była dostrzegana i nagradzana.
8. Podczas zajęć prezentowałam/em swoją wiedzę i umiejętności.
9. Zawsze mogłam/em liczyć na pomoc i wsparcie.
10. Podczas pracy i uczestnictwa w zajęciach czułam/em się
bezpiecznie.
11. Na zajęciach panowały przyjazne i partnerskie stosunki.
12. Byłam/em zachęcany i motywowany do aktywności
podczas zajęć.
13. Na zajęciach pracowałam/em w parach, grupach i samodzielnie.
14. Zajęcia zawsze odbywały się w formie praktycznej
(pracowali uczniowie).
15. Na zajęciach korzystałam/em z różnych pomocy.
16. W zajęciach brali udział zaproszeni goście.
Razem
Uczniowie
174
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 18
Ankieta dla nauczycieli
Klasa
Przeanalizuj problemy nas interesujące:
18
1. Zawsze podaję i omawiam cele zajęć.
2. Omawiam szczegółowo tematy, którymi się zajmujemy.
3. Uczestniczyłam/em we wszystkich zajęciach projektowych.
4. Zawsze pytałam/em swoich uczniów o zadowolenie z zajęć.
5. Prowadzone przeze mnie zajęcia były dla nich ciekawe.
6. Zawsze aktywnie uczestniczyłam/em w organizowanych
zajęciach.
7. Na bieżąco monitorowałam/em i nagradzałam/em aktywność
uczniów.
8. Na zajęciach uczniowie mieli możliwość prezentowania swoich
umiejętności.
9. W przygotowaniu i realizacji zajęć zawsze mogłam/em liczyć
na pomoc i wsparcie.
10. Podczas realizacji projektów i uczestnictwa w zajęciach
czułam/em się bezpiecznie.
11. Na moich zajęciach panowały przyjazne i partnerskie stosunki.
12. Stosowałam/em różne metody i formy motywacji
do aktywności podczas zajęć.
13. Na moich zajęciach uczniowie pracowali przede wszystkim
w grupach.
14. Moje zajęcia zawsze odbywały się w formie praktycznej
(pracowali uczniowie).
15. Na zajęcia przygotowywałam/em różne źródła informacji
i pomoce.
16. Zajęcia wspierali zaproszeni do udziału goście.
Razem
Nauczyciele
Poznajmy się lepiej z EFS
175
es
com/CandyBoxImag
fot. © iStockphoto.
4.2
Gimnazjum
Scenariusz umożliwia realizację działań w najbliższym otoczeniu ucznia, dzięki czemu młodzież
ma szansę poznania beneficjentów projektów współfinansowanych z EFS. Dodatkowa wartość
to nawiązanie kontaktów, które zaowocować mogą innymi formami aktywności, takimi jak
wolontariat. Autorka sugeruje przeprowadzenie zajęć na przedmiocie wiedza o społeczeństwie.
na
z proje
I nagroda
rius
kt
uo
KATEGORIA
• Sc
e
E FS •
4.2.1
Scenariusz nr 1
Barbara Koszyk
EFS zmienia życie mieszkańców mojej miejscowości
Poziom
III etap edukacyjny: gimnazjum
Czas realizacji
12 tygodni
Przydatne strony internetowe
 www.efs.gov.pl
 www.ec.europa.eu
 www.mrr.gov.pl
Wykaz materiałów pomocniczych
 materiał pomocniczy nr 1 – EFS i jego główne cele
 materiał pomocniczy nr 2 – motywy wnioskodawców przy ubieganiu się o dofinansowanie z EFS
 materiał pomocniczy nr 3 – korzyści uzyskane przez beneficjentów projektów
 materiał pomocniczy nr 4 – wnioski z przeprowadzonych działań i promocja projektu
w środowisku lokalnym
 materiał pomocniczy nr 5 – indywidualne karty zadań dla uczniów
 materiał pomocniczy nr 6 – ankieta
178
Poznajmy się lepiej z EFS
 materiał pomocniczy nr 7 – karta wywiadu z pracownikiem urzędu gminy, GOPS,
stowarzyszenia, fundacji
 materiał pomocniczy nr 8 – karta wywiadu z beneficjentem projektu współfinansowanego z EFS
 materiał pomocniczy nr 9 – karta oceny projektu
 materiał pomocniczy nr 10 – kontrakt
Podstawowe informacje – zespół uczniowski i wybieranie tematu projektu
Temat projektu
EFS zmienia życie mieszkańców mojej miejscowości
Zespół uczniowski
(4-5 osób)
Imię i nazwisko ucznia
1.
2.
3.
4.
5.
podpisy członków zespołu
Nauczyciel/opiekun
podpis nauczyciela, poświadczenie decyzji
o objęciu opieką zespołu realizującego projekt
Problem
Czy EFS wpływa na jakość życia mieszkańców mojej miejscowości?
Główne cele
i zadania projektu
 popularyzacja działalności EFS w lokalnym środowisku
 zainteresowanie młodzieży problemami miejscowej społeczności
Cele szczegółowe
(umiejętności)
Uczeń:
 wie, jakie działania finansuje EFS, na czym polega zasada
pomocniczości i solidarności
 gromadzi i wykorzystuje informacje na temat projektów
współfinansowanych przez EFS
 potrafi pracować w grupie, dokonać autoprezentacji
Dagmara Mielke, praca konkursowa w kategorii „Dzieci”
Poznajmy się lepiej z EFS
179
Plan realizacji – harmonogram
Cele i zadania
Terminy
realizacji
Zadania szczegółowe
EFS i jego główne cele  pozyskanie informacji na temat EFS (definicja, kiedy
 2 tydzień
(materiał pomocniczy
powstał, jakie są jego zadania, obszary wsparcia)
nr 1)
 zebranie informacji o sposobach pozyskania środków  2 tydzień
z EFS
 zebranie danych na temat wiedzy rodziców o EFS
 2 tydzień
(przeprowadzenie ankiety wśród rodziców uczniów klas II)
Motywy
wnioskodawców
przy ubieganiu się
o dofinansowanie
z EFS (materiał
pomocniczy nr 2)
 zebranie informacji o projektach zrealizowanych przez:
gminę lub powiat, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej
(GOPS), stowarzyszenia, fundacje, daną szkołę
 przeprowadzenie wywiadów
z przedstawicielami instytucji, które uzyskały
dofinansowanie z EFS
 4 tydzień
Korzyści uzyskane
przez beneficjentów
projektów (materiał
pomocniczy nr 3)
 zebranie informacji o najważniejszych rezultatach
projektu
 przeprowadzenie wywiadów
z wnioskodawcami i beneficjentami
na temat korzyści wynikających z realizacji projektu
 8 tydzień
 6 tydzień
 9 tydzień
Wnioski
 przygotowanie broszurek i prezentacji multimedialnej  10 tydzień
 wykonanie plakatów zapraszających mieszkańców na
z przeprowadzonych
 11 tydzień
spotkanie
działań i promocja
projektu w środowisku  zaprezentowanie lokalnej społeczności efektów
 12 tydzień
realizacji projektu
lokalnym (materiał
pomocniczy nr 4)
Materiał pomocniczy nr 1
Zadanie
Zadania szczegółowe
1
EFS i jego główne cele
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
Termin
wykonania
pozyskanie informacji na temat
EFS (definicja, kiedy powstał,
jakie są jego zadania, obszary
wsparcia)
 www.efs.gov.pl
 www.ec.europa.eu
opiekun
projektu
2 tydzień
zebranie informacji o sposobach
pozyskania środków z EFS
 www.efs.gov.pl
 www.mrr.gov.pl
 przykładowe formularze
projektowe
 opisy procedur, metodologii
tworzenia projektów
 dokumenty, wytyczne
opiekun
projektu
2 tydzień
opiekun
projektu,
wychowawcy
klas II
2 tydzień
zebranie danych na temat wiedzy  ankieta opracowana na
rodziców o EFS (przeprowadzenie
potrzeby projektu
ankiety wśród rodziców uczniów
klas II)
180
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 2
2
Zadanie
Zadania szczegółowe
Motywy wnioskodawców przy ubieganiu się o dofinansowanie z EFS
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
Termin
wykonania
zebranie informacji
o projektach zrealizowanych
przez gminę lub powiat
 www.efs.gov.pl
opiekun projektu
 strona internetowa urzędu
gminy/powiatu
 wykaz projektów
realizowanych przez
gminę/powiat
4 tydzień
pozyskanie informacji
o projektach zrealizowanych
przez GOPS
 www.efs.gov.pl
opiekun projektu
 strona internetowa GOPS
 wykaz projektów
realizowanych przez GOPS
4 tydzień
wyszukanie informacji
o projektach zrealizowanych
przez stowarzyszenia
i fundacje
 www.efs.gov.pl
 strony internetowe
stowarzyszeń i fundacji
 wykaz projektów
realizowanych przez
stowarzyszenia, fundacje
opiekun projektu
4 tydzień
uzyskanie informacji
o projektach
współfinansowanych
przez EFS w danej szkole
 rozmowa z dyrektorem
opiekun projektu,
szkoły
dyrektor szkoły
 dane dotyczące projektów
współfinansowanych z EFS
w szkole
4 tydzień
przeprowadzenie wywiadów  wywiad z pracownikiem
urzędu gminy, GOPS-u,
z przedstawicielami
stowarzyszenia, fundacji
instytucji, które uzyskały
dofinansowanie z EFS
 dane dotyczące projektów
współfinansowanych
przez EFS
 zdjęcia z realizowanych
projektów
 plakaty i inne materiały
udostępnione przez
wnioskodawców
opiekun projektu,
pracownik urzędu gminy
odpowiedzialny za
pozyskiwanie środków
z EFS, pracownik
gminnego ośrodka
pomocy społecznej
odpowiedzialny za
pozyskiwanie środków
z EFS, przedstawiciel
stowarzyszenia, fundacji
6 tydzień
Poznajmy się lepiej z EFS
181
Materiał pomocniczy nr 3
Zadanie
Korzyści uzyskane przez beneficjentów projektów
Zadania
szczegółowe
3
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
Termin
wykonania
zebranie
informacji
o najważniejszych
rezultatach
projektu
 www.efs.gov.pl
 strony urzędu gminy, GOPS,
stowarzyszeń, fundacji
 dane dotyczące rezultatów
projektów, beneficjentów,
otrzymanych środków itp.
opiekun projektu,
pracownicy punktów
informacyjnych
o funduszach europejskich
przeprowadzenie
wywiadów
z wnioskodawcami
na temat korzyści
wynikających
z realizacji
projektu
 rozmowy z pracownikiem urzędu
gminy
 pracownikiem GOPS
 przedstawicielem stowarzyszenia,
fundacji, dyrektorem szkoły
 karty wywiadu
 dane na temat korzyści,
jakie uzyskali wnioskodawcy
i beneficjenci, uczestnicząc
w realizowanych projektach
9 tydzień
opiekun projektu,
pracownik urzędu gminy
odpowiedzialny za
pozyskiwanie środków
z EFS, pracownik gminnego
ośrodka pomocy społecznej
odpowiedzialny za
pozyskiwanie środków
z EFS, przedstawiciel
stowarzyszenia, fundacji
opiekun projektu
przeprowadzenie  beneficjenci projektów,
np. mieszkańcy danej miejscowości
wywiadów
 karty wywiadu
z beneficjentami
na temat korzyści  dane na temat korzyści, jakie
odnieśli beneficjenci, uczestnicząc
wynikających
w realizowanych projektach
z realizacji projektu
8 tydzień
9 tydzień
Materiał pomocniczy nr 4
Zadanie
Zadania
szczegółowe
4
przygotowanie broszurek
i prezentacji
multimedialnej
Wnioski z przeprowadzonych działań i promocja projektu
w środowisku lokalnym
Źródła informacji,
materiały i zasoby
 zgromadzone informacje
opiekun projektu,
 karty przeprowadzonych wywiadów nauczyciel
 zdjęcia, nagrania filmowe
informatyki
 umiejętności uczniów związane
z obsługą programów komputerowych
wykonanie plakatów
 wiedza uczniów na temat
zapraszających
realizowanego projektu
mieszkańców na spotkanie  pomysły plastyczne
zaprezentowanie lokalnej
społeczności efektów
realizacji projektu
182
Poznajmy się lepiej z EFS
Sojusznicy
 opracowane broszurki
 prezentacja multimedialna
Termin
wykonania
10 tydzień
opiekun projektu, 11 tydzień
nauczyciel plastyki
opiekun projektu,
dyrektor szkoły
12 tydzień
Materiał pomocniczy nr 5
Indywidualna karta zadań dla ucznia nr 1
Imię i nazwisko ucznia: ………………………………………………………………………
Temat projektu: EFS zmienia życie mieszkańców mojej miejscowości
5
Zadanie
Termin
konsultacji
Termin
realizacji
Data
wykonania
zadania
Podpis
opiekuna
projektu
Zebranie informacji o powstaniu EFS
i jego zadaniach
Zgromadzenie informacji o sposobach
pozyskania środków z EFS
Zebranie informacji o projektach
zrealizowanych przez gminę
Przeprowadzenie wywiadów
z wnioskodawcami na temat korzyści
wynikających z realizacji projektu
(gmina)
Przygotowanie plakatów
zapraszających mieszkańców na
spotkanie prezentujące efekty projektu
Indywidualna karta zadań dla ucznia nr 2
Imię i nazwisko ucznia: ………………………………………………………………………
Temat projektu: EFS zmienia życie mieszkańców mojej miejscowości
Zadanie
Termin
konsultacji
Termin
realizacji
Data
wykonania
zadania
Podpis
opiekuna
projektu
Przeprowadzenie ankiety wśród
rodziców uczniów klas II na temat
działań współfinansowanych z EFS
Zebranie informacji o projektach
współfinansowanych przez EFS
w naszej szkole
Przeprowadzenie wywiadów
z przedstawicielami instytucji, które
uzyskały dofinansowanie z EFS (gmina)
Przygotowanie broszurek
Zaprezentowanie efektów
wynikających z realizacji projektu
w lokalnej społeczności
Poznajmy się lepiej z EFS
183
Indywidualna karta zadań dla ucznia nr 3
5
Imię i nazwisko ucznia: ………………………………………………………………………
Temat projektu: EFS zmienia życie mieszkańców mojej miejscowości
Zadanie
Termin
konsultacji
Termin
realizacji
Data
wykonania
zadania
Podpis
opiekuna
projektu
Zebranie informacji o projektach
zrealizowanych przez stowarzyszenia
i fundacje
Przeprowadzenie wywiadów
z przedstawicielami instytucji,
które uzyskały dofinansowanie z EFS
(stowarzyszenia, fundacje)
Zebranie informacji o najważniejszych
rezultatach projektów
Przygotowanie prezentacji
multimedialnej
Indywidualna karta zadań dla ucznia nr 4
Imię i nazwisko ucznia: ………………………………………………………………………
Temat projektu: EFS zmienia życie mieszkańców mojej miejscowości
Zadanie
Zebranie informacji o projektach
zrealizowanych przez GOPS
Przeprowadzenie wywiadów
z przedstawicielami instytucji, które
uzyskały dofinansowanie z EFS (GOPS)
Przeprowadzenie wywiadów
z beneficjentami na temat korzyści
wynikających z realizacji projektu
Przygotowanie prezentacji
multimedialnej
184
Poznajmy się lepiej z EFS
Termin
konsultacji
Termin
realizacji
Data
wykonania
zadania
Podpis
opiekuna
projektu
Indywidualna karta zadań dla ucznia nr 5
5
Imię i nazwisko ucznia: ………………………………………………………………………
Temat projektu: EFS zmienia życie mieszkańców mojej miejscowości
Zadanie
Termin
konsultacji
Termin
realizacji
Data
wykonania
zadania
Podpis
opiekuna
projektu
Przeprowadzenie rozmowy
z przedstawicielami instytucji, które
uzyskały dofinansowanie z EFS
(np. dyrektor szkoły)
Przeprowadzenie wywiadów
z beneficjentami na temat korzyści
wynikających z realizacji projektu
Przygotowanie plakatów
zapraszających mieszkańców na
spotkanie prezentujące efekty projektu
Zaprezentowanie efektów
wynikających z realizacji projektu
w lokalnej społeczności
Wyróżnienie w kategorii „Dzieci”, Anna Łyskawa, Szkoła Podstawowa im. A. Mickiewicza w Jeżewie
Poznajmy się lepiej z EFS
185
Materiał pomocniczy nr 6
Ankieta
Ankieta została opracowana na potrzeby projektu edukacyjnego na temat Europejskiego
Funduszu Społecznego i projektów przez niego współfinansowanych, realizowanego w naszej
szkole. Prosimy o anonimowe jej wypełnienie – należy podkreślić wybraną odpowiedź. Jeżeli
nie uczestniczyli Państwo w realizacji projektu, prosimy o pominięcie pytań 6-8.
6
1.

Czy wiedzą Państwo, jakie są obszary wsparcia EFS?
Tak / Nie
2.
Proszę podać przykład działań współfinansowanych z EFS.
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
3.

Czy w naszej miejscowości były realizowane projekty współfinansowane przez EFS?
Tak / Nie / Nie wiem
4.
Proszę podać nazwę projektu współfinansowanego z EFS realizowanego w naszej
miejscowości.
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
5.

Czy brali Państwo udział w projekcie współfinansowanym przez EFS?
Tak / Nie
6.
Co skłoniło Państwa do udziału w projekcie?
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
7.

Czy udział w projekcie spełnił Państwa oczekiwania?
Tak / Nie
8.
Jakie korzyści wynieśli Państwo, uczestnicząc w projekcie współfinansowanym
przez EFS?
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
9.

Czy wzięliby Państwo udział w projekcie współfinansowanym przez EFS?
Tak / Nie
10.
Czy zachęciliby Państwo znajomych do udziału w projekcie współfinansowanym
przez EFS?
Tak / Nie
Dziękujemy za wypełnienie ankiety!

186
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 7
Karta wywiadu z pracownikiem urzędu gminy, GOPS,
stowarzyszenia, fundacji
7
1. Ile projektów współfinansowanych przez EFS zrealizowali Państwo w naszej
miejscowości w latach 2007-2013?
2. Czy może Pani/Pan podać tytuły ważniejszych projektów?
3. Jakie kwoty dofinansowania otrzymali Państwo na te projekty?
4. Do kogo skierowane były projekty współfinansowane przez EFS?
5. Jakie były najważniejsze cele realizowanych projektów?
6. Czy osiągnęli Państwo zamierzone rezultaty?
7. W jaki sposób docierali Państwo z informacją o naborze do projektu?
8. Jaki projekt współfinansowany z EFS cieszył się największym zainteresowaniem?
9. Jaki wpływ według Państwa miały realizowane projekty na życie mieszkańców naszej
miejscowości? Czy są to trwałe zmiany?
10. Jak projekty realizowane ze środków EFS zmieniły naszą miejscowość?
11. Czy w przyszłości zamierzają Państwo pozyskiwać środki z EFS? Dlaczego?
Materiał pomocniczy nr 8
Karta wywiadu z beneficjentem projektu
współfinansowanego z EFS
8
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Jaki tytuł nosił projekt, w którym Pan/Pani uczestniczył/a?
Skąd dowiedział/a się Pan/Pani o naborze do projektu?
Co skłoniło Pana/Panią do wzięcia udziału w projekcie?
Jak długo projekt był realizowany?
Jakie umiejętności nabył/a Pan/Pani dzięki uczestnictwu w projekcie?
Czy wykorzystuje Pan/Pani nabyte umiejętności?
W jaki sposób je Pan/Pani wykorzystuje? W pracy zawodowej czy poza pracą?
Czy uczestnictwo w projekcie współfinansowanym z EFS miało wpływ na Pana/Pani
dalsze życie (w jaki sposób)?
9. Czy wziąłby/wzięłaby Pan/Pani udział w kolejnym projekcie współfinansowanym z EFS?
10. Czy realizacja projektów współfinansowanych z EFS pozytywnie wpływa na zmiany
w naszej miejscowości?
Poznajmy się lepiej z EFS
187
Materiał pomocniczy nr 9
Karta oceny projektu
Imię i nazwisko ucznia
9
Temat projektu
EFS zmienia życie mieszkańców mojej miejscowości
Etap pracy
Kryterium
Ocena przebiegu pracy
nad projektem
1. Wybór tematu projektu
2. Ustalenie zagadnień istotnych
dla wykonania pracy projektowej
3. Trafność doboru źródeł informacji
4. Podział pracy w grupie
5. Podział pracy ze względu na dobór zadań
6. Wykonywanie zaplanowanych zadań
7. Stopień zaangażowania w działania
w zespole i wywiązywania się z zadań
8. Terminowość
9. Praca w zespole
10. Stopień i poziom wykorzystania
narzędzi informatycznych w projekcie
Średnia ocena
Ocena prezentacji
1. Merytoryczna wartość informacji
przekazanych w prezentacji
2. Komunikatywność przekazu
3. Pomysłowość prezentacji
4. Przestrzeganie czasu przeznaczonego
na prezentację
5. Wysiłek włożony w proces przygotowania
prezentacji
Średnia ocena:
Ocena sprawozdania
z realizacji projektu
1. Zredagowanie informacji zawierającej
opis działań związanych z realizacją
projektu
2. Ocena stopnia realizacji założonych celów
3. Atrakcyjność materiałów dołączonych
do dokumentacji
Średnia ocena:
Ocena w skali od 1 do 6:
1 – bardzo niska
2 – niska
3 – średnia
4 – więcej niż średnia
5 – wysoka
6 – bardzo wysoka
188
Poznajmy się lepiej z EFS
Samoocena
Ocena
nauczyciela
Materiał pomocniczy nr 10
Kontrakt
10
Temat projektu: EFS zmienia życie mieszkańców mojej miejscowości
1. Zakres prac projektowych: zebranie i przedstawienie informacji o EFS, jego celach
i działaniach, projektach współfinansowanych z EFS w naszej miejscowości i ich wpływie
na jakość życia mieszkańców.
2. Data zawarcia kontraktu: …………………………………………………………………………
3. Termin realizacji projektu: od …………………. do …………………. (12 tygodni)
4. Kontrakt zawarto pomiędzy nauczycielem: ………………………………………………………
a uczniami:
 …………………………………………
 …………………………………………
 …………………………………………
 …………………………………………
 …………………………………………
5. Uczniowie zobowiązują się do:
 regularnego wykonywania zadań, zgodnie z przyjętym harmonogramem
 złożenia projektu w terminie: …………………………………………………………………
 prezentacji projektu, która odbędzie się w ……………………………………………………
(do ustalenia z dyrektorem szkoły)
 nie przekraczania czasu przeznaczonego na przedstawienie efektów projektu: 30 minut
 przedstawienia na spotkaniu z mieszkańcami miejscowości efektów realizacji projektu
(broszurka i prezentacja multimedialna).
6. Nauczyciel (opiekun projektu) zobowiązuje się do:
 wspomagania uczniów w realizacji projektu poprzez pomoc merytoryczną, doradztwo
oraz wskazanie sposobów pozyskiwania informacji i wykonania bibliografii
 systematycznego uczestniczenia w zaplanowanych konsultacjach
 powiadamiania o zmianie terminu konsultacji w przypadkach losowych
 przestrzegania zasad oceniania uczniów, zgodnie z przedstawionymi kryteriami oceny.
Podpisy uczniów
Podpis nauczyciela (opiekuna projektu)
Poznajmy się lepiej z EFS
189
Scenariusz projektu umożliwia zapoznanie się z pojęciem: „wartość dodana”, które ściśle
związane jest z pozyskiwaniem środków unijnych oraz osiągnięciem dodatkowych wskaźników
lub produktów, nie wynikających bezpośrednio z celów projektu. Poznanie tego zagadnienia
poprzez praktyczne działania zapewni trwałość wiedzy, która może zaprocentować w przyszłości.
• Sc
e
rius
z proje
KATEGORIA
na
II nagroda
kt
uo
E FS •
4.2.2
Scenariusz nr 2
Milena Stańczyk
Rola EFS w nauczaniu języków obcych oraz
rozpowszechnianiu wiedzy na temat krajów UE
Poziom
III etap edukacyjny: gimnazjum
Czas realizacji
do uzgodnienia z uczniami
Przydatne strony internetowe
 www.efs.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
 www.mapadotacji.gov.pl
Wykaz materiałów pomocniczych
 materiał pomocniczy nr 1 – pozyskanie wiedzy o EFS
 materiał pomocniczy nr 2 – projekty współfinansowane z EFS
 materiał pomocniczy nr 3 – wybór projektów dotyczących mieszkańców rodzimej
miejscowości lub regionu
 materiał pomocniczy nr 4 – mocne i słabe strony
190
Poznajmy się lepiej z EFS
 materiał pomocniczy nr 5 – wywiad z osobami, które korzystały ze środków EFS
 materiał pomocniczy nr 6 – ocena wiedzy na temat działań współfinansowanych z EFS
wśród lokalnej społeczności
 materiał pomocniczy nr 7 – prezentacja wyników projektu w lokalnym środowisku
Podstawowe informacje – zespół uczniowski i wybranie tematu projektu
Temat projektu
Rola EFS w nauczaniu języków obcych oraz rozpowszechnianiu wiedzy
na temat krajów UE
Zespół uczniowski
Imię i nazwisko ucznia
1.
2.
3.
4.
Nauczyciel/opiekun
Imię i nazwisko nauczyciela
podpis nauczyciela, poświadczenie decyzji
o objęciu opieką zespołu realizującego projekt
Problem
W jaki sposób EFS może wpływać na poziom nauki i nauczania języków
obcych oraz upowszechniania wiedzy na temat krajów UE?
Główne cele
i zadania projektu
 zapoznanie z zagadnieniem wartości dodanej projektów
współfinansowanych przez Unię Europejską w ramach Europejskiego
Funduszu Społecznego
 umiejętność wyszukiwania i selekcjonowania informacji z różnych
źródeł
Cele szczegółowe
(umiejętności)
Uczeń:
 wie, co to jest EFS
 potrafi wyszukać projekty realizowane z EFS w swojej miejscowości/
regionie
 umie wymienić pozytywne strony udziału w projektach
współfinansowanych z EFS
 potrafi przygotować i przeprowadzić wywiad.
Plan realizacji – harmonogram
Terminy
realizacji
Cele i zadania
Zadania szczegółowe
Pozyskanie wiedzy o EFS
(materiał pomocniczy nr 1)
 stworzenie definicji EFS
 wybór informacji pomocnych przy realizacji zadania
Projekty współfinansowane  zgromadzenie informacji o projektach, np. kursach
z EFS (materiał pomocniczy
językowych, wymianach szkolnych, studiach,
nr 2)
projektach ponadnarodowych
Poznajmy się lepiej z EFS
191
Cele i zadania
Terminy
realizacji
Zadania szczegółowe
Wybór projektów
dotyczących mieszkańców
rodzimej miejscowości
lub regionu (materiał
pomocniczy nr 3)
 selekcja projektów pod kątem ich przydatności
dla mieszkańców danej miejscowości
 zapoznanie się z warunkami, jakie trzeba spełnić,
by móc zostać ich beneficjentem
Mocne i słabe strony
(materiał pomocniczy nr 4)
 spotkanie w grupie projektowej z opiekunem:
wspólne przemyślenia, burza mózgów
Wywiad z osobami, które
korzystały ze środków EFS
(materiał pomocniczy nr 5)
 przygotowanie pytań, znalezienie osób
i przeprowadzenie wywiadu
 przeprowadzenie ankiety wśród mieszkańców
Ocena wiedzy
miasta, rodziny, znajomych
na temat działań
współfinansowanych z EFS
wśród lokalnej społeczności
(materiał pomocniczy nr 6)
Prezentacja wyników
projektu w lokalnym
środowisku (materiał
pomocniczy nr 7)
 przygotowanie i rozwieszenie plakatów
promujących EFS, zawierających informacje na
temat krajów europejskich z uwzględnieniem
kontekstu międzykulturowego
 przygotowanie prezentacji multimedialnej
 przedstawienie wyników pracy uczniom,
nauczycielom i rodzicom, np. podczas dni języków
obcych, zebrań z rodzicami, dni otwartych szkoły
Materiał pomocniczy nr 1
Zadanie
Zadania szczegółowe
1
Pozyskanie wiedzy o EFS
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
stworzenie definicji EFS
(ogólna charakterystyka,
zadania, obszary wsparcia,
obowiązujące logotypy)
 www.efs.gov.pl
opiekun projektu,
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl lokalny punkt
 broszury, ulotki
informacyjny funduszy
europejskich
wybór informacji
pomocnych przy realizacji
zadania
 zebrane informacje
Zadanie 1
opiekun projektu
1. Stwórzcie definicję EFS (w jakim celu został stworzony, zadania, obszary wsparcia,
obowiązujące logotypy).
2. Podajcie źródła, z których korzystaliście przy realizacji zadania.
192
Poznajmy się lepiej z EFS
Termin
wykonania
Materiał pomocniczy nr 2
Zadanie
Projekty współfinansowane z EFS
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
 www.efs.gov.pl
 www.mapadotacji.gov.pl
 www.inwestycjawkadry.info.pl
 strony instytucji realizujących
projekty finansowane z EFS
opiekun projektu,
lokalny punkt
informacyjny funduszy
europejskich
Zadania szczegółowe
2
zgromadzenie
informacji o projektach
współfinansowanych z EFS,
np. kursach językowych,
wymianach szkolnych,
studiach, projektach
ponadnarodowych
Termin
wykonania
Zadanie 2
Wyszukajcie projekty, które są współfinansowane z EFS, np. kursy językowe, wymiany, studia,
projekty innowacyjne i ponadnarodowe.
Materiał pomocniczy nr 3
Zadanie
3
Zadania szczegółowe
selekcja projektów pod
kątem ich przydatności
dla mieszkańców danej
miejscowości
Wybór projektów dotyczących mieszkańców rodzimej miejscowości
lub regionu
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
 www.efs.gov.pl
 www.mapadotacji.gov.pl
 www.inwestycjawkadry.info.pl
 broszury, ulotki, foldery
opiekun projektu,
lokalny punkt
informacyjny funduszy
europejskich
zapoznanie się z warunkami,  broszury, ulotki, foldery
jakie trzeba spełnić, by móc  strony beneficjentów/
zostać ich beneficjentem
instytucji realizujących dany
projekt
Termin
wykonania
opiekun projektu,
lokalny punkt
informacyjny funduszy
europejskich
Zadanie 3
Spośród wyszukanych projektów (zadanie nr 2) wybierzcie oferty dotyczące mieszkańców
Waszej miejscowości lub regionu oraz przedstawcie, jakie warunki trzeba spełnić, by móc zostać
ich beneficjentem.
Poznajmy się lepiej z EFS
193
Materiał pomocniczy nr 4
Zadanie
Zadania szczegółowe
4
Mocne i słabe strony
Źródła informacji,
materiały i zasoby
spotkanie w grupie
 informacje zgromadzone
projektowej z opiekunem:
podczas projektu
wspólne przemyślenia, burza
mózgów
Sojusznicy
opiekun projektu
Zadanie 4
Przeprowadźcie dyskusję na temat mocnych i słabych stron udziału w projektach
współfinansowanych z EFS. Wyniki przedstawcie w formie graficznej.
Korzyści wynikające
z udziału w projektach EFS
Minusy udziału w projektach
EFS
194
Poznajmy się lepiej z EFS
Termin
wykonania
Materiał pomocniczy nr 5
5
Zadanie
Zadania szczegółowe
przygotowanie pytań,
znalezienie osób
i przeprowadzenie wywiadu
Wywiad z osobami, które korzystały ze środków EFS
Źródła informacji,
materiały i zasoby
 kwestionariusz wywiadu
 dyktafon
 aparat fotograficzny
Sojusznicy
Termin
wykonania
opiekun projektu,
szkoła, rodzina,
znajomi
Zadanie 5
1. Opracujcie kwestionariusz wywiadu z osobą, która uzyskała wsparcie z EFS.
2. Znajdźcie takie osoby w swoim najbliższym otoczeniu i przeprowadźcie z nimi wywiad.
3. Zanotujcie to, co było dla Was szczególnie interesujące.
Propozycja pytań dla uczniów słabszych, uczniowie zdolniejsi sami mogą zaproponować pytania.
Pytania do wywiadu z osobami, które skorzystały ze środków EFS
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
Skąd się Pan/Pani dowiedział/a o EFS?
Proszę opisać, na co otrzymał Pan/Pani wsparcie z EFS?
Od czego należy zacząć, aby otrzymać tego typu dofinansowanie?
Czy Pana/Pani zdaniem było/jest trudno skorzystać ze środków EFS?
Jakie są Pana/Pani zdaniem korzyści płynące z uczestnictwa w projektach
finansowanych z EFS?
Z jakimi trudnościami spotkał/a się Pan/Pani podczas ubiegania się o wsparcie z EFS?
W jaki sposób uczestnictwo w projekcie/tach współfinansowanym/ch z EFS wpłynęło
na Pana/Pani wiedzę o innych krajach?
Proszę krótko scharakteryzować kraj, w którym Pan/Pani był/a w ramach projektu
współfinansowanego z EFS.
Proszę udzielić kilku przydatnych wskazówek dla osób, które chciałby zostać uczestnikami
projektów finansowanych z EFS.
Poznajmy się lepiej z EFS
195
Materiał pomocniczy nr 6
Ocena wiedzy na temat działań współfinansowanych z EFS
wśród lokalnej społeczności
Zadanie
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Zadania szczegółowe
6
przeprowadzenie ankiety
wśród mieszkańców miasta,
rodziny, znajomych
Sojusznicy
Termin
wykonania
 przykładowe ankiety dostępne opiekun projektu
w internecie
 literatura tematyczna
Zadanie 6
1. Opracujcie pytania do ankiety na temat wiedzy o projektach współfinansowanych z EFS
i zainteresowania nimi wśród uczniów lub mieszkańców Waszej miejscowości.
2. Przeprowadźcie ankietę i zanotujcie wyniki swoich badań.
Propozycja pytań dla uczniów słabszych, uczniowie zdolniejsi sami mogą zaproponować pytania.
Ankieta na temat wiedzy o EFS
Prosimy o odpowiedź na kilka pytań w anonimowej ankiecie, która służy realizacji
szkolnego projektu edukacyjnego. Proszę podkreślić wybraną odpowiedź.
1. Czy słyszeli Państwo kiedyś o EFS?
Tak/Nie
2. Co oznacza skrót EFS?
 Europejski Fundusz Socjalny
 Europejski Fundusz Społeczny
 Europejska Fundacja Społeczna
3. Jaki jest główny cel działań współfinansowanych z EFS?
 przyczynianie się do równomiernego rozwoju krajów UE
 ułatwianie dostępu do opieki zdrowotnej w obszarze państw UE
 wsparcie obszarów bogatych
4. Czy korzystali Państwo z dofinansowania w ramach EFS?
Tak/Nie
Jeśli tak, proszę opisać, w ramach jakiej działalności.
…………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………….
5. Czy chcieliby Państwo skorzystać z dofinansowania w ramach EFS?
Tak/Nie
Jeśli tak, proszę napisać, w jakiej dziedzinie.
…………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………….
6. Jak Państwo sądzą, jakie korzyści może przynieść realizacja działań współfinansowanych z EFS?
…………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………….
7. W jaki sposób można zachęcać innych do korzystania z ofert EFS?
…………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………….
196
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 7
7
Zadanie
Zadania szczegółowe
Prezentacja wyników projektu w lokalnym środowisku
Źródła informacji,
materiały i zasoby
przygotowanie
 materiały plastyczne
i rozwieszenie plakatów
 zebrana dokumentacja
promujących EFS,
zawierających informacje
na temat krajów
europejskich
z uwzględnieniem kontekstu
międzykulturowego
Sojusznicy
Termin
wykonania
nauczyciel plastyki,
opiekun projektu
przygotowanie prezentacji
multimedialnej
 sprzęt multimedialny
opiekun projektu
przedstawienie
wyników pracy uczniom,
nauczycielom i rodzicom,
np. podczas dni języków
obcych, zebrań z rodzicami,
dni otwartych szkoły
 sprzęt multimedialny
 zebrana dokumentacja
opiekun projektu
Zadanie 7
Plakat promujący EFS
1. Zanotujcie Wasze pomysły: jakie treści, hasła, symbole chcielibyście na nim umieścić?
2. Pamiętajcie o obowiązujących logotypach EFS.
3. Wykonajcie plakat w dowolnej technice.
Poznajmy się lepiej z EFS
197
Scenariusz projektu skłania do krytycznego myślenia, wartościowania i samodzielnej oceny,
wspiera więc kształtowanie osobowości ucznia. Autorka sugeruje przeprowadzenie zajęć
na lekcjach języka polskiego.
4.2.3
Scenariusz nr 3
Małgorzata Słomińska
Czy fundusze unijne pełnią znaczącą rolę w procesie
rozwoju kapitału ludzkiego w naszym kraju
oraz regionie?
Poziom
III etap edukacyjny: gimnazjum
Czas realizacji
do 6 tygodni
Przydatna literatura i strony internetowe
 Tkaczyński J.W., Willa R., Świstak M.: „Leksykon funduszy Unii Europejskiej”, Wydawnictwo C.H.
Beck, Warszawa 2009
 „ABC Unii Europejskiej: opracowania wydawane przez Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej
w Polsce w latach 1999-2004”, Warszawa 2004
 Buehl D.: „Strategie aktywnego nauczania, czyli jak efektywnie nauczać i skutecznie uczyć się”,
Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2004
 www.efs.gov.pl
198
Poznajmy się lepiej z EFS
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
 www.mrr.gov.pl
Wykaz materiałów pomocniczych
 materiał pomocniczy nr 1 – karta zadania dla zespołu skrybów
 materiał pomocniczy nr 2 – karta zadania dla zespołu historyków
 materiał pomocniczy nr 3 – karta zadania dla zespołu dziennikarzy
 materiał pomocniczy nr 4 – karta zadania dla zespołu reporterów nr 1
 materiał pomocniczy nr 5 – karta zadania dla zespołu reporterów nr 2
 materiał pomocniczy nr 6 – karta zadania dla zespołu specjalistów
 materiał pomocniczy nr 7 – karta zadania dla zespołu literatów
 materiał pomocniczy nr 8 – karta zadania dla zespołu informatyków
 materiał pomocniczy nr 9 – karta zadania dla zespołu polityków
 materiał pomocniczy nr 10 – karta zadania dla zespołu animatorów
Podstawowe informacje – zespół uczniowski i wybieranie tematu projektu
Temat projektu
Tytuł ustalany przez uczniów podczas opracowywania harmonogramu
Zespół uczniowski
Imię i nazwisko ucznia
1.
2.
3.
Nauczyciel/opiekun
Imię i nazwisko nauczyciela
podpis nauczyciela, poświadczenie decyzji
o objęciu opieką zespołu realizującego projekt
Problem
Czy fundusze unijne pełnią znaczącą rolę w procesie rozwoju kapitału
ludzkiego w naszym kraju oraz regionie?
Główne cele
i zadania projektu
popularyzacja wiedzy o EFS i korzyściach płynących z jego wykorzystania
Cele szczegółowe
(umiejętności)
Uczeń:
 porządkuje informacje w zależności od ich funkcji w przekazie
 odróżnia fakty od opinii
 rozróżnia gatunki publicystyczne: prasowe, radiowe i telewizyjne
(artykuł, wywiad, reportaż).
Poznajmy się lepiej z EFS
199
Plan realizacji – harmonogram
Cele i zadania
Zadania szczegółowe
Zespół skrybów
 zapoznanie się z publikacjami, słownikami,
(materiał pomocniczy nr 1)
broszurami dotyczącymi EFS
 zebranie słownictwa związanego z EFS
 zdefiniowanie haseł
 przygotowanie szaty graficznej słownika
 prezentacja publikacji
Terminy
realizacji
4 tygodnie
Zespół historyków
 zapoznanie się z publikacjami, słownikami,
4 tygodnie
(materiał pomocniczy nr 2)
broszurami dotyczącymi EFS
 przedstawienie historii EFS, np. w formie wykresu
lub tabeli
 poznanie cech gatunkowych kroniki
 spisanie kroniki poświęconej EFS
 prezentacja kroniki
Zespół dziennikarzy
 zapoznanie się z publikacjami, słownikami,
(materiał pomocniczy nr 3)
broszurami dotyczącymi EFS
 poznanie charakterystycznych cech artykułu
 stworzenie mapy mentalnej zawierającej cele,
formy, adresatów EFS
 zredagowanie i prezentacja artykułu
4 tygodnie
Zespół reporterów nr 1
 zapoznanie się z publikacjami, słownikami,
(materiał pomocniczy nr 4)
broszurami dotyczącymi EFS
 zebranie informacji o zakończonych projektach
unijnych, zrealizowanych w gminie lub
województwie
 poznanie charakterystycznych cech reportażu
 prezentacja pracy
4 tygodnie
Zespół reporterów nr 2
 zapoznanie się z publikacjami, słownikami,
(materiał pomocniczy nr 5)
broszurami dotyczącymi EFS
 zebranie informacji na temat zakończonych
projektów unijnych
 poznanie charakterystycznych cech reportażu
 prezentacja pracy, np. w formie multimedialnej
4 tygodnie
5 tygodni
Zespół specjalistów
 zapoznanie się z publikacjami, słownikami,
(materiał pomocniczy nr 6)
broszurami dotyczącymi EFS
 zebranie informacji na temat czterech filarów
europejskiej strategii zatrudnienia, pięciu obszarów
usług w zakresie pomocy dla obywateli
 opracowanie wykładu i ćwiczeń
 przygotowanie dyplomów ukończenia kursu
 przeprowadzenie szkolenia
Zespół literatów
 zapoznanie się z publikacjami, słownikami,
5 tygodni
(materiał pomocniczy nr 7)
broszurami dotyczącymi EFS
 przypomnienie cech różnych gatunków literackich
 napisanie utworu lub utworów
 przygotowanie oprawy graficznej wydania
tekstu, tomiku lub innej formy literackiej
 prezentacja pracy
200 Poznajmy się lepiej z EFS
Cele i zadania
Terminy
realizacji
Zadania szczegółowe
Zespół informatyków
 zapoznanie się z publikacjami, słownikami,
(materiał pomocniczy nr 8)
broszurami dotyczącymi EFS
 opracowanie haseł i opisów porządkujących
wiedzę o EFS
 przygotowanie szaty graficznej strony
 prezentacja pracy
5 tygodni
Zespół polityków
 zapoznanie się z publikacjami, słownikami,
(materiał pomocniczy nr 9)
broszurami dotyczącymi EFS
 ustalenie różnych stanowisk
 przygotowanie wypowiedzi przedstawiającej
szczegółowe stanowisko w dyskusji
 przeprowadzenie dyskusji na forum klasy
 zaktywizowanie słuchaczy
5 tygodni
Zespół animatorów
 zapoznanie się z publikacjami, słownikami,
(materiał pomocniczy nr 10)
broszurami dotyczącymi EFS
 przygotowanie quizów dotyczących EFS
 zaplanowanie nagród
 przeprowadzenie quizów
6 tygodni
Materiał pomocniczy nr 1
Karta zadania dla zespołu skrybów
Zadanie
Zadania szczegółowe
1
Redakcja słownika terminologii związanej z EFS
Źródła informacji,
materiały i zasoby
zapoznanie się
 broszury, foldery, ulotki
z publikacjami, słownikami,  www.efs.gov.pl
broszurami dotyczącymi EFS  www.mrr.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
Sojusznicy
Termin
wykonania
opiekun projektu,
7 dni
biblioteka publiczna,
urząd marszałkowski,
lokalny punkt
informacyjny funduszy
europejskich
zebranie słownictwa
związanego z EFS
(sporządzenie listy haseł)
 zebrane informacje
biblioteka publiczna,
7 dni
urząd marszałkowski,
lokalny punkt
informacyjny funduszy
europejskich
zdefiniowanie haseł
 słowniki języka polskiego
 słowniki specjalistyczne
opiekun projektu,
biblioteka szkolna lub
domowa
 komputer lub laptop
przygotowanie słownika
 literatura tematyczna
 ułożenie haseł zgodnie
z kolejnością alfabetyczną
 wybranie czcionki,
rozmieszczenie haseł itd.
7 dni
nauczyciel informatyki, 7 dni
opiekun projektu
Poznajmy się lepiej z EFS
201
Materiał pomocniczy nr 2
Karta zadania dla zespołu historyków
2
Zadanie
Zadania szczegółowe
Kronika poświęcona EFS
Źródła informacji,
materiały i zasoby
zapoznanie się
 broszury, foldery, ulotki
z publikacjami, słownikami,  www.efs.gov.pl
broszurami dotyczącymi EFS  www.mrr.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
Sojusznicy
Termin
wykonania
opiekun projektu,
biblioteka publiczna,
urząd marszałkowski,
urząd pracy, lokalny
punkt informacyjny
funduszy europejskich
7 dni
przedstawienie historii EFS
 wybranie informacji
dotyczących EFS
 ustalenie kolejności
poruszanych tematów
 przygotowanie
prezentacji graficznej,
np. wykres, tabela
 zebrane informacje
 komputer lub laptop
opiekun projektu,
nauczyciel
historii, wiedzy
o społeczeństwie,
języka polskiego
7 dni
zapoznanie się z cechami
gatunkowymi kroniki
 słownik terminów literackich
 słownik języka polskiego
 wybrana publikacja, np.:
Kroniki Gala Anonima
opiekun projektu,
biblioteka
7 dni
opiekun projektu,
nauczyciel
historii, wiedzy
o społeczeństwie,
języka polskiego,
rodzice
7 dni
 komputer lub laptop
przygotowanie kroniki
 zebrane informacje
 wybranie stylu
 nadanie tytułów
rozdziałom
 opisanie m.in. powstania
i etapów działań EFS
202 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 3
Karta zadania dla zespołu dziennikarzy
3
Zadanie
Zadania szczegółowe
Artykuł prasowy poświęcony EFS
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
Termin
wykonania
zapoznanie się
 broszury, foldery, ulotki
z publikacjami, słownikami,  www.efs.gov.pl
broszurami dotyczącymi EFS  www.mrr.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
opiekun projektu,
biblioteka publiczna,
urząd marszałkowski,
urząd pracy, lokalny
punkt informacyjny
funduszy europejskich
7 dni
poznanie charakterystycznych  słownik języka polskiego
cech artykułu
 słownik terminów literackich
 publikacje uczące sztuki
pisania
 przykładowe artykuły
w czasopismach (np. „Victor”)
opiekun projektu,
nauczyciel języka
polskiego, biblioteka
publiczna lub szkolna
7 dni
stworzenie mapy mentalnej  mapa mentalna
 zebrane informacje
zawierającej cele, formy,
adresatów itd. EFS
 wybranie tematów
mieszczących się
w ramach artykułu
 rozpisanie tematów przy
użyciu mapy mentalnej
opiekun projektu,
nauczyciel
historii, wiedzy
o społeczeństwie,
języka polskiego
7 dni
 zebrane informacje
opiekun projektu,
nauczyciel języka
polskiego
7 dni
przygotowanie artykułu
 wybranie tematu
 nadanie tytułu
 napisanie artykułu
 naniesienie poprawek
Poznajmy się lepiej z EFS 203
Materiał pomocniczy nr 4
Karta zadania dla zespołu reporterów nr 1
4
Zadanie
Zadania szczegółowe
Reportaż radiowy poświęcony regionalnym projektom unijnym
Źródła informacji,
materiały i zasoby
zapoznanie się
 broszury, foldery, ulotki
z publikacjami, słownikami,  www.efs.gov.pl
broszurami dotyczącymi EFS  www.mrr.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
Sojusznicy
opiekun projektu,
biblioteka publiczna,
urząd marszałkowski,
urząd pracy, lokalny
punkt informacyjny
funduszy europejskich
Termin
wykonania
7 dni
zebranie informacji
o zakończonych projektach
unijnych w gminie lub
województwie
 zgromadzone publikacje
 osoby realizujące projekty
7 dni
opiekun projektu,
urząd gminy, urząd
marszałkowski, urząd
pracy, lokalny punkt
informacyjny funduszy
europejskich
poznanie
charakterystycznych cech
reportażu radiowego
 słownik języka polskiego
 słownik terminów literackich
 publikacje uczące sztuki
pisania
 przykładowe reportaże
radiowe
opiekun projektu,
nauczyciel języka
polskiego, biblioteka
publiczna lub szkolna,
lokalne radio
7 dni
przygotowanie reportażu
radiowego
 wybór projektów
 opracowanie tematów
i pytań
 nagranie słuchowiska
 montaż
 zebrane informacje
nauczyciel języka
polskiego, opiekun
projektu
7 dni
204 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 5
Karta zadania dla zespołu reporterów nr 2
5
Zadanie
Zadania szczegółowe
Reportaż telewizyjny poświęcony projektom unijnym
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
Termin
wykonania
zapoznanie się
 broszury, foldery, ulotki
z publikacjami, słownikami,  www.efs.gov.pl
broszurami dotyczącymi EFS  www.mrr.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
biblioteka publiczna,
urząd marszałkowski,
urząd pracy, lokalny
punkt informacyjny
funduszy europejskich
zebranie informacji na temat  zgromadzone publikacje
zakończonych projektów
 osoby realizujące projekty
unijnych w kraju
urząd gminy, urząd
7 dni
marszałkowski, urząd
pracy, lokalny punkt
informacyjny funduszy
europejskich
7 dni
poznanie
charakterystycznych cech
reportażu telewizyjnego
 słownik języka polskiego
 słownik terminów literackich
 przykładowe reportaże
w telewizji
opiekun projektu,
nauczyciel języka
polskiego, biblioteka
publiczna lub szkolna,
lokalna telewizja
7 dni
przygotowanie reportażu
telewizyjnego
 wybór projektów
 opracowanie tematów
i pytań
 nagranie wywiadów
 montaż
 zebrane informacje
nauczyciel języka
polskiego, nauczyciel
informatyki, opiekun
projektu
14 dni
Poznajmy się lepiej z EFS 205
Materiał pomocniczy nr 6
Karta zadania dla zespołu specjalistów
Zadanie
Zadania szczegółowe
6
Warsztaty lub szkolenie poświęcone EFS
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
Termin
wykonania
zapoznanie się
 broszury, foldery, ulotki
z publikacjami, słownikami,  www.efs.gov.pl
broszurami dotyczącymi EFS  www.mrr.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
opiekun projektu,
biblioteka publiczna,
urząd marszałkowski,
urząd pracy, lokalny
punkt informacyjny
funduszy europejskich
7 dni
zgromadzenie informacji
o czterech filarach
europejskiej strategii
zatrudnienia, pięciu
obszarach usług w zakresie
pomocy dla obywateli
 „Leksykon funduszy Unii
Europejskiej”
 „ABC Unii Europejskiej:
opracowania wydawane przez
Przedstawicielstwo Komisji
Europejskiej w Polsce w latach
1999-2004”
 www.efs.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
opiekun projektu,
biblioteka publiczna,
urząd marszałkowski,
urząd pracy, lokalny
punkt informacyjny
funduszy europejskich
7 dni
opracowanie wykładu
i ćwiczeń
 opracowanie
harmonogramu
szkolenia
 przygotowanie treści,
zadań i materiałów
szkoleniowych oraz
dopasowanie metod
 przygotowanie ankiety
ewaluacyjnej
 przykładowe programy
kursów, szkoleń
 przykładowe ankiety
nauczyciel języka
polskiego, nauczyciel
informatyki, opiekun
projektu
7 dni
przygotowanie dyplomów
ukończenia kursu
 opracowanie graficzne,
wydruk i podpisanie
dyplomów
 komputer lub laptop
 drukarka
nauczyciel języka
polskiego, nauczyciel
informatyki, opiekun
projektu
7 dni
przeprowadzenie szkolenia
 wyznaczenie etapów
prowadzenia szkolenia,
np. część teoretyczna
i praktyczna
 przygotowanie sali do
szkolenia (układ stołów,
rzutnik itd.)
 przeprowadzenie
szkolenia
 rozdanie ankiet
ewaluacyjnych
 sala do szkolenia
 rzutnik
 ankieta
nauczyciel języka
polskiego, koledzy
z klasy, opiekun
projektu
7 dni
206 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 7 / Karta zadania dla zespołu literatów
Zadanie
Zadania szczegółowe
7
Utwór na temat EFS
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
Termin
wykonania
zapoznanie się
 broszury, foldery, ulotki
z publikacjami, słownikami,  www.efs.gov.pl
broszurami dotyczącymi EFS  www.mrr.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
opiekun projektu,
biblioteka publiczna,
urząd marszałkowski,
urząd pracy, lokalny
punkt informacyjny
funduszy europejskich
7 dni
przypomnienie cech różnych  słownik gatunków literackich
gatunków literackich
 słownik terminów literackich
 słownik języka polskiego
opiekun projektu,
nauczyciel języka
polskiego, biblioteka
publiczna lub szkolna
7 dni
 zebrane informacje
przygotowanie prezentacji
 komputer lub laptop
 wybranie gatunku
 drukarka
literackiego
 napisanie utworu lub
utworów
 nadanie tytułu lub tytułów
 wydrukowanie tekstu
w odpowiedniej oprawie
graficznej (dobór
czcionki, ilustracji)
 wymyślenie sposobu
prezentacji i podział ról
opiekun projektu,
nauczyciel języka
polskiego, nauczyciel
informatyki
21 dni
Materiał pomocniczy nr 8 / Karta zadania dla zespołu informatyków
Zadanie
Zadania szczegółowe
8
Strona internetowa poświęcona EFS
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
Termin
wykonania
zapoznanie się
 broszury, foldery, ulotki
z publikacjami, słownikami,  www.efs.gov.pl
broszurami dotyczącymi EFS  www.mrr.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
opiekun projektu,
biblioteka publiczna,
urząd marszałkowski,
urząd pracy, lokalny
punkt informacyjny
funduszy europejskich
opracowanie haseł i opisów  zebrane publikacje
porządkujących wiedzę o EFS
nauczyciel języka
7 dni
polskiego, opiekun proj.
przygotowanie i prezentacja
strony internetowej
 umieszczenie tekstu
 opracowanie szaty
graficznej
 wymyślenie sposobu
prezentacji i podział ról
 komputer lub laptop
opiekun projektu,
nauczyciel informatyki
7 dni
21 dni
Poznajmy się lepiej z EFS 207
Materiał pomocniczy nr 9
Karta zadania dla zespołu polityków
Zadanie
9
Zadania szczegółowe
Debata poświęcona EFS
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
Termin
wykonania
zapoznanie się
 broszury, foldery, ulotki
z publikacjami, słownikami,  www.efs.gov.pl
broszurami dotyczącymi EFS  www.mrr.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
opiekun projektu,
biblioteka publiczna,
urząd marszałkowski,
urząd pracy, lokalny
punkt informacyjny
funduszy europejskich
7 dni
ustalenie różnych stanowisk  przykładowa debata
 obejrzenie przykładowej
telewizyjna
debaty telewizyjnej
 określenie
antagonistycznych
poglądów
opiekun projektu,
nauczyciel języka
polskiego
7 dni
przygotowanie wypowiedzi  zebrane informacje
będącej szczegółowym
głosem w dyskusji
 wyznaczenie
szczegółowych tematów
 wykorzystanie wyrażeń
nadużywanych przez
polityków
 sformułowanie
przykładów,
argumentów
nauczyciel języka
polskiego, opiekun
projektu
9 dni
przeprowadzenie dyskusji
na forum klasy
 wyznaczenie
prowadzącego
 wprowadzenie
w tematykę
 umożliwienie
wypowiedzenia się
każdemu politykowi
(można użyć metody
sześciu kapeluszy)
 metoda pięciu kapeluszy
nauczyciel języka
polskiego, opiekun
projektu
7 dni
zaktywizowanie słuchaczy
 literatura tematyczna, np.
Buehl D. „Strategie aktywnego
nauczania, czyli jak efektywnie
nauczać i skutecznie uczyć się”,
rozdz. „Sieć dyskusji”, s. 61-63
nauczyciel języka
polskiego, opiekun
projektu
5 dni
208 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 10
Karta zadania dla zespołu animatorów
10
Zadanie
Zadania szczegółowe
Quiz poświęcony EFS
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
Termin
wykonania
zapoznanie się
 broszury, foldery, ulotki
z publikacjami, słownikami,  www.efs.gov.pl
broszurami dotyczącymi EFS  www.mrr.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
opiekun projektu,
biblioteka publiczna,
urząd marszałkowski,
urząd pracy, lokalny
punkt informacyjny
funduszy europejskich
14 dni
 przykładowe formy
przygotowanie quizów
konkursów: krzyżówki,
 zapoznanie się z różnymi
zagadki, testy, kalambury itd.
formami konkursów:
krzyżówki, zagadki, testy,
kalambury itd.
 dopasowanie treści do
formy
 przygotowanie gry
nauczyciel języka
polskiego, opiekun
projektu
14 dni
przygotowanie nagród
 przygotowane konkursy
i przeprowadzenie quizów
 dyplomy lub nagrody
 określenie regulaminu
przyznawania punktów
 wybór formy nagrody
 dostosowanie nagród do
punktacji
 podział konkursów
między prowadzących
 powołanie
komisji dbającej
o przestrzeganie
regulaminu
 przeprowadzenie
quizów
 przyznanie nagród
nauczyciel języka
polskiego, opiekun
projektu
14 dni
Poznajmy się lepiej z EFS 209
com/Chagin
fot. © iStockphoto.
4.3
Szkoła ponadgimnazjalna
Scenariusz wymaga dobrej organizacji pracy, konsekwencji w realizacji harmonogramu
i wspierania młodzieży przez nauczycieli różnych przedmiotów. Stwarza uczniom możliwość
sprawdzenia się w różnych sytuacjach, co może pomóc im w lepszym planowaniu kariery
zawodowej. Autorka sugeruje podział uczniów na 5 zespołów oraz przeprowadzenie zajęć
w I klasie liceum realizującej przedmiot podstawy przedsiębiorczości, po wcześniejszym
zapoznaniu się z tematem „Państwo w gospodarce rynkowej”.
4.3.1
Scenariusz nr 1
Marlena Działabij-Drupka
Mieszkaniec mojej gminy wobec interwencjonizmu
europejskiego
Poziom
IV etap edukacyjny: szkoły ponadgimnazjalne
Czas realizacji
do ustalenia z uczniami
Wykaz materiałów pomocniczych
 materiał pomocniczy nr 1 – temat i cel projektu
 materiał pomocniczy nr 2 – karty zadań dla poszczególnych zespołów
 materiał pomocniczy nr 3 – metoda projektów sposobem pracy ucznia i nauczyciela
 materiał pomocniczy nr 4 – karty oceniania
 materiał pomocniczy nr 5 – karta projektu, kontrakt ZD
 materiał pomocniczy nr 6 – karta projektu, kontrakt ZI
 materiał pomocniczy nr 7 – karta projektu, kontrakt ZDI
 materiał pomocniczy nr 8 – karta projektu, kontrakt ZL
 materiał pomocniczy nr 9 – karta projektu, kontrakt ZP
 materiał pomocniczy nr 10 – metody pracy na lekcji
212 Poznajmy się lepiej z EFS
 materiał pomocniczy nr 11 – kwestionariusz wywiadu (diagnoza na wejściu)
 materiał pomocniczy nr 12 – kwestionariusz wywiadu (diagnoza na wyjściu)
 materiał pomocniczy nr 13 – krótka charakterystyka wybranych metod i technik
stosowanych w badaniach
 materiał pomocniczy nr 14 – struktura władz gminy
 materiał pomocniczy nr 15 – jak przygotować dobry artykuł
 materiał pomocniczy nr 16 – wskazówki dobrej prezentacji
Podstawowe informacje – zespół uczniowski i wybieranie tematu projektu
Temat projektu
Mieszkaniec mojej gminy wobec interwencjonizmu europejskiego
Zespół uczniowski
Imię i nazwisko ucznia
1. Zespół diagnostyczny (ZDI)
 …………………………………
 …………………………………
 …………………………………
 …………………………………
 …………………………………
2. Zespół informacyjny (ZI)
 …………………………………
 …………………………………
 …………………………………
 …………………………………
 …………………………………
3. Zespół poszukiwawczy (ZP)
 …………………………………
 …………………………………
 …………………………………
 …………………………………
 …………………………………
4. Zespół logistyczny (ZL)
 …………………………………
 …………………………………
 …………………………………
 …………………………………
 …………………………………
5. Zespół dydaktyczny (ZD)
 …………………………………
 …………………………………
 …………………………………
 …………………………………
 …………………………………
Nauczyciel/opiekun
Imię i nazwisko nauczyciela
podpis nauczyciela, poświadczenie decyzji
o objęciu opieką zespołu realizującego projekt
Problem
Stan wiedzy mieszkańców na temat polityki spójności UE oraz wykorzystanie
przez gminę możliwości jaką daje członkostwo Polski w Unii Europejskiej.
Poznajmy się lepiej z EFS
213
Główne cele
i zadania projektu
 poznanie zasad i celów polityki spójności UE oraz jej wpływu
na nasze życie
 zainteresowanie społeczności szkolnej i lokalnej tematem
 zachęcenie uczniów do poszukiwania wiedzy i podejmowania
wyzwań
Cele szczegółowe
(umiejętności)
Uczeń:
 przedstawia cechy, jakimi charakteryzuje się osoba
przedsiębiorcza
 rozpoznaje zachowania asertywne, uległe i agresywne
oraz odnosi je do cech osoby przedsiębiorczej
 rozpoznaje mocne i słabe strony własnej osobowości oraz odnosi
je do cech osoby przedsiębiorczej
 zna korzyści wynikające z planowania własnych działań
i inwestowania w siebie
 podejmuje racjonalne decyzje, opierając się na posiadanych
informacjach, i ocenia skutki własnych działań
 stosuje różne formy komunikacji werbalnej i niewerbalnej w celu
autoprezentacji oraz prezentacji własnego stanowiska
 przedstawia przyczyny i narzędzia oddziaływania państwa
na gospodarkę
 wyszukuje informacje o aktualnych tendencjach i zmianach
w gospodarce świata i Polski
 omawia zasady pracy zespołowej i wyjaśnia, na czym polegają
role lidera i wykonawcy oraz cechy dobrego kierownika zespołu
 omawia etapy realizacji projektu oraz planuje działania
zmierzające do jego realizacji
 przedstawia drogę, na jakiej dochodzi się własnych praw,
przybierając rolę członka zespołu, pracownika, konsumenta.
Plan realizacji – harmonogram
Cele i zadania
Zadania szczegółowe
Wprowadzenie w temat
projektu
 przedstawienie tematu i celu projektu (materiał
pomocniczy nr 1)
 podział na grupy zadaniowe
 przydział kart zadań (materiał pomocniczy nr 2)
 zapoznanie uczniów z metodą projektów
(materiał pomocniczy nr 3)
 wyjaśnienie sposobu oceniania (materiał
pomocniczy nr 4)
Omówienie i podpisanie
kart projektu – kontraktu
 materiał pomocniczy nr 5-9
Zaplanowanie zadań
 wspólne opracowanie planu i harmonogramu
pracy
Grupa ZD: przygotowanie
i przeprowadzenie zajęć
dydaktycznych (materiał
pomocniczy nr 10)
 zebranie informacji na temat polityki spójności
 przygotowanie prezentacji multimedialnej
 przeprowadzenie zajęć dydaktycznych
 przygotowanie i omówienie sprawozdania
 samoocena i ocena pracy pozostałych zespołów
214 Poznajmy się lepiej z EFS
Termin
realizacji
Cele i zadania
Termin
realizacji
Zadania szczegółowe
Grupa ZDI:
 diagnoza na wejściu: przeprowadzenie wywiadu
zdiagnozowanie
na temat polityki spójności wśród społeczności
wiedzy mieszkańców
szkolnej i lokalnej, opracowanie danych
na temat celów i realizacji
oraz prezentacja wyników na zajęciach
polityki spójności (materiał
dydaktycznych
pomocniczy nr 11-13)
 diagnoza na wyjściu: kolejny wywiad na temat
polityki spójności, opracowanie danych
i prezentacja wyników na zajęciach
dydaktycznych
 przygotowanie i omówienie sprawozdania
 samoocena i ocena pracy pozostałych zespołów
Grupa ZP:
zebranie i opracowanie
informacji na temat
wykorzystania środków
unijnych w gminie
(materiał pomocniczy
nr 13-14)
 nawiązanie kontaktu z przedstawicielem gminy
 zebranie informacji na temat pozyskanych
środków z ostatnich 5 lat
 opracowanie danych i ich prezentacja
 wizyta w miejscu realizacji wybranego projektu,
współfinansowanego ze środków unijnych
(przygotowanie informacji, prezentacja
na zajęciach)
 przygotowanie i omówienie sprawozdania
 samoocena i ocena pracy pozostałych zespołów
Grupa ZI:
 przygotowanie informacji na temat realizacji
zebranie informacji od
projektu
poszczególnych zespołów,  poinformowanie społeczności szkolnej
obróbka merytoryczna
o wynikach projektu (np. w szkolnej gazetce):
„Nasza wiedza na temat polityki spójności UE” –
i przygotowanie prezentacji
po diagnozie na wejściu i zebraniu informacji
(materiał pomocniczy
nr 15)
na temat zrealizowanych w gminie zadań
 przygotowanie artykułu „Wiedza po projekcie”
po diagnozie wyjściowej i na zakończenie
projektu (prasa szkolna i lokalna)
 przygotowanie i omówienie sprawozdania
 samoocena i ocena pracy pozostałych zespołów
Grupa ZL:
przygotowanie
i poprowadzenie
uroczystego
podsumowania projektu
(materiał pomocniczy
nr 16)
 spotkanie z pozostałymi zespołami, włączenie
ich do uroczystości kończącej projekt
 ustalenie listy gości, przygotowanie zaproszeń
i rezerwacja sali
 poprowadzenie spotkania „Obywatel wobec
interwencjonizmu europejskiego”
 przygotowanie i omówienie sprawozdania
 samoocena i ocena pracy pozostałych zespołów
Poznajmy się lepiej z EFS
215
Materiał pomocniczy nr 1
Temat i cel projektu
Zadania szczegółowe
1
Legenda:
 PP – Podstawy
przedsiębiorczości
 PS – Polityka Spójności
 ZD – zespół dydaktyczny
Źródła informacji,
materiały i zasoby
 ZDI – zespół diagnostyczny
 ZP – zespół poszukiwawczy
 ZL – zespół logistyczny
 ZI – zespół informacyjny
Sojusznicy
przygotowanie scenariusza
zajęć z prezentacją
multimedialną na temat PS
(ZD)
 informacje przygotowane
przez nauczyciela (materiał
pomocniczy nr 10)
 pozyskane wiadomości
 literatura tematyczna
nauczyciel PP
i informatyki
realizacja zajęć
dydaktycznych (ZD)
 pozyskane informacje
 literatura tematyczna
nauczyciel PP
przeprowadzenie wywiadu –  arkusz wywiadu (materiał
diagnoza na wejściu (ZDI)
pomocniczy nr 11)
nauczyciel PP
przygotowanie i prezentacja
wyników diagnozy
na wejściu (ZDI)
 komputer lub laptop
 pozyskane informacje
nauczyciel matematyki
i PP
nawiązanie kontaktu
z przedstawicielem gminy
(ZP)
 informacje przygotowane
przez nauczyciela na temat
struktury władz gminnych
(materiał pomocniczy nr 14)
pracownicy urzędu
gminy
zebranie danych w urzędzie
gminy i przygotowanie
informacji (ZP)
 pozyskane informacje na
temat wykorzystania przez
gminę środków europejskich
z ostatnich 5 lat
 strona urzędu gminy
nauczyciel PP,
pracownik urzędu
gminy
przeprowadzenie wywiadu –  arkusz wywiadu (materiał
diagnoza na wyjściu (ZDI)
pomocniczy nr 12)
nauczyciel PP
dokumentacja realizacji
 aparat fotograficzny
jednego z projektów
 notatnik
współfinansowanych z UE (ZP)  dyktafon
nauczyciel PP
przygotowanie i prezentacja
wyników diagnozy
na wyjściu (ZDI)
 materiał pomocniczy nr 13
 zebrane dane
 komputer lub laptop
przygotowanie i przekazanie  zebrane informacje przez
informacji na temat projektu
wszystkie zespoły
(ZI)
 materiał pomocniczy nr 15
nauczyciel PP
nauczyciel języka
polskiego, PP,
informatyki
przygotowanie uroczystości
(ZL)
 sala
 odpowiedni sprzęt np. rzutnik
nauczyciel PP
Uroczystość „Obywatel
wobec interwencjonizmu
europejskiego” (ZL)
 materiał pomocniczy nr 16
 literatura tematyczna
 zebrane informacje
dyrektor szkoły, władze
gminy, nauczyciel PP,
języka polskiego
i informatyki
przygotowanie i omówienie
sprawozdania, samoocena
i ocena prac zespołów,
nauczyciel
 karty oceniania (materiał
pomocniczy nr 4)
uczniowie,
nauczyciel PP
216
Poznajmy się lepiej z EFS
Termin
wykonania
Materiał pomocniczy nr 2
Karty zadań dla poszczególnych zespołów
Karta zadań dla ZDI
2
Zadanie nr 1
Po zapoznaniu się z otrzymanymi materiałami w dniach: …………. oraz ……………. przygotujcie
propozycje planu i harmonogram działań. Spróbujcie wstępnie podzielić zadania między siebie.
Plan i harmonogram pracy proszę skonsultować ze mną w dniu ……………… o godz. ……………
Wzór do wykorzystania podziału zadań między członków grupy
Proponowane
działanie
Imię i nazwisko osoby
realizującej zadanie
Sposób realizacji
Szczegółowy termin
realizacji
Powodzenia 
Zadanie nr 2
Przeprowadźcie wywiad z przypadkowymi osobami:
 5 mieszkańcami …………………………………
 5 mieszkańcami …………………………………
 5 mieszkańcami …………………………………
 5 osobami posiadającymi status przedsiębiorcy
 5 pracownikami urzędu miasta i gminy
 20 uczniami naszej szkoły
 5 nauczycielami
Wykorzystajcie wzory kwestionariusza wywiadu – diagnoza na wejściu.
Termin wykonania zadania: ………………………
Powodzenia 
Zadanie nr 3
Opracujcie wyniki wywiadu. W razie problemów technicznych możecie skonsultować się
z nauczycielem matematyki lub ze mną (daty konsultacji podano w karcie projektu).
Zebrane dane proszę przygotować w formie ilościowej (wykresy i tabele) oraz jakościowej
(kilka wniosków własnych). Wyniki pracy przedstawicie na pierwszych pięciu minutach lekcji PP
w dniu …………………
Powodzenia 
Poznajmy się lepiej z EFS
217
Zadanie nr 4
Przeprowadźcie ponowny wywiad z przypadkowymi osobami:
 5 mieszkańcami …………………………………
 5 mieszkańcami …………………………………
 5 mieszkańcami …………………………………
 5 osobami posiadającymi status przedsiębiorcy
 5 pracownikami urzędu miasta i gminy
 20 uczniami naszej szkoły
 5 nauczycielami
2
Wykorzystajcie wzór kwestionariusza wywiadu – diagnoza na wyjściu.
Termin wykonania zadania: ………………………
Powodzenia 
Zadanie nr 5
Opracujcie wyniki drugiego wywiadu. W razie problemów technicznych możecie skonsultować się
z nauczycielem matematyki lub ze mną (daty konsultacji podano w karcie projektu).
Zebrane dane proszę przygotować w formie ilościowej (wykresy i tabele) oraz jakościowej
(kilka wniosków własnych). Wyniki pracy przedstawicie zespołowi informacyjnemu (ZI)
na konsultacji w dniu …………… o godz. ……………, a następnie na pierwszych pięciu minutach
lekcji PP w dniu …………………
Powodzenia 
Zadanie nr 6
Przygotujcie pomysły na uroczystość kończącą nasz projekt oraz pięciominutowy materiał
o efektach Waszej pracy, który chcielibyście pokazać w prezentacji multimedialnej.
Chętnie pomogę w podanych godzinach konsultacji.
Pomysły muszą być gotowe na spotkanie wszystkich zespołów w dniu ………… o godz. …………
w sali nr ……………
Powodzenia 
Zadanie nr 7
Przygotujcie sprawozdanie z pracy Waszej grupy. Opiszcie dokładnie, co i kiedy zrobiliście,
co wam się udało, a co sprawiło największe problemy i dlaczego.
Przygotujcie samoocenę pracy oraz ocenę pracy poszczególnych zespołów, korzystając
z podanego wzoru.
Przygotowany materiał zaprezentujecie w dniu ………………… na lekcji PP.
Powodzenia 
218
Poznajmy się lepiej z EFS
Karta zadań dla ZP
2
Zadanie nr 1
Po zapoznaniu się z otrzymanymi materiałami w dniach: …………. oraz ……………. przygotujcie
propozycje planu i harmonogram działań. Spróbujcie wstępnie podzielić zadania między siebie.
Plan i harmonogram pracy proszę skonsultować ze mną w dniu ……………… o godz. ……………
Wzór do wykorzystania podziału zadań między członków grupy
Proponowane
działanie
Imię i nazwisko osoby
realizującej zadanie
Sposób realizacji
Szczegółowy termin
realizacji
Powodzenia 
Zadanie nr 2
Udajcie się do urzędu gminy w ………………… Odszukajcie osobę zajmującą się pozyskiwaniem
przez gminę środków z UE. Nawiążcie z nią kontakt i umówcie się na spotkanie, aby zebrać
informacje na temat realizowanych przez gminę projektów współfinansowanych z UE w ciągu
ostatnich 5 lat. Wykorzystajcie otrzymany ode mnie materiał – struktura władz gminy.
Powodzenia 
Zadanie nr 3
Opracujcie pozyskane informacje. W razie problemów technicznych możecie skonsultować się
ze mną (daty konsultacji podano w karcie projektu). Zebrane dane proszę przygotować
w formie ilościowej (wykresy i tabele) oraz jakościowej (kilka wniosków własnych). Przygotujcie
pięciominutową prezentację, którą pokażecie po prezentacji zespołu diagnostycznego (ZDI)
na lekcji PP w dniu …………………
Powodzenia 
Zadanie nr 4
Udokumentujcie jeden wybrany projekt realizowany przez gminę za środki unijne
(zdjęcia i krótki opis). Przygotowany materiał pokażecie po raz pierwszy na konsultacji
w dniu …………… o godz. ………… zespołowi informacyjnemu (ZI), a następnie po prezentacji
zespołu diagnostycznego (ZDI) na lekcji PP w dniu: …………………
Powodzenia 
Poznajmy się lepiej z EFS
219
Zadanie nr 5
2
Przygotujcie pomysły na uroczystość kończącą nasz projekt oraz pięciominutowy materiał
o efektach Waszej pracy, który chcielibyście pokazać w prezentacji multimedialnej. Chętnie
pomogę w podanych przeze mnie godzinach konsultacji. Pomysły muszą być gotowe na spotkanie
wszystkich zespołów w dniu ……………… o godz. ……………… w sali nr ………………
Powodzenia 
Zadanie nr 6
Przygotujcie sprawozdanie pracy Waszej grupy. Opiszcie dokładnie, co i kiedy zrobiliście, co wam
się udało, a co sprawiło największe problemy i dlaczego. Przygotujcie samoocenę pracy oraz ocenę
pracy poszczególnych zespołów, korzystając z podanego wzoru.
Przygotowany materiał zaprezentujecie w dniu ……………… na lekcji PP.
Powodzenia 
Karta zadań dla ZI
Zadanie nr 1
Po zapoznaniu się z otrzymanymi materiałami w dniach: …………. oraz ……………. przygotujcie
propozycje planu i harmonogram działań. Spróbujcie wstępnie podzielić zadania między siebie.
Plan i harmonogram pracy proszę skonsultować ze mną w dniu ……………… o godz. ……………
Wzór do wykorzystania podziału zadań między członków grupy
Proponowane
działanie
Imię i nazwisko osoby
realizującej zadanie
Sposób realizacji
Szczegółowy termin
realizacji
Powodzenia 
Zadanie nr 2
Przy pomocy nauczyciela języka polskiego oraz nauczyciela informatyki (godziny konsultacji
podane w karcie projektu) przygotujcie krótki artykuł (3500 znaków ze spacjami) o naszym
projekcie. Pamiętajcie o podaniu kilku podstawowych informacji na temat polityki spójności UE.
Nadajcie mu tytuł „Europa interweniuje w naszej lokalnej społeczności”.
Materiał musi być przygotowany do druku po ostatecznej konsultacji ze mną w dniu …………….
Zaakceptowany do druku tekst (wersja elektroniczna) proszę oddać do redakcji lokalnej gazety
w dniu ……. (osoba do kontaktu ………………….). Tego samego dnia proszę wydrukować tekst
w formie biuletynu szkolnego i rozdać go uczniom oraz nauczycielom naszej szkoły (100 sztuk).
Powodzenia 
220 Poznajmy się lepiej z EFS
2
Zadanie nr 3
Wykorzystując informacje przedstawione na zajęciach PP w dniu: …………… przez ZDI oraz ZP,
przy pomocy nauczyciela języka polskiego oraz nauczyciela informatyki (godziny konsultacji
podane w karcie projektu) przygotujcie krótki artykuł (3500 znaków ze spacjami) pod tytułem
„Nasza wiedza na temat polityki spójności UE”. Materiał musi być przygotowany do druku po
ostatecznej konsultacji ze mną w dniu …………… o godz. …………… w sali nr ……………
Zaakceptowany do druku tekst proszę oddać (wersja elektroniczna) do redakcji lokalnej gazety
w dniu …………… (osoba do kontaktu ……………). Tego samego dnia proszę wydrukować tekst
w formie biuletynu szkolnego i rozdać go uczniom oraz nauczycielom naszej szkoły (100 sztuk).
Powodzenia 
Zadanie nr 4
Wykorzystując informacje przedstawione na zajęciach PP w dniu …………… przez ZDI oraz ZP,
przy pomocy nauczyciela języka polskiego oraz nauczyciela informatyki (godziny konsultacji
podane w karcie projektu) przygotujcie krótki artykuł (3500 znaków ze spacjami) pod tytułem
„Wiedza po projekcie”. Materiał musi być przygotowany do druku po ostatecznej konsultacji ze
mną w dniu …………… o godz. …………… w sali nr ……………
Zaakceptowany do druku tekst (wersja elektroniczna) proszę oddać do redakcji lokalnej gazety
w dniu …………… (osoba do kontaktu ……………). Tego samego dnia proszę go wydrukować
w formie biuletynu szkolnego i rozdać uczniom oraz nauczycielom naszej szkoły (100 sztuk).
Powodzenia 
Zadanie nr 5
Przygotujcie pomysły na uroczystość kończącą nasz projekt oraz pięciominutowy materiał
o efektach Waszej pracy, który chcielibyście pokazać w prezentacji multimedialnej.
Chętnie pomogę w podanych przeze mnie godzinach konsultacji.
Pomysły muszą być gotowe na spotkanie wszystkich zespołów w dniu ………… o godz. …………
w sali nr ……………
Powodzenia 
Zadanie nr 6
Przygotujcie sprawozdanie pracy Waszej grupy. Opiszcie dokładnie, co i kiedy zrobiliście, co wam
się udało, a co sprawiło największe problemy i dlaczego. Przygotujcie także samoocenę pracy oraz
ocenę pracy poszczególnych zespołów, korzystając z podanego wzoru.
Przygotowany materiał zaprezentujecie w dniu …………… na lekcji PP.
Powodzenia 
Poznajmy się lepiej z EFS 221
Karta zadań dla ZD
2
Zadanie nr 1
Po zapoznaniu się z otrzymanymi materiałami w dniach: …………. oraz ……………. przygotujcie
propozycje planu i harmonogram działań. Spróbujcie wstępnie podzielić zadania między siebie.
Plan i harmonogram pracy proszę skonsultować ze mną w dniu ……………… o godz. ……………
Wzór do wykorzystania podziału zadań między członków grupy
Proponowane
działanie
Imię i nazwisko osoby
realizującej zadanie
Sposób realizacji
Szczegółowy termin
realizacji
Powodzenia 
Zadanie nr 2
Przygotujcie własną propozycję scenariusza zajęć lekcyjnych (45 min) na temat polityki spójności
realizowanej przez UE (cel, zadania). Wykorzystajcie przygotowany przeze mnie materiał na temat
metod pracy na lekcji i konstrukcji zajęć dydaktycznych. Propozycję proszę skonsultować ze mną
w dniu …………… o godz. …………… w sali nr ……………
Powodzenia 
Zadanie nr 3
Proszę przygotować krótką, pięciominutową prezentację multimedialną na temat polityki
spójności UE, która będzie częścią składową zajęć dydaktycznych. Możecie skorzystać ze wsparcia
nauczyciela IT (terminy konsultacji podane w karcie projektu). Gotowy scenariusz (łącznie
z prezentacją) proszę skonsultować ze mną w dniu ………… o godz. ………… w sali nr …………
Powodzenia 
Zadanie nr 4
Przeprowadźcie zajęcia dydaktyczne w trzech klasach pierwszych w naszej szkole na podstawie
przygotowanego przez Was scenariusza zajęć. Lekcja dydaktyczna dla klasy:
1. ……………… godz ………………
2. ……………… godz ………………
3. ……………… godz ………………
Powodzenia 
222 Poznajmy się lepiej z EFS
Zadanie nr 5
2
Przygotujcie pomysły na uroczystość kończącą nasz projekt oraz pięciominutowy materiał
o efektach Waszej pracy, który chcielibyście pokazać w prezentacji multimedialnej. Chętnie
pomogę w podanych przeze mnie godzinach konsultacji.
Pomysły muszą być gotowe na spotkanie wszystkich zespołów w dniu ………………
o godz. ……………… w sali nr ………………
Powodzenia 
Zadanie nr 6
Przygotujcie sprawozdanie pracy Waszej grupy. Opiszcie dokładnie, co i kiedy zrobiliście, co się
udało, a co sprawiło największe problemy i dlaczego. Przygotujcie samoocenę pracy oraz ocenę
pracy poszczególnych zespołów, korzystając z podanego wzoru.
Przygotowany materiał zaprezentujecie w dniu ……………… na lekcji PP.
Powodzenia 
Karta zadań dla ZL
Zadanie nr 1
Po zapoznaniu się z otrzymanymi materiałami w dniach: …………. oraz ……………. przygotujcie
propozycje planu i harmonogram działań. Spróbujcie wstępnie podzielić zadania między siebie.
Plan i harmonogram pracy proszę skonsultować ze mną w dniu ……………… o godz. ……………
Wzór do wykorzystania podziału zadań między członków grupy
Proponowane
działanie
Imię i nazwisko osoby
realizującej zadanie
Sposób realizacji
Szczegółowy termin
realizacji
Powodzenia 
Zadanie nr 2
Zarezerwujcie salę w ……………………………… na dzień ……………… i godz. ………………
Rezerwacja musi być zrobiona najpóźniej do dnia ………………
Powodzenia 
Poznajmy się lepiej z EFS 223
Zadanie nr 3
2
Przygotujcie spotkanie ze wszystkimi zespołami w dniu ……………… w sali nr ………………
w godz. ………………, którego celem będzie zebranie od wszystkich zespołów informacji
i propozycji, dotyczących uroczystego podsumowania projektu.
Powodzenia 
Zadanie nr 4
Przygotujcie plan zakończenia projektu. Uwzględnijcie w nim propozycje pozostałych zespołów.
Ostateczną wersję planu proszę skonsultować ze mną w dniu …………… podczas zajęć
dydaktycznych. Zaakceptowany plan przekażcie dyrektorowi szkoły do akceptacji,
po wcześniejszym zreferowaniu zaplanowanych zadań.
Powodzenia 
Zadanie nr 5
Przygotujcie plakaty informacyjne o zakończeniu projektu oraz indywidualne zaproszenia dla
dyrektora szkoły, nauczycieli, pracowników obsługi, władz gminy. Przygotujcie także plakaty
informacyjne dla mieszkańców ………………………………
Rozdajcie zaproszenia.
Zadania muszą być wykonane do dnia ……………
Przygotowane plakaty i zaproszenia skonsultujcie ze mną w dniu ……………
Powodzenia 
Zadanie nr 6
Przeprowadźcie uroczyste podsumowanie projektu pod tytułem „Obywatel wobec
interwencjonizmu europejskiego”. W planie spotkania nie zapomnijcie wykorzystać prezentacji
pozostałych grup. Możecie uzyskać pomoc nauczyciela języka polskiego i nauczyciela informatyki,
a także moją (daty konsultacji w karcie projektu).
Powodzenia 
Zadanie nr 7
Przygotujcie sprawozdanie pracy Waszej grupy. Opiszcie dokładnie, co i kiedy zrobiliście, co wam
się udało, a co sprawiło największe problemy i dlaczego. Przygotujcie także samoocenę pracy oraz
ocenę prac poszczególnych zespołów, korzystając z podanego wzoru.
Przygotowany materiał zaprezentujecie w dniu …………… na lekcji PP.
Powodzenia 
224 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 3
Metoda projektów sposobem pracy ucznia i nauczyciela
Projekt oznacza zamierzony plan działania, postępowania lub szkic czegoś. Tym terminem najczęściej określa się:
3
 sposób realizowania zadania przez firmę, instytucję lub organizację
 metodę nauczania określonego fragmentu szkolnego programu nauczania.
Projekt jako metoda nauczania polega na wykonywaniu przez uczniów określonego zadania, obszerniejszego
i w dłuższym terminie, niż powszechnie realizowanego w klasie czy w domu. Zadanie takie możemy nazwać
projektem, gdy:
 uczniowie znają jego, cel, metody i formy pracy (indywidualnie lub grupowo), kryteria oceniania, zasady
prezentacji wyników (czas i warunki techniczne prezentacji, kto będzie publicznością)
 określone są terminy realizacji całego zadania oraz poszczególnych jego etapów.
Biorąc pod uwagę przebieg i rezultaty projektu oraz możliwości ich publicznej prezentacji, można przyjąć,
iż mamy dwa rodzaje projektów:
 badawczy, polegający na zebraniu i usystematyzowaniu informacji o zagadnieniach, a jego rezultaty
mają charakter różnego rodzaju opracowań (np. rysunki, wykresy, wywiady, gry itp.), które uczniowie
przygotowują, by zaprezentować w klasie na lekcji
 działania lub akcji, polegający na podjęciu jakiegoś działania w środowisku lokalnym (także szkolnym),
a ich efekt nie zawsze będzie zaprezentowany bezpośrednio w klasie szkolnej (część w klasie, a część
poza szkołą).
Cechy metody projektów:
 zakłada pełną samodzielność uczniów
 realizuje charakterystyczną dla siebie wizję celów
 posiada określoną strukturę
 opiera się o zadania problemowe
 efektem realizacji projektu jest produkt.
Umiejętności kształtowane i rozwijane za pomocą metody projektów:
 posługiwanie się sprzętem i źródłami informacji
 operowanie informacją (dobór, selekcja, ocena)
 podejmowanie decyzji
 poczucie odpowiedzialności
 ocenianie i samokontrola
 dostrzeganie, formułowanie i rozwiązywanie problemów
 organizacja pracy, np. planowanie, podział zadań
 współdziałanie, czyli praca w grupie
 komunikowanie, argumentowanie, negocjowanie, dyskusja
 prezentowanie
 sporządzanie sprawozdania, pisemnych opracowań.
Indywidualne zasoby członków Waszego zespołu, które można wykorzystać, pracując metodą projektów:
 zainteresowania, umiejętności
 dobra znajomość grupy
 znajomość tematu
 znajomość organizacji i instytucji, które mogą wesprzeć projekt
 łatwość w nawiązywaniu kontaktów
 zaangażowanie w pracę.
Opracowano na podstawie:
 Królikowski J.: „Projekt edukacyjny”, Wydawnictwo CODN, Warszawa 2001
 Ulman G.: materiał metodyczny, Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli, Zielona Góra
Poznajmy się lepiej z EFS 225
Materiał pomocniczy nr 4
Karty oceniania
Wzory arkuszy ocen przygotowano, korzystając z książki Jacka Królikowskiego
„Projekt edukacyjny”, Wydawnictwo CODN, Warszawa 2001.
Arkusz oceny zespołów przez nauczyciela
4
Nauczyciel, biorąc pod uwagę oryginalność pomysłów, kompleksowość projektu, trafność
podjętych działań i wyciągania wniosków, staranność przygotowania produktu, wywiązywanie się
z terminów i zobowiązań, efekt końcowy pracy, wystawia grupie ocenę wg wzoru
Grupa …………………………………………
Temat projektu ………………………………
Termin prezentacji ……………………………
Ocena grup będzie oceną punktową według podanego wzoru:
 ocena celująca – 30-28
 bardzo dobra – 27-20
 dobra – 19-15
 dostateczna – 14-10
 dopuszczająca – 9-7
 niedostateczna – poniżej 6.
Etapy realizacji projektu
formułowanie tematu
Umiejętności
 precyzyjne sformułowanie tematu
 jasne określenie celów projektu
zbieranie i opracowywanie  selekcja informacji
materiału
 krytyczna ocena informacji
 przetwarzanie informacji, nadawanie im
nowej formy
obowiązkowość
 wywiązywanie się z terminów
i zobowiązań
 staranność pracy
praca w grupie
 udzielanie sobie wzajemnego wsparcia
 podejmowanie decyzji
 słuchanie się nawzajem
 rozwiązywanie konfliktów
 zaangażowanie w pracę
 samoocena postępów w pracy
komunikacja
 umiejętności prezentacji własnego zdania
 umiejętność argumentacji
 umiejętność negocjacji
 kultura słowa
produkt
 jakość przygotowania i zaprezentowania
wyników pracy
226 Poznajmy się lepiej z EFS
Ocena 0-5
Arkusz oceny zespołu …………..………..………..………..………..…..……..
4
Ocenia zespół ………………………………………
Temat projektu ………………………………………
Termin prezentacji ……………………………………
Oceniamy w skali od 1 do 5, gdzie 5 jest wartością najwyższą.
Kryteria oceny
Ocena punktowa 1-5
Uzasadnienie
Czy grupa miała opracowany plan szczegółowy.
Na ile był on pomocny w pracy?
W jakim stopniu odpowiedzialność za
poszczególne zadania została sprawiedliwie
rozłożona między poszczególnych członków
grupy?
Czy decyzje w grupie podejmowane były
sprawnie i uwzględniały możliwości jej członków?
Czy w grupie liczono się z opinią wszystkich?
Czy zespół chętnie współpracował z pozostałymi
grupami?
Czy komunikacja członków zespołu w stosunku
do Was była prawidłowa?
Samoocena ucznia …………..………..………..………..………..…..……..
Samoocenę dokonuje indywidualnie każdy uczeń, wypełniając tabelę. Po zliczeniu punktów ustali
ocenę swojej pracy. Oceniamy w skali od 1 do 3, gdzie 3 jest wartością najwyższą, maksymalnie
można uzyskać 12 punktów. Określonej liczbie punktów odpowiadają następujące oceny:
 ocena bardzo dobra – 12-10
 ocena dobra – 9-7
 ocena dostateczna – 6-5
 ocena mierna – 4-3
 ocena niedostateczna – 2-0
Kryteria oceny
Liczba punktów
W jakim stopniu byłem zaangażowany w układanie planu pracy
przez grupę? Czy byłem wówczas pomocny grupie?
Czy starałem się wpływać na decyzje grupy? Czy zastanawiałem się
nad argumentami zgłaszanymi przez inne osoby?
Czy wywiązywałem się z przyjętych w grupie zobowiązań?
Czy rzeczywiście byłem zaangażowany w prace grupy? W jakim
stopniu to, co robiłem odpowiadało moim możliwościom?
Liczba punktów ………………… Ocena …………………
Poznajmy się lepiej z EFS 227
Arkusz ankiety ewaluacyjnej – indywidualna ocena
pracy nauczyciela przez uczniów
4
Ankieta została opracowana dla uczniów, aby ocenili realizowany wspólnie z nauczycielem
projekt, oceniając jego wkład i zaangażowanie w przedsięwzięcie. Ankieta jest anonimowa.
Przy każdym punkcie zakreśl wybraną odpowiedź lub wpisz własną.
1. Zajęcia prowadzone metodą projektów były:
 nudne
 średnio interesujące
 interesujące
 bardzo interesujące
2. W projekcie najbardziej podobało mi się (dokończ zdanie)
………………………………………………………………………………………………………
3. Czy odpowiadało Ci tempo pracy?
 raczej tak
 tak
 raczej nie
 nie
4. Czy przygotowane przez nauczyciela materiały i pomoce okazały się przydatne?
 tak
 nie
5. Czy zadania były dostosowane do Twoich możliwości?
 tak
 nie
6. Czy nauczyciel był dobrze przygotowany do zajęć?
 raczej tak
 tak
 raczej nie
 nie
7. Czy odpowiadała Ci atmosfera podczas realizacji projektu? Jeśli nie, to dlaczego?
 tak
 nie
………………………………………………………………………………………………………
8. Czy nauczyciel stosował się do zasad pracy metodą projektów?
 tak
 nie
9. Jak ogólnie oceniasz pracę nauczyciela? Masz okazję postawić stopień.
 1 2 3 4 5 6
Dziękuję za wypełnienie ankiety!
228 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 5
Karta projektu – kontrakt dla zespołu dydaktycznego (ZD)
5
Temat: Mieszkaniec mojej gminy wobec interwencjonizmu europejskiego
Data rozpoczęcia projektu: ……………………………………
Data zakończenia projektu: ……………………………………
Data konsultacji
Godzina konsultacji i miejsce
Nauczyciel udzielający konsultacji
Data pierwszej prezentacji lekcji dydaktycznej dla klasy: …………………, godz. …………………
Data ostatecznej prezentacji, uroczyste podsumowanie projektu: …………………………………
Data przedstawienia sprawozdania: …………………………………
Data przekazania oceny i samooceny pracy w projekcie: …………………………………
Zadaniem zespołu jest przygotowanie i przeprowadzenie zajęć dydaktycznych dla uczniów klas pierwszych.
W ramach projektu zespół:
 wspólnie z nauczycielem uczestniczy w wyborze tematu, podziale na podzespoły
i sporządza kartę projektu
 opracowuje plan i harmonogram pracy, wykorzystując przygotowane przez nauczyciela karty zadań
 ustala cele, wybiera treści oraz formułuje podstawowe pytania badawcze (zajęcia poprzedzające
podpisanie kontraktu)
 zapoznaje się z materiałem przygotowanym przez nauczyciela (metoda projektów, materiał pomocniczy
w wykonaniu zadania dla poszczególnych podzespołów)
 przygotowuje scenariusz zajęć dydaktycznych na temat celów polityki strukturalnej Unii Europejskiej,
wzbogaca zajęcia prezentacją multimedialną
 przeprowadza zajęcia dydaktyczne we wszystkich klasach I LO
 wzbogaca pracę pozostałych zespołów własną krótką prezentacją (podsumowanie pracy w projekcie)
 sporządza i omawia wyniki pracy (sprawozdanie)
 przygotowuje ocenę pozostałych zespołów oraz ocenę pracy własnego zespołu.
Wskazówki pomocnicze:
 w celu lepszego zorganizowania pracy zespoły mogą wybrać lidera grupy
 praca zostaje rozłożona w czasie, aby zespoły mogły poszczególne zadania podzielić na mniejsze
części i skonsultować je z nauczycielem.
Kryteria i sposób oceny projektu (oryginalność, kompleksowość, trafność wniosków, logiczne uzasadnienie,
trafne dowody i badania, sposób realizacji, sposób prezentacji, wykorzystanie zasobów członków zespołu):
 każdy indywidualnie w oparciu o przedstawione kryteria przygotowuje samoocenę
 każdy zespół przygotowuje ocenę pracy poszczególnych zespołów w oparciu o przygotowany wzór
 uczniowie oceniają pracę nauczyciela w projekcie wg podanego wzoru
 nauczyciel ocenia pracę zespołów w oparciu o przedstawione kryteria.
Podpisy członków zespołu
Podpis nauczyciela PP
Poznajmy się lepiej z EFS 229
Materiał pomocniczy nr 6
Karta projektu – kontrakt dla zespołu informacyjnego (ZI)
6
Temat: Mieszkaniec mojej gminy wobec interwencjonizmu europejskiego
Data rozpoczęcia projektu: ……………………………………
Data zakończenia projektu: ……………………………………
Data konsultacji
Godzina konsultacji i miejsce
Nauczyciel udzielający konsultacji
Data prezentacji dla klasy: …………………
Data oddania artykułu „Europa interweniuje w naszej lokalnej społeczności” do prasy lokalnej: ………………
Data wydania biuletynu szkolnego „Europa interweniuje w naszej lokalnej społeczności”: ………………
Data oddania artykułu „Nasza wiedza na temat polityki spójności UE” do prasy lokalnej: ………………
Data wydania biuletynu szkolnego „Nasza wiedza na temat polityki spójności UE”: ………………
Data oddania artykułu „Wiedza po projekcie” do prasy lokalnej: ………………
Data wydania biuletynu szkolnego „Wiedza po projekcie”: ………………
Data ostatecznej prezentacji, uroczyste podsumowanie projektu: ………………
Data przedstawienia sprawozdania: ………………
Data przekazania oceny i samooceny pracy w projekcie: ………………
Zadaniem zespołu jest zebranie informacji od poszczególnych zespołów, obróbka merytoryczna
i poinformowanie środowiska lokalnego oraz szkolnego o wynikach projektu. W ramach projektu zespół:
 wspólnie z nauczycielem uczestniczy w wyborze tematu, podziale na podzespoły i sporządza kartę projektu
 opracowuje plan i harmonogram pracy, wykorzystując przygotowane przez nauczyciela karty zadań
 przygotowuje trzy artykuły do gazetki lokalnej oraz trzy biuletyny informacyjne, wykorzystując materiał
przygotowywany przez inne zespoły. W pierwszym artykule i biuletynie należy wykorzystać informacje
z przeprowadzonych zajęć dydaktycznych na temat celów polityki spójności UE oraz krótko zaprezentować
projekt. W drugim chodzi o to, by wykorzystać materiał przygotowany przez zespół diagnostyczny (ZDI)
oraz zespół poszukiwawczy (ZP). W ostatnim materiale należy podsumować projekt oraz przekazać
wyniki diagnozy wyjścia przygotowane przez ZDI
 zaprasza gości na uroczystość zamykającą projekt
 wzbogaca pracę pozostałych zespołów własną krótką prezentacją (podsumowanie pracy w projekcie)
 sporządza i omawia wyniki pracy (sprawozdanie)
 przygotowuje ocenę pozostałych zespołów oraz ocenę pracy własnego zespołu.
Wskazówki pomocnicze:
 w celu lepszego zorganizowania pracy zespoły mogą wybrać lidera grupy
 praca zostaje rozłożona w czasie, aby zespoły mogły poszczególne zadania podzielić na mniejsze części
i skonsultować je z nauczycielem.
Kryteria i sposób oceny projektu (oryginalność, kompleksowość, trafność wniosków, logiczne uzasadnienie,
trafne dowody i badania, sposób realizacji, sposób prezentacji, wykorzystanie zasobów członków zespołu):
 każdy indywidualnie w oparciu o przedstawione kryteria przygotowuje samoocenę
 każdy zespół przygotowuje ocenę pracy poszczególnych zespołów w oparciu o przygotowany wzór
 uczniowie oceniają pracę nauczyciela w projekcie wg podanego wzoru
 nauczyciel ocenia pracę zespołów w oparciu o przedstawione kryteria.
Podpisy członków zespołu
230 Poznajmy się lepiej z EFS
Podpis nauczyciela PP
Materiał pomocniczy nr 7
Karta projektu – kontrakt dla zespołu diagnostycznego (ZDI)
7
Temat: Mieszkaniec mojej gminy wobec interwencjonizmu europejskiego
Data rozpoczęcia projektu: ……………………………………
Data zakończenia projektu: ……………………………………
Data konsultacji
Godzina konsultacji i miejsce
Nauczyciel udzielający konsultacji
Data pierwszej prezentacji na zajęciach dydaktycznych PP opracowanych graficznie i merytorycznie
wyników diagnozy na wejściu: …………………
Data prezentacji opracowanych graficznie i merytorycznie wyników diagnozy na wyjściu: …………………
Data ostatecznej prezentacji, uroczyste podsumowanie projektu: …………………
Data przedstawienia sprawozdania: …………………
Data przekazania oceny i samooceny pracy w projekcie: …………………
Zadaniem zespołu jest zdiagnozowanie stanu wiedzy mieszkańców gminy i społeczności lokalnej na temat
polityki spójności UE. W ramach projektu zespół:
 wspólnie z nauczycielem wybiera temat, dzieli się na podzespoły i sporządza kartę projektu
 opracowuje plan i harmonogram pracy, wykorzystując przygotowane przez nauczyciela karty zadań
 przeprowadza 25 wywiadów środowiskowych z mieszkańcami gminy ……………… (5 mieszkańców
………………, 5 mieszkańców ………………, 5 mieszkańców ………………, 5 osób posiadających
status przedsiębiorcy, 5 pracowników urzędu miasta i gminy) oraz 20 wywiadów z uczniami naszej szkoły
i 5 wywiadów z nauczycielami według przygotowanego przez nauczyciela wzoru
 zebrane dane opracowuje jakościowo i ilościowo
 badanie powtarza w terminie ……………, a zebrane dane ponownie opracowuje jakościowo i ilościowo
 wzbogaca pracę pozostałych zespołów własną krótką prezentacją (podsumowanie pracy w projekcie)
 sporządza i omawia wyniki pracy (sprawozdanie)
 przygotowuje ocenę pozostałych zespołów oraz ocenę pracy własnego zespołu.
Wskazówki pomocnicze:
 w celu lepszego zorganizowania pracy zespoły mogą wybrać lidera grupy
 praca zostaje rozłożona w czasie, aby zespoły mogły poszczególne zadania podzielić na mniejsze
części i skonsultować je z nauczycielem.
Kryteria i sposób oceny projektu (oryginalność, kompleksowość, trafność wniosków, logiczne uzasadnienie,
trafne dowody i badania, sposób realizacji, sposób prezentacji, wykorzystanie zasobów członków zespołu):
 każdy indywidualnie w oparciu o przedstawione kryteria przygotowuje samoocenę
 każdy zespół przygotowuje ocenę pracy poszczególnych zespołów w oparciu o przygotowany wzór
 uczniowie oceniają pracę nauczyciela w projekcie wg podanego wzoru
 nauczyciel ocenia pracę zespołów w oparciu o przedstawione kryteria.
Podpisy członków zespołu
Podpis nauczyciela PP
Poznajmy się lepiej z EFS
231
Materiał pomocniczy nr 8
8
Karta projektu – kontrakt dla zespołu logistycznego (ZL)
Temat: Mieszkaniec mojej gminy wobec interwencjonizmu europejskiego
Data rozpoczęcia projektu: ……………………………………
Data zakończenia projektu: ……………………………………
Data konsultacji
Godzina konsultacji i miejsce
Nauczyciel udzielający konsultacji
Data pierwszej prezentacji na zajęciach dydaktycznych PP: ………………
Data przedstawienia sprawozdania: ………………
Data przekazania oceny i samooceny pracy w projekcie: ………………
Zadaniem zespołu jest przygotowanie i poprowadzenie podsumowania projektu. W ramach projektu zespół:
 wspólnie z nauczycielem wybiera temat, dzieli się na podzespoły i sporządza kartę projektu
 opracowuje plan i harmonogram pracy, wykorzystując przygotowane przez nauczyciela karty zadań
 przeprowadza uroczyste podsumowanie projektu, po wcześniejszym zarezerwowaniu sali
w ……………… i jej przygotowaniu. Wykonuje plakaty i indywidualne zaproszenia dla wszystkich gości,
grona pedagogicznego, rodziców
 wzbogaca pracę pozostałych zespołów własną, krótką prezentacją (podsumowanie pracy w projekcie)
 sporządza i omawia wyniki swojej pracy (sprawozdanie)
 przygotowuje ocenę pozostałych zespołów oraz ocenę pracy własnego zespołu.
Wskazówki pomocnicze:
 w celu lepszego zorganizowania pracy zespoły mogą wybrać lidera grupy
 praca zostaje rozłożona w czasie, aby zespoły mogły poszczególne zadania podzielić na mniejsze
części i skonsultować je z nauczycielem.
Kryteria i sposób oceny projektu (oryginalność, kompleksowość, trafność wniosków, logiczne uzasadnienie,
trafne dowody i badania, sposób realizacji, sposób prezentacji, wykorzystanie zasobów członków zespołu):
 każdy indywidualnie w oparciu o przedstawione kryteria przygotowuje samoocenę
 każdy zespół przygotowuje ocenę pracy poszczególnych zespołów w oparciu o przygotowany wzór
 uczniowie oceniają pracę nauczyciela w projekcie wg podanego wzoru
 nauczyciel ocenia pracę zespołów w oparciu o przedstawione kryteria.
Podpisy członków zespołu
232 Poznajmy się lepiej z EFS
Podpis nauczyciela PP
Materiał pomocniczy nr 9
9
Karta projektu – kontrakt dla zespołu poszukiwaczy (ZP)
Temat: Mieszkaniec mojej gminy wobec interwencjonizmu europejskiego
Data rozpoczęcia projektu: ……………………………………
Data zakończenia projektu: ……………………………………
Data konsultacji
Godzina konsultacji i miejsce
Nauczyciel udzielający konsultacji
Data pierwszej prezentacji: ………………
Data prezentacji dokumentacji z projektu realizowanego w gminie ze środków unijnych: ………………
Data ostatecznej prezentacji, uroczyste podsumowanie projektu: ………………
Data przedstawienia sprawozdania: ………………
Data dokonania oceny i samooceny pracy w projekcie: ………………
Zadaniem zespołu jest zbadanie wykorzystania przez gminę możliwości, jakie daje polityka spójności/
regionalna UE. W ramach projektu zespół:
 wspólnie z nauczycielem wybiera temat, dzieli się na podzespoły i sporządza kartę projektu
 opracowuje plan i harmonogram pracy, wykorzystując przygotowane przez nauczyciela karty zadań
 przygotowuje informację na temat wykorzystywania przez gminę środków z UE (projekty z ostatnich
5 lat) oraz dokumentację merytoryczną i fotograficzną na temat jednej inwestycji realizowanej
ze środków unijnych
 wzbogaca pracę pozostałych zespołów własną krótką prezentacją (podsumowanie pracy w projekcie)
 sporządza i omawia wyniki swojej pracy (sprawozdanie)
 przygotowuje ocenę pozostałych zespołów oraz ocenę pracy własnego zespołu.
Wskazówki pomocnicze:
 w celu lepszego zorganizowania pracy zespoły mogą wybrać lidera grupy
 praca zostaje rozłożona w czasie, aby zespoły mogły poszczególne zadania podzielić na mniejsze
części i skonsultować je z nauczycielem.
Kryteria i sposób oceny projektu (oryginalność, kompleksowość, trafność wniosków, logiczne uzasadnienie,
trafne dowody i badania, sposób realizacji, sposób prezentacji, wykorzystanie zasobów członków zespołu):
 każdy indywidualnie w oparciu o przedstawione kryteria przygotowuje samoocenę
 każdy zespół przygotowuje ocenę pracy poszczególnych zespołów w oparciu o przygotowany wzór
 uczniowie oceniają pracę nauczyciela w projekcie wg podanego wzoru
 nauczyciel ocenia pracę zespołów w oparciu o przedstawione kryteria.
Podpisy członków zespołu
Podpis nauczyciela PP
Poznajmy się lepiej z EFS 233
Materiał pomocniczy nr 10
Metody pracy na lekcji
10
1. Zasady przygotowania lekcji
2. Ramowy scenariusz zajęć edukacyjnych
3. Temat – zakres tematyczny zajęć
4. Cele ogólne – intencje prowadzącego
5. Cele operacyjne – osiągnięcia ucznia
6. Czas realizacji zajęć: 1 godzina lekcyjna
7. Organizacja i przebieg zajęć:
 wprowadzenie – powinno być wstępem do treści materiału i zawierać elementy takie, jak: słowa
kluczowe do omawianego materiału, cel dydaktyczny zajęć, opis merytoryczny materiału i jego
struktury, opis zagadnień, których znajomość ułatwi przyswojenie treści zasadniczej, słownik oraz
zakres praktycznego wykorzystania omawianej tematyki
 część zasadnicza – treści materiału powinny być skonstruowane czytelnie, podzielone na
mniejsze jednostki wiedzy, by ułatwić przyswojenie materiału
 podsumowanie zajęć – musi przypomnieć cel dydaktyczny oraz informacje o sposobie jego
realizowania, a także powtarzać kluczowe zagadnienia omawiane podczas lekcji.
8. Środki dydaktyczne
9. Wszystkie materiały i pomoce wzbogacające lekcję.
Analiza SWOT
Metoda, dzięki której możemy kształcić umiejętność oceny zjawisk i problemów, może być wykorzystana zarówno w pracy z całą klasą, jak i do pracy w grupach przy wprowadzeniu nowego materiału
lub utrwalania wiadomości.
Czynność prowadzącego zajęcia – prezentuje problem i sprawuje nadzór nad pracą uczniów.
Czynności uczniów – podczas swojej pracy młodzież określa mocne strony (wynikające z tego szanse) oraz słabe strony (zagrożenia dla rozwiązywanego problemu). Wnioski z przeprowadzonej analizy
wpisuje na arkuszach.
Metoda biograficzna
Polega na wykorzystaniu przez uczniów biografii postaci historycznej, dzięki której opanowują pewien
zakres materiału nauczania.
Czynność prowadzącego zajęcia – wybiera postać, której życiorys będzie podstawą pracy. Kieruje
pracą uczniów przy przygotowaniu scenariusza prezentacji i opracowaniu zadań dla poszczególnych
uczniów i grup. Po zakończonej prezentacji dokonuje jej analizy, zwracając uwagę na najistotniejsze
wiadomości, które są potrzebne do zrozumienia procesów historycznych. Na koniec ocenia pracę
i zaangażowanie poszczególnych uczniów i grup.
Czynności uczniów – odbiorcy pod kierunkiem prowadzącego zbierają przez określony czas potrzebne informacje, ustalają odpowiedzi na postawione zagadnienia, które będą wykorzystane podczas
prezentacji. Efektem ich pracy jest odegranie roli wybranej osoby. Uczniowie określają mocne strony
(wynikające z tego szanse) oraz słabe strony (zagrożenia dla rozwiązywanego problemu). Z przeprowadzonej analizy wpisują na arkuszach wnioski.
234 Poznajmy się lepiej z EFS
Drama
10
Najbardziej aktywizująca metoda w procesie nauczania. Jest działaniem opartym na improwizacji.
Czynność prowadzącego zajęcia – formułuje temat oraz dobiera odpowiednią technikę (rozmowę,
wywiad, muzeum, rzeźbę, pantomimę, improwizację, żywy obraz), służącą do jego realizacji. Po zakończeniu dramy omawia pracę uczniów.
Czynności uczniów uzależnione są od techniki dramy:
 rozmowa: w dwuosobowych zespołach prowadzony jest dialog na podany temat
 wywiad: jeden z uczniów wciela się w postać historyczną i odpowiada na pytania innych
 muzeum: klasa przedstawia wystawę na określony temat
 rzeźba: dwoje uczniów (jeden jest rzeźbiarzem, a drugi rzeźbą) przedstawia postać historyczną
 pantomima: uczniowie poprzez język ciała prezentują określoną sytuację związaną z tematem
lekcji
 improwizacja: uczniowie rozpoczynają dramę, znając tylko sytuację wyjściową, przebieg i jej
zakończenie jest ich wytworem
 żywy obraz: przy wykorzystaniu własnego ciała przedstawiają zdarzenia, które zatrzymywane są
w najbardziej dramatycznym momencie.
Drzewo decyzyjne
Metoda polegająca na graficznym zapisie procesu podejmowania decyzji, można ją wykorzystać do
pracy z całą klasą. Schemat wypełniany jest na tablicy. Lepsze efekty przynosi praca w kilkuosobowych
grupach.
Czynność prowadzącego zajęcia – dokładnie precyzuje problem, który wpisuje w pień drzewa, aby
uczniowie widzieli konieczność dokonania wyboru. Następnie określa cele i wartości, które wypisuje
na górze drzewa. Określa czas wykonania ćwiczenia oraz komentuje wyniki.
Czynności uczniów – ich praca polega na szukaniu rozwiązań danego problemu, w wyniku czego powstaje zbiór pozytywnych i negatywnych skutków każdej z zaproponowanych możliwości. Wyniki pracy wpisywane są na przygotowane arkusze drzewa decyzyjnego.
Burza mózgów
Metoda często stosowana w pracy dydaktycznej, polegająca na prezentacji pomysłów na rozwiązanie
problemu. Pomysły zgłaszane przez uczniów zapisywane są na tablicy lub planszy. Ważne jest przestrzeganie kilku zasad: należy zgłaszać jak najwięcej pomysłów, możliwie oryginalnych; nie krytykować pomysłów w trakcie ich zgłaszania, ustalić czas zgłaszania pomysłów.
Czynność prowadzącego zajęcia – najpierw podaje problem do rozwiązania i zasady pracy, a następnie wspólnie z uczniami analizuje zgłoszone propozycje.
Czynności uczniów – zgłaszają propozycje rozwiązania problemu i wspólnie z nauczycielem analizują je.
Poznajmy się lepiej z EFS 235
Mapa mentalna
Polega na wizualnym opracowaniu problemu za pomocą np. symboli, schematów, strzałek.
10
Czynność prowadzącego zajęcia – podaje problem do rozwiązania i wyjaśnia sposób pracy, dzieli
uczniów na kilkuosobowe grupy i czuwa nad ich pracą.
Czynności uczniów – każdy wypisuje na oddzielnych kartkach swoje skojarzenia odnośnie podanego
problemu (zagadnienia). Następnie wszystkie kartki w grupie zostają wymieszane i następuje ich porządkowanie, czyli tworzenie zbiorów i podzbiorów zapisanych skojarzeń. Następnie projektowana
jest mapa mentalna poprzez przyklejanie kartek na dużym arkuszu. Uczniowie dopisują nowe hasła,
łączą je liniami i strzałkami. Po zakończonej pracy sprawozdawcy grup prezentują wyniki działań swoich grup.
Wykład
To słowne przekazanie uczniom nowych wiadomości. Podczas lekcji można wykorzystać następujące
rodzaje wykładu:
 informacyjny – przekazanie materiału, którego nie ma w podręczniku, lub uzupełnienie treści
 analityczny – przeprowadzenie analizy faktu lub procesu historycznego
 syntetyczny – podsumowanie materiału, utrwalenie i usystematyzowanie wiadomości
 problemowy – poszukiwanie rozwiązania problemu postawionego na początku zajęć
 konwersatoryjny – zakłada udział słuchaczy poprzez stawianie hipotez i możliwych rozwiązań
 opis omawianych przedmiotów, np. zabytków
 opowiadanie o sytuacji bez analizy faktów.
Wyróżnienie w kategorii „Dzieci”, Monika Bujnowska, Szkoła Podstawowa im. A. Mickiewicza w Jeżewie
236 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 11
Kwestionariusz wywiadu – diagnoza na wejściu (społeczność lokalna)
Wskazówki do zaprezentowania się badanym
11
Szanowni Państwo!
Jesteśmy uczniami klasy …………… w …………………, których zadaniem w ramach szkolnego projektu
edukacyjnego jest pozyskanie informacji na temat wiedzy mieszkańców gminy ……………………………
o Europejskim Funduszu Społecznym.
Chcielibyśmy zadać kilka pytań, a Państwa odpowiedzi pozostaną anonimowe. Uzyskane dane zostaną
podane do szkolnej i lokalnej informacji tylko w formie ilościowej. Zapraszamy do rozmowy!
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
Proszę powiedzieć na czym polega polityka spójności Unii Europejskiej?
Skąd czerpie Pan/i informacje na ten temat?
Czy zna Pan/i przykłady wykorzystania w naszej gminie środków unijnych?
Czy uważa Pan/i, że środki są dobrze wykorzystywane przez władze gminy?
Jak Pan/i sądzi, czy miasto i gmina lepiej funkcjonują dzięki wsparciu polityki spójności/polityki regionalnej?
Czy Pan/i indywidualnie lub w pracy zawodowej korzystał/a z takiego wsparcia?
Jeśli tak, to czy łatwo było pozyskać środki?
Jakie utrudnienia Pan/i napotkał/a?
Jak Państwo uważacie, czy informacja na temat realizowanych celów PS jest dostępna dla zwykłego
obywatela?
10. Czy macie Państwo jakieś propozycje dla władz Gminy, sugestie na temat potrzeby korzystania ze
środków Unii Europejskiej?
Dziękujemy za rozmowę i zachęcamy do czytania prasy lokalnej,
w której ukażą się informacje na temat EFS i wyniki rozmowy!
Kwestionariusz wywiadu – diagnoza na wejściu (społeczność szkolna)
Wskazówki do zaprezentowania się badanym
Szanowni nauczyciele, koleżanki i koledzy!
W ramach realizowanego przez nas projektu z podstaw przedsiębiorczości chcielibyśmy Wam zadać
kilka pytań. Udzielone odpowiedzi pomogą nam w zebraniu informacji na temat wiedzy naszej szkolnej
społeczności o polityce strukturalnej Unii Europejskiej.
Uzyskane dane zostaną przedstawione w sposób ilościowy i jakościowy, zapewniając całkowitą anonimowość
respondentom. Zapraszamy do rozmowy.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Proszę powiedzieć na czym polega polityka spójności Unii Europejskiej?
Skąd czerpiecie informacje na ten temat?
Czy znacie przykłady wykorzystania w naszej gminie środków unijnych?
Czy w szkole wykorzystywano środki unijne, jeśli tak, to przy realizacji jakich zadań?
Jak myślicie czy szkoły mają możliwości pozyskiwania tego typu środków?
Jeśli tak, to czy łatwo pozyskać takie środki? Jakie utrudnienia napotykają pozyskujący?
Jak uważacie, czy informacja na temat polityki spójności jest dostępna dla ucznia i wystarczająca?
Czy macie jakieś propozycje dla szkoły, władz gminy, sugestie na temat potrzeby korzystania
ze środków unijnych?
Dziękujemy za rozmowę i zachęcamy do czytania prasy lokalnej oraz biuletynu szkolnego,
w którym ukażą się informacje na temat wyników wywiadu!
Poznajmy się lepiej z EFS 237
Materiał pomocniczy nr 12
Kwestionariusz wywiadu – diagnoza na wyjściu (społeczność lokalna)
Wskazówki do zaprezentowania się badanym
12
Szanowni Państwo!
Jesteśmy uczniami klasy …………… w …………………, których zadaniem w ramach szkolnego projektu
edukacyjnego jest pozyskanie informacji na temat wiedzy mieszkańców gminy ……………………………
o Europejskim Funduszu Społecznym.
W prasie lokalnej ………………………… temat polityka spójności został przedstawiony w dniu ……………,
a w dniu …………… przedstawiliśmy wyniki przeprowadzonych z Państwem wywiadów.
Chcielibyśmy ponownie zadać kilka pytań. Państwa odpowiedzi pozostaną anonimowe. Uzyskane dane
zostaną podane do szkolnej i lokalnej informacji tylko w formie ilościowej. Zapraszamy do rozmowy!
1. Czy czytacie Państwo prasę lokalną, w której zamieszczamy informacje o polityce strukturalnej Unii
Europejskiej?
2. Co sądzicie Państwo o naszym pomyśle? Czy dzięki podanym informacjom Państwa wiedza na temat
polityki spójności zwiększyła się?
3. Czy znacie Państwo przykłady wykorzystania w naszej gminie środków unijnych?
4. Czy uważacie Państwo, że środki są dobrze wykorzystywane przez władze gminy?
5. Jak sądzicie Państwo, czy miasto i gmina lepiej funkcjonują dzięki unijnym środkom?
6. Czy Państwo indywidualnie lub w pracy zawodowej korzystali kiedyś ze wsparcia środków unijnych?
7. Jeśli tak, to czy łatwo pozyskać te środki? Jakie utrudnienia Państwo napotkali?
8. Jak Państwo uważacie, czy informacja na temat PS jest dostępna dla zwykłego obywatela?
Dziękujemy za rozmowę i zachęcamy do czytania prasy lokalnej,
w której ukażą się informacje na temat naszego projektu i wyniki wywiadu!
Materiał pomocniczy nr 13
Krótka charakterystyka wybranych metod i technik
stosowanych w badaniach
13
Metoda badawcza – określony, powtarzalny sposób rozwiązywania problemu. Można wyróżnić
wśród nich: sondaż, obserwację, zapis obserwacji, metody panelowe, ale też badania terenowe, wywiad, eksperyment społeczny.
Procedura badawcza – wykonywanie określonych, zaplanowanych działań. Do postawionych hipotez i problemów dobierane są metody, techniki i narzędzia badawcze oraz wybierane są warunki,
w których badania mają się odbyć.
Narzędzia badawcze – określone przedmioty służące do realizacji danej techniki badań.
238 Poznajmy się lepiej z EFS
13
Monografia pedagogiczna – rodzaj postępowania naukowego prowadzący do opisania instytucji
pedagogicznej lub wychowawczej. Stosowanie tej metody ma na celu poznanie danej placówki, jej
funkcjonowania, struktury, zasad, którymi się kieruje, efektywności podejmowanych przez nią działań
wychowawczych. Celem jest również opracowanie ulepszeń czy też rozwojowych prognoz.
Analiza dokumentów – technika uniwersalna, stosuje się ją we wszystkich naukach, ale jednocześnie
jedna z trudniejszych technik, ponieważ grozi subiektywnym odczytaniem i interpretacją danego tekstu. Polega na badaniu różnych dokumentów i materiałów w celu zgromadzenia informacji wstępnych
(ilościowych i jakościowych) na temat badanej instytucji wychowawczej.
Sondaż diagnostyczny (ankietowy lub na grupie reprezentatywnej) – bardzo popularna metoda
badań, polegająca na zbieraniu opinii, sądów i poglądów funkcjonujących w danej społeczności na
temat zachodzących w niej zjawisk. Sondaż przeprowadza się w określonej, specjalnie dobranej społeczności, która tworzy tzw. grupę reprezentatywną. Przeprowadza się go za pomocą różnych technik
badawczych, najbardziej popularne to: wywiad, ankieta, analiza dokumentów osobistych, techniki statystyczne, obserwacja.
Ankieta – szczególna odmiana wywiadu. Badania przeprowadza się w terenie, mają więc charakter
masowy. Ankietowany samodzielnie wypełnia specjalnie przygotowany kwestionariusz (w obecności
badacza lub nie) zawierający pytania: otwarte (może podać własne odpowiedzi), zamknięte (respondent ma ograniczoną liczbę możliwych odpowiedzi do wyboru), półotwarte (oprócz podanych odpowiedzi respondent może dodać swoje), odkłamywacze, czyli pytania kontrolne, filtrujące, pośrednie
i bezpośrednie. Odpowiedzi są właściwie wypowiedziami, gdyż służą poznaniu poglądów, stanowiska
na dany temat, rozeznania i refleksji respondenta. Można więc mówić o odpowiedziach jedynie w kategoriach: wiarygodne lub niewiarygodne.
Budowa kwestionariusza:
 część wstępna – instrukcja
 pytania dotyczące rozwiązywanego przez badacza problemu
 dane statystyczne (dane osobowe respondenta)
 instrukcja – powinna zawierać takie elementy, jak: nazwa instytucji prowadzącej badania,
określenie „kwestionariusz ankiety”, przedmiot badań i grupę badawczą, definicje ważniejszych
pojęć, cel badań (poznawczy i praktyczny), informacje o tym, czy ankieta jest anonimowa, czy
imienna, informacje o sposobie zwrotu ankiety (jeśli odbywa się bez obecności ankietera),
podziękowania za wypełnienie kwestionariusza, odpowiednią informację o sposobie odpowiedzi
na postawione pytania.
Metoda indywidualnych przypadków – to metoda, która polega na analizie pojedynczych ludzkich
losów, które są uwikłane w konkretne sytuacje wychowawcze. Analizie poddawane są również zjawiska wychowawcze związane z konkretnymi osobami. Celem jest dokonanie diagnozy danego przypadku czy też zjawiska i podejmowanie działań terapeutycznych. Najbardziej popularnymi technikami
są: wywiad, obserwacja, testy, techniki projekcyjne, analiza dokumentów osobistych. Wszystkie mają
się wzajemnie uzupełniać. Jest to metoda jakościowa, ponieważ maksymalna liczba przebadanych
osób może osiągnąć sto przypadków.
Poznajmy się lepiej z EFS 239
13
Wywiad – polega na planowej i kierowanej rozmowie, bezpośrednim kontakcie badacza z osobą badaną (respondentem). Ma na celu uzyskanie określonych informacji, np. zbadanie środowiska rodzinnego ucznia, jego warunków uczenia się, miejsca, w którym przebywa poza szkołą (tzw. wywiad środowiskowy). Wywiad musi być odpowiednio przygotowany, aby zdobyte informacje były wiarygodne.
Istnieją czynniki, które zakłócają poprawne jego przeprowadzenie, m.in. respondent może celowo
podawać fałszywe informacje, błędy mogą tkwić w kwestionariuszu badań lub wynikać z niego. Jako
narzędzie badawcze musi być poprawnie skonstruowany, nie może być zbyt obszerny, sugestywny,
drażliwy, niejasny. Przyczyna fałszywych informacji może też tkwić w badaczu. Może odznaczać się takimi cechami osobowości, które nie będą sprzyjały rzetelnemu zebraniu informacji. Wyróżniamy różne
rodzaje wywiadów:
 skategoryzowany – wyznaczona jest kolejność pytań i ich brzmienie
 nieskategoryzowany – możliwe jest swobodne zadawanie pytań, bez uwzględniania ich
kolejności
 jawny – informujemy osobę badaną o celu i przedmiocie przeprowadzanego wywiadu, wywiad
ten jest skategoryzowany
 ukryty – nie informujemy osoby badanej o celu czy też przedmiocie badań, gdyż są one drażliwe
(badanie postaw czy motywacji)
 jawny nieformalny – przybiera formę luźnej rozmowy, ale posiada konkretny cel
 jawny formalny – przybiera formę bardziej sformalizowaną
 indywidualny – badana jest pojedyncza osoba
 zbiorowy – przeprowadzany w grupie w celu uzyskania informacji o jej opinii na interesujący
nas temat.
Źródło: www.bryk.pl
Materiał pomocniczy nr 14
Struktura władz gminy
14
Samorząd terytorialny to forma administracji publicznej, w której mieszkańcy tworzą wspólnotę
i w miarę samodzielnie decydują o realizacji zadań, wynikających z ich potrzeb. Często nazywany jest
on „małą ojczyzną”.
Burmistrz
…………………………………….
Burmistrz przyjmuje interesantów w dn. …………… od godz. …………… do godz. ……………
tel.: ………………………………
fax: ………………………………
e-mail: ……………………………
Rada Miejska
ul. …………………………………
tel.: ………………………………
fax: ………………………………
e-mail: ……………………………
Biuro czynne:
…………………………………….
…………………………………….
240 Poznajmy się lepiej z EFS
14
Skład rady miejskiej w gminie: …………………………………….
Kadencja: …………………………………….
Przewodniczący Rady Miejskiej: …………………………………….
Zastępca Przewodniczącego Rady Miejskiej: ………………………………………….
Członkowie: …………………………………………………………………………….
Komisje Rady Miejskiej
Składy osobowe komisji stałych Rady Miejskiej w …………………………………….
Komisja Rewizyjna:
…………………………………….
…………………………………….
…………………………………….
Komisja Budżetu i Finansów:
…………………………………….
…………………………………….
Inne komisje i ich skład:
…………………………………….
…………………………………….
Najczęściej występujące w gminie referaty:
 organizacyjny – przyjmuje, wysyła, rozdziela i prowadzi ewidencję korespondencji, prowadzi
kadry, rejestr skarg, wniosków, petycji oraz archiwum zakładowe, zaopatruje urząd w niezbędny
sprzęt i wyposażenie (materiały biurowe i kancelaryjne)
 finansowy – zapewnia obsługę finansowo-księgową i kasową urzędu, udziela pomocy wójtowi
w przygotowaniu oraz wykonywaniu budżetu gminy, prowadzi księgi rachunkowe, przygotowuje
akty administracyjne dotyczące podatków i opłat
 spraw obywatelskich – zajmuje się ewidencją ludności oraz wydawaniem dokumentów
stwierdzających tożsamość, sporządza akty stanu cywilnego i prowadzi księgi stanu cywilnego,
rejestracji urodzin, małżeństw, zgonów i innych zdarzeń mających wpływ na stan cywilny osób,
współpracuje z gminami partnerskimi
 architektury i nieruchomości – przygotowuje, koordynuje i obsługuje działania związane
z opiniowaniem i uzgadnianiem dokumentów planistycznych, prowadzeniem
i aktualizowaniem rejestru miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, prowadzi
sprawy związane z ustalaniem warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, ochroną
środowiska i rolnictwem oraz z dziedziny gospodarki komunalnej i lokalowej.
Nazwy poszczególnych referatów mogą być określane w nieco inny sposób, ale zakres obowiązków
pozostaje taki sam. W zależności od wielkości gminy i jej złożoności referaty mogą być dzielone na
mniejsze komórki.
Poznajmy się lepiej z EFS
241
Stanowiska samodzielne z reguły podlegają bezpośrednio wójtowi, a zatrudnione osoby realizują
zadania o indywidualnym i wyspecjalizowanym charakterze. Najczęściej są nimi:
14
 radca prawny – prowadzi obsługę prawną gminy
 informatyk – zajmuje się informatyzacją urzędu (instaluje oprogramowanie, administruje siecią,
prowadzi Biuletynu Informacji Publicznej itp.)
 pełnomocnik ds. informacji niejawnych – zapewnia ochronę informacji, systemów i sieci
informatycznych
 specjalista ds. pozyskiwania funduszy europejskich – zbiera informacje o możliwościach
i zasadach ubiegania się o granty ze środków unijnych, uczestniczy w szkoleniach i konferencjach
na ten temat, utrzymuje kontakty z instytucjami odpowiedzialnymi za ich wdrażanie, czasami
odpowiada za przygotowanie projektów
 specjalista ds. bezpieczeństwa i higieny pracy – okresowo analizuje stan bezpieczeństwa
i higieny pracy i ppoż., rejestruje wypadki przy pracy i choroby zawodowe, sprawuje nadzór nad
prawidłowością działania sprzętu i urządzeń ppoż., przeprowadza stosowne szkolenia w zakresie
bhp i ppoż.
 audytor wewnętrzny – dokonuje niezależnego badania systemów zarządzania i kontroli
w urzędzie oraz jednostkach organizacyjnych gminy, w tym procedur kontroli finansowej, określa
oraz analizuje przyczyny i skutki uchybień, sporządza sprawozdania z przeprowadzonego audytu
wewnętrznego
 pełnomocnik ds. organizacji pozarządowych – odpowiada za organizację wsparcia dla organizacji
pozarządowych, np. poprzez realizację konkursów grantowych, animację w środowisku lokalnym
na rzecz aktywności obywatelskiej.
Źródło: www.samorzad.infor.pl
Materiał pomocniczy nr 15
Jak przygotować dobry artykuł
15
1. Pierwsze przykazanie: zafascynuj, nie nudź.
2. Zamiast zamęczać, opowiedz historię, która trafia do serca – storytelling.
3. Poznaj zasady pisania artykułów, które czytelnik przeczyta z zapartym tchem i opowie
o nich znajomym.
17 złotych reguł pisania, którymi kierują się profesjonaliści
Jeśli wiesz już dokładnie, co chcesz przekazać swoim czytelnikom i jakich środków do tego użyjesz
– dobrze jest użyć ich zgodnie ze „złotymi regułami”. Niestaranność czy nieudolność stylistyczna,
gramatyczna bądź kompozycyjna potrafią zniweczyć efekt najlepiej zaplanowanego artykułu. Jak więc
pisać dobrze? Oto kilka przydatnych zasad:
1. Sformułuj tezę artykułu, którą da się wyrazić w kilku, maksymalnie pięciu zdaniach. Czytelnik nie
musi jej nawet znać, ale będzie ona drogowskazem i mapą, dzięki której tekst będzie zawsze na
temat i nie rozpłynie się w pobocznych dopiskach, które nagle przyjdą Ci do głowy. Te zachowaj
na inną okazję i inne artykuły.
2. Stosuj akapity, nadawaj im śródtytuły, segreguj myśli i wątki w rozsądnie wyodrębnionych działach.
242 Poznajmy się lepiej z EFS
3. Daruj sobie długi i majestatyczny wstęp. Początek musi wywołać w czytelniku chęć przeczytania
całej reszty. Pracuj nad tymi pierwszymi paroma zdaniami. Pamiętaj, że tekst powinien zaczynać
się od konkretów, a najlepiej zawierać je też w środku i nimi się kończyć.
15
4. Jeśli masz taką możliwość, statystyki i dane procentowe przedstawiaj w atrakcyjnej graficznie
formie, rezygnując z zasypywania czytelników liczbami.
5. Zrezygnuj z zaskakującej puenty, również tej „druzgocącej”, zmieniającej lub nadającej sens
artykułowi. Co będzie, gdy ktoś nie doczyta tekstu do końca? Dobrze napisany tekst powinien być
dobry nie tylko na końcu.
6. Pisz dynamicznie: używaj czasu teraźniejszego, strony czynnej (lepsza niż bierna), nie pisz, czym
coś nie jest (twierdzenia pozytywne i wprost są najbardziej zrozumiałe i sugestywne).
7. Wystrzegaj się zawiłej, fachowej terminologii. Gdy musisz jej użyć, umieszczaj czytelne
wyjaśnienia każdego skomplikowanego pojęcia obok tekstu, np. w ramce.
8. Unikaj napuszonego języka i obcych zwrotów.
9. Wbrew pozorom bardzo niewiele rzeczy trzeba pisać z wielkiej litery: tylko początki zdań i nazwy
własne. Warto więc unikać bicia pokłonów Wartościom, Klientom i innej Mistyce.
10. Relacje powinny być pisane w trzeciej osobie: narrator w większości wypadków jest niewidoczny,
a autor nie eksponowany.
11. Zachowaj porządek i umiar. Nie przeskakuj co chwila z czasu teraźniejszego w przyszły, przeszły
bądź odwrotnie. Jeśli tylko się da, konsekwentnie stosuj liczbę mnogą bądź pojedynczą.
12. Mów o ludziach, nie o „personelu”. Jeśli znasz czyjeś imię, użyj go. Nigdy nie zapominaj podać
autora cytowanego tekstu!
13. Nie stosuj jednowyrazowych nagłówków. Ich zwięzłość może być odczytana na sposoby, które
nawet nie przyjdą Ci na myśl. Mogą okazać się też po prostu niezrozumiałe. Pamiętaj w wielu
przypadkach tylko nagłówki będą przeczytane! Muszą więc być samodzielną częścią artykułu,
sugestywną i zrozumiałą nawet bez czytania drobniejszego druku pod spodem.
14. Nie nadużywaj przyjacielskich, nieoficjalnych środków wyrazu. Może być to odebrane jako
spoufalanie się. To, co akceptowane jest w mowie potocznej, poza sklepem spożywczym czy
pubem może nie przysporzyć Ci popularności.
15. Poprawiaj gotowy tekst. Nie łudź się ani sekundę, że on tego nie wymaga. Daj go do przeczytania
paru osobom z poleceniem znalezienia jak najwięcej błędów i zobacz, co się stanie.
16. Tekst posiada swoją geografię. Ludzie zwracają największą uwagę na początek i koniec – słowa,
zdania, strony, oraz na lewą część strony (kierunek czytania!). Rozpisany na stronie tekst jest jak
las – najciemniejszy w samym środku. Warto o tym pamiętać, zanim umieści się tam istotne treści.
Sukces odnosi się wtedy, gdy czytelnicy mogą przedstawione rozwiązania odnieść do siebie – nie
na poziomie teorii, ale rad, wniosków, przykładów itp. Skupiaj się na aspekcie praktycznym.
17. Złam każdą z powyższych zasad, jeśli masz być niezadowolony z Twojej własnej pracy.
Źródło: www.copywriting.pl
Poznajmy się lepiej z EFS 243
Materiał pomocniczy nr 16
Wskazówki dobrej prezentacji
16
1. Kieruj wzrok na publiczność, nie szukaj niczego w podłodze, ścianie czy na suficie.
2. Możesz swobodnie spoglądać do notatek, ale nie przesadzaj i nie czytaj tekstu z kartki.
3. Spróbuj być swobodny i pogodny. Uśmiech zawsze jest mile wskazany.
4. Mów wolno i wyraźnie, nigdzie nie musisz się spieszyć.
5. Przed prezentacją sporządź jej strukturę w punktach, aby wiedzieć, co chcesz powiedzieć
i w jakiej kolejności.
6. Jeśli o czymś nie powiedziałeś i musisz do tego wrócić, zrób to naturalnie, bez stresu, informując
publiczność, że chciałbyś coś jeszcze uzupełnić.
7. Jeśli masz możliwość, przygotuj sobie proste materiały poglądowe: plansze, foliogramy lub
większe kartki ze schematami, wykresami lub graficznie przedstawiony schemat wykonania.
8. Rozpocznij i mów wyraźnie.
9. Przedstaw siebie i swoją rolę.
10. Przedstaw temat.
11. Zmieść się w ramach czasowych.
12. Ciekawie przedstaw sprawę (nie zapomnij o zmianie tonacji głosu, znakach interpunkcyjnych itp.).
13. Korzystaj z pomocy wizualnych.
14. Funkcjonuj jako członek zespołu.
15. Wyraźnie zakończ prezentację.
16. Włącz słuchaczy do dyskusji.
17. Panuj nad odpowiadaniem nad pytania.
18. Zakończ, dziękując słuchaczom za uwagę.
Źródło: Opracowanie własne autorki
244 Poznajmy się lepiej z EFS
Scenariusz szczególnie polecany dla szkół realizujących projekty współfinansowane przez EFS
lub inne fundusze. Społeczność szkolna i lokalna ma możliwość zapoznania się z działaniami
szkoły oraz korzyściami z funkcjonowania w strukturach UE. Promocja może być też inspiracją
do realizacji kolejnych projektów. Zastosowana metoda daje możliwość nauki poprzez praktyczne
działania w obszarze multimediów. Realizowane są treści programowe z zakresu języka
polskiego, technologii informacyjnej i informatyki.
• Sc
e
z proje
kt
uo
EFS •
4.3.2
rius
KATEGORIA
na
III nagroda
Scenariusz nr 2
Nina Cuske
Na tropie funduszy unijnych – projekt dla kół
dziennikarskich szkół gimnazjalnych
i ponadgimnazjalnych
Poziom
IV etap edukacyjny: szkoły ponadgimnazjalne
Czas realizacji
do uzgodnienia z uczniami
Przydatna literatura i strony internetowe
 Bortnowski S.: „Warsztaty dziennikarskie”, Wydawnictwo Stentor, Warszawa 1999
 Butkiewicz M.: „Edukacja radiowo-telewizyjna w szkole”, MEN, Warszawa 1989
 Fras J.: „Dziennikarski warsztat językowy”, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego,
Wrocław 1999
 www.efs.gov.pl
 www.mapadotacji.gov.pl
Poznajmy się lepiej z EFS 245
Wykaz materiałów pomocniczych
 materiał pomocniczy nr 1 – karta zadań dla grupy nr 1
 materiał pomocniczy nr 2 – karta zadań dla grupy nr 2
 materiał pomocniczy nr 3 – scenariusz zajęć „Sztuka dialogu – dziennikarski wywiad”
 materiał pomocniczy nr 4 – scenariusz warsztatów „Wymowa słowa”
Podstawowe informacje – zespół uczniowski i wybieranie tematu projektu
Temat projektu
Na tropie funduszy unijnych – projekt dla kół dziennikarskich szkół
gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych
Zespół uczniowski
Imię i nazwisko ucznia
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Nauczyciel/opiekun
Podpis nauczyciela, poświadczenie decyzji
o objęciu opieką zespołu realizującego projekt
Problem
W jaki sposób szkoła skorzystała z funduszy unijnych?
Główne cele
i zadania projektu
 wskazanie możliwości wykorzystania funduszy unijnych w realizacji
projektów edukacyjnych
 zwrócenie uwagi młodzieży na korzyści dla szkoły/placówki płynące
z wykorzystania środków EFS
 wspieranie inicjatywy młodych uczestników w kierunku aktywności
społecznej
 rozwój kompetencji kluczowych
 integracja grupy
Cele szczegółowe
(umiejętności)
 popularyzacja wiedzy o EFS
 rozwój uzdolnień dziennikarskich poprzez poznanie nowych treści
i nabycie umiejętności związanych z produkcją radiową i prasową
Wyróżnienie w kategorii „Dzieci”, Sandra Loryńska, Szkoła Podstawowa im. A. Mickiewicza w Jeżewie
246 Poznajmy się lepiej z EFS
Plan realizacji – harmonogram
Cele i zadania
Termin
realizacji
Zadania szczegółowe
Uzasadnienie realizacji
tematu, podział zadań
 określenie sytuacji wyjściowej i napisanie newsa
 przedstawienie tematu i celów realizacji projektu
 spisanie kontraktu uwzględniającego wspólnie
wypracowane zasady realizacji projektu
 wybór form dziennikarskich możliwych do
zastosowania przy realizacji tematu i form
prezentacji końcowych
 podział na dwa zespoły uczniowskie, ustalenie
strategii pracy
 podsumowanie pierwszego etapu: ustalenie
harmonogramu projektu
Wyjaśnienie pojęć
związanych z EFS
 zebranie informacji na temat EFS oraz ich selekcja
 rozpisanie scenariusza audycji radiowej
i opracowanie layoutu nowego numeru gazety
 ustalenie tematyki wywiadów i osób,
z którymi zostaną one przeprowadzone, oraz
harmonogramu rozmów
 ćwiczenie dziennikarskich form wypowiedzi:
wywiad radiowy i prasowy
 podsumowanie drugiego etapu: prezentacja
portfolio ze zgromadzonymi informacjami
Ustalenie działań
podejmowanych w szkole
dzięki wykorzystaniu EFS
 zgromadzenie informacji na temat korzyści
wynikających z przeprowadzanych w szkole
projektów unijnych
 przygotowanie dokumentacji z działań, np.
udział w zajęciach dodatkowych organizowanych
w ramach projektu EFS, zwiedzenie pracowni
doposażonych w sprzęt zakupiony z EFS
 podsumowanie trzeciego etapu: prezentacja
portfolio ze zdjęciami, przedstawienie notatek,
nagrań z przeprowadzonych wywiadów
Opracowanie materiałów
 warsztaty z zakresu montażu audycji radiowych
 warsztaty dotyczące zasad wydawania gazety
 podsumowanie czwartego etapu: prezentacja
i omówienie materiałów warsztatowych
Przygotowanie form
prezentacji końcowych
 wydanie gazety
 montaż i udźwiękowienie audycji radiowej
 samoocena uczestników projektu
 podsumowanie piątego etapu: prezentacja
i ocena nagrania radiowego i publikacji
piśmiennej
Promocja projektu
 prezentacja prac przez poszczególne
grupy: kolportaż gazety wśród uczniów,
zaprezentowanie nagrania podczas imprezy
podsumowującej projekt unijny realizowany
w szkole
 przekazanie wypracowanych materiałów
do biura projektu
Poznajmy się lepiej z EFS 247
Materiał pomocniczy nr 1
1
Zadanie – grupa nr 1
Zadania szczegółowe
wizyta w rozgłośni radiowej
Przygotowanie audycji radiowej na temat wykorzystania w szkole
funduszy unijnych
Źródła informacji,
materiały i zasoby
 notatnik i długopis
 aparat fotograficzny
stworzenie koncepcji audycji  scenariusz nagrania
 literatura tematyczna
Sojusznicy
lokalna rozgłośnia
radiowa, opiekun
projektu
opiekun projektu
wyszukanie i selekcja
materiałów dotyczących EFS
 www.efs.gov.pl
 www.mapadotacji.gov.pl
 strona urzędu miasta lub
gminy
 strona szkoły
opiekun projektu,
urząd miasta lub
gminy (organ
prowadzący szkołę),
dyrekcja szkoły
zajęcia „Sztuka dialogu –
dziennikarski wywiad”
(materiał pomocniczy nr 3)
 notatki
 zdjęcia
 literatura tematyczna
opiekun koła
dziennikarskiego,
opiekun projektu
zajęcia z emisji głosu,
usprawnianie dykcji
(materiał pomocniczy nr 4)
 notatki
 zdjęcia
nauczyciel języka
polskiego, opiekun
koła dziennikarskiego,
instruktor teatralny,
opiekun projektu
przeprowadzenie wywiadów  dyktafon
 aparat komórkowy z funkcją
dyktafonu
opiekun projektu
warsztaty z obsługi
programu do nagrywania
i edycji dźwięku
 komputer lub laptop
nauczyciel informatyki
dobór podkładu
muzycznego
 komputer lub laptop
 keyboard
 mikrofon
opiekun projektu,
nauczyciel informatyki
montaż materiału
 komputer lub laptop
z programem do nagrywania
i edycji dźwięku
nauczyciel informatyki,
opiekun projektu
powielenie gotowego
produktu
 komputer lub laptop
z odpowiednim
oprogramowaniem
 płyty CD lub DVD
nauczyciel informatyki,
opiekun projektu
248 Poznajmy się lepiej z EFS
Termin
wykonania
Materiał pomocniczy nr 2
2
Zadanie – grupa 2
Zadania szczegółowe
Przygotowanie specjalnego numeru gazety na temat wykorzystania
w szkole funduszy unijnych
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
wizyta w redakcji lokalnej
gazety
 notatnik i długopis
 aparat fotograficzny
lokalna redakcja
gazety, opiekun
projektu
stworzenie koncepcji
publikacji
 przykładowy layout publikacji
opiekun projektu lub
koła dziennikarskiego
wyszukanie i selekcja
materiałów dotyczących EFS
 www.efs.gov.pl
 www.mapadotacji.gov.pl
 strona urzędu miasta lub
gminy
 strona szkoły
opiekun projektu,
urząd miasta lub
gminy (organ
prowadzący szkołę),
dyrekcja szkoły
zajęcia „Sztuka dialogu –
dziennikarski wywiad”
(materiał pomocniczy nr 3)
 notatki
 literatura tematyczna
opiekun koła
dziennikarskiego,
opiekun projektu
zajęcia z emisji głosu,
usprawnianie dykcji
(materiał pomocniczy nr 4)
 notatki
 zdjęcia
nauczyciel języka
polskiego, opiekun
koła dziennikarskiego,
instruktor teatralny,
opiekun projektu
przeprowadzenie wywiadów  dyktafon
 aparat komórkowy z funkcją
dyktafonu
Termin
wykonania
opiekun projektu
zebranie materiału
zdjęciowego
 aparat fotograficzny
opiekun projektu
warsztaty z obsługi
programu służącego do
wykonywania składu
publikacji
 komputer lub laptop
nauczyciel informatyki
powielenie gotowego
produktu
 komputer lub laptop
 drukarka lub kserokopiarka
 papier
nauczyciel informatyki,
opiekun projektu
Poznajmy się lepiej z EFS 249
Materiał pomocniczy nr 3
Scenariusz zajęć „Sztuka dialogu – dziennikarski wywiad”
3
Scenariusz przygotowuje uczniów do przeprowadzania rozmów z osobami uczestniczącymi
w realizacji wybranego projektu współfinansowanego z EFS.
Cele
Po zajęciach uczeń powinien:
 znać cechy gatunkowe wywiadu
 określać nadrzędny cel wywiadu
 umieć przeprowadzić wywiad
 redagować pytania i odpowiedzi do wywiadu
 stosować właściwy zapis wywiadu.
Metody i techniki
 pogadanka
 burza mózgów
 praca z tekstem i nagraniem
 drama
2x
Czas
 2 godziny lekcyjne
Przydatna literatura
 Bortnowski S.: „Warsztaty dziennikarskie”, Wydawnictwo Stentor, Warszawa 1999
 Fras J.: „Dziennikarski warsztat językowy”, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego,
Wrocław 1999
Wykaz materiałów pomocniczych
 teksty prasowe
 nagrania wywiadów radiowych
250 Poznajmy się lepiej z EFS
Przebieg zajęć
1. Nauczyciel wyjaśnia uczniom, że zadaniem grupy będzie przygotowanie informacji dla społeczności szkolnej o wybranym projekcie współfinansowanym z EFS. Źródłem pozyskiwania informacji będą
3
m.in. wywiady. W oparciu o książkę Stanisława Bortnowskiego uczniowie ustalają:
 co to jest wywiad? – opublikowana rozmowa z interesującą nas postacią, w której najczęściej
udział biorą dwie osoby. Pytania (zazwyczaj dotyczące jednego tematu) zadaje osoba
prowadząca (dziennikarz), a odpowiedzi udziela bohater wywiadu.
 typy wywiadów – ankieta, portret (rozmowa swobodna lub kierowana), relacja świadka
(wykorzystywana np. w reportażu)
 warunki przeprowadzenia dobrego wywiadu – przygotowanie do rozmowy (research),
przygotowanie pytań
 ostatni etap – opracowanie treści wywiadu i jego autoryzacja.
2. Uczniowie analizują przykładowe wywiady prasowe i radiowe – określają ich typ, śledzą sposób
konstruowania, kolejność i sposób artykułowania pytań. Nauczyciel prosi uczniów o wnioski. Młodzież
powinna dostrzec, że wywiad:
 ma określoną konstrukcję (nie jest zapisem rozmowy na żywo, podlega redakcji, można
zrezygnować z niektórych pytań, skrócić odpowiedź)
 nie musi mieć formy pytanie – odpowiedź
 może dotyczyć rozważań problemu
 wyczerpujące odpowiedzi pojawiają się po serii pytań wprowadzających do tematu.
3. Nauczyciel wspólnie z grupą opracowuje schemat zapisu wywiadu, np.
 tytuł
 informacje o rozmówcy i o okolicznościach przeprowadzenia rozmowy
 dokładne oznaczenie, które wypowiedzi należą do prowadzącego rozmowę, a które do rozmówcy
 określenie tematu rozmowy
 pytania zmierzające do rozwinięcia tematu
 nawiązania do wcześniejszych wypowiedzi
 podsumowanie wywiadu
 podziękowanie za rozmowę.
4. Następnie ustalana jest lista pytań do wywiadu, które należy zadać rozmówcom. Jednocześnie nauczyciel podkreśla ich przydatność w zbieraniu informacji o projekcie. Wspólnie uzgadniana jest również kolejność, wstępny harmonogram spotkań oraz termin przygotowania materiałów na kolegium
redakcyjne.
Poznajmy się lepiej z EFS
251
Materiał pomocniczy nr 4
Scenariusz warsztatów „Wymowa słowa”
Sposób, w jaki mówimy, w ogromnym stopniu wpływa na nasz wizerunek i efektywność komunikacji.
Często dopiero po pierwszych publicznych wystąpieniach uświadamiamy sobie, że posiadamy
4
błędne nawyki wymowy. Tego typu problemy językowe przeszkadzają w życiu towarzyskim
i zawodowym. W pracy dziennikarza dyskwalifikujące są błędy artykulacyjne, niedbała wymowa,
naleciałości środowiskowe lub mały zasób słownictwa. Scenariusz ma pomóc uczniom (przed
przystąpieniem do pierwszych wywiadów) w uświadomieniu sposobu własnej wymowy.
Cele
Po zajęciach uczeń powinien:
 znać proces emisji głosu
 wiedzieć, jakie są podstawowe błędy dykcyjne
 umieć wykonać ćwiczenia usprawniające aparat oddechowy, fonacyjny i artykulacyjny
 potrafić elastycznie zareagować na sytuację wymagającą użycia danego słownictwa.
Metody i techniki
 miniwykład
 ćwiczenia
2x
Czas
 2 godziny zegarowe
Przydatna literatura
 Bocheńska K.: „Sztuka retoryki. Uczeń w roli mówcy”, WSiP, Warszawa 2005
 Kram J.: „Zarys kultury żywego słowa”, WSiP, Warszawa 1995
 Toczyska D.: „Łamańce z dedykacją, czyli makaka ma Kama”, Wydawnictwo Podkowa, Gdańsk 2009
Wykaz materiałów pomocniczych
 papier
 długopis
 świeczki
 gazeta
 kartki z wprawkami
 rzutnik
252 Poznajmy się lepiej z EFS
Przebieg zajęć
1. Nauczyciel przeprowadza miniwykład:
Poprawna wymowa opiera się na prawidłowym funkcjonowaniu trzech układów: oddechowego, fo-
4
nacyjnego i artykulacyjnego. Kolejność ich wymienienia także ma znaczenie, bowiem podstawowym
budulcem jest odpowiedni zasób powietrza, które podczas prawidłowo wykonanego wdechu wypełnia jamę brzuszną i płuca, by następnie w aparacie fonacyjnym wprawić w drgania więzadła głosowe.
Powstały w krtani dźwięk trzeba jeszcze wzmocnić i uformować. Wzmaga się on w tzw. rezonatorach:
klatce piersiowej, głowie, jamie gardłowo-nosowej. Żeby to sprawdzić, wymówcie głoskę „m” w sposób
przeciągły, przykładając jednocześnie dłoń do wymienionych miejsc. Czujecie jak drgają? Miejscem,
w którym dźwięk otrzymuje kształt głosek, jest aparat artykulacyjno-wymawianiowy. Inaczej mówiąc
– język (najruchliwszy organ), zęby, żuchwa, podniebienie twarde i miękkie. Te wszystkie skomplikowane powiązania układów wpływają na tzw. emisję głosu (z łac. emittere – wypuszczać, wydobywać).
Oczywiście istnieją ćwiczenia usprawniające wszystkie wymienione etapy. Podstawą jest sprawdzenie,
czy oddychamy w sposób prawidłowy.
2. Następnie nauczyciel zachęca uczniów do wykonania kilku ćwiczeń:
 ćwiczenie „Cykl oddechowy”
Cykl oddechowy składa się z wdechu i wydechu. Kładziemy się na plecach. Prawą rękę trzymamy
w okolicy przepony (tuż pod żebrami). Nabieramy powietrze nosem i wypuszczamy ustami. Wyciszamy się, sprawdzamy ile razy w ciągu minuty wykonujemy pełny cykl oddechowy. Prawidłowa częstotliwość dla osoby dorosłej wynosi około 16 oddechów na minutę (dla osoby młodszej nieco mniej).
Waszym zadaniem jest dostosowanie tempa oddechów do podanej normy.
 ćwiczenie „Pełen oddech”
Pełen oddech przydaje się w komunikacji, ponieważ gdy jest prawidłowy, możemy regulować długość i głośność wypowiedzi. Pamiętamy, że głos wydobywamy podczas wydechu. Mając do dyspozycji
świeczki i gazetę, możemy wykonać proste ćwiczenia poprawiające równomierność i siłę oddechu:
a) pojedynczą kartkę gazety przykładamy do ściany i próbujemy utrzymać ją w miejscu za pomocą
wydechu, który musi być dłuższy niż wdech
b) dmuchamy na zapaloną świeczkę tak, aby płomień utrzymywał się w pozycji prostopadłej, nie
możemy dmuchać zbyt mocno, żeby jej nie zgasić
c) robimy małe kulki z papieru i kładziemy je na stole, przedmuchujemy je z jednego końca na drugi
tak, aby nie spadły na podłogę.
Uwaga! Nigdy nie wypuszczamy powietrza do końca, bo może to skutkować omdleniem.
 ćwiczenie „Powstawanie dźwięku”
Stajemy w postawie wyprostowanej, na lekko rozstawionych nogach. Zwracamy uwagę, żeby nasza
głowa nie była pochylona w dół ani za bardzo odchylona do tyłu, gdyż obie pozycje mogą przybloko-
Poznajmy się lepiej z EFS 253
wać wydawany dźwięk. Wykonujemy pełen wdech, zatrzymujemy na krótki moment wciągnięte powietrze, a następnie wypuszczamy powoli z równoczesnym wymawianiem głoski „a”. Utrzymujemy ją
jak najdłużej. Powtarzamy ćwiczenie, wymawiając na wydechu inne samogłoski lub spółgłoski, np. „s”.
4
Na wydechu wybrzmiewać mogą także połączone samogłoski „aaaoouuaaoouu”. Można przy wdechu
unieść w bok ręce do wysokości ramion, a przy wdechu powoli je opuszczać. Pozwoli to na zwiększenie
powierzchni płuc przez odchylenie żeber.
 ćwiczenie „Wyraziście i przejrzyście”
Na maksymalnie rozluźnionej i opuszczonej żuchwie wypowiadaj „bla, ble, bli, blo, blu”, wyrazy, swoje
imię, całe zdania albo dłuższe teksty.
Wymawiaj połączenia głosek:
„ga ge gi go gu”
„ka ke ki ko ku”
„ha he hi ho hu”
Wymawiaj wyraźnie głoski:
„kap-kap-kap-kap”
„ak- ka ok- ko ek- ke uk-ku ik- ki yk- ky”
„ag- ga og- go eg- ge ug- gu ig- gi ug- gy”
Wymawiaj energicznie:
„ktktktktkt…”
„tktktktktktktk…”
„ttkttkttkttkttkttkttkttk…”
„kktkktkktkktkktkktkkt…”
Uczniowie otrzymują kartki, na których przedstawione zostały wierszyki dykcyjne, zawierające szereg
trudnych słów. Należy spróbować przeczytać te teksty w wieloraki sposób – szeptem, półgłosem i głośno:
GAPA KAPĘ MA W ŁAPIE
Z KAPY GAPY COŚ KAPIE
TATO POD DOBRĄ DATĄ KOŁDRĘ DRZE
BABKA PCHA LEPKIE ŁAPKI DO PAPKI
RAZ ŻABKA Z RABKI DOSTAŁA CHRAPKI
BO ZAMIAST BUTKÓW NOSI W DESZCZ KLAPKI
KRUK PRZY KRUKU TKWI NA BRUKU
254 Poznajmy się lepiej z EFS
POWSTAŁY Z WYDM WIDMA
W WIDM ZWAŁY WPADŁ RYDWAN
4
PRZY KARCZMIE STERCZY WARSZTAT SZLIFIER
Uwaga! Dużo wprawek odnajdziemy w podanej literaturze.
 ćwiczenie „Moc synonimów”
Nauczyciel podaje dowolne zdanie, a zadaniem uczniów jest opisanie zawartej w nim informacji
w inny sposób, np.:
Pożyczyłem Marcinowi zeszyt i nie będę mógł zrobić zadania domowego.
Nie odrobię pracy domowej z prostej przyczyny – Marcin wziął ode mnie zeszyt.
Żeby zrobić zadanie domowe, musiałbym mieć zeszyt, a ten jest u Marcina.
Kolejne ćwiczenie to opis podanych przez nauczyciela pojęć. Każdy z uczestników dostaje kartkę z wypisanymi (tymi samymi pojęciami) i próbuje je wyjaśnić, np. „polityk”, „dziennikarz”, „wywiad”, „projekt” itp.
3. Na zakończenie warsztatów nauczyciel wyjaśnia uczniom najczęstsze błędy pojawiające się w artykulacji (np. w formie prezentacji multimedialnej):
 niedbała wymowa, w której brak dokładnych ruchów artykulacyjnych, wyrazistości, aż do bełkotu
 wymowa manieryczna, np. mówienie nosowe, artykulacja znudzona, cedzenie przez zęby,
mówienie płaskie, skrzeczące, tubalne, gardłowe, mizdrzenie się
 opuszczanie pojedynczych głosek lub ich grup w wyrazach (niedbalstwo, szybkie tempo)
 uproszczenie grup głosek, np. czeba, dżewo
 gmatwanie i przestawianie głosek, czyli tzw. momotanie
 bardzo szybkie tempo, które przyczynia się do połykania końcówek, upraszczania wymowy
 błędy będące wynikiem naleciałości regionalnych, dialektu, np. „pójdo” zamiast „pójdą” , „lypa”,
„lyst”, „kedy”
 hiperpoprawna wymowa, czyli wymawianie wyrazów według zapisu literowego (powoduje
zbędny wysiłek narządów mowy, utratę elastyczności mięśni), np. „jem bułkę przez bibułkę”
 wadliwa wymowa głosek, sprzeczna z zasadami artykulacji danej głoski, np. seplenienie,
sieplenienie lub szeplenienie, reranie
Poznajmy się lepiej z EFS 255
Scenariusz projektu może być realizowany w ramach wiedzy o społeczeństwie (zakres
rozszerzony) lub w szkołach współpracujących ze szkołami z zagranicy (mogą go realizować
równocześnie i zakończyć wspólną prezentacją). W celu dokumentacji autorka sugeruje założenie
bloga, np. na oficjalnej stronie internetowej szkoły.
4.3.3
Scenariusz nr 3
Jolanta Trzebniak
Czy EFS może być sposobem na walkę
z dyskryminacją kobiet na rynku pracy?
Poziom
IV etap edukacyjny: III klasa liceum ogólnokształcącego
Czas realizacji
do uzgodnienia z uczniami
Przydatne strony internetowe
 www.cbos.pl
 www.ec.europa.eu
 www.efs.gov.pl
 www.ptf.fuw.edu.pl
 www.roefs.pl
 www.stat.gov.pl
Wykaz materiałów pomocniczych
 materiał pomocniczy nr 1 – karta zadania dla grupy nr 1
 materiał pomocniczy nr 2 – karta zadania dla grupy nr 2
256 Poznajmy się lepiej z EFS
 materiał pomocniczy nr 3 – karta zadania dla grupy nr 3
 materiał pomocniczy nr 4 – karta zadania dla grup nr 4 i 5
Podstawowe informacje – zespół uczniowski i wybieranie tematu projektu
Temat projektu
Czy EFS może być sposobem na walkę z dyskryminacją kobiet
na rynku pracy?
Zespół uczniowski
Imię i nazwisko ucznia
1.
2.
3.
4.
5.
Nauczyciel/opiekun
Imię i nazwisko nauczyciela
podpis nauczyciela, poświadczenie decyzji
o objęciu opieką zespołu realizującego projekt
Problem
Czy kobiety są dyskryminowane na rynku pracy?
Główne cele
i zadania projektu
 przedstawienie celów i założeń EFS
 zwrócenie uwagi uczniów na problem dyskryminacji kobiet na rynku
pracy
 nagłośnienie problemu w środowisku lokalnym
 planowanie pierwszego biznesu
Cele szczegółowe
(umiejętności)
Uczeń:
 porównuje skalę nierówności społecznych w Polsce i wybranym
państwie
 wyjaśnia związek między nierównościami społecznymi a nierównością
szans życiowych.
Plan realizacji – harmonogram
Cele i zadania
Zadania szczegółowe
Podział klasy na zespoły
zadaniowe
 wybór liderów
 przydział zadań (materiały pomocnicze nr 1-4)
Zasady współpracy
 stworzenie harmonogramu konsultacji
z nauczycielem koordynującym projekt
 ustalenie zasobów niezbędnych do realizacji
projektu oraz kryteriów oceniania
Realizacja zadań przez
poszczególne zespoły
 zgromadzenie i selekcja materiałów
 umieszczanie materiałów dokumentujących
realizację projektu na blogu
Konsultacje
z nauczycielem
 weryfikacja materiałów przez nauczyciela,
sugerowane poprawki
Terminy
realizacji
Poznajmy się lepiej z EFS 257
Cele i zadania
Termin
realizacji
Zadania szczegółowe
Przygotowanie prezentacji  ustalenie listy zaproszonych gości (dyrekcja,
projektu
nauczyciele, rodzice)
 przygotowanie sprzętu niezbędnego
do przeprowadzenia prezentacji
 zaproszenie w charakterze ekspertów, np.
pracowników z Centrum Praw Kobiet, lokalnego
punktu informacyjnego funduszy europejskich
 przygotowanie i dystrybucja plakatów,
zaproszeń, ulotek, informacji do gazetki szkolnej
Prezentacja projektu
Impreza w auli szkolnej, powitanie zaproszonych
gości, przedstawienie celów projektu i form realizacji,
debata:
 grupa nr 1: przygotowanie wystawy na korytarzu
szkolnym
 grupa nr 2: prezentacja filmu (wywiadów)
 grupa nr 3: prezentacja na temat EFS
 grupa nr 4: prezentacja nr 1 „Innowacyjny biznes”
 grupa nr 5: prezentacja nr 2 „Przykładowy biznes”
Ewaluacja
 podsumowanie realizacji projektu oraz ustalenie
jego mocnych i słabych stron
 ocena i samoocena pracy uczestników
i zaangażowania nauczyciela koordynującego
Materiał pomocniczy nr 1
Karta zadania dla grupy nr 1
Zadanie
Zadania szczegółowe
1
Dyskryminacja kobiet na rynku pracy – rozpoznanie problemu
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
zgromadzenie informacji
potrzebnych do realizacji
zadania
 www.cbos.pl
 www.ptf.fuw.edu.pl
 www.stat.gov.pl
biblioteka szkolna,
opiekun projektu,
nauczyciel informatyki
przygotowanie listy pytań
badawczych, np.
 jakie są przejawy
dyskryminacji kobiet na
rynku pracy
 w jakich sektorach
gospodarki kobiety są
w najgorszym położeniu
 ile kobiet w naszym
środowisku doznało
dyskryminacji
 literatura tematyczna
 przykładowe ankiety
opiekun projektu
258 Poznajmy się lepiej z EFS
Termin
wykonania
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Zadania szczegółowe
1
opracowanie ankiet
 przykładowe ankiety
i przeprowadzenie ich wśród  literatura tematyczna
wybranej grupy 30 kobiet
w rodzinnej miejscowości
Sojusznicy
opiekun projektu,
rodzice, znajomi
konsultacje z nauczycielem
 harmonogram spotkań
opiekun projektu
opracowanie wyników
ankiet za pomocą
komputera (teksty, wykresy)
 zgromadzone dane
nauczyciel informatyki,
opiekun projektu
przygotowanie wystawy
na korytarzu szkolnym
dotyczącej zebranych
informacji o sytuacji kobiet
na polskim rynku pracy
 wykresy, teksty analiz
dotyczące Polski i danej
miejscowości
opiekun projektu
założenie bloga
 wykresy, teksty analiz
i umieszczenie na nim dwóch
dotyczące Polski i danej
informacji dokumentujących
miejscowości
realizację zadania oraz
 zdjęcia wykonane w czasie
informacji dostarczonych
spotkań grupy
przez inne grupy
Termin
wykonania
nauczyciel informatyki,
opiekun projektu
Materiał pomocniczy nr 2
Karta zadania dla grupy nr 2
Zadanie
Zadania szczegółowe
2
ustalenie listy pytań
badawczych, np.
 jakie są przejawy
dyskryminacji kobiet na
rynku pracy
 ile kobiet w danym
środowisku doznało
dyskryminacji
 jaki jest stereotyp
kobiety w dzisiejszym
społeczeństwie
Dyskryminacja kobiet na rynku pracy – rozpoznanie problemu
Źródła informacji,
materiały i zasoby
 przykładowe wywiady
zarejestrowanie wywiadów
 kamera cyfrowa
za pomocą kamery (wśród
dowolnej grupy min. 10 kobiet)
Sojusznicy
Termin
wykonania
opiekun projektu
rodzice, opiekun
projektu
Poznajmy się lepiej z EFS 259
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Zadania szczegółowe
Sojusznicy
obróbka materiału
filmowego
 program komputerowy do
obróbki materiału filmowego
nauczyciel informatyki,
uczniowie, którzy
dobrze znają program
konsultacje z nauczycielem
 harmonogram spotkań
opiekun projektu
przygotowanie ulotek,
transparentów
 materiały plastyczne
 zebrane informacje
dyrektor szkoły,
przedstawiciele grupy
nr 1
akcja uliczna, której
celem jest uświadomienie
problemu
 ulotki
 transparenty
opiekun projektu
dostarczenie grupie
nr 1 dwóch informacji
dotyczących realizacji
zadania
 zdjęcia z realizacji projektu
 materiały dźwiękowe
nauczyciel informatyki
2
Termin
wykonania
Materiał pomocniczy nr 3
Karta zadania dla grupy nr 3
Zadanie
Zadania szczegółowe
3
Co to jest EFS i co oznacza zasada równości szans?
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
ustalenie listy pytań
badawczych
 www.efs.gov.pl
 www.ec.europa.eu
 www.roefs.pl
 gazety codzienne
opiekun projektu
wizyta w lokalnym punkcie
informacyjnym funduszy
europejskich, wypełnienie
wniosku, zaproszenie
eksperta na prezentację
projektu
 rozmowy z pracownikami
lokalnego punktu
informacyjnego funduszy
europejskich
opiekun projektu,
pracownicy, eksperci
przygotowanie materiału
fotograficznego
dotyczącego inwestycji
w ramach EFS
 aparat cyfrowy
rodzice
konsultacje z nauczycielem
 harmonogram spotkań
opiekun projektu
wykonanie prezentacji
 komputer
 umiejętności uczniów
rodzice
260 Poznajmy się lepiej z EFS
Termin
wykonania
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Zadania szczegółowe
3
Sojusznicy
ustalenie listy gości
zaproszonych na
prezentacje, przygotowanie
i dystrybucja zaproszeń
 zebrane dane
 materiały papiernicze
opiekun projektu
dostarczenie grupie
nr 1 dwóch informacji
dotyczących realizacji
zadania
 zdjęcia z realizacji projektu
nauczyciel informatyki
Termin
wykonania
Materiał pomocniczy nr 4
Karta zadania dla grup nr 4 i 5
Zadanie
Zadania szczegółowe
4
Zakładamy innowacyjny biznes
Źródła informacji,
materiały i zasoby
Sojusznicy
ustalenie potrzeb
środowiska lokalnego oraz
wymyślenie pomysłu na
biznes
 obserwacje
 wywiady
rodzina, sąsiedzi,
znajomi
ustalenie zasobów,
przygotowanie biznesplanu
 literatura tematyczna
 przykładowe biznesplany
rodzice, opiekun
projektu
wypełnienie wniosku
aplikacyjnego na projekt
współfinansowany z EFS
 aparat cyfrowy
opiekun projektu,
uczniowie z grupy nr 3
konsultacje z nauczycielem
 harmonogram spotkań
opiekun projektu
opracowanie kampanii
promocyjnej dla projektu
 zgromadzone dane
 ulotki, afisze, spoty reklamowe
itp.
opiekun projektu
przygotowanie informacji
do gazetki i radia szkolnego
 pozyskana wiedza
opiekun projektu
dostarczenie grupie
 zdjęcia dotyczące realizacji
nr 1 dwóch informacji
projektu
dotyczących realizacji
 opracowane informacje
zadania oraz przygotowanie
wystąpienia liderów podczas
prezentacji projektu
Termin
wykonania
nauczyciel informatyki,
opiekun projektu
Poznajmy się lepiej z EFS
261
5
Scenariusze warsztatów
dla nauczycieli
Propozycje warsztatów mają na celu podniesienie wiedzy i kompetencji nauczycieli w zakresie polityki
strukturalnej, jej narzędzi i zasad wdrażania. Najszerzej prezentowanym zagadnieniem jest tematyka
związana z EFS, jego historią i zasadami aplikowania o środki. Materiały mogą być przydatne dla
doradców metodycznych i konsultantów ośrodków doskonalenia nauczycieli, a także do realizacji szkoleń
w ramach wewnątrzszkolnego doskonalenia nauczycieli. Wszystkie scenariusze mają szczegółowo
omówione etapy realizacji, niezbędne załączniki, wykaz pomocy i źródła wiedzy. Załączone materiały
mogą być wykorzystane do tworzenia i realizacji własnej koncepcji szkolenia.
Podczas zajęć uczestnicy przypominają i/lub porządkują wiedzę o Unii Europejskiej i Europejskim
Funduszu Społecznym. Przygotowując się do realizacji warsztatu, warto sięgnąć po opisy projektów
realizowanych w danym regionie i użyć ich zamiast proponowanych w materiale pomocniczym
nr 2. Przykłady można także znaleźć w albumie „Dobre Praktyki EFS” wydawanym cyklicznie przez
Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (dostępny na stronie www.efs.gov.pl w zakładce działania
promocyjne/wydawnictwa). W zastępstwie konkursu otwartego (materiał pomocniczy nr 3) można
przygotować aktualne informacje, które znajdziemy na stronach internetowych lub w prasie codziennej.
ar
Wyróżnien
ie
o
tu
E FS •
Scenariusz nr 1
Grażyna Modrzewska
EFS dla każdego z nas
Cel
 przybliżenie nauczycielom informacji o EFS
 wskazanie korzyści płynących z wykorzystania funduszy unijnych oraz sposobu
sięgania po nie
Adresaci
 nauczyciele wszystkich typów szkół
8x
Czas
 8 godzin lekcyjnych
Przydatna literatura i strony internetowe
 „Najlepsza inwestycja w człowieka. Projekty wyróżnione w I edycji konkursu
Dobre praktyki EFS”, MRR, Warszawa 2008
 „W poszukiwaniu dobrych praktyk. Atlas Inicjatyw Lokalnych PO KL”,
Centrum Projektów Europejskich, Warszawa 2011
 www.gospodarka.dziennik.pl
 www.efs.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
264 Poznajmy się lepiej z EFS
wa
iusz rszta
5.1
KATEGORIA
• Sc
en
 www.projekty.efs.gov.pl
 www.mapadotacji.gov.pl
Materiały pomocnicze
 materiał pomocniczy nr 1 – kilka słów o Unii Europejskiej
 materiał pomocniczy nr 2 – karty pracy dla 4 grup
 materiał pomocniczy nr 3 – przykładowe ogłoszenie o konkursie
 materiał pomocniczy nr 4 – karta pracy z wnioskiem
 cukierki w kolorowych papierkach do podziału na grupy (prowadzący kupuje je przed zajęciami,
papierki powinny mieć tyle kolorów, ile grup chce się stworzyć)
Przebieg zajęć
Moduł nr 1: budowanie zespołu
1. Wzajemne poznanie się. Prowadzący:
 wita uczestników i prezentuje cel warsztatów oraz ich przebieg ze szczególnym wskazaniem
na korzyści, jakie projekt może przynieść
 proponuje wzajemne poznanie się, zaczynając od przedstawienia siebie, a następnie prosi
uczestników o krótką prezentację, uwzględniającą informacje o doświadczeniu w pozyskiwaniu
funduszy na realizację projektów, swoim udziale w projektach itp.
 rozdaje uczestnikom identyfikatory, żeby wypisali na nich swoje imiona
 dzieli uczestników na grupy, zwracając uwagę, aby były one liczebnie równe (każdy losuje
jeden cukierek i szuka pozostałych członków swojej grupy)
 zaprasza osoby o tych samych kolorach cukierków do przygotowanych
dla grup stolików.
2. Zawarcie kontraktu. Prowadzący:
 proponuje ustalenie zasad pracy poprzez zawarcie kontraktu
 wyjaśnia, że kontrakt precyzuje wymagania wobec prowadzącego i uczestników, sprawia,
że cele stają się łatwiejsze do zrealizowania, przyśpiesza pracę oraz wpływa na tworzenie
przyjemnej atmosfery szkolenia
 omawia elementy, które powinny być zawarte w kontrakcie, czyli ramy czasowe szkolenia
(np. 2 godziny pracy, 10 minut przerwa: szkolenie od… do…), określenie roli prowadzącego
szkolenie (organizuje pracę, koordynuje czynności, dostarcza wiedzę i materiały itp.), reguły
postępowania członków grupy (nie opuszczamy sali podczas spotkania, zwracamy się do siebie
po imieniu, jesteśmy dyskretni, mówimy od siebie /komunikat Ja/, nie oceniamy, mamy prawo
do swojego zdania, mówimy do kogoś, a nie o kimś itp.)
 daje uczestnikom 10 min na przedyskutowanie tematu i przygotowanie propozycji
Poznajmy się lepiej z EFS 265
 prosi przedstawicieli grup o prezentację wypracowanego materiału na forum
 wspólnie z uczestnikami wybiera punkty kontraktu
 proponuje wszystkim złożenie podpisów pod kontraktem.
3. Ćwiczenie integracyjne. Prowadzący proponuje zabawę integracyjną „Kto lubi to, co ja?”. Uczestnicy siedzą w kręgu na swoich krzesłach, osoba prowadząca zabawę stoi, prosząc o powstanie
osoby, które tak jak ona lubią np. wiosnę, owoce, podróże itp. Osoby te mają za zadanie zamienić
się miejscami, ale nie wolno siadać na sąsiadujących krzesłach. Prowadzący zabawę też szuka dla
siebie wolnego krzesła. Ktoś pozostaje na środku i teraz on zadaje pytanie itd.
4. Oczekiwania uczestników. Prowadzący:
 rozdaje uczestnikom karteczki i prosi o zapisanie na nich swoich oczekiwań co do szkolenia,
np. trudności, z którymi się spotykają, czego konkretnie chcą się nauczyć lub jaki problem
rozwiązać
 zbiera karteczki, przykleja je na tablicy (planszy) i głośno odczytuje
 określa, jakie oczekiwania są zgodne z celami i zostaną zrealizowane, a które wychodzą poza
zakres niniejszego szkolenia
 prosi o współpracę przy realizacji celów szkolenia.
Moduł nr 2: Polska w UE
1. Wprowadzenie do tematu. Prowadzący:
 robi miniwykład o funduszach europejskich w oparciu o materiał pomocniczy nr 1
(można przygotować prezentację multimedialną)
 sprawdza co zapamiętali uczestnicy – zadaje pytania i pozwala na swobodne wypowiedzi, np.:
kiedy Polska została członkiem UE, jaka jest data utworzenia EFS, na co przeznacza się środki EFS,
jak odbywa się wdrażanie EFS, kto może ubiegać się o pieniądze z EFS.
2. Odwołanie się do doświadczeń uczestników zajęć. Prowadzący:
 rozdaje grupom arkusze papieru i prosi o stworzenie mapy przemian, jakie dostrzegają w swoim
otoczeniu dzięki funduszom europejskim
 na pracę przeznacza 10 min, a następnie prosi przedstawicieli o zaprezentowanie przemyśleń
i zastanowienie się, czy wszystkie przytoczone przykłady są finansowane z EFS
 prosi grupy o spisanie na karteczkach własnych doświadczeń w korzystaniu z EFS (jako osoba/
instytucja wnioskująca lub jako beneficjent) i przyklejenie ich na planszy (10-15 min)
 następnie dyskutując grupuje je według rodzajów wykorzystanej pomocy, np. szkolenia
dokształcające, zmiana pracy, otwieranie własnej działalności, kursy językowe, zakup pomocy
dydaktycznych, zajęcia pozalekcyjne itp.
266 Poznajmy się lepiej z EFS
 rozdaje grupom materiał pomocniczy nr 2 i prosi o przeanalizowanie tekstu oraz udzielenie
odpowiedzi na pytania:
– jaki problem społeczny rozwiązywał przytoczony projekt
– jaki cel można dla niego sformułować
– jakie działania przeprowadzono i kto był ich adresatem
– jak udział w projekcie mógł wpłynąć na życie uczestników
– jakie korzyści odniosło społeczeństwo/kraj w wyniku realizacji projektu
 po 10-15 min prosi grupy o przedstawienie analizowanych projektów.
Moduł nr 3: my też możemy działać
1. Planowanie zmian. Prowadzący:
 opowiada krótką anegdotkę o dziwnych projektach sfinansowanych przez UE
 pyta uczestników o sposoby pozyskania funduszy unijnych
 informuje, że informacje o konkursach na dofinansowanie z funduszy unijnych ogłaszane są
w prasie, na stronach internetowych instytucji
 rozdaje grupom przykładowe ogłoszenie z gazety lokalnej o naborze wniosków w ramach EFS
(materiał pomocniczy nr 3) i daje grupom 5 min na przeanalizowanie treści
 następnie wyjaśnia, że kolejne zadanie polega na wymyśleniu projektu, na który można
aplikować do tego konkursu
 rozdaje grupom karty do wypełnienia (materiał dydaktyczny nr 4)
 ustala potrzebny czas na stworzenie własnych projektów (np. 30-40 min)
 w trakcie pracy podchodzi kolejno do grup i monitoruje ich pracę, udziela potrzebnych
wskazówek, koryguje błędy
 po przewidzianym czasie prosi przedstawicieli grup o prezentację swoich pomysłów
 zapisuje na arkuszu papieru informacje charakteryzujące dany projekt
 proponuje „Ranking pomysłów”, czyli głosowanie wszystkich uczestników na najciekawszy
pomysł
 zaznacza, że nie głosujemy na własny projekt i rozdaje karteczki do głosowania, które uczestnicy
będą wrzucać do urny
 wybiera komisję, która zliczy głosy i ogłosi wyniki
 zwycięzców nagradza brawami lub wręcza im gadżety reklamowe pozyskane np. z lokalnego
punktu informacyjnego funduszy europejskich
 na koniec zajęć wyjaśnia, że o pieniądze unijne możemy aplikować wszyscy, np. jako organizacja
pozarządowa, pomocna w tych działaniach jest strona www.efs.gov.pl (może ją zaprezentować).
2. Zebranie i podsumowanie zdobytych doświadczeń. Prowadzący:
 informuje uczestników, że na dzisiejszym spotkaniu zrobili pierwszy krok w kierunku pozyskania
funduszy – spróbowali zmierzyć się z wnioskiem o dotację
Poznajmy się lepiej z EFS 267
 zainteresowani powinni poszerzać swoją wiedzę i umiejętności, korzystając z bezpłatnych
szkoleń i/lub doradztwa realizowanego przez różne instytucje
 pyta każdego uczestnika, w jaki sposób wykorzysta wiedzę i umiejętności ze szkolenia albo jakie
planuje dalsze działania, tzn. czy ktoś zamierza wziąć udział w szkoleniu pogłębiającym temat,
czy może ktoś już wie, że będzie brał udział w konkursie
 dziękuje zebranym za pracę i życzy wszystkim sukcesów w pozyskiwaniu unijnych funduszy.
Materiał pomocniczy nr 1
Kilka słów o Unii Europejskiej
1
1. Historia
 1957 r. – 6 państw (Włochy, Francja, Belgia, Niemcy, Luksemburg i Holandia) podpisuje w Rzymie
traktat, na podstawie którego zostaje utworzona Europejska Wspólnota Gospodarcza, zalążek
późniejszej UE
 do Wspólnoty przyjmowane są kolejne państwa: Wielka Brytania, Irlandia i Dania (1973), Grecja
(1981), Hiszpania i Portugalia (1986)
 w 1992 r. został podpisany Traktat z Maastricht, dzięki któremu EWG przekształcono w Unię
Europejską i powstała wspólna waluta – euro
 w 1995 r. UE liczyła już 15 państw członkowskich, w tym roku przystąpiły do niej kolejne trzy
państwa – Szwecja, Finlandia i Austria
 w 2004 r. Unia powiększa się o 10 nowych państw: Czechy, Słowację, Węgry, Litwę, Łotwę,
Estonię, Cypr, Maltę, Słowenię i Polskę
 w 2007 r. do UE przystąpiła Rumunia i Bułgaria
 w lipcu 2013 roku dołączyła Chorwacja
 obecnie w skład UE wchodzi 28 państw
2. Cele UE
 zapewnienie pokoju
 zwiększenie dobrobytu
 ochrona środowiska
 podnoszenie poziomu życia obywateli
 zacieśnianie związków między państwami
3. Cele realizowane są poprzez:
 otwarcie granic, co pozwala ludziom bez ograniczeń podróżować, mieszkać, pracować, uczyć się,
leczyć we wszystkich krajach UE
 tworzenie więzów solidarności, wdrażanie wspólnej polityki i instrumentów finansowych
(wspólna waluta)
 wyrównywanie różnic między państwami członkowskimi
 wspieranie gospodarki państw członkowskich
Dla umożliwienia realizacji celów w 1957 r. utworzono Europejski Fundusz Społeczny (EFS), który jest
głównym narzędziem finansowym Unii, wspierającym zatrudnienie w państwach członkowskich oraz
promującym spójność gospodarczą i społeczną.
268 Poznajmy się lepiej z EFS
1
4. Na co przeznaczane są środki z EFS?
W szczególności EFS przeznacza swe środki na tworzenie nowych i lepszych miejsc pracy w UE. Cel
ten realizowany jest poprzez współfinansowanie krajowych, regionalnych i lokalnych projektów, które
przyczyniają się do zwiększenia stopy zatrudnienia, polepszenia jakości miejsc pracy, a także do poprawy integracji na rynku pracy na szczeblu krajowym i regionalnym.
5. Wdrażanie EFS
Strategia EFS definiowana jest na szczeblu UE, natomiast za wdrażanie jej środków odpowiedzialne
są bezpośrednio państwa członkowskie i ich regiony. Po uzgodnieniu strategii i podziału środków
z budżetu następuje etap wspólnego programowania. Państwa członkowskie planują wraz z regionami i Komisją Europejską siedmioletnie programy operacyjne, które opisują geograficzny lub tematyczny zakres działań, jakie będą finansowane.
6. Projekty EFS
Wdrażanie EFS w terenie odbywa się poprzez projekty, które są zgłaszane i realizowane przez różnego
typu organizacje zarówno z sektora publicznego, jak i prywatnego. Są wśród nich władze krajowe,
samorządy regionalne i lokalne, instytucje edukacyjne i szkoleniowe, organizacje pozarządowe (NGO),
wolontariat, jak również partnerzy społeczni, np. związki zawodowe, rady zakładowe, przedstawiciele
przemysłu, stowarzyszeń zawodowych i indywidualne firmy.
7. Beneficjenci projektów
Uczestnikami projektów mogą być indywidualni pracownicy, grupy osób, sektor przemysłu, związki
zawodowe, jednostki administracji publicznej lub indywidualne firmy. Odrębną grupą docelową są
środowiska szczególnie zagrożone wykluczeniem. Dotyczy to ludzi, którzy mają trudności ze znalezieniem pracy lub z otrzymaniem awansu, jak np. osoby długotrwale bezrobotne, niepełnosprawni,
kobiety powracające do pracy po wychowaniu dzieci. Warto zaznaczyć, iż ocenia się, że co roku ponad
9 mln ludzi z grup narażonych otrzymuje pomoc dzięki uczestnictwu w projektach finansowanych
z EFS.
8. EFS w latach 2007-2013
 obecny okres programowania obejmuje lata 2007-2013 i przebiega pod hasłem
„Człowiek najlepsza inwestycja”
 EFS inwestuje w tym okresie około 75 mld euro, czyli prawie 10% budżetu UE na projekty
mające na celu zwiększenie zatrudnienia
 środki przyznawane są zgodnie z sześcioma priorytetami:
– poprawa jakości kapitału ludzkiego (34% wszystkich środków)
– poprawa dostępu do zatrudnienia i równowaga (30%)
– poprawa zdolności adaptacyjnych pracowników i form, przedsiębiorstw i przedsiębiorców (18%)
– poprawa integracji społecznej osób mniej uprzywilejowanych (14%)
– wzmocnienie zdolności instytucjonalnych na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym (3%)
– mobilizacja na rzecz reform w obszarze zatrudnienia i integracji (1%).
Poznajmy się lepiej z EFS 269
Materiał pomocniczy nr 2
Nauczyciel może opisać projekty, które są realizowane w jego mieście/
regionie. Przykłady można znaleźć w wydawanym cyklicznie od 2007 r. przez
Ministerstwo Rozwoju Regionalnego albumie „Dobre Praktyki EFS” (dostępny
na stronie www.efs.gov.pl w zakładce działania promocyjne/wydawnictwa)
lub na stronach internetowych typu www.mapadotacji.gov.pl.
Grupa nr 1
2
Projekt „EURO-kierowca” objął 155 kierowców z województwa opolskiego. Punktem wyjścia było przeprowadzenie testów z podstawowych przepisów drogowych. Wykazały one
spore braki i potwierdziły konieczność stałego podnoszenia kwalifikacji, mimo że początkowo kierowcy nie czuli takiej potrzeby. Szkolenie miało wyczulić ich na możliwe zagrożenia
i efekty niewłaściwego postępowania na drodze. Kurs pozwalał na pogłębienie znajomości
przepisów prawa ruchu drogowego, zarówno polskiego, jak i krajów Unii Europejskiej. Nacisk kładziony był przede wszystkim na aspekty praktyczne. Nowością były treningi na torze
manewrowym, np. na specjalnej macie przeprowadzano ćwiczenia wychodzenia z poślizgu. Odbył się również kurs udzielania pierwszej pomocy dla zawodowych ratowników.
W projekcie wykorzystano nowoczesne technologie, takie jak GPS czy komputer pokładowy. Uczono kierowców korzystania z nowych cyfrowych tachografów. Specjalistyczna wiedza dotyczyła zagadnień związanych z przewozem materiałów niebezpiecznych, a odrębnym szkoleniem objęto również grupę strażaków. Badania wskazują, że zawodowi kierowcy
to grupa dotychczas marginalnie traktowana przez instytucje szkoleniowe (…). Większość
kursów dotyczy zrobienia prawa jazdy i brakuje na rynku oferty dla kierowców z doświadczeniem. (…) Projekt „EURO-kierowca” włączył osoby od lat pracujące w tym fachu; okazało
się, że jest ogromne zapotrzebowanie na tego typu działania. Należy stale informować kierowców o zachodzących zmianach w przepisach oraz uświadamiać im, jaką rolę odgrywają
na drodze. W nauce świetnie się sprawdzają nowe technologie (…). Firmy transportowe
zyskują bardziej efektywnych pracowników.
„Najlepsza inwestycja w człowieka. Projekty wyróżnione w I edycji konkursu Dobre praktyki EFS”, MRR, Warszawa 2008, s. 8
Grupa nr 2
Projekt „Szansa na sukces” został skierowany do mieszkańców województwa pomorskiego,
którzy zamierzają założyć własną firmę. Chętni do udziału w przedsięwzięciu otrzymywali
ofertę szkoleń i doradztwa, a także szansę na zdobycie środków finansowych potrzebnych
do realizacji pomysłów. Efekty projektu były satysfakcjonujące dla wszystkich – zarówno
uczestników, jak i organizatora. Uczestnicy zdobyli wiedzę przydatną do prowadzenia własnej działalności gospodarczej, a część z nich otrzymała wsparcie finansowe, pozwalające
im otworzyć firmy. Pokłosiem projektu było powstanie 20 przedsiębiorstw. Zrealizowano
koncepcje wyłonione w trakcie kwalifikacji. Wszystkie nowo powstałe firmy nadal istnieją
na rynku. Wysokie kwalifikacje i bogactwo ofert spowodowały, że uczestnicy i organizatorzy
utrzymują ze sobą kontakty zarówno biznesowe, jak i prywatne. W trakcie szkoleń wyłoniono zespół osób przedsiębiorczych i kreatywnych. Dzięki projektowi mieli oni szansę na
wykazanie swoich umiejętności i realizację świetnych pomysłów. Teraz tworzą grupę ludzi
zadowolonych z sukcesów i dumnych z własnych osiągnięć. Założone firmy stały się dla nich
najlepszym sposobem na samorealizację i przyniosły wiele dobrego na rynku pracy.
„Najlepsza inwestycja w człowieka. Projekty wyróżnione w I edycji konkursu Dobre praktyki EFS”, MRR, Warszawa 2008, s. 43
270 Poznajmy się lepiej z EFS
2
Grupa nr 3
Projekt „Stokrotkowy dom” kierowany był do ludzi podlegających tzw. wykluczeniu społecznemu, tj. bezdomnych, przebywających w zakładach karnych, tych, którzy odbyli terapie
przeciwalkoholowe i przeciwnarkotykowe albo mieli problemy z przystosowaniem społecznym. Jednym z kryteriów doboru uczestników było pozostawanie bez pracy przez co
najmniej trzy lata. Przedsięwzięcie skierowano do grupy, której nie obejmowały inne systemy wsparcia. Przeprowadzone szkolenia dotyczyły między innymi podniesienia samooceny
uczestników, asertywności, autoprezentacji i przygotowań do ubiegania się o pracę, a także
uczyły dobrej polityki finansowej, na przykład tego, jak ugotować obiad za 10 zł na rodzinę.
(…) Kurs objął również zajęcia komputerowe (np. poszukiwanie pracy przez internet czy
zakładanie konta bankowego) oraz szkolenia zawodowe, przygotowujące m.in. do prac budowlanych, porządkowych czy gastronomicznych. Roczna nauka kończyła się uzyskaniem
certyfikatu. W trakcie trwania projektu uczestnicy otrzymywali wsparcie finansowe w postaci zasiłku oraz posiłki. Mieli także możliwość zapoznania się z alternatywnymi formami
spędzania czasu wolnego. Wspólnie organizowali pikniki, zwiedzali miasto, chodzili na basen, do kina, opery, jednocześnie aktywizując się społecznie. Aż 78% z nich podjęło pracę
i doskonale radzi sobie z nowymi wyzwaniami. Tym samym polepszył się ich status materialny i zaczęli aktywnie uczestniczyć w życiu społecznym.
„Najlepsza inwestycja w człowieka. Projekty wyróżnione w I edycji konkursu Dobre praktyki EFS”, MRR, Warszawa 2008, s. 77
Grupa nr 4
Projekt „Współczesny pedagog. Szkolenia dla nauczycieli” był adresowany do nauczycieli
z Dolnego Śląska. Do projektu zakwalifikowano 525 nauczycieli różnych przedmiotów ze
wszystkich typów szkół z województwa dolnośląskiego. W pierwszej kolejności dano szansę
osobom z grupy szczególnego ryzyka na rynku pracy. A więc nauczycielom do 35 i powyżej
50 roku życia oraz zamieszkującym tereny wiejskie i mniejsze miasta. Głównym celem było
dostosowanie umiejętności i kwalifikacji zawodowych nauczycieli do zmieniających się
wymogów regionalnego rynku pracy. Ważne było wypracowanie u uczestników pewności
siebie w aspekcie realizowania własnej kariery. (…) W ramach projektu zrealizowano cztery
bloki szkoleniowe, dotyczące najczęstszych trudności i problemów, na które nauczyciele
trafiają w swojej codziennej pracy z uczniami: „Jak uczyć dyslektyków języków obcych”, „Internet jako źródło informacji i pomoc w dydaktyce”, „Agresja i przemoc w szkole. Jak sobie
z tym radzić?”, „Edukacja europejska w szkole”. Przy organizacji szkoleń dla nauczycieli często pojawia się problem odpłatności. Dzięki dotacji unijnej udało się zaoferować szkolenia
nieodpłatne, a przy tym bardzo dobrej jakości.
„Najlepsza inwestycja w człowieka. Projekty wyróżnione w I edycji konkursu Dobre praktyki EFS”, MRR, Warszawa 2008, s. 22
Poznajmy się lepiej z EFS
271
Materiał pomocniczy nr 3
Ogłoszenie o konkursie otwartym (wzór z 2011 r.)
150 mln zł w konkursie na staże i praktyki w przedsiębiorstwach dla nauczycieli kształcenia zawodowego.
3
Informujemy, iż dnia ………… r. został rozpoczęty konkurs otwarty nr 1/POKL/3.4.3/XXXXX na projekty
dofinansowane ze środków EFS w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, priorytet III „Wysoka
jakość systemu oświaty”, działanie 3.4 „Otwartość systemu edukacji w kontekście uczenia się przez całe
życie”, poddziałanie 3.4.3 „Upowszechnienie uczenia się przez całe życie – projekty konkursowe” w ramach
typu projektu „Opracowanie i pilotażowe wdrożenie programów doskonalenia zawodowego w przedsiębiorstwach dla nauczycieli kształcenia zawodowego”.
Rezultatem konkursu ma być wypracowanie rozwiązań, które poprawią jakość doskonalenia nauczycieli
zajmujących się kształceniem zawodowym.
Projekty realizowane w ramach działania 3.4, poddziałania 3.4.3 muszą być skierowane bezpośrednio do
nauczycieli przedmiotów zawodowych i instruktorów praktycznej nauki zawodu.
Kto może otrzymać dotację?
O dofinansowanie projektu mogą się ubiegać wszystkie podmioty oprócz osób fizycznych z uwagi na brak
możliwości zapewnienia warunków realizacji projektów. Jedynym wyjątkiem są osoby fizyczne prowadzące działalność oświatową lub gospodarczą.
Beneficjentami konkursu mogą być zarówno:
 przedsiębiorcy, którzy chcą zorganizować staże i praktyki dla nauczycieli w swojej firmie
 szkoły wyższe, które np. przygotują programy staży i we współpracy z przedsiębiorcami zorganizują
staże i praktyki dla nauczycieli
 samorządy jako organy prowadzące szkoły, które we współpracy z przedsiębiorcami zorganizują
staże i praktyki dla nauczycieli
 organizacje pozarządowe.
Na jakie projekty?
Celem projektów realizowanych w konkursie ma być opracowanie i pilotażowe wdrożenie programów
doskonalenia zawodowego w przedsiębiorstwach dla nauczycieli kształcenia zawodowego. W zamierzeniu przyczyni się to do wypracowania nowej jakości doskonalenia nauczycieli i instruktorów praktycznej
nauki zawodu. Założeniem jest, że realizowane projekty powinny zaangażować przedsiębiorstwa do procesu realizacji programu, aby umożliwić nauczycielom odbycie staży i praktycznego uzupełnienia wiedzy.
Efektem projektu ma być także poszerzenie wiedzy nauczycieli w zakresie nowych technik i technologii
w obszarze nauczania zawodu, doskonalenie warsztatu pracy z uczniem przy użyciu nowoczesnych środków dydaktycznych, takich jak techniki wizualne i multimedialne.
Co można sfinansować?
 opracowanie programu praktyk
 dokonanie rekrutacji uczestników
 organizację i realizację praktycznego doskonalenia w przedsiębiorstwach
Ile można otrzymać dotacji?
Środki przeznaczone na konkurs w roku ………… wynoszą 150 mln zł. Zostaną one wykorzystane na
realizację staży i praktyk w przedsiębiorstwach dla nauczycieli kształcenia zawodowego. Nabór wniosków
w konkursie rozpoczął się …………
Konkurs ma charakter otwarty i będzie prowadzony do wyczerpania limitu środków na dofinansowanie
projektów. Dokumentacja konkursowa jest dostępna w siedzibie instytucji ogłaszającej konkurs oraz na
jej stronie internetowej.
272 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 4
Informacje o projekcie
1. Numer i nazwa priorytetu
4
2. Numer i nazwa działania
3. Numer i nazwa poddziałania
4. Instytucja, do której wniosek zostanie złożony
5. Numer konkursu
6. Tytuł projektu
7. Okres realizacji projektu
8. Obszar realizacji projektu
Województwo:
Powiat:
Gmina:
Charakterystyka projektu
9. Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu
10. Wskaż cel główny projektu
11. Wskaż problem, na jaki odpowiada projekt,
przedstaw dane statystyczne
12. Scharakteryzuj osoby, do których kierowany
jest projekt
13. Przewidywana liczba osób objętych
projektem i ich status
Bezrobotni –
Nieaktywni zawodowo –
Zatrudnieni –
Zadania przewidziane podczas realizacji projektu:
Budżet projektu
Koszty zadania 1
Koszty zadania 2
Poznajmy się lepiej z EFS 273
Scenariusz jest propozycją szkolenia e-learningowego, które może być atrakcyjną formą dla
osób mieszkających w dużej odległości od ośrodka prowadzącego warsztaty. Nauczyciele mogą
wymieniać się doświadczeniami i weryfikować swoje dotychczasowe metody pracy podczas dyskusji
na forum. Nie otrzymują gotowych materiałów do pracy z uczniem, lecz samodzielnie je wytwarzają.
Prowadzący warsztaty pełni funkcję koordynatora, moderuje i weryfikuje działania nauczycieli.
Każdy uczestnik jest zobowiązany do zamieszczania raz w tygodniu wpisu na blogu, dzięki czemu
będzie dokonywał cząstkowej ewaluacji warsztatów.
ar
wa
iusz rszta
III nagroda
o
tu
E FS •
5.2
KATEGORIA
• Sc
en
Scenariusz nr 2
Dorota Maciejewska
EFS jako temat projektu edukacyjnego (e-learning)
Cel
 zastosowanie problematyki EFS w praktyce szkolnej
Adresaci
 nauczyciele szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych
(przy rekrutacji należy zadbać o równomierną liczbę nauczycieli z poszczególnych typów szkół)
Czas
 6 tygodni
Przydatna literatura i strony internetowe
 Dembek Z.: „Przewodnik po metodzie projektów dla uczniów gimnazjum”,
Wydawnictwo Temat, Łysomice 2002
 Grondas M.: „Projekt jako narzędzie integracji międzyprzedmiotowej”, [w:] „Program »Nowa
Szkoła« Integracja międzyprzedmiotowa. Materiały szkoleniowe dla rad pedagogicznych”,
Wydawnictwo CODN, Warszawa 1999, s. 107-119
 Królikowski J.: „Projekt edukacyjny” ,Wydawnictwo CODN, Warszawa 2001
 Mikina A., Zając B.: „Jak wdrażać metodę projektów. Poradnik dla nauczycieli i uczniów
gimnazjum, liceum i szkoły zawodowej”, Wydawnictwo Impuls, Kraków 2006
274 Poznajmy się lepiej z EFS
 Nowacki T.: „O metodzie projektów”, Wydawnictwo CODN, Warszawa 1999
 Potocka B., Nowak L.: „Projekty edukacyjne. Poradnik dla nauczycieli”, Zakład Wydawniczy SFS,
Kielce 2002
 www.ore.edu.pl
 www.roefs.pl
Materiały pomocnicze
 platforma moodle (zadania do wykonania, strony HTLM oraz linki do przydatnych
stron HTML dotyczące EFS oraz metody projektu)
 składowe moodle pełniące funkcję kart pracy (forum, czat, wiki, quiz)
 materiał pomocniczy nr 1 – tekst etykiety
 materiał pomocniczy nr 2 – zadania do modułu nr 1
 materiał pomocniczy nr 3 – quiz „Moja wiedza na temat EFS”
 materiał pomocniczy nr 4 – informacja o analizie SWOT
 materiał pomocniczy nr 5 – ogólne informacje o projekcie
 materiał pomocniczy nr 6 – bibliografia i przydatne strony internetowe
 materiał pomocniczy nr 7 – kontrakt
 materiał pomocniczy nr 8 – przydatne strony internetowe o EFS
 materiał pomocniczy nr 9 – cele, temat i kontrakt w projekcie edukacyjnym
 materiał pomocniczy nr 10 – harmonogram pracy w grupie
 materiał pomocniczy nr 11 – podstawowe informacje o przygotowaniu harmonogramu
prac w grupie
 materiał pomocniczy nr 12 – formy prezentacji
 materiał pomocniczy nr 13 – słabe i mocne strony naszych prezentacji
 materiał pomocniczy nr 14 – ocena projektu edukacyjnego
 materiał pomocniczy nr 15 – ewaluacja w mojej szkole
 materiał pomocniczy nr 16 – ewaluacja projektu edukacyjnego
Przebieg zajęć
Moduł nr 1: projekt o EFS w mojej szkole
Uczestnicy tworzą własne profile, wymieniają się doświadczeniami na forum oraz sprawdzają swoją wiedzę na temat EFS. Każda osoba zapoznaje się z materiałami dotyczącymi projektu oraz przeprowadza
w swojej szkole analizę SWOT dotyczącą jego wdrożenia. Następnie dzieli się wynikami analizy na forum.
Forum
 tematyka europejska w praktyce szkolnej
 wyniki analizy SWOT
Poznajmy się lepiej z EFS 275
Zasoby
 etykieta (materiał pomocniczy nr 1)
 zadania do modułu nr 1 (materiał pomocniczy nr 2)
 quiz „Moja wiedza na temat EFS” (materiał pomocniczy nr 3)
 informacja o analizie SWOT (materiał pomocniczy nr 4)
 ogólne informacje o projekcie (materiał pomocniczy nr 5)
 bibliografia i przydatne strony internetowe (materiał pomocniczy nr 6)
Moduł nr 2: temat, cele, kontrakt
Uczestnicy zapoznają się z materiałami dotyczącymi EFS. Na forum uszczegółowiają temat projektu
uczniowskiego. Przy pomocy wiki określają cele własnych działań podejmowanych podczas warsztatów oraz spisują kontrakt.
Forum
 temat projektu uczniowskiego
Wiki (platforma e-learningowa)
 kontrakt (materiał pomocniczy nr 7)
Zasoby
 zadania do modułu nr 2 (materiał pomocniczy nr 2)
 przydatne strony internetowe o EFS (materiał pomocniczy nr 8)
 cele, temat i kontrakt w projekcie edukacyjnym (materiał pomocniczy nr 9)
Moduł nr 3: podział na grupy
Uczestnicy warsztatów zostają podzieleni na trzy grupy (nauczyciele szkół podstawowych, gimnazjów
i szkół ponadgimnazjalnych). Każda ustala harmonogram prac, wyznacza osoby odpowiedzialne za
poszczególne zadania oraz decyduje się na formę prezentacji. Uczestnicy komunikują się ze sobą za
pomocą forum, czatu lub poczty wewnętrznej. Wyniki zamieszczają na wiki.
Forum
 szkoła podstawowa
 gimnazjum
 szkoła ponadgimnazjalna
Czat
 szkoła podstawowa
 gimnazjum
 szkoła ponadgimnazjalna
Wiki
 szkoła podstawowa
 gimnazjum
 szkoła ponadgimnazjalna (materiał pomocniczy nr 10)
276 Poznajmy się lepiej z EFS
Zasoby
 zadania do modułu nr 3 (materiał pomocniczy nr 2)
 podstawowe informacje o przygotowaniu harmonogramu prac w grupie
(materiał pomocniczy nr 11)
 formy prezentacji (materiał pomocniczy nr 12)
Moduł nr 4: realizacja
Uczestnicy pracują w swoich grupach, zgodnie z ustalonym wcześniej harmonogramem. Każdy jest
zobowiązany do poinformowania na forum pozostałych uczestników o postępach prac nad projektem
lub ewentualnych problemach. Uczestnicy dyskutują na czacie.
Forum
 szkoła podstawowa
 gimnazjum
 szkoła ponadgimnazjalna
Czat
 szkoła podstawowa
 gimnazjum
 szkoła ponadgimnazjalna
Zasoby
 zadania do modułu 4 (materiał pomocniczy nr 2)
Moduł nr 5: prezentacja i ocena
Każda grupa umieszcza wynik swojej pracy na przydzielonych forach. Pozostali uczestnicy oceniają,
komentują, proponują zmiany, wskazują słabe i mocne strony na wiki.
Forum
 prezentacja grupy „Szkoła podstawowa”
 prezentacja grupy „Gimnazjum”
 prezentacja grupy „Szkoła ponadgimnazjalna”
Wiki
 słabe i mocne strony naszych prezentacji (materiał pomocniczy nr 13)
Zasoby
 zadania do modułu 5 (materiał pomocniczy nr 2)
 ocena projektu edukacyjnego (materiał pomocniczy nr 14)
Moduł nr 6: ewaluacja
Nauczyciele tworzą na wiki ankietę ewaluacyjną. Uczestnicy dokonują ewaluacji warsztatów poprzez
dzielenie się refleksjami na forum (jakie były problemy, co udało się zrobić bez większych trudności)
oraz cotygodniowe wpisy na blogu.
Poznajmy się lepiej z EFS
277
Forum
 podsumowanie warsztatów
Wiki
 ewaluacja w mojej szkole (materiał pomocniczy nr 15)
Zasoby
 zadania do modułu 6 (materiał pomocniczy nr 2)
 ewaluacja projektu edukacyjnego (materiał pomocniczy nr 16)
Materiał pomocniczy nr 1
1
Etykieta
Witam na warsztatach „EFS jako temat projektu edukacyjnego”. Będziemy
się spotykać przez sześć tygodni, w czasie których poszerzymy wiedzę na
temat Europejskiego Funduszu Społecznego i wspólnie zastanowimy się,
jak ją przekazać uczniom. W każdym module (tygodniu) będziecie mieli do
wykonania określone zadania.
Dzięki wirtualnemu charakterowi naszych warsztatów i platformie moodle,
możecie wykonywać je w dogodnym dla Was czasie. Pamiętajcie jednak, że
nieterminowość może zakłócić przebieg warsztatów, szczególnie wtedy, gdy
będziecie pracować w grupach. Waszym zadaniem będzie przygotowanie
propozycji scenariuszy projektów edukacyjnych na temat EFS, przeznaczonych
dla różnych typów szkół. Oprócz wykonywania poszczególnych działań jesteście
zobowiązani również do dokonywania cotygodniowego wpisu na blogach.
Czekam na Wasze refleksje i opinie. W razie jakichkolwiek trudności, zarówno
merytorycznych, jak i technicznych, zawsze możecie liczyć na moją pomoc.
Życzę udanych warsztatów i wielu inspiracji w Waszym życiu zawodowym.
Wasz moderator
(imię i nazwisko prowadzącego)
278 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 2
Zadania do modułu nr 1
2
1. Stwórzcie własne profile na platformie, przedstawcie się, napiszcie coś ciekawego na swój
temat, koniecznie wstawcie swoje zdjęcie. Im lepiej się poznamy, tym efektywniej będzie
przebiegać nasza współpraca.
2. Na forum wymieńcie się swoimi doświadczeniami dotyczącymi wykorzystywania tematyki
europejskiej w praktyce szkolnej.
3. Zapoznajcie się z materiałami na temat projektu edukacyjnego oraz analizy SWOT, następnie
przeprowadźcie podobną analizę w swojej szkole. Wyniki Waszej pracy zamieśćcie na forum.
Czekam również na komentarze i ciekawą dyskusję.
4. W piątek na platformie zostanie zamieszczony quiz, dzięki któremu sprawdzicie swoją wiedzę
na temat EFS.
5. Pamiętajcie o dokonaniu wpisu na Waszym blogu.
Zadania do modułu nr 2
1. Zapoznajcie się z materiałami dotyczącymi EFS, zamieszczonymi na stronach www.efs.gov.pl
i www.roefs.pl. Zastanówcie się, co mogłoby zainteresować Waszych uczniów.
2. Zapoznajcie się z materiałem dotyczącym tematu, celów i kontraktu w projekcie edukacyjnym,
a następnie:
 przeprowadźcie dyskusję na forum, postarajcie się uszczegółowić temat Waszego
projektu dla uczniów
 na wiki spiszcie cele ogólne i strategiczne projektu oraz kontrakt, który będzie Was
obowiązywał w czasie trwania warsztatów.
3. Pamiętajcie o dokonaniu wpisu na blogu.
Zadania do modułu nr 3
1. Będziecie pracować w grupach. Zostaliście podzieleni ze względu na typ szkół, w których
pracujecie (szkoła podstawowa, gimnazjum, szkoła ponadgimnazjalna).
2. Zapoznajcie się z materiałami na temat harmonogramu projektu edukacyjnego oraz form
prezentacji.
3. Ustalcie harmonogram prac w Waszej grupie oraz zdecydujcie się na formę prezentacji
(wpiszcie ją do kontraktu). Do dyspozycji macie odpowiednio przypisane do Waszej grupy
fora dyskusyjne i czat. Korzystajcie również z poczty wewnętrznej oraz innych komunikatorów,
dostępnych poza platformą.
4. Nad prezentacją będziecie pracować cały przyszły tydzień (weźcie to pod uwagę, ustalając terminy).
5. Wyniki Waszej pracy zamieśćcie na odpowiednim wiki.
6. Pamiętajcie o dokonaniu wpisu na Waszym blogu.
Zadania do modułu nr 4
1. Będziecie pracować według harmonogramu swojej grupy.
2. Informujcie pozostałych członków grupy o postępach Waszych prac (na odpowiednim forum).
Możecie również dyskutować na czacie.
3. Prace nad Waszymi prezentacjami powinny być zakończone w tym tygodniu.
4. Przypominam, że w razie jakichkolwiek problemów możecie zwrócić się do mnie o pomoc.
Wasza prezentacja powinna być gotowa najpóźniej w przyszły poniedziałek (w pierwszy dzień
piątego modułu).
5. Pamiętajcie o dokonaniu wpisu na blogu.
Poznajmy się lepiej z EFS 279
Zadania do modułu nr 5
2
1. Wyznaczcie jedną osobę z grupy, która zamieści na forum prezentację Waszych prac,
(najpóźniej we wtorek).
2. Zapoznajcie się z materiałem dotyczącym oceniania projektu edukacyjnego.
3. Skomentujcie (oceńcie) prezentacje poszczególnych grup.
4. Na wiki zapiszcie mocne i słabe strony prezentacji.
5. Pamiętajcie o dokonaniu wpisu na blogu.
Zadania do modułu nr 6
1.
2.
3.
4.
Zapoznajcie się z materiałem dotyczącym ewaluacji projektu edukacyjnego.
Na wiki stwórzcie przykładową ankietę ewaluacyjną dla Waszych uczniów.
Podsumujcie warsztaty na forum, napiszcie Wasze refleksje.
Pamiętajcie o dokonaniu wpisu na Waszym blogu.
Materiał pomocniczy nr 3
Quiz „Moja wiedza na temat EFS”
3
Test zawiera 10 pytań typu prawda czy fałsz i jest dostępny w okresie od (data z czwartku) do (data
z piątku). Na wykonanie quizu masz 15 minut i tylko jedno podejście. Wyniki będą dostępne wraz
z poprawnymi odpowiedziami po jego zakończeniu. Przeanalizuj je i zastanów się, w jaki sposób
możesz przygotować się merytorycznie do prowadzenia zajęć na temat EFS.
Całościowa informacja zwrotna: procentowe przedziały ocen
Nazwa pytania
Tekst pytania
Poprawna odpowiedź
EFS1
Fundusz ma na celu poprawę jakości życia obywateli UE,
zapewniając im lepsze kwalifikacje i większe szanse na
rynku pracy.
Prawda
EFS2
Fundusz został utworzony w 1967 r.
Fałsz (1957)
EFS3
We wczesnych etapach EFS był skierowanych do osób
bezrobotnych.
Prawda
EFS4
W latach siedemdziesiątych EFS zaczął udzielać wsparcia
Prawda
kobietom, osobom niepełnosprawnym oraz po 50-tym roku
życia.
EFS5
W latach osiemdziesiątych wprowadzono wymóg, aby osoba
przeszkolona w ramach EFS przepracowała co najmniej sześć
miesięcy w miejscu pracy związanym z tematem szkolenia.
Fałsz
(wymóg ten został w tym
okresie zlikwidowany)
EFS6
W latach dziewięćdziesiątych powstał m.in. program
YOUTHSTART pomagający grupom wykluczonym
społecznie.
Fałsz
(program jest skierowany
do ludzi młodych)
EFS7
Po 2000 r. EFS wspiera Strategię Lizbońską.
Prawda
EFS8
EFS finansuje projekty bezpośrednio z Brukseli.
Fałsz (środki są dostępne
za pośrednictwem państw
członkowskich i regionów)
EFS9
Poziom finansowania z EFS zależy od bogactwa regionu.
Prawda
280 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 4
4
Analiza SWOT (na podstawie Wikipedii)
Nazwa SWOT pochodzi z języka angielskiego i odnosi się do czterech obszarów:
S – mocne strony Strengths
W – słabe strony Weaknesses
O – możliwości Opportunities
T – zagrożenia Threats
Obszary S i W odnoszą się do postawy nauczyciela prowadzącego i uczniów oraz do infrastruktury
szkoły (np. wyposażenia). Obszary O i T odnoszą się do do postawy rodziców, innych nauczycieli,
dyrektora szkoły, możliwości technicznych w domach uczniów (np. dostęp do internetu).
Analiza SWOT pozwoli ocenić Twoje szanse na powodzenie realizacji projektu edukacyjnego na
temat EFS. Aby ją przeprowadzić, musisz odpowiedzieć na pytania i wpisać je do odpowiedniego
obszaru. Do listy możesz dodać własne, ważne dla Ciebie pytania.
1. Jaka jest postawa władz edukacyjnych? Czy podobne przedsięwzięcia są wspierane przez
dyrektora szkoły? Jakie stanowisko reprezentuje kuratorium?
2. Czy dyrektor szkoły wspiera wprowadzanie tematyki dotyczącej działalności UE?
3. Czy można liczyć na pomoc ze strony władz lokalnych?
4. Czy nauczyciele innych przedmiotów są gotowi do podjęcia współpracy?
5. Czy inni nauczyciele potrafią pracować metodą projektu?
6. Czy inni nauczyciele są przygotowani merytorycznie do prowadzenia zajęć na temat EFS?
7. Czy podobne działania przyjmowanie są życzliwie przez innych nauczycieli?
8. Jaka jest postawa uczniów wobec dodatkowych prac projektowych?
9. Czy uczniowie są zainteresowani tematyką dotyczącą działalności UE?
10. Czy uczniowie są wystarczająco samodzielni, kreatywni i zdolni do podejmowania decyzji?
11. Jaki jest stosunek rodziców do dodatkowych działań szkolnych?
12. Czy rodzice będą chętni do udostępnienia sprzętu elektronicznego na potrzeby projektu, np.
kamer, aparatów fotograficznych.
13. Jakie jest Twoje doświadczenie w pracy metodą projektu? Czy w ogóle znasz tę metodę?
14. Czy masz wystarczającą wiedzę na temat EFS?
15. Czy chętnie wzbogacasz swój warsztat pracy o nowe doświadczenia?
16. Czy niepowodzenia i trudności szybko zniechęcają Cię do działań, czy wprost przeciwnie?
17. Czy potrafisz współpracować z innymi nauczycielami?
18. Czy jesteś elastyczna/y i potrafisz weryfikować własne działania?
19. Jakim sprzętem i środkami dydaktycznymi dysponuje Twoja szkoła?
20. Czy są problemy z korzystaniem w Twojej szkole z internetu? Czy uczniowie mają do niego
dostęp także po lekcjach?
21. Jakim sprzętem dysponują Twoi uczniowie w swoich domach?
22. Czy szkoła ma doświadczenia w prowadzeniu projektów edukacyjnych?
23. Czy szkoła ma doświadczenia w realizowaniu zajęć o tematyce europejskiej?
Poznajmy się lepiej z EFS
281
Materiał pomocniczy nr 5
Informacje ogólne o projekcie edukacyjnym
5
1. Projekt to metoda pracy polegająca na wykonywaniu zaplanowanych działań.
2. Charakteryzuje się jasno wyznaczonymi celami, określonymi sposobami realizacji, ustalonymi
terminami kolejnych etapów.
3. Najlepiej gdy jest interdyscyplinarny, tzn. integruje wiedzę z różnych przedmiotów.
4. Decyzje związane z jego realizacją powinny być podejmowane samodzielnie przez uczniów,
bowiem zwiększa to ich odpowiedzialność i zaangażowanie. Realizacja projektu wyzwala
ciekawość, aktywność oraz chęć współdziałania, umożliwia rozwijanie zainteresowań
i umiejętność pracy w grupie (decyzje grupowe, rozwiązywanie konfliktów, szukanie
kompromisów).
5. Uczestnicy projektu samodzielnie formułują cel, planują i organizują własną pracę.
6. Do realizacji wykorzystywane są różne źródła informacji (podręczniki, opracowania, albumy,
atlasy, internet itp.).
7. Rezultatem pracy może być wykład, przedstawienie teatralne, opracowanie literackie lub
plastyczne, prezentacja komputerowa, itp.
8. Uczeń wykonujący projekt zdobywa nową wiedzę i umiejętności, a prezentując jego wyniki,
uczestniczy w procesie uczenia innych.
9. Zadaniem nauczyciela jest koordynacja realizacji projektu i jak najmniejsza ingerencja w pracę
uczniów. Powinien charakteryzować się wiedzą interdyscyplinarną, znajomością procesów
grupowych, kreatywnością, doświadczeniem dydaktycznym, gotowością do podjęcia ryzyka
i nowych wyzwań.
Fazy projektu
1. Nauczyciel wyjaśnia, w jaki sposób pracuje się metodą projektu, podaje obszar, aby uczniowie
mogli wybrać temat projektu, następnie ustalany jest harmonogram (rozpoczęcie, spisanie
kontraktu, wykonanie projektu, prezentacja).
1. Następuje podział na grupy.
2. Uczniowie przedstawiają cele, formy realizacji i prezentacji, plan pracy w grupie.
3. Uczestnicy projektu spisują kontrakt, który powinien zawierać temat, zadania poszczególnych
członków grupy, termin wykonania i prezentacji.
4. Projekt powinien być wykonany samodzielnie przez jego uczestników, nauczyciel pełni tylko rolę
koordynatora.
5. W wybranej formie następuje prezentacja projektu.
6. Na koniec dokonuje się ewaluacji projektu – podsumowania i oceny pracy.
Na podstawie Strzemieczny J.: „Jak organizować i prowadzić gimnazjalne projekty edukacyjne. Poradnik dla dyrektorów,
szkolnych organizatorów i opiekunów projektów”, Ośrodek Rozwoju Edukacji (www.ore.edu.pl)
282 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 6
Przydatna literatura i strony internetowe
Przed zajęciami prowadzący powinien zweryfikować i/lub uzupełnić strony internetowe.
6
 Dembek Z.: „Przewodnik po metodzie projektów dla uczniów gimnazjum”, Wydawnictwo Temat,
Łysomice 2002
 Grondas M.: „Projekt jako narzędzie integracji międzyprzedmiotowej”, [w:] „Program »Nowa
Szkoła« Integracja międzyprzedmiotowa. Materiały szkoleniowe dla rad pedagogicznych”,
Wydawnictwo CODN, Warszawa 1999, s. 107-119
 Królikowski J.: „Projekt edukacyjny”, Wydawnictwo CODN, Warszawa 2001
 Mikina A., Zając B.: „Jak wdrażać metodę projektów. Poradnik dla nauczycieli i uczniów
gimnazjum, liceum i szkoły zawodowej”, Impuls, Kraków 2006
 Nowacki T.: „O metodzie projektów”, Wydawnictwa CODN, Warszawa 1999
 Potocka B., Nowak L.: „Projekty edukacyjne. Poradnik dla nauczycieli”, Zakład Wydawniczy SFS,
Kielce 2002
 www.ceo.org.pl/projekt
 www.wsse.gorzow.pl/dane/WSSE/Jak_pracowac_metoda_projektu.pdf
 www.goprojekt.pl/baza_wiedzy/strona/projekt_edukacyjny_w_gimnazjum/
 www.bibliotekako.pl/news.aid,748,Nowosc_w_gimnazjach___projekt_edukacyjny.html
 www.skst.pl/gk/images/stories/pobieralnia/Poradnik.pdf
 www.twojelekcje.pl/polecamy/art,22,projekt-edukacyjny-od-pomyslu-do-ewaluacji.html
 www.ore.edu.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=388&Itemid=992
Materiał pomocniczy nr 7
Kontrakt
Waszym zadaniem jest określenie celów oraz zasad obowiązujących podczas warsztatów.
O formie prezentacji zadecydujecie w module nr 3. Pamiętajcie o podpisaniu kontraktu.
Temat projektu
7
Czy EFS może być tematem projektu
edukacyjnego?
Uczestnicy
Cele ogólne
uzupełniają uczestnicy warsztatów
Cele strategiczne
uzupełniają uczestnicy warsztatów
Forma wykonania projektu
uzupełniają uczestnicy podczas modułu nr 3
Zasady obowiązujące podczas trwania
warsztatów
uzupełniają uczestnicy warsztatów
Termin prezentacji wyników pracy w grupach w trakcie trwania modułu nr 5
Podpisy uczestników warsztatów
Poznajmy się lepiej z EFS 283
Materiał pomocniczy nr 8
Przydatne strony internetowe o EFS
Przed zajęciami prowadzący powinien zweryfikować i/lub uzupełnić strony internetowe.
8
 www.roefs.pl
 www.efs.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
 www.kapitalludzki.gov.pl
 www.europa.eu
 www.mg.gov.pl
 www.funduszestrukturalne.gov.pl
Materiał pomocniczy nr 9
Cele, temat i kontrakt w projekcie edukacyjnym
9
1. Najpierw należy wybrać rodzaj realizowanego projektu.
 Projekt badawczy – temat jest problemem, który przybiera formę pytania. Uczniowie
szukają informacji, analizują, myślą krytycznie, stawiają i sprawdzają hipotezy, szukają
rozwiązań. Ten typ projektu stawia na zdobywanie wiedzy, badanie, analizowanie,
udowadnianie.
 Projekt zadaniowy – musi budzić ciekawość pytaniem postawionym w temacie. Uczniowie
sprawdzają, które działania przynoszą korzyść. Wykonując działania, muszą mieć poczucie,
że robią coś pożytecznego, ważnego, użytecznego publicznie lub personalnie. Ten typ
projektu stawia na zdobywanie doświadczeń, rozwijanie postawy społeczno-obywatelskiej,
odkrywanie w sobie przedsiębiorczości, kreatywności i empatii.
2. Następnie nauczyciel wybiera zakres tematyczny, analizując szkolne programy nauczania,
podstawę programową, program wychowawczy, profilaktyczny itp. Pod uwagę brane są
możliwości (własne i uczniów), zainteresowania, potrzeby lokalne lub społeczne. Może
przygotować listę tematów (uczniowie wybierają jeden) lub sprowokować burzę mózgów
i wyłonić ten właściwy. Problem do rozwiązania ujęty w temacie musi być zrozumiały
i akceptowany przez wszystkich uczestników.
3. Cele edukacyjne muszą określać, czego uczniowie dowiedzą się, jakie zdobędą umiejętności, co
zyskają bądź udoskonalą. Muszą być w prosty sposób sformułowane, dzięki czemu uczeń będzie
mieć możliwość śledzenia swojego rozwoju, oceny pracy lub skorygowania błędów.
4. Kolejnym krokiem jest podział uczniów na zespoły projektowe/zadaniowe (drogą losową,
przydzielenie przez nauczyciela lub dokonany przez uczniów).
5. Następuje spisanie kontraktu, który musi zawierać terminy, miejsce i częstotliwość spotkań, czas
trwania całego projektu, reguły dotyczące komunikowania się w grupie, podział ról i zadań
w zespole, podpisy. Kontrakt stanowi podstawę do przeprowadzenia kolejnych etapów projektu.
6. Podczas ustalonych spotkań omawiane i rozwiązywane są bieżące problemy (np. zmiana jakiegoś
elementu projektu). Zbierane są wyniki pracy poszczególnych członków grupy.
284 Poznajmy się lepiej z EFS
9
Celem warsztatów, w których uczestniczycie, jest umiejętność przekazania uczniom wiedzy na temat
EFS. Temat projektu uczniowskiego powinien być adekwatny do poziomu edukacyjnego oraz zainteresowań dzieci i młodzieży. Dlatego musicie się zastanowić, co młodzież może zainteresować. Temat
projektu o EFS może dotyczyć m.in.:
 historii EFS
 roli EFS w rozwoju regionu
 grup społecznych wspieranych przez EFS
 korzyści płynących z wykorzystania funduszu
 sposobów przydzielania funduszu
 rodzajów kursów prowadzonych w ramach projektów współfinansowanych z EFS itp.
Określając cele własnych działań zastanówcie się, co chcecie osiągnąć, w jaki sposób przekażecie
uczniom wiedzę o EFS. Przygotowując scenariusze projektów uczniowskich, weźcie pod uwagę następujące aspekty:
 dostosowanie treści do typu szkoły
 atrakcyjność formy realizacji projektu
 zainteresowanie uczniów tematyką dotyczącą EFS
 rozwój kreatywności i umiejętności pracy w grupie
 umiejętność zdobywania i właściwego analizowania informacji o EFS.
Na podstawie Strzemieczny J.: „Jak organizować i prowadzić gimnazjalne projekty edukacyjne. Poradnik dla dyrektorów,
szkolnych organizatorów i opiekunów projektów”, Ośrodek Rozwoju Edukacji (www.ore.edu.pl)
Materiał pomocniczy nr 10
Harmonogram pracy w grupie
Wasze zadanie to utworzenie harmonogramu pracy w grupie. Możecie rozbudować tabelę
o istotne dla Was informacje.
10
Lp.
Zadanie
Osoba
odpowiedzialna
Forma
Termin realizacji
Poznajmy się lepiej z EFS 285
Materiał pomocniczy nr 11
Jak przygotować harmonogram prac w grupie?
11
1. Po wyborze tematyki należy wskazać i zapisać szczegółowo, co będą robili uczniowie, w jakim
składzie personalnym, kiedy (terminy poszczególnych etapów i zakończenia projektu) i co będzie
efektem ich pracy.
2. Faza planowania omawiana jest wspólnie.
3. Najlepiej stworzyć bardzo szczegółową listę zadań do wykonania, przydzielić wykonawców
i terminy.
4. Dobrze, jeśli uczniowie mają elastyczność w doborze zadań, bowiem najlepiej znają swoje
możliwości, predyspozycje, zainteresowania.
5. Nie wszystkie zadania muszą być wykonywane wspólnie lub w podzespołach, część może być
wykonywana indywidualnie i omawiana na spotkaniach zespołu.
Harmonogram prac Waszego projektu
W tym module będziecie pracować w grupie i tworzyć harmonogram projektu. Przedyskutujcie
wszystko dokładnie, ustalcie listę zadań i podzielcie się pracą. Pamiętajcie, że pracujecie wirtualne
i niejednokrotnie będziecie musieli przesyłać sobie poszczególne elementy Waszej pracy. Zadbajcie
o dobrą komunikację i właściwy przepływ informacji. Dobrze byłoby, gdybyście wybrali spośród siebie
lidera, który koordynowałby wszystkie działania.
Na podstawie Strzemieczny J.: „Jak organizować i prowadzić gimnazjalne projekty edukacyjne. Poradnik dla dyrektorów,
szkolnych organizatorów i opiekunów projektów”, Ośrodek Rozwoju Edukacji (www.ore.edu.pl)
Materiał pomocniczy nr 12
Formy prezentacji pracy
12
Prezentacja wyników pracy niejednokrotnie łączy się z wystąpieniami publicznymi, które dla wielu
osób są całkiem nowym doświadczeniem. Uczniom daje szansę pokazania co zrobili, czego się nauczyli i co potrafią. Może to silnie motywować ich do pracy, ale niektórych również zniechęcać. Dlatego tak ważna jest rola koordynatora, który powinien stale monitorować ich pracę – wyzwolić zapał
i energię, a równocześnie utrzymać przyjazną atmosferę i zapobiec zbędnej rywalizacji.
Wynikiem pracy (produktem końcowym) może być album, plakaty, obrazy, książka, gazeta, pokaz doświadczeń, wystawa fotograficzna, prezentacja multimedialna, makiety, spektakl, film itp.
Już przy spisywaniu kontraktu należy ustalić, jaką formę będzie miała prezentacja projektu – czy będzie to oddzielna impreza, część innej całości, np. święta szkoły, dnia patrona, tygodnia poświęconego
jakiemuś tematowi przewodniemu. Najczęściej na publiczną prezentację zaprasza się gości. Mogą to
być: rodzice, nauczyciele, lokalne władze, przedstawiciele mediów itp.
286 Poznajmy się lepiej z EFS
Wasza prezentacja
12
Ze względu na formułę warsztatów musicie przygotować prezentację w formie elektronicznej.
Może to być:
 dokument wykonany w edytorze tekstu
 prezentacja mulimedialna
 folder
 strona www
 film itp.
Scenariusz projektu edukacyjnego powinien zawierać:
 podstawowe informacje (temat, uczestnicy, opiekun, cele)
 harmonogram (zadania, terminy realizacji)
 opis projektu (przebieg poszczególnych etapów projektu)
 odpowiednie załączniki (karta zadania, ankieta ewaluacyjna itp.).
Na podstawie Strzemieczny J.: „Jak organizować i prowadzić gimnazjalne projekty edukacyjne. Poradnik dla dyrektorów,
szkolnych organizatorów i opiekunów projektów”, Ośrodek Rozwoju Edukacji (www.ore.edu.pl)
Materiał pomocniczy nr 13
Słabe i mocne strony naszych prezentacji
Wypiszcie słabe i mocne strony poszczególnych prezentacji. Będzie to informacja zwrotna dla ich
autorów, dzięki której będą mogli zweryfikować swoją pracę.
13
Prezentacja grupy „Szkoła podstawowa”
Mocne strony
Słabe strony
Prezentacja grupy „Gimnazjum”
Mocne strony
Słabe strony
Prezentacja grupy „Szkoła ponadgimnazjalna”
Mocne strony
Słabe strony
Poznajmy się lepiej z EFS 287
Materiał pomocniczy nr 14
Ocena projektu edukacyjnego
14
Ocena pracy ucznia może mieć wymiar stopnia szkolnego, ale warto dodać do niej omówienie wpływające na ocenę ze sprawowania. Można przeprowadzić rozmowę samooceniającą z zespołami przed
lub po ankiecie ewaluacyjnej. Pozwoli to na uświadomienie uczniowi jego wkładu w projekt lub pozwoli zastanowić się, co zrobić w przyszłości lepiej. Najlepiej potraktować zespół jako całość (jeśli nie
było jednostkowych przypadków uchylania się od pracy). Wpłynie to pozytywnie na dalsze relacje
uczniowskie.
Kryteria oceny
Podczas wskazywania mocnych i słabych stron pracy poszczególnych grup można wziąć pod uwagę
następujące kryteria:
 efekt końcowy spełnia wymagania projektu edukacyjnego
 projekt uczniowski wzbogaca wiedzę uczestników o EFS
 treści są odpowiednie do typu szkoły
 projekt rozwija kreatywność ucznia oraz jego umiejętność pracy w grupie
 projekt jest atrakcyjny dla ucznia i odpowiada jego zainteresowaniom.
Na podstawie Strzemieczny J.: „Jak organizować i prowadzić gimnazjalne projekty edukacyjne. Poradnik dla dyrektorów,
szkolnych organizatorów i opiekunów projektów”, Ośrodek Rozwoju Edukacji (www.ore.edu.pl)
Materiał pomocniczy nr 15
Ankieta ewaluacyjna
Stwórzcie przykładową, uniwersalną ankietę ewaluacyjną dotyczącą projektu o EFS.
Zapiszcie pytania dla uczniów.
Lp.
Pytanie
15
288 Poznajmy się lepiej z EFS
Tak
Raczej tak
Raczej nie
Nie
Materiał pomocniczy nr 16
Ewaluacja projektu edukacyjnego
16
Potocznie przyjęło się rozumieć ewaluację jako synonim oceniania i kontroli, czasem także jako wartościowanie i szacowanie wartości. W ewaluacji projektu edukacyjnego chodzi jednak przede wszystkim o uzyskanie informacji, które pomogą w ustaleniu przyczyn ewentualnych niepowodzeń, braków
i problemów. Pozwolą także wyłonić i rozwinąć te obszary projektu, które okazały się szczególnie efektywne i atrakcyjne w osiąganiu ustalonych wcześniej celów.
Na podstawie Strzemieczny J.: „Jak organizować i prowadzić gimnazjalne projekty edukacyjne. Poradnik dla dyrektorów,
szkolnych organizatorów i opiekunów projektów”, Ośrodek Rozwoju Edukacji (www.ore.edu.pl)
II nagroda w kategorii „Młodzież”, Dominika Borys, XI Liceum Ogólnokształcące im. Rotmistrza Witolda Pileckiego, Białystok
Poznajmy się lepiej z EFS 289
Scenariusz umożliwia pozyskanie ogólnej wiedzy o EFS oraz umiejętności aplikowania o środki
na realizację projektu. Zajęcia warsztatowe opracowano w trzech modułach. Realizacja każdego
z nich prowadzi do wypracowania i osiągnięcia określonych rezultatów. Prowadzący powinien
przemyśleć, w jaki sposób wykorzystać czas między zajęciami, aby zwiększyć zakładane efekty
warsztatów.
ar
I nagroda
wa
iusz rszta
o
tu
KATEGORIA
• Sc
en
E FS •
5.3
Scenariusz nr 3
Ewa Miłuch-Szewczyk, Marta Kobza
Wiedza o EFS podstawą kształcenia i doskonalenia
umiejętności z podstawy programowej
Cel
 przybliżenie uczestnikom informacji o EFS
 znajomość pojęć typu: beneficjent, porozumienie, partnerstwo, program, działanie,
poddziałanie, projekty systemowe, konkursowe, edukacyjne
Adresaci
 nauczyciele wszystkich typów szkół i placówek oświatowych
18x
Czas
 18 godzin lekcyjnych (3 moduły po 6 godzin)
Przydatna literatura i strony internetowe
 De Bono E.: „Naucz się myśleć kreatywnie”, Wydawnictwo PRIMA, Warszawa 1995
 Góralski A.: „Być nowatorem: poradnik twórczego myślenia”, Wydawnictwo Naukowe PWN,
Warszawa 1990
 Góralski A.: „Twórcze rozwiązywanie zadań”, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1980
 Hamer H.: „Klucz do efektywności nauczania”, Wydawnictwo VEDA, Warszawa 1994
290 Poznajmy się lepiej z EFS
 Knafel K., Żłobecki E.: „WDN. Program »Nowa Szkoła«. Materiały dla rad pedagogicznych”,
Wydawnictwo CODN, Warszawa 1999
 Król-Fijewska M.: „Trening asertywności”, Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Warszawa 1993
 Miłuch-Szewczyk E.: „Gry twórcze”, Jelenia Góra 1999
 Miłuch-Szewczyk E.: „Scenariusze lekcji twórczych”, Jelenia Góra 1999
 Nalaskowski A.: „Społeczne uwarunkowania twórczego rozwoju jednostki”, Wydawnictwo UMK,
Toruń 1989
 Nęcka E.: „Twórcze rozwiązywanie problemów”, Wydawnictwo Impuls, Kraków 1994
 Popek S.: „Aktywność twórcza dzieci i młodzieży”, Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne,
Warszawa 1988
 Szymański M.S.: „Twórczość i style poznawcze uczniów”, Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne,
Warszawa 1987
 Tatarkiewicz W.: „Dzieje sześciu pojęć”, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1975
 Tokarz A.: „Rola motywacji poznawczej”, Ossolineum, Wrocław 1992
 www.efs.gov.pl
 www.roefs.pl
Materiały pomocnicze
 materiał pomocniczy nr 1 – mapa skojarzeniowa
 materiał pomocniczy nr 2 – projektowanie działań metodą projektu
 materiał pomocniczy nr 3 – słowniczek pojęć
 materiał pomocniczy nr 4 – fiszka projektu
 materiał pomocniczy nr 5 – karta pracy
 materiał pomocniczy nr 6 – podstawowe informacje o projekcie
 materiał pomocniczy nr 7 – instrukcja dla realizatorów projektu
 materiał pomocniczy nr 8 – ocena projektu
 materiał pomocniczy nr 9 – arkusz oceny projektu
 materiał pomocniczy nr 10 – plan prezentacji
 materiał pomocniczy nr 11 – kryteria oceny prezentacji
 materiał pomocniczy nr 12 – arkusz ewaluacyjny
 materiały typu: papier, pisaki, tablica projekcyjna, flichpart
Przebieg zajęć
Moduł nr 1: Europejski Fundusz Społeczny
1. Wykorzystanie zabawy do wzajemnego poznania się
 prowadzący każdemu zadaje pytanie o ulubiony kolor, znak zodiaku, film, dyscyplinę sportową,
spędzanie czasu wolnego, kolor flagi UE itp.
Poznajmy się lepiej z EFS
291
 uczestnik odpowiadając podaje swoje imię i dodaje coś miłego o sobie.
2. Opracowanie kontraktu (metoda „mapa myśli”)
 uczestnicy piszą na małych, pojedynczych kartkach, co chcą zawrzeć w kontrakcie
 dzielą się na kilkuosobowe grupy, np. przez przeliczenie do czterech/pięciu w zależności
od liczby osób i tworzą zespoły zgodnie z zasadą: jedynki razem, dwójki razem itd.
 w grupach wspólnie przeglądają kartki z opisanymi problemami i wypracowują stanowisko
do kontraktu
 przedstawiciele grup prezentują wnioski, prowadzący zapisuje je na flipcharcie, a każdy uczestnik
pod przyjętym kontraktem składa swój podpis.
3. Zapoznanie z pojęciami związanymi z EFS (materiał pomocniczy nr 1)
 uczestnicy pracują w parach i wymyślają skojarzenia do pojęć: ewaluacja, umiejętność,
beneficjent, wskaźnik, promocja, projekt, raport, rezultat, budżet, zadanie, priorytet
 następnie podają propozycje i wspólnie ustalana jest hierarchia zależności pojęć w kontekście
opracowywania projektu dofinansowanego z EFS
 prowadzący zapisuje i koryguje pomysły.
4. Wyjaśnienie celu warsztatów i wykład o EFS
 prowadzący podaje przygotowane przed zajęciami informacje o EFS, m.in. na co są przeznaczone
środki i jakie instytucje zajmują się wdrażaniem programu w obecnej perspektywie finansowej
(może być to prezentacja multimedialna).
5. Co możemy zrobić dzięki EFS?
 uczestnicy opracowują katalog problemów edukacyjnych do rozwiązania – praca w grupach,
prezentacja, wymiana doświadczeń
 następnie wybierają problem do rozwiązania i wypełniają kartę projektu
(materiał pomocniczy nr 2), korzystając z materiału pomocniczego nr 3
 każdy zespół dzieli się z pozostałymi wypracowanymi spostrzeżeniami i przemyśleniami
 kolejnym zadaniem jest porównanie opracowanego projektu z fiszką projektu
(materiał pomocniczy nr 4)
 zespoły wymieniają się doświadczeniami, a prowadzący podsumowuje zadania.
Moduł nr 2: uczę się o EFS – projekt edukacyjny
1. Na jakich przedmiotach mogę uczyć o EFS?
 przy wykorzystaniu mapy mentalnej uczestnicy analizują problem – jakie treści i jakie
umiejętności mogę rozwijać ucząc o EFS – w grupach przedmiotowych
(matematyczno-przyrodnicze, humanistyczne, artystyczne itp.)
292 Poznajmy się lepiej z EFS
 przedstawiciel zespołu pokazuje i omawia wykonaną mapę
 następnie grupy pracują z wykorzystaniem karty pracy (materiał pomocniczy nr 5)
 zespoły prezentują opracowane zadanie i wymieniają się doświadczeniami.
2. Opracowanie projektu edukacyjnego dla uczniów
 każdy uczestnik indywidualnie przygotowuje działania edukacyjne, a następnie
szczegółowo omawia swój pomysł
 uczestnicy zapoznają się ze strukturą projektu edukacyjnego (materiał pomocniczy nr 6),
wybierają tematykę i treści programowe realizowane metodą projektu
 pracują nad projektem w parach, korzystają z materiałów pomocniczych nr 7 i 8
 wszystkie pary kolejno prezentują swój projekt (materiał pomocniczy nr 10)
 pozostałe osoby oceniają prezentacje (materiał pomocniczy nr 11)
 prowadzący podsumowuje efekty pracy.
Moduł nr 3: uczę się o EFS – scenariusz cyklu lekcji
1. Jakie podstawowe umiejętności mogę rozwijać, kształcić i doskonalić, ucząc o EFS?
(mapa mentalna)
 uczestnicy indywidualnie wypisują umiejętności nabywane podczas swojego przedmiotu
 następnie dzielą się na zespoły (przez przeliczenie do 4)
 każda grupa tworzy z umiejętności obszary i przyporządkowuje je do standardów
i podstawowych umiejętności kluczowych
 zespoły prezentują wykonane zadanie oraz wymieniają się doświadczeniami.
2. Tworzenie scenariuszy zajęć
 uczestnicy analizują podstawę programową kształcenia ogólnego w kontekście opracowanych
umiejętności: cele ogólne i szczegółowe oraz treści ukierunkowujące aktywność ucznia
 następnie opracowują tematy lekcji o EFS, rozwijające umiejętności przedmiotowe i podstawowe
umiejętności kluczowe
 w grupach tematycznych przygotowywane są scenariusze lekcji przy wykorzystaniu zasad
oceniania kształtującego
 zespoły prezentują swoje scenariusze, a pozostali uczestnicy dokonują oceny metodą PMI
(szukają plusów, minusów i tworzą osobną rubrykę na rzeczy interesujące, czyli wszystko co nie
jest ani pozytywne, ani negatywne, ale wiąże się z naszą decyzją).
3. Podsumowanie warsztatów
 za pomocą techniki świateł drogowych (czerwony – muszę wiedzę usystematyzować, żółty –
sprawdzić wszystko w praktyce, zielony – mam wiedzę i wiem, jak ją wykorzystam) uczestnicy
wypełniają arkusze ewaluacyjne (materiał pomocniczy nr 12).
Poznajmy się lepiej z EFS 293
Materiał pomocniczy nr 1
Mapa skojarzeniowa
ewaluacja
projekt
umiejętność
raport
beneficjent
rezultat
budżet
zadanie
wskaźnik
promocja
priorytet
program
1
Materiał pomocniczy nr 2
Projektowanie działań metodą projektu
Problemy
Cel
Priorytet
2
Diagnoza
Beneficjent
Rezultaty
Wskaźniki
Zadania
Promocja
Budżet
Ewaluacja
Monitorowanie
Porozumienie
Partnerstwo
294 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 3
Słowniczek pojęć
Przygotowując słowniczek pojęć, można skorzystać ze stron internetowych
np. www.funduszeeuropejskie.gov.pl lub ze słowniczka zamieszczonego
w publikacji (s. 10-14).
Przykładowe hasła:
3
Analiza SWOT – metoda pozwalająca przeanalizować atuty i słabości regionu, przedsiębiorcy,
sektora gospodarki wobec szans i zagrożeń stwarzanych przez otoczenie. Skrót SWOT pochodzi
od pierwszych liter angielskich słów: strengths
(mocne strony), weaknesses (słabe strony), opportunities (szanse), threats (zagrożenia).
Beneficjent – osoba lub organizacja korzystająca z publicznych środków wspólnotowych i krajowych na podstawie umowy o dofinansowanie
projektu albo decyzji podjętej przez właściwego
ministra, instytucję pośredniczącą lub przez wojewodę.
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego
(EFRR) – fundusz, którego zadaniem jest zmniejszanie dysproporcji w poziomie rozwoju regionów należących do Unii Europejskiej. Współfinansuje realizację celów polityki strukturalnej
Unii, w szczególności udziela wsparcia inwestycjom produkcyjnym, rozwojowi infrastruktury,
małym i średnim przedsiębiorstwom oraz lokalnym inicjatywom rozwojowym.
Ewaluacja – ocena realizacji programu, jego faktycznych rezultatów w stosunku do wcześniejszych założeń – oczekiwanych efektów.
Koszty kwalifikowalne – wydatki, których poniesienie jest merytorycznie uzasadnione i spełniają określone kryteria wyznaczone przez instytucję zarządzającą programem operacyjnym.
Płatność – określona wielkość środków w ramach pomocy finansowej, wypłacana przez Komisję Europejską do instytucji płatniczej na podstawie wniosku o płatność.
Projekt – przedsięwzięcie realizowane w ramach
danego działania, będące przedmiotem umowy
o dofinansowanie między beneficjentem a instytucją zarządzającą bądź instytucją wdrażającą.
Raport końcowy (sprawozdanie końcowe) –
powinien być przedłożony w ciągu sześciu miesięcy od ostatniej płatności dokonanej przez instytucję płatniczą.
Rezultaty – efekty zrealizowanego projektu, dostarczają informacji o zmianach, jakie nastąpiły
w wyniku wdrożenia projektu u beneficjentów,
bezpośrednio po uzyskaniu przez nich wsparcia.
Wskaźniki monitorowania – miara celów, jakie
mają zostać osiągnięte, zaangażowanych zasobów, uzyskanych produktów, efektów oraz innych zmiennych (ekonomicznych, społecznych,
osobowych), odnoszących się do programu operacyjnego, priorytetów operacyjnych i działań.
Wskaźniki wpływu, oddziaływania – odnoszą się do danego projektu i wykraczają poza
natychmiastowe efekty, np. wpływ projektu na
sytuację społeczną w pewnym okresie od jego
zakończenia.
Partnerstwo publiczno-prywatne – współpraca podmiotu publicznego i partnera prywatnego, służąca realizacji zdania publicznego.
Poznajmy się lepiej z EFS 295
Materiał pomocniczy nr 4
Fiszka projektu edukacyjnego
Temat projektu
Zadania dla uczniów
4
Jakie umiejętności z podstawy programowej rozwija projekt?
Jakie treści z podstawy programowej zostaną poznane?
Formy prezentacji projektu
Jakie sposoby poznania wykorzysta uczeń?
Sposoby i formy oceny projektu
Materiał pomocniczy nr 5
Tabela
treść programowa
umiejętność
klasa
propozycja problemu do analizy (temat lekcji)
5
Materiał pomocniczy nr 6
Podstawowe informacje o projekcie
Temat
Cel ogólny projektu
6
Założenia projektu
Dla kogo projekt jest przeznaczony?
Planowane efekty projektu
Jakie umiejętności kluczowe będzie rozwijać projekt?
Realizatorzy projektu i ich kwalifikacje
Sposób prezentacji projektu
Sposób ewaluacji projektu
Kryteria oceny (arkusz oceny projektu dla uczniów)
Budżet projektu
296 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 7
Instrukcja dla realizatorów projektu
Zadania do realizacji
dla grup
Terminy konsultacji
Osoby udzielające
konsultacji
Terminy realizacji
zadań etapowych
7
Materiał pomocniczy nr 8
Ocena projektu
Na początku realizacji projektu należy ustalić z uczniami sposób wystawiania ocen, np. po realizacji
jednej trzeciej zadań lub na zakończenie pracy. Uczniowie muszą być również świadomi, co będzie
oceniane i jak opinia o poszczególnych elementach będzie ważyła na końcowej ocenie projektu.
8
Ocenianiu mogą podlegać:
 umiejętności merytoryczne
 przygotowanie sprawozdania
 innowacyjność projektu
 wykazana inicjatywa
 praktyczny aspekt projektu
 przygotowanie oraz przeprowadzenie prezentacji
 umiejętność logicznego i zrozumiałego argumentowania.
Na ocenę końcową powinny składać się następujące elementy:
1. Ocena projektu – 50%
 umiejętność pracy w zespole
 oryginalność, innowacyjność
 praktyczne lub teoretyczne umiejętności w pracy nad projektem
 stopień uzyskania zamierzonych celów
2. Ocena prezentacji i sprawozdania – 30%
 plan, logika argumentów, czytelność
 język, prezentacje graficzne, brak błędów
 przejrzystość wstępu i wniosków
3. Ocena przedsiębiorczości – 20%
 pracowitość, inicjatywa, zaangażowanie
 dodatkowa lektura lub badania
Ocenianie może przybrać dwojaką postać:
1. Samoocena – uczniowie sami różnicują ocenę między sobą. Uczestnicy danej grupy:
 ustalają przed rozpoczęciem pracy, że dzielą ocenę równo bez względu na wkład pracy i wyniki
 dzielą między siebie zadania cząstkowe tak, aby były one porównywalnie trudne
i pracochłonne
 ustalają własne kryteria zróżnicowania ocen
 przy samoocenie po zdaniu wykonanego zadania nauczyciel przyznaje grupie ocenę
w skali procentowej.
Poznajmy się lepiej z EFS 297
8
2. Ocena prac pozostałych grup – może być dokonana przez całą klasę lub wybrane jury.
Ocenie powinno podlegać szereg elementów takich, jak:
 opis projektu i praca w grupie
 raport
 efekt końcowy projektu
 prezentacja.
Materiał pomocniczy nr 9
Arkusz oceny projektu
Lp. Kryterium
Punktacja
Etap I
9
1.
Samodzielność w doborze tematu
2.
Wyznaczenie zakresu i zadań istotnych dla uczniów
3.
Planowanie pracy
4.
Praca w zespole
5.
Terminowość i odpowiedzialność
6.
Dobór źródeł informacji
7.
Samoocena
Razem Etap I
Etap II
1.
Wprowadzenie koniecznych zmian w przygotowanej pracy
2.
Uzasadnienie wybranej ścieżki postępowania
3.
Korzystanie z różnorodnych źródeł informacji
4.
Praca w zespole
5.
Uczestnictwo w konsultacjach
6.
Terminowość i odpowiedzialność
7.
Samoocena
Razem Etap II
Etap III – prezentacja projektu
1.
Logika układu prezentacji
2.
Efektywność przedstawienia tematu
3.
Właściwa terminologia
4.
Wykorzystanie środków wspomagających prezentację
5.
Dobór informacji do prezentacji
6.
Płynność prezentacji
7.
Obrona własnych poglądów – odpowiedzi na pytania uzupełniające
8.
Samoocena
Razem Etap III
Razem wyniki punktacji
298 Poznajmy się lepiej z EFS
Punktacja
Materiał pomocniczy nr 10
Plan prezentacji
10
1. Wprowadzenie – prezentujący wyjaśnia cel spotkania i zagadnienia, które chciałby słuchaczom
przedstawić.
2. Motywacja – należy przekonać słuchaczy, dlaczego warto wysłuchać prezentacji (określić korzyści
i wiedzę, jaką można dzięki niej zdobyć).
3. Plan spotkania – jego przedstawienie umożliwi słuchaczom nadążanie za tokiem prezentacji
i skłoni ich do aktywnego uczestnictwa w prezentacji.
4. Treść podzielona na części – przedstawienie głównych tez wystąpienia, a następnie dokonanie
szczegółowej analizy problemu. Wyróżnienie każdej części omawianego zagadnienia i zmiana
osób prezentujących zapobiegnie monotonii prezentacji.
5. Przejścia do następnych części – konstrukcja i ciąg prezentacji powinny być spójne i logiczne,
należy więc zwrócić uwagę na związki występujące pomiędzy poszczególnymi częściami.
6. Zakończenie – jeżeli problem jest jednoznaczny i nie budzi kontrowersji, można podać wnioski
płynące z projektu. Jeśli jednak spodziewamy się, że słuchacze mogą mieć wątpliwości
i zastrzeżenia, warto pokazać pewne kontrowersyjne aspekty problemu i spróbować odeprzeć
krytykę, zanim pojawi się w czasie zadawania pytań i dyskusji.
7. Wnioski – należy raz jeszcze powtórzyć główne tezy oraz przedstawić, dlaczego prezentowany
projekt jest ważny i wartościowy zarówno dla prezentujących, jak i słuchaczy.
Materiał pomocniczy nr 11
Kryteria oceny prezentacji
Lp.
11
Pytania
1.
Czy prezentacja miała wyraźne wprowadzenie, rozwinięcie
i zakończenie?
2.
Czy prezentacja mieściła się w wyznaczonym czasie?
3.
W jakim stopniu wszyscy członkowie grupy byli zaangażowani
w prezentację?
4.
Czy występujące osoby mówiły w sposób zrozumiały?
5.
Czy wystąpienie skupiały uwagę i wywoływały zainteresowanie
słuchaczy?
Punktacja (0-3)
Razem
Poznajmy się lepiej z EFS 299
Materiał pomocniczy nr 12
Arkusz ewaluacyjny
12
Bardzo proszę o ocenę moich zajęć. Państwa opinia będzie dla mnie informacją zwrotną,
którą wykorzystam do doskonalenia własnego warsztatu oraz opracowania raportu.
Lp.
Pytanie do uczestnika
tak
1.
Przeprowadzone szkolenie było potrzebne
2.
Tematyka szkolenia odpowiadała moim
oczekiwaniom
3.
Zawartość merytoryczna była
wystarczająca
4.
Forma przekazu treści była ciekawa
i rzeczowa
5.
Zajęcia poprowadzone były sprawnie
i efektywnie
6.
Atmosfera spotkania była twórcza i miła
7.
Proponowana tematyka warsztatów
była celowa
8.
Przygotowany materiał ćwiczeniowy
jest przydatny
9.
Wiedza i umiejętności są do wykorzystania
w praktyce
10.
Stworzono warunki do wymiany
doświadczeń
11.
Zajęcia sprzyjały indywidualnej
aktywności
12.
Warunki pobytu i szkolenia były
na dobrym poziomie
13.
Tematyka i cele warsztatów są zgodne
z projektem
Razem
300 Poznajmy się lepiej z EFS
raczej tak raczej nie
nie
Podczas szkolenia uczestnicy zapoznają się z budową matrycy logicznej, na której oparta jest
konstrukcja formularza wniosku projektowego, jaki należy wypełnić, ubiegając się o dotację
z EFS. Prawidłowe konstruowanie matrycy ma istotne znaczenie dla stworzenia koncepcji
wniosku, a także sprawnej i prawidłowej realizacji projektu. Możliwe jest zrealizowanie
warsztatów w pracowni komputerowej z dostępem do internetu, jak i bez takiego wyposażenia.
Po przedstawieniu tematu przez prowadzącego, uczestnicy mają czas na wykonanie ćwiczeń
aktywizujących, które umożliwiają praktyczne wykorzystanie nabytej wiedzy i umiejętności.
ar
II nagroda
wa
iusz rszta
o
tu
E FS •
5.4
KATEGORIA
• Sc
en
Scenariusz nr 4
Marta Janas
Wykorzystać szansę, czyli skorzystać ze środków EFS
Cel
 uzyskanie wiedzy o możliwościach pozyskiwania środków z EFS dla potrzeb projektów
szkolnych i środowiskowych
 wykształcenie umiejętności sporządzania i zarządzania projektami
Adresaci
 nauczyciele szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych
6x
Czas
 6 godzin lekcyjnych
Przydatne strony internetowe
 www.efs.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
 www.mapadotacji.gov.pl
Materiały pomocnicze
 materiał pomocniczy nr 1 – propozycja kontraktu
 materiał pomocniczy nr 2 – wykład
Poznajmy się lepiej z EFS
301
 materiał pomocniczy nr 3 – tabela do uzupełnienia
 materiał pomocniczy nr 4 – przykłady dobrych praktyk
 materiał pomocniczy nr 5 – etapy przygotowywania projektu
 materiał pomocniczy nr 6 – karty pracy
 materiał pomocniczy nr 7 – wybrane elementy etapu analiz
 materiał pomocniczy nr 8 – karta pracy (rozsypanka)
 materiał pomocniczy nr 9 – zarządzanie projektem
 materiał pomocniczy nr 10 – karta pracy
 materiał pomocniczy nr 11 – ankiety ewaluacyjne
 sprzęt i materiały typu: rzutnik, komputery z dostępem do internetu, drukarki, tablica korkowa
i zwykła, identyfikatory, papier, flamastry
Przebieg zajęć
Moduł nr 1: wprowadzenie do tematu
1. Część wstępna (15 min)
 uczestnicy wchodząc do sali otrzymują identyfikatory z symbolem EFS i wpisują na nich
swoje imię
 siedząc w kręgu (wokół stołu lub koliście ustawionych stolików), każdy uczestnik podaje
swoje imię i krótko określa (jedno, dwa zdania), dlaczego wziął udział w szkoleniu
 prowadzący notuje wypowiedzi i umieszcza je na tablicy korkowej
 następnie proponuje zawarcie kontraktu, sformułowane wspólnie z uczestnikami reguły
zapisuje na tablicy (materiał pomocniczy nr 1).
2. Wprowadzenie do tematu: rola Unii Europejskiej we współczesnym świecie oraz historia EFS
(30 min)
 prowadzący przeprowadza wykład o historii UE oraz zasadach finansowania przedsięwzięć z EFS
(można skorzystać z materiału pomocniczego nr 2 lub samodzielnie przygotować informacje)
 w zależności od posiadanego wyposażenia zajęcia można uatrakcyjnić prezentując, materiały za
pomocą rzutnika, pokazać informacje dostępne na stronach internetowych lub wspólnie
z uczestnikami odczytać fragmenty wybranych dokumentów.
Moduł nr 2: dlaczego EFS?
1. Prowadzący przed zajęciami sam wybiera i przygotowuje informacje, które będą omawiane
w ramach tego modułu
 każda osoba musi otrzymać wydrukowane materiały
 ćwiczenie można także przeprowadzić w pracowni komputerowej w programie odpowiednim
do umiejętności uczestników.
302 Poznajmy się lepiej z EFS
2. Uczestnicy losują karteczki z numerem priorytetu programu operacyjnego realizującego EFS
(w perspektywie finansowej 2014-2020 będzie to „Wiedza, Edukacja, Rozwój”) i dzielą się na grupy
zgodnie z wylosowanym numerem. Na odwrocie kartek znajduje się opis oraz wysokość unijnych
i krajowych środków przeznaczonych na realizację danego priorytetu. Jeśli jest możliwość pracy
z komputerem z dostępem do internetu, wówczas grupy same szukają informacji (karteczka
z numerem bez opisu).
3. Wybrani liderzy prezentują pozostałym uczestnikom dany priorytet i wpisują informacje do tabeli
finansowej (materiał pomocniczy nr 3).
Moduł nr 3: przykłady dobrej praktyki – projekty współfinansowane z EFS
1. Przed zajęciami prowadzący prosi o zebranie informacji o projektach realizowanych w szkole bądź
środowisku (może to być zadanie domowe na module nr 2) lub uczestnicy szukają informacji w internecie.
2. Następnie dzielą się posiadanymi doświadczeniami lub wiedzą o projektach współfinansowanych
ze środków EFS.
3. Prowadzący wzbogaca informacje o przykłady dobrych praktyk (materiał pomocniczy nr 4),
podaje przydatne strony internetowe o EFS i wyjaśnia korzystanie z zawartych na nich informacji
w opracowywaniu projektu (materiał pomocniczy nr 5).
4. Uczestnicy w parach analizują karty pracy (materiał pomocniczy nr 6) pod kątem działań
i wysokości dofinansowania. Uwaga: praca w pracowni komputerowej z dostępem do internetu
przyśpiesza realizację tego ćwiczenia.
Moduł nr 4: wybrane etapy przygotowania projektu
1. Wykład na temat etapów tworzenia projektu
 prowadzący omawia drzewo problemów i celów, matrycę logiczną i propozycję kosztorysu
na przykładzie wybranego przez siebie projektu (materiał pomocniczy nr 7)
 można wzbogacić wykład kolorowymi schematami drzew i matrycy na papierze bądź
na komputerach w wybranym programie dostępnym dla uczestników
 prowadzący wyjaśnia, że przygotowanie projektu wymaga znajomości procedur wdrażania
programów operacyjnych, wpisania się w realizowane działania (poddziałania) oraz zgodności
z innymi projektami wdrażanymi na tym samym obszarze i dla tej samej grupy docelowej.
2. Ćwiczenie utrwalające rozumienie konstrukcji matrycy logicznej
 uczestnicy w parach uzupełniają schemat matrycy logicznej w formie uporządkowania
rozsypanki na polach schematu (materiał pomocniczy nr 8).
Poznajmy się lepiej z EFS 303
3. Omówienie pracy
 chętne osoby prezentują swoje rozwiązania, pozostali mogą komentować
 w przypadku braku lub błędnego rozwiązania prowadzący podaje prawidłowe wpisy
do schematu.
Moduł nr 5: zarządzanie projektem
1. Zasady zarządzania projektem (materiał pomocniczy nr 9)
 prowadzący omawia zasady w formie pogadanki
 uczestnicy dyskutują na temat organizacji zespołu projektowego, zasad pracy i roli kierownika
projektu.
2. Praktyczne ćwiczenie utrwalające wiedzę – w parach lub indywidualnie
(materiał pomocniczy nr 10)
 prowadzący przedstawia wybrany przez siebie problem, np. bezrobocie wśród młodzieży
kończącej edukację w małym mieście, dzieci i młodzież wałęsająca się po osiedlu itp.
 uczestnicy prezentują swoje rozwiązania, a pozostali oceniają propozycje kolegów
 w przypadku braku lub błędnych koncepcji prowadzący podaje propozycje rozwiązań.
Moduł nr 6: ewaluacja i zakończenie zajęć
1. Prowadzący szkolenie wspólnie z uczestnikami przeprowadza podsumowanie warsztatów,
odwołując się do jego celów.
2. Uczestnicy odczytują kartki ze swoimi oczekiwaniami i oceniają stopień ich spełnienia.
3. Na zakończenie wypełniają ankiety ewaluacyjne (materiał pomocniczy nr 11).
Materiał pomocniczy nr 1
Propozycje kontraktu
1
1. Uczestniczymy tylko w całości szkolenia.
2. Szanujemy zdanie innych i nie przerywamy nikomu wypowiedzi.
3. Nie oceniamy i nie krytykujemy innych.
4. Uczestniczymy aktywnie w zajęciach.
5. Jesteśmy punktualni. Przestrzegamy harmonogramu zajęć.
6. Wyłączamy telefony podczas zajęć.
304 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 2
Ocena projektu
2
„Unia Europejska (skrót UE) – gospodarczo-polityczny związek demokratycznych państw europejskich. Unia Europejska powstała 1 listopada 1993 na mocy Traktatu z Maastricht jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. (…).
Unia Europejska jako organizacja międzynarodowa funkcjonuje od 1 grudnia 2009. Od 1 lipca 2013
w skład UE wchodzi 28 państw.
Proces integracji wykracza poza ściśle określone ramy geograficzne Europy. W określeniu europejskości
Unii naczelną rolę odgrywają czynniki historyczne i kulturowe oraz wspólna tożsamość i identyfikacja
z wartościami demokratycznymi.
Początkiem powojennej integracji europejskiej było powstanie w 1952 r. Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali. W 1958 r. została utworzona Europejska Wspólnota Gospodarcza i to jej bezpośrednią następczynią jest Unia Europejska.
Od czasu wejścia w życie traktatu lizbońskiego, tj. 1 grudnia 2009 r., podstawę prawną funkcjonowania
stanowią: Traktat o Unii Europejskiej, Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. (…) Duże znaczenie dla unijnego porządku prawnego ma też Karta Praw Podstawowych. Prawem wiążącym są także
umowy międzynarodowe z państwami trzecimi (w tym układy stowarzyszeniowe), których stroną były
Wspólnota Europejska i Unia Europejska. Dokończeniem acquis Unii są akty prawa wtórnego powstałe
w oparciu o Traktaty i umowy międzynarodowe.
Unia Europejska stanowi przypadek sui generis („szczególnego rodzaju”) w stosunkach międzynarodowych, jest tworem, który nigdy wcześniej nie istniał w historii powszechnej i był nieznany historii
stosunków międzynarodowych. Do grudnia 2009 r. UE była kombinacją struktur ponadnarodowych
(ponadpaństwowych, uwspólnotowionych) oraz międzyrządowych (międzynarodowych). Posiada
cechy zarówno organizacji międzynarodowej (przy czym Unia Europejska do 2009 r. nie była nawet
organizacją międzynarodową w prawnym tego słowa znaczeniu), jak i konfederacji czy nawet państwa
federalnego. Wśród teoretyków prawa, politologii i stosunków międzynarodowych trwa spór, za co dokładnie można uznać Unię. Federaliści doszukują się w niej państwa federacyjnego lub konfederacji.
Zwolennicy koncepcji Europy ojczyzn wykazują, że jest to tylko współpraca między państwami, a więc
bliższa organizacji międzynarodowej. Ścierają się zarówno odrębne wizje poszczególnych państw
członkowskich, jak i doktryn politycznych. Proces ten dodatkowo związany jest z powstawaniem inicjatyw, które były realizowane wewnątrz Wspólnot (w ramach zasady wzmocnionej współpracy i elastyczności) bądź obok, a które to stawały się ostatecznie częścią dorobku prawnego Unii Europejskiej
i zalążkiem nowych polityk współpracy (np. układ z Schengen, Unia Gospodarczo-Walutowa). Najbardziej zawiły był status osobnych organizacji międzynarodowych powołanych przez część lub wszystkich członków UE (Unia Zachodnioeuropejska, Europejska Agencja Kosmiczna, Rada Europy), które
w swych działaniach uzupełniają i wspomagają polityki prowadzone w ramach Unii Europejskiej,
a przez co niesłusznie są z nią mylone. Zastanawiano się, jak te odrębne organizacje umieścić w skomplikowanej strukturze prawnej zintegrowanego kontynentu europejskiego i jak umieścić prawo Unii
w prawie międzynarodowym. (…)
Poznajmy się lepiej z EFS 305
2
Unia Europejska jest unikatową formą tego typu na arenie międzynarodowej, mającą ok. 30% udziału,
w światowym PKB. Rola Unii Europejskiej jako światowego mocarstwa w polityce zagranicznej wzrasta, tworzone są unijne placówki dyplomatyczne, a sama UE jest członkiem m.in.: Światowej Organizacji Handlu, G8 i G20. Ciągle jednak głównymi aktorami i reżyserami polityki zagranicznej UE są państwa członkowskie, a nie ośrodki ponadnarodowe. Od lat 90. XX wieku wzrasta też wojskowy aspekt
Unii Europejskiej, oparty początkowo na powstałej w latach 40. XX wieku Unii Zachodnioeuropejskiej,
a którego obecnie główny trzon stanowi wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony. Najnowszą polityką UE jest polityka kosmiczna. (…)
Kompetencje wyłączne to kompetencje, w których pierwszeństwo posiada Unia i jej instytucje. Państwa mogą podjąć działania za uprzednią zgodą UE. Są to: funkcjonowanie rynku wewnętrznego, unia
celna, polityka monetarna krajów, które przyjęły walutę euro, zasoby morskie i polityka rybołówstwa,
wspólna polityka handlowa.
Kompetencje dzielone to kompetencje, w których Unia i państwa członkowskie wspólnie stanowią
prawo, lecz tylko tam, gdzie Unia nie korzystała ze swoich kompetencji lub zaprzestała z nich korzystać
(…). Są to: wspólny rynek, polityka społeczna (w zakresie spraw wymienionych w Traktacie), spójność
ekonomiczna, społeczna i terytorialna, rolnictwo i połów ryb (wyłączając morskie zasoby), ochrona
środowiska, ochrona konsumencka, transport, sieci, drogi i połączenia transeuropejskie, energia,
przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, ochrona zdrowia i bezpieczeństwo publiczne
(w zakresie spraw wymienionych w Traktacie).
Kompetencje wspomagające mają charakter koordynujący, wspierający i uzupełniający jednak bez harmonizacji prawa w tych obszarach. Są to: ochrona i polepszanie ludzkiego zdrowia, przemysł, kultura, turystyka, edukacja, młodzież, sport i doradztwo zawodowe, ochrona obywatelska, współpraca administracyjna.
(…)
Szczególnymi kompetencjami posługuje się wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa. Niewymieniona z nazwy w określonych kompetencjach jest polityka w zakresie badań, rozwoju technologicznego oraz przestrzeni kosmicznej”.
Źródło: Wikipedia
Historia EFS
„Istnienie i działalność Europejskiego Funduszu Społecznego (polska nazwa pochodzi od European Social Fund) datuje się od 1957 roku, kiedy to, na mocy artykułu 123 Traktatu ustanawiającego
Europejską Wspólnotę Gospodarczą, został powołany do życia. Początkowo, był jednym z czterech
funduszy strukturalnych obok Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, Europejskiego
Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Finansowego Instrumentu Orientacji Rybołówstwa. Od 2007
roku, mianem funduszy strukturalnych określa się Europejski Fundusz Społeczny (EFS) oraz Europejski
Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR).
W początkowej fazie działalności EFS funkcjonował na zasadzie refundacji połowy kosztów szkoleń zawodowych, które ponosiły państwa członkowskie Unii Europejskiej. Z Funduszu przyznawano również
granty oraz zasiłki dla pracowników, którzy decydowali się na przesiedlenie w celu zatrudnienia w innym
regionie. Przyznawano zasiłki tym, których zakłady pracy restrukturyzowały się, obniżając jednocześnie
pensje pracowników. Państwami, których obywatele w pierwszym okresie (tj. do 1970 roku) skorzystali
najwięcej, były Włochy i Niemcy. W 1971 roku EFS poddano gruntownej reformie, by sprostać nowym
wyzwaniom rynku pracy i pomóc w walce z rosnącym bezrobociem. Od tego momentu działalność EFS
objęła również wspieranie sektora prywatnego i państwowego oraz działalność z zakresu dostosowania infrastruktury i miejsc pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych. Finansowaniu podlegać zaczęły
także całe projekty oraz programy mające na celu aktywizację zawodową młodzieży. Gałęziami gospodarki, które odniosły największe korzyści w tym okresie, były branża tekstylno-odzieżowa i rolnictwo.
306 Poznajmy się lepiej z EFS
2
Kolejne większe zmiany miały miejsce w 1983 roku, po gwałtownym wzroście bezrobocia w roku 1982.
Modyfikacji poddano wówczas głównie programy, których działanie było ukierunkowane na pomoc
dla ludzi młodych – poniżej 25 roku życia. W ramach tychże programów finansowano szkolenia zawodowe oraz praktyki, jak również tworzenie nowych miejsc pracy dla młodzieży z nieperspektywicznych pod względem gospodarczym regionów. W roku 1988 podwojono budżet EFS oraz włączono go
do całościowej polityki strukturalnej Wspólnoty Europejskiej.
W 1994 roku do zadań EFS dołączono promowanie równych szans dla kobiet w pracy, promowanie zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz osób, którym zagraża wykluczenie społeczne, a także wspieranie wkraczania osób młodych po raz pierwszy na rynek pracy.
Polska korzysta z możliwości, które stwarza EFS od 2004 roku, czyli od momentu naszego przystąpienia do Unii Europejskiej. Zakończono realizację ok. 4,5 tysiąca projektów. Około 3,5 tysiąca jest
w trakcie realizacji. Od chwili rozpoczęcia realizacji pierwszych projektów do chwili obecnej, z którejś
spośród dostępnych form pomocy skorzystało ponad milion Polaków. Przeważającą większość tej liczby stanowią osoby bezrobotne oraz zagrożone wykluczeniem społecznym. Skorzystali też pracownicy,
którzy dzięki projektom realizowanym w ramach EFS podwyższali swoje kwalifikacje zawodowe.
EFS jest funduszem, któremu przyświeca cel pomocy ludziom pracy. Zarówno tym, którzy pracują, jak
i osobom pozostającym bez zatrudnienia. Wśród nich EFS dostrzega grupy, do których adresuje pomoc w ramach swoich programów. Dzieli zatem bezrobotnych według wieku, kwalifikacji, stopnia dostępu do możliwości zatrudnienia i wychodzi im naprzeciw. Specyfika programów operacyjnych jest
każdorazowo warunkowana aktualną sytuacją na rynku pracy i w gospodarce.
Cele EFS i zasady działania Funduszu omawia Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady z 12
lipca 1999 roku w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego (1784/ 1999/ WE):
1. Aktywna polityka rynku pracy, czyli przeciwdziałanie i zapobieganie bezrobociu, a zwłaszcza
zjawisku długotrwałego pozostawania bez pracy wśród mężczyzn, jak i kobiet. Aktywna polityka
na rynku pracy ułatwia ponowną integrację długotrwale bezrobotnych z rynkiem pracy, a także
wspiera integrację zawodową osób młodych oraz ludzi powracających na rynek pracy.
2. Przeciwdziałanie zjawisku wykluczenia społecznego, czyli działania prowadzące do
ograniczenia zjawiska marginalizacji społecznej i przygotowanie ludzi narażonych na wykluczenie
społeczne do wejścia na rynek pracy. W tym obszarze istotne jest również utrzymanie zatrudnienia
lub powrotu do czynnego życia zawodowego. Wsparcie jest przeznaczone dla osób, które ze
względu na trudną sytuację życiową nie umieją odnaleźć się na rynku pracy.
3. Kształcenie ustawiczne, które z założenia ma ułatwiać i polepszać dostęp do rynku pracy oraz
integrację z rynkiem pracy przez podwyższenie i utrzymanie potencjału zawodowego osób
oraz promowanie mobilności zawodowej, przez zwiększanie dostępu do szkoleń zawodowych,
edukacji, w tym doradztwa.
4. Doskonalenie kadr gospodarki (promocja potencjału adaptacyjnego) oraz rozwój
przedsiębiorczości – w założeniach tego celu mieści się promocja wykwalifikowanej,
przeszkolonej i zdolnej do adaptacji do zmiennych warunków rynku pracy kadry pracowniczej.
Ponadto wspiera się innowacyjność i potencjał adaptacyjny w zakresie organizacji pracy,
rozwijania przedsiębiorczości oraz warunków sprzyjających tworzeniu nowych miejsc pracy
i podwyższaniu kwalifikacji, rozwój potencjału ludzkiego w sferze badań, nauki i technologii.
Poznajmy się lepiej z EFS 307
2
5. Zwiększanie dostępu i uczestnictwa kobiet na rynku pracy oraz możliwość rozwijania kariery
zawodowej, ponadto zwiększenie dostępu kobiet do nowych miejsc pracy. W punkcie tym
zawiera się również pomoc w uruchamianiu działalności gospodarczej, a także w działaniach
zakładających zmniejszenie dysproporcji i dyskryminacji płciowej zarówno w pionowych, jak
i poziomych strukturach rynku pracy.
EFS jest podstawowym narzędziem Unii Europejskiej, którego działania skierowane są na walkę z bezrobociem, wyrównywanie szans w dostępie do zatrudnienia różnych grup społecznych, a także doskonalenie kadr pracowniczych w ramach szkoleń”.
Źródło: www.wup.mazowsze.pl
Materiał pomocniczy nr 3
Uzupełnij tabelę finansową
Priorytet
3
Nr
Nazwa
Ogółem
308 Poznajmy się lepiej z EFS
Wkład wspólnotowy
[euro]
Wkład krajowy
[euro]
Ogółem
[euro]
Materiał pomocniczy nr 4
Przykład nr 1
4
Nazwa projektu:
Rozwijanie kompetencji kluczowych szansą na lepsze perspektywy
zawodowe
Program:
Kapitał Ludzki
Priorytet:
IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach
Działanie:
9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości
usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty
Beneficjent:
powiat Ostrowiecki / LO nr IV im. C. K. Norwida
Wartość projektu:
178 134,88 złotych
Dofinansowanie UE:
151 414,65 złotych
W programie skierowanym na potrzeby uczniów, ich rodziców i nauczycieli uczestniczyło 170 osób.
Głównym celem projektu było wyrównanie szans edukacyjnych uczniów o utrudnionym dostępie
do edukacji, poprzez zorganizowanie dodatkowych zajęć pozalekcyjnych ukierunkowanych na rozwój kompetencji kluczowych, ze szczególnym uwzględnieniem języków obcych i nauk matematyczno-przyrodniczych. Ponadto dzięki projektowi zmodernizowano pracownię językową oraz jej
wyposażenie.
Przeprowadzono 482 godziny zajęć dydaktycznych wyrównujących braki edukacyjne z matematyki,
biologii, języka angielskiego i niemieckiego oraz 438 godzin zajęć doskonalących wiedzę i umiejętności w zakresie tych samych przedmiotów. Przeszkolono 80 uczniów z języka angielskiego, 40 z języka
niemieckiego, 40 z biologii i 70 z matematyki.
Projekt umożliwił polepszenie jakości usług edukacyjnych, uzupełnienie i rozszerzenie podstawowej
oferty edukacyjnej szkoły, zwiększenie efektywności nauczania kompetencji kluczowych z punktu
widzenia dalszej ścieżki edukacyjnej i potrzeb rynku pracy oraz zmniejszenie liczby uczniów, którzy
w ramach egzaminu maturalnego uzyskali najniższe wyniki w odniesieniu do całkowitej liczby uczniów
przystępujących do tego egzaminu.
Źródło: www.efs.gov.pl
Poznajmy się lepiej z EFS 309
4
Przykład nr 2
Nazwa projektu:
Akademia Młodego Biznesmena
Program:
Kapitał Ludzki
Priorytet:
VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich
Działanie:
6.2 Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia
Beneficjent:
Fundacja „Regionalny Instytut Społeczno-Ekonomiczny”
Wartość projektu:
1 600 312,00 złotych
Dofinansowanie UE:
1 360 265,20 złotych
Uczestnikami projektu jest młodzież do 25 roku życia, nieaktywna zawodowo, ucząca się, dla której
główną przeszkodą w założeniu własnej firmy jest brak środków finansowych oraz brak wiedzy na temat procedur związanych z założeniem i prowadzeniem działalności gospodarczej. Realizując projekt,
Fundacja RISE postanowiła także wspomóc osoby znajdujące się w gorszym położeniu – posiadające
orzeczenie o niepełnosprawności oraz zamieszkujące tereny wiejskie.
Do tej pory przeszkolono 88 osób. Podczas szkoleń uczestnicy zaznajomili się z tematyką związaną
z podstawami prawnymi otwierania i prowadzenia działalności gospodarczej, poznali również zasady
analizy ekonomicznej, podstawy rachunkowości, marketingu działalności gospodarczej oraz zarządzania projektem inwestycyjnym. Każdy z biznesplanów złożonych przez uczestników został poddany
najpierw ocenie formalnej, a po jej pozytywnym przejściu – ocenie merytorycznej dokonanej przez
Komisję Oceny Wniosków. Na tej podstawie wyłoniono dwadzieścia pięć najlepszych pomysłów na
biznes i rozdano dotacje: 40 tys. zł, 20 tys. zł i wsparcie pomostowe na okres roku po 1126 złotych
miesięcznie.
Celem głównym projektu jest kreowanie postaw przedsiębiorczych oraz wzrost poziomu samozatrudnienia w województwie podlaskim. Projekt ma również na celu wsparcie w postaci szkoleń i doradztwa indywidualnego i grupowego oraz wsparcie w postaci przyznania środków finansowych na rozwój przedsiębiorstwa.
Źródło: www.efs.gov.pl
310
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 5
Etapy przygotowania projektu
5
1. Etap analiz:
 ustalenie kogo projekt będzie dotyczył
 wybór głównego problemu, do którego projekt powinien się odnieść
 określenie działań prowadzących do osiągnięcia zamierzonego celu, przy założonych środkach
 wybór strategii.
2. Etap planowania:
 stworzenie matrycy logicznej
 ustalenie harmonogramu działań
 opracowanie budżetu.
Materiał pomocniczy nr 6
Karty pracy
Przykład nr 1
6
Chcesz zrealizować projekt współfinansowany z EFS. Zastanów się i uzupełnij informacje:
1. Gdzie chcesz realizować projekt?
 na terenie kraju czy województwa
2. W jakiej dziedzinie chcesz realizować projekt?
 edukacja – opracowywanie i realizacja programów nauczania
3. Do jakiej kategorii beneficjentów należysz?
 instytucje oświatowe
4. Możliwe działanie/a (uzupełnij):
Przykład nr 2
Chcesz zrealizować projekt współfinansowany z EFS. Zastanów się i uzupełnij informacje:
1. Tytuł projektu: Rozwój kadry nowoczesnej edukacji
2. Miejsce realizacji:
 na terenie kraju lub województwa
3. Dziedzina:
 edukacja – rozwój edukacji i zasobów ludzkich
4. Podmiot uprawniony:
 szkoły, uniwersytety i instytucje prowadzące działalność edukacyjną lub badawczą
(jednostki badawczo-naukowe)
5. Możliwe działanie i wysokość (uzupełnij):
Poznajmy się lepiej z EFS
311
Materiał pomocniczy nr 7
7
Wybrane elementy etapu analiz
Projekt współfinansowany z EFS musi rozwiązywać określony problem, a jego realizacja polega na
wykonaniu działań w zaplanowanym czasie z wykorzystaniem określonych zasobów (ludzkich, rzeczowych i finansowych). Cechą wyróżniającą powinna być niepowtarzalność i atrakcyjność.
Prowadzący warsztaty dokonuje analizy wybranego przez siebie problemu. Po omówieniu drzewa
problemów i drzewa celów wspólnie z uczestnikami warsztatów opracowuje matrycę logiczną i propozycje projektu.
1. Drzewo problemów
Przygotowanie projektu rozpoczyna się od identyfikacji problemu. Drzewo problemów stanowi całościową ilustrację bieżącej sytuacji. Narzędzie to pozwala na ustalenie głównego problemu, którego
usunięcie ma być istotą projektu. Schemat działania:
 wynotowanie wszystkich problemów
 ustalenie związków przyczynowo-skutkowych
 umieszczenie „na górze” drzewa skutków, a na dole przyczyn
 wpisanie problemów oraz ustalenie problemu głównego (wąskie gardło).
2. Drzewo celów
Aby zrealizować projekt (zmienić obecną sytuację), konieczne jest zobrazowanie drogi prowadzącej do
oczekiwanego rezultatu. Inaczej mówiąc, trzeba odzwierciedlić zależności pomiędzy posiadanymi środkami a stawianymi celami i ustalić ich hierarchię. Należy przy tym pamiętać, że czasem konieczne jest
sporządzenie odrębnych projektów, by osiągnąć wszystkie cele lub z niektórych z nich zrezygnować.
3. Matryca logiczna
To podstawowe narzędzie etapu planowania, bowiem pozwala ocenić wykonalność pomysłu (od
działania przez rezultaty, po cel projektu z uwzględnieniem założeń i zagrożeń). Opisane w matrycy
działania pozwalają na określenie zadań i obszarów nadzoru. Informacje dotyczące stopnia realizacji
celów na kolejnych etapach oraz podanie sposobów weryfikacji dają wiarygodne źródło do oceny
w procesie nadzoru. Matryca logiczna musi być traktowana jako narzędzie podlegające modyfikacji
wraz z rozwojem projektu lub wskutek zmian zachodzących w jego otoczeniu.
312
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 8
Karta pracy – uporządkuj rozsypankę
Tabela dla prowadzącego
Tekst kursywą otrzymuje każda grupa w formie rozsypanki do wklejenia w odpowiednich polach.
8
Matryca logiczna projektu
Nazwa programu
Projekt
Tytuł projektu
Cel strategiczny
Wskaźniki osiągnięć
Cel ogólny, do realizacji
którego projekt powinien się
przyczynić.
Jakie mierzalne wskaźniki
pokażą, że projekt przyczyni
się do realizacji celu
strategicznego?
Cel bezpośredni
Wskaźniki osiągnięć
Cel projektu odnoszący się
do problemu kluczowego,
który ma być rozwiązany za
pomocą projektu.
Rezultaty
Jakie mierzalne wskaźniki
pokażą, że cel bezpośredni
został osiągnięty?
Wskaźniki osiągnięć
Jakie mierzalne wskaźniki
pokażą, że dany rezultat
zostanie osiągnięty?
Informacja, co zostanie
osiągnięte poprzez realizację Należy użyć wskaźników
działań, co sprawi, że cel
ilościowych i jakościowych,
a także dotyczących miejsca,
ogólny zostanie osiągnięty.
czasu realizacji działań oraz
grupy docelowej.
Działania
Działania w układzie
chronologicznym
i w rozpisaniu na
poddziałania, które
doprowadzą do pożądanych
rezultatów przy założeniu,
że do dyspozycji będą
zasoby, a założenia są
prawdziwe. Suma działań
powinna gwarantować
wypracowanie rezultatów.
Zasoby/Środki
Należy wyliczyć zasoby,
które są niezbędne do
przeprowadzenia działań.
Chodzi o zasoby ludzkie
i materialne, bez których
działania z komórki po
lewej stronie nie byłyby
wykonalne.
Źródła weryfikacji
Skąd będzie pochodziła
informacja dotycząca
wartości wskaźników?
Źródła weryfikacji
Skąd będzie pochodziła
informacja o wartości
wskaźników? Dane to ocena
wskaźników osiągnięć
projektu oraz weryfikacja,
czy zostały osiągnięte.
Źródła weryfikacji
Skąd będzie pochodziła
informacja dotycząca
wartości wskaźników.
Należy podać częstotliwość
pomiaru tych wartości
oraz osobę lub instytucję
odpowiedzialną za pomiar
i przechowywanie danych.
Koszty/budżet
Ile będzie kosztowało
wdrożenie wszystkich
działań przy zakładanych
zasobach?
 zł łącznie
 zł EFS
 zł środki krajowe
Założenia
Jakie czynniki zewnętrzne
muszą zajść w odniesieniu
do celu/ów projektu, aby
przyczyniły się do realizacji
celu strategicznego? Jakie
czynniki zewnętrzne mogą
to utrudnić?
Założenia
Jakie czynniki zewnętrzne
muszą zajść w odniesieniu
do rezultatów, aby
doprowadziły do realizacji
założonego celu/ów
projektu? Jakie czynniki
zewnętrzne mogą utrudnić
osiągnięcie założonego celu?
Założenia
Jakie czynniki muszą zajść,
aby w wyniku działań
wdrożonych za pomocą
środków doprowadzić do
osiągnięcia założonych
rezultatów? Należy włączyć
założenia dotyczące
współfinansowania oraz
działań powiązanych
z projektem.
Warunki wstępne
Jakie ewentualne warunki
wstępne muszą zostać
spełnione, aby można
było rozpocząć wdrażanie
projektu, mając do
dyspozycji zasoby?
Poznajmy się lepiej z EFS
313
Schemat dla uczestnika
Matryca logiczna projektu
Nazwa programu
Projekt
Tytuł projektu
8
Cel strategiczny
Wskaźniki osiągnięć
Źródła weryfikacji
Cel bezpośredni
Wskaźniki osiągnięć
Źródła weryfikacji
Założenia
Rezultaty
Wskaźniki osiągnięć
Źródła weryfikacji
Założenia
Działania
Zasoby/Środki
Koszty/budżet
Założenia
Warunki wstępne
Materiał pomocniczy nr 9
9
Co to znaczy zarządzać projektem?
(jak ktoś ciekawie powiedział – zarządzanie to sztuka przekształcania wizji w rzeczywistość)
 planować
 nadzorować i prowadzić obserwacje
 kontrolować
 wspierać i motywować współpracowników dla osiągnięcia celów projektu, w założonym czasie
oraz zgodnie z przyjętym planem finansowym.
W skład zarządzania projektem wchodzą:
 zarządzanie zasobami ludzkimi (zespół projektowy), rzeczowymi, finansowymi (budżet)
 zarządzanie czasem (harmonogram)
 zarządzanie ryzykiem i zmianą
 system monitoringu i oceny
 system informacji i promocji
 system dokumentowania i archiwizacji
 sprawozdawczość.
Materiał pomocniczy nr 10
10
Ćwiczenie
Po zapoznaniu się z opisem przypadku należy:
 zanalizować problemy i sporządzić drzewo problemów
 przeprowadzić analizę celów i sporządzić drzewo celów
 sporządzić listę potencjalnych projektów
 przeprowadzić analizę osób fizycznych i prawnych, które mogą wejść w relacje z projektem
(omawia prowadzący szkolenie)
 opracować strukturę logiczną projektu – matryca logiczna projektu
 opracować propozycje kosztorysu według rodzaju kosztów.
314
Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 11
Ankieta ewaluacyjna
11
Uprzejmie proszę o wypełnienie ankiety. Państwa opina na temat warsztatów pozwoli
na doskonalenie zawartości merytorycznej i lepszą organizację zajęć.
1.




Czy prowadzący podał cel szkolenia?
Tak
Nie
Częściowo
Nie wiem
2.




Czy prowadzący zebrał informacje o oczekiwaniach uczestników szkolenia?
Tak
Nie
Częściowo
Nie wiem
3.




Organizacja warsztatów była
Bardzo dobra
Właściwa
Zła
Nie mam zdania
4.




Czy zajęcia prowadzone były w atrakcyjnej formie?
Tak
Nie
Częściowo
Nie wiem
5.




Czy zdobytą wiedzę i umiejętności wykorzysta Pani/Pan w swojej pracy/działalności?
Tak
Nie
Częściowo
Nie wiem
6.




Czy warsztaty spełniły Pani/Pana oczekiwania?
Tak
Nie
Częściowo
Nie wiem
Inne uwagi i propozycje:
………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………….
Dziękuję za wypełnienie ankiety!
Poznajmy się lepiej z EFS
315
Scenariusz warsztatu jest pośrednio związany z tematyką EFS. Jego celem jest zwiększenie
motywacji nauczycieli do aktywnych form pracy, zachęcanie do przekraczania utartych
schematów, wychodzenia poza wymagane minimum oraz szukanie w środowisku szkolnym
i pozaszkolnym sojuszników. Może być również wstępnym narzędziem do konsolidacji rady
pedagogicznej wokół zadania, jakim jest opracowanie programu rozwojowego szkoły
i wypełnienie wniosku o dofinansowanie projektu ze środków EFS.
5.5
Scenariusz nr 5
Marlena Działabij-Drupka
Jak nie wylać ucznia z kąpielą?
Cel
 zachęcenie nauczycieli do działania na rzecz uczniów poprzez autorefleksję i wzmocnienie
samych siebie
 inspirowanie do sięgania poza ramy programowe i wykorzystywanie możliwości,
jakie daje polityka spójności UE
Adresaci
 nauczyciele wszystkich typów szkół
 grupa warsztatowa 12-16 osób
3x
Czas
 3 godziny lekcyjne
Materiały pomocnicze
 materiał pomocniczy nr 1 – fragment „Traktat moralny”
 materiał pomocniczy nr 2 – arkusz do pracy metodą metaplanu
 materiał pomocniczy nr 3 – arkusz do pracy metodą SWOT
 materiał pomocniczy nr 4 – lista szkolnych sprzymierzeńców
 materiał pomocniczy nr 5 – schemat wykorzystania środków unijnych
316
Poznajmy się lepiej z EFS
 materiał pomocniczy nr 6 – elementy mojego przedsiębiorczego potencjału
 materiał pomocniczy nr 7 – ankieta ewaluacyjna
 materiały typu: polne kamienie, kosz, arkusze dużego szarego papieru, kolorowe markery,
papierowa kukła – symbol ucznia, plansza symbolizująca puzzle, duży garnek, chochla, klej,
kolorowe kartki
Przebieg zajęć
Moduł nr 1: mój uczeń i ja – otwarcie warsztatu
1. Zawarcie kontraktu (5 min)
 prowadzący rozdaje każdemu z uczestników po jednym kamieniu, a następnie czyta fragment
„Traktatu moralnego” Czesława Miłosza (materiał pomocniczy nr 1)
 prosi uczestników o refleksje na temat własnego stosunku do świata, pracy, obowiązków
i drugiego człowieka, zadając pytanie: Czy chcemy jako nauczyciele być bezwolnymi kamieniami,
które nie robią nic poza, a nawet nie robiąc nic, robią jednak tak wiele? Jeśli nie, zapraszam
do aktywnego uczestnictwa w warsztacie.
 uczestnicy, przyjmując warunki pracy, odrzucają otrzymane kamienie do kosza.
2. Wprowadzenie do tematu (10 min)
 prowadzący zachęca uczestników do dyskusji metodą „burzy mózgów”, której tematem
są zadania nauczyciela wobec ucznia
 pytaniami naprowadza uczestników, aby wśród zadań znalazły się: dostarczenie wiedzy,
umiejętności, przygotowanie do ról życiowych (pracownika, rodzica, obywatela),
otwarcie i ułatwienie procesu samopoznania, uwrażliwienie na potrzeby drugiego
człowieka, otwarcie drzwi do mikroświata (ja, najbliżsi) i makroświata (społeczność lokalna,
kraj, Europa, świat)
 na dużej kartce szarego papieru zapisywane są propozycje uczestników i wspólnie
z prowadzącym wyciągane wnioski z dyskusji.
3. Inscenizacja (10 min)
 prowadzący prezentuje uczestnikom papierową kukłę symbolizującą ucznia, do której
poprzyczepiane są różne podtrzymujące ją sznurki (są one symbolem oddziaływania nauczyciela,
prowadzenia młodego człowieka po ścieżkach życia w procesie edukacyjnym)
 następnie przypomina podane przez nauczycieli zadania i odcina kolejne sznurki,
np. dostarczyliśmy wiedzy (odcinamy jeden sznur), pozwoliliśmy naszemu uczniowi samodzielnie
myśleć i funkcjonować (kolejny sznur) itd.
 po odcięciu wszystkich sznurów papierowa kukła przewraca się, a prowadzący prosi o refleksję,
zachęca do dyskusji
Poznajmy się lepiej z EFS
317
 uczestnicy powinni przede wszystkim szukać odpowiedzi na pytania: czy porównanie ucznia
do kukły jest prawidłowe, dlaczego nasz uczeń nie jest samodzielny, mimo wkładanej przez nas
pracy, czy możemy zrobić coś więcej oraz czy robimy wszystko, co możemy.
4. Edukacja pomostem w dorosłe życie (20 min)
 prowadzący dzieli grupę na cztery 3-4 osobowe zespoły, rozdaje arkusze do pracy metodą
metaplanu (materiał pomocniczy nr 2) i prosi o przeanalizowanie problemu: czy edukacja jest
dla ucznia pomostem ku dorosłości i życia we współczesnym świecie?
 uczestnicy analizując problem odpowiadają na pytania cząstkowe: jak jest, jak być powinno,
dlaczego nie jest tak, jak być powinno
 przedstawiciele grup omawiają wnioski sformułowane podczas pracy grupowej, dzielą je
na zależne od nich samych i zależne od innych
 w podsumowaniu prowadzący kładzie nacisk na informacje, które pomogą wyposażyć ucznia
w umiejętności potrzebne w dorosłym życiu, m.in. nauczyciel musi wychodzić poza podstawowe
wymagania programowe, wiedzę trzeba traktować całościowo, nie tylko z perspektywy danego
przedmiotu, otwarcie na wsparcie pozaszkolne może wzmocnić naszą pracę i zaowocować
lepszymi wynikami, szansą na poprawę standardu pracy są fundusze unijne.
Moduł nr 2: w poszukiwaniu sprzymierzeńców
1. W poszukiwaniu sprzymierzeńców (10 min)
 prowadzący nawiązuje do wniosków z wcześniejszego zadania, prosi uczestników, aby sami
podzielili się na małe zespoły (3-4 osobowe)
 każda grupa ma do przeanalizowania jeden problem przy pomocy analizy SWOT (materiał
pomocniczy nr 3)
– zespół nr 1: Człowiek bez sprzymierzeńców – mocne i słabe strony
– zespół nr 2: Nauczyciel bez sprzymierzeńców – mocne i słabe strony
– zespół nr 3: Państwo bez sprzymierzeńców – mocne i słabe strony
– zespół nr 4: Europa bez sprzymierzeńców – mocne i słabe strony
 po wykonaniu zadania każdy zespół prezentuje wyniki pracy
 następnie na arkuszu papieru wypisywane są zaakceptowane przez wszystkich wnioski,
prowadzący musi zadbać, by wśród nich znalazło się stwierdzenie: trudno funkcjonować samotnie
(zarówno człowiekowi, jak i państwu), współpraca jest potrzebna, konieczna i korzystna.
2. Spis szkolnych sprzymierzeńców (10 min)
 zadaniem grup jest przygotowanie listy szkolnych sprzymierzeńców (materiał pomocniczy nr 4)
 po wykonaniu zadania liderzy prezentują wyniki pracy
 jeśli na żadnej liście nie znajdzie się jako sprzymierzeniec Unia Europejska i jej fundusze,
a szczególnie EFS, prowadzący prosi o dopisanie.
318
Poznajmy się lepiej z EFS
3. Prezentacja polityki spójności UE (10 min)
 prowadzący omawia temat, wykorzystując przygotowaną wcześniej przez siebie prezentację
multimedialną lub kolorowe plakaty, może też rozdać uczestnikom wydrukowane najważniejsze
informacje
 uczestnicy mogą zadawać pytania lub prosić o uzupełnienie prezentacji.
4. Moja przygoda z EFS (15 min)
 prowadzący prosi uczestników o podanie przykładów korzystania z funduszy europejskich –
sami brali w nich udział lub ktoś z rodziny czy znajomi pozyskali potrzebne środki na realizację
przedsięwzięć
 propozycje są zapisywane na planszy według opracowanego schematu (materiał pomocniczy
nr 5), prowadzący pomaga uczestnikom dopasować rodzaj funduszu, z jakiego pozyskane zostały
dotacje, oraz analizuje możliwości, czyli rodzaj środków unijnych, które można pozyskać
 jeśli uczestnicy wymienią tylko EFS (większość prawdopodobnie skorzystała z tego funduszu,
dokształcając się, uczestnicząc w kursach lub ucząc się języków obcych), to prowadzący
przypomni pozostałe możliwości pozyskania dotacji (wykorzysta wcześniej przygotowany
przez siebie materiał na podstawie informacji dostępnych na stronach, m.in.
www.funduszeeuropejskie.gov.pl)
 na zakończenie uczestnicy wybierają możliwości wykorzystania środków do poprawy
funkcjonowania swojej szkoły.
Moduł nr 3: przepis na ucznia – propozycje zmian
1. Puzzle, czyli moje zasoby (10 min)
 prowadzący wyjaśnia, że współczesny człowiek powinien posiadać jak najwięcej cech
przedsiębiorczych, by skutecznie kierować własnym życiem i kreować rzeczywistość, jednak
nie można kształcić cudzych kompetencji bez odkrycia własnych – każdy z nas posiada
niezbędny potencjał, choć może czasem sobie go nie uświadamia
 wiesza na ścianie dużą planszę (materiał pomocniczy nr 6), której powierzchnie pokrywa układ
zazębiających się fragmentów – puzzli
 prosi uczestników o wyobrażenie sobie, że plansza to świat możliwości, a każdy z nas jest jednym
małym puzzlem, który można wykorzystać na różne sposoby
 zaprasza uczestników do finalnej graficznej refleksji: ja – ja, ja – uczeń, ja – Europa, czyli co mogę
dać sobie, mojemu uczniowi i Europie
 po wykonaniu zadania prowadzący wspólnie z uczestnikami odczytuje zapisy na poszczególnych
puzzlach i formułuje wnioski do postawionego problemu, ważne, aby znalazły się wśród nich
stwierdzenia typu: każdy człowiek ma wiele możliwości, które może wykorzystać na różne
sposoby, musi je jednak znać; przekraczanie własnych granic pomoże uczniom w osiąganiu
kolejnych faz rozwojowych; wspierając innych nie jesteśmy samotni.
Poznajmy się lepiej z EFS
319
2. Składniki sukcesu ucznia w szkole i w życiu (5 min)
Prowadzący stawia na środku duży garnek, a w dłoni trzyma chochlę, którą w nim miesza. Wyjaśni, że
jeśli chcemy by potrawa była dobra, musimy wiedzieć, co będziemy gotować – znać przepis i przygotować składniki. Tak samo jest z edukacją (garnek jest jej symbolem). Jeśli chcemy, by uczeń był
przygotowany do życia, kompetentny, kreatywny, „smakował” wyśmienicie, to musimy przygotować
się do tego zadania – zebrać informacje, poznać przepisy, wybrać najlepszy sposób wykonania i przygotować składniki.
3. Moje składniki (15 min)
 prowadzący prosi, aby uczestnicy podzielili się na 3-4 osobowe zespoły i wymienili najlepsze
„składniki” na wyedukowanego, przygotowanego do osiągnięcia pełni rozwoju osobowego
i społecznego ucznia
 każdy pomysł powinien być rozpisany na jednej kolorowej kartce
 prowadzący przypomina o potencjale własnym i ucznia oraz sojusznikach i sposobach
ich wykorzystania, które uczestnicy wcześniej przygotowali na warsztatach
 po wykonaniu zadania liderzy grup podchodzą do garnka, odczytują proponowany „składnik”
i wrzucają do środka (jeden z przedstawicieli grupy może zamieszać składniki chochlą).
4. Zebranie i podsumowanie zdobytych doświadczeń (10 min)
 prowadzący wspólnie z uczestnikami składa małe stoliki w jeden duży stół, na którym rozkłada
bardzo duży arkusz papieru (kilka szarych papierów połączonych ze sobą), gdzie na środku
wpisane jest zdanie – „jak nie wylać ucznia z kąpielą”
 prowadzący „wylewa” zawartość garnka, a uczestnicy, wykorzystując zapisane informacje,
próbują znaleźć odpowiedź (metoda mapa myśli)
 nad zadaniem pracują wszyscy, ale decyzja o sposobie wykonania należy do uczestników
(mogą np. podzielić się na podzespoły)
 po wykonaniu zadania jedna osoba prezentuje wyniki pracy.
5. Wnioski i ewaluacja (5 min)
 prowadzący zachęca do dyskusji i prosi o konkluzje ze zdobytych podczas warsztatów
doświadczeń i informacji
 uczestnicy wypowiadają się indywidualnie, a następnie grupa wspólnie podejmuje decyzję
o ostatecznych wnioskach
 na zakończenie wszyscy wypełniają ankietę ewaluacyjną (materiał pomocniczy nr 7).
320 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 1
Czesław Miłosz, „Traktat moralny”
(fragment)
Nie jesteś jednak tak bezwolny,
A choćbyś był jak kamień polny,
Lawina bieg od tego zmienia,
Po jakich toczy się kamieniach.
I, jak zwykł mawiać już ktoś inny,
Możesz, więc wpłyń na bieg lawiny.
Łagodź jej dzikość, okrucieństwo,
Do tego też potrzebne męstwo,
A chociaż nowoczesne państwo
Na służbę grzmi samarytańską,
Zbyt wieleśmy widzieli zbrodni,
Byśmy się dobra wyrzec mogli
I mówiąc: krew jest dzisiaj tania –
Zasiąść spokojnie do śniadania,
Albo konieczność widząc bredni
Uznawać je za chleb powszedni.
A więc pamiętaj – w trudną porę
Marzeń masz być ambasadorem
1
Materiał pomocniczy nr 2
Arkusz do pracy metodą metaplanu
Problem
Jak jest?
Jak być powinno?
2
Dlaczego nie jest tak, jak być powinno?
Wnioski
Zależne od nas
Niezależne od nas
Poznajmy się lepiej z EFS
321
Materiał pomocniczy nr 3
Arkusz do pracy metodą SWOT
Temat (problem)
Mocne strony
Słabe strony
Szanse
Zagrożenia
3
Materiał pomocniczy nr 4
Lista szkolnych sprzymierzeńców
Lp.
Kto?
Kiedy?
Jak?
4
Materiał pomocniczy nr 5
Schemat wykorzystania środków unijnych przez uczestników spotkania
Lp.
Kto korzystał?
5
322 Poznajmy się lepiej z EFS
W jakiej formie
korzystał?
Kiedy?
Rodzaj funduszu
Materiał pomocniczy nr 6
Elementy mojego przedsiębiorczego potencjału
Wiara w siebie i własne siły
6
Potrzeba osiągnięć i samorealizacji
Posiadanie wizji swego życia – dokąd zmierzam
i co chcę osiągnąć
Upór i wytrwałość w dążeniu do celu
Odwaga i niezależność w myśleniu i działaniu
Ciekawość świata, skłonność do poznawania
nowych rzeczy
Pomysłowość, kreatywność i wykazywanie inicjatywy
Umiejętność wpływania na innych, wciągania
do współpracy lub odgrywania roli lidera, przywódcy
Umiejętność wyszukania i korzystania ze wsparcia
oferowanego przez osoby i/lub instytucje
(np. specjaliści, eksperci)
Poznajmy się lepiej z EFS 323
Materiał pomocniczy nr 7
Ankieta ewaluacyjna
7
Ankieta została przygotowana, abym mogła doskonalić pracę. Przy każdym punkcie proszę
postawić X, zaznaczając jedną wybraną odpowiedź. Ankieta jest anonimowa.
1.




Przeprowadzony warsztat był:
nudny
średnio interesujący
interesujący
bardzo interesujący
2.



Praca na zajęciach była rozłożona:
równomiernie między prowadzącym a uczestnikiem
więcej pracował prowadzący
więcej pracował uczestnik
3.




Czy odpowiadało Państwu tempo pracy?
raczej tak
tak
raczej nie
nie
4.
Jak oceniacie Państwo zastosowane przez prowadzącego metody w skali
od 1- 6, gdzie 6 jest oceną najwyższą?
1 2 3 4 5 6
5.
Jak oceniacie Państwo pracę grupy w skali 1- 6, gdzie 6 jest oceną najwyższą?
1 2 3 4 5 6
6.
Jak oceniacie Państwo przygotowanie merytoryczne prowadzącego w skali 1- 6,
gdzie 6 jest oceną najwyższą?
1 2 3 4 5 6
7.
Jak oceniacie Państwo możliwość wykorzystania w swojej pracy uzyskanych
informacji i nabytych umiejętności w skali 1- 6, gdzie 6 jest oceną najwyższą?
1 2 3 4 5 6
8.


Czy odpowiadała Państwu atmosfera na zajęciach?
Tak, ponieważ ……………………………………………………………………………
Nie, ponieważ ……………………………………………………………………………
9.
Czy coś zmienilibyście Państwo w zaproponowanym warsztacie?
Jeśli tak, proszę wymienić.
……………………………………………………………………………………………
Dziękuję za wypełnienie ankiety!
324 Poznajmy się lepiej z EFS
Scenariusz warsztatu umożliwia doskonalenie umiejętności posługiwania się komputerem
i internetem podczas pozyskiwania wiedzy o EFS oraz zasadach przygotowania wniosków
o dofinansowanie projektu. Dla osiągnięcia sukcesu warto dobrać grupę o podobnych
kompetencjach w zakresie obsługi komputera. Warsztat należy zrealizować w pracowni
komputerowej z dostępem do internetu lub w sali z możliwością podłączenia do sieci.
5.6
Scenariusz nr 6
Stanisława Gurbowicz
EFS inwestycją w nauczycieli i uczniów
Cel
 upowszechnianie wiedzy o EFS
 pozyskanie przez uczestników umiejętności stosowania narzędzi internetowych przydatnych
w tworzeniu projektu
 ukazanie możliwości, jakie daje EFS w zakresie doskonalenia zawodowego nauczycieli
i wzbogacenia oferty edukacyjnej szkół
Adresaci
 nauczyciele i dyrektorzy szkół lub placówek wszystkich etapów kształcenia
 doradcy metodyczni, konsultanci, koordynatorzy szkolnych zespołów zajmujących się
np. organizacją pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla uczniów, wewnątrzszkolnym
doskonaleniem nauczycieli (WDN)
 przewodniczący i członkowie zespołów zadaniowych (przedmiotowych, wychowawczych)
4x
Czas
 4 godziny lekcyjne
Przydatne strony internetowe
 www.ec.europa.eu
Poznajmy się lepiej z EFS 325
 www.efs.gov.pl
 www.funduszeeuropejskie.gov.pl
 www.projekty.efs.gov.pl
Materiały pomocnicze
 materiał pomocniczy nr 1 – wprowadzenie do zajęć
 materiał pomocniczy nr 2 – podstawowe informacje o EFS
 materiał pomocniczy nr 3 – karta zadania nr 1
 materiał pomocniczy nr 4 – przydatne informacje
 materiał pomocniczy nr 5 – karta zadania nr 2
 materiał pomocniczy nr 6 – karta zadania nr 3
Przebieg zajęć
Moduł nr 1: wprowadzenie
1. Zapoznanie z celem warsztatu (materiał pomocniczy nr 1)
 prowadzący może materiał wyświetlić na ekranie lub na jego podstawie przygotować
prezentację multimedialną.
2. Zawarcie kontraktu, spisanie i umieszczenie go w widocznym miejscu.
3. Przekazanie podstawowych informacji o EFS
 prowadzący przygotowuje krótką prezentację o EFS, korzystając z dostępnych źródeł, lub może
posłużyć się materiałem pomocniczym nr 2
 prezentację warto uzupełnić o aktualne informacje dotyczące programu finansowanego z EFS
(w nowej perspektywie 2014-2020 będzie to „Wiedza, Edukacja, Rozwój”).
Moduł nr 2: moje doświadczenia z EFS
1. Prowadzący dzieli uczestników na 4-5 osobowe grupy i rozdaje kartę zadania nr 1 (materiał
pomocniczy nr 3).
2. Prezentacja wyników pracy i ich omówienie – elementy dyskusji, wymiana doświadczeń.
Moduł nr 3: moja szkoła i ja
1. Prowadzący omawia sposoby wyszukiwania informacji o projektach współfinansowanych z EFS
(materiał pomocniczy nr 4 lub samodzielnie przygotowane zaktualizowane informacje).
2. Ćwiczenia praktyczne z wykorzystaniem stanowiska komputerowego z dostępem do internetu
 uczestnicy wyszukują projekty dla danego regionu, stosując różne kryteria, np. przydatne dla
danego etapu kształcenia lub grupy przedmiotów (w zależności od zainteresowań uczestników).
326 Poznajmy się lepiej z EFS
Moduł nr 4: praktyka czyni mistrza
1. Prowadzący dzieli uczestników na grupy zgodnie z typem szkół (etapem kształcenia)
lub przedmiotem, którego uczą.
2. Rozdaje karty zadania nr 2 (materiał pomocniczy nr 5).
3. Grupy prezentują i omawiają wyniki pracy.
4. Następnie rozdaje kartę pracy nr 3 (materiał pomocniczy nr 6).
5. Grupy wyszukują odpowiedni projekt, korzystając z komputera z dostępem do internetu.
6. Prezentują wybrany projekt i wyjaśniają zasadność udziału (potrzeby szkoły, nauczycieli,
uczniów).
7. Podsumowanie warsztatu – refleksja nad zdobytą wiedzą i umiejętnościami oraz możliwością
ich zastosowania w szkole i dla własnego doskonalenia zawodowego.
Materiał pomocniczy nr 1
Wprowadzenie do zajęć
1
Celem warsztatu jest:
 upowszechnianie wiedzy o EFS
 pozyskanie przez uczestników umiejętności stosowania narzędzi internetowych przydatnych
w tworzeniu projektu
 ukazanie możliwości, jakie daje EFS w zakresie doskonalenia zawodowego nauczycieli
i wzbogacenia oferty edukacyjnej szkół
Czego się nauczymy:
 poznamy EFS
 wykorzystamy strony internetowe, mapy projektów jako źródła informacji
 wyszukamy projekty najbardziej odpowiadające potrzebom naszym i naszych uczniów
 zastosujemy zdobytą wiedzę w praktyce
Warsztaty będą przeprowadzone w 4 modułach:
1. Wprowadzenie – zapoznanie z celem zajęć, podpisanie kontraktu i przekazanie podstawowych
informacji o EFS
2. Moje doświadczenia z EFS – odwołanie się do doświadczeń uczestników
3. Moja szkoła i ja – poszukiwanie informacji o EFS
4. Praktyka czyni mistrza – wypracowanie praktycznych rozwiązań oraz podsumowanie warsztatów
Poznajmy się lepiej z EFS 327
Materiał pomocniczy nr 2
Wprowadzenie do EFS
2
Europejski Fundusz Społeczny (European Social Fund) został powołany na podstawie art. 123 Traktatu
ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą z 1957 r. Program działa od 1960 r., a jego głównym celem jest walka z bezrobociem w krajach członkowskich. Fundusz wspiera działania podejmowane w ramach realizacji Europejskiej Strategii Zatrudnienia oraz ogłaszanych corocznie Wytycznych
w Sprawie Zatrudnienia.
Pomoc z Europejskiego Funduszu Społecznego jest realizowana poprzez:
 organizowanie szkoleń rozwijających umiejętności zawodowe
 dostosowywanie systemów kształcenia do potrzeb na rynku pracy
 kształcenie kadr
 wspieranie pośrednictwa pracy oraz organizacji zajmujących się doradztwem i informacją
zawodową
 wspieranie programów mających na celu tworzenie nowych miejsc pracy w tym zatrudnienia
w małych i średnich przedsiębiorstwach
 przeciwdziałanie dyskryminacji na rynku pracy, w tym wyrównywanie szans zawodowych kobiet
i mężczyzn
 wspieranie ludzi zagrożonych wykluczeniem społecznym (np. bezdomnych i uzależnionych).
Materiał pomocniczy nr 3
Karta zadania nr 1
3
1. Porozmawiajcie w grupie na temat Waszych doświadczeń z EFS.
2. W tabeli wypiszcie nazwy projektów, w których braliście udział
(Wy lub Wasza szkoła/placówka).
3. Podzielcie projekty na te, które służyły Wam jako nauczycielom w doskonaleniu
warsztatu pracy, oraz te, które adresowane były do uczniów i wzbogacały ofertę
edukacyjną szkoły/placówki.
4. Wybierzcie jeden projekt, który Waszym zdaniem był najciekawszy.
Projekty EFS
Służące doskonaleniu warsztatu pracy,
podnoszące wiedzę i umiejętności
nauczycieli
328 Poznajmy się lepiej z EFS
Adresowane do uczniów, wzbogacające
ofertę edukacyjną szkoły/placówki
Materiał pomocniczy nr 4
Przed zajęciami prowadzący powinien zaktualizować informacje o stronach
internetowych.
Jak wziąć udział w projekcie?
4
Uczestnicy projektów
Nauczyciele
Współpracują z instytucjami,
organami prowadzącymi
szkoły będącymi
projektodawcami
w przygotowaniu projektu;
są pomysłodawcami,
współautorami projektów
zgłaszanych do konkursów
przez np. organy prowadzące
Uczniowie
Uczestniczą w szkoleniach,
kursach, studiach
podyplomowych
podnoszących kwalifikacje,
doskonalących wiedzę
i umiejętności
Uczestniczą w projektach
organizowanych w szkole, np.
w programach dodatkowych
zajęć, programach
stypendialnych itp.
Gdzie szukać informacji?
 www.efs.gov.pl
 www.projekty.efs.gov.pl
 www.mrr.gov.pl
 www.inwestycjawkadry.pl
 www.funduszeeuropejskie.pl
Poznajmy się lepiej z EFS 329
Materiał pomocniczy nr 5
Karta zadania nr 2
5
1. Porozmawiajcie w grupie o potrzebach uczniów i nauczycieli, np. w zakresie
doskonalenia.
2. Wypiszcie je na kartce papieru, uzasadnijcie i podkreślcie te, które Waszym zdaniem
są najpilniejsze.
Potrzeby szkoły
Uczniowie
Potrzeby uczniów
Uzasadnienie
Potrzeby nauczycieli
Uzasadnienie
(potrzeby uczniów dotyczące
wsparcia w zakresie specjalnych
potrzeb edukacyjnych, rozwijania
zdolności, dodatkowych zajęć)
Nauczyciele
(potrzeby nauczycieli w zakresie
doskonalenia zawodowego w
ścisłym powiązaniu z potrzebami
uczniów i szkoły, np. dodatkowe
kwalifikacje, doskonalenie
umiejętności w zakresie wsparcia
ucznia zdolnego, analizy wyników
egzaminów zewnętrznych)
Materiał pomocniczy nr 6
Karta zadania nr 3
6
1. Skorzystajcie z wyszukiwarki dotacji lub mapy projektów i wybierzcie projekt/y,
odpowiadający/ce potrzebom nauczycieli, uczniów lub szkoły.
2. Uzasadnijcie swój wybór oraz wskażcie efekty, jakie można uzyskać, przystępując
do projektu.
3. W tabeli wpiszcie zebrane informacje.
Wybrany projekt/projekty
Nazwa projektu
(podać nazwę)
330 Poznajmy się lepiej z EFS
Spełnienie kryteriów
naboru
(można je wypisać)
Uzyskane efekty
(w odniesieniu do własnego
warsztatu, umiejętności, wiedzy;
wskazanie korzyści dla uczniów)
Scenariusz warsztatów dostarcza ogólnej wiedzy na temat EFS, która może stać się inspiracją
do dalszego nabywania umiejętności. Zajęcia wzbogacono o prezentacje (zawierające
najważniejsze hasła i zagadnienia), ćwiczenia i przykłady. Autorka sugeruje, aby zajęcia
poprowadziła osoba, której znana jest tematyka EFS, dzięki temu treści zawarte w prezentacjach
zostaną omówione w sposób wyczerpujący.
5.7
Scenariusz nr 7
Monika Mojsym
EFS – inwestycją w ludzi
Cel
 dostarczenie wiedzy na temat funkcjonowania EFS
Adresaci
 nauczyciele szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych, w szczególności uczący języka polskiego,
wiedzy o społeczeństwie, historii i podstaw przedsiębiorczości
12x
Czas
 12 godzin lekcyjnych (pierwszy dzień – 8 godzin, drugi dzień – 4)
Przydatna literatura i strony internetowe
 „Europejski Fundusz Społeczny. Inwestowanie w kapitał ludzki”, Urząd Oficjalnych Publikacji
Wspólnot Europejskich, Luksemburg 2007
 „Europejski Fundusz Społeczny. 50 lat inwestycji w kapitał ludzki”, Urząd Oficjalnych Publikacji
Wspólnot Europejskich, Luksemburg 2007
 www.efs.gov.pl
 www.ec.europa.eu
Poznajmy się lepiej z EFS
331
Materiały pomocnicze
 materiał pomocniczy nr 1 – ankieta ex ante
 materiał pomocniczy nr 2 – krótka historia EFS
 materiał pomocniczy nr 3 – sposób funkcjonowania EFS (ćwiczenie)
 materiał pomocniczy nr 4 – ćwiczenie „case study”
 materiał pomocniczy nr 5 – ankieta ex post
 materiały typu: tablica flipchart, plansze kartonowe, flamastry
Przebieg zajęć
Moduł nr 1: wprowadzenie do ogólnej tematyki związanej z EFS
1. Zawarcie kontraktu
 prowadzący proponuje uczestnikom spisanie zasad dotyczących uczestnictwa w zajęciach
 postanowienia zostaną spisane na specjalnej planszy, podpisane przez uczestników oraz
powieszone w widocznym miejscu.
2. Wprowadzenie do tematu i sprawdzenie wiedzy o EFS
 uczestnicy wypełniają ankietę ex ante (materiał pomocniczy nr 1).
3. Znaczenie i zakres wsparcia ze środków EFS (ćwiczenie „burza mózgów”)
 uczestnicy zapisują swoje pomysły na flipcharcie
 prowadzący weryfikuje i wskazuje propozycje, które są zgodne z EFS.
4. Prezentacja – historia powstania EFS
 przed zajęciami prowadzący przygotowuje krótki wykład lub prezentację multimedialną o EFS,
korzystając z dostępnych źródeł lub może posłużyć się materiałem pomocniczym nr 2.
5. Dyskusja na temat znaczenia EFS dla rozwoju kapitału ludzkiego w Polsce
 uczestnicy wspólnie opracowują wnioski i zapisują je na specjalnej planszy.
6. Sposób funkcjonowania EFS (materiał pomocniczy nr 3)
 uczestnicy otrzymują zestawy kartek, na których wypisane są problemy trapiące mieszkańców
Unii, sposoby ich rozwiązywania i skutki działania
 zadanie polega na ułożeniu poprawnych zestawów informacji, np. emigranci nieznający języka –
szkolenia językowe – zwiększenie szans na znalezienie pracy oraz integrację społeczną.
332 Poznajmy się lepiej z EFS
7. Omówienie głównych założeń funkcjonowania EFS w latach 2014-2020
 prowadzący, korzystając z dostępnych źródeł, przed zajęciami przygotowuje krótki wykład
o celach EFS (może być w formie prezentacji multimedialnej).
8. Ćwiczenie „EFS to dla mnie…”
 zadaniem uczestników jest napisanie 10 zdań na temat EFS zaczynających się od stwierdzenia:
Europejski Fundusz Społeczny to dla mnie…
9. Omówienie pracy i sformułowanie wniosków dotyczących postrzegania EFS przez
indywidualne osoby.
Moduł nr 2: EFS blisko nas
1. Prowadzący przypomina najważniejsze zagadnienia omawiane na poprzednich zajęciach
oraz wyjaśnia założenia nowego programu „Wiedza, Edukacja, Rozwój” (wykład lub prezentacja
samodzielnie przygotowana przed warsztatami).
2. Ćwiczenie „case study”
 uczestnicy dostają kartki z opisami sytuacji problemowych, do których muszą dopasować
rozwiązania, odpowiadające założeniom poszczególnych priorytetów programu
„Wiedza, Edukacja, Rozwój” (materiał pomocniczy nr 4).
3. Zebranie oraz podsumowanie zdobytych doświadczeń.
4. Wypełnienie przez uczestników ankiet ex post (materiał pomocniczy nr 5).
Materiał pomocniczy nr 1
Ankieta ex ante sprawdzająca poziom wiedzy na temat EFS
1.
Jaki jest zakres działalności EFS?
……………………………………………………………………………………………
2.
Które wydarzenia związane z historią Europy mają związek z powstaniem EFS?
……………………………………………………………………………………………
3.
Proszę wymienić grupy społeczne, które w szczególnym stopniu są objęte wsparciem
w ramach EFS.
……………………………………………………………………………………………
4.
Proszę wymienić przykłady działań realizowanych w ramach EFS.
……………………………………………………………………………………………
1
Poznajmy się lepiej z EFS 333
Materiał pomocniczy nr 2
Historia powstania EFS
2
(Uwaga: prezentację warto uzupełnić o informacje dotyczące nowej perspektywy finansowej
2014-2020)
1. Po II wojnie światowej
W roku 1951, sześć lat po zakończeniu wojny, sześć państw (Francja, Niemcy Zachodnie, Włochy, Belgia, Niderlandy i Luksemburg) podpisały Traktat paryski ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla
i Stali (EWWiS), dzięki czemu zapewniono wspólne zarządzanie zasobami węgla i stali – kluczowymi
surowcami dla wojska. Nadrzędnym celem było zapobieganie ponownemu wybuchowi wojny na naszym kontynencie.
2. Prekursor EFS
Jednym ze skutków podpisania Traktatu o EWWiS było powstanie funduszu, który miał pomagać robotnikom pracującym w sektorach przemysłowych węgla i stali w zdobyciu umiejętności pozwalających im nadążyć za modernizacją w przemyśle i przekwalifikować się do pracy w innych działach
produkcji lub, jeśli się to nie powiodło, pozwolić im poszukiwać pracy w innych gałęziach przemysłu
lub w innych regionach. Ten fundusz, zwany Funduszem na rzecz Przekwalifikowania i Przesiedlania
Robotników EWWiS, był prekursorem Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS).
3. Traktat rzymski
W 1957 r. Traktat rzymski ustanowił Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG), a wraz z nią EFS. Fundusz stanowił od samego początku nieodłączną część wizji Europy, a został stworzony, by rozwijać
możliwości zawodowe we Wspólnocie przez promocję zatrudnienia oraz zwiększanie mobilności geograficznej i zawodowej pracowników.
4. EFS dla Włoch
W latach 50. i 60. poziom zatrudnienia w Europejskiej Wspólnocie Gospodarczej był tak wysoki, że
bezrobocie uznawano za zjawisko wyjątkowe. W 1957 r. zatrudnionych było 70 milionów osób, a jedynie 2,6 miliona bezrobotnych, co oznacza, że stopa bezrobocia wynosiła zaledwie nieco ponad 3,5%.
Głównym wyjątkiem były Włochy, gdzie mieszkało prawie dwie trzecie bezrobotnych EWG, czyli prawie 1,7 miliona osób bez pracy. W latach 1955–1971 aż 9 milionów pracowników opuściło południe
Włoch. Włosi stali się głównymi beneficjentami Europejskiego Funduszu Społecznego, przyznającego
na wczesnym etapie swojego działania dotacje na przekwalifikowanie i przesiedlanie pracowników.
5. Pierwsza reforma EFS
W 1969 r. przedstawiciele rządów państw EWG spotkali się na konferencji w Hadze, by rozmawiać
o zreformowaniu funduszu w celu ujednolicenia krajowych polityk społecznych. Pierwsza reforma
Europejskiego Funduszu Społecznego miała miejsce w 1971 r. i zmierzała do nakierowania wsparcia
z funduszu na szczególne grupy i kategorie osób. Ponadto do wspólnego kapitału dodano pieniędzy,
a budżet nowego funduszu w 1972 i 1973 r. był wyższy niż suma środków w minionych 12 latach.
334 Poznajmy się lepiej z EFS
2
6. Dla rolnictwa i przemysłu odzieżowego
W latach 70. EFS zaczął zajmować się szerszą grupą pracowników. W wyniku zmian zachodzących
w rolnictwie rolnicy i robotnicy rolni, którzy odchodzili ze swego sektora, potrzebowali pomocy.
W 1972 r. zostali oni dopuszczeni do projektów funduszu. Podobne zjawiska miały miejsce w sektorze
tekstylnym, wczesne pojawienie się wzorów handlu globalnego zmieniło ten sektor; przestał być on
pracochłonny, a zaczął być kapitałochłonny. Pracownicy sektora tekstylnego musieli zdobywać nowe
umiejętności, niezależnie od tego, czy chcieli pozostać w tej branży, czy przejść do innej zawodu.
W rezultacie w 1975 r. EFS otworzył drzwi dla przemysłu odzieżowego.
7. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego
W 1975 r. narodził się Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (EFRR). Miał za zadanie wspierać regiony przechodzące trudności rozwojowe, które wynikały z restrukturyzacji lub ze zmian w przemyśle.
Zgodnie z założeniami oba fundusze miały ze sobą współpracować. EFS miał skupiać się na pomocy
ludziom z całej Europy w uzyskaniu nowych umiejętności, a EFRR miał zajmować się rozwojem infrastruktury regionów, które pozostawały w tyle. Oba fundusze określono wspólną nazwą „funduszy
strukturalnych”.
8. EFS dla młodych
W roku 1977 Komisja zauważyła, że bezrobocie wśród młodzieży zwiększyło się ponad dwukrotnie
w ciągu czterech lat. We Wspólnocie Europejskiej było więcej niż 2 miliony bezrobotnych w wieku poniżej 25 lat. Posiadanie odpowiednich kwalifikacji zawodowych lub dyplomu uniwersyteckiego stawało się coraz ważniejsze w poszukiwaniu pracy. Młodzi ludzie bez takich kwalifikacji lub z kwalifikacjami
niespełniającymi wymagań rynku pracy mieli duże trudności w znalezieniu pracy. Tak więc młodzi
bezrobotni stali się priorytetową grupą dla EFS.
9. Inne osoby w szczególnej sytuacji na rynku pracy
Mniej więcej w tym samym czasie EFS zaczął zwracać coraz większą uwagę na rolę kobiet na rynku
pracy. W reakcji na wzrastającą rolę kobiet w miejscu pracy EFS zaczął udzielać większego wsparcia
kobietom, które utraciły pracę, chciały wejść na rynek pracy po raz pierwszy lub wracały do pracy po
przerwie w zatrudnieniu. Fundusz zaczął także zajmować się innymi, szczególnymi grupami społecznymi, takimi jak osoby niepełnosprawne i pracownicy w starszym wieku (powyżej 50. roku życia).
10. Rozwój Wspólnoty Europejskiej
W 1981 r. Grecja została członkiem Wspólnoty Europejskiej, a w 1986 r. w jej ślady poszły również
Hiszpania i Portugalia. Rok później, w 1987 r., dążenia do utworzenia jednolitego rynku europejskiego nabrały tempa, gdyż wszedł w życie Jednolity Akt Europejski. Dwanaście państw członkowskich
Wspólnoty zmierzało do bardziej ujednoliconej polityki finansowej i połączenia rynków.
Poznajmy się lepiej z EFS 335
11. EFS w latach 80.
2
Priorytety EFS skupiały się wokół szkoleń zawodowych (spośród których połowa polegała na zdobywaniu doświadczenia w miejscu pracy) i kursów, które służyły do szkolenia osób w dziedzinie wykorzystywania nowych technologii.
W 1983 r. postanowiono, że finansowanie z EFS powinno zostać skierowane do najbardziej potrzebujących regionów. Doprowadziło to do zwiększenia liczby wniosków o fundusze, a w 1988 r. EFS został
zreformowany tak, by lepiej mógł wspomagać regiony pozostające najbardziej w tyle (co zmniejszało
nierówności pomiędzy bogatymi i biednymi) i by był w stanie poradzić sobie ze wzmożoną liczbą
wniosków.
12. Zmieniona Europa – lata 90.
 upadek Muru Berlińskiego w 1989 r.
 podpisanie Traktatu z Maastricht i Traktatu z Amsterdamu w 1992 r.
 poszerzenie Wspólnoty Europejskiej do 15 państw członkowskich (dołączyły Austria, Finlandia
i Szwecja).
13. Nowe programy dla Wspólnoty
 EUROFORM – testujący nowe sposoby kształcenia zawodowego i promocji zatrudnienia
 HORIZON – zapewniający szkolenia dla osób niepełnosprawnych
 NOW (New Opportunities for Women – „Nowe szanse dla kobiet”) – oferujący nowe szanse
zatrudnienia dla kobiet
 YOUTHSTART – pomagający młodym ludziom bez kwalifikacji zdobyć pierwszą pracę
 INTEGRA – wspierający takie grupy, jak samotni rodzice, bezdomni, uchodźcy, więźniowie
i byli więźniowie, w znalezieniu stałej pracy i zwalczający dyskryminację w edukacji lub pracy
ze względu na rasę lub inne czynniki
 ADAPT – wspomagający ludzi w dostosowaniu się do zmian w biznesie i przemyśle poprzez
szkolenia w dziedzinie technologii informatycznych.
14. EFS po 2007 r. – główne priorytety
 idea Flexicurity (elastyczność rynku pracy i bezpieczeństwo socjalne) to próba pogodzenia tych
dwóch fundamentalnych celów. Flexicurity promuje połączenie elastyczności rynków pracy
i wysokiej stopy zatrudnienia, jak również bezpieczeństwa zarobków
 modernizacja instytucji rynku pracy
 wspieranie równouprawnienia kobiet i mężczyzn, solidarność pokoleń, a jednocześnie
zwalczanie wykluczenia społecznego i dyskryminacji poprzez zapewnianie dostępu do rynku
pracy i aktywizację zawodową pracowników w niekorzystnej sytuacji
 promowanie partnerstwa pomiędzy pracodawcami, związkami zawodowymi, organizacjami
pozarządowymi i administracją publiczną, by ułatwić prowadzenie reform w dziedzinie
zatrudnienia i integracji.
Źródło: „Europejski Fundusz Społeczny. 50 lat inwestycji w kapitał ludzki”,
Urząd Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, Luksemburg 2007
336 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 3
Sposób funkcjonowania EFS
3
Emigranci
Szkolenia językowe
Zwiększenie szans
na znalezienie pracy
i integrację społeczną
Duże bezrobocie wśród
osób młodych
Staże finansowane
ze środków EFS
Znalezienie zatrudnienia
przez osoby, które zdobyły
doświadczenie zawodowe
Duże bezrobocie
wśród Romów
Tworzenie miejsc pracy
dla przedstawicieli grup
dyskryminowanych
Zwiększenie szans
na znalezienie pracy
i integrację społeczną
Brak pracy dla osób
z wadami słuchu
Utworzenie miejsc pracy
dla osób niepełnosprawnych
Możliwość zatrudnienia,
integracja społeczna,
przełamywanie stereotypów
Niski poziom wykształcenia
osób dorosłych
Umożliwienie dostępu
do szkolnictwa średniego
Większe szanse na podjęcie
pracy i kontynuowanie nauki
na kolejnych etapach
Trudności w podejmowaniu
pracy przez absolwentów
Programy mające na celu
wspieranie zatrudnienia
absolwentów
Wzrost zatrudnienia wśród
absolwentów
Brak szans na powrót do pracy
przez młode matki
Elastyczne formy zatrudnienia
Umożliwienie godzenia
obowiązków rodzinnych
z pracą zawodową
Wsparcie osób w trudnej
sytuacji na rynku pracy
Szkolenia i dotacje
na rozwój własnej
działalności gospodarczej
Podjęcie pracy przez osoby
w trudnej sytuacji
Materiał pomocniczy nr 4
Sytuacja nr 1
4
Ponad 20% mieszkańców miasta X stanowią osoby bezrobotne. Większość z nich posiada
niski poziom wykształcenia, nie pracują od kilku lat. Brak zatrudnienia przekłada się na ich
sytuację ekonomiczną, muszą korzystać ze wsparcia ośrodka opieki społecznej. Większość
z nich jest przekonana, że już nigdy nie znajdzie pracy, brak im wiary w siebie.
Sytuacja nr 2
Grupa kobiet po 50. roku życia została zwolniona z firmy, w której przepracowały ponad 20
lat. Nie osiągnęły jeszcze wieku emerytalnego, więc muszą szukać innej pracy. Problemem
dla pracodawców jest ich wiek oraz posiadanie kwalifikacji tylko z jednej dziedziny. Bezrobotne kobiety nie wiedzą, co dalej robić. Nie wierzą, że znajdą pracę, czują się niepewnie na
rynku pracy i są przekonane, że niewiele już mogą osiągnąć.
Poznajmy się lepiej z EFS 337
Sytuacja nr 3
Pan X prowadzi mały zakład naprawy odbiorników telewizyjnych oraz aparatów telefonicznych. Niestety z roku na rok ubywa mu klientów, dlatego martwi się o swoją przyszłość.
Zwolnił już jednego pracownika i obawia się, że będzie musiał zrezygnować z pozostałych.
Jego pracownicy są dobrymi specjalistami, ale brakuje im kwalifikacji dotyczących napraw
nowoczesnych urządzeń.
4
Sytuacja nr 4
Pani X jest matką dwójki dzieci w wieku przedszkolnym, ale mieszka w niewielkiej wsi, gdzie
nie ma przedszkola. Całodobowa opieka nad dwójką dzieci jest dla niej dosyć męcząca. Nawet zwykłe wyjście do sklepu stanowi ogromną wyprawę. Nieśmiało wspomina, że gdyby
jej dzieci poszły do przedszkola, to mogłaby wrócić do pracy.
Sytuacja nr 5
Szkoła zawodowa w X od lat kształciła ślusarzy i tokarzy. Niestety w ostatnich latach te zawody przestały być popularne wśród młodzieży i znacząco spadła liczba uczniów. Dyrektor
szkoły zastanawia się, jak zmienić tę niekorzystną sytuację. Rozwiązaniem byłoby utworzenie klas o profilu informatycznym, jednak ani szkoła, ani miasto nie ma pieniędzy na zakup
nowych komputerów. Potrzebne jest też przeszkolenie nauczycieli i opracowanie nowych
programów nauczania.
Materiał pomocniczy nr 5
Ankieta ex post sprawdzająca poziom wiedzy na temat EFS
5
1.
Jaki jest zakres działalności EFS?
……………………………………………………………………………………………
2.
Które wydarzenia związane z historią Europy mają związek z powstaniem EFS?
……………………………………………………………………………………………
3.
Proszę wymienić grupy społeczne, które w szczególnym stopniu są objęte wsparciem
w ramach EFS.
……………………………………………………………………………………………
4.
Proszę wymienić przykłady działań realizowanych w ramach EFS.
……………………………………………………………………………………………
338 Poznajmy się lepiej z EFS
Scenariusz warsztatu skupia się na diagnozie problemów, które są podstawą konstrukcji
projektów współfinansowanych z UE. Harmonogram prowadzenia zajęć może być ustalany
indywidualnie przez prowadzącego – można podzielić materiał na poszczególne moduły
w różnych terminach lub zrealizować wszystko w trakcie jednego dnia szkoleniowego.
Autorka sugeruje, aby prowadzący zorganizował wizytę studyjną w instytucji, która realizowała
projekt współfinansowany z EFS.
5.8
Scenariusz nr 8
Natalia Krzyżan
EFS – znam, rozumiem, korzystam
Cel
 upowszechnienie wiedzy o EFS
 uświadomienie możliwości, jakie EFS daje społeczności i jednostkom
 zachęcenie odbiorców do aktywnego zaangażowania w proces integracji grup zagrożonych
wykluczeniem społecznym w lokalnym środowisku
Adresaci
 nauczyciele przedmiotów społecznych i wychowawcy klas (WOS, Edukacja Obywatelska,
lekcja wychowawcza)
Czas
 dwa dwugodzinne spotkania
 wizyta studyjna
 spotkanie podsumowujące (30 min)
Materiały pomocnicze
 materiał pomocniczy nr 1 – linki do materiałów filmowych
 materiał pomocniczy nr 2 – karta pracy do diagnozowania problemów społecznych
 materiał pomocniczy nr 3 – karta do pracy metodą projektową
Poznajmy się lepiej z EFS 339
 materiały typu: samoprzylepne karteczki, tablica flipchart, opisy projektów realizowanych
w danym regionie
Przebieg zajęć
Moduł nr 1: świat społeczny, czyli problemy i wyzwania, z jakimi zmagamy się na co dzień
1. Zawarcie kontraktu (10 min)
 prowadzący przedstawia tematykę i harmonogram spotkań w ramach warsztatów oraz omawia
korzyści z uczestnictwa w zajęciach
 uczestnicy podpisują przygotowany wcześniej kontrakt, który może zawierać zobowiązanie
do: aktywnego uczestnictwa, pracy w grupie, samodzielnego przygotowania części zagadnień,
uczestniczenia w wizycie studyjnej, otwartości na różne punkty widzenia, gotowości dzielenia się
swoimi przemyśleniami, nieoceniania nikogo, pracy według założenia „nie ma głupich pytań, nie
ma głupich pomysłów” itp.
2. Wprowadzenie do tematu
 prowadzący dzieli uczestników na grupy (maks. 6-osobowe), prosi o zgłoszenie się dwóch
sekretarzy i wyłonienie lidera każdej grupy, który zobowiąże się do jej aktywizowania (w trakcie
warsztatów wszystkie przemyślenia i uwagi zapisywane będą na flipchartach oraz kartach pracy)
 następnie rozdaje samoprzylepne karteczki, a grupy oglądają krótkie materiały filmowe (materiał
pomocniczy nr 1), pokazujące różne sytuacje społeczne lub obszar działania/wsparcia z EFS (15 min)
 po pokazie grupy diagnozują problemy lub zjawiska społeczne, o których opowiadają filmy
i zapisują je na karteczkach, liderzy odczytują wyniki prac (20 min)
 prowadzący rozpoczyna dyskusję o przedstawionych przez grupy problemach i na flipchartach
zapisuje ujednolicone definicje głównych obszarów/problemów
 każda grupa podchodzi i przykleja swoją karteczkę na flipchart, na którym zapisano definicje
najbardziej zbliżoną do jej zapisku.
3. Odwołanie się do doświadczeń uczestników
 każda grupa otrzymuje przydzielony losowo problem społeczny odpowiadający definicji
zapisanej na flipcharcie
 uczestnicy dyskutują w grupach i starają się znaleźć odpowiedzi na pytania zawarte w karcie
pracy (materiał pomocniczy nr 2), przemyślenia i uwagi zapisywane są zarówno na flipchartach,
jak i na kartach pracy (15 min)
 następnie dwóch przedstawicieli danej grupy udaje się do innego zespołu (zgodnie z ruchem
wskazówek zegara), który krótko przedstawia im swoją pracę
 zadaniem reprezentantów jest zgłoszenie uwag, wątpliwości i ewentualnych pytań, które mają
pomóc w ostatecznym dopracowaniu kart pracy
340 Poznajmy się lepiej z EFS
 kolejni uczestnicy, udają się do innej grupy i proces się powtarza (25 min)
 każda grupa przedstawia wyniki swoich prac na forum, prezentując opisane flipcharty,
a prowadzący zadaje pytania, moderując dyskusję i odwołując się do doświadczeń życiowych
uczestników (25 min)
 prowadzący zapisuje na jednym flipcharcie podsumowanie, które będzie stanowiło punkt wyjścia
do dalszej pracy (10 min).
Moduł nr 2: siła całości z siły jednostek, czyli jak EFS wzmacnia nasze społeczeństwo
1. Prowadzący prosi grupy o odczytanie zapisanych krat pracy oraz przypomina wnioski zapisane
na flipcharcie (15 min).
2. Następnie przeprowadza samodzielnie przygotowany przed zajęciami wykład dotyczący EFS,
uzupełniony o informacje dotyczące programu „Wiedza, Edukacja, Rozwój”, skupiając się
na zagadnieniach będących odpowiedzią na zdiagnozowane problemy społeczne (10 min).
3. Każda grupa otrzymuje przygotowany wcześniej przez prowadzącego opis priorytetu programu
„Wiedza, Edukacja, Rozwój” wraz z odpowiadającą mu kartą pracy (materiał pomocniczy nr 3).
4. Zespoły odwołując się do doświadczeń osobistych, znanych im problemów, z którymi boryka się
dana społeczność lokalna, rodzina lub szkoła próbują zdefiniować cele oraz działania, jakie należy
podjąć.
5. Prowadzący powinien nadzorować ich pracę, badać czy uczestnicy nie mylą pojęcia problemu/
celu/działania i czy rozumieją związek logiczny, jaki między nimi istnieje.
6. Wszystkie pomysły grupa zapisuje zarówno na flipcharcie (w graficznym ujęciu cyklu),
jak i na kartach pracy (30 min).
7. Po przewidzianym czasie grupy kolejno przedstawiają rezultaty swojej pracy (20 min).
8. Prowadzący może przygotować przykłady projektów realizowanych lokalnie. Jeśli praca
przebiegła zgodnie z założeniami, uczestnicy powinni zauważyć podobieństwo między ich
projektami a przedsięwzięciami realizowanymi w rzeczywistości (5 min).
9. Podsumowanie pracy metodą SWOT – każda z grup ma przedstawić słabe i moce strony EFS
albo szanse i zagrożenia dla EFS (10 min).
10. Uczestnicy przedstawiają wypracowane wnioski, prowadzący zapisuje je na flipcharcie/tablicy
podzielonej na 4 części (10 min).
11. Podsumowanie i ewentualna dyskusja nad rolą EFS (10 min).
Moduł nr 3: wizyta studyjna
1. W celu ukazania praktycznej strony projektów współfinansowanych z EFS prowadzący może
zorganizować wizytę w instytucji realizującej tego typu przedsięwzięcia, wyszukując do niej
kontakt za pomocą instytucji pośredniczącej, stron internetowych (np. www.mapaprojektow.gov.pl)
lub lokalnego punktu funduszy europejskich.
Poznajmy się lepiej z EFS
341
2. Jeśli zorganizowanie wizyty nie będzie możliwe, można przygotować prezentację multimedialną
– zadanie dla prowadzącego lub poszczególnych grup.
3. Można także wykonać oba działania – wizytę i prezentację.
Moduł nr 4: spotkanie podsumowujące (30 min)
Zebranie i podsumowanie zdobytych doświadczeń – dyskusja moderowana przez prowadzącego
pytaniami: czego dowiedziałam/łem się o EFS, jak mogę wykorzystać zdobytą wiedzę, w jakiego typu
projektach mogę uczestniczyć, jak mogę pomóc innym, jak wskazać źródła wiedzy/pomocy, gdzie
mogę znaleźć informacje.
Materiał pomocniczy nr 1
Filmy przedstawiające wybrane obszary wsparcia z EFS
1
Prowadzący może z zestawu wybrać dowolne filmy lub znaleźć własne.
 Reklama kampanii społecznej „Spraw, by inni czuli się ważni”
http://www.youtube.com/watch?v=-RR16Lg63S0
 Sprawni w pracy
http://www.youtube.com/watch?v=NMOtKHNLbf4&feature=related
 Reklama społeczna Centrum DZWONI
http://www.youtube.com/watch?v=6sSVYE7VQDM&feature=related
 „Zasada równości szans kobiet i mężczyzn”
http://www.youtube.com/watch?v=T3dtd8r7OK0
 Poszukiwana 45+ – „Śmietnik”
http://www.youtube.com/watch?v=tKhM3nwf7tY
 Kobieta spełniona w biznesie – „Kwiaciarnia”
http://www.youtube.com/watch?v=EADSKO416iU&feature=related
 Idea flexicurity
http://www.youtube.com/watch?v=MMoPrlNimxc
 Europejski Fundusz Społeczny – wybrane animacje:
http://www.youtube.com/watch?v=ky8EAGpLPys&feature=related
http://www.youtube.com/watch?v=ruvSk8fAve4&feature=related
342 Poznajmy się lepiej z EFS
Materiał pomocniczy nr 2
Karta pracy – diagnoza problemu z obszaru działania EFS
Nazwa problemu
2
Kogo dotyczy
Miejsca występowania
Częstotliwość występowania
Powody występowania
Sposoby zaradzenia
Sposoby pomocy osobom, których problem dotyczy
Opisz typowy przypadek (sytuacja, kontekst) przedstawionego problemu.
Jeśli nie masz osobistych doświadczeń, możesz przytoczyć przykład z mediów.
Poznajmy się lepiej z EFS 343
Materiał pomocniczy nr 3
Prowadzący przed zajęciami powinien przygotować krótki opis wybranych
priorytetów programu „Wiedza, Edukacja, Rozwój”, realizującego EFS
w kolejnej perspektywie finansowej 2014-2020 (nazwa i adresaci wsparcia).
Karta pracy
Problem, czyli co złego się dzieje
3
Cel, czyli co chcę, żeby się zmieniło
Działania, czyli jak osiągnąć zamierzone cele
344 Poznajmy się lepiej z EFS
6
Zestawienie metod
i technik pracy
A
Analiza SWOT
Metoda polegająca na posegregowaniu posiadanych informacji o danej sprawie na cztery grupy
(kategorie):
 S (Strengths) – mocne strony, czyli atuty, zalety
 W (Weaknesses) – słabe strony, czyli słabości, bariery, wady
 O (Opportunities) – szanse, czyli wszystkie sprzyjające sytuacje, które można wykorzystać
do osiągnięcia celu
 T (Threats) – zagrożenia, czyli czynniki utrudniające uzyskanie pożądanego rezultatu.
Analiza SWOT określa zatem, co może nam pomóc w realizacji (silna strona, możliwość) lub co może
być przeszkodą, którą należy przezwyciężyć czy zminimalizować, aby osiągnąć pożądany rezultat
(słaba strona, zagrożenie).
Mocne strony
Słabe
Szanse
Zagrożenia
Warto także znaleźć wzajemne powiązania między tymi czterema kategoriami i odpowiedzieć
na pytania:
 czy dana mocna strona pozwoli nam wykorzystać daną szansę
 czy dana mocna strona pozwoli nam zniwelować dane zagrożenie
 czy dana słaba strona ogranicza możliwość wykorzystania danej szansy
 czy dana słaba strona potęguje ryzyko związane z danym zagrożeniem.
Wnioski nie mogą być jednak prostym powtórzeniem wymienionych w tabeli informacji. Muszą
wskazywać sposób najpełniejszego wykorzystania mocnych stron i szans w celu zminimalizowania
lub zmodyfikowania słabych stron oraz zagrożeń. Jednocześnie powinny dawać odpowiedź, w jaki
sposób ograniczyć słabe strony i skutki rozpoznanych i nazwanych zagrożeń.
A
Analiza tekstu (praca z materiałem źródłowym)
Metoda służy do przyswajania istotnych zagadnień poprzez samodzielne wyszukiwanie przez
uczniów informacji w podanym materiale. Praca z tekstem obejmuje kilka etapów:
 uświadomienie sensu czytania – nauczyciel określa jasno sprecyzowany cel
 wstępne czytanie tekstu, znajdywanie słów niezrozumiałych – chodzi o zrozumienie tekstu
jako całości
346 Poznajmy się lepiej z EFS
 stawianie pytań dotyczących tekstu – pytania powinny być zrozumiałe i zróżnicowane pod
względem trudności tak, aby każdy uczeń miał szansę znalezienia odpowiedzi przynajmniej
na część z nich
 czytanie właściwe – poszukiwanie w tekście informacji będących odpowiedzią na wcześniej
sformułowane pytania czy polecenia, robienie notatek.
A
Asocjogram
Metoda, za pomocą której można definiować pojęcia, tworząc różne skojarzenia, albo twórczo
rozwiązywać problemy poprzez tworzenie listy pomysłów na ich rozwiązanie. Pracując równocześnie
w dwóch grupach, można szukać rozwiązań na dwa podobne do siebie problemy.
Etapy realizacji:
1. Dzielimy klasę na dwie grupy, dajemy im pisaki, kartki samoprzylepne w dwóch kolorach
(każda inny) oraz plakaty z wypisanym problemem.
2. Zadaniem grup jest wypisanie na kartkach odpowiedzi na zadane pytanie i przyklejenie ich
na swoim plakacie.
3. Po upływie wyznaczonego czasu grupy wymieniają się plakatami i uzupełniają asocjogram
nowymi pomysłami, zapisując je na kartkach swojego koloru.
4. Na zakończenie grupy wspólnie rozmawiają o pomysłach.
B
Burza mózgów (metoda odroczonego wartościowania)
Istotą tej metody jest zminimalizowanie cenzury wewnętrznej (podpowiadającej: nie mam nic
wartościowego do powiedzenia), jak i zewnętrznej, obecnej szczególnie w szkole (oczekiwanie od uczniów
prawidłowych odpowiedzi). Często są to właśnie powody rezygnacji z ujawniania własnych pomysłów.
Burzę mózgów można podzielić na trzy etapy:
1. Wytwarzanie pomysłów (podawanie różnych skojarzeń, rozwiązań, jakie podpowiada nasza
wyobraźnia, mogą być nawet najbardziej szalone lub niedorzeczne) i zapisywanie ich na tablicy.
2. Dyskusja i analiza zgłoszonych pomysłów według ustalonych kryteriów w celu wybrania
najbardziej trafnego.
3. Zastosowanie pomysłu lub rozwiązania w praktyce.
Podstawowe zalety burzy mózgów:
 powstaje dużo wysokiej jakości pomysłów
 korzystając z wzajemnej inspiracji, uczestnicy zajęć tworzą o wiele więcej rozwiązań, niż udałoby
się im wyprodukować, gdyby każdy pracował indywidualnie
 akceptacja wszystkich pomysłów zmniejsza niebezpieczeństwo przeoczenia wartościowego
rozwiązania
Poznajmy się lepiej z EFS 347
 wzmaga się kreatywność grupy, a jednocześnie uczestnicy słuchają się nawzajem i powstrzymują
od krytyki cudzych wypowiedzi
 łatwość zastosowania – nie wymaga wyposażenia technicznego ani specjalnego przygotowania.
Wadą, choć jednocześnie także zaletą, jest uzależnienie powodzenia tej metody od zaangażowania
się całej grupy.
D
Drama
Metoda rozwija kreatywność, wzbogaca doświadczenie (przeżyłem, więc wiem), pomaga
w zapamiętaniu informacji. Prowadzący zajęcia formułuje temat oraz dobiera odpowiednią technikę
(rozmowę, wywiad, muzeum, rzeźbę, pantomimę, improwizację, żywy obraz). Uczestnicy odgrywają
role pełnione przez określone postaci (np. prezydenta miasta, turysty, dyrektora, prokuratora itp.)
i w zależności od techniki wykonują zadania:
 rozmowa: w dwuosobowych zespołach prowadzony jest dialog na podany temat
 wywiad: jeden z uczniów wciela się w postać i odpowiada na pytania innych
 muzeum: klasa przedstawia wystawę na określony temat
 rzeźba: dwoje uczniów (jeden jest rzeźbiarzem, a drugi rzeźbą) przedstawia postać
 pantomima: uczniowie poprzez język ciała prezentują określoną sytuację związaną z tematem
lekcji
 improwizacja: uczniowie rozpoczynają dramę, znając tylko sytuację wyjściową; przebieg i jej
zakończenie jest ich wytworem
 żywy obraz: przy wykorzystaniu własnego ciała przedstawiane są zdarzenia, które zatrzymywane
są w najbardziej dramatycznym momencie.
D
Drzewko decyzyjne
Metoda jest pomocna przy dokonywaniu wyboru
i podejmowaniu decyzji. Graficzna forma pozwala
na dokładne zebranie informacji (odróżnienie
tego, co istotne, od tego, co błahe) oraz
wyszukanie ewentualnych braków. Uczestnicy
analizują problem, zastanawiają się nad skutkami
najróżniejszych rozwiązań, oceniają je pod
względem przyjętych celów i wartości.
348 Poznajmy się lepiej z EFS
Schemat drzewka decyzyjnego
D
Dyskusja (debata, minidyskusja)
Uczy formułowania myśli, wyrażania swojego zdania, argumentacji i szacunku do przekonań innych.
Temat musi być sformułowany w sposób wywołujący zaangażowanie emocjonalne i umożliwiający
ścieranie się przynajmniej dwóch racji. Dyskusja może mieć charakter wolny, wówczas wszyscy
na równych prawach biorą w niej udział, respektując jedynie limity czasowe dla jednorazowej
wypowiedzi lub liczbę przydzielonych głosów, albo może być kierowana (panel dyskusyjny) – kilka
osób przedstawia swój punkt widzenia, następnie w dyskusji mogą wziąć udział obserwatorzy.
Dyskusja jako aktywna metoda nauczania pozwala na nabywanie umiejętności i wiadomości poprzez
działanie, czyli w sposób najbardziej trwały i ciekawy. Jednocześnie umożliwia uczniom osiągnięcie
ważnych kompetencji, wśród których są m.in.:
 łączenie różnych elementów wiedzy przy wygłaszaniu poglądów i prezentacji argumentów
 wykorzystanie doświadczeń (własnych lub innych) zwłaszcza przy uzasadnianiu stanowiska
 myślenie wartościujące – kontekstowe
 poszukiwanie informacji, porządkowanie, korzystanie z różnych źródeł w trakcie
przygotowywania się do dyskusji
 przyjmowanie odpowiedzialności za to, co się mówi
 poszukiwanie nowych rozwiązań
 stawianie czoła przeciwnościom
 komunikowanie się w trakcie dyskusji
 współpraca w grupie.
D
Dyskusja panelowa (dyskusja obserwująca)
Podczas pracy grupa dzieli się na dyskutujących – ekspertów (panel) i uczących się – słuchaczy
(audytorium). Eksperci wprowadzają w temat i dyskutują między sobą, następnie pytania mogą
zadawać słuchający. Mogą też przedstawić własne stanowisko, uzupełnić dyskusję, wyjaśnić,
zaakceptować lub odrzucić stanowisko któregoś z ekspertów (z uzasadnieniem). Dyskusję
podsumowuje prowadzący panel.
D
Działania praktyczne (metoda praktycznego działania, metoda ćwiczeniowa)
Metoda polegająca na łączeniu teorii z praktyką, czyli stosowaniu wiedzy w rozwiązywaniu zadań.
Pomocna zawsze wtedy, gdy nauka nie jest celem samym w sobie, lecz środkiem pomagającym
opanować umiejętności.
Etapy realizacji zajęć:
1. Uświadomienie uczniom celu działania praktycznego i jego znaczenia.
2. Zapoznanie uczniów z zasadami, jakimi powinni kierować się, wykonując zadania,
lub przytoczenie przykładu dobrej praktyki.
Poznajmy się lepiej z EFS 349
3. Samodzielne (lub w małych grupach) wykonywanie pracy według ustalonego wzoru,
na podstawie poznanych zasad.
G
Gadająca ściana
Metoda ma charakter opiniotwórczy, dlatego nauczyciel nie powinien ograniczać uczniów
pytaniami, czy też ukierunkowywać ich na konkretne zagadnienia. Przed rozpoczęciem zajęć do
ściany przyklejany jest arkusz szarego papieru z umieszczonym na górze napisem: „Gadająca ściana”.
Uczniowie są proszeni o wyrażenie na nim swojej opinii na temat pracy, także w formie rysunków.
M
Mapa mentalna (mapa pojęciowa, mapa myśli)
Metoda, w której problem lub zagadnienie prezentowane są za pomocą zapisu graficznego.
Wizualizacja pomaga uporządkować wiadomości i znaleźć zachodzące między nimi związki.
Etapy pracy:
1. Nauczyciel dzieli klasę na grupy i każdej przydziela arkusz papieru, mazaki, kredki, kolorowe
długopisy, ewentualnie kolorowe gazety, nożyczki, klej.
2. Następnie podaje słowo (pojęcie kluczowe), które uczniowie zapisują na środku arkuszy.
3. Każdy z uczniów w grupie przygotowuje własne skojarzenia z podanym pojęciem w postaci haseł,
rysunków lub symboli.
4. Zebrane informacje są porządkowane, a potem umieszczane na arkuszach papieru w taki sposób,
by tworzyły układy wzajemnych związków.
5. Uczniowie zapisują hasła, rysują znaki, symbole lub wycinają z gazet ilustracje, fragmenty tekstu
i przyklejają je w konkretnych miejscach.
6. Liderzy kolejno prezentują mapy, wyjaśniają, co i dlaczego jest w nich zawarte.
7. Grupy porównują swoje mapy i szukają skojarzeń pojawiających się na każdej z nich.
8. Nauczyciel podsumowuje pracę i ocenia mapy.
Zasady tworzenia map myśli:
 zawsze zaczynaj od obrazka tematu na środku kartki
 do jego namalowania wykorzystaj przynajmniej trzy kolory
 używaj obrazków, symboli, kodów i skalowania do wyrażania pojęć
 wyrazom nadawaj wartość, zapisując je dużymi lub małymi literami
 na jednej linii musi być tylko jeden wyraz lub grafika
 linie muszą wychodzić ze środkowego obrazka i być ze sobą połączone
 im dalej od centrum, tym linie cieńsze – bardziej szczegółowe zagadnienia
 rysuj linie tej samej długości co wyraz lub grafika
 używaj kolorów
 wykreuj swój własny styl tworzenia
350 Poznajmy się lepiej z EFS
 wyróżniaj i zaznaczaj asocjacje jednego elementu z drugim
 używaj promienistej hierarchii, numeruj, aby mapa była przejrzysta.
M
Mapa zasobów
Pozwala uczniom na określenie ich umiejętności i doświadczenia, a z drugiej strony na poszukiwanie
sojuszników gotowych przyjść z pomocą przy rozwiązywaniu problemu bądź zadania.
M
Metaplan
Metoda pozwala na rozwijanie umiejętności analizy, oceny faktów i wyciągania wniosków.
Przygotowuje do prezentowania swojego punktu widzenia, argumentowania i obrony własnego
zdania. Uczniowie mają okazję wysłuchać i brać pod uwagę poglądy innych osób. Ponadto zdobywają
wiadomości z różnych źródeł, porządkują je i dostrzegają związki przyczynowo-skutkowe. Uczą się
współpracy poprzez negocjowanie i osiąganie porozumienia oraz stosowanie demokratycznych
procedur w trakcie podejmowania decyzji.
Etapy pracy:
1. Nauczyciel wraz z uczniami określa problem, który będzie przedmiotem dyskusji, wyznacza czas
na wykonanie zadania i dzieli klasę na 5-6 osobowe grupy.
2. Każdy zespół wybiera lidera, sekretarza i sprawozdawcę, zapoznaje się z otrzymanym materiałem
i dzieli pracę między siebie, a następnie przygotowuje plakat ilustrujący dyskusję.
3. Liderzy przedstawiają plakaty, udzielając odpowiedzi na pojawiające się pytania pozostałych grup.
4. Nauczyciel podsumowuje pracę, zbiera konkluzje i wspólnie z uczniami wypracowuje ostateczny
wynik dyskusji.
Schemat metaplanu
Temat
Jak jest?
Dlaczego nie jest tak,
jak być powinno?
Jak być powinno?
Wnioski
zależne ode mnie
zależne od innych
Poznajmy się lepiej z EFS
351
M
Metoda biograficzna
Prowadzący zajęcia wybiera postać, której życiorys będzie podstawą pracy i opracowuje zadania
dla poszczególnych uczniów i grup. Uczniowie pod kierunkiem prowadzącego zbierają potrzebne
informacje i ustalają odpowiedzi na postawione zagadnienia. Efektem ich pracy jest odegranie roli
wybranej osoby. Uczniowie określają mocne strony (wynikające z tego szanse) oraz słabe strony
(zagrożenia dla rozwiązywanego problemu).
M
Metoda ćwiczeniowa
Polega na wielokrotnym wykonywaniu czynności uprzednio zademonstrowanych przez nauczyciela
do momentu, gdy uczniowie nie nabiorą wprawy i będą je poprawnie wykonywać.
M
Metoda PMI (plus, minus, interesujące)
Wybieramy tezę i wypisujemy plusy, minusy, a także z jakich przyczyn jest ona interesująca, czyli
wszystko co nie jest ani pozytywne, ani negatywne, ale wiąże się z naszą decyzją. Kiedy podamy już
wszystkie opcje, nadajemy im wartość punktową (plusy na +, minusy na – ) w zależności od tego, jak
bardzo dany aspekt decyzji jest dla nas ważny. W ostatniej rubryce również próbujemy oszacować
każdą informację. Na koniec sumujemy rubryki i sprawdzamy, czy więcej mamy na plusie, czy na
minusie. Można także poprosić o pomoc drugą osobę, która pomoże w wyłapaniu naszych błędów,
często opartych o mechanizm słodkich cytryn i kwaśnych winogron (sytuacje, w których minusy
widzimy mniejszymi niż są w rzeczywistości, a plusom przypisujemy większą wartość, lub też minusy
zaczynamy traktować jak plusy i vice versa).
M
Metoda projektu
Uczniowie samodzielnie realizują zadania przygotowane przez nauczyciela na podstawie wcześniej
ustalonych założeń. Projekt jako metoda nauczania:
 posiada określone cele
 efektem działań jest rozwiązanie problemu, zdobycie nowych umiejętności i poszerzenie wiedzy
 wyznaczone są terminy realizacji poszczególnych zadań i całości przedsięwzięcia
 poszczególne zadania posiadają określonych realizatorów
 rezultaty prezentowane są publicznie.
Etapy realizacji:
1. Przygotowanie do pracy metodą projektu – uczniowie muszą wiedzieć, na czym ona polega,
wskazane jest także przygotowanie ich do pracy w grupach.
2. Wprowadzenie uczniów w problematykę projektu (wymaga od nauczyciela pewnego
przygotowania teoretycznego).
3. Sformułowanie, wybór tematu lub tematów oraz podział na grupy. Możliwości:
 tematy mogą być sformułowane przez nauczyciela, a wybór należy do grupy
352 Poznajmy się lepiej z EFS
 uczniowie sami mogą ustalić tematy swoich projektów (wskazane jest, aby nauczyciel pomógł
w odpowiedni sposób sformułować problem)
 wszyscy realizują jeden problem określony przez nauczyciela.
4. Przygotowanie do realizacji projektu:
 zaplanowanie szczegółowych zadań dla poszczególnych grup lub uczniów (w przypadku
większych projektów, rozłożonych w czasie, konieczne jest opracowanie planu realizacji)
 zawarcie kontraktu.
5. Realizacja projektu – uczniowie zbierają i opracowują materiały, zyskują nową wiedzę
i umiejętności.
6. Prezentacja projektu – w zależności od pomysłowości i możliwości uczniów mogą to być
różnorodne formy, np. sprawozdania, prezentacje multimedialne, plakaty itp.
7. Ocena projektu według przyjętych kryteriów
 zadaniem nauczyciela jest szczegółowe opracowanie kryteriów oceny poszczególnych etapów
pracy – uczestnicy projektu muszą wiedzieć, co będzie podlegać ocenie i według jakich kryteriów
 ocenie powinno podlegać to, co jest ważne, a nie to, co łatwo ocenić, dlatego jej przedmiotem
powinien być nie tyle produkt końcowy (choć także jej podlega), ale jakość działania uczniów
w trakcie rozwiązywania problemu
 nauczyciel może prowadzić arkusz oceny dla każdej grupy lub ucznia, ale bardzo ważnym
elementem procesu oceniania jest samoocena i wzajemna ocena pracy (konkretne propozycje
opracowane przez prowadzącego).
M
Metoda rozwiązywania problemów
Uczy twórczej, samodzielnej pracy i pozwala na poszerzenie wiedzy z określonej tematyki. Każde
zagadnienie omawiane na lekcji jest traktowane jako problem do rozwiązania. Nauczyciel pomaga
uczniom wykorzystać nabytą wiedzę w szukaniu odpowiedzi, pomocnych w rozwiązaniu problemu,
np.: co wiemy, a czego musimy się dowiedzieć oraz co umiemy i czego musimy się nauczyć, aby
rozwiązać problem. Etapy rozwiązywania problemu:
 rozpoznanie i sformułowanie problemu
 określenie przeszkód i ograniczeń
 wymyślenie rozwiązań
 wybór i sprawdzenie rozwiązania.
M
Metoda sześciu kapeluszy
Pozwala na twórcze podejście do rozwiązywania problemów. Kapelusze mają różne kolory, które
symbolizują odmienne perspektywy spostrzegania problemu, sytuacji czy zadania:
 czerwony – symbolizuje emocje, intuicję, subiektywne wrażenia
 biały – obiektywizm, neutralność, fakty, dane
 czarny – pesymizm, wady, niedociągnięcia, trudności, błędy
Poznajmy się lepiej z EFS 353
 żółty – optymizm, pozytywne nastawienie, korzyści, zalety, marzenia
 zielony – możliwości, pomysły, idee
 niebieski – plan, priorytety, wnioski, reguły
Zmieniając kapelusze, jednocześnie zmieniamy więc sposób myślenia.
M
Metoda „za i przeciw” (plusy i minusy)
Służy do wyszukiwania pozytywnych i negatywnych stron, umożliwiających podjęcie trafnej decyzji.
Uczy analizowania faktów.
P
Praca w grupach
Uczniowie pracujący w małych grupach mają zazwyczaj więcej pomysłów, niż pracując indywidualnie
lub całą klasą. Śmielej występują z problemami wymagającymi przedyskutowania, przekonują się, że
ich własne doświadczenia mają wartość, nawet mniej aktywne osoby zabierają głos i włączają się
w dyskusję.
Etapy pracy:
1. Nauczyciel zapoznaje uczniów z problemem i przekazuje wstępne informacje (poprzez
pogadankę, czytanie poezji, fragmentów książek typu poradnikowego, objaśnienia na tablicy,
pokazanie fragmentu filmu, wysłuchanie wywiadu) oraz dzieli klasę na 5-6 osobowe grupy.
2. Dyskusja poszukiwawcza
 nauczyciel przekazuje grupom napisany na kartce jasno sprecyzowany problem
 każda grupa samodzielnie wybiera spośród siebie przewodniczącego
 nauczyciel kontroluje zgodność pracy uczniów z zadaniem, pomaga grupom, rejestruje różne
głosy w dyskusjach grupowych, by je wykorzystać podczas spotkania plenarnego.
3. Grupy wypracowują własne stanowisko wobec problemu i sposoby jego rozwiązania oraz
wybierają formę prezentacji wyników pracy na forum klasy (plakat, scenka, ułożony przez grupę
wiersz lub hasło itp.).
4. Przewodniczący grup składają sprawozdania w formie wypracowanej przez grupę.
5. Cała klasa omawia przedstawione wyniki pracy poszczególnych zespołów.
6. Nauczyciel podsumowuje, porządkuje to, co zostało wypracowane.
R
Rozmowa nauczająca (pogadanka)
Metoda polegająca na dialogu nauczyciela z klasą, czyli zadawaniu pytań i otrzymywaniu
odpowiedzi. Warunkiem zastosowania tej metody jest posiadanie przez uczniów określonych
wiadomości. Pytania powinny skłonić ich do analizy i syntezy wiadomości oraz wyciągania wniosków.
Tylko pierwsze pytanie nauczyciel stawia tak, jak sobie założył, natomiast pozostałe wynikają
z odpowiedzi uczniów. Nie należy traktować wiedzy pojedynczego ucznia jako poziomu wiadomości
354 Poznajmy się lepiej z EFS
całej klasy. Stosując tę metodę, można wprowadzać nowe wiadomości, utrwalić materiał
lub doskonalić wiadomości posiadane przez uczniów.
Rodzaje rozmów nauczających:
 wstępna – zapoznanie z nowym materiałem
 systematyzująca – porządkowanie informacji
 utrwalająca – powtarzanie przyswojonej wiedzy
 kontrolna – sprawdzanie opanowanych wiadomości.
S
Stacje uczenia się
Metoda rozwiązywania problemów w twórczy sposób, poszukiwania, porządkowania
i wykorzystywania informacji z różnych źródeł oraz stosowania zdobytej wiedzy w praktyce.
Nauczyciel przygotowuje na dany temat zestaw materiałów dydaktycznych, które uczniowie będą
poznawali, przechodząc kolejne stacje uczenia się.
Etapy pracy:
1. Rozmowa wstępna – nauczyciel omawia ogólnie temat lub problem.
2. Wędrówka po stacjach – uczniowie otrzymują karty pracy, na których zaznaczają wykonanie
wybranego zadania, nauczyciel krótko wyjaśnia, co znajduje się na przygotowanych
stanowiskach.
3. Rozwiązywanie zadań – uczniowie wykonują wszystkie zadania lub wybierają stacje, które
odpowiadają ich zainteresowaniom i możliwościom.
4. Podsumowanie (może być połączone z oceną) – uczniowie opowiadają, co było dla nich ważne,
prezentują modele, teksty, rozwiązania, które udało im się wykonać.
U
Układanka ekspercka, puzzle eksperckie, metoda JIGSAW (z ang. układanka)
Metoda ma charakter uniwersalny i może być stosowana na różnych przedmiotach, a jej zadaniem
jest aktywne włączenie uczniów w proces uczenia się. Wymusza to współpracę, bowiem uzyskanie
rezultatu zależy od każdego ucznia, który musi skorzystać z pomocy (wiedzy) kolegi. Metodę
wykorzystuje się wtedy, gdy materiał da się podzielić na spójne fragmenty, elementy (puzzle).
Etapy pracy:
1. Nauczyciel dzieli materiał na części odpowiadające liczbie zespołów w klasie (grupy 4-6
osobowe).
2. Uczniowie pracują w tzw. grupach eksperckich, z których każda dostaje do przestudiowania część
lub aspekt tematu, działu programowego itp. Ich zadaniem jest zrozumienie zagadnienia, które
potem będą musieli wytłumaczyć innej grupie. Podczas pracy nauczyciel rozdaje w każdej grupie
jednakowy zestaw numerków, np. w grupie pięcioosobowej 1, 2, 3, 4, 5.
Poznajmy się lepiej z EFS 355
3. Następnie nauczyciel ponownie dzieli grupy w taki sposób, aby w skład każdej wchodził jeden
przedstawiciel poprzednich (,,eksperckich”). Tworzy się zatem grupa z nr 1, nr 2 itd. Poszczególni
uczniowie kolejno relacjonują, czego nauczyli się w poprzednich zespołach. Można zlecić
uczniom zbieranie wszystkich informacji.
4. Kolejnym krokiem jest przygotowanie plakatu lub innej formy prezentacji opracowanego
materiału i zaprezentowanie na forum.
W
Wykład (miniwykład)
To najstarsza metoda dydaktyczna, polegająca na przekazaniu usystematyzowanej wiedzy.
Ma charakter pasywny, dlatego ważne jest wzbudzanie zainteresowania słuchaczy poprzez
podawanie przykładów z życia, użycie wizualnych form pomocy takich, jak prezentacje
multimedialne, plansze, foliogramy, tablice typu flipchart. Tekst wystąpienia należy przygotować
tak, aby ułatwiał prowadzenie wykładu w sposób dynamiczny, z użyciem pytań retorycznych
i argumentacji dwustronnej.
Na podstawie:
 Brudnik E, Moszyńska A., Owczarska B.: „Ja i mój uczeń pracujemy aktywnie. Przewodnik
po metodach aktywizujących”, Zakład wydawniczy SFS, Kielce 2000
 Owczarz M. ( red.): „Poradnik edukatora”, Wydawnictwo CODN, Warszawa 2005
 Rau K., Ziętkiewicz E.: „Jak aktywizować uczniów. Burza mózgów i inne techniki w edukacji”,
Oficyna Wydawnicza G&P, Poznań 2000
356 Poznajmy się lepiej z EFS
Notatki dla nauczycieli
Poznajmy się lepiej z EFS 357
Notatki dla nauczycieli
358 Poznajmy się lepiej z EFS
Notatki dla nauczycieli
Poznajmy się lepiej z EFS 359
Notatki dla nauczycieli
360 Poznajmy się lepiej z EFS
Notatki dla nauczycieli
Poznajmy się lepiej z EFS
361
Notatki dla nauczycieli
362 Poznajmy się lepiej z EFS
Notatki dla nauczycieli
Poznajmy się lepiej z EFS 363
Notatki dla nauczycieli
364 Poznajmy się lepiej z EFS
Notatki dla nauczycieli
Poznajmy się lepiej z EFS 365
Notatki dla nauczycieli
366 Poznajmy się lepiej z EFS
Notatki dla nauczycieli
Poznajmy się lepiej z EFS 367
Notatki dla nauczycieli
368 Poznajmy się lepiej z EFS
Scenariusze lekcji
Scenariusze projektów edukacyjnych
Scenariusze warsztatów dla nauczycieli
Zestawienie metod i technik pracy
Egzemplarz bezpłatny
Publikacja jest współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
ISBN 978-83-930651-9-6

Podobne dokumenty