program ochrony środowiska dla powiatu piotrkowskiego na lata

Komentarze

Transkrypt

program ochrony środowiska dla powiatu piotrkowskiego na lata
PROJEKT
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA DLA
POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
NA LATA 2013-2016 Z PERSPEKTYWĄ NA LATA 2016-2020
AKTUALIZACJA
ZLECENIODAWCA:
STAROSTWO POWIATOWE W PIOTRKOWIE TRYBUNALSKIM
Aleja 3 Maja 33, 97-300 Piotrków Trybunalski
e-mail: [email protected], www.powiat-piotrkowski.pl
tel: (44) 732 31 00; fax: (44) 732 31 59
ZLECENIOBIORCA:
EKO – TEAM Sebastian Kulikowski,
ul. Poniatowskiego 20/14, 59-900 Zgorzelec
tel. 0691 015 026, fax. 75 613 81 34
e-mail: [email protected], www.ekoteam.com.pl
Piotrków Trybunalski, wrzesień 2012
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
AUTOR OPRACOWANIA:
Sebastian Kulikowski,
Konsultacja merytoryczna: Tomasz Michalak, Krzysztof Kołodziejczyk
2
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
SPIS TREŚCI
1. WSTĘP ........................................................................................................................................................ 6
1.1. PODSTAWA OPRACOWANIA ............................................................................................................. 6
1.2. METODOLOGIA OPRACOWANIA, ZAWARTOŚĆ DOKUMENTU I JEGO PODSTAWY PRAWNE ................. 6
2. UWARUNKOWANIA ZEWNĘTRZNE ............................................................................................................. 8
2.1.
2.2.
2.3.
2.4.
2.5.
2.6.
POLITYKA EKOLOGICZNA ................................................................................................................... 8
AKTUALIZACJA STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO NA LATA 2007-2020 .................... 9
REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO NA LATA 2007-2013 .................. 9
PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO................................ 10
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO 2012 .......................................... 11
PLAN GOSPODARKI ODPADAMI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO 2011 Z UWZGLĘDNIENIEM LAT 2012 –
2015 ............................................................................................................................................... 11
3. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO ..................................................................... 12
3.1.
3.2.
3.3.
3.4.
3.5.
POŁOŻENIE ..................................................................................................................................... 12
UKSZTAŁTOWANIE TERENU I BUDOWA GEOLOGICZNA .................................................................... 14
KLIMAT ........................................................................................................................................... 15
OTOCZENIE SPOŁECZNO – GOSPODARCZE ....................................................................................... 15
TURYSTYKA I REKREACJA ................................................................................................................. 17
4. OCHRONA DZIEDZICTWA PRZYRODNICZEGO I ZASOBÓW NATURALNYCH ................................................ 17
4.1. OCHRONA PRZYRODY I KRAJOBRAZU............................................................................................... 17
4.1.1. Formy ochrony przyrody ............................................................................................................ 17
4.1.2. Zieleń urządzona ....................................................................................................................... 25
4.1.3. Gospodarka łowiecka, rybactwo, wędkarstwo............................................................................ 26
4.1.4. Identyfikacja potrzeb ................................................................................................................. 30
4.1.5. Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020.......................................................... 32
4.1.6. Harmonogram zadań w zakresie ochrony przyrody i krajobrazu ................................................. 34
4.1.7. Wnioski ..................................................................................................................................... 36
4.2. OCHRONA I ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ LASÓW ............................................................................. 36
4.2.1. Charakterystyka i ocena stanu aktualnego ................................................................................. 36
4.2.2. Identyfikacja potrzeb ................................................................................................................. 42
4.2.3. Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020.......................................................... 44
4.2.4. Harmonogram zadań w zakresie ochrony i zrównoważonego rozwoju lasów .............................. 45
4.2.5. Wnioski ..................................................................................................................................... 46
4.3. KSZTAŁTOWANIE ZASOBÓW WODNYCH ORAZ OCHRONA PRZED POWODZIĄ ................................... 46
4.3.1. Charakterystyka i ocena stanu aktualnego ................................................................................. 46
4.3.2. Identyfikacja potrzeb ................................................................................................................. 48
4.3.3. Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020.......................................................... 50
4.3.4. Harmonogram zadań w zakresie ochrony przed powodzią ......................................................... 50
4.3.5. Wnioski ..................................................................................................................................... 53
4.4. OCHRONA POWIERZCHNI ZIEMI ...................................................................................................... 53
4.4.1. Charakterystyka i ocena stanu aktualnego ................................................................................. 53
4.4.2. Identyfikacja potrzeb ................................................................................................................. 57
4.4.3. Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020.......................................................... 58
4.4.4. Harmonogram zadań w zakresie ochrony powierzchni ziemi ...................................................... 59
4.4.5. Wnioski ..................................................................................................................................... 61
4.5. GOSPODAROWANIE ZASOBAMI GEOLOGICZNYMI ........................................................................... 61
4.5.1. Charakterystyka i ocena stanu aktualnego ................................................................................. 61
4.5.2. Identyfikacja potrzeb ................................................................................................................. 62
4.5.3. Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020.......................................................... 63
4.5.4. Harmonogram zadań w zakresie ochrony zasobów geologicznych.............................................. 63
4.5.5. Wnioski ..................................................................................................................................... 65
3
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
5. DALSZA POPRAWA, JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO NA OBSZARZE POWIATU
PIOTRKOWSKIEGO .................................................................................................................................... 65
5.1. GOSPODARKA WODNO – ŚCIEKOWA ............................................................................................... 65
5.1.1. Charakterystyka i ocena stanu aktualnego ................................................................................. 65
5.1.2. Identyfikacja potrzeb ................................................................................................................. 88
5.1.3. Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020.......................................................... 91
5.1.4. Harmonogram zadań w zakresie gospodarki wodno – ściekowej ................................................ 92
5.1.5. Wnioski ..................................................................................................................................... 96
5.2. OCHRONA POWIETRZA ................................................................................................................... 96
5.2.1. Charakterystyka i ocena stanu aktualnego ................................................................................. 97
5.2.2. Identyfikacja potrzeb ............................................................................................................... 107
5.2.3. Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020........................................................ 108
5.2.4. Harmonogram zadań w zakresie ochrony powietrza ................................................................ 109
5.2.5. Wnioski ................................................................................................................................... 111
5.3. GOSPODAROWANIE ODPADAMI ................................................................................................... 112
5.3.1. Charakterystyka i ocena stanu aktualnego ............................................................................... 112
5.3.2. Identyfikacja potrzeb ............................................................................................................... 117
5.3.3. Wnioski ................................................................................................................................... 120
5.4. ODDZIAŁYWANIE HAŁASU ............................................................................................................. 120
5.4.1. Charakterystyka i ocena stanu aktualnego ............................................................................... 121
5.4.2. Identyfikacja potrzeb ............................................................................................................... 122
5.4.3. Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020........................................................ 124
5.4.4. Harmonogram zadań w zakresie ochrony przed hałasem ......................................................... 125
5.4.5. Wnioski ................................................................................................................................... 127
5.5. ODDZIAŁYWANIE PÓL ELEKTROMAGNETYCZNYCH ......................................................................... 127
5.5.1. Charakterystyka i ocena stanu aktualnego ............................................................................... 128
5.5.2. Identyfikacja potrzeb ............................................................................................................... 132
5.5.3. Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020........................................................ 133
5.5.4. Harmonogram zadań w zakresie ochrony przez oddziaływaniem pół elektromagnetycznych..... 134
5.5.5. Wnioski ................................................................................................................................... 135
6. DOSTĘP DO INFORMACJI, EDUKACJA EKOLOGICZNA, UDZIAŁ SPOŁECZEŃSTWA..................................... 135
7. UWARUNKOWANIA FINANSOWE REALIZACJI PRZEDSIĘWZIĘĆ WYNIKAJĄCYCH Z PROGRAMU OCHRONY
ŚRODOWISKA ......................................................................................................................................... 137
7.1. ANALIZA ŹRÓDŁA PREFERENCYJNEGO WSPARCIA FINANSOWEGO PRZEDSIĘWZIĘĆ W ZAKRESIE
OCHRONY ŚRODOWISKA ............................................................................................................... 137
7.2. NAKŁADY NA REALIZACJĘ ZADAŃ PROGRAMU I PROPONOWANE ŹRÓDŁA ICH FINANSOWANIA ...... 140
8. SYSTEM ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO .......................................................................................... 141
8.1. MONITORING ŚRODOWISKA ......................................................................................................... 141
8.2. MONITORING POLITYKI ŚRODOWISKOWEJ .................................................................................... 142
9. STRESZCZENIE W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM ................................................................................... 143
LITERATURA ................................................................................................................................................. 146
TABELA 1 POWIERZCHNIA GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO ...................................................................................... 13
TABELA 2 POWIERZCHNIOWE FORMY OCHRONY PRZYRODY NA TERENIE POWIATU PIOTRKOWSKIEGO .................................. 17
TABELA 3 LICZBOWE ZESTAWIENIE POMNIKÓW PRZYRODY NA TERENIE POWIATU PIOTRKOWSKIEGO .................................. 24
TABELA 4 POWIERZCHNIA TERENÓW ZIELENI URZĄDZONEJ NA TERENIE POWIATU PIOTRKOWSKIEGO ................................. 26
TABELA 5 STRUKTURA POWIERZCHNIOWA OBWODÓW ŁOWIECKICH NA TERENIE POWIATU PIOTRKOWSKIEGO ...................... 26
TABELA 6 PLAN ZARYBIANIA WÓD OKRĘGU PZW PIOTRKÓW TRYBUNALSKI ................................................................. 28
TABELA 7 STRUKTURA WŁASNOŚCIOWA LASÓW NA TERENIE GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO ........................................ 37
TABELA 8 ŚREDNIOROCZNE ZADANIA NADLEŚNICTWA BEŁCHATÓW ................................................................................... 41
TABELA 9 GOSPODARCZE TYPY DRZEWOSTANU I ORIENTACYJNE SKŁADY UPRAW ............................................................ 42
4
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
TABELA 10 ZESTAWIENIE ZBIORNIKÓW MAŁEJ RETENCJI NA TERENIE POWIATU ............................................................... 49
TABELA 11 UŻYTKI ROLNE, LASY ORAZ POZOSTAŁE GRUNTY I NIEUŻYTKI NA TERENIE POWIATU ........................................... 54
TABELA 12 INDYWIDUALNE GOSPODARSTWA ROLNE WEDŁUG GRUP OBSZAROWYCH ........................................................ 56
TABELA 13 ZESTAWIENIE KLASYFIKACJI STANU/POTENCJAŁU EKOLOGICZNEGO, STANU CHEMICZNEGO I STANU JCW ............... 66
TABELA 14 KLASYFIKACJA WÓD PODZIEMNYCH W PUNKTACH OBSERWACYJNO-POMIAROWYCH SIECI KRAJOWEJ MONITORINGU
ZWYKŁYCH WÓD PODZIEMNYCH W 2010 R. ........................................................................................................ 69
TABELA 15 KLASYFIKACJA WÓD PODZIEMNYCH W PUNKTACH OBSERWACYJNO-POMIAROWYCH SIECI REGIONALNEJ MONITORINGU
ZWYKŁYCH WÓD PODZIEMNYCH W 2010 R. ........................................................................................................ 69
TABELA 16 WYKAZ UJĘĆ WÓD PODZIEMNYCH NA TERENIE POWIATU PIOTRKOWSKIEGO WG POZWOLEŃ WODNOPRAWNYCH ... 72
TABELA 17 DŁUGOŚĆ SIECI KANALIZACJI SANITARNEJ W POSZCZEGÓLNYCH GMINACH POWIATU ......................................... 77
TABELA 18 ZESTAWIENIE OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW W POWIECIE PIOTRKOWSKIM............................................................. 78
TABELA 19 KLASY STREF I WYMAGANE DZIAŁANIA W ZALEŻNOŚCI OD POZIOMÓW STĘŻEŃ ZANIECZYSZCZENIA, UZYSKANYCH W
ROCZNEJ OCENIE, JAKOŚCI POWIETRZA, DLA PRZYPADKÓW, GDY OKREŚLONY JEST MARGINES TOLERANCJI.................. 98
TABELA 20 KLASY STREF I WYMAGANE DZIAŁANIA W ZALEŻNOŚCI OD POZIOMÓW STĘŻEŃ ZANIECZYSZCZENIA, UZYSKANYCH W
ROCZNEJ OCENIE, JAKOŚCI POWIETRZA, DLA PRZYPADKÓW, GDY MARGINES TOLERANCJI NIE JEST OKREŚLONY ............ 98
TABELA 21 LISTA STREF ZAKWALIFIKOWANYCH DO PROGRAMÓW OCHRONY POWIETRZA POP NA PODSTAWIE OCENY WG KRYTERIÓW
DLA OCHRONY ZDROWIA ..............................................................................................................................100
TABELA 22 ZESTAWIENIE DANYCH DOTYCZĄCYCH INFRASTRUKTURY GAZOWNICZEJ, ILOŚCI ODBIORCÓW I ZUŻYCIA GAZU
ZIEMNEGO NA TERENIE POWIATU PIOTRKOWSKIEGO ....................................................................................... 102
TABELA 23 ŹRÓDŁA CIEPŁA NA TERENIE POWIATU .................................................................................................... 103
TABELA 24 EMISJA ZANIECZYSZCZEŃ DO POWIETRZA ZE WSZYSTKICH NOŚNIKÓW ENERGII W 2011 R. .................................104
TABELA 25 ROCZNA EMISJA SUBSTANCJI SZKODLIWYCH DO ATMOSFERY ZE ŚRODKÓW TRANSPORTU NA TERENIE POWIATU
PIOTRKOWSKIEGO W 2011 ROKU .................................................................................................................106
TABELA 26 BILANS ZEBRANYCH SELEKTYWNIE ODPADÓW KOMUNALNYCH NA TERENIE POWIATU W 2011 ROKU ....................113
TABELA 27 WYKAZ PODMIOTÓW ODBIERAJĄCYCH ODPADY KOMUNALNE Z TERENU POWIATU PIOTRKOWSKIEGO ......................... 114
TABELA 28 WYKAZ CZYNNYCH SKŁADOWISK ODPADÓW INNYCH NIŻ NIEBEZPIECZNE I OBOJĘTNE, NA KTÓRYCH
UNIESZKODLIWIANE SĄ ODPADY KOMUNALNE (STAN NA DZIEŃ. 31.12.2011) ........................................................ 115
TABELA 29 HARMONOGRAM ZADAŃ STRATEGICZNYCH W GOSPODARCE ODPADAMI NA TERENIE POWIATU PIOTRKOWSKIEGO ........... 119
TABELA 30 ŹRÓDŁA PROMIENIOWANIE ELEKTROMAGNETYCZNEGO NA TERENIE POWIATU ............................................... 129
TABELA 31 WYNIKI POMIARÓW MONITORINGOWYCH PEM W 2010 R. NA TERENIE POWIATU PIOTRKOWSKIEGO ................. 132
TABELA 32 ZBIORCZE ZESTAWIENIE WYDATKÓW NA REALIZACJĘ PRZEDSIĘWZIĘĆ W POSZCZEGÓLNYCH KIERUNKACH OCHRONY
ŚRODOWISKA .......................................................................................................................................... 141
RYSUNEK 1 LOKALIZACJA POWIATU PIOTRKOWSKI NA TLE WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO ................................................... 12
RYSUNEK 2 PODZIAŁ POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA JEDNOSTKI ADMINISTRACYJNE ....................................................... 13
RYSUNEK 3 POWIERZCHNIA POSZCZEGÓLNYCH GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO .......................................................... 14
RYSUNEK 4 LICZBA MIESZKAŃCÓW POWIATU PIOTRKOWSKIEGO W LATACH 2004-2011 ................................................... 15
RYSUNEK 5 SALDO MIGRACJI NA OBSZARZE POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA PRZESTRZENI LAT 2004 - 2011 .........................16
RYSUNEK 6 OBSZAR NATURA2000 DOLINA ŚRODKOWEJ PILICY (PLH 100008)......................................................... 19
RYSUNEK 7 OBSZAR NATURA2000 ŁĄKA W BĘCZKOWICACH (PLH 100004)................................................................... 20
RYSUNEK 8 PRZEBIEG KORYTARZA EKOLOGICZNEGO PRZEZ TEREN POWIATU .................................................................. 25
RYSUNEK 9 LESISTOŚĆ POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA TLE WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO W 2010 R.................................... 37
RYSUNEK 10 UDZIAŁ PROCENTOWY W POWIERZCHNI LASÓW NA TERENIE POWIATU ........................................................ 38
RYSUNEK 11 LASY NIESTANOWIĄCE WŁASNOŚCI SKARBU PAŃSTWA NA TERENIE POWIATU (HA) ......................................... 39
RYSUNEK 12 MAPA OBSZARÓW NARAŻONYCH NA NIEBEZPIECZEŃSTWO POWODZI DLA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO .............. 48
RYSUNEK 13 WSKAŹNIK ROLNICZEJ PRZESTRZENI PRODUKCYJNEJ NA TERENIE POWIATU .................................................. 54
RYSUNEK 14 PORÓWNANIE POWIERZCHNI OGÓŁEM POSZCZEGÓLNYCH GMIN ORAZ POWIERZCHNI UŻYTKÓW ROLNYCH ......... 55
RYSUNEK 15 LOKALIZACJA GŁÓWNYCH ZBIORNIKÓW WÓD PODZIEMNYCH NA TERENIE WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO ............ 68
RYSUNEK 16 ROZMIESZCZENIE EMITORÓW PUNKTOWYCH W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM W 2011 ROKU ............................... 99
RYSUNEK 17 OBSZARY PRZEKROCZEŃ WARTOŚCI DOCELOWEJ B(A)P NA TERENIE W CZĘŚCI STREFY ŁÓDZKIEJ W 2010 R. ....... 101
RYSUNEK 18 OBSZARY PRZEKROCZEŃ WARTOŚCI DOPUSZCZALNEJ PYŁU PM10 (POMIAR 24-GODZINNY UŚREDNIONY) NA
TERENIE GMINY WOLA KRZYSZTOPORSKA ..................................................................................................... 101
RYSUNEK 19 REGION III GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI WRAZ Z WYKAZEM INSTALACJI REGIONALNYCH I ZASTĘPCZYCH DO
PRZETWARZANIA ZMIESZANYCH ODPADÓW KOMUNALNYCH ...................................................................................117
5
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
1.
WSTĘP
1.1.
PODSTAWA OPRACOWANIA
Podstawą opracowania jest umowa zawarta między EKO-TEAM Sebastian Kulikowski ze Zgorzelca, a
Powiatem Piotrkowskim na wykonanie pracy pt.: „Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu
Piotrkowskiego na lata 2013 – 2016 z perspektywą na lata 2017 - 2020”.
Aktualizacja Programu powstała w oparciu o dane pochodzące z licznych źródeł są to przede wszystkim:
1. Opracowania udostępnione przez Starostwo Powiatowe w Piotrkowie Trybunalskim,
2. Dane zebrane przez zespół autorów Programu,
3.
4.
Opracowania i raporty takich instytucji jak m.in.:

Ministerstwo Ochrony Środowiska,

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Łodzi,

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Łodzi,

Wojewódzka Stacja Sanitarno – Epidemiologiczna w Łodzi,

Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego,

Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa,

Państwowy Instytut Geologiczny,
Literatura branżowa i specjalistyczna.
1.2.
METODOLOGIA OPRACOWANIA, ZAWARTOŚĆ DOKUMENTU I JEGO PODSTAWY
PRAWNE
Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Piotrkowskiego został opracowany zgodnie z zapisami ustawy z
dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska (Dz. U. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.), jako narzędzie
prowadzenia polityki ekologicznej w Powiecie Piotrkowskim.
Realizacja Programu powinna doprowadzić do poprawy stanu środowiska naturalnego, oraz zapewnić
skuteczne mechanizmy chroniące środowisko przed degradacją, a także stworzyć warunki dla stałego i
ciągłego wdrożenia wymagań aktualnie obowiązującego prawa.
Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Piotrkowskiego sporządzony został w 2008 roku jako realizacja
ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr. 25 poz. 150
ze zm.), która w Dziale III „Polityka ekologiczna oraz Programy Ochrony Środowiska” art. 17 wprowadza
obowiązek opracowania programów ochrony środowiska na szczeblu krajowym, wojewódzkim,
powiatowym i gminnym.
Ustawa – Prawo ochrony środowiska nie określa jednak sztywnych ram programu ochrony środowiska,
zwraca natomiast uwagę (art. 17 pkt. 1), by opracowanie uwzględniało pewne elementy określone w art. 14
wynikające z również polityki ekologicznej państwa. A są to:

cele ekologiczne;

priorytety ekologiczne;

poziomy celów długoterminowych;

rodzaj i harmonogram działań proekologicznych;

środki niezbędne do osiągnięcia celów, w tym mechanizmy prawno ekonomiczne i środki
finansowe.
Szczegółowy zakres, sposób oraz forma sporządzania Powiatowego Programu Ochrony Środowiska (POŚ)
jest zgodny z przyjętymi 21 grudnia 2002 roku przez Ministerstwo Środowiska „Wytycznymi do
sporządzania programów ochrony środowiska na szczeblu regionalnym i lokalnym”. Wytyczne „…mają
charakter ramowy i mogą być wykorzystane, jako materiał pomocniczy przy sporządzaniu programów ochrony
środowiska”.
Dokument ten podkreśla, że struktura wojewódzkich powiatowych i gminnych programów ochrony
środowiska powinna nawiązywać do struktury „Polityki ekologicznej państwa”.
6
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Piotrkowskiego na lata 2013-2020 opracowana
została z uwzględnieniem układu strukturalnego „Wytycznych...” i zawiera wszystkie wyszczególnione w
Polityce ekologicznej elementy. Są to głównie:

racjonalne użytkowanie zasobów naturalnych,

poprawa jakości środowiska,

narzędzia i instrumenty realizacji programu,

harmonogram realizacji i nakłady na realizację programu,
 kontrola realizacji programu.
Niniejsza Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Piotrkowskiego na lata 2013-2020 została
opracowana ze względu na to, iż mija ustawowy termin wykonania aktualizacji oraz ze względu na
wprowadzone zmiany w prawodawstwie.
Przesłanką do opracowania aktualizacji są także zmiany, jakie zaszły w środowisku, które powodują iż
poprzedni dokument stał się niezgodny ze stanem faktycznym. W niniejszym opracowaniu autorzy starali
się wykonać porównanie stanu środowiska, z roku 2008 z obecnym. Jest to możliwe dzięki dokładnemu
pozyskiwaniu informacji dotyczących stanu środowiska pochodzących zarówno od gmin należących do
Powiatu Piotrkowskiego, jednostek uczestniczących w życiu Powiatu, a także badających i gromadzących
dane o środowisku.
Nawiązując do układu i zawartości Projektu Polityki ekologicznej Państwa na lata 2009-2012 z perspektywą
do roku 2016 niniejsze opracowanie zawierał takie elementy jak:

OCHRONA DZIEDZICTWA PRZYRODNICZEGO

 Ochrona przyrody i krajobrazu,
 Ochrona i zrównoważony rozwój lasów,
 Ochrona powierzchni ziemi,
 Ochrona zasobów kopalin,
ZRÓWNOWAŻONE WYKORZYSTANIE MATERIAŁÓW, WODY I ENERGII

 Materiałochłonność, wodochłonność, energochłonność i odpadowość produkcji,
 Wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych,
 Kształtowanie zasobów wodnych oraz ochrona przed powodzią i skutkami suszy,
ŚRODOWISKO I ZDROWIE. DALSZA POPRAWA, JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA
EKOLOGICZNEGO
 Jakość wód,
 Zanieczyszczenie powietrza,
 Gospodarka odpadami,
 Poważne awarie,
 Oddziaływanie hałasu,
 Oddziaływanie pól elektromagnetycznych,
Struktura Aktualizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Piotrkowskiego na lata 2013-2020
obejmuje:
1.
Omówienie kierunków ochrony środowiska w poszczególnych gminach, starostwie i instytucjach
Powiatu Piotrkowskiego w odniesieniu do racjonalnego użytkowania zasobów naturalnych w tym
racjonalnego użytkowania lasów i zasobów przyrodniczych, gospodarki wodnej, gospodarki odpadami,
ochrony gleb, ochrony powietrza, ochrony przed hałasem, ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem
pól elektromagnetycznych z podaniem ich stanu aktualnego,
2. Ocenę stanu wyjściowego i stanu docelowego umożliwiając tym samym identyfikację potrzeb w tym
zakresie. Stan docelowy zostanie osiągnięty po zrealizowaniu zaproponowanych zadań stanowiących
zarówno zadania powiatu Piotrkowskiego, gmin należących so powiatu, a także instytucji i podmiotów
działających na analizowanym terenie.
3. Dowodów osiągania stanu docelowego dostarczać będzie ocena efektów działalności środowiskowej,
dokonywana okresowo w formie Raportu z Realizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu
Piotrkowskiego.
Całość działań proekologicznych zamykają wnioski, w których wyspecyfikowane zostały najważniejsze
informacje i uwagi odnośnie zadań i potrzeb Powiatu.
7
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Dla każdego kierunku działań utworzony został harmonogram realizacji zadań. Zawiera on wykaz zadań
własnych - powiatowych, czyli finansowanych w większości ze środków własnych i zadań koordynowanych,
czyli takich, które realizowane są na terenie Powiatu, ale nie koniecznie z własnych środków finansowych.
Zadania te będą realizowane często bez zaangażowania środków finansowych powiatu przez
przedsiębiorstwa działające na obszarze powiatu czy mieszkańców.
Harmonogram określa terminy i jednostki odpowiedzialne za realizację zadań, planowane efekty
ekologiczne oraz planowane szacunkowe koszty przedsięwzięć. Harmonogramy są zebrane w jedną całość,
jako zbiorcze zestawienie w końcowej części opracowania. Pomagają one w realizacji całości zamierzeń
inwestycyjnych Powiatu Piotrkowskiego.
Aktualizacja Programu zawiera omówienie uwarunkowań finansowych Powiatu. Na podstawie budżetów z
ostatnich lat i planu budżetu na rok 2012 i szacunkowych kosztów zaproponowanych zadań nakreślono
ogólną sytuację finansową powiatu, przeprowadzono prognozę budżetową oraz przeanalizowano
możliwości powiatu w zakresie realizacji najważniejszych zadań. Analiza ta pokazuje jak duże powinno być
zaangażowanie środków finansowych pochodzących z zewnątrz na realizację zaplanowanych działań
W tej części aktualizacji zostały przedstawione potencjalne i możliwe do pozyskania źródła bezzwrotnego,
a także preferencyjnego i komercyjnego dofinansowania.
2. UWARUNKOWANIA ZEWNĘTRZNE
2.1.
POLITYKA EKOLOGICZNA
Zasady realizacji Polityki Ekologicznej Państwa zostały przyjęte, jako podstawa realizacji opracowania
niniejszego dokumentu, jakim jest Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Piotrkowskiego.
Nadrzędnym, strategicznym celem polityki ekologicznej państwa jest zapewnienie bezpieczeństwa
ekologicznego kraju (mieszkańców, zasobów przyrodniczych i infrastruktury społecznej) i tworzenie
podstaw do zrównoważonego rozwoju społeczno - gospodarczego.
Realizacja tego celu osiągana będzie poprzez niezbędne działania organizacyjne, inwestycyjne (w tym
wdrażanie postanowień Traktatu Akcesyjnego), tworzenie regulacji dotyczących zakresu korzystania ze
środowiska i reglamentowania poziomu tego wykorzystania w najważniejszych obszarach ochrony
środowiska. Stąd celami realizacyjnymi Polityki ekologicznej są:
wzmacnianie systemu zarządzania ochroną środowiska,
ochrona dziedzictwa przyrodniczego i racjonalne wykorzystanie zasobów przyrody,
zrównoważone wykorzystanie materiałów, wody i energii,
dalsza poprawa, jakości środowiska i bezpieczeństwa ekologicznego dla ochrony zdrowia
mieszkańców Polski,
 ochrona klimatu.
Ustawa Prawo ochrony środowiska w art. 13 stwierdza, że polityka ekologiczna państwa ma na celu
stworzenie warunków niezbędnych do realizacji ochrony środowiska. We współczesnym świecie oznacza to
przede wszystkim, że polityka ta powinna być elementem równoważenia rozwoju kraju i harmonizowania z
celami ochrony środowiska celów gospodarczych i społecznych. Oznacza to także, że realizacja polityki
ekologicznej państwa w coraz większym stopniu powinna dokonywać się poprzez zmiany modelu produkcji
i konsumpcji, zmniejszanie materiałochłonności, wodochłonności i energochłonności gospodarki oraz
stosowanie najlepszych dostępnych technik i dobrych praktyk gospodarowania, a dopiero w dalszej
kolejności poprzez typowo ochronne, tradycyjne działania takie jak oczyszczanie gazów odlotowych i
ścieków, unieszkodliwianie odpadów.
Oznacza to również, że aspekty ekologiczne powinny być obligatoryjnie włączane do polityk sektorowych
we wszystkich dziedzinach gospodarowania, a także do strategii i programów rozwoju na szczeblu
regionalnym i lokalnym.




Nadrzędną wartością w polityce ekologicznej państwa jest człowiek, co oznacza, że zdrowie
społeczeństwa, komfort środowiska, w którym żyją i pracują ludzie, życie obywatela są głównym kryterium
realizacji polityki ekologicznej na każdym szczeblu. Polityka ekologiczna państwa ma służyć zaspokojeniu
rosnących potrzeb człowieka.
Wiodącą zasadą polityki ekologicznej państwa jest przyjęta w Konstytucji RP zasada zrównoważonego
rozwoju, która uzyskała prawo obywatelstwa wśród społeczeństw świata w wyniku Konferencji Narodów
8
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Zjednoczonych w Rio de Janeiro w 1992 r. Istotą zrównoważonego rozwoju jest równorzędne traktowanie
racji społecznych, ekonomicznych i ekologicznych.
2.2.
AKTUALIZACJA STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO NA LATA 20072020
Strategia rozwoju województwa jest podstawowym narzędziem prowadzonej przez samorząd
województwa polityki regionalnej. Obecna „Strategia rozwoju województwa łódzkiego na lata 20072020” uwzględnia zmienione uwarunkowania zewnętrzne (europejskie i krajowe) rozwoju regionu,
stwarzające nowe perspektywy realizacji strategicznych celów rozwojowych województwa. Ponadto model
programowania dopasowany jest do nowej formuły planowania działań wspieranych z funduszy UE. W
Strategii zintegrowano polityki sektorowe na poziomie regionalnym, a także uwzględniono problemy
międzyregionalne.
Misją Strategii jest:
„Podniesienie atrakcyjności województwa łódzkiego w strukturze regionalnej Polski i Europy jako regionu
sprzyjającego zamieszkaniu i gospodarce przy dążeniu do budowy wewnętrznej spójności i zachowaniu
różnorodności jego miejsc.”
Program ochrony środowiska dla województwa łódzkiego jest jednym z programów realizacyjnych
„Strategii rozwoju województwa łódzkiego na lata 2007-2020”. Oznacza to, że zapisy strategii dotyczące
ochrony środowiska (bezpośrednio i pośrednio) stanowią wytyczne do sformułowania celów
ekologicznych, kierunków działań i konkretnych przedsięwzięć.
Poniżej przedstawiono cele i priorytety Strategii, które zostały zaadaptowane dla potrzeb niniejszego
Programu.
SFERA SPOŁECZNA
Cel główny: Wzrost ogólnego poziomu cywilizacyjnego województwa
Cele strategiczne: Podniesienie poziomu wykształcenia mieszkańców województwa
Podniesienie poziomu jakości życia
SFERA EKONIMICZNA
Cel główny: Poprawa pozycji konkurencyjnej gospodarki województwa
Cele strategiczne: Zwiększanie dostępności gospodarczej regionu, Tworzenie nowoczesnej, prorozwojowej
i innowacyjnej bazy gospodarczej, Trwały i zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, Tworzenie
wizerunku regionu przyjaznego i atrakcyjnego dla podejmowania współpracy, inwestowania i życia
mieszkańców
SFERA FUNKCJONALNO-PRZESTRZENNA
Cel główny: Stworzenie rzeczywistego regionu społeczno-ekonomicznego posiadającego własną
podmiotowość kulturową i gospodarczą
Cele strategiczne: Poprawa warunków życia mieszkańców regionu poprzez poprawę jakości środowiska
2.3.
REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO NA LATA 20072013
Regionalny Program Operacyjny Województwa Łódzkiego (RPOWŁ)14 stanowi kompleksowe narzędzie
prowadzenia polityki rozwoju regionu w latach 2007-2013. Należy go postrzegać jako jeden z instrumentów
realizacji „Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na lata 2007-2013” oraz jako instrument realizacji
„Strategii rozwoju województwa łódzkiego na lata 2007-2020”.
Regionalny Program Operacyjny Województwa Łódzkiego na lata 2007-2013 (RPOWŁ) jest dokumentem o
charakterze operacyjnym, określającym główne kierunki rozwoju województwa, zmierzające m.in. do
poprawy konkurencyjności gospodarczej województwa, promowania zrównoważonego rozwoju
regionalnego oraz zapewnienia większej spójności społecznej, ekonomicznej i przestrzennej regionu.
Celem strategicznym Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2007- 2013
jest:
9
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Integracja regionu z europejską i globalną przestrzenią społeczno-gospodarczą jako środkowoeuropejskiego
centrum rozwoju, sprzyjającego zamieszkaniu i gospodarce oraz dążenie do budowy wewnętrznej spójności
przy zachowaniu różnorodności jego miejsc
Cel strategiczny realizowany będzie w ramach siedmiu Osi Priorytetowych, z których dla niniejszego
Programu najważniejsze znaczenie ma OP II, tj.: Ochrona środowiska, zapobieganie zagrożeniom i
energetyka. Celem tej osi priorytetowej jest Poprawa stanu środowiska naturalnego i bezpieczeństwa
energetycznego. Oś priorytetowa skupiając się na ekologicznych celach rozwoju regionu i łącząc z celami
społecznymi oraz gospodarczymi pozostałych osi priorytetowych, przyczyni się do realizacji zasady
zrównoważonego rozwoju, która determinuje wzrost atrakcyjności i konkurencyjności województwa,
zarówno w stosunku do pozostałych województw, jak i innych regionów Unii Europejskiej. Poprawa stanu
środowiska naturalnego regionu, przy jednoczesnym dążeniu do zachowania jego walorów krajobrazowych
i różnorodności biologicznej, jak również zapobieganie zagrożeniom środowiskowym i likwidowanie ich
skutków, zapewni mieszkańcom i przyszłym pokoleniom atrakcyjne miejsce zamieszkania i rozwoju,
przyczyniając się do realizacji celu strategicznego RPO WŁ.
2.4.
PLAN ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO
Głównym zadaniem Planu jest określenie celów, zasad i kierunków gospodarowania przestrzenią
województwa. Nadrzędnym celem polityki zagospodarowania przestrzennego województwa łódzkiego
jest:
Kształtowanie struktury funkcjonalno-przestrzennej województwa, warunkującej dynamizację rozwoju
zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju poprzez:
 wykorzystanie cech położenia w centrum Polski,
 wykorzystanie endogenicznego potencjału regionu,
 trwałe zachowanie środowiska przyrodniczego i kulturowego,
 dążenie do budowy wewnętrznej spójności regionu.
Poniżej przedstawiono sfery działań wraz z celami głównymi polityki przestrzennej i kierunkami działań
dotyczące ochrony środowiska.
Sfera działań: Powiązania środowiskowe i kulturowe
Cel główny: Kształtowanie tożsamości regionalnej z wykorzystaniem walorów przyrodniczych, kulturowych i
turystycznych regionu.
Kierunki działań:



Ochrona najcenniejszych zasobów przyrodniczych i krajobrazowych oraz zapewnienie ciągłości
systemu ekologicznego
Zachowanie i ochrona materialnych i niematerialnych zasobów dziedzictwa kulturowego oraz
krajobrazu kulturowego województwa
Wzrost atrakcyjności turystycznej województwa
Sfera działań: Środowisko przyrodnicze
Cel główny: Ochrona i poprawa stanu środowiska
Kierunki działań:








Ochrona i wzrost różnorodności biologicznej
Zwiększanie i wzbogacanie zasobów leśnych
Ochrona powierzchni ziemi i gleb
Zwiększanie zasobów wodnych i poprawa ich jakości
Racjonalizacja gospodarki odpadami
Poprawa klimatu akustycznego
Poprawa jakości powietrza
Ograniczenie zagrożenia promieniowaniem elektromagnetycznym
Sfera działań: Obszary problemowe
Cel główny: Minimalizacja zagrożeń i obszarów problemowych
Kierunki działań:

Ograniczenie ujemnych skutków suszy w obszarach największego deficytu wody
10
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020



Ograniczenie zagrożenia powodziowego
Ograniczenie degradacji środowiska związanej z eksploatacją złóż węgla brunatnego
Ograniczenie degradacji tkanki miejskiej Łodzi
2.5.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO 2012
Cele ochrony środowiska do 2015 z perspektywą do roku 2019 wraz z działaniami zostały ujęte w trzech
blokach tematycznych:
 Kierunki działań systemowych,
 Ochrona zasobów naturalnych,
 Poprawa jakości środowiska i bezpieczeństwa ekologicznego
Cele wojewódzkiej polityki ekologicznej do 2019 roku realizowane będą poprzez kierunki działań, które w
Programie ujmują lata 2012-2015. W Programie określono następujące priorytety ekologiczne:








Ochrona zasobów naturalnych
 ochrona zasobów przyrodniczych,
 ochrona i zwiększanie zasobów leśnych,
 ochrona gleb użytkowanych rolniczo,
 racjonalna eksploatacja kopalin i ochrona złóż,
 rekultywacja terenów zdegradowanych,
 zmniejszenie materiałochłonności produkcji.
Ochrona jakości powietrza
 wdrażanie programów ochrony powietrza (POP),
 opracowanie i wdrażanie Programów ograniczenia niskiej emisji (PONE) dla terenów
wskazanych w POP,,
 przygotowania do wdrożenia dyrektywy IED przez zakłady przemysłowe (modernizacje
istniejących technologii i wprowadzanie nowych, nowoczesnych urządzeń),
 zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii,
 prowadzenie działań energooszczędnych w mieszkalnictwie i budownictwie (rozwój sieci
ciepłowniczych, termomodernizacje),
 ograniczanie emisji ze środków transportu (modernizacja taboru, wykorzystanie paliw
ekologicznych, remonty dróg).
Ochrona zasobów wód podziemnych i powierzchniowych oraz ochrona przed powodzią i suszą
 racjonalne gospodarowanie zasobami wodnymi,
 ochrona wód przed zanieczyszczeniami ze źródeł punktowych i obszarowych
 rozwój małej retencji wodnej
 odbudowa melioracji podstawowych i szczegółowych w celu przeciwdziałania skutkom suszy i
powodzi.
Racjonalna gospodarka odpadami
 zapobieganie i minimalizacja ilości wytwarzanych odpadów,
 rozbudowa lub budowa Zakładów Zagospodarowania Odpadów (ZZO),
 zamykanie i rekultywacja składowisk odpadów
Oddziaływanie hałasu - realizacja programu ochrony środowiska przed hałasem
Oddziaływanie pól elektromagnetycznych
 edukacja ekologiczna nt. rzeczywistej skali zagrożenia emisją pól,
 zachowanie stref bezpieczeństwa przy lokalizacji obiektów emitujących promieniowanie
elektromagnetyczne.
Edukacja ekologiczna - prowadzenie edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju, dotyczącej
wszystkich elementów środowiska,
Poważne awarie - działania zapobiegające powstawaniu poważnych awarii w zakładach oraz w
trakcie przewozu materiałów niebezpiecznych, szybkie usuwanie skutków poważnych awarii.
2.6.
PLAN GOSPODARKI ODPADAMI WOJEWÓDZTWA ŁÓDZKIEGO 2011 Z
UWZGLĘDNIENIEM LAT 2012 – 2015
Wojewódzki plan gospodarki odpadami powinien być spójny zarówno z Polityką ekologiczną państwa w
latach 2009-2012 z perspektywą do roku 2016, jak i Krajowym planem gospodarki odpadami 2014. W
11
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
dokumentach tych przedstawione zostały główne cele, które przyczynią się do stworzenia zintegrowanego
systemu instalacji gospodarki odpadami. Na ich podstawie wyznaczone zostały następujące cele:






utrzymanie tendencji oddzielania wzrostu ilości wytworzonych odpadów od wzrostu
gospodarczego państwa,
zwiększenie odzysku odpadów komunalnych, w tym przede wszystkim papieru, metalu, szkła,
tworzyw sztucznych, opakowań wielomateriałowych, odpadów ulegających biodegradacji,
ograniczenie ilości składowanych odpadów komunalnych do 50% ilości wytworzonych odpadów,
wyeliminowanie nielegalnego składowania odpadów,
wyeliminowanie niewłaściwego postępowania z odpadami niebezpiecznymi,
zwiększenie świadomości ekologicznej mieszkańców oraz właścicieli przedsiębiorstw.
3. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
3.1.
POŁOŻENIE
Powiat Piotrkowski położony jest w południowo-wschodniej części województwa łódzkiego.
Rysunek 1 Lokalizacja Powiatu Piotrkowski na tle Województwa Łódzkiego
Źródło: opracowanie własne na podstawie http://wybory2011.pkw.gov.pl
Powiat Piotrkowski graniczy:




od zachodu z powiatem bełchatowski,
od północy z powiatami:
o pabianickim,
o łódzki wschodni
od wschodu z powiatem tomaszowskim,
od południa z powiatem radomszczańskim.
W skład powiatu wchodzi 11 gmin: miasto i gmina Sulejów, miasto i gmina Wolbórz oraz gminy wiejskie
Aleksandrów, Czarnocin, Gorzkowice, Grabica, Łęki Szlacheckie, Moszczenica, Ręczno, Rozprza i Wola
Krzysztoporska.
12
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Rysunek 2 Podział Powiatu Piotrkowskiego na jednostki administracyjne
Źródło: opracowanie własne na podstawie http://wybory2011.pkw.gov.pl
Powierzchnię zajmowaną przez poszczególne gminy przedstawia tabela i wykres poniżej.
Tabela 1 Powierzchnia gmin Powiatu Piotrkowskiego
L.p.
Wyszczególnienie
Powierzchnia w km2
Udział procentowy w całości
powierzchni powiatu
1
Sulejów
188,24
13,2%
2
Wolbórz
151,66
10,6%
3
Aleksandrów
144,09
10,1%
4
Czarnocin
71,79
5,0%
5
Gorzkowice
102,17
7,2%
6
Grabica
127,64
8,9%
7
Łęki Szlacheckie
108,96
7,6%
8
Moszczenica
111,49
7,8%
9
Ręczno
88,9
6,2%
10
Rozprza
163,08
11,4%
11
Wola Krzysztoporska
170,75
12,0%
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z Gmin
13
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
200
180
160
140
120
100
80
60
40
20
0
Rysunek 3 Powierzchnia poszczególnych gmin Powiatu Piotrkowskiego
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z Gmin
Powiat Piotrkowski stanowi bardzo atrakcyjny teren do zamieszkania. Gminy należące do powiatu stanowią
malownicze tereny wypoczynku i rekreacji, a bliskie sąsiedztwo Jeziora Sulejowskiego stanowi o jego
turystycznej atrakcyjności. Wpłynęło to, w znacznym stopniu, na rozwój zaplecza usługowego związanego
z branżą turystyczno - rekreacyjną.
Na terenie powiatu zlokalizowane jest jedno z największych centrów logistycznych Europy, co przyczyniło
się do stworzenia kilku tysięcy miejsc pracy. Zwłaszcza ten ostatni kierunek jest pożądany z uwagi na fakt
przyciągnięcia na teren powiatu wielu inwestorów takich jak IKEA, FM LOGISTIC w gminie Moszczenica,
AHOLD w gminie Wola Krzysztoporska, AUCHAN w gminie Wolbórz, magazynów logistycznych PARTNER
CENTER w gminie Wolbórz, KAUFLAND POLSKA MARKETY sp. z o.o. w gminie Wola Krzysztoporska czy
największy w Europie Środkowo-Wschodniej park logistyczny POLAND CENTRAL w miejscowości Wola
Bykowska w gminie Grabica.
Gminy mają przeważnie charakter rolniczy. Większe zakłady przemysłowe zlokalizowane są w gminach:
Moszczenica, Gorzkowice i Wolbórz. Wielkim atutem powiatu są przebiegające przez niego drogi o dużym
znaczeniu krajowym:


droga nr 1 - Gdańsk-Katowice (z fragmentem autostrady A1 na terenie powiatu),
droga szybkiego ruchu nr 8 Warszawa – Piotrków – Wrocław.
Przez teren powiatu będą poprowadzone trasy planowanych autostrad. W pobliżu znajdują się lotniska w
Łodzi (49 km od Piotrkowa Trybunalskiego) i Łasku (46 km od Piotrkowa).
3.2.
UKSZTAŁTOWANIE TERENU I BUDOWA GEOLOGICZNA
Według stosowanego obecnie podziału fizycznogeograficznego Kondrackiego (2002), Powiat Piotrkowski
położony jest w:

Prowincji Niżu Środkowoeuropejskiego (31)

Podprowincji Nizin Środkowopolskich (318)

Makroregionie Wzniesień Południowomazowieckich (318.8)

Mezoregionie Wysoczyzny Bełchatowskiej (318.81)

Mezoregionie Równiny Piotrkowskiej (318.84)

Podprowincji Wyżyny Małopolskiej (342)

Makroregionie Wyżyny Przedborskiej (342.1)

Mezoregionie Wzgórz Radomszczańskich (342.11)

Mezoregionie Doliny Sulejowskiej (342.111)
14
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Wzniesienia Południowomazowieckie pod względem hipsometrycznym stanowią region przejściowy od
Nizin Środkowopolskich do Wyżyny Małopolskiej. Zbudowane są z gliny zwałowej lub piasków lodowcoworzecznych. Wzniesienia znajdują się częściowo w brzeżnej strefie zlodowacenia warciańskiego.
Ponadto Równina Piotrkowska na północy graniczy z Wzniesieniami Łódzkimi, na zachodzie z Wysoczyzną
Bełchatowską, a na wschodzie z Doliną Białobrzeską. Równina Piotrkowska jest w przeważającej części
płaska z lokalnymi obszarami falistymi. W krajobrazie dominującą rolę odgrywa piaszczysta równina, o
znacznym zalesieniu. Lasy równiny stanowią fragmenty dawnych puszcz (Lasy Sulejowskie i Spalskie). W
południowo-wschodniej części Równiny Piotrkowskiej płynie Pilica, w której biegu, pomiędzy Sulejowem a
Smardzewicami, utworzono sztuczny zbiornik wodny Zalew Sulejowski.
3.3.
KLIMAT
Powiat piotrkowski jest położony na styku ścierających się mas powietrza oceanicznego i kontynentalnego
co powoduje częste zmiany pogody. Większość elementów klimatycznych notowanych w Stacji
Meteorologicznej w Sulejowie przybiera w poszczególnych latach zróżnicowane wartości. Bardzo
zróżnicowany jest w poszczególnych miesiącach roku rozkład temperatury i opadów atmosferycznych.
Zauważa się przesunięcie tzw. pory deszczowej z miesięcy wiosenno - jesiennych na koniec lata. Okres
wegetacyjny z intensywnym wzrostem roślin często charakteryzuje się niedoborem wody, natomiast okres
zbioru plonów nadmiarem opadów. Zjawisko to w sposób niekorzystny odbija się na przebiegu prac
polowych.
3.4.
OTOCZENIE SPOŁECZNO – GOSPODARCZE
Powiat Piotrkowski ma powierzchnię 1428 km2. Stan ludności zamieszkującej powiat w grudniu 2011 roku
wynosił 90 920 mieszkańców, co oznacza, że średnie zaludnienie w powiecie wynosi około 64 mieszkańców
na kilometr kwadratowy.
Według danych statystycznych liczba ludności na terenie Powiatu Piotrkowskiego na przestrzeni ostatnich
ośmiu lat stale się nieznacznie zwiększa. W roku 2004 teren powiatu zamieszkiwało około 90 549 ludzi, w
latach 2004-2011 liczba ta zwiększyła się do około 90 920, jest to powiększenie liczby ludności o 370 osób.
Do obszaru o najwyższej koncentracji ludności należą Sulejów, Wolbórz oraz Moszczenica, najsłabiej
zaludnione gminy to Łęki Szlacheckie i Ręczno.
91000
90920
90900
90759
90800
90700
90600
90549
90529
90547
2006
2007
90647
90629
2008
2009
90500
90395
90400
90300
90200
90100
2004
2005
2010
2011
Rysunek 4 Liczba mieszkańców Powiatu Piotrkowskiego w latach 2004-2011
Źródło: opracowanie własne na postawie danych zamieszczonych na stronie GUS, 2012
Wzrost poziomu liczby ludności wynika w zdecydowanej większości z migracji, z zestawienia
zamieszczonego poniżej wynika, iż od 2004 roku saldo utrzymuje się na stałym, wysokim poziomie około
200-300. Tak wysokie saldo migracji wynika z tego, że gminy należące do Powiatu Piotrkowskiego położone
15
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
są w niedalekiej odległości od większych miast takich jak Łódź, Piotrków Trybunalski, Częstochowa. Tereny
te w ostatnich latach stają się atrakcyjnymi obszarami nie tylko wypoczynku weekendowego, ale także
doskonałym miejscem stałego zamieszkania.
300
260
250
229
200
178
172
150
147
139
133
134
100
50
0
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
Rysunek 5 Saldo migracji na obszarze Powiatu Piotrkowskiego na przestrzeni lat 2004 - 2011
Źródło: opracowanie własne na postawie www.stat.gov.pl, 2012
Ludność w wieku produkcyjnym stanowi około 62,6% całej populacji mieszkańców powiatu, ludność w
wieku przedprodukcyjnym stanowi około 21,1%, a w wieku poprodukcyjnym około 16,3%.mieszkańców.
Powiat piotrkowski jest powiatem typowo rolniczym. Dla gospodarki powiatu istotne znaczenie ma jego
położenie komunikacyjne, dobrze rozwinięta sieć dróg, zróżnicowanie przyrodnicze, występowanie dużych
obszarów leśnych oraz utworzony na rzece Pilicy sztuczny zbiornik wodny - Zalew Sulejowski. Nie bez
znaczenia pozostaje bliskość dużej aglomeracji miejskiej - Łodzi oraz Piotrkowa Trybunalskiego, co
pozwoliło niektórym gminom rozwinąć funkcje usługowe zaplecza rekreacyjnego. W 1998r. oddano do
użytku Zalew Cieszanowicki (gminy Gorzkowice, Łęki Szlacheckie, Rozprza), który daje zaplecze do
dalszego rozwoju funkcji rekreacyjnej i usługowej powiatu. Dobre zaplecze produkcji rolnej daje możliwość
rozwoju przetwórstwa rolno-spożywczego, liczne obszary leśne są podstawą produkcji branży drzewnej.
Na terenie powiatu działalność gospodarczą prowadzi prawie 5000 firm. Największą grupę ok. 85%
stanowią podmioty gospodarcze osób fizycznych.
Przemysł rozwinął się w oparciu o lokalne surowce. Występowanie surowców węglanowych związane jest z
serią wapieni jurajskich z północnego obrzeża Gór Świętokrzyskich. Najbardziej zasobnymi w wapienie i
margle o znaczeniu przemysłowym jest rejon Sulejowa. Z kolei w rejonie Ręczna (Góra Czartoria) oraz
Aleksandrowa znajdują się złoża piaskowców. Złoża te są eksploatowane na potrzeby lokalne. Gminy
Moszczenica (Michałów, Baby) i Grabica (Ostrów) są zasobne w złoża glin. Licznie występują także złoża
piasku i piasku ze żwirem. Eksploatowane są małymi odkrywkami dla potrzeb budownictwa i
drogownictwa.
W gospodarce powiatu piotrkowskiego dominuje:

przemysł drzewny

produkcja mebli

przemysł szklarski

przemysł lekki

przetwórstwo rolno-spożywcze
16
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
3.5.
TURYSTYKA I REKREACJA
Położenie powiatu piotrkowskiego w centrum Polski, na skrzyżowaniu głównych szlaków komunikacyjnych
oraz różnorodne środowisko przyrodnicze decyduje o szczególnej atrakcyjności turystycznej tego regionu .
Na terenie powiatu znajduje się Sulejowski Park Krajobrazowy oraz rezerwaty przyrody. Najbardziej
atrakcyjne tereny rekreacyjne są położone:




nad Zalewem Sulejowskim
wzdłuż malowniczej doliny Pilicy
nad Zbiornikiem Cieszanowice
nad rzekami Czarna i Luciąża (są to rzeki o wyjątkowej czystości wód - świadczą o tym żeremia
założone przez bobry przy ujściu Luciąży do Pilicy poniżej Sulejowa).
Przez teren powiatu biegną atrakcyjne ścieżki turystyczne umożliwiające poznanie historii, zabytków
przeszłości, unikatowej przyrody oraz współczesnego obrazu regionu:





Niebieski (PT 150 n - 121 km) biegnący z Piotrkowa przez Barkowice-Bronisławów-SmardzewiceSulejów-Szarbsko-Przedbórz do Krzętowa (został zaliczony do najpiękniejszych znakowanych
szlaków nizinnych Polski
Czerwony (PT 22 c - 201 km) rozpoczynający się w Radomsku, biegnący przez Przedbórz-Bąkową
Górę-Majkowice-Trzy Morgi-Sulejów-Piotrków-Meszcze-Polichno-Golesze-Tomaszów MazowieckiSpałę-Inowłódz-Anielin-Poświętne
Zielony (PT 1570 z - 22 km) Piotrków Trybunalski- Uszczyn-Koło-Polichno-Proszenie-MichałówJarosty
Czarny (PT 1571 s - 5 km) Moszczenica-Gazomia
Czarny (PT 1573 s -5 km) Polichno-Meszcze
Ponadto bardzo dobrze rozwinięta sieć ścieżek rowerowych i szlaków pieszych, które stanowią
uzupełnienie turystyki i rekreacji w powiecie:




Ścieżka rowerowa im. Zygmunta Goliata wokół Zbiornika Sulejowskiego. Szlak rowerowy im.
Zygmunta Goliata tworzy pętlę o długości 68.5 km wiodącą wokół Zbiornika Sulejowskiego,
3 TRASY DOJAZDOWE:
 Wolbórz - Żarnowica Duża – Lubiaszów o długości 10.5 km,
 Wolbórz - Golesze Duże - Leonów o długości 10 km,
 Piotrków Trybunalski - Barkowice Mokre o długości 11 km,
Szlaki piesze:
 Szlak Partyzancki im. mjr Henryka Dobrzańskiego "Hubala",
 Szlak pieszy rzeki Pilicy,

Szlak okólny po Piotrkowie Trybunalskim

Szlak rekreacyjny Piotrków-Jarosty
 Szlak łącznikowy Moszczenica-Proszenie,
 Szlak łącznikowy Meszcze-Polichno.
Szlaki wodne
 Spływy Pilicą. Przez powiat piotrkowski przepływa, jedna z najpiękniejszych, zwłaszcza w
tej części swego biegu, rzeka Pilica. Jej 45 km odcinek, który w swej dolnej części zasila
akwen Zalewu Sulejowskiego,
4. OCHRONA DZIEDZICTWA PRZYRODNICZEGO I ZASOBÓW NATURALNYCH
4.1.
OCHRONA PRZYRODY I KRAJOBRAZU
4.1.1.
Formy ochrony przyrody
Powierzchniowe formy ochrony przyrody ożywionej i nieożywionej, wymienionych w ustawie z dnia 16
kwietnia 2004 r. (Dz.U. Nr 92 poz. 880 z późn. zm.) na terenie Powiatu Piotrkowskiego wymieniono w tabeli
poniżej.
Tabela 2 Powierzchniowe formy ochrony przyrody na terenie Powiatu Piotrkowskiego
17
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
L.P.
Nazwa obszaru
Pow. w gran. powiatu
[ha]
Gmina
Cel ochrony
Park krajobrazowy
1
Sulejowski Park
Krajobrazowy
-
Ręczno, Aleksandrów,
Sulejów, Wolbórz
dorzecze środkowej Pilicy; lasy byłej
Puszczy Pilickiej; różnorodność gatunkowa
flory i fauny (szczególnie entomofauny i
awifauny)
Rezerwaty przyrody
1
2
Czarny Ług
Dęby w
Meszczach
2,46
Wolbórz
39,15
Wolbórz
3
Diabla Góra
159,00
Aleksandrów
4
Jaksonek /Taraska
26,90
Aleksandrów
5
Las Jawora
87,99
Ręczno
6
Las Jabłoniowy
19,04
Sulejów
7
Lubiaszów
202,4
Wolbórz
8
Meszcze
35,32
Wolbórz
9
Wielkopole
42,08
Ręczno
Torfowisko wysokie typu atlantyckiego ze
stanowiskiem bagnicy torfowej
Starodrzew dębowy pochodzenia
naturalnego w zespołach o charakterze
grądu i boru mieszanego z drzewami
pomnikowymi dębu szypułkowego
Wychodnie skał piaskowych, miejsce bitew
partyzanckich z okresu II wojny światowej
Zachowanie zimoziołu północnego i
Dąbrowa
Stanowiska rzadkich na niżu gat. roślin
leśnych oraz ginących zbiorowisk łęgu
podgórskiego i młaki niskoturzycowej
Populacja dzikich gatunków drzew i
krzewów owocowych, szczególnie jabłoni
leśnej i gruszy pospolitej
Zbiorowiska leśne; grąd, dąbrowa i bór
jodłowy z cennym stanowiskiem jodły oraz
stanowiska roślin rzadkich i chronionych,
dębów pomnikowych
Las mieszany świeży z udziałem lipy
drobnolistnej
Drzewostan jodłowy z rzadkimi gatunkami
roślin w runie, występujący w sąsiedztwie
północnej granicy zasięgu jodły
Obszary Chronionego Krajobrazu
1
OCHK Dolina
Wolbórki
Moszczenica, Wolbórz
2
OCHK Doliny
Widawki
Wola Krzysztoporska,
Gorzkowice, Łęki
Szlacheckie,
ochrona przed dalszą degradacją doliny
rzeki Wolbórki, korytarz ekologiczny
łączący
OCHK
KoluszkowskoLubochniańskiego
i
Tuszyńsko
Dłutowskiego z Sulejowsko - Spalskim
OCHK.
Celem
utworzenia
obszaru
utrzymanie ciągłości ekosystemu w dolinie
Wolbórki umożliwiającego migrację fauny i
flory oraz zachowanie siedlisk chronionych
i zagrożonych gatunków roślin i zwierząt.
ochrona doliny rzeki Widawki z
wartościowymi siedliskami i zbiorowiskami
roślinnymi, ochrona koryta rzeki Widawki
stanowiącej na znacznej przestrzeni
naturalny ciek wodny; korytarz ekologiczny
łączący dolinę Warty z doliną Pilicy. Są to
tereny cenne przyrodniczo, o znacznym
zalesieniu, z licznymi zbiornikami wodnymi;
na wyróżnienie zasługują: zwałowisko
kopalni Bełchatów stanowiące dominantę
wśród otaczającego terenu i wpływające na
urozmaicenie krajobrazu, wzniesienia
Borowej Góry stanowiące zespół pagórków
o wysokich walorach krajobrazowych z
najwyższym szczytem Borowa
Źródło: Rejestr obszarów chronionych województwa łódzkiego, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Łodzi ,2012
Powierzchniowe formy ochrony przyrody obejmują swymi granicami większość wartościowych zbiorowisk
leśnych i rzecznych, w tym: 1 park krajobrazowy, 9 rezerwatów przyrody oraz 2 obszary chronionego
krajobrazu.
18
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Ponadto na terenie powiatu zlokalizowane są obszary NATURA2000 wymienione poniżej.
Dolina Środkowej Pilicy (PLH 100008)
Według SDF (standardowego formularza danych) obszar ostoi obejmuje 40 km odcinek środkowej Pilicy i
położony jest w większości w regionie Doliny Sulejowskiej, pomiędzy Wzgórzami Radomszczańskimi,
Równiną Piotrkowską (na zachodzie) i Wzgórzami Opoczyńskimi (na wschodzie). Rzeka jest
nieuregulowana; ma naturalny charakter (liczne meandry i starorzecza). Pewne fragmenty obszaru są
regularnie zalewane. Łąki kośne i pastwiska pokrywają dużą część powierzchni doliny; znajdują się tu
również niewielkie płaty torfowisk, trzcinowisk i turzycowisk. Około 20% powierzchni obszaru porastają lasy
łęgowe i nadrzeczne zarośla wierzbowe na brzegach rzek. Jest to ważna ostoja ze względu na występującą
ichtiofaunę, 11 typów siedlisk przyrodniczych z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG, 8 gatunków
zwierząt z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG oraz 19 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Rady
79/409/EWG. Około połowa powierzchni obszaru znajduje się w granicach Sulejowskiego Parku
Krajobrazowego (17 444 ha, 1994).
Rysunek 6 Obszar NATURA2000 Dolina Środkowej Pilicy (PLH 100008)
Źródło: Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Łodzi
Obszar Dolina Środkowej Pilicy zlokalizowany jest na terenie gmin: Gorzkowice oraz Łęki Szlacheckie.
Łąka w Bęczkowicach (PLH 100004)
Obszar obejmuje rozległe torfowisko, z dobrze zachowanymi stosunkami wodnymi, fitocenozy licznych
zespołów torfowiskowych, łąki trzęślicowe ze zw. Molinion i wilgotne łąki ze zw. Calthion. Na tym
niewielkim obszarze zidentyfikowano w sumie 5 rodzajów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Rady
92/43/EWG. Występuje tu tez liczna populacja lipiennika Loesela - gatunku z Załącznika II Dyrektywy, jest to
stanowisko rzadkich i zagrożonych gatunków roślin, w tym podlegających ochronie prawnej. Leży ono w
19
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
środkowym biegu rzeki Luciąży, na około 500 m odcinku doliny. Omawiane łąki znajdują się na lewym
(zachodnim) jej brzegu rzeki. Do początków lat 50. XX stulecia obszar ten był silnie eksploatowany w złoża
torfu, zaś do połowy lat 80. był wykorzystywany rolniczo, jako mało wartościowe łąki (koszone raz w roku)
oraz jako pastwiska. Od połowy lat 80. zaprzestano wypasu i wykaszania roślinności na łąkach, toteż
zwiększył się udział zarośli wierzbowych.
Rysunek 7 Obszar NATURA2000 Łąka w Bęczkowicach (PLH 100004)
Źródło: Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Łodzi
Obszar Łąka w Bęczkowicach zlokalizowany jest na terenie gmin: Aleksandrów, Ręczno, Sulejów.
Lasy Gorzkowickie (PLH100020)
Obszar obejmuje południowy fragment uroczyska leśnego Szczukocice, leżący w strefie źródliskowej
bezimiennego cieku będącego lewobrzeżnym dopływem Prudki. Płaskie, zabagnione obniżenie terenu
zajmują lasy łęgowe (40% powierzchni - Łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albofragilis, Populetum albae, Alnenion)), w niektórych fragmentach posiadające cechy przejściowe do olsów.
W wielu miejscach, na skutek przesuszenia siedliska, lasy łęgowe przekształcają się w grądy niskie. Wyżej
położone, łagodne zbocza zajmują typowo wykształcone grądy, typowe i wysokie (60% powierzchni - Grąd
środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum)) z udziałem jodły w
drzewostanie. Drzewostany w większości mają blisko 100 lat, obecne są również pojedyncze starsze
przestoje. W omawianym obszarze zachował się naturalny układ fitocenoz wykształconych w zależności od
wilgotności siedliska. Obszar ma istotne znaczenie dla ochrony 2 typów siedlisk leśnych z załącznika I
Dyrektywy Siedliskowej. Są to dobrze wykształcone lasy olszowe w źródliskowym fragmencie cieku, oraz
grądy (tutaj odmiana małopolska z jodłą Abies alba) w zróżnicowanych ekologicznie podzespołach.
Obszar Lasy Gorzkowickie położony jest na terenie gminy Gorzkowice.
Lubiaszów w Puszczy Pilickiej (PLH100026)
Obszar obejmuje rezerwat Jodły Lubiaszów, chroniący ekosystemy o naturalnych cechach, dawnej Puszczy
Pilickiej. Powierzchnia obszaru w zdecydowanej części zajęta jest przez fitocenozy grądu
20
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
subkontynentalnego Tilio-Carpinetum, w odmianie małopolskiej, z udziałem jodły pospolitej Abies alba.
Grądy reprezentują szerokie spektrum zróżnicowania ekologicznego: od higrofilnych grądów niskich do
grądów wysokich z udziałem gatunków termofilnych. Cechą świadczącą o naturalnym charakterze
ekosystemów jest ponadto duży udział martwego drewna na dnie lasu. Występują tu stare drzewostany
jodły w wieku 150 lat o wysokości ponad 35 m, grupa modrzewia polskiego w wieku 140 lat o wysokości 40
m oraz 200-letnie dęby. W południowej części obiektu znajduje się dolina niewielkiego cieku, w której
wykształcił się łęg jesionowo-olszowy Fraxino-Alnetum . Obiekt chroni jedną z największych populacji jodły
w Polsce środkowej. Ponadto na szczególną uwagę zasługuje fragment lasu w południowej części
rezerwatu z 200-letnim drzewostanem dębowym. Naturalność ekosystemów potwierdza obecność licznych
gatunków związanych z martwym drewnem. Stwierdzono występowanie 306 gatunków grzybów
(największa liczba gatunków spośród rezerwatów Polski środkowej) oraz licznych bezkręgowców i ptaków
typowych dla puszczańskich lasów.
Obszar Lubiaszów w Puszczy Pilickiej (Rysunek 6) położony jest na terenie gmin: Wolbórz, Sulejów.
Dąbrowy w Marianku PLH100027
Obszar obejmuje wschodni fragment kompleksu leśnego położonego na zachód od miejscowości Marianek
w gminie Gorzkowice (Rysunek 7). Podłoże zbudowane jest głównie z piasków i żwirów; teren opada ku
południowi. Obiekt sąsiaduje bezpośrednio z polami uprawnymi. Zachowały się tu 100-letnie drzewostany
dębowe, jednak przeważają dąbrowy w wieku 60-80 lat. W północnej części obszaru stwierdzono
fitocenozy grądowe Tilio-Carpinetum, z przestojami dębowymi. Grąd rozwija się wzdłuż ściany lasu. Na
podłożu żwirowym, na łagodnych zboczach o wystawie południowej stwierdzono niewielkie płaty
fitocenozy ciepłolubnej dąbrowy, które występują w mozaice z płatami dąbrowy kwaśnej.
Wielkopole - Jodły pod Czartorią (PLH100031)
Obszar obejmuje rezerwat przyrody Wielkopole położony na wschodnim stoku piaskowcowego wzgórza
Czartoria (270 m n.p.m.), na terenie gminy Ręczno (Rysunek 7). Na łagodnym stoku wykształciły się typowe
płaty wyżynnego boru jodłowego Abietetum polonicum w mozaice z grądem subkontynentalnym TilioCarpinetum , odmiany małopolskiej. Drzewostany są wielowarstwowe i zróżnicowane wiekowo - do 150 lat.
Jodła dobrze się odnawia i w niektórych płatach dominuje. Fitocenozy jedliny występują głównie na
niewielkich, piaszczystych wyniosłościach terenu. W obniżeniach występują grądy niskie, nawiązujące do
łęgów, gdzieniegdzie z udziałem olszy w drzewostanie.
Obiekt chroni jedno z najdalej na północny-zachód w Polsce wysuniętych stanowisk wyżynnego jodłowego
boru mieszanego. Stanowisko jest tym bardziej cenne, że jedlina ma tu typowy charakter. Obecny jest
starodrzew jodłowy oraz liczne stanowiska górskich gatunków runa takich jak Huperzia selago,
Polygonatum verticillatum i Aruncus sylvestris. Obficie występują paprocie, mszaki, w niektórych płatach
dominuje Lycopodium annotinum. Liczne wykroty jakie pojawiły się w ostatnich latach dodatkowo
urozmaicają mikrosiedliska tego ekosystemu leśnego. Wartość obszaru jako obiektu przyrodniczego o
charakterze wyżynnym potwierdza również obecność górskich gatunków chrząszczy: Clytus lama i Leptura
maculata.
Znaczenie obszarów NATURA 2000 dla Gmin Powiatu Piotrkowskiego
Istnienie obszaru Natura 2000, podobnie jak istnienie jakiejkolwiek innej formy ochrony przyrody, stanowi
znaczące uwarunkowanie zagospodarowania przestrzennego, opartego na zasadach ładu przestrzennego i
zrównoważonego rozwoju, co pozwala na wkomponowanie sieci Natura 2000 w system planowania i
zagospodarowania przestrzennego powiatu, przy traktowaniu jej jako ważny komponent wdrażania zasad
zrównoważonego rozwoju.
Istnienie obszaru Natura 2000 w granicach gminy powinno być obligatoryjnie uwzględnione w
sporządzanym przez gminę tzw. studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego,
wytyczającym kierunki polityki przestrzennej gminy i wiążącym dla jej organów przy sporządzaniu planów
miejscowych. Można oczekiwać, że tak stanie się w tych studiach, które będą sporządzane lub rewidowane
po ustanowieniu obszaru Natura 2000.
Decyzja o ustanowieniu takiego obszaru jest w oczywisty sposób decyzją zmieniającą istniejące
uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego, można więc oczekiwać, że powinna ona skutkować
także rozpoczęciem procesu zmiany istniejących studiów i ich dostosowania do nowych realiów. Nie ma
jednak prawnych mechanizmów, które taką zmianę mogłyby wymusić, choć można się jej domagać
21
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
powołując się na przepisy wymagające okresowego przeglądu przez gminy aktualności obowiązujących
dokumentów dotyczących zagospodarowania przestrzennego.
Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy powinno zawierać:
zaznaczenie granic obszaru Natura 2000;
informacje o rzeczywistym występowaniu na obszarze zakreślonym linią graniczną elementów
przyrody, które są w tym obszarze przedmiotem ochrony – a więc siedlisk przyrodniczych oraz
gatunków ujętych w załącznikach do Dyrektywy Ptasiej i Siedliskowej.
Niezależnie od działań ochronnych i formalnych procedur ocen skutków planów i przedsięwzięć, dla
łagodzenia konfliktów między ochroną obszaru a gospodarką człowieka istotne są odpowiednie postawy
społeczne mieszkańców i innych grup ludzkich zaangażowanych w zarządzanie obszarem bądź mających na
nim swoje interesy. Niezmiernie ważne jest uświadomienie szans dla regionu,
Włączenie obszaru do sieci Natura 2000 umożliwia rolnikom korzystanie z programów
rolnośrodowiskowych, które stanowią formę wynagrodzenia za podejmowanie się różnych (lecz ściśle
określonych) działań na rzecz ochrony środowiska (w tym szczególnie na rzecz ochrony przyrody i/lub
ochrony walorów krajobrazu wiejskiego. Programy rolnośrodowiskowe są uważane za jeden z
najważniejszych mechanizmów osiągania celów Natury 2000 na obszarach rolniczych. We wszystkich
krajach Unii Europejskiej zauważalna jest postępująca harmonizacja obszarów wdrażania programów
rolnośrodowiskowych i obszarów Natura 2000. Przykładem tej harmonizacji i jednocześnie dodatkową
korzyścią dla rolników, których gospodarstwa położone są w obrębie obszarów Natura 2000 jest to, iż
wszelkie płatności dla nich za realizację programów rolnośrodowiskowych powiększane są o 20% w
stosunku do płatności podstawowych ustalonych dla poszczególnych pakietów działań. Szczegóły
programu rolnośrodowiskowego określa dokument: „Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 –
2013”.
Obecność obszaru Natura 2000 w granicach danej jednostki samorządu terytorialnego może być
czynnikiem promującym region pod kątek usług (przede wszystkim turystycznych) oraz produkcji (głównie
spożywczej). Im większy dany obszar Natura 2000, a przedmiot ochrony bardziej niepowtarzalny i
specyficzny, tym dla promocji lepiej. Jednakże wykorzystanie terenu i jego promocja muszą być
dostosowane do wymogów ochronnych siedlisk i gatunków, dla ochrony, których został powołany obszar
Natura 2000.


Natura 2000 nie blokuje działań nieszkodliwych dla chronionych gatunków i siedlisk przyrodniczych, jak
również możliwości innych działań, choć wymusza ich planowanie w sposób uwzględniający potrzeby
ochrony przyrody.
Wymogiem Natury 2000 jest wyłącznie poddawanie planowanych inwestycji analizie pod kątem ich wpływu
na przedmioty ochrony Natura 2000. Można oczekiwać, że w 90% przypadków nie będzie znaczącego
wpływu na obszar Natura 2000, a więc i żadnych przeszkód do realizacji inwestycji. Istnieją również
procedury umożliwiające nawet poświęcenie chronionych gatunków i siedlisk przyrodniczych w imię
„nadrzędnego interesu publicznego” (ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzi).
Natura 2000 w określonych przypadkach ogranicza działalność inwestycyjną, ponieważ w przypadku
wystąpienia znaczącego potencjalnego wpływu przedsięwzięcia na przedmioty ochrony z sieci Natura 2000
istnieje obowiązek przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia pod kątem jego
wpływu na obszar Natura 2000. Jeżeli, w ramach przeprowadzonej oceny, zostanie wykazany negatywny
wpływ przedsięwzięcia na przedmioty ochrony Natura 2000, oraz w przypadku braku rozwiązań
alternatywnych i „nadrzędnego interesu publicznego”, przedsięwzięcie nie będzie mogło być
zrealizowane.
Na obszarach NATURA 2000 obowiązują następujące zakazy i ograniczenia dotyczące zagospodarowania
przestrzennego:

wprowadzenia działalności gospodarczej, mogącej w istotny sposób oddziaływać szkodliwie na
ekosystemy, walory krajobrazowe, kulturowe i turystyczne Parku,

lokalizacji inwestycji zaliczonych do grupy „mogących znacząco oddziaływać na środowisko”

lokalizacji obiektów wypoczynkowych stałych i sezonowych oraz letniskowych (nie dotyczy
budynków terenów zabudowy ustalonych w planach miejscowych),
22
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020

lokalizacji obiektów kubaturowych poza terenami ustalonymi w planach miejscowych ( w formie
zabudowy rozproszonej ; zakaz nie dotyczy „ wymiany substancji ” i budynków uzupełniających w
granicach istniejącej działki zagrodowej,

realizacja obiektów, których gabaryty i forma architektoniczna mogą obniżyć walory krajobrazowe,

realizacja przedsięwzięć, mogących spowodować niekorzystne zmiany stosunków wodnych ,
naruszających w sposób istotny rzeźbę terenu lub powodujących wzmożenie procesów
erozyjnych,

przeznaczenia gruntów na cele nieleśne,

niszczenia zadrzewień i zakrzewień śródpolnych oraz wzdłuż cieków wodnych i dróg,

wypalania traw i rżysk

Dla ograniczenia emisji do atmosfery ustala się:

zakaz wznoszenia oraz modernizacji kotłowni oraz innych źródeł energii cieplnej o mocy
powyżej 0,5 MW jeśli nie korzystają one ze spalania uszlachetnionego węgla,

zaleca się stosowanie czystych nośników energii dla celów grzewczych i socjalno – bytowych,
preferowane są źródła lokalne zmodernizowane i przystosowane do paliw gazowego lub oleju
opałowego ekologicznego,

użytkowanie terenów, dla których została dopuszczona lokalizacja obiektów i urządzeń ma
mieć miejsce w sposób nie powodujący szkodliwych i ponadnormatywnych oddziaływań tych
obiektów i urządzeń dla zdrowia ludzi i dla środowiska,

zakaz lokalizacji na całym obszarze objętym planem, zakładów i urządzeń szczególnie
szkodliwych dla środowiska,

Wyznaczanie obszarów Natura 2000 pociąga za sobą konsekwencje, które skutkować będą przez
bardzo długi okres i będą miały duży wpływ na rozwój gmin. Tych problemów nie rozwiążą żadne
inne późniejsze działania, ponieważ samo wyznaczenie obszaru Natura 2000 rodzi określone
konsekwencje prawne. Prace związane z wyznaczaniem obszarów Natura 2000 powinny
obejmować nie tylko rozpoznanie walorów przyrodniczych gminy, ale także, a może przede
wszystkim, celów i zamierzeń rozwojowych gminy.

Plany przedsięwzięć gminnych powinny znaleźć się na mapie wspólnie z proponowanymi do
wyznaczenia obszarami Natura 2000. Na podstawie wypracowanego w każdej gminie kompromisu
należy przyjąć takie rozwiązania, które zapewnią optymalne możliwości rozwoju, zapewniając
równocześnie ochronę wyznaczonych obszarów Natura 2000.
Prace prowadzone obecnie nie zabezpieczają gminom warunków do skutecznego
zaprezentowania swoich interesów, a już w żadnym przypadku możliwości wypracowania
rozsądnego kompromisu. Istnieje niebezpieczeństwo, że gminy otrzymają informacje o
wyznaczonych obszarach Natura 2000, ale ich możliwości wpływania na zmianę czegokolwiek
będą ograniczone.
Liczba pomników przyrody w Powiecie Piotrkowskim jest wysoka, w porównaniu z innymi powiatami w
obrębie województwa łódzkiego. Poniżej załączono wykaz pomników przyrody i użytków ekologicznych
zlokalizowanych na terenie gmin Powiatu Piotrkowskiego.

23
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Tabela 3 Liczbowe zestawienie pomników przyrody na terenie Powiatu Piotrkowskiego
Pomniki przyrody ożywionej
Lp.
Pomniki przyrody nieożywionej
Gmina
Pojedyncze drzewa
Grupy drzew
Głazy narzutowe
1
1
1
1
Aleksandrów
2
Czarnocin
3
Gorzkowice
3
6
4
Grabica
3
3
5
Łęki Szlacheckie
1
6
Moszczenica
2
7
Ręczno
2
8
Rozprza
5
1
9
Sulejów
2
1
10
Wola Krzysztoporska
4
2
11
Wolbórz
3
4
21
25
Razem
2
1
Źródło: Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Łodzi
Bardzo istotnym problemem jest zachowanie roślinności nieleśnej, która w dużej mierze decyduje o
walorach przyrodniczych powiatu. Istnieje szereg propozycji nowych form ochrony takiej roślinności, takich
jak obszary chronionego krajobrazu. Głównym celem ich utworzenia jest zapewnienie powiązań
ekologicznych pomiędzy obszarami o najwyższych walorach przyrodniczych i krajobrazowych oraz
ułatwienie przemieszczania się roślin i zwierząt, jak również ochrona przestrzeni przyrodniczej i krajobrazu
kulturowego. Planowany system obszarów chronionych w województwie łódzkim przewiduję połączyć
Obszar Chronionego Krajobrazu Środkowej Grabi na terenie gminy Czarnocin, wskutek czego miałby
powstać nowy obszar o nazwie Tuszyńsko – Dłutowski. Natomiast nowe obszary chronionego krajobrazu
proponowane do utworzenia na terenie Powiatu Piotrkowskiego to:


Obszar Spalsko – Sulejowski na terenie gminy Trybunalski, Aleksandrów, Gorzkowice, Łęki
Szlacheckie, Ręczno, Rozprza, Sulejów, Wolbórz,
Dolina Pilicy i Wolbórki na terenie gminy Wolbórz,
Elementem stworzenia właściwego systemu ochrony przyrody są m.in. działania związane z dokończeniem
wdrażania systemu obszarów Natura 2000 w powiecie. Na najbliższe lata przewiduje się dokończenie planu
ochrony obszaru Natura 2000 dla obszarów: Lasy Spalskie PLH100003, Łąka w Bęczkowicach PLH100004.
Na lata 2012-2013 planuje się opracowanie PZO dla obszaru Dolina Środkowej Pilicy PLH100008.
Istotnym działaniem w kierunku zachowania różnorodności biologicznej na terenach zabudowanych są
przedsięwzięcia powiatu w kierunku rozwoju terenów zielonych oraz utrzymania i pielęgnacji założeń
parkowych. W budżetach wielu gmin, w szczególności miast, kwoty przeznaczane na utrzymanie terenów
zieleni stanowią istotny wydatek. Ilość proponowanych do objęcia ochroną prawną obiektów i obszarów o
znaczących, ponadlokalnych walorach przyrodniczych, świadczy o konieczności podjęcia skutecznych
działań dla ich ochrony: zarówno przez władze samorządowe Gmin, administrację Lasów Państwowych
oraz właścicieli gruntów, na których powyższe proponowane obiekty i obszary się znajdują.
Korytarze ekologiczne mają za zadanie umożliwienie migracji roślin i zwierząt. Wyznaczone korytarze
ekologiczne o randze krajowej, związane z dolinami rzek to na terenie powiatu to:


Pradolina Warszawsko – Berlińska - korytarz ekologiczny obejmujący doliny Warty i Neru, mający
kontynuacje na terenie województw, wielkopolskiego od zachodu i mazowieckiego od wschodu,
Dolina Warty - korytarz ekologiczny mający kontynuację od północy w województwie
wielkopolskim na południu łączący się z korytarzem doliny Prosny od zachodu i z korytarzem doliny
Pilicy od wschodu,
24
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020


Dolina Pilicy i Dolina Rawki mający kontynuację od południa w województwie świętokrzyskim, od
północy łączący się z korytarzem Pradoliny Warszawsko-Berlińskiej,
Dolina Widawki – korytarz stanowiący powiązanie doliny Warty z doliną Pilicy.
Natomiast korytarz ekologiczny dotyczący migracji dużych zwierząt (wg W. Jędrzejewskiego25) to główny
korytarz ekologiczny Południowo-Centralny, który łączy Roztocze z Lasami Janowskimi, Puszczą
Sandomierską i Świętokrzyską, Przedborskim Parkiem Krajobrazowym, Załęczańskim Parkiem
Krajobrazowym, następnie łączy się z Lasami Lublinieckimi i Borami Stobrawskimi oraz biegnie do Lasów
Milickich, Doliny Baryczy i Borów Dolnośląskich.
Przebieg korytarzy ekologicznych na terenie powiatu przedstawia poniższy rysunek
Rysunek 8 Przebieg korytarza ekologicznego przez teren powiatu
Źródło: Program ochrony środowiska województwa łódzkiego 2012
.
4.1.2.
Zieleń urządzona
Ciągły układ przestrzenny terenów otwartych, przyrodniczo aktywnych, zapewniający prawidłowe
funkcjonowanie żywych zasobów naturalnych oraz kształtowanie właściwych warunków klimatycznych i
możliwości rekreacji ludności w kontakcie z przyrodą to Ekologiczny system Obszarów Chronionych
(ESOCh). Ważnym elementem ESOCh są: parki, zieleńce, skwery, zieleń przyzagrodowa w zabudowie
mieszkaniowej, izolacyjno – osłonowa wzdłuż ciągów komunikacyjnych i wokół zabudowy usługowo –
przemysłowej, w tym – obiektów użyteczności publicznej oraz zabytkowe zespoły zieleni przydworskiej,
przypałacowej i przykościelnej.
Wyznaczanie ESOCh ma na celu:

ochrona obszarów o szczególnych wartościach przyrodniczych,

naturalna aktywizacja niestabilnych ekosystemów,

tworzenie i utrzymywanie terenów zieleni w mieście,

ochrona istniejących oraz rozwijanie nowych połączeń przyrodniczo-funkcjonalnych między
ekosystemami,

zapewnienie osłony ekologicznej dla zurbanizowanych obszarów koncentracji życia i aktywności
gospodarczej społeczeństwa,

zachowanie terenów właściwych dla ekologicznych metod gospodarowania,

poprawa biologicznych i społecznych warunków życia mieszkańców,

kontynuacja funkcji regionalnego systemu obszarów chronionych.
25
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Tabela 4 Powierzchnia terenów zieleni urządzonej na terenie Powiatu Piotrkowskiego
Tereny zieleni
Powierzchnia (ha)
parki spacerowo – wypoczynkowe
14,2
zieleńce
7,6
zieleń uliczna
3,9
tereny zieleni osiedlowej
19,3
parki, zieleńce i tereny zieleni osiedlowej
41,1
Cmentarze
50,2
RAZEM
136,3
Źródło: Bank Danych Regionalnych, 2012
Powiat Piotrkowski nie dysponuje kompetencjami ustawowymi oraz instrumentami finansowymi do
odrębnego kreowania systemu zieleni urządzonej w skali całego powiatu. Niemniej konieczne jest
określenie najważniejszych elementów kształtowania w/w zieleni w jego granicach.
4.1.3.
Gospodarka łowiecka, rybactwo, wędkarstwo
Aktualnie obowiązująca wersja ustawy stanowiąca Prawo Łowieckie pochodzi z 13 października 1995 roku
(tekst jednolity z 2009 r. Nr 92, poz.753). Łowiectwo, jako element ochrony środowiska przyrodniczego, w
rozumieniu ustawy oznacza ochronę zwierząt łownych (zwierzyny). Jej podstawowym założeniem jest
państwowa własność zwierzyny w stanie wolnym oraz gospodarowanie ich zasobami w zgodzie z zasadami
ekologii oraz zasadami racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej i rybackiej. Określa cele i szczegółowe zasady
ochrony, hodowli i pozyskania zwierzyny, jak również organy administracji rządowej upoważnione do jej
zarządzania. Zasady te dotyczą w szczególności gospodarowania na podstawie rocznych i wieloletnich
planów hodowlanych, wprowadzenia zakazów i nakazów dotyczących ochrony zwierzyny, sposobów i
kierunków zagospodarowania środowiska naturalnego oraz sposobu i zasad obrotu zwierzyną.
Na terenie powiatu działa 21 kół łowieckich, które gospodarują na terenie 35 obwodów łowieckich leśnych i
polnych o łącznej powierzchni 208193 ha gdzie lasy ogółem zajmują 55158 ha.
Tabela 5 Struktura powierzchniowa obwodów łowieckich na terenie Powiatu Piotrkowskiego
L.P.
Nr obw.
Powierzchnia ogólna
obwodu w granicach
powiatu
Lasy [ha]
Powierzchnia wyłączona [ha]
Gminy
1
187
polny
3934
450
138
Grabica
4844
134
288
Grabica, Wola
Krzysztoporska
3604
175
138
Grabica, Moszczenica
2
3
188
polny
189
polny
4
190 polny
4574
49
1229
Grabica, Wola
Krzysztoporska,
Moszczenica
5
191
9435
4435
1303
Wolbórz, Moszczenica
5069
328
284
Wolbórz, Moszczenica
5439
338
273
Czarnocin,
Moszczenica
4157
863
127
Czarnocin, Wolbórz,
6
7
8
192
polny
193
polny
194
26
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Polny
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
195 polny
196
leśny
197
polny
198
polny
217
polny
218
polny
219
polny
220
polny
221
polny
222
polny
223
leśny
224
leśny
250
polny
251
polny
252
Polny
254
polny
255
polny
271
polny
273
polny
274
polny
275
polny
277
polny
278
polny
Moszczenica
7130
799
273
Wolbórz, Moszczenica
5038
2496
425
Wolbórz, Sulejów
6425
2213
1095
Wolbórz
7448
810
1069
Wolbórz
5311
758
685
Wola Krzysztoporska
5463
533
261
Wola Krzysztoporska
3545
230
749
Wola Krzysztoporska
4903
634
732
Wola Krzysztoporska,
Rozprza
7774
2508
584
Rozprza, Sulejów
7811
2677
799
Sulejów
6944
3126
417
Sulejów
4651
1921
186
Aleksandrów, Sulejów
7058
1960
205
Wola Krzysztoporska,
Rozprza
6280
493
391
Gorzkowice, Wola
Krzysztoporska,
Rozprza
9565
4649
236
Łęki Szlacheckie,
Sulejów, Ręczna,
Rozprza
6856
1483
164
Wolbórz
5463
1256
193
Aleksandrów
5316
1127
284
Gorzkowice
4547
1406
168
Gorzkowice
6020
1380
399
Gorzkowice, Lęki
Szlacheckie, Rozprza
12166
3848
340
Gorzkowice, Lęki
Szlacheckie, Rozprza,
Ręczno
4052
1546
259
Aleksandrów
3268
1026
64
Aleksandrów
27
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
294
32
7589
2321
189
Gorzkowice
4905
1552
165
Łęki Szlacheckie
5721
1595
238
Łęki Szlacheckie,
Ręczno
5888
4039
63
Aleksandrów
208193
55158
14413
Powiat Piotrkowski
polny
295
33
Polny
296
34
polny
297
35
polny
OGÓŁEM
Źródło: Rejestr powierzchniowy obwodów łowieckich województwa łódzkiego, Urząd Wojewódzki
Gospodarka łowiecka prowadzona jest w obwodach łowieckich przez dzierżawców lub zarządców w
oparciu o:
Roczny plan zawierający zadania z zakresu poprawy warunków bytowania zwierząt łownych,
dokarmiania, budowy urządzeń, zasilania populacji i pozyskiwania zwierząt łownych, ochrony
przyrody
 Liczebność i jakość zwierząt łownych, strukturę płciową i wiekową populacji, przyrost naturalny,
szkody w lasach oraz uprawach i płodach rolnych wyrządzone przez zwierzęta łowne.
 Wieloletnie łowieckie plany ustalone przez dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych
w porozumieniu z wojewodami i z PZŁ na okres 10 lat oraz charakterystykę rejonu hodowlanego.
Gospodarka wędkarska w skali Powiatu Piotrkowskiego odgrywa istotną rolę. Obszar powiatu należy do
PZW Okrąg Piotrków Trybunalski, w skład, którego wchodzi 6 kół wędkarskich:


Koło Nr 9 w Moszczenicy,

Koło nr 28 w Sulejowie,

Koło nr 36 w Woli Krzysztoporskiej,

Koło nr 36 w Wolborzu,

Koło nr 43 w Gorzkowicach,
 Koło nr 44 w Rozprzy.
W rejestrach łowisk wędkarskich Polskiego Związku Wędkarskiego na terenie powiatu występują
następujące akweny wodne:

Rzeka Widawka,

Rzeka Pilica,

Zbiornik Sulejów,

Rzeka Luciąża,

Rzeka Wolbórka.
Tabela 6 Plan zarybiania wód Okręgu PZW Piotrków Trybunalski
Obwód rybacki Rzeki Widawka Nr 1
Lp.
gatunek
rodzaj materiału
sztuki
kg
1
Szczupak
Narybek letni
2
Szczupak*
Narybek jesienny
400
3
Sandacz*
Narybek jesienny
118
4
Sum*
Kroczek
165
5
Karp
Kroczek
1250
6
Karaś pospolity*
Kroczek
880
9000
28
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
7
Lin*
Kroczek
600
8
Jaź*
2 – latek
630
9
Brzana
Narybek jesienny
2500
10
Świnka
Narybek jesienny
12500
11
Kleń
Narybek jesienny
4000
12
Pstrąg potokowy
Narybek jesienny
12000
13
Lipień
Narybek jesienny
1500
*zarybienie obejmuje również Łowisko Specjalne „Kodrąb”
** w tym zarybienie szczupakiem NL przeniesione z r.2010, karpiem kr. 120kg z r.2010
Obwód rybacki Zbiornika Sulejowskiego na Rzece Pilica Nr 3
Lp.
Gatunek
rodzaj materiału
sztuki
kg
1
Karp
Kroczek
2
Sandacz
Narybek letni
300000
3
Szczupak
Narybek letni
350000
4
Szczupak
Narybek jesienny
1000
5
Karaś pospolity
Kroczek
500
6
Lin
Kroczek
3000
1000
7
Sum
Kroczek
350
8
Jaź
2 – latek
300
9
Brzana
Narybek jesienny
2000
10
Kleń
Narybek jesienny
8000
11
Świnka
Narybek jesienny
2000
12
Sandacz
Narybek jesienny
536
Obwód rybacki Rzeki Pilica Nr 4
Gatunek
rodzaj materiału
sztuki
kg
1
Karp
Kroczek
110
2
Sandacz
Narybek letni
60000
3
Szczupak
Narybek letni
57000
4
Szczupak
Narybek jesienny
100
5
Karaś pospolity
Kroczek
95
6
Lin
Kroczek
120
7
Jaź
2 – latek
482
8
Brzana
Narybek jesienny
7000
9
Kleń
Narybek jesienny
9000
10
Boleń
Narybek jesienny
6000
11
Świnka
Narybek jesienny
10000
Obwód rybacki Rzeki Luciąża Nr 1
gatunek
rodzaj materiału
sztuki
kg
29
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
1
Karp
Kroczek
2
Sandacz
Narybek letni
400
3
Sandacz
Narybek jesienny
4
Szczupak
Narybek letni
5
Karaś pospolity
Kroczek
350
6
Jaź
2 – latek
300
7
Sum
Kroczek
30
8
Lin
Kroczek
200
9
Świnka
Narybek jesienny
10000
20
40000
7000
Obwód rybacki Rzeki Wolbórka Nr 1
gatunek
rodzaj materiału
sztuki
kg
1
Karp
Kroczek
2
Szczupak
Narybek letni
320
3
Szczupak
Narybek jesienny
160
4
Lin
Kroczek
120
5
Karaś pospolity
Kroczek
280
6
Jaź
2 – latek
175
7
Sandacz
Narybek jesienny
20
8
Świnka
Narybek jesienny
20000
2000
Źródło: PZW Okręg Piotrków Trybunalski
4.1.4.
Identyfikacja potrzeb
Działania władz gmin na terenie Powiatu Piotrkowskiego, zmierzające do zrównoważonego rozwoju,
powinny być spójne z propozycjami działań ochronnych Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Łodzi,
zarządzającej obszarami NATURA 2000 oraz Zespół Nadpilicznych Parków Krajobrazowych w Moszczenicy
– realizującego zadania ochronne na terenie parków krajobrazowych.
Podstawowymi celami strategicznymi, zapisanymi w Strategii …, to zachowanie terenów cennych pod
względem przyrodniczym oraz właściwe kształtowanie istniejących walorów środowiskowych. Powyższe
cele powinny pozostawać w zgodzie ze zdefiniowanymi obszarami działań ochronnych (obszar obejmujący
tereny leśne, tereny nieleśne, tereny zwartej zabudowy wiejskiej) i strefami funkcjonalnymi, określonymi w
przygotowanych planach ochrony parków krajobrazowych (zwarte kompleksy lasów, tereny w
użytkowaniu rolnym wraz z nieużytkami, zadrzewieniami i terenami rozproszonej zabudowy, obszary
zwartej zabudowy wiejskiej oraz obszar aktywności gospodarczej i zachowania walorów kulturowych i
rozwoju infrastruktury sportowo – wypoczynkowej).
Wskazane do ochrony w formach przewidzianych w ustawie o ochronie przyrody fragmenty powiatu pełnią
przede wszystkim rolę lokalnych węzłów i korytarzy ekologicznych. Winny one być powiązane
przestrzennie z podobnymi strukturami na terenie sąsiadujących terenów. W stosunku do niektórych
ekosystemów warunkiem zachowania wysokich walorów jest wprowadzenie ochrony czynnej (dotyczy
cennych zbiorowisk nieleśnych) w sytuacji, bowiem zaniechania tradycyjnego użytkowania niektórych
typów zbiorowisk bardzo szybko dochodzi do wycofywania się np. gatunków słabych konkurencyjnie, a
często należących jednocześnie do grupy gatunków ginących.
Dla ochrony całości dziedzictwa przyrodniczego powiatu oraz kształtowania systemu terenów zieleni
należy podjąć następujące zadania:

wdrożenie proponowanych obiektów i obszarów chronionych na mocy przepisów ustawy o
ochronie przyrody – w ramach Ekologicznego Systemu Obszarów Chronionych (ESOCh), poprzez
utworzenie projektowanego rezerwatu przyrody, powołanie pomników przyrody, propozycji
użytków ekologicznych, stanowisk dokumentacyjnych, bieżące zgłaszanie uwag i wniosków, udział
30
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020







w konsultacjach – w ramach przygotowywanych planów ochrony dla poszczególnych stref ochrony
obszaru NATURA 2000 (Lasy Spalskie, Łąka w Bęczkowicach, Dolina Środkowej Pilicy PLH100008),
utworzenie nowych form ochrony przyrody w postaci Spalsko – Sulejowskiego, Koluszkowsko –
Lubochniańskiego, Tuszyńsko-Dłutowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz obszaru Dolina
Pilicy i Wolbórki,
kreowanie wspólnej polityki ochrony przyrody dolin rzecznych: Pilicy oraz jej dopływów, korytarzy
ekologicznych o randze regionalnej, tereny zieleni łęgowej,
koncepcja rekreacyjno - wypoczynkowego zagospodarowania terenów przywodnych w dolinie
rzeki Pilicy wraz z dopływami,
koordynacja rozwoju sieci tras i ścieżek rowerowych;
wsparcie organizacyjne rekultywacji i rewitalizacji przeobrażonych i zdegradowanych terenów
poeksploatacyjnych i poprzemysłowych,
promocja rozwoju rolnictwa ekologicznego, agroturystyki: programy rolnośrodowiskowe, jako
formy zmiany wizerunku nieefektywnej gospodarki rolnej,
wsparcie działań organizacji ekologicznych, instytucji naukowych w zakresie ochrony czynnej
wybranych gatunków fauny i flory.
31
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
4.1.5.
Cel
Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020
Cele długoterminowe do roku
2020
Cel
OPK.1.1
OPK.1
Zachowanie i wzbogacanie
walorów przyrodniczych
OPK.1.2
OPK.2
Zagospodarowanie zielenią
terenów antropogenicznych rozszerzenie oferty
rekreacyjno-turystycznej
OPK.2.1
Cele krótkoterminowe do roku 2016
Tworzenie Ekologicznego Systemu
Obszarów Chronionych i ochrona
czynna cennych przyrodniczo
obiektów i obszarów na terenie
Powiatu Piotrkowskiego
Zachowanie i przywrócenie warunków
występowania ginących gatunków
zwierząt
Zadanie
Zadanie
Jednostka odpowiedzialna
OPK.1.1.1
Opracowanie waloryzacji przyrodniczej oraz tworzenie na
jej podstawie form ochrony przyrody
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
OPK.1.1.2
Objęcie ochroną prawną drzew – propozycji pomników
przyrody oraz prowadzenie prac pielęgnacyjno –
konserwacyjnych proponowanych pomników przyrody
Gminy Powiatu Piotrkowskiego,
Nadleśnictwa
OPK.1.1.3
Opracowanie planów zadań ochronnych dla obszaru
Natura 2000 PLH100004 Łąka w Bęczkowicach
RDOŚ w Łodzi
OPK.1.1.4
Wdrażanie programów rolnośrodowiskowych dla rolników
w ramach PROW: 2007 – 2013
Gminy Powiatu Piotrkowskiego, Łódzki
Ośrodek Doradztwa Rolniczego, Agencja
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
( biuro powiatowe w Piotrkowie
Trybunalskim )
OPK.1.2.1
Program ochrony czynnej wybranych gatunków fauny,
flory, zbiorowisk roślinnych; idea włączenia szkół, jako
społecznych opiekunów nad pomnikami przyrody
Gminy Powiatu Piotrkowskiego, RZGW,
lokalne stowarzyszenia ekologiczne,
szkoły, instytucje naukowe, Zespół
Nadpilicznych Parków Krajobrazowych
OPK.2.1.1
Przebudowa i częściowa wymiana składu gatunkowego
zadrzewień przydrożnych wzdłuż odcinków dróg, nowe
nasadzenia zieleni wysokiej, prace pielęgnacyjno konserwacyjne zieleni przydrożnej
Gminy Powiatu Piotrkowskiego,
Powiatowy Zarząd Dróg, Zarząd Dróg
Wojewódzkich w Łodzi, GDDKiA w
Warszawie
OPK.2.1.2
Realizacja terenów zieleni urządzonej w ramach
istniejących i projektowanych obiektów rekreacyjno –
wypoczynkowych, tworzonych głównie na bazie akwenów
wodnych oraz terenów leśnych, na osiedlach
mieszkaniowych, wokół obiektów użyteczności publicznej
Gminy Powiatu Piotrkowskiego, lokalne
stowarzyszenia, wspólnoty
mieszkaniowe, Zespół Nadpilicznych
Parków Krajobrazowych,
Administratorzy cieków wodnych
OPK.2.1.3
Konserwacja i renowacja zabytkowego parku i dworu w
Moszczenicy - Moszczenica, ul. Piotrkowska i ul.
Dworcowa, Gmina Moszczenica
Gmina Moszczenica
OPK.2.1.4
Odnowa centrum miejscowości Wolbórz poprzez
przebudowę Pl. Jagiełły, jako przestrzeni społecznokulturowej
Gmina Wolbórz
Kształtowanie terenów zieleni
urządzonej i nieurządzonej
32
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
OPK.3
Wzrost świadomości
ekologicznej w społeczeństwie
OPK.3.1
OPK.2.1.5
Renowacja i rewitalizacja parków miejskich i skwerów oraz
konserwacja zabytkowych drzewostanów, stawów itp..
Powiat Piotrkowski, Zespół Szkół
Rolnicze Centrum Kształcenia
Ustawicznego w Wolborzu
OPK.3.1.1
Opracowanie koncepcji i projektu oznakowania szlaków,
ścieżek rowerowych na terenie powiatu
Powiat Piotrkowski (koordynator),
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
OPK.3.1.2
Promocja własnych działań i inicjatyw proekologicznych,
promujących walory środowiska przyrodniczego, o
charakterze cyklicznym: „Powiatowe Dni Lasu”, „Wiosenna
Akcja Sadzenia Drzew”, „Dzień Ziemi” (+konkursy
towarzyszące)
Powiat Piotrkowski
OPK.3.1.3
Promocja działań proekologicznych dla rolników
Łódzki Ośrodek Doradztwa RolniczegoRejonowy Zespół Doradców w Piotrkowie
Trybunalskim
OPK.3.1.4
Tworzenie sieci ścieżek przyrodniczo-dydaktycznych w
obrębie obszarów przyrodniczo cennych, atrakcyjnych
krajobrazowo oraz dziedzictwa kulturowego
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
Poszerzenie wiedzy o środowisku
przyrodniczym powiatu
33
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
4.1.6.
L.P.
Harmonogram zadań w zakresie ochrony przyrody i krajobrazu
Nazwa zadania
Termin
rozpoczęcia
planowany
Termin
zakończenia
planowany
Jednostka odpowiedzialna
Planowane
koszty ogółem
(PLN) tyś.
Partnerzy
Źródło finansowania
400 (50/rok)
szkoły (wszystkich szczebli), organizacje
i stowarzyszenia ekologiczne
Środka własne, WFOŚiGW
Powiat Piotrkowski
Środka własne, WFOŚiGW
ZADANIA WŁASNE POWIATU
Promocja własnych działań i inicjatyw
proekologicznych, promujących walory
środowiska przyrodniczego, o charakterze
OPK.3.1.2
cyklicznym: „Powiatowe Dni Lasu”,
„Wiosenna Akcja Sadzenia Drzew”, „Dzień
Ziemi” (+konkursy towarzyszące)
2013
2020
Powiat Piotrkowski
ZADANIA KOORDYNOWANE POWIATU
OPK.2.1.5
OPK.1.1.3
Renowacja i rewitalizacja parków
miejskich i skwerów oraz konserwacja
zabytkowych drzewostanów, stawów itp..
Opracowanie planów zadań ochronnych
dla obszaru Natura 2000 PLH100004 Łąka
w Bęczkowicach
2013
2016
Zespół Szkół Rolnicze Centrum
Kształcenia Ustawicznego w
Wolborzu
2013
2016
RDOŚ w Łodzi
b.d.
Powiat Piotrkowski
Środki RDOŚ w Łodzi,
WFOŚiGW
300
Powiat Piotrkowski
Środka własne, WFOŚiGW
150
Powiat Piotrkowski, Zespół
Nadpilicznych Parków Krajobrazowych,
organizacje i stowarzyszenia ekologiczne
Środka własne, WFOŚiGW
Środka własne, WFOŚiGW
OPK.1.2.1
Program ochrony czynnej wybranych
gatunków fauny, flory, zbiorowisk
roślinnych; idea włączenia szkół, jako
społecznych opiekunów nad pomnikami
przyrody
2013
2020
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego, RZGW,
lokalne stowarzyszenia
ekologiczne, szkoły, instytucje
naukowe, Zespół Nadpilicznych
Parków Krajobrazowych
OPK.3.1.3
Promocja działań proekologicznych dla
rolników
2013
2020
Łódzki Ośrodek Doradztwa
Rolniczego- Rejonowy Zespół
Doradców w Piotrkowie
Trybunalskim
ZALECENIA DLA GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
OPK.1.1.1
Opracowanie waloryzacji przyrodniczej
oraz tworzenie na jej podstawie
małoobszarowych form ochrony przyrody
2013
2020
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
250
Powiat Piotrkowski, Zespół
Nadpilicznych Parków Krajobrazowych,
organizacje i stowarzyszenia
ekologiczne, RDLP Łódź
OPK.1.1.2
Objęcie ochroną prawną drzew –
propozycji pomników przyrody oraz
prowadzenie prac pielęgnacyjno –
konserwacyjnych
proponowanych
pomników przyrody
2013
2020
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
150
Powiat Piotrkowski, Zespół
Nadpilicznych Parków Krajobrazowych,
organizacje i stowarzyszenia
ekologiczne, RDLP Łódź
Środka własne, WFOŚiGW
34
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Realizacja terenów zieleni urządzonej w
ramach istniejących i projektowanych
obiektów rekreacyjno – wypoczynkowych,
OPK.2.1.2 tworzonych głównie na bazie akwenów
wodnych oraz terenów leśnych, na
osiedlach
mieszkaniowych,
wokół
obiektów użyteczności publicznej
2013
2020
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
500
lokalne stowarzyszenia, wspólnoty
mieszkaniowe, Zespół Nadpilicznych
Parków Krajobrazowych,
Administratorzy cieków wodnych
150
Łódzki Ośrodek Doradztwa Rolniczego,
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa ( biuro powiatowe w
Piotrkowie Trybunalskim )
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
OPK.1.1.4
Wdrażanie programów
rolnośrodowiskowych dla rolników w
ramach PROW: 2007 – 2013
OPK.2.1.1
Przebudowa i częściowa wymiana składu
gatunkowego zadrzewień przydrożnych
wzdłuż odcinków dróg, nowe nasadzenia
zieleni wysokiej, prace pielęgnacyjno konserwacyjne zieleni przydrożnej
2013
2020
OPK.2.1.3
Konserwacja i renowacja zabytkowego
parku i dworu w Moszczenicy Moszczenica, ul. Piotrkowska i ul.
Dworcowa
2015
2016
2013
2016
Odnowa centrum miejscowości Wolbórz
OPK.2.1.4 poprzez przebudowę Pl. Jagiełły, jako
przestrzeni społeczno-kulturowej
Tworzenie sieci ścieżek przyrodniczodydaktycznych w obrębie obszarów
OPK.3.1.4 przyrodniczo
cennych,
atrakcyjnych
krajobrazowo
oraz
dziedzictwa
kulturowego
OPK.3.1.1
Opracowanie koncepcji i projektu
oznakowania szlaków, ścieżek
rowerowych na terenie powiatu
2013
2016
Środka własne, WFOŚiGW
Środka własne, WFOŚiGW
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
440
Powiatowy Zarząd Dróg, Zarząd Dróg
Wojewódzkich w Łodzi, GDDKiA w
Warszawie
Gmina Moszczenica
100
Nadleśnictwo
Środka własne, WFOŚiGW
Gmina Wolbórz
790
-
Środki własne, PROW 2007 2013
Środka własne, WFOŚiGW
Środka własne, WFOŚiGW
55/rok
2013
2020
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
300
lokalne stowarzyszenia, wspólnoty
mieszkaniowe, Zespół Nadpilicznych
Parków Krajobrazowych, Powiat
Piotrkowski
2013
2020
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
100
Powiat Piotrkowski
RAZEM ZADANIA WŁASNE
400
RAZEM ZADANIA KOORDYNOWANE
450
ZALECENIA DLA GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
2720
Środka własne
35
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
4.1.7.
Wnioski
Wśród czynników pozytywnych należy wymienić:
występowanie licznych obszarów i obiektów cennych pod względem przyrodniczokrajobrazowym, kwalifikujących się do ochrony prawnej, także, jako potencjał do
zagospodarowania rekreacyjno – turystycznego,
 rozwinięty system dolin rzek (Soły, Koszarawy) i potoków stanowiących korytarze ekologiczne w
powiązaniu z bogatą siecią akwenów wodnych (jeziora zaporowe),
 charakterystyczny krajobraz kulturowy z pozostałościami zabytkowych założeń zieleni parkowej,
 dobry stan rozpoznania elementów środowiska przyrodniczego większości miast i gmin,
umożliwiający skuteczne wdrażanie opracowanych koncepcji rozwoju sieci systemu ESOCH, form
rekreacji i turystyki,
 wzrost potencjału do zagospodarowania rekreacyjno – turystycznego,
 rozwój turystyki pieszej, agro- i ekoturystyki.
Wśród czynników negatywnych należy wymienić:


zanieczyszczenia powietrza wpływające na stan szaty roślinnej,

zanieczyszczenia wód podziemnych i powierzchniowych,

wprowadzenie i inwazję gatunków obcych roślin,

niski poziom świadomości ekologicznej społeczeństwa,

przekształcenia krajobrazu i likwidację ekosystemów siedlisk spowodowaną zmianą sposobu
użytkowania ziemi,

niski udział wydatków budżetów Gmin na przedsięwzięcia związane z ochroną przyrody i
krajobrazu.
4.2.
OCHRONA I ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ LASÓW
4.2.1.
Charakterystyka i ocena stanu aktualnego
Ogólna powierzchnia lasów na terenie Powiatu Piotrowskiego wynosi ok. 34 498,2 ha, co daje przeciętną
lesistość powiatu na poziomie ok. 24 %. Lasy nie stanowiące własności Skarbu Państwa to 10 430,50 ha. W
ogólnej powierzchni leśnej udział lasów prywatnych wynosi 30,3%, stanowiąc tym samym istotny element
gospodarki leśnej powiatu. Na zlecenie Starosty nadzór nad lasami nie stanowiącymi własności Skarbu
Państwa sprawują nadleśnictwa: Piotrków, Brzeziny, Smardzewice, Kolumna, Przedbórz, Bełchatów,
Opoczno, Radomsko, podlegające Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Łodzi.
Dominującym siedliskiem jest bór świeży a co za tym idzie głównym gatunkiem lasotwórczym jest sosna, w
dużo mniejszym stopniu brzoza i pozostałe gatunki: olsza, dąb, świerk, modrzew, mające wprawdzie
marginalne znaczenie dla produkcji surowca drzewnego, ale odgrywają istotną rolę w ekosystemach
leśnych. Natomiast żyźniejsze siedliska lassowe - łącznie z olsami stanowią niewielki odsetek w całości
siedlisk leśnych.
36
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Rysunek 9 Lesistość powiatu piotrkowskiego na tle województwa łódzkiego w 2010 r.
Źródło: Program ochrony środowiska dla województwa łódzkiego 2012
Lasy Państwowe
Niemal całość Lasów Państwowych pozostaje w administracji siedmiu lokalnych Nadleśnictw:







Nadleśnictwo Opoczno: Aleksandrów,
Nadleśnictwo Smardzewice: Aleksandrów, Sulejów, Wolbórz,
Nadleśnictwo Kolumna: Czarnocin, Grabica,
Nadleśnictwo Bełchatów: Grabica
Nadleśnictwo Piotrków: Wola Krzysztoporska, Rozprza, Łęki Szlacheckie, Gorzkowice, Ręczno,
Aleksandrów, Sulejów, Wolbórz, Moszczenica, Grabica
Nadleśnictwo Przedbórz: Aleksandrów,
Nadleśnictwo Brzeziny, obręb Żywocin: Wolbórz, Moszczenica.
Tabela 7 Struktura własnościowa lasów na terenie gmin Powiatu Piotrkowskiego
Powierzchnia lasów (ha)
Gmina
Ogółem
Państwowych
Niepaństwowych
Aleksandrów
3097
1772,7
4869,7
Czarnocin
21,1
479
500,1
Gorzkowice
847,8
739
1586,8
Grabica
409,3
843,8
1253,1
Łęki Szlacheckie
1711,2
1470,5
3181,7
Moszczenica
851,6
479,3
1330,9
37
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Ręczno
2772
676,8
3448,8
Rozprza
3229
1093,8
4322,8
Sulejów
6143,7
1597,3
7741
Wola Krzysztoporska
906,3
926,7
1833
Wolbórz
3428,9
716,3
4145,2
RAZEM
23417,9
10795,2
34213,1
Źródło: dane z Gmin oraz Bank danych lokalnych, GUS, 2011
Analiza struktury własnościowej lasów na terenie powiatu wskazuje na duży udział lasów niepaństwowych
w ogólnej powierzchni, około 46%. Największą powierzchnie lasów na terenie powiatu odnotowano w
gminie Sulejów ok. 26%, gminie Wolbórz ok. 14%, gmina Ręczno i Aleksandrów ok. 13% każda. Natomiast
najmniejsza powierzchnia lasów występuję na terenie gminy Czarnocin ok. 9%.
13,23%
14,64%
0,09%
3,87%
Aleksandrów
3,62%
Czarnocin
1,75%
Gorzkowice
7,31%
Grabica
Łęki Szlacheckie
3,64%
Moszczenica
Ręczno
Rozprza
26,24%
Sulejów
11,84%
13,79%
Wola Krzysztoporska
Wolbórz
Rysunek 10 Udział procentowy w powierzchni lasów na terenie powiatu
Źródło: dane z Gmin oraz Bank danych lokalnych, GUS, 2011
Lasy niepaństwowe
Specyficzną cechą lasów niepaństwowych Powiatu Piotrkowskiego, oprócz bardzo dużego rozdrobnienia
własnościowego, silnego przemieszania z obszarami Lasów Państwowych, jest znaczny udział lasów
należących do osób fizycznych (ok. 92% ogólnej powierzchni lasów niepaństwowych, tj. 8955 ha).
38
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
10000
8955,00
9000
8000
7000
6000
5000
4000
3000
2000
962,40
652,50
1000
101,90
0
grunty leśne prywatne
osób fizycznych
grunty leśne prywatne
wspólnot gruntowych
grunty leśne gminne
ogółem
grunty leśne gminne lasy
ogółem
Rysunek 11 Lasy niestanowiące własności skarbu państwa na terenie powiatu (ha)
Źródło: Bank danych lokalnych, GUS, 2011
Obowiązująca ustawa o lasach z dnia 28 września 1991 r. (Dz. U. z 2005 r., Nr 45, poz. 435) w art. 5 ust. 1 pkt.
2 określa, iż nadzór nad gospodarką leśną w lasach nie stanowiących własności Skarbu Państwa sprawuje
starosta. Artykuł 5 ust. 3 mówi o możliwości powierzenia, w drodze porozumienia oraz prowadzenie spraw
z zakresu nadzoru, jednostkom Lasów Państwowych. Starosta może powierzyć prowadzenie w jego
imieniu spraw z zakresu nadzoru - nadleśniczemu.
Można stwierdzić, że przez nadzór uznaje się prawo do sprawowania opieki i kontroli nad czyjąś
działalnością, połączone z uprawnieniami do merytorycznego korygowania tych czynności. W świetle tego
nadzór nad prowadzeniem gospodarki leśnej w lasach niepaństwowych polega na:




lustracji, kontroli, opiniowaniu, doradztwie i udzielaniu instruktaży,
wydawaniu wiążących poleceń w tym decyzji administracyjnych,
kontroli wykonania zaleceń i decyzji wydanych w drodze postępowania administracyjnego,
cechowanie drewna i stwierdzanie legalności pochodzenia.
W szerszym ujęciu nadzór nad prowadzeniem gospodarki leśnej w lasach nie stanowiących własności
Skarbu Państwa można określić jako zespół oddziaływań (udzielanie pomocy, porad, instruktaży i zaleceń)
organów administracji publicznej (starostów) na właścicieli lasów, w celu realizacji ciążących na nich
obowiązków wynikających z ustawy o lasach.
Zgodnie z ustawą o lasach do powinności organów sprawujących nadzór nad prowadzeniem gospodarki
leśnej w lasach nie stanowiących własności Skarbu Państwa (starosty) należy miedzy innymi:




zarządzanie i wykonywanie na koszt nadleśnictw zabiegów zwalczających i ochronnych w
zagrożonych lasach niepaństwowych,
wydawanie decyzji w sprawie przyznania środków finansowych z budżetu państwa na całkowite
lub częściowe pokrycie kosztów zalesienia gruntów, przeznaczonych do zalesienia w miejscowym
planie zagospodarowania przestrzennego,
sporządzenie uproszczonych planów urządzenia lasu dla lasów należących do osób fizycznych i
wspólnot gruntowych.
określanie decyzja administracyjna, wydana na podstawie inwentaryzacji stanu lasu zadań z
zakresu gospodarki leśnej dla właścicieli lasów (do 10 ha).
39
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Zgodnie z aktualizacją Krajowego Programu Zwiększania Lesistości, powierzchnia gruntów przewidzianych
do zalesienia na terenie powiatu w latach 2001-2020 wynosi ok. 785 ha, natomiast w sektorze gruntów
niepaństwowych – 3023 ha1.
Wszystkie gminy Powiatu Piotrkowskiego mają rozpoznane potencjalne możliwości podaży gruntów do
zalesienia, oparte o analizę fizjograficzną środowiska naturalnego oraz waloryzację rolniczej przestrzeni
produkcyjnej (tzw. program intensywny), określone szczegółowo w projektach granicy rolno-leśnej
(wprowadzonych do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego).
Ogółem w lasach powiatu piotrkowskiego pozyskano w 2011 roku 7753 tys. m3 grubizny drewna brutto, w
tym całość w lasach prywatnych.
Lasy państwowe
NADLEŚNICTWO BRZEZINY
Pod względem przyrodniczym położenie Lasów Nadleśnictwa Brzeziny określa się:



Kraina - VI Małopolska
Dzielnica - 1 Łódzko-Opoczyńska
Mezoregion - Piotrkowsko- Opoczyński
W granicach Nadleśnictwa znajdują się gminy: Wolbórz, Moszczenica. Głównym gatunkiem lasotwórczym
na terenie nadleśnictwa jest sosna. Zajmuje ona jako gatunek panujący ponad 63% powierzchni leśnej.
W ramach pozostałych gatunków drzew, które najczęściej rosną na naszym terenie występują;


dąb 15%, brzoza brodawkowata 6%, buk zwyczajny 6%, jodła pospolita 3%,
pozostałe gatunki Gb,Kl, Jw, Wz,Ol,Os, Lp, Ak, Jb stanowią 7%.
Ponad 60% powierzchni lasów w nadleśnictwie zajmują siedliska lasów i lasów mieszanych, około 25%
powierzchni stanowią siedliska borów mieszanych. Stosunkowo niewielką powierzchnię zajmują siedliska
olsowe. Przeciętny wiek - 70 lat, roczne pozyskanie grubizny 62 tys. m3
Na terenie Nadleśnictwa Brzeziny wyznaczono leśny kompleks promocyjny Lasy Spalsko Rogowskie”. LKP
„Lasy Spalsko-Rogowskie” ustanowiono Zarządzeniem Nr 85 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych
z dnia 30 października 2002 r. w sprawie Leśnego Kompleksu Promocyjnego „Lasy Spalsko-Rogowskie”
(ZO-731-18/02). Jest to (wraz z LKP „Lasy Mazurskie”) „najmłodszy” LKP w Polsce, położony na terenie
województwa łódzkiego, Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Łodzi i obejmuje następujące
obszary: - Nadleśnictwo Brzeziny – pow. 14 434 ha, w tym: obręb leśny Brzeziny (pow. 7743,19 ha) oraz
obręb leśny Regny (pow. 6690,73 ha); - Nadleśnictwo Spała – pow. 15 542 ha, w tym: obręb leśny Lubochnia
(pow. 7053 ha) oraz obręb leśny Spała – (pow. 8489 ha). Na podstawie wniosku Rektora Szkoły Głównej
Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW) włącza się w skład LKP „Lasy Spalsko Rogowskie”, Leśny Zakład
Doświadczalny (LZD) Rogów, należący do Szkoły Glównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. W skład
LZD Rogów (o pow. 3691 ha) wchodzą: Nadleśnictwo Rogów, Szkółkarski Ośrodek Szkoleniowy, Arboretum
oraz Centrum Edukacji Przyrodniczo Leśnej. Ogólna powierzchnia LKP „Lasy Spalsko-Rogowskie” wynosi 33
667 ha.
NADLEŚNICTWO BEŁCHATÓW
Lasy nadleśnictwa położone są w VI Krainie Małopolskiej, w środkowej części dzielnicy 1 SieradzkoOpoczyńskiej, w mezoregionie Sieradzko-Łódzkim w części południowej województwa łódzkiego. Swym
zasięgiem działania obejmuje obszar 120.000 ha. Lesistość terenu wynosi ok. 28%. Nadleśnictwo zarządza
lasami państwowymi o powierzchni 19.489 ha (z czego na powierzchnię leśną przypada 18.226 ha, w tym
drzewostany stanowią 17.392 ha). Lasy innych własności w zasięgu działania Nadleśnictwa zajmują
powierzchnię około 16.400 ha. Nadleśnictwo administracyjnie podzielone jest na dwa obręby leśne: Kluki 9
leśnictw i Wola Grzymalina 6 leśnictw oraz gospodarstwo szkółkarskie Borowiny.
1
Krajowy Program Zwiększania Lesistości (aktualizacja), Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2003, msc
40
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Tabela 8 Średnioroczne zadania Nadleśnictwa Bełchatów
Lp.
Zadanie
Ilość
Z
Odnowienia i zalesienia
196 ha
Pielęgnowanie lasu
w tym:
657 ha
pielęgnowanie gleby
189 ha
czyszczenia wczesne
254 ha
czyszczenia późne
214 ha
3
Trzebieże wczesne
202 ha
4
Trzebieże późne
841 ha
Pozyskanie drewna
w tym:
64.000 m3
rębne (w drzewostanach rębnych)
34.000 m3
przedrębne (w drzewostanach przedrębnych)
30.000 m3
2
5
Źródło: Według planu urządzenia lasu na lata 2007-2016
NADLEŚNICTWO KOLUMNA
Nadleśnictwo Kolumna w podziale administracyjnie kraju usytuowane jest w granicach województwa
łódzkiego, w pobliskim sąsiedztwie aglomeracji łódzkiej na terenie powiatu: bełchatowskiego, łaskiego,
łódzkiego – wschodniego, pabianickiego, piotrkowskiego, sieradzkiego i zduńsko – wolskiego oraz na
terenie 17 gmin tj. Buczek, Czarnocin, Dłutów, Dobroń, Drużbice, Grabica, Łask, Moszczenica, Pabianice,
Rzgów, Sędziejowice, Sieradz, Tuszyn, Wodzierady, Zapolice, Zduńska Wola i Zelów.
Lesistość w Nadleśnictwie Kolumna wynosi 21,29%., natomiast w powiecie piotrkowskim i przyjmuje ona
wartość 8,69%.
Z uwagi na właściwości powierzchni przeznaczonej, zaplanowanej do odnowienia, ze względu na
wymagania siedliskowe ważniejszych gatunków drzew i krzewów leśnych stosuje się:


odnowienie pod osłoną drzewostanu,
odnowienie na powierzchni otwartej.
Według przyjętego Planu Urządzenia Lasu na lata 2006-2015 w Nadleśnictwie Kolumna corocznie
wykonywane będą zalesienia i odnowienia na powierzchni 141 ha.
Średniorocznie przewiduje się do wykonania również:




Podsadzenia produkcyjne - na pow. 8 ha ,
Dolesianie luk - na pow. 1 ha,
Wprowadzanie podszytów - na pow. 5 ha,
Poprawki i uzupełnienia - na pow. 8-10 ha.
NADLEŚNICTWO OPOCZNO
Nadleśnictwo Opoczno położone jest na obszarze trzech powiatów. Największa część nadleśnictwa
położona jest w powiecie opoczyńskim, na terenie gmin: Białaczów, Drzewica, Opoczno, Paradyż,
Poświętne, Sławno i Żarnów. Południowo – zachodnia część nadleśnictwa położona jest na terenie powiatu
piotrkowskiego, gminy Aleksandrów.
W nadleśnictwie zdecydowanie przeważają siedliska świeże, zajmujące ok. 86% powierzchni. Siedliska
wilgotne zajmują ok. 11% natomiast bagienne i łęgowe – tylko ok. 3%. W skali nadleśnictwa najwięcej jest
siedlisk boru mieszanego świeżego (36%) i boru świeżego (31%). Siedlisk lasu mieszanego świeżego jest ok.
17%.
NADLEŚNICTWO SMARDZEWICE
Nadleśnictwo Smardzewice leży w prawobrzeżnej części środkowego dorzecza Pilicy, na terenie
województwa łódzkiego na granicy 8 gmin wiejskich: Mniszków, Opoczno, Paradyż, Sławno, Inowłódz,
41
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Aleksandrów, Wolbórz , Tomaszów Mazowiecki oraz w dwóch gmin miejskich: Tomaszów Maz. i Sulejów.
Lasy Nadleśnictwa należą do VI Krainy Przyrodniczo-Leśnej Małopolskiej Dzielnicy 1 Łódzko-Opoczyńskiej w
Mazoregionie "b" Piotrkowsko-Opoczyńskim. Na terenie Nadleśnictwa leżą dwa Parki Krajobrazowe:
Sulejowski i Spalski.
W zachodniej części terenu nadleśnictwa znajduje się sztuczny zbiornik wody Zalew Sulejowski, który ma
duże znaczenie wypoczynkowo-turystyczne.
Główne gatunki drzew występujące w naszych lasach to: sosna (około 75%), dąb, brzoza, olcha, jodła,
świerk i modrzew. Udział siedlisk w zależności od uwilgotnienia terenu:

Siedliska suche 0,06%

Siedliska świeże 94,94%
 Siedliska wilgotne 5%
NADLEŚNICTWO PIOTRKÓW
Nadleśnictwo Piotrków położone jest w powiecie piotrkowskim, na obszarze gmin: Gorzkowice, Grabica,
Łęki Szlacheckie, Ręczno, Rozprza, Wola Krzysztoporska, Sulejów, Piotrków Trybunalski, Wolbórz i
Moszczenica. Niewielki fragment nadleśnictwa położony jest w powiecie radomszczańskim, gminie
Kamieńsk.
Tabela 9 Gospodarcze typy drzewostanu i orientacyjne składy upraw
Typ Siedliskowy Lasu
Gospodarczy Typ
Drzewostanu
Gatunki domieszkowe
Orientacyjny skład upraw w %
Bs
So
Brz
So 80, Brz i inne 20
Bśw
So
Brz
So 80, Brz i inne 20
Bw
So
Św, Brz
So 70, Św, Brz i inne 30
Bb
So
Brz, Św
So 80, Brz , Św i inne 20
Db-So
Bk, Jd, Św, Md
So 60, Dbb 20, Bk, Jd i inne 20
So
Dbb, Bk, Jd, Md
So 70, Dbb, Bk i inne 30
So
Św, Dbb, Bk, Jd
So 70, Brz, Św i inne 30
BMśw
BMw
BMb
So
Brz, Św
So 80, Brz, Św i inne 20
Db-So
Md, Jd, Bk, Św
So 40, Db 30, Md, Jd i inne 30
Jd-Db
So, Md, Bk, Św
Db 50, Jd 30, So, Md i inne 20
So-Db
Św, Jd
Db 50, So 30, Św, Jd i inne 20
So-Jd
Św, Db
Jd 50, So 30, Św, Db i inne 20
Ol
Brz, So, Św
Ol 70, Brz, So i inne 30
Bk-Db
Jd, Św, So, Md
Db 60, Bk 30, Jd i inne 10
Jd-Db
Bk, Św, So,
Db 50, Jd 30, Bk i inne 20
Lw
Db
Jd, Wz, Gb
Db 60, Jd 20, Wz, Gb i inne 20%
Lł
Db
Wz, Ol
Db 70, Wz, Ol i inne 30
LMśw
LMw
LMb
Lśw
Ol
Ol
Brz, Św
Ol 90, Brz, Św i inne 10
OlJ
Ol-Js
Db, Św, Wz
Js 60, Ol 30, Db, Wz i inne 10
Źródło: Nadleśnictwo Piotrków
4.2.2.
Identyfikacja potrzeb
Największym problemem w lasach nadzorowanych jest utrudnione egzekwowanie wykonania koniecznych
zabiegów gospodarczych ze względu na znaczną ilość współwłasności, duże rozdrobnienie działek (ponad
22.000 właścicieli), podeszły wiek znacznej części właścicieli, zamieszkiwanie właścicieli w znacznej
odległości od swojego lasu, często poza granicami kraju, nieuregulowany stan własnościowy (brak
prowadzonych postępowań spadkowych w stosunku do nieżyjących właścicieli), brak środków
finansowych na realizację zadań tj. aktualizację planów urządzenia lasu, zalesienia gruntów porolnych,
sprawowanie nadzoru.
Renaturalizacja lasów na terenie powiatu powinna wiązać się z dostosowaniem składu gatunkowego
wprowadzanych drzewostanów do charakteru siedlisk.
42
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Lasy Nadleśnictw na terenie powiatu w przeważającej części wchodzą w obszary chronione, co
ukierunkowuje działania administracji Lasów Państwowych do dążenia do uzyskania „proekologicznego
modelu” gospodarki leśnej, tj. trwałego zachowania lub odtwarzania naturalnych walorów lasu metodami
racjonalnej gospodarki leśnej. Praktycznie dotyczy to bieżącej realizacji zapisów planów urządzania lasów
nadleśnictw oraz „Programów ochrony przyrody”, zsynchronizowanych z cyklem 10-letniego okresu
obowiązywania ww. planów.
Wszystkie zadania gospodarcze, hodowlane i ochronne powinny być podporządkowane „ochronności”
Lasów Państwowych.
Należy podkreślić, iż zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody, na terenach leśnych urządzanych
przez PGL Lasy Państwowe i znajdujących się w granicach parku krajobrazowego, zadania w zakresie
ochrony przyrody wykonuje samodzielnie miejscowy nadleśniczy – zgodnie z ustaleniami projektu planu
ochrony parku krajobrazowego, uwzględnionymi w planie urządzenia lasów nadleśnictwa.
43
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
4.2.3.
Cel
ZRL.1
Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020
Cele długoterminowe do
roku 2020
Ochrona
bioróżnorodności
Cel
ZRL.1.1
Cele krótkoterminowe do roku
2016
Wdrażanie proekologicznego
modelu gospodarki leśnej
Zadanie
Zadanie
Jednostka odpowiedzialna
ZRL.1.1.1
Aktualizacja operatów urządzenia lasów prywatnych
Powiat Piotrkowski
ZRL.1.1.2
Zalesianie
gruntów
bonitacyjnych
Powiat Piotrkowski
ZRL.1.1.3
Realizacja zadań: gospodarczych, hodowlanych i
ochronnych – zgodnie z planami urządzania lasów
prywatnych
Nadleśnictwa, właściciele lasów
ZRL.1.1.4
Realizacja wytycznych „Programu ochrony przyrody”
nadleśnictw
Nadleśnictwa: Bełchatów, Brzeziny, Kolumna, Smardzowice,
Opoczno, Piotrków, Przedbórz, Zespół Parków
Krajobrazowych
porolnych
niskich
klas
44
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
4.2.4. Harmonogram zadań w zakresie ochrony i zrównoważonego rozwoju lasów
L.P.
Nazwa zadania
Termin
rozpoczęcia
planowany
Termin
zakończenia
planowany
Jednostka odpowiedzialna
Planowane
koszty ogółem
(PLN) tyś.
Partnerzy
Źródło finansowania
ZADANIA WŁASNE
ZRL.1.1.1
Aktualizacja
operatów
urządzenia lasów prywatnych
2013
2020
Powiat Piotrkowski
800
Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Łodzi
Środki własne
ZRL.1.1.2
Zalesianie gruntów porolnych
niskich klas bonitacyjnych
2013
2020
Powiat Piotrkowski
6500
Gminy, Nadleśnictwa: Bełchatów, Brzeziny, Kolumna,
Smardzowice, Opoczno, Piotrków, Przedbórz
Środki własne
ZADANIA KOORDYNOWANE
Realizacja
zadań:
gospodarczych, hodowlanych i
ZRL.1.1.3 ochronnych – zgodnie z
planami urządzania lasów
prywatnych
Realizacja
wytycznych
ZRL.1.1.4 „Programu ochrony przyrody”
nadleśnictw
RAZEM ZADANIA WŁASNE
RAZEM ZADANIA KOORDYNOWANE
2013
2013
2020
Nadleśnictwa, właściciele
lasów
b.d.
Powiat Piotrkowski
Środki własne
2020
Nadleśnictwa: Bełchatów,
Brzeziny, Kolumna,
Smardzowice, Opoczno,
Piotrków, Przedbórz,
30 000
Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Łodzi,
Generalna Dyrekcja Lasów Państwowych, Zespół Parków
Krajobrazowych
Środki własne
7300
30 000
45
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
4.2.5.
Wnioski
Korzystne uwarunkowania w realizacji ochrony i zrównoważonego rozwoju lasów:

Znaczący udział zwartych kompleksów leśnych, umożliwiających prowadzenie racjonalnej
gospodarki leśnej w lasach Nadleśnictw,

Proekologiczny model gospodarki leśnej Nadleśnictwa: Bełchatów, Brzeziny, Kolumna, Piotrków,
Smardzewice, Opoczno, Przedbórz,

Łatwa dostępność przeważającej części obszarów leśnych, administrowanych przez Lasy
Państwowe,

Objęcie planami całości obszarów leśnych Lasów Państwowych i prywatnych.

Ograniczenia w realizacji ochrony i zrównoważonego rozwoju lasów:

Konieczność szczegółowych uzgodnień ze służbą parków krajobrazowych, dotyczących planów
prowadzenia edukacji ekologicznej, urządzania ścieżek przyrodniczo - dydaktycznych i
kwalifikowanej turystyki rowerowej na obszarach leśnych – wynikająca z istnienia Parku
Krajobrazowego,
Właściwa współpraca nadleśnictw z różnymi podmiotami gospodarczymi zainteresowanymi
zagospodarowaniem i użytkowaniem turystycznym lasów, wymaga, a w przyszłości w coraz większym
stopniu wymagać będzie, systematycznej koordynacji działań. Działania te winny być oparte przede
wszystkim na promocji walorów turystycznych regionu.
Priorytetem podstawowym gospodarki leśnej, niezmiennym dla lasów w powiecie, jest utrzymanie ciągłości
i trwałości lasu oraz wdrażanie wielofunkcyjnego modelu gospodarki leśnej. Koszty, które należy ponieść na
zapewnienie realizacji tego priorytetu, będą różne, a zależeć będą w głównej mierze od uwarunkowań
przyrodniczych, aktualnego stanu lasu oraz prognozowania i ograniczania skutków zagrożenia.
4.3.
KSZTAŁTOWANIE ZASOBÓW WODNYCH ORAZ OCHRONA PRZED POWODZIĄ
4.3.1.
Charakterystyka i ocena stanu aktualnego
Na terenie Powiatu Piotrkowskiego istnieje prawdopodobieństwo powstania zagrożenia powodziowego na
terenach gmin Sulejów, Ręczno, Rozprza oraz Aleksandrów, w związku z przepływem przez tereny tych
gmin rzek: Pilicy, Luciąży i Czarnej. Rzeka Pilica rozgranicza tereny należące do gmin: Sulejów, Ręczno i
Aleksandrów.
Wschodnia granica terenów gminy Sulejów i Ręczno wyznaczona przez rzekę Pilicę liczy 60 km,
rozpoczynając się od 140 km, a kończąc na 200 km. Od miejscowości Sulejów w kierunku północnowschodnim rozpościera się zbiornik Sulejowski o powierzchni lustra wody 2268 ha. (przy normalnym
piętrzeniu tj. 166 m n.p.m.).
Na granicy trzech gmin: Rozprza, Gorzkowice i Łęki Szlacheckie w okolicy miejscowości Cieszanowice
znajduje się sztuczny zbiornik wodny „Cieszanowice" o powierzchni 217 ha, powstały na skutek spiętrzenia
rzeki Luciąży.
W miejscowości Czarnocin zlokalizowany jest zbiornik retencyjny „Czarnocin" o powierzchni 1,5 ha
powstały w wyniku spiętrzenia wód rzeki Wolbórki.
Na terenie Powiatu Piotrkowskiego znajdują się 3 wodowskazy w miejscowościach Kłudzice, Sulejów,
Dąbrowa.

Wodowskaz KŁUDZICE.
Rzeka Luciąża - km 7,9A-505 km2 - dopływ Pilica dorzecze Wisły
 Stan ostrzegawczy - 350 cm,
 Stan alarmowy - 380 cm.
Wodowskaz znajduje się przy moście na drodze Kłudzice - Łęczno. Czynnikiem wpływającym na przebieg
stanów wody jest młyn usytuowany około 0,4 km powyżej wodowskazu.

Wodowskaz SULEJÓW.
Rzeka Pilica - km 159,8 A - 3909 km2 - dorzecze: Wisły
46
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020


Stan ostrzegawczy – 180 cm,
Stan alarmowy – 230 cm.
Wodowskaz znajduje się około 300m powyżej mostu na drodze Piotrków – Opoczno

Wodowskaz Dąbrowa nad Czarną
Rzeka Czarna - km 6,2 - A941 km2 - Dopływ Pilicy, dorzecze Wisły


Stan ostrzegawczy – 370 cm,
Stan alarmowy – 400 cm.
Na terenie powiatu znajdują się miejsca gdzie zatory lodowe na rzekach występują cyklicznie. Dość liczne
miejsca występowania zatorów lodowych zidentyfikowano na Pilicy, a w mniejszych ilościach na rzekach
jak Moszczenica, Wolbórka i Czarna Maleniecka. Innym rodzajem zjawisk naturalnych potęgujących
zagrożenie powodziowe są osuwiska powstające w dolinach rzek w wyniku erozji bocznej. Na terenie
powiatu stwierdzono kilkadziesiąt takich miejsc, głównie w dolinach rzeki Pilicy.
Poniżej zestawiono najistotniejsze elementy oceny zagrożenia powodziowego dla głównych rzek Powiatu.
Pilica
Miejsca i obiekty będące na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią rzeki Pilicy wg "Studium dla
potrzeb ochrony przeciwpowodziowej - Etap I Rzeka Pilica", sporządzonym przez Dyrektora Regionalnego
Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie, znajdują się w gminach Aleksandrów, Ręczno, Sulejów,
Wolbórz. Lewy dopływ Wisły. Posiada zabudowę regulacyjną fragmentaryczną, głównie w postaci opasek
brzegowych. Utrzymanie i ich pielęgnacja wymaga prowadzenia okresowych prac remontowych.
Zabezpieczenie brzegów wykonuje się tam, gdzie erozje brzegowe stwarzają zagrożenie dla mostów, dróg,
budynków i innych urządzeń technicznych. W km 136+300 znajduje się stopień wodny w Smardzewicach. W
km 255+360 w m. Sokołowice, w km 244+100 w m. Pukarzew oraz w km 241+750 w m. Kozioł znajdują się 3
jazy piętrzące, będące prywatną własnością, które są wykorzystane głównie w gospodarce rybackiej.
Luciąża
Zagrożenie powodziowe w dolinie Luciąży obejmuje tereny gmin Sulejów, Rozprza, Łęki Szlacheckie.
Czarna Maleniecka
Obszary szczególnego zagrożenia powodzią rzeki Czarnej Malenieckiej w przypadku powodzi wg "Studium
dla potrzeb ochrony przeciwpowodziowej - Etap I - Rzeka Czarna Maleniecka", sporządzonym przez
Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie występują w gminach Aleksandrów,
Sulejów .
Wolbórka
Tereny potencjalnie zagrożone znajdują się w gminach Czarnocin, Wolbórz.
Prawo wodne stanowi, że ochrona przed powodzią jest zadaniem organów administracji rządowej i
samorządowej. Powiat Piotrkowski położony jest na obszarze działania Regionalnego Zarządu Gospodarki
Wodnej w Warszawie t.j. RZGW. W ramach ochrony przed powodzią w strukturach RZGW wyodrębniono
Ośrodek Koordynacyjno – Informacyjny Osłony Przeciwpowodziowej, w którym prowadzone są przede
wszystkim podstawowe działania związane z tą ochroną. Działania te, realizowane również na terenie
powiatu, prowadziły i w dalszym ciągu prowadzą do zmniejszenia tragicznych skutków wystąpienia
ewentualnych powodzi w tym rejonie.
W granicach obszaru działania RZGW w Warszawie można wydzielić następujące jednostki
hydrograficzne: zlewnię Wisły Środkowej o pow. 101 tys. km² (51% całkowitej powierzchni dorzecza Wisły),
w tym zlewnia Wieprza 10,4 tys. km², zlewnia Pilicy 9,3 tys. km², zlewnia Narwi 53,9 tys. km², (w tym Bug 19,3
tys. km²), zlewnia Bzury 7,8 tys. km²;
Jednym z ważniejszych dokumentów z zakresu ochrony przeciwpowodziowej jest „Wstępna ocena ryzyka
powodziowego” (WORP) jest pierwszym z czterech dokumentów planistycznych wymaganych Dyrektywą
2007/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie oceny ryzyka
powodziowego i zarządzania nim (Dyrektywa Powodziowa).
Celem wstępnej oceny ryzyka powodziowego jest wyznaczenie obszarów narażonych na
niebezpieczeństwo powodzi, czyli obszarów, na których istnieje znaczące ryzyko powodziowe lub na
których wystąpienie dużego ryzyka jest prawdopodobne. Wstępną ocenę wykonuje się w oparciu o
dostępne lub łatwe do uzyskania informacje.
47
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Rysunek 12 Mapa obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi dla powiatu piotrkowskiego
Źródło: Wstępna ocena ryzyka powodziowego dla województwa łódzkiego
Na powyższej mapie kolorem czerwonym oznaczone obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi na
terenie powiatu piotrkowskiego. Obszar zalewowy występuję wzdłuż rzeki Pilicy oraz zbiornika
Sulejowskiego.
4.3.2.
Identyfikacja potrzeb
Ochrona przeciwpowodziowa to zespół działań mających na celu ograniczenie strat powodziowych.
Poczynania te mają charakter zabiegów technicznych oraz nietechnicznych. Pierwsze polegają na
ograniczaniu wielkość fali powodziowej oraz jej zasięgu przestrzennego przy pomocy zbiorników
retencyjnych, kanałów ulgi, polderów i obwałowań. Drugie - na edukowaniu mieszkańców terenów
potencjalnie zagrożonych powodzią, stosowaniu systemów wczesnego ostrzegania, jak również
specjalnych rodzajów ubezpieczeń.
W grupie środków nietechnicznych będą to:

Monitoring powodziowy dla całego powiatu oparty na koncepcji pozyskiwania skutecznej
informacji o opadzie i odpływie w warunkach powodziowych, współpracujący z istniejącą i
planowaną siecią IMGW.

System ostrzeżeń gwarantujący mieszkańcom i użytkownikom terenów zalewowych możliwie
szybkie powiadomienie o nadchodzącym zagrożeniu.
48
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020

Wyposażenie drużyny ratowniczej w specjalistyczny sprzęt niezbędny do efektywnego
prowadzenia akcji przeciwpowodziowej w warunkach cieków górskich

Opracowanie bazy informacyjnej dla utrzymywania i projektowania systemu ochrony przed
powodzią na obszarze powiatu.

Opracowanie materiałów informacyjnych z podstawowymi danymi umożliwiającymi identyfikację
przez każdego mieszkańca zagrożonego obszaru zagrożenia powodziowego w jego otoczeniu.

W grupie środków technicznych będą to:

Bieżące remonty budowli regulacji rzek i potoków.

Bieżące remonty, stała konserwacja i renowacja przepustów, rowów i innych urządzeń
odprowadzających wodę lub zabezpieczających odpływ;

Wycinka drzew i krzewów w korytach cieków, co przeciwdziała podnoszeniu się poziomu
zwierciadła wód odpływowych oraz niszczeniu mostów i brzegowych ubezpieczeń dróg;

Systematyczne oczyszczanie z rumowiska koryt powyżej zapór przeciwrumowiskowych i stopni
wodnych, stabilizujących dno cieków;
Rozpatrzenie kompleksowe zagadnień związanych z przestrzenna zmiennością czynników środowiskowych
obszaru powiatu, a głównie:






rozkład opadów atmosferycznych, wielkości maksymalnych sum dobowych zdarzających się
hipotetycznie w stuleciu,
częstość i czas trwania susz,
rozkład średnich niskich odpływów jednostkowych – średnich i minimalnych,
lokalizacje obszarów bagiennych i leśnych,
rozmieszczenie jezior, jak też: wielkość i rozkład miarodajnych niedoborów wodnych w okresie
wegetacyjnym,
wyniki obliczeń klimatycznego bilansu wodnego (P – E),
daje podstawę do ustalenia stref o określonej wielkości potrzeb małej retencji wodnej.
Problem potrzeb obszarowych małej retencji wodnej na tle predyspozycji terenowych (przyrodniczych –
siedliskowych, krajobrazowych, etc.) rozpatrzono w opracowaniach: Instytutu Meteorologii i Gospodarki
Wodnej, Oddział w Poznaniu – Hierarchia potrzeb obszarowych małej retencji w Polsce (1995 r.), oraz
Instytutu Melioracji i Użytków Zielonych w Falentach – Mała retencja – potrzeby i możliwości realizacji
(1996 r.).
Tereny Powiatu Piotrkowskiego znajdują sie w II strefie, o dużych potrzebach rozwoju małej retencji, gdzie
występują korzystniejsze warunki klimatyczne, lecz duże są potrzeby rolnictwa, gospodarki komunalnej i
przemysłu wodochłonnego. Zestawienie programowanych zbiorników zlokalizowanych w II strefie potrzeb
rozwoju małej retencji.
Tabela 10 Zestawienie zbiorników małej retencji na terenie powiatu
Dane techniczne
nr
obiektu
Nazwa zbiornika
137
Dębowa Góra
138
Lokalizacja - Gmina
Orientacyjna
pojemność
Przybliżona powierzchnia zalewu
Aleksandrów
40
600
Rzepki
Czarnocin
24,1
361,5
139
Rzepki
Czarnocin
58
690
140
Płucice
Gorzkowice
59
770
142
Kałek
Sulejów
32
544
144
Laski
Wola Krzysztoporska
81,8
1200
145
Wolbórz
Wolbórz
41
615
Źródło: Program małej retencji dla województwa łódzkiego, 2006
49
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
4.3.3. Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020
Cele długoterminowe do roku
2020
Cel
OPS.1
Minimalizacja zagrożeń
spowodowanych klęskami
powodzi
Cel
OPS.1.1
Cele krótkoterminowe do
roku 2016
Realizacja planów ochrony
przeciwpowodziowej
Zadanie
Zadanie
Jednostka
odpowiedzialna
OPS.1.1.1
Rozbudowa systemu monitoringu środowiska dla potrzeb ochrony
przeciwpowodziowej na obszarze powiatu Piotrkowskiego
Powiat Piotrkowskiego
OPS.1.1.2
Wykonanie zabudowy regulacyjnej potoków/rzek na terenie powiatu
Gminy Powiat
Piotrkowskiego
OPS.1.1.3
Wdrażanie systemu powiadamiania o zagrożeniach
Gminy Powiat
Piotrkowskiego
OPS.1.1.4
Zwiększanie retencyjności zlewni rzek i potoków na terenie powiatu
Gminy Powiat
Piotrkowskiego
OPS.1.1.5
Budowa lokalnego systemu monitoringu (przeciwpowodziowego)
dla powiatu
Gminy Powiat
Piotrkowskiego
OPS.1.1.6
Budowa obiektów małej retencji w dorzeczu rzeki Pilicy
Gminy Powiat
Piotrkowskiego
4.3.4. Harmonogram zadań w zakresie ochrony przed powodzią
L.P.
Nazwa zadania
Termin
rozpoczęcia
planowany
Termin zakończenia
planowany
Jednostka odpowiedzialna/realizująca
Planowane
koszty ogółem
Partnerzy
Źródła
finansowania
[PLN] tys.
ZADANIA WŁASNE POWIATU
OPS.1.1.1
Rozbudowa systemu monitoringu
środowiska dla potrzeb ochrony
przeciwpowodziowej na obszarze powiatu
Piotrkowskiego
2013
2020
Powiat Piotrkowskiego
20
RZGW Warszawa,
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Środka własne
ZADANIA KOORDYNOWANE
Luciąża - ekoregulacja rzeki w km 7+900 16+600 gm. Sulejów, gm. Rozprza
2013
2014
Wojewódzki Zarząd Melioracji i
Urządzeń Wodnych w Łodzi
7 078,022
Gmina Rozprza,
Gmina Sulejów
Środki Marszałka
Województwa
Łódzkiego, w tym
4 283 184 środki UE
Luciąża - ekoregulacja rzeki, odcinek w km
16+600 - 19+800 gm. Rozprza
2013
2015
Wojewódzki Zarząd Melioracji i
Urządzeń Wodnych w Łodzi
3 905,683
Gmina Rozprza
Środki Marszałka
Województwa
Łódzkiego, w tym
OPS.1.1.2
50
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
4 283 184 środki UE
ZALECENIA DLA GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
Środka własne
OPS.1.1.3
Wdrażanie systemu powiadamiania o
zagrożeniach
2013
2020
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
30
RZGW Warszawa
OPS.1.1.4
Zwiększanie retencyjności oraz zabudowy
regulacyjnej zlewni rzek i potoków na
terenie powiatu
2013
2020
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
35 000
RZGW Warszawa
OPS.1.1.5
Budowa lokalnego systemu monitoringu
(przeciwpowodziowego) dla powiatu
2013
2020
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
1200
RZGW Warszawa
Środka własne
Środka własne
Budowa obiektów małej retencji w dorzeczu rzeki Pilicy, w tym:
Dębowa Góra na rzece Czarna Konecka
2013
2020
Aleksandrów
17929
Rzepki na rzece Biskupka
2013
2020
Czarnocin
7489
Rzepki – Abram na rzece Wolbórka
2013
2020
Czarnocin
13947
Płucice na rzece Prudka
2013
2020
Gorzkowice
13211
Kałek na rzece Strawka
2013
2020
Sulejów
14343
Laski na rzece Bogdanówka
2013
2020
Wola Krzysztoporska
17205
OPS.1.1.6
Wojewódzki
Zarząd Melioracji i
Urządzeń
Wodnych w Łodzi
Środka własne,
WFOŚiGW
Wojewódzki
Zarząd Melioracji i
Urządzeń
Wodnych w Łodzi
Środka własne,
WFOŚiGW
Wojewódzki
Zarząd Melioracji i
Urządzeń
Wodnych w Łodzi
Środka własne,
WFOŚiGW
Wojewódzki
Zarząd Melioracji i
Urządzeń
Wodnych w Łodzi
Środka własne,
WFOŚiGW
Wojewódzki
Zarząd Melioracji i
Urządzeń
Wodnych w Łodzi
Środka własne,
WFOŚiGW
Wojewódzki
Zarząd Melioracji i
Urządzeń
Wodnych w Łodzi
Środka własne,
WFOŚiGW
51
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Wolbórz na rzece Moszczanka
Budowa zbiornika retencyjnego w
Moszczenicy przy rzece Moszczance
2013
2020
Wolbórz
8509
2016
2020
Moszczenica
3800
ZADANIA WŁASNE POWIATU
20
ZADANIA KOORDYNOWANE
10 983
ZALECENIA DLA GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
131 463
Wojewódzki
Zarząd Melioracji i
Urządzeń
Wodnych w Łodzi
Środka własne,
WFOŚiGW
Wojewódzki
Zarząd Melioracji i
Urządzeń
Wodnych w Łodzi
Środka własne,
WFOŚiGW
52
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
4.3.5. Wnioski
Retencja jest to zjawisko naturalnego lub sztucznego zatrzymywania wody na powierzchni, w glebie i pod
ziemią. Głównym celem retencji jest poprawa bilansu wodnego zlewni rzecznych poprzez czasowe
zatrzymanie lub zmniejszenie odpływu wód, czyli spowolnienie jej obiegu. Realizacja nowych projektów
infrastrukturalnych, w tym w ramach tzw. Małej retencji będzie możliwa pod warunkiem spełnienia
wymogów wynikających z Prawa wodnego oraz dyrektyw unijnych, w szczególności dyrektywy o ocenach
oddziaływania na środowisko, dyrektywy siedliskowej i ramowej dyrektywy wodnej. Ważna role w procesie
retencjonowania wody pełnią zbiorniki śródpolne, małe zbiorniki retencyjne oraz enklawy łąk. Obszary te
zapobiegają przedostaniu się i rozprzestrzenianiu w środowisku biogenów i innych zanieczyszczeń
pochodzących z upraw rolniczych.
W wyniku rozbudowa systemu monitoringu środowiska dla potrzeb ochrony przeciwpowodziowej
powstanie sprawny i niezawodny, system pomiarów i obserwacji meteorologicznych i hydrologicznych.
Konfiguracja systemu pozwoli na adekwatny do potencjalnych i aktualnych zagrożeń dostęp do danych
pomiarowych z zadanym krokiem czasowym i przestrzennym. System ten będzie źródłem danych dla
złożonych modeli meteorologicznych i hydrologicznych realizowanych w pozostałych komponentach. Dane
z systemu będą przekazywane do wszystkich odbiorców działających w systemie osłony hydrologicznometeorologicznej oraz będą przedmiotem wymiany międzyregionalnej.
4.4.
OCHRONA POWIERZCHNI ZIEMI
Obowiązek prowadzenia monitoringu gleby i ziemi w ramach państwowego monitoringu środowiska
wynika z zapisów art. 26 oraz art. 109 ustawy Prawo Ochrony Środowiska (Dz.U. nr 25, poz. 150), przy czym
prowadzenie okresowych badań, jakości gleby i ziemi należy do zadań własnych starosty.
Wprowadzenie standardów miało na celu stworzenie skutecznego instrumentu ochrony gleb przed
degradacją w wyniku zanieczyszczenia substancjami chemicznymi pochodzącymi ze źródeł
antropogenicznych oraz ustalenie prawnych podstaw do egzekwowania obowiązku przywrócenia
właściwej jakości gleb w oparciu o wymierne wskaźniki docelowe. Z formalnego punktu widzenia przyjęte
standardy wyznaczają docelowy stan jakości gleb poddanych rekultywacji z uwzględnieniem różnych form
użytkowania gruntów.
Ustawa nakładała na starostów obowiązek prowadzenia corocznie aktualizowanych rejestrów
zawierających informacje o terenach, na których stwierdzono przekroczenie standardów jakości gleby lub
ziemi. Jednak przepis prawa ochrony środowiska traktujący o tym zagadnieniu został uchylony. Ponadto ze
względu na fakt, że akumulacja zanieczyszczeń jest procesem powolnym, a skutki rozproszonej emisji
najczęściej nie są wykrywalne w krótkim czasie, obowiązku tego nie należy traktować, jako konieczności
corocznych badań obszarów już uznanych za zanieczyszczone.
Natomiast szczegółowymi badaniami potwierdzonymi odpowiednią dokumentacją należy każdorazowo
objąć obszary, na których doszło do awarii i niekontrolowanej emisji oraz migracji zanieczyszczeń do gleb.
4.4.1.
Charakterystyka i ocena stanu aktualnego
Gleba jest układem dynamicznym, a związki mineralne znajdujące się w niej ulegają ciągłym przemianom, co
prowadzi do ich zwiększenia lub do ubytków, aż do całkowitego zubożenia gleby. Ubytki związków
mineralnych w glebach powodowane głównie przez pobieranie składników pokarmowych przez rośliny,
wypłukiwanie rozpuszczalnych składników do głębszych warstw gleby, tworzenia się pod wpływem
różnych czynników związków nierozpuszczalnych, niedostępnych dla roślin.
Produktywność gleb jest ściśle uzależniona od rodzaju zwietrzeliny oraz wysokości nad poziomem morza.
Zwietrzelina fliszowa jest tu z reguły bezwęglanowa, kwaśna i silnie kwaśna, najczęściej gliniasto-pylasta o
dużej ilości szkieletu. W przypadku zwietrzeliny piaskowców z domieszką łupków – zawsze ilość szkieletu
jest mniejsza i jest on drobniejszy.
Kompleksy glebowo – rolnicze o niższej wartości użytkowej zdominowały obszar województwa,
koncentrując się w jego wschodniej i centralnej części Natomiast kompleksy glebowe o wysokiej wartości
użytkowej rozmieszczone są głównie w północnej jego części, pojawiają się one również jako enklawy w
53
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
środkowej, zachodniej i południowej części. Odzwierciedleniem takiego stanu jest wysoki wskaźnik
waloryzacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej w tych rejonach między innymi częściowo w powiecie
piotrkowskim.
75,9
80
70
60
64,4
68,4
63,9
60,6
67,1
69,1
54,8
51,5
50,9
64,6
50
40
30
20
10
0
Rysunek 13 Wskaźnik rolniczej przestrzeni produkcyjnej na terenie powiatu
Źródło: Program Ochrony Środowiska i Plan Gospodarki Odpadami dla Powiatu Piotrkowskiego na lata 2008-2012
4.4.1.1.
Użytkowanie powierzchni
Na obszarze Powiatu Piotrkowskiego użytki rolne stanowią 39,89% powierzchni, z czego 42% powierzchni
powiatu zajmują grunty orne.
Szczegółowe zestawienie powierzchni gruntów na terenie poszczególnych gmin oraz całego Powiatu
Piotrkowskiego zestawiono w tabeli.
Moszczenica
Ręczno
Rozprza
Sulejów
Wola Krzysztoporska
Wolbórz
6 740
8 930
4 538
10 189
8 308
14 025
9 082
5 361
8 032
3 525
8 099
7 426
11 314
7 816
43
30
7
77
23
76
38
900
776
758
1 632
657
1 745
802
Łęki Szlacheckie
Grabica
Gorzkowice
Czarnocin
J. m.
Aleksandrów
Jednostka
terytorialna:
Powiat piotrkowski
Tabela 11 Użytki rolne, lasy oraz pozostałe grunty i nieużytki na terenie powiatu
UŻYTKI ROLNE
Powierzchnia użytków rolnych
ogółem
ha
94 852
8 653
6 236
7 354
10 797
grunty orne
ogółem
ha
79 255
7 148
5 333
5 863
9 338
sady
ogółem
ha
538
40
42
43
119
łąki
ogółem
ha
10 755
1 019
558
1 071
837
pastwiska
54
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
ogółem
ha
4 304
446
303
377
503
436
92
248
381
202
890
426
1 366
3 335
4 305
7 833
1 604
4 229
1 048
1 756
2 804
1 412
1 811
LASY
Lasy i grunty leśne
ogółem
ha
33 708
4 726
528
1 557
1 258
2 967
POZOSTAŁE GRUNTY I NIEUŻYTKI
Pozostałe grunty i nieużytki
ogółem
ha
14 352
1 023
510
1 318
669
1 134
867
Źródło: dane z Urzędów Gmin oraz uzupełnione danymi z GUS, 2012
Wolbórz
Wola Krzysztoporska
Sulejów
Rozprza
Ręczno
Moszczenica
Łęki Szlacheckie
Grabica
Gorzkowice
Czarnocin
Aleksandrów
0
2 000
4 000
6 000
8 000
10 000
Powierzchnia użytków rolnych w ha
12 000
14 000
16 000
18 000
20 000
Powierzchnia ogółem w ha
Rysunek 14 Porównanie powierzchni ogółem poszczególnych gmin oraz powierzchni użytków rolnych
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z Urzędów Gmin oraz uzupełnione danymi z GUS, 2012
Największa powierzchnia użytków rolnych występuje na terenie gminy Wola Krzysztoporska oraz Grabica,
najmniejsza natomiast w gminie Ręczno.
4.4.1.2.
Struktura gospodarstw rolnych
Aktualnie w rolnictwie dominują gospodarstwa indywidualne cechujące się dużym rozdrobnieniem gruntów
i małą wielkością, średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego wynosi około 6,4 ha. Niekorzystna struktura
agrarna, niesprzyjające warunki przyrodnicze, rozdrobnienie gospodarstw, szachownica pól utrudniają
rozwój rolnictwa, wynikiem, czego z roku na rok rolnictwo schodzi na dalszy plan rozwoju społeczno –
gospodarczego powiatu.
55
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Tabela 12 Indywidualne gospodarstwa rolne według grup obszarowych
L.p.
Wyszczególnienie
gospodarstwa
ogółem
liczba gospodarstw w grupach obszarowych użytków rolnych
poniżej 1
1-5
5-10
10-15
15 i więcej
Średnia wielkość
gospodarstw (ha)
1
Aleksandrów
1250
140
397
438
173
102
7,9
2
Czarnocin
841
88
222
340
136
55
7,9
3
Gorzkowice
1637
392
798
322
73
49
4,5
4
Grabica
1409
223
414
412
225
135
8,3
5
Łęki Szlacheckie
964
149
340
330
100
45
6,8
6
Moszczenica
1885
576
739
250
140
80
4,7
7
Ręczno
2252
124
340
259
69
23
6,5
8
Rozprza
815
693
916
430
136
75
4,7
9
Sulejów
1716
370
760
423
105
56
5,3
10
Wola
Krzysztoporska
2088
380
746
613
221
121
6,4
11
Wolbórz
1253
224
431
362
133
105
7,3
12
POWIAT
16110
3359
6103
4179
1513
846
6,4
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z Urzędów Gmin oraz uzupełnione danymi z GUS, 2012
4.4.1.3.
Kontrole terenów użytkowanych rolniczo
Na terenie Powiatu Piotrkowskiego prowadzony jest w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska
monitoring jakości gleb: na poziomie krajowym i regionalnym.
Monitoring gleb sieci krajowej opiera się na badaniach prowadzonych na zlecenie GIOŚ przez Instytut
Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach w interwale pięcioletnim. Obejmuje on punkt Nr 251
Wygoda w gminie Wola Krzysztoporska. Ostatnie badania w ramach monitoringu krajowego wykonano w
2005r. Cykliczne badania jakości gleb w monitoringu krajowym wskazują, że zawartość oznaczonych metali
ciężkich Cd, Cu, Ni, Pb i Zn oraz S-SO4 i WWA jest mało zróżnicowana w poszczególnych latach badań.
Zaistniałe zmiany stanu zanieczyszczenia gleb są niewielkie i mieszczą się praktycznie w obrębie jednej
klasy. Nie wpływa to w znacznym stopniu na przydatność rolniczą gleb. Brak większych zmian zawartości w
glebach metali ciężkich, siarki siarczanowej i WWA a tym samym stopnia zanieczyszczenia gleb tymi
pierwiastkami/substancjami wynika ze stosunkowo niewielkiego ich dopływu powodowanego gospodarczą
działalnością człowieka.
W latach 2005–2008 Okręgowa Stacja Chemiczno-Rolnicza w Łodzi przebadała na terenie województwa
łódzkiego około 142 973 ha użytków rolnych tj. 10% ogólnego areału w 17 300 gospodarstw rolnych, w
których pobrano i wykonano analizy 103 071 próbek gleb z użytków rolnych. Podstawowy zakres badań
gleb obejmował oznaczenie odczynu pH, ocenę potrzeb wapnowania oraz zawartość podstawowych
składników pokarmowych: fosforu, potasu i magnezu.
Z przeprowadzonych badań wynika, że 72% przebadanych gleb charakteryzuje się odczynem bardzo
kwaśnym i kwaśnym a ok. 20% lekko kwaśnym odczynem. Gleb wykazujących odczyn obojętny i zasadowy
jest zaledwie 8%.
Odczyn gleb uzależniony jest od rodzaju skały macierzystej, składu granulometrycznego gleby, a także
stosowanych w jej obrębie zabiegów agrotechnicznych. Źródłem zakwaszenia mogą być ponadto procesy
zachodzące pomiędzy korzeniami roślin a glebą, zmineralizowanie substancji organicznej gleby lub też
powstawanie kwasów organicznych w substancjach humusowych. Obniżony poziom pH (zakwaszenie)
ogranicza zawartość w glebie przyswajalnych przez rośliny składników pokarmowych, a jednocześnie
ułatwia gromadzenie metali ciężkich. W celu podniesienia poziomu odczynu pH gleby poddaje się
wapnowaniu. Jest to podstawowy zabieg agrotechniczny podnoszący zdolności produkcyjne gleby głównie
poprzez poprawę jej żyzności oraz ograniczenie skutków zanieczyszczenia metalami ciężkimi.
56
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
4.4.2. Identyfikacja potrzeb
Ze względu na ukształtowanie powierzchni i warunki agroklimatyczne, jakość gleb, a także procesy
erozyjne potencjał rolniczy na analizowanym terenie nie jest w pełni wykorzystywany. Zdecydowana
większość gospodarstw to małe działki rolne o powierzchni mniejszej niż 2 ha. Dużą powierzchnię zajmują
również nieużytki i ugory.
Z przyrodniczego punktu widzenia duże znaczenie ma zachowanie zróżnicowania biologicznego oraz
obecne małoskalowe formy dominujące w krajobrazie nie mniej jednak by gospodarstwa mogły
konkurować z tymi większymi powinny być prowadzone z zachowaniem Dobrych Praktyk Rolniczych
współpracując ze sobą.
Ważnym zadaniem w zakresie ochrony ziemi i gleb jest coroczna kontrola stosowanych nawozów i środków
ochrony roślin dokonywana przez samych rolników. Realizacja tego zadania przyczyni się do ograniczenia
zanieczyszczenia, a także niepotrzebnej degradacji środowiska glebowego na terenie powiatu.
Badania gleb zostały przeprowadzone w 2005 roku, jednak w dalszym ciągu należy kontrolować zawartość
metali ciężkich i poziom pH. Zadanie to powinno być realizowane w czasookresach 3-5 letnich. Takie
działanie daje możliwość porównania wyników i określenia, w jakim kierunku zmierza stan środowiska.
Ważnym zadaniem do zrealizowania jest okresowe badanie gleby w zakresie odczynu pH. Działania te w
gospodarstwach przeprowadzają sami rolnicy, co daje podstawę ubiegania się o środki finansowe z
WFOŚiGW w Łodzi na wapno nawozowe.
Cennym działaniem przyczyniającym się do zwiększenia świadomości ekologicznej i rolniczej jest
organizacja spotkań informacyjnych, konferencji, szkoleń i akcji informacyjnych połączonych z praktycznymi
zajęciami dla zainteresowanych produkcją rolną i rolników a także właścicieli gospodarstw
predestynujących do ekologicznych i agroturystycznych. Działania takie są przeprowadzane przez ośrodek
Doradztwa Rolniczego oddział w Piotrkowie Trybunalskim oraz Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa w Piotrkowie Trybunalskim.
Zadaniem, które zarówno teraz jak i przyszłości może się przyczynić do poprawy stanu nie tylko gleb, ale i
całego środowiska jest organizacja w szkołach dla dzieci i młodzieży kilku lekcji o tematyce ochrony
środowiska i metodach dbania o jego zasoby i naturalny charakter. Zadanie to będzie realizowane przez
Gminy przy współpracy ze Starostwem Powiatowym.
57
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
4.4.3. Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020
Cel
Cele długoterminowe do roku 2020
Cel
OG.1.1.
OG.1
Cele krótkoterminowe do
roku 2016
Zagospodarowanie terenu w
sposób racjonalny
Racjonalne wykorzystanie zasobów
glebowych
OG.1.2
Zadanie
Zadanie
Jednostka odpowiedzialna
OG.1.1.1
Kontrolowanie zawartości metali ciężkich w
glebach
Powiat Piotrkowski
OG.1.1.2
Kontrolowanie ilości zużywanych nawozów i
środków ochrony roślin,
Właściciele gospodarstw
rolnych, Wojewódzki
Inspektorat Ochrony Roślin
i Nasiennictwa Delegatura
w Piotrkowie Trybunalskim
OG.1.1.3
Monitorowanie terenów rolniczych pod kątem
szkodników i patogenów roślinnych
Wojewódzki Inspektorat
Ochrony Roślin i
Nasiennictwa Delegatura w
Piotrkowie Trybunalskim
OG.1.1.4
Wykorzystanie nieużytków na uprawy
energetyczne
Właściciele gruntów
rolnych
OG.1.1.5
Właściwa polityka zalesiania gruntów
nieprzydatnych rolniczo (udzielanie dopłat,
przekazywanie sadzonek, zainteresowanie
zalesieniami)
Nadleśnictwa, Agencja
Restrukturyzacji i
Modernizacji Rolnictwa w
Piotrkowie Trybunalskim,
właściciele terenów
OG1.2.1
Realizacja działań w kierunku scalania i wymiany
gruntów rolnych
Właściciele gruntów
rolnych
OG1.2.2
Koordynacja badań gleb na poziom pH i
pozyskiwanie dofinansowania na wapnowanie
gleb kwaśnych
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
OG1.2.3
Promocja rolnictwa ekologicznego i agroturystyki
poprzez działania edukacyjno – szkoleniowe, a
także promocyjne regionu Piotrkowskiego jak i
samych Gmin
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
OG1.2.4
Organizacja programów doradczych dla rolników i
zainteresowanych produkcją rolniczą
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Przywrócenie wartości
biologicznych gleb
58
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
4.4.4. Harmonogram zadań w zakresie ochrony powierzchni ziemi
L.P.
Nazwa zadania
Termin
rozpoczęcia
planowany
Termin
zakończenia
planowany
Jednostka
odpowiedzialna
Planowane efekty
ekologiczne
Planowane
koszty ogółem
(PLN) tyś.
Partnerzy
Źródła finansowania
200
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego,
właściciele terenów
rolniczych
Środki własne
właściciele terenów
rolniczych
Środki własne
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego,
właściciele terenów
rolniczych
Środki własne
ZADANIA WŁASNE
OG.1.1.1
Kontrolowanie
zawartości
metali ciężkich w glebach
2013
2020
Powiat Piotrkowski
Kontrola pięcioletnia
zanieczyszczenia gleb
ZADANIA KOORDYNOWANE
OG.1.1.2
Kontrolowanie ilości zużywanych
nawozów i środków ochrony
roślin
OG.1.1.3
Monitorowanie
terenów
rolniczych
pod
kątem
szkodników
i
patogenów
roślinnych
OG1.2.1
Realizacja działań w kierunku
scalania i wymiany gruntów
rolnych
OG.1.1.4
Wykorzystanie nieużytków na
uprawy energetyczne
OG.1.1.5
Właściwa polityka zalesiania
gruntów
nieprzydatnych
rolniczo (udzielanie dopłat,
przekazywanie
sadzonek,
zainteresowanie zalesieniami)
2013
2013
2013
2013
2013
2020
Właściciele
gospodarstw
rolnych, Wojewódzki
Inspektorat Ochrony
Roślin i Nasiennictwa
Delegatura w
Piotrkowie
Trybunalskim
Ograniczenie
zanieczyszczenie wód
powierzchniowych
i
gleb środkami ochrony
roślin
2020
Wojewódzki
Inspektorat Ochrony
Roślin i Nasiennictwa
Delegatura w
Piotrkowie
Trybunalskim
Eliminacja szkodników
i walka z chorobami
roślin
2020
Właściciele gruntów
rolnych
Poprawa struktury
agrarnej na terenie
Powiatu
Piotrkowskiego
-
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
środki własne rolników
2020
Właściciele gruntów
rolnych
Zagospodarowanie
nieużytków i
wykorzystanie
terenów porolnych
-
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
środki własne rolników
2020
Nadleśnictwa,
Agencja
Restrukturyzacji i
Modernizacji
Rolnictwa w
Piotrkowie
Trybunalskim,
Zagospodarowanie
nieużytków
w zależności od
zainteresowani
a właścicieli
gruntów
porolnych
-
środki własne właścicieli
gruntów
50/rok
480
50/tok
480
59
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
właściciele terenów
ZALECENIA DLA GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
OG1.2.3
Koordynacja badań gleb na
poziom pH i pozyskiwanie
dofinansowania na wapnowanie
gleb kwaśnych
OG1.2.4
Promocja
rolnictwa
ekologicznego i agroturystyki
poprzez działania edukacyjno –
szkoleniowe, a także promocyjne
regionu Piotrkowskiego jak i
samych Gmin
OG1.2.5
Organizacja
programów
doradczych dla rolników i
zainteresowanych
produkcją
rolniczą
2013
2013
2013
2020
2020
2020
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Monitoring
kwasowości gleb
ornych
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Rozwój turystyki
wiejskiej
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Rozwój rolnictwa na
bazie naturalnych
metod
gospodarowania
Środki własne
rolników
Właściciele terenów
rolniczych
5/rok w jednej
gminie
600
Organizacje ekologiczne,
Łódzki Ośrodek
Doradztwa Rolniczego
Oddział Piotrków
Trybunalski
Finansowanie
w ramach
programów
unijnych
Organizacje ekologiczne,
Łódzki Ośrodek
Doradztwa Rolniczego
Oddział Piotrków
Trybunalski
RAZEM ZADANIA WŁASNE
200
RAZEM ZADANIA KOORDYNOWANE
960
ZALECENIA DLA GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
600
środki własne
środki własne,
WFOŚiGW
środki własne,
WFOŚiGW, PROW 20072013
60
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
4.4.5. Wnioski
Aktualne akty prawne w Polsce tworzą skuteczne instrumenty pozwalające na ochronę gleb, są to głównie
Ustawa o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. (tekst jednolity
Dz.U. 2007 nr 75 poz. 493), która określa zasady odpowiedzialności za zapobieganie szkodom w środowisku
i naprawę szkód w środowisku oraz Ustawa Prawo Ochrony Środowiska z dnia 27.04.2001 Dz. U. Nr 62, poz.
627 z późn. zm. (tekst jednolity Dz. U. 2008 nr 25, po. 150) która definiuje zasadę ochrony powierzchni
ziemi, polegająca między innymi na utrzymaniu jakości gleby co najmniej na poziomie kryteriów określonych
w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. (Dz.U. Nr 165, poz. 1359) w sprawie
standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi. Równocześnie oba dokumenty legislacyjne
formułują podstawy prawne do egzekwowania obowiązku rekultywacji gleb w oparciu o wymierne
wskaźniki. Przyjęte zasady ochrony środowiska glebowego odpowiadają praktyce stosowanej w innych
krajach europejskich i są zgodne z założeniami tworzonej obecnie Europejskiej Strategii Ochrony Gleb.
Poziomy ochrony gleby i ziemi przyjęte w Rozporządzeniu uzależnione są od sposobu użytkowania
gruntów i pozwalają na zabezpieczenie retencyjnej funkcji gleby, a więc umożliwiają równoczesną ochronę
wód gruntowych.
Stan gleb wywiera bezpośredni wpływ na inne elementy środowiska jak stan wód, przydatność rolniczą,
różnorodność florystyczną i architekturę krajobrazu, a także na zdrowotność jej mieszkańców, dlatego też,
ochrona gruntów jest bardzo istotnym elementem ochrony środowiska.
W ramach pielęgnacji walorów glebowych należy:




Kształtować właściwy odczyny gleb. Chronić powierzchnię ziemi przed czynnikami erozyjnymi i
powstawaniem osuwisk,
Zwiększyć udział upraw alternatywnych, która podczas spalania wnosi znacznie mniej
zanieczyszczeń gazowych i pyłowych do atmosfery, w związku, z czym ograniczania
zanieczyszczenie środowiska.
Przeprowadzać okresowe badania gleb na zawartość metali ciężkich, odczyn pH oraz inne
zanieczyszczenia na całym obszarze powiatu, co pozwoli rolnikom dostosować rodzaje upraw,
dawki wapnowania i nawożenia do właściwości gleb,
Promować restrukturyzację rolnictwa z uwzględnieniem kierunku ekologizacji.
4.5.
GOSPODAROWANIE ZASOBAMI GEOLOGICZNYMI
4.5.1.
Charakterystyka i ocena stanu aktualnego
Na terenie Powiatu Piotrkowskiego głównymi surowcami mineralnymi są kruszywa naturalne, ilaste,
wapieni i margli dla przemysłu cementowego, piaski kwarcowe do produkcji betonów komórkowych, torfy.
W 2009 roku zostały opracowane mapy rozmieszczenia wszystkich surowców na terenie całej Polski.
Według danych zamieszczonych w tej bazie na terenie Powiatu Piotrkowskiego2 zalegają złoża
eksploatowane:


surowców ilastych ceramiki budowlanej
 Michałów V zasoby 22 tys. m3, wydobycie 7 tys. m3 ,
piasków i żwirów
 Boryszów I zasoby 187 tys. m3, wydobycie 37 tys. m3 ,
 Boryszów II zasoby 70 tys. m3, wydobycie 0 tys. m3
 Boryszów III zasoby 11 tys. m3, wydobycie 1 tys. m3
 Boryszów IV zasoby 256 tys. m3, wydobycie 22 tys. m3
 Daniszewice zasoby 276 tys. m3, wydobycie 22 tys. m3
 Dobra Golesze zasoby 229 tys. m3, wydobycie 0 tys. m3
 Jeżów zasoby 50 tys. m3, wydobycie 3 tys. m3
 Kałek zasoby 42 tys. m3, wydobycie 11 tys. m3
 Lewkówka I zasoby 2151 tys. m3, wydobycie 105 tys. m3
 Lewkówka II zasoby 97 tys. m3, wydobycie 1 tys. m3
2
według danych z 31 grudnia 2011 roku
61
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020

 Lewkówka III zasoby 326 tys. m3, wydobycie 340 tys. m3
 Łazy Duże zasoby 260 tys. m3, wydobycie 32 tys. m3
 Łęczno zasoby 18 tys. m3, wydobycie 4 tys. m3
 Mąkolice IV zasoby 163 tys. m3, wydobycie 22 tys. m3
 Mąkolice V zasoby 218 tys. m3, wydobycie 176 tys. m3
 Mąkolice – Piekary zasoby 269 tys. m3, wydobycie 9 tys. m3
 Mokracz zasoby 47 tys. m3, wydobycie 1 tys. m3
 Moników I zasoby 1 164 tys. m3, wydobycie 510 tys. m3
 Moników II zasoby 355 tys. m3, wydobycie 0 tys. m3
 Pawłów zasoby 12010 tys. m3, wydobycie 482 tys. m3
 Teklin zasoby 107 tys. m3, wydobycie 3 tys. m3
 Tychów zasoby 5274 tys. m3, wydobycie 443 tys. m3
 Wola Niechcicka Stara I zasoby 181 tys. m3, wydobycie 14 tys. m3
piasków kwarcowych do produkcji betonów komórkowych
 Mierzyn zasoby 2093 tys. m3, wydobycie 25 tys. m3
4.5.2.
Identyfikacja potrzeb
W ustawie Prawo ochrony środowiska z dnia 27.04.2001 (tekst jednolity z 2008 Dz. U. nr 25, po. 150) oraz
ustawie o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. (tekst jednolity
Dz.U. 2007 nr 75 poz. 493) a także ustawie prawo geologiczne i górnicze z dnia 4 lutego 1994 r. (tekst
jednolity z dnia 14 listopada 2005 r. Dz. U. nr 228 poz. 1947) dokonano regulacji dotyczących ochrony
zasobów środowiskowych pod względem szkód i odpowiedzialności za działania naprawcze, a także
ochrony złóż kopalin, wód podziemnych i innych składników środowiska w związku z wykonywaniem prac
geologicznych i wydobywaniem kopalin.
Ochrona złóż kopalin, która polega na tym, że podejmujący eksploatację złóż kopaliny lub prowadzący tę
eksploatację jest obowiązany przedsiębrać środki niezbędne do ochrony zasobów złoża, jak również do
ochrony powierzchni ziemi oraz wód powierzchniowych i podziemnych, sukcesywnie prowadzić
rekultywację terenów poeksploatacyjnych oraz przywracać do właściwego stanu inne elementy
przyrodnicze.
Ze względu na strukturę granulometryczną powierzchni ziemi występującą na terenie Powiatu
Piotrkowskiego zwierającą w swoim składzie łupki, piaski, żwiry ważnym zadaniem jest ochrona
powierzchni ziemi przed erozją, zwłaszcza wodną oraz wietrzną wynikiem działalności wody i wiatru są
osuwiska. Obszary te w miarę możliwości finansowych powinny być usuwane lub zabezpieczane przed
dalszymi procesami erozyjnymi.
Na terenach narażonych na procesy erozyjne istnieje potrzeba właściwego doboru roślin uprawnych, aby
zatrzymywały wody opadowe i nie dopuszczały do spływu powierzchniowego.
Według ustawy Prawo ochrony środowiska z dnia 27.04.2001 (tekst jednolity z 2008 Dz. U. nr 25, po. 150)
starosta prowadzi obserwację terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi oraz terenów, na których
występują te ruchy, a także rejestr zawierający informacje o tych terenach.
62
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
4.5.3. Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020
Cel
OZK.1
Cele długoterminowe
do roku 2020
Ochrona zasobów złóż
poprzez ich racjonalne
wykorzystywanie w
koordynacji z planami
rozwoju regionu.
Cel
Cele krótkoterminowe do
roku 2016
Zadanie
Zadanie
Jednostka odpowiedzialna
OZK.1.1.
Właściwa rekultywacja
terenów
wyeksploatowanych
OZK.1.1.1
Bieżąca rekultywacja wyrobisk poeksploatacyjnych prowadzona przez
koncesjonariuszy.
Przedsiębiorstwa posiadające
koncesję na eksploatacje kopalin
OZK.1.2.1
Podejmowanie decyzji o możliwościach wydobywania kopalin pospolitych
na terenie powiatu
Starosta Powiatu Piotrkowskiego
OZK.1.2.2
Współpraca przy tworzeniu miejscowych planów zagospodarowania
przestrzennego na terenach z udokumentowanymi złożami zasobów
kopalin
Podmioty gospodarcze, mieszkańcy
OZK.1.2.3
Likwidowanie nielegalnej eksploatacji złóż
OZK.1.3.1
Współdziałanie organów administracji publicznej w celu zapewnienia
maksymalnego wykorzystania eksploatowanych kopalin
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
OZK.1.3.2
Wprowadzenie zapisów w PZP gmin o niezagospodarowywaniu terenów
nieeksploatowanych złóż
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
OZK.1.2
OZK.1.3
Racjonalne wykorzystanie
kopalin w obszarze
udokumentowania
Efektywne
wykorzystywanie
eksploatowanych złóż oraz
ochrona zasobów złóż
niezagospodarowanych
Starosta Powiatu Piotrkowskiego
4.5.4. Harmonogram zadań w zakresie ochrony zasobów geologicznych
L.P.
Nazwa zadania
Termin
rozpoczęcia
planowany
Termin
zakończenia
planowany
Jednostka
odpowiedzialna
Planowane efekty
ekologiczne
Planowane koszty
ogółem (PLN) tyś.
Jednostki partnerujące
Przedsiębiorstwa starające
się o koncesję na
eksploatacje kopalin
ZADANIA WŁASNE
OZK.1.2.1
Podejmowanie decyzji o możliwościach
wydobywania kopalin pospolitych na
terenie powiatu
2013
2020
Starosta Powiatu
Piotrkowskiego
Racjonalne użytkowanie i
wykorzystanie terenów
Koszty
administracyjne
OZK.1.2.3
Likwidowanie nielegalnej eksploatacji złóż
2013
2020
Starosta Powiatu
Piotrkowskiego
Racjonalne użytkowanie i
wykorzystanie terenów
Koszty
administracyjne
Zagospodarowanie
terenów
poeksploatacacyjnych w
prawidłowy sposób
Koszty zostaną
oszacowane po
zakończonej
eksploatacji
ZADANIA KOORDYNOWANE
OZK.1.1.1
Bieżąca
rekultywacja
wyrobisk
poeksploatacyjnych prowadzona przez
koncesjonariuszy.
2013
2020
Przedsiębiorstwa
posiadające koncesję na
eksploatacje kopalin
Powiat Piotrkowski
63
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
OZK.1.2.2
Współpraca przy tworzeniu miejscowych
planów
zagospodarowania
przestrzennego
na
terenach
z
udokumentowanymi złożami zasobów
kopalin
2013
2020
Podmioty gospodarcze,
mieszkańcy
Ochrona zasobów kopalin
-
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Przedsiębiorstwa
posiadające koncesję na
eksploatacje kopalin, Powiat
Piotrkowski
ZALECENIA DLA GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
OZK.1.3.1
Współdziałanie organów administracji
publicznej
w
celu
zapewnienia
maksymalnego
wykorzystania
eksploatowanych kopalin
OZK.1.3.2
Wprowadzenie zapisów w PZP gmin o
niezagospodarowywaniu
terenów
nieeksploatowanych złóż
2013
2013
2020
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Ochrona zasobów kopalin
bezkosztowo
2020
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Ochrona perspektywiczny
zasobów do
przyszłościowego
wykorzystania
50
RAZEM ZADANIA WŁASNE
-
RAZEM ZADANIA KOORDYNOWANE
-
ZALECENIA DLA GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
50
64
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
4.5.5. Wnioski
Obecność kopalin na terenie powiatu wynika głównie z budowy geologicznej struktur budujących podłoże
tego obszaru.
Występują tutaj złoża kruszyw naturalnych oraz częściowo wyeksploatowane złoża surowców ilastych
ceramiki budowlanej. Lokalizacja złóż kopalin jest trwałym elementem obrazu przestrzennego każdego
regionu w związku z tym obiekty te powinny stanowić repery dla sporządzania planów zagospodarowania
przestrzennego. Podejmując eksploatację należy mieć na uwadze, iż kopaliny są szczególnym zasobem
przyrodniczym, który jest nieodnawialny, a jego występowanie jest związane z określonym miejscem.
Zatem ochrona udokumentowanych złóż kopalin, jak i stwierdzonych obszarów perspektywicznych ich
wystąpień jest szczególnie ważna.
W przypadku złóż kopalin istotna jest racjonalna gospodarka ich zasobami także zagospodarowanie
kopaliny towarzyszącej. Tereny zasobów perspektywicznych obejmowane będą ochroną – uwzględniając te
tereny w planach zagospodarowania przestrzennego w postaci zapisów uniemożliwiających
zagospodarowanie tych terenów w sposób trwały, wykluczający eksploatację. Ponadto wydobycie kopalin
regulowane jest poprzez warunki koncesji w oparciu, o które działają zakłady górnicze.
W ramach ochrony przed powstawaniem osuwisk należy na bieżąco kontrolować osuwanie i ruch mas
ziemnych by w porę zapobiec szkodom na mieszkańcach, a także budynkach i infrastrukturze drogowej.
5. DALSZA
POPRAWA,
JAKOŚCI
ŚRODOWISKA
I
BEZPIECZEŃSTWA
EKOLOGICZNEGO NA OBSZARZE POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
5.1.
GOSPODARKA WODNO – ŚCIEKOWA
5.1.1.
Charakterystyka i ocena stanu aktualnego
5.1.1.1.
Hydrografia
WODY POWIERZCHNIOWE (rzeki, zbiorniki wodne)
Pilica jest najdłuższym spośród lewobrzeżnych dopływów Wisły. Wypływa z wysokości 348 m n.p.m. ze
źródła krasowego na południowo-zachodnim krańcu miasta Pilica w województwie śląskim. Do Wisły
wpada około 20 km poniżej Warki w województwie mazowieckim (93 m n.p.m.). Rzeka ma 319 km długości,
powierzchnia jej zlewni to 9 273 km2. Jest siódmą pod względem długości polską rzeką, także siódmą pod
względem powierzchni zlewni wśród rzek tworzących zlewnie drugiego rzędu. Charakterystyczne dla Pilicy
są wyraźne zmiany kierunku biegu, głębokości, a także szerokości koryta i doliny. Uśredniony spadek rzeki
wynosi około 0,8‰ (w górnym biegu – około 0,9‰, w dolnym – 0,5‰). Średnioroczny przepływ (z lat 19512000) w pobliżu ujścia (Białobrzegi w woj. mazowieckim) wyniósł 47,4 m3/s. Na terenie powiatu Pilica
przepływa przez gminę Sulejów.
Luciąża – najdłuższy lewy dopływ Pilicy długości 48,7 km (powierzchnia zlewni – 766 km2). Wypływa z
Rzejowic w gminie Kodrąb (powiat radomszczański) uchodzi do zbiornika Sulejowskiego w okolicach
Sulejowa. Długość rzeki wynosi 48,7 km, powierzchnia dorzecza 766 km². Luciąża ma źródła w pobliżu
miejscowości Przerąb. Leżą nad nią m.in. miejscowości Rozprza i Przygłów (gmina Sulejów). Na Luciąży w
1998 r. powstał zbiornik wodny "Cieszanowice" o powierzchni 260 ha. Jego większa część (71%) leży na
terenie gminy z siedzibą w Łękach Szlacheckich. Brzegi zbiornika są miejscem korzystnym dla rozwoju
turystyki, rekreacji, w tym budownictwa letniskowego.
Grabia – prawy dopływ Widawki długości 77 km (powierzchnia zlewni – 813 km2). Swe źródła ma w Grabicy
w powiecie piotrkowskim, a ujście w okolicach Widawy w powiecie łaskim. Długość 77 km, powierzchnia
dorzecza 813 km².
Wolbórka – lewy dopływ Pilicy długości 48,8 km (powierzchnia zlewni – 941 km2). Rzeka tworzy szeroką,
bagnistą dolinę w Wolborzu, przyjmując tutaj Moszczankę i kilka innych, mniejszych dopływów.
Dąbrówka – lewy dopływ Luciąży długości około 21 km. Wypływa z okolic wsi Wielopole w gminie
Bełchatów, kończy bieg w okolicach Rozprzy w powiecie piotrkowskim.
Rudka – lewy dopływ Luciąży długości około 18 km. Wypływa z okolic wsi Lipowczyce w gminie Kodrąb)
powiat radomszczański, kończy bieg w okolicach Wilkoszewic w gminie Gorzkowice (powiat piotrkowski).
65
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
ZBIORNIKI WODNE
Zbiornik Sulejowski – powstał w latach 1969-1974 ze spiętrzenia wód Pilicy zapora w Smardzewicach w
gminie Tomaszów Mazowiecki (powiat tomaszowski) o powierzchni przy maksymalnym piętrzeniu równej
23,8 km2, pojemności maksymalnej – 75,0 mln m3 i pojemności użytkowej (powodziowej) – 61,00 mln m3.
Podstawową funkcją zbiornika było dawniej zaopatrzenie w wodę dla celów komunalnych Aglomeracji
Łódzkiej. Ujęcie wód funkcjonowało we wsi Bronisławów w gminie Wolbórz. Wokół ujęcia ustanowiono
strefę ochrony bezpośredniej, natomiast strefę ochrony pośredniej wyznaczono w formie pasa wokół
zbiornika o szerokości 400 m od linii brzegowej.
Zbiornik Cieszanowice – oddany do użytku w roku 1998 powstał na rzece Luciąży. Położony jest na
terenach gmin Gorzkowice, Łęki Szlacheckie i Rozprza w powiecie piotrkowskim. Ma 217,0 ha powierzchni
oraz 7,34 mln m3 pojemności całkowitej i 6,38 mln m3 pojemności użytkowej. Pełni funkcję jako źródło
zasobów wód wykorzystywanych do nawadniania terenów rolniczych, element ochrony
przeciwpowodziowej, zbiornik zasilający elektrowni wodnej oraz jako obiekt rekreacyjny.
W sąsiedztwie zbiornika, w pobliżu miejscowości Mierzyn i Wilkoszewice znajduje się kilka kompleksów
stawów rybnych.
JAKOŚĆ WÓD POWIERZCHNIOWYCH
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 15 listopada 2011 w sprawie form i sposobu
prowadzenia monitoringu jednolitych części wód powierzchniowych i podziemnych, badania wód
powierzchniowych prowadzone są w ramach 4 rodzajów monitoringu:
 diagnostycznego
 operacyjnego
 badawczego
 obszarów chronionych
Sposób oceny i klasyfikacji stanu wód powierzchniowych określa rozporządzenie Ministra Środowiska z
dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych oraz
środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych.
Oprócz klasyfikacji stanu jednolitych części wód (jcw), czyli oddzielnych i znaczących elementów wód
powierzchniowych takich jak rzeka, część rzeki, zbiornik zaporowy itp., klasyfikacji jakości wód dokonuje się
też w poszczególnych punktach pomiarowo – kontrolnych (ppk). Na ocenę stanu wód składa się
klasyfikacja ich stanu/potencjału ekologicznego oraz stanu chemicznego.
W zlewni Pilicy w wojewódzkie łódzkim wydzielono 68 jednolitych części wód powierzchniowych, w tym
56 naturalnych i 12 silnie zmienionych. Spośród całkowitej liczby jcw, w roku 2011 badanych było 15 jcw, w
tym 9 naturalnych i 6 silnie zmienionych (m.in. Zbiornik Sulejów i Zbiornik Cieszanowice).
Tabela 13 Zestawienie klasyfikacji stanu/potencjału ekologicznego, stanu chemicznego i stanu jcw
Lp
Nazwa jcw
Kod jcw
1
Pilica od Kanału KoniecpolRadoszewnica do Zwleczy
2
Pilica od Zwleczy do Zbiornika
PLRW20001025451
Sulejów
3
Zbiornik Sulejów
STAN / POTENCJAŁ
EKOLOGICZNY
PLRW200010254179
PLRW200002545399
UMIARKOWANY
STAN CHEMICZNY
STAN jcw
PSD
ZŁY
PSD
ZŁY
PSD
ZŁY
66
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
niespełnione wymogi
dla obszarów
chronionych
4
Pilica od Zbiornika Sulejów do
PLRW20001925459
Wolbórki
5
Pilica od Wolbórki do
Drzewiczki
PLRW200019254799
6
Czarna Maleniecka od
Barbarki do ujścia
PLRW20009254499
DOBRY
7
Luciąża od źródeł do zb.
Cieszanowice
PLRW200062545213
DOBRY
8
Zbiornik Cieszanowice
PLRW200002545215
DOBRY I POWYŻEJ
DOBREGO
9
Luciąża od Bogdanówki do
ujścia
PLRW200019254529
DOBRY
10
Strawa
PLRW2000172545289
DOBRY I POWYŻEJ
DOBREGO
11
Wolbórka od źródeł do
Dopływu spod Będzelina
PLRW2000172546329
UMIARKOWANY
12
Wolbórka od Dopływu spod
Będzelina do ujścia
PLRW20001925469
UMIARKOWANY
13
Moszczanka
PLRW200017254649
DOBRY
ZŁY
PSD
ZŁY
DOBRY
DOBRY
PSD
ZŁY
ZŁY
PSD
ZŁY
DOBRY
Źródło: Komunikat o stanie jakości wód powierzchniowych województwa łódzkiego badanych w roku 2011, WIOŚ Łódź
Klasyfikacja stanu/potencjału przedstawiała się następująco:
dobry stan/potencjał ekologiczny stwierdzono w 3 jcw rzecznych: Czarna Maleniecka od Barbarki
do ujścia, Luciąża od źródeł do zb. Cieszanowice, Luciąża od Bogdanówki do ujścia
 dobry i powyżej dobrego potencjał ekologiczny określono w zbiorniku zaporowym Cieszanowice,
 umiarkowany stan/potencjał ekologiczny sklasyfikowano w pozostałych jcw rzecznych: Wolbórka
od źródeł do Dopływu spod Będzelina, Wolbórka od Dopływu spod Będzelina do ujścia oraz w 1
zbiorniku - Zbiorniku Sulejów.
Klasyfikacja stanu chemicznego przedstawiała się następująco:



dobry stan chemiczny stwierdzono w jcw rzecznych: Pilica od Zbiornika Sulejów do Wolbórki,
Czarna Maleniecka od Barbarki do ujścia, Moszczanka,
stan poniżej dobrego określono w jcw rzecznych: Pilica od Kanału Koniecpol- Radoszewnica do
Zwleczy, Pilica od Zwleczy do Zbiornika Sulejów, Pilica od Wolbórki do Drzewiczki, Luciąża od
Bogdanówki do ujścia, Wolbórka od Dopływu spod Będzelina do ujścia, Moszczenica od dopływu z
Biesiekierza do ujścia, oraz w 1 zbiorniku zaporowym - Zbiorniku Sulejów.
Stan wód, będący wypadkową stanu/potencjału ekologicznego i stanu chemicznego, określono w jcw
rzecznych i 2 zbiornikach zaporowych:

dobry stan stwierdzono w jcw rzecznej: Czarna Maleniecka od Barbarki do ujścia. W pozostałych
jcw rzecznych i w zbiorniku zaporowym (Zbiornik Sulejów) stan wód określono jako zły.
WODY PODZIEMNE
Zgodnie z systematyką jednostek hydrogeologicznych Powiat Piotrkowski znajduje się w obrębie
subregionu wyżynny środkowej Wisły.
Podstawowy poziom systematyki hydrogeologicznej stanowią jednolite części wód podziemnych (JCWPd)
tj. jednostki terytorialne wydzielone w oparciu o system zlewniowy, dla których prowadzone są analizy
presji antropogenicznych (m.in. poprzez monitoring wód) i opracowywane są programy wodnośrodowiskowe. Podział ten jest elementem wdrażania Ramowej Dyrektywy Wodnej (RDW).
Powiat Piotrkowski leży w zasięgu jednolitych części wód podziemnych JCWPd 97. Na obszarze JCWPd nr
97 występują wody podziemne związane głównie z utworami czwartorzędu i kredy górnej. Lokalnie wody
podziemne występują w utworach poleogeńsko – neogeńskich oraz kredy dolnej i jury górnej
67
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Na terenie powiatu znajdują się wody wgłębne umiejscowione w utworach jurajskich, kredowych,
trzeciorzędowych i czwartorzędowych. W obrębie utworów występujących na terenie powiatu znajdują się
3 Główne Zbiorniki Wód Podziemnych, do których należą:
 GZWP Nr 401 Niecka łódzka rozciąga się pomiędzy północną a południowo-wschodnią częścią
województwa łódzkiego,
 GZWP Nr 408 Niecka miechowska w granicach województwa położona jest północna część
zbiornika,
 GZWP Nr 410 Opoczno położony w całości w granicach województwa.
Rysunek 15 Lokalizacja Głównych Zbiorników Wód Podziemnych na terenie województwa łódzkiego
Źródło: Program ochrony środowiska dla województwa łódzkiego 2012
JAKOŚĆ WÓD PODZIEMNYCH
W 2010 r. na terenie Powiatu Piotrkowskiego oceny stanu jakości oraz zasobów ilościowych wód
podziemnych dokonano w oparciu o badania prowadzone w ramach monitoringu krajowego i
regionalnego. Wyniki badań monitoringowych, przeprowadzonych w 2010 r., poddano ocenie zgodnie z
rozporządzeniem Ministra Środowiska z dn. 23.07.2008 r. w sprawie kryteriów i sposobu oceny stanu wód
68
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
podziemnych (Dz. U. Nr 143 poz. 896). Za podstawę oceny klas jakości wód przyjęto graniczne wartości
określonej w rozporządzeniu grupy wskaźników.
Tabela 14 Klasyfikacja wód podziemnych w punktach obserwacyjno-pomiarowych sieci krajowej monitoringu
zwykłych wód podziemnych w 2010 r.
Numer otworu
Miejscowość
JCWPd
Startygrafia
Klasa jakości wody
wskaźniki
decydujące o słabej
jakości wód
podziemnych (IV, V
klasa)
2030
Bogusławice
97
Cr
III
2345
Sulejów
98
Q
II
Źródło: Raport o stanie środowiska w województwie łódzkim, 2011
Podsumowując:
 nie odnotowano I klasy czystości w żadnej z badanych studni,
 dobra jakość (II klasa) występowała w otworze nr 2345 Sulejów, gdzie wartości wskaźników jakości
wody nie wskazują na oddziaływania antropogeniczne; wskaźniki jakości wody, z wyjątkiem żelaza
i manganu, nie przekraczają wartości dopuszczalnych jakości wody przeznaczonej do spożycia
przez ludzi
 do III klasy czystości zakwalifikowano wody z otworu nr 2030 Bogusławice, gdzie wartości
wskaźników jakości wody są podwyższone w wyniku naturalnych procesów lub słabego
oddziaływania antropogenicznego; mniejsza część wskaźników jakości wody przekracza wartości
dopuszczalne jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
Tabela 15 Klasyfikacja wód podziemnych w punktach obserwacyjno-pomiarowych sieci regionalnej monitoringu
zwykłych wód podziemnych w 2010 r.
Numer ppk
Miejscowość
Rodzaj wód
Startygrafia
Klasa czystości
70
Ręczno
W
J3
II
wskaźniki
decydujące klasie
Temperatura, Mn,
Ca, HCO3 , Fe
Źródło: Raport o stanie środowiska w województwie łódzkim, 2011
Wody podziemne na terenie powiatu w ocenie monitoringu regionalnego określono jako II klasę czystości.
Do wskaźników decydujących o klasie czystości zaliczono: temperaturę, mangan, wapń, wodorowęglan,
żelazo.
Głównymi zagrożeniami dla wód powierzchniowych i podziemnych prowadzących wody nieodpowiadające
normom są skażenia komunalne i związane z chemicznymi środkami do produkcji rolnej.
Ścieki socjalno-bytowe, pochodzące z zabudowy mieszkaniowej, odprowadzane są często do nieszczelnych
osadników przydomowych bądź też lokalnie budowanymi przez mieszkańców kanałami bezpośrednio do
przydrożnych rowów melioracyjnych lub cieków wodnych. Ścieki te są źródłem zanieczyszczeń
wyrażającym się w związkach takich jak BZT5, ChZT, azot amonowy i fosforany.
Dodatkowo istotnym zagrożeniem, dla jakości wód są substancje ropopochodne spłukiwane podczas
opadów deszczu z nawierzchni dróg, parkingów czy placów stacji paliw.
Poważne źródło zanieczyszczeń wód podziemnych i powierzchniowych stanowią też związki biogenne
spływające z pól uprawnych w okresach po nawożeniu gruntów rolnych.
69
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
5.1.1.2.
Zaopatrzenie w wodę
Charakterystykę zaopatrzenie w wodę w gminach Powiatu Piotrkowskiego sporządzono na podstawie
danych uzyskanych z gmin.
Gmina Aleksandrów
Gmina posiada około 120 km sieci wodociągowej, z której korzysta obecnie 1050 gospodarstw domowych.
Roczne zużycie wody należy do najniższych w województwie łódzkim i wynosi około 7 m³ /os. Stopień
zwodociągowania gminy wynosi 95%.
Woda na obszarze gminy dostarczana jest z ujęć we wsiach:



Jaksonek – Skotniki
Ciechomin – Aleksandrów
Reczków Nowy (mała wydajność ujęcia)
Ujęcia w Niewierszynie oraz drugie w Aleksandrowie traktowane są jako rezerwowe.
Gmina Czarnocin
Stopień zwodociągowania gminy wynosi 95 %. Łączna długość sieci wodociągowej to 73,8 km i w całości
wykonana jest z PVC. Liczba przyłączy wodociągowych oraz łączna długość przyłączy: 1 290 sztuk
Na terenie gminy funkcjonują cztery ujęcia wód podziemnych o piętrze wodonośnym czwartorzędowym,
zlokalizowane w Czarnocinie, Biskupiej Woli (przy dr. Kruszów-Wolbórz), Szynczycach (przy dr. Kruszów –
Wolbórz) i Dalkowie(przy dr. Brójce-Czarnocin). Ujęcie wody w Czarnocinie i stacja złożona z hydroforów,
chloratora i odżelaziaczy ciśnieniowych zamkniętych. Uzdatnianie metodą areacyjno-filtracyjna. Ujęcie
wody w Szynczycach i stacja wodociągowa złożona z odżelaziaczy ciśnieniowych, hydroforów i chloratoru.
Ujęcie w Biskupiej Woli ze stacja wodociągową złożoną z hydroforów, chloratorów. Stacja wodociągowa
przy ujęciu w Dalkowie wyposażona w ciśnieniowe odżelaziacze i odmanganiacze, chlorator i hydrofor-dla
wyrównania ciśnienia.
Gmina Gorzkowice
Stopień zwodociągowania i – 95 % . Łączna długość sieci wodociągowej z podziałem na materiały z jakiego
są wykonane z:
 PE – 121,4 km;
 azbestu – 24,28 km,
 żeliwa – 12,14 km,
 PCV – 84,98 km.
Liczba przyłączy wodociągowych oraz łączna długość przyłączy – liczba przyłączy: 3.201, długość przyłączy:
48.015 km Źródła wody pitnej dla gminy stanowią; ujęcie wody w Szczukocicach i Gorzkowicach.
Szczukocice – Urządzenie wodne tj. wylot ścieków ( rura stalowa DN 50 ) o rzędnej dna 213,75 m npm., w
działce nr 118 w miejscowości Szczukocice. Wprowadzanie oczyszczonych ścieków pochodzących ze stacji
uzdatniania wody, wylotem DN 50, do rowu melioracyjnego ( ziemi ), w miejscowości Szczukocice w ilości:
 Q max.d = 5 m3//dobę
 Q roczne = ~260m 3/rok
dopuszczalnych stężeniach zanieczyszczeń we wskaźnikach:
 zawiesiny ogólne – 35,0 mg/l
 żelazo ogólne – 10 mg/l; punkt poboru ścieków – wylot ścieków.
Gorzkowice – Urządzenie wodne – obudowa studni S-3 typu POLBUD, dla ujęcia wody w Gorzkowicach o
następujących parametrach: prefabrykowana obudowa stalowa, Ø 2000 i głębokości 220 cm,
zabezpieczona antykorozyjnie przez cynkowanie. Dwa włazy Ø 600. Na głębokości 48 m od rzędnej dna
obudowy studni zamontowana pompa o wydajności 30-75 m 3 /h przy wysokości podnoszenia 157-63 m H2
O. Obudowa studni wyposażona w rurkę pizometryczną i urządzenie do kontroli poziomu wody w studni.
Pobór wód podziemnych z ujęcia wody w Gorzkowicach , składającego się z trzech studni głębinowych,
ujmujących do eksploatacji kredowy poziom wodonośny, w ilości:



Q max = 88,0 m 3/h
Q max = 1650,0 m 3/d
Qśr = 850,0 m 3/d.
70
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Wprowadzanie oczyszczonych ścieków pochodzących ze stacji uzdatniania wody, kanałem grawitacyjnym,
do rowu melioracyjnego ( ziemi ), poprzez istniejący wylot kanalizacyjny w miejscowości Gorzkowice w
ilości:


Q max.d = 9 m3//dobę
Q roczne = ~468 m 3/rok
dopuszczalnych stężeniach zanieczyszczeń we wskaźnikach:


zawiesiny ogólne – 35,0 mg/l
żelazo ogólne – 10 mg/l; punkt poboru ścieków – studzienka zlokalizowana na terenie ujęcia
bezpośrednio za odstojnikiem.
Gmina Grabica
Stopień zwodociągowania 100%. Łączna długość sieci wodociągowej wynosi 149,15 km. Liczba przyłączy
wodociągowych oraz 1505 szt. Na terenie gminy źródłem zaopatrzenia SA dwa ujęcia wód podziemnych:
 Ujęcie w Szydłowie,
 Ujęcie w Ostrowie.
Gmina Łęki Szlacheckie
Długość sieci wodociągowej w gminie wynosi 68,1 km, w tym przyłączy 628 szt. Źródłem zaopatrzenie są
ujęcia wody podziemnej zlokalizowane w:
 Kolonii Trzepnica zasoby 56 m3/h
 Łękach Szlacheckich zasoby 30 m3/h,
 Tomawie zasoby 50 m3/h.
Gmina Moszczenica
Stopień zwodociągowania gminy 100%. Długość sieci wodociągowej wynosi 168,9 km. Ujęcia wody
zlokalizowane są w miejscowościach:
 Moszczenica 1500 m3
 Baby 350 m3
 Jarosty 1000 m3
 Srock 937 m3
 Rękoraj 246 m3
Do sieci przyłączonych jest 3060 szt połączeń.
Gmina Ręczno
Gmina Ręczno jest zwodociągowana w ok. 97%. Do zwodociągowania pozostało jeszcze kilka przysiółków i
terenów przewidywanych do zagospodarowania letniskowego i mieszkaniowego. Długość sieci
wodociągowej wynosi 66 km. W 2011 roku pobór wody z ujęć gminnych przedstawiał się następująco:




Ujęcie w Ręcznie – 78 624 m3,
Ujęcie w Bąkowej Górze – 33 830 m3,
Ujęcie w Stobnicy – 15 808 m3,
Ujęcie w Paskrzynie – 22 068 m3
Do sieci przyłączonych jest 1105 szt połączeń.
Gmina Rozprza
Stopień zwodociągowania gminy 100%. Długość sieci wodociągowej wynosi 166 km. Ujęcia wody
zlokalizowane są w miejscowościach:
 Lubień zasoby 55 m3/h
 Mierzyn 55 m3/h
 Białocin zasoby 110 m3/h
 Milejów zasoby 36 m3/h
Do sieci przyłączonych jest 3285 szt połączeń.
Gmina Sulejów
Stopień zwodociągowania gminy 81%. Długość sieci wodociągowej wynosi 183,5 km. Mieszkańcy gminy
Sulejów zaopatrywani są w wodę z ujęć zlokalizowanych w następujących miejscowościach:

Sulejów 320 m3/h,
71
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020



Bilska Wola 32 m3/h,
Biała 15 m3/h,
Krzewiny 67 m3/h
oraz z ujęcia wody w Piotrkowie Trybunalskim (wieś Zalesice). Wieś Łazy - Dąbrowa korzysta z ujęcia wody z
gminy Rozprza.
Gmina Wola Krzysztoporska
Stopień zwodociągowania gminy 81%. Długość sieci wodociągowej wynosi 258,9 km. Gmina Wola
Krzysztoporska prowadzi eksploatacje pięciu własnych ujęć wody położonych w miejscowościach: Jeżów,
Woźniki, Kacprów, Rokszyce, Gomulin, oraz jednego ujęcia wody położonego w miejscowości Parzniewice,
stanowiącego współwłasność gmin Wola Krzysztoporska, Bełchatów i Kluki. Gmina eksploatuje również
jedną oczyszczalnię ścieków położoną w miejscowości Wola Krzysztoporska.
Ujęcie wody w Jeżowie. Roczna produkcja wody wynosi ok. 130 000 m3. Długość sieci 45 km. Ujecie
zaopatruje w wodę następujące miejscowości: Krzyżanów, Piaski, Glina, Siomki, Jeżów, Gąski, Bujny.
Ujęcie wody w Woźnikach. Roczna produkcja wody wynosi ok. 72 000 m3. Długość sieci 34 km. Ujęcie
zaopatruje w wodę następujące miejscowości: Stradzew, Mzurki, Budków, Woźniki, Woźniki Kol., Mąkolice,
Mąkolice Kol., Piekary.
Ujęcie wody w Kacprowie. Roczna produkcja wody wynosi ok. 173 000 m3. Długość sieci 39 km. Ujęcie
zaopatruje w wodę następujące miejscowości:, Kol. Gąski, Kacprów, Radziątków, Kol. Bogdanów,
Kozierogi, Krężna, Krężna Kol., Wola Krzysztoporska.
Ujęcie wody w Rokszycach. Roczna produkcja wody wynosi ok. 80 000 m3. Długość sieci 26 km. Ujęcie
zaopatruje w wodę następujące miejscowości: Rokszyce I, Rokszyce II, Oprzężów, Oprzężów Kol., Wola
Rokszycka, Kargał Las, Piekarki.
Ujęcie wody w Gomulinie. Roczna produkcja wody wynosi ok. 102 000 m3. Długość sieci 22km. Ujęcie
zaopatruje wodę następujące miejscowości: Gomulin, Gomulin Kol., Żachta, Praca, Majków Duży,
Dąbrówka.
Ujęcie wody w Parzniewicach. Roczna produkcja wody wynosi ok. 580 000 m3. Długość sieci na terenie
Gminy Wola Krzysztoporska 79 km. Ujęcie zaopatruje w wodę Gminę Bełchatów oraz następujące
miejscowości z Gminy Wola Krzysztoporska: Blizin, Bogdanów, Borowa, Kamienna, Laski, Ludwików,
Miłaków, Moników, Pawłów Górny, Pawłów Dolny, Parzniewiczki, Poraj, Parzniewice Duże, Parzniewice
Małe
Gmina Wolbórz
Łączna długość sieci wodociągowej na terenie gminy Wolbórz wynosi 128,9 km; liczba przyłączy do
budynków mieszkalnych wynosi 2254 szt. Ludność korzystająca z sieci to ponad 7500 osób. Wskaźnik
zwodociągowania gminy wynosi 98,% całości terenu. System wodociągowy zasilany jest z ujęć wody
zlokalizowanych w miejscowościach:





Wolbórz: 2 studnie, zatwierdzone zasoby: 125,0 m3/h; ilość pobieranej wody (max): Q max h=100,0
m3/h; Q max d=1200m3/d ,
Polichno: 2 studnie; zatwierdzone zasoby: 66 m3/h;
Żywocie: 2 studnie; zatwierdzone zasoby: 50 m3/h,
Kuznocin: 2 studnie; zatwierdzone zasoby: 60 m3/h,
Swolszewice Duże: 2 studnie; zatwierdzone zasoby: 72 m3/h.
Tabela 16 Wykaz ujęć wód podziemnych na terenie powiatu piotrkowskiego wg pozwoleń wodnoprawnych
Lp.
Właściciel/ lokalizacja
Ilość studni
Zatwierdzone
zasoby
Ilość pobieranej wody (max.)
wg pozwolenia
1. Gmina Aleksandrów
1.
3.
4.
5.
UG Aleksandrów
Ujęcie w Aleksandrowie
UG Aleksandrów
Ujęcie w Ciechominie
UG Aleksandrów
Ujęcie w Jaksonku
Ujęcie w Skotnikach
2
60,0 m3/h
1
25m3/h
1
56m3/h
2
26m3/h
Qmaxh=60,0 m3/h
Qmaxd=821,7m3/d
Qmaxh=15,0 m3/h
Qmaxd=120,0 m3/d
Qmaxh=50,0 m3/h
Qmaxd=467,0 m3/d
Qmaxh=26,0 m3/h
Qmaxd=596,0 m3/d
72
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
1
17,7 m3/h
Qmaxh=17,7 m3/h
Qmaxd=150 m3/d
6.
Ujęcie w Niewierszynie
1.
UG Czarnocin
Ujęcie wody w Czarnocinie
2
60,0 m3 /h
2.
UG Czarnocin
Ujęcie wody w Biskupiej Woli
2
48,7 m3 /h
2
60,93 m3 /h
2
39,6 m3 /h
1
100,0 m3/h
Qmax.h=70 m3/h
Qśr.d=1680,0 m3/dobę
1
21,5m3/h
Qmaxh=21,5m3/h
Qśr.d=412 m3/dobę
2. Gmina Czarnocin
3.
4.
5.
6
UG Czarnocin
Ujęcie wody w Szynczycach
UG Czarnocin
Ujęcie wody w Dalkowie
Ujęcie wody Anny i Marka Wypychowskich,
ZIELONA ARCHITEKTURA działka nr 1792/1 w Czarnocinie
Ujęcie wody w kopalni Tychów – Paweł Święcicki
Qmaxh=60,0 m3 /h
Qmaxd=860,0 m3 /d
Qmaxh=38,0 m3 /h
Qmaxd=600,0 m3 /d
Qmaxh=47 m3 /h
Qmaxd=630,0 m3 /d
Qmaxh=15,0 m3 /h
Qmaxd=155,0 m3 /d
3. Gmina Gorzkowice
1.
2.
3.
4.
5.
6.
H+H Polska Sp. z o.o. ul. Marywilska 42, 03-042
Warszawa
Ujęcie wody dla Zakładu w Gorzkowicach ul.
Przemysłowa 40
2
100,0 m3 /h
UG Gorzkowice
Ujecie wody w Szczukocicach
2
120,0m3/h
3
88 m3/h
UG Gorzkowice
Ujęcie wody w Gorzkowicach
Ujęcie wody na terenie
Gospodarstwa Rolnego w Bujnicach Właściciel
Jacek Gaik
Ujęcie wody w Sobakowie
Janusz Latuszek
Ujęcie wody w Sobakówku
Janusz Latuszek
1
40,5m3/h
1
25,2m3/h
1
25,2m3/h
Qmax=100,0 m3 /h
Qmax=1000,0 m3 /d
Qśr=800,0 m3 /d
Qmax=250000,0
m3 /rok
Qmaxh=120,0m3/h
Qmaxd=2000,0m3/d
Qmaxh=88,0m3/h
Qmaxd=1650,0m3/dobę
Qmaxh=5m3/h
Qmaxd=48m3/d
Qa=18 000m3/rok
Qmaxh=25,2m3/h
Qmaxd=200m3/dobę
Qmaxh=25,2m3/h
Qmaxd=380m3/dobę
4. Gmina Grabica
1.
UG Grabica
Ujęcie wody w Szydłowie
2
150,0m3/h
2.
UG Grabica
Ujęcie w Ostrowie
2
180,0m3/h
3.
Ujęcie wody na terenie
Specjalistycznego Gospodarstwa Rolnego,
Hodowla Drobiu w Majdanach, gm. Grabica
2
16,5 m3/h
4
Ujęcie wody na terenie
Gospodarstwo Rolnego, Wojciech Misztela,
Kamocinek 5,
gm. Grabica
Qmaxh=100,0m3/h
Qśr d=1000,0m3/d
Qmaxd=1200,0m3/d
Qmax.a=380 tyś. m3/rok
60,0m3/h
960,0m3/d
Qmax.h=14,00 m3/h
Qśr.d=56,00 m3/d
Qa=16150,00m3/rok
16,2 m3/h
Qmax.h=16,2m3/h
Qśr.d-w okresie od kwietnia do
października = 354 m3/d
Qśr.d- w okresie od listopada do
marca = 34m3/d
Qroczne=30000,0 m3/d
1
14,0m3/h
Qmax = 14,0 m3/h
Qmax = 50,0 m3/d
1
56,0m3/h
2
30,0m3/h
1
50,0m3/h
1
5. Gmina Łęki Szlacheckie
1.
2.
3.
4.
Ujęcie wody na terenie
Zakładu Przetwórstwa Owoców
i Warzyw w Bęczkowicach
Stanisław Socik
UG Łęki Szlacheckie
Ujęcie w Kolonii Trzepnica
UG Łęki Szlacheckie
Ujęcie w Łękach Szlacheckich
UG Łęki Szlacheckie
Ujęcie w Tomawie
46,0m3/h
527,0m3/d
Qmaxh=24,0m3/h
Qmaxd=540m3/d
Qmaxd=26,4m3/h
Qmaxh=341,8m3/d
6. Gmina Moszczenica
1.
Przedsiębiorstwo Komunalne w Moszczenicy
– ujęcie w Moszczenicy
2
121,0m3/h
Qmaxh=115,0m3/h
Qmaxd=1600,0m3/d
73
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
2.
Przedsiębiorstwo Komunalne w Moszczenicy
– ujęcie w Jarostach
2
3.
Przedsiębiorstwo Komunalne w Moszczenicy
-ujęcie wody w Srocku
1
90,0 m3/h
Qmax. h = 90,0 m3/h
Qśr.d = 1000,0 m3/d
4.
Przedsiębiorstwo Komunalne w Moszczenicy
-ujęcie wody w Babach
2
55,6 m3/h
Qmaxh=50,0m3/h
Qmaxd=700,0m3/d
1
4,0m3/h
Qmaxd=196,0m3/d
Qśrd=120,0m3/d
Qa=60000m3/rok
1
25,0m3/h
Qmaxh=25,0m3/h
Qmaxd=140,0m3/d
5.04.
2012
Ujęcie na terenie firmy Uprawa Pieczarek
“MYSZKOWIEC”, Waldemar Myszkowiec
w Michałowie 10A
Ujęcie wody na terenie
6.
Uprawa Pieczarek “MYSZKOWIEC”
Michał Myszkowiec
w Michałowie
82,0m3/h
7.
Ujęcie wody na terenie
Centrum Logistycznego IKEA w Jarostach
6 studni
głębinowych, w
tym 1 chłonna
8.
Ujęcie wody na terenie Szkoły Podstawowej w
Rękoraju
2
9
Zakład Uboju Trzody Katarzyna i Zbigniew
Kaźmierczak sp.j.
Kosów ul. Główna 140
1
5,0 m3/h
10
Polski Związek Działkowców, Zarząd Rodzinnego
Ogrodu Działkowego XXXV-lecia
Moszczenica ul. Spacerowa
1
6,0 m3/h
300,0m3/h
25,0m3/h
Q max.h = 60 m3/h
Qśr.d = 1000 m3/d
Studnie Nr 1A i II
260,0m3/h
2050m3/d
748080m3/rok
Studnie Nr 1,2,3,4
300,0 m3/h
3429 m3/d
720000 m3/rok
Qmaxh=25,0m3/h
Qmaxd=246,0m3/d
Qmaxh=5,0m3/h
Qśr= 50,0m3/d
Qmax= 60,0m3/d
Qmax = 10 000,0 m3/rok
Qmax.h=6,0 m3/h
Qśr.d=100 m3/dobę
Qmax.d=144 m3/dobę
7. Gmina Ręczno
1.
2.
3.
4.
5.
UG Ręczno
- ujęcie w Ręcznie
UG Ręczno
– ujęcie w Bąkowej Górze
UG Ręczno
-ujęcie wody w Stobnicy
UG Ręczno
-ujęcie wody w Paskrzynie
Ujęcie wody na terenie
„K&M” Gorzelnia, Konrad Siennicki, Bąkowa Góra
2
60,0 m3/h
1
25 m3/h
1
60 m3/h
2
60 m3/h
1
25 m3/h
44,0 m3/h
530,0 m3/d
25m3/h
350,0m3/d
Qmax.h=60,0 m3/h
Qśr.d=100,0 m3/dobę
Qmax.h=60,0 m3/h
Qśr.d=120,0 m3/dobę
25m3/h
600,0m3/d
219 000,0 m3/rok
8. Gmina Rozprza
1.
2.
3.
4.
5.
Ujęcie wody na terenie
Domu Pomocy Społecznej
Łochyńsku gm. Rozprza
w
Ujęcie wody na terenie
Masarni “DUET” sp.j. K.iE.Kałużni w Niechcicach
ul. Sportowa 2
gm. Rozprza
Ujęcie wody na terenie
Centrum Dystrybucji Gazu Płynnego w Ignacowie –
pobór wód podziemnych
Zakład Gospodarki Komunalnej Gminy Rozprza
-ujęcie wody w Lubieniu
Zakład Gospodarki Komunalnej Gminy Rozprza
-ujęcie wody w Mierzynie
1
85,8 m3 /h
26,0 m3 /d
410,0 m3 /h
59,0 m3/dobę
22000,0 m3/rok
1
6,0 m3/h
144,0 m3 /d
6,0 m3 /h
1
15,0 m3/h
360,0 m3 /d
15,0 m3 /h
1
1
52,22 m3/h
55,0 m3/h
8,0 m3 /h
64,5 m3 /d
Q max. h = 53,0 m3/h
Q śr. d = 280,0 m3/d
74
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Qmaxd= 840,0 m3/d
Qmaxh = 110,0 m3/h
Qmaxd = 2400,0
m3/d
Qśrd = 1846,0 m3/d
Qmaxh = 36,0 m3/h
Qmaxd = 600,0 m3/d
Qśrd = 462,0 m3/d
6.
Zakład Gospodarki Komunalnej Gminy Rozprza –
ujecie gminne w Białocinie
3
110 m3/h
7.
Zakład Gospodarki Komunalnej Gminy Rozprza –
ujecie gminne w Milejowie
1
36m3/h
1
6,8 m3/h
Qmaxh=1,5 m3 /h
Qmaxd=9,5m3 /h
Ujęcie I – 5 studnie
głębinowe
Ujęcie II – 3
studnie głębinowe
230 m3/h
Q max.h = 72 m3/h
Q śr. d = 722 m3/dobę
1
20,0 m3/h
Qmax.h = 2,64 m3/h
Ośr..d = 12,0 m3/d
9,7 m3/h
Ilość poIlość pobieranej wody w
okresie od 15 kwietnia do 15
września, z przeznaczeniem wody
na potrzeby socjalne pracowników
oraz do podlewania roślin:
Q max.h = 9,7m3/godzinę
Q śr.d = 25,6 m3/dobę
Qmax.d = 38,2 m3/dobę
Ilość pobieranej wody w okresie od
16 września do 14 kwietnia, z
przeznaczeniem wody na potrzeby
socjalne pracowników:
Q max.h = 0,25 m3/godzinę
Q śr.d = 0,6 m3/dobę
Qmax.d = 0,7 m3/dobę
Maksymalny roczny pobór wody:
Qmax.a= 5684m3/rok
8
9
10
11
Ujęcie wody przy
zbiorniku wody w Cieszanowicach – Zarząd
Nieruchomości Województwa Łódzkiego
Ujęcie wody na terenie
Zakładu Produkcyjnego nr 2 w Niechcicach, ul.
Zakładowa 8, 97-340 Rozprza
Sp. z o.o. Krynica Vitamin,
ul.
Wysockiego 51, 03-202 Warszawa
Ujęcie wody na terenie firmy
Uprawa Pieczarek AGRODOLINA – Sławomir
Kołaciński,
Świerczyńsko 20
Ujęcie wody na terenie
Szkółki Leśnej w Straszowie
gm. Rozprza
Lasów Państwowych, Nadleśnictwo
Piotrków,
Łęczno 101,
97-330 Sulejów
1
9. Gmina Sulejów
1.
2.
Ujęcie wody na terenie
Ośrodka Doskonalenia Kadr Służby Więziennej w
Sulejowie
(Państwowy Instytut Geologiczny
w Warszawie)
Miejski Zakład Komunalny
w Sulejowie
Ujęcie BARBARA
Qmaxh =0,5 m3/h
Qmaxd= 5,0 m3/d
1
3
320,0m3/h
3.
Miejski Zakład Komunalny
Ujęcie wody w Krzewinach
2
67,0m3/h
4.
UM Sulejów – ujęcie w Białej
2
8,5m3/h
1
32,0m3/h
1
5,2 m3/h
5.
Miejski Zakład Komunalny w Sulejowie
Ujęcie w Bilskiej Woli
Ujęcie wody na terenie
STATOIL POLAND Sp. z o. o. Stacja Paliw nr 745 w
Korytnicy
Qmaxh =320,0 m3/h
Qmaxd= 5120 m3/d
Qmaxh =26,0 m3/h
Qmaxd= 250,0 m3/d
Qśr.d=208,0 m3/d
Qmaxs=7,31 I/s
Qś r=75920 m3/rok
7,0m3/h
63,0m3/d
15,0m3/h
105,0m3/d
Qmax=0,9 m3/h
Qśr=7,4 m3/dobę
10. Gmina Wola Krzysztoporska
1.
Gmina Wola Krzysztoporska
– ujęcie w Kacprowie
2
91,0m3/h
2.
Gmina Wola Krzysztoporska
– ujęcie w Jeżowie
3
160,0m3/h
2
72,0m3/h
3.
UG Wola Krzysztoporska
ujęcie w Rokszycach
91,0m3/h
1300m3/d
450 000 m3/rok
110 m3/h
840 m3/d
300 000 m3/rok
50 m3/h
830 m3/d
75
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
4.
Gmina Wola Krzysztoporska
– ujęcie w Krzyżanowie
2
52,0m3/h
6,0m3/h
138,0m3/d
5.
Gmina Wola Krzysztoporska
– ujęcie w Woźnikach
2
75m3/h
70m3/h
565m3/d
7.
GminaWola Krzysztoporska
-ujęcie wody Gomulin
2
10.
Gmina Wola Krzysztoporska – ujęcie Parzniewice
3
460,0m3/h
1
17,0m3/h
2,0m3/h
20,0m3/d
1
10,0m3/h
10,0m3/h
159,0m3/d
11.
12.
13.
Ujęcie wodyna terenie Stacji Paliw Nr 376 STATOIL
w m.Kargał Las
Ujęcie na terenie
Gospodarstwa Ogrodniczego, Zdzisław Krasoń,
Piaski 32A
Ujęcie wody na terenie
“T.E.D” Zakład Pracy Chronionej
Karczma “Wygodna Izba”
m. Wygoda
1
69,0 m3 /h
6,0 m3 /h
69,0 m3 /h
1 111,0 m3 /d
308,0m3/h
6142,0m3/d
2,0 m3 /h
20,0 m3 /d
11. Gmina Wolbórz
1.
Ujęcie wody na terenie
Stada Ogierów
w Boguławicach
2
Studnia 1 52,0m3/h
Studnia 2 18,4m3/h
2.
Ujęcie wody na terenie
Zakładów Drobiarskich DROB-BOGS w Kaleniu
1
18,0m3/h
50 m3/h
3.
„DARMAR” Sp. z o.o. Polichno,
97-320
Wolbórz
Ujęcie na terenie Motelu “POLICHNO” w Polichnie
(działka nr 53/8 w miejscowości Polichno, gm.
Wolbórz)
Zespół Gastronomiczno-Hotelowy „Złoty Młyn”
4.
6.
7.
Nr 2 – awaryjna i
p.poż.
(Nr 1) 13,0
m3/(Nr 2)
72,0 m3/h
---------------
Centrum Logistyczne AUCHAN w Wolborzu-Gatki 1
3
190,0 m3/h
UG Wolbórz
– ujecie w Kuznocinie
2
60,0 m3/h
zasoby
eksploatacyjne
2
125,0 m3/h
UG Wolbórz
– ujęcie w Wolborzu
Nr 1 – zasadnicza
8.
UG Wolbórz
- ujęcie w Swolszewicach Dużych
2
72,0m3/h
9.
UG Wolbórz
– ujęcie wody w Polichnie
2
66,0 m3/h
2
50,0m3/h
UG Wolbórz
– ujęcie w Żywocinie
Areszt Śledczy w Piotrkowie Tryb.
12.06.
Oddział Zewnętrzny w Goleszach – ujęcie wody w
2012
Goleszach
Partner Logistic Sp. z o.o. w Łodzi
- wykonanie urządzenia wodnego do ujmowania
13.
wód podziemnych z ujęcia na terenie Centum
Logistycznego w Wolborzu ul.Gadki 2
- pobór wód podzimnych ze studni nr III bis
Andrzej Jaros, Benedykt Jaros, Grzegorz Jaros
wykonanie urządzenia wodnego do ujmowania
14.
wód podziemnych z ujęcia na terenie fermy trzody
chlewnej w Wolborzu ul. Zwirzyniec 5a
- pobór wód podzimnych z ww. ujęcia
S.C. RUNO, Marek Nowak, Aneta Nowak, Młynary
16.
44,
11.
1
19,3 m3 /h
Qmax=23,0 m3/h
Qśr=150,0 m3/d
Qmax=200,0 m3/d
Qmax=73000 m3/r
Q max.h = 50,0 m3/h
Q śr.d = 900 m3/dobę
Qmax.r = 350 000 m3/rok
Q max.h = 5,5 m3/h
Q śr.d = 53,0 m3/dobę
Qmax.r = 20000,0 m3/rok
----------------------------------Q max.h = 5,5 m3/h
Q śr.d = 53,0 m3/dobę
Qmax.r = 20000,0 m3/rok
2,0 m3/h
25,0 m3/dobę
50,0 m3/h
250,0 m3/h
-------------------------------Qmaxh=60m3/godz.
Qśr.d= 200m3/dobę
Qmaxa=70 000m3/rok
Qmaxh=100,0 m3/h
Qmaxd=1200 m3/d
60 m3 /h
600 m3 /d
Q max. h = 66,0 m3/h
Q śr. d = 1100,0 m3/d
Q max.d = 1400 m3/d
Q max. h = 50,0 m3/h
Q śr. d = 350,0 m3/d
Qmaxh=15,0 m3 /h
Qmaxh=100,0 m3 /d
Qmax. h = 5,0 m3/h
Qśr. d = 16,0 m3/d
Qśr. ra = 4800 m3/r
1
40,0 m3 /d
1
8,0 m3 /h
Qmax. h = 8,0 m3/h
Qśr. d = 53,0 m3/d
1
60 m3/h
Q max.h =30 m3/h
Qśr.d = 30 m3/dobę
76
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
97-320 Wolbórz
17.
Dorota Andrych FERMA DROBIU Kaleń 11, 97-320
Wolbórz
1
6,0 m3/h,
18
Lasy Państwowe, Nadleśnictwo Piotrków
Szkółka leśna w Swolszewicach
1
11.2 m3/h
19
UG Wolbórz
– ujecie w Kuznocinie
2
60 m3/h
Q max.h = 5,0 m3/h
Q śr. d = 38,0 m3/dobę
Q max. d = 50,0 m3/dobę
Qmaxh=10,0 m3/h
Qmaxd=183,0 m3/d
Q max.h = 60,0 m3/h
Q śr. d = 200 m3/dobę
Q maxr= 70000 m3/rok
Źródło: Starostwo Powiatowe w Piotrkowie Trybunalskim, 2012
Jakość wody do spożycia w wodociągach zaopatrujących mieszkańców woj. łódzkiego3
Mieszkańcy województwa łódzkiego zaopatrywani są w wodę do spożycia przez 587 wodociągów
zbiorowego zaopatrzenia w wodę.
Jakość wody do spożycia podawanej przez większość wodociągów nie budziła w 2011 r. zastrzeżeń.
Zmniejszyła się liczba osób korzystających z wody o niewłaściwej jakości, niezgodnej z wymaganiami.
Nieliczne wodociągi (27) podawały wodę o warunkowej przydatności do spożycia głównie ze względu na
przekroczenie zawartości żelaza i manganu, które nie powodowały zagrożenia dla zdrowia i życia
konsumentów wody. W 21 wodociągach wystąpiły krótkotrwałe zanieczyszczenia mikrobiologiczne. Na
wodociągi te wydawane były przez PPIS decyzje z rygorem natychmiastowej wykonalności, z wyjątkiem
tych, gdzie stwierdzono tylko przekroczenia ogólnej liczby mikroorganizmów. Jakość wody została
doprowadzona do wymagań określonych w rozporządzeniu, wobec czego na koniec roku wodociągi
zostały ocenione jako dobre.
Wodę dobrej jakości podaje 95,2% wodociągów publicznych (wzrost o 6,1% w stosunku do 2010 r.), z której
korzysta 98% wszystkich użytkowników zaopatrywanych w wodę z wodociągów (wzrost w stosunku do
2010 r. o 3,6%).
5.1.1.3.
Odprowadzenie ścieków
Stopień wyposażenia Powiatu Piotrkowskiego w sieć kanalizacji sanitarnej jest stosunkowo dobry - łączna
długość sieci kanalizacyjnej wraz z przyłączami, wynosi 187 km. Siecią kanalizacyjną objętych jest ok. 29 %
mieszkańców Powiatu Piotrkowskiego.
W poszczególnych gminach sytuacja wygląda następująco:
Tabela 17 Długość sieci kanalizacji sanitarnej w poszczególnych gminach powiatu
L.p.
Wyszczególnienie
Długość sieci kanalizacji sanitarnej (km)
1
Aleksandrów
Brak
2
Czarnocin
25,5
3
Gorzkowice
11,6
4
Grabica
6,5
5
Łęki Szlacheckie
brak
6
Moszczenica
63,6
7
Ręczno
3,5
8
Rozprza
14,1
9
Sulejów
24,4
10
Wola Krzysztoporska
7,3
11
Wolbórz
30,2
12
POWIAT
186,7
Źródło: dane z gmin uzupełnione z GUS, 2012
3
Ocena stanu sanitarnego województwa łódzkiego 2011, WSSE Łódź
77
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Kanały wykonane są z rur kamionkowych, betonowych i PVC. Stan techniczny sieci kanalizacyjnej jest dobry.
Na terenie powiatu funkcjonują następujące przepompownie ścieków:

Gmina Czarnocin: 3 szt.-Czarnocin, o wydajności 148,5 m3/dobę i 165 m3/d, 2 szt. - Rzepki o
wydajności 4,5 m3/d i 30,06 m3/d, 1 szt.- Biskupia Wola o wydajności 110m3/d, 3 szt.- Zawodzie, 2 szt.Zamość, 1 szt.-Szynczyce, 2 szt. Tychów, brak danych.
Gmina Gorzkowice : ul. Warszawska – 2; 4 kW, 1,7 kW, ul. Przedborska – 1; 1,7 kW, ul. Zielona – 2; 1,7
kW, ul. Zygmunta Starego – 1; 1,7 kW, ul. Łąkowa – 1; 1,7 kW, Szczepanowice – 1; 1,7 kW.
 Gmina Grabica: 6 szt. w miejscowości Grabica,
 Gmina Moszczenica: ok. 35 szt.
Moszczenica, Wola Moszczenicka, Gajkowice, Kosów,
Gościmowice, Baby, Kiełczówka,
 Gmina Wolbórz: 7 przepompowni ( WOLBÓRZ, PSARY LECHAWA, PSARY STARE, 4 PROSZENIE).
Łącznie na terenie powiatu znajduję się 39 przepompowni ścieków, które przepompowują około 350 m3
ścieków na godzinę.
Ścieki z terenów Powiatu Piotrkowskiego odprowadzane są do kilku różnych oczyszczalni ścieków, których
charakterystykę umieszczono w tabeli poniżej.

Tabela 18 Zestawienie oczyszczalni ścieków w Powiecie Piotrkowskim
L.p.
Właściciel /
użytkownik/lokalizacja
Miejsce zrzutu ścieków
Typ oczyszczalni
Ilość ścieków
km zrzutu ścieków
Gmina Aleksandrów
Qmax d = 15,8m3/d
Gmina Aleksandrów
1.
oczyszczalnia ścieków w
Aleksandrowie
do ziemi-staw
śródpolny
oczyszczalnia Bioekol-Mini
Gmina Aleksandrów
2
oczyszczalnia ścieków w
Aleksandrowie
oczyszczalnia Bioekol-Mini
50
Q max h = 5,0 m3/h
ziemia
Q śr.d= 4,0 m3/dobę
poprzez drenaż
rozsączający
Qmaxd=5,0 m3/dobę
Qroczne=~1800,0 m3/rok
Gmina Aleksandrów
3
Szkoła Podstawowa w Dąbrowie n/
Czarną
mechaniczo-biologiczna
oczyszczalnia ścieków
TURBO EP 50
rzeka Czarna
Qmax d = 9,0 m3/d
Gmina Czarnocin
Gminna Czarnocin -
1.
oczyszczalnia ścieków w
Czarnocinie
2 x bioreaktor BIO-PAK typ
KBA-120-1250
- o RLM-5583
Q max d = 500m3/d
rów melioracyjny dopływ rzeki Wolbórki
w km 34+190
Q max h = 40 m3/h
Gmina Gorzkowice
78
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
1
Gmina Gorzkowice -oczyszczalnia
ścieków w Gorzkowicach
Oczyszczalnia mechanicznobiologiczna – typ ZBW-BOSBG-500
Qmaxh = 60,53m3/h
rzeka Prudka w km
4+200 - dopływ rzeki
Luciąży w km 19+300
o RLM = 3610
H+H Celcon Polska Sp. z o.o. ul.
Marywilska 42 C, 03-042 Warszawa
2
RLM 1330, ścieki bytowe,
przemysłowe, opadowe i
roztopowe
rowami melioracyjnymi
do rzeki Prudki w km
5+700
Zakład w Gorzkowicach ul.
Przemysłowa 40
Qmaxd =790,47 m3/d
ścieki przemysłowe do rzeki:
Qmax.d = 122,0 m3/d
Qśr.d = 102,0 m3/d
Qroczne = 37230,0 m3/rok
ścieki opad. i roztop. do rzeki:
Qs = 409 l/s, Qd = 845 m3/d
Qroczne = 38851 m3/rok
ścieki bytowe do rowu:
Qśr.d = 200,0 m3/dobę
Qmax.d = 240,0 m3/dobę
Qmax.h = 16,0 m3/h
Qroczne = 73000 m3/rok
------------------
Ścieki bytowe, ze stacji
uzdatniania wody i wody
opadowe i roztopowe
ścieki opad. i rotop. do rowu:
------------------
Qs = 250 l/s, Qd = 525 m3/d
rzeka Prudka w km
5+100
Qroczne = 24093 m3/rok
ścieki ze SUW
79
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Qśrd = 30m3/dobę
Qśrh = 8,0
m3/h Qmaxd= 50m3/dobę
Qroczne = 11 000m3/rok
669,0 l/s wody opadowe
rów melioracyjny
-------------------------------ścieki bytowe
Qśrd = 100m3/dobę
Qśrh = 10,0 m3/h
Qmaxd= 130,0m3/dobę
Qroczne = 36 500m3/rok
316,0 l/s wody opadowe
Gmina Grabica
1
Gmina Grabica oczyszczalnia
ścieków w
Ścieki komunalne
Grabicy
-oczyszczalnia
mechaniczno-biologiczna
(RLM poniżej 2000)
Qśr.d=200,0 m3/dobę
Rzeka Grabia w km
78+960
Qśr.h=8,3 m3/h
Qmaxh=17,0 m3/h
Qroczne=73000,0 m3/rok
Gmina Grabica-oczyszczalnia
ścieków w
2
Grabicy
Qśr.d.= 20,0 m3/d
Ścieki ze SUW ujęcie
„Szydłów” i ścieki bytowe z
oczyszczalni mech-biol.
„Nebraska” ZSP w
Szydłowie
rów przydrożny
Qmax.d = 23,0 m3/d
Qmax. h = 20,0 m3/h
Qmax.a=5000,0 m3/rok
80
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Uniwersytet HumanistycznoPrzyrodniczy Jana
Kochanowskiego w Kielcach Filia w
Piotrkowie Tryb.
ścieki komunalne,
rów melioracyjny w
zlewni rz. Wierzejki
3
- osiedle mieszkaniowe w Woli
Bykowskiej
typ. MINIBLOK M-7 o RLM200
Qmaxd = 28,6 m3/d
Qmaxh= 9,89 m3/h
PPHU “ALFAPRINT” s.c. w Dołach
Brzeskich
ścieki bytowogospodarcze w
oczyszczalni typu
NEVEXPOL o RLM = 3
Qmaxd = 0,5 m3/d
Qmaxh=0,052 m3/h
odbiornik – ziemia
Qśr.a = 167,4 m3/rok
4
5
PHUP Alojzy Stępień s.j.
- ścieki bytowe Nebraska
M-7 X2 (RLM poniżej 2000)
rzeka Grabka
pora bezdeszczowa (tylko
oczyszczone ś. bytowe):
97-413 Bełchatów
- ścieki deszczowe separator + osadniki
pionowe
w km. 78+690
Qroczne = 4000 m3/rok
Ul. Częstochowska 60
Qśrednio dobowe = 10,0 m3/dobę
Stacja Paliw w Grabicy
Qmax = 0,28 dm3/s
pora deszcz. (mieszanina
oczyszczonych ś. bytowych i
deszczowych):
Qmax = 50,0 l/s
Qnominalne = 38,4 l/s
ogółem rocznie:
Qroczne= 7405,0 m3/rok
.
81
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
„Poland Central” Unit 1 Sp. z o.o.
z/s w Warszawie
6
Centrum Magazynowe
Bykowskiej
w Woli
oczyszczalnia ścieków
bytowych typu BD
POLARIS 100
Q max = 240,0 l/s
oczyszczanie ścieków
deszczowych w
separatorze
koalescencyjnym i 2
zbiornikach retencyjnych
rów R-C - ciek spod
Żychlina
Qmax=20736,0 m3/d
Qmax= 864,0 m3/h
Qmax=7568640,0 m3/rok
Gmina Łęki Szlacheckie
Gmina Łęki Szlacheckie
1.
-oczyszczalnia przy Szkole
Podstawowej i Ośrodku Zdrowia w
Trzepnicy
TELKONET Sp. z o.o. z siedzibą w
Radomiu, ul. Zborowskiego 14
2
Ścieki bytowe - Nebraska
M-7 oraz osadnik V-5 m3
3
Zakład w Bęczkowicach
Qmaxd = 7,87 m3/d
ziemia – studnia
chłonna
Qmax d = 10 m3/d
rów przydrożny
Qmax = 40,0 l/s
osadnik gnilny,
pięciokomorowy, i
podwójny filtr , drenaż
pionowy –studnia chłonna
- Hotel w Piwakach, gm. Łęki
Szlacheckie
Przedsiębiorstwo RolnoPrzemysłowe „KANDY”
rzeka Luciąża
sito łukowe z napływem
grawitacyjnym typ SLG 500.
- wody opadowe
roztopowe
i
Qmaxd = 40,0 m3/d,
- wody chłodnicze
Qmaxh = 2,0 m3/h,
Gmina Moszczenica
Przedsiębiorstwo Komunalne Sp. z
o.o. w Moszczenicy
1
- gminna oczyszczalnia ścieków w
Moszczenicy
Qmax.h = 55,0 m3/h
ścieki komunalne mechaniczno-biologiczna
typu BIOGRADEX o RLM 13
000
rzeka Moszczanka w
km 14+300
Qmax.d = 780,0 m3/d
82
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Gmina Moszczenica
2
Szkoła Podstawowa w Srocku
ścieki bytowo-gospodarcze,
drenaż rosączający
Q max d = 5,0 m3/d
ziemia
Q śr d = 3 m3/d
Gmina Moszczenica
3
Szkoła Podstawowa w Babach
Oczyszczalnia typu
Nebraska M4
rów melioracyjny
Q max d = 4 m3/d
Q roczne = ~800m3/r
Przedsiębiorstwo ProdukcyjnoHandlowe „PRECYZJA” Sp. z o.o. w
Staszowie
Pora deszczowa:
Huta Szkła w Jarostach
W-1 Qśr = 13l/s
Pora bezdeszczowa – tylko
przemysłowe:
Ścieki przemysłowe i
deszczowe – studzienki
osadcze i osadniki
4
Ciek spod Kamocina
30+40 i 30=10
W-1 Qśrd=5,0 m3/d
Qmax=10,0 m3/d
Qmax=0,5 m3/h
Qmax=2000,0 m3/r
Pora deszczowa:
W-2
Qśr=16 l/s
5
IKEA Polska S.A. w Jankach –
Centrum Dystrybucji w Jarostach
97-310 Moszczenica
ścieki bytowe –
oczyszczalnia typu SBR-PAK
firmy Bio-Tech w
Zembrzycach
Ciek spod Daszówki
Qmaxh= 7,0 m3/h
Qśr.d= 21,0 m3/d
Qa=7600m3/rok
Gmina Ręczno
1.
Gminna Ręczno
Oczyszczalnia BIO-PAK typ
83
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
KBA-80-600 (RLM poniżej
2000)
ziemia (rów w pasie
drogowym drogi
powiatowej nr 30413)
oczyszczalnia ścieków w Ręcznie
Q śrd= 95,0 m3/d
Q maxd= 120,0 m3/d
Qroczne= ~ 44000,0 m3/rok
Gmina Ręczno
Qśr.d =
do rzeki Stobniczanki
w km 1+660
2.
3.
Qmaxd = 4,0 m3/d
2,0 m3/d
ścieki bytowe
Szkoła Podstawowa w Stobnicy
oczyszczalni typu
NEBRASKA M-7 o RLM = 15
Qśr.a = ~ 800,0 m3/rok
Gmina Ręczno
ścieki bytowe
Qmaxd = 4,0 m3/d
Szkoła Podstawowa
oczyszczalnia typu
NEBRASKA M-4 o RLM = 10
do ziemi
Qśr.d = 2,0 m3/d
Qśr.a = ~ 600,0 m3/rok
w Bąkowej Górze
Gmina Rozprza
Gminna Rozprza
1
oczyszczalnia scieków w Rozprzy
2
Q maxd= 750 m3/d
ścieki bytowe
oczyszczalnia mechanicznobiologiczna
Gmina Rozprza – oczyszczalnia
ścieków Milejowie
rzeka Bogdanówka w
km 0+750 w zlewni
rzeki Luciąży
Rów melioracyjny
dopływ rzeki Luciąży
Q maxh= 32,50 m3/h
Q maxd= 8 m3/d
Nebraska M-7 o RLM=64
3
Gmina Rozprza
ścieki komunalne
- oczyszczalnia ścieków w
Niechcicach
oczyszczalnia biol.-mech.
BIO-PAK w Niechcicach
(RLM<9999)
Qmax = 530,00m3/d
Ziemia –koryto rowu
odwodnionego
zwanego Ciekiem od
Niechcic w hm 19+83
Qśr = 410,00m3/d
Qroczne=~150000,0m3
ścieki przem. – mech-biol.
oczyszczalnia
4
Masarnia “DUET” sp.j. K.iE.Kałużni
w Niechcicach ul. Sportowa 2 gm.
Rozprza
Q maxd= 100 m3/d
rzeka Bogdanówka w
km 3+200 w zlewni rz.
Luciąży
ścieki desz. osadnik i
separator piasku
7
Dom Pomocy Społecznej w
Mechniczno-biol. KOS-2
+śc 46,35 l/s
rów melioracyjny –
Q maxd= 50 m3/d
84
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Łochyńsku gm. Rozprza
zlewnia rzeki Luciąży
Qmax=6,0 m3/h
Qa=18 000,0 m3/rok
Gmina Sulejów
Miejski Zakład Komunalny w
Sulejowie
1
Miejska Oczyszczalnia Ścieków w
Sulejowie
Qmaxh= 271,0 m3/h
ścieki komunalne
rzeka Pilica w km
152+900
Qśrd=3000,0 m3/d
Qa=1401600 m3/rok
2
Lasy Państwowe – Nadleśnictwo
Łęczno
ścieki bytowo-gospodarcze
w Łęcznie
oczyszczalnia typu
NAYADIC o RLM =36
Qmaxd = 4,5 m3/d
ziemia – drenaż
rozsączający
Qmaxh=0,5 m3/h
Qśrd=3,0 m3/d
Qa=1278 m3/a
Gmina Wola Krzysztoporska
Gmina Wola Krzysztoporska -
mechaniczno-biologiczna
o RLM= 6535 w I etapie
realizacji oczyszczalni,
RLM= 13067 docelowo.
Rów melioracyjny K2 w
km 0+367.
Ścieki komunalne
oczyszczalnia ścieków
Wody opadowe lub
roztopowe
Ciek melioracyjny Kózka
w km 1+799
I etap realizacji
w Woli Krzysztoporskiej
1
Qd.śr=700m3/d
Qd.max=775m3/d
Qh.max=75m3/d
Docelowo
Qd.śr=1400m3/d
Qd.max=1550m3/d
Qh.max=150m3/d
wody opadowe lub roztopowe ze
zlewni Z1
85
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Qchwil.=0,251 m3/s
Qroczne= 281600m3/rok
wody opadowe lub roztopowe ze
zlewni Z2
Qchwil.=0,09 m3/s
Qroczne= 230400 m3/rok
W okresie przejściowym:
Qmaxd=739,7 m3/d
2
Gmina Wola Krzysztoporskiej oczyszczalnia ścieków w Woli
Krzysztoporskiej
mechaniczno-biologiczna
o RLM= 1652
Ciek Kózka w km 1,4
Qmaxh=47,6 m3/h
Docelowo:
Qmaxd=566,5 m3/d
Qmaxh=40,3 m3/h
Qmaxd = 55 m3/d
3
Zespół Szkół Rolniczych Centrum
Kształcenia Praktycznego w
Bujnach
ścieki komunalne –o RLM
=250 oczyszczane w
hydrobotanicznej
oczyszczalni
ciek spod Bujen –
dopływ rz. Luciąży
Qmaxh = 3,7 m3/h
Qśrd=50 m3/d
Qa=18250 m3/a
“VOITH TURBO” Sp.z o.o w
Majkowie Dużym 74
4
gm. Wola Krzysztoporska
Qmaxh=0,4 m3/h
ścieki bytowe i
przemysłowe – separator,
osadnik gnilny + drenaż
rosączający
przez drenaż
rozłączający do ziemia
Qmaxd=2,0 m3/d
Qśr.d=1,0 m3/d
Qmax=500,0 m3/a
Gmina Wolbórz
4
Gmina Wolbórz – oczyszczalnia
ścieków w Wolborzu
SUPERBOS 200 + BIOPAK
typ KBA-130-250 o RLM
=5455
Qmaxd = 600 m3/d
rz. Moszczanka w km
0+650
Qmaxh = 50 m3/h
86
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
8
Gmina Wolbórz- oczyszczalnia w
Psarach Starych
ścieki komunalne –
oczyszczalnia
mechaniczno-biologiczna o
RLM=1200
ziemia-rów
melioracyjny w zlewni
rzeki Moszczanki
Qśr.d = 120,0 m3/d
Qmaxd = 156,0 m3/d
Qmaxh = 12,3 m3/h
Gmina Wolbórz
Qmaxd =546,00 m3/d
ścieki bytowo-gospodarcze
rzeka Goleszanka w km
5+080
17
- oczyszczalnia ścieków w
Żarnowicy
-oczyszczalnia mech.-biol.
typu ‘BIO-COM”
Qmaxh = 38,70m3/h
ścieki socjalno-bytowe
Qmaxd=150m3/d
Qmaxh = 20 m3/h
Qśrd = 100 m3/d
Bioblok- MU200
Qśra = 36 500 m3/r
Gmina Wolbórz –oczyszczalnia
ścieków w Bronisławowie
do ziemi poprzez rowy
rozsączające
Zmiana wskaźników
zanieczyszczeń
zawiesina-35 mg/l
BTZ5-25 mgO2/l
ChZT-125 mgO2/l”
Qmaxh=4,0 m3/h
Qmaxd=46,0 m3/d
3.
ZSR Centrum Kształcenia
Ustawicznego w Wolborzu
mechaniczno-biologiczna
rów melioracyjny
Qśr.d=27,0 m3/d
Qmax=10000,0 m3/a
“DARMAR” Sp.zo.o. w Polichnie
5
Zespół Gastronomiczno-Hotelowe
„Złoty Młyn”
Qmaxh=5,0 m3/h
ścieki bytowe ze
zmodernizowanej
oczyszczalni typu
MINIBLOK MW 9,2,8
rów melioracyjny
Qśrd=48,0m3/d
Qroczne=18000,0m3/r
87
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
6
22
Auchan Polska Sp.z o.o. w
Piasecznie – Centrum Logistyczne
Auchan w Wolborzu
ścieki deszczowe –
separator i,neutralizator i
osadniki + ścieki bytowe
oczyszczane w oczyszczalni
typ Bioekol – Mini 75
Zakłady Drobiarskie DOB-BOGS
Jacek Bogusławski Kaleń
-Ścieki przemysłowe
(nowy zakład)
z bytowymi
sieć rowów
melioracyjnych R-F w
zlewni rzeki Goleszanki
w km 2+200
Q=150,0 l/s
Rów melioracyjny
Qśrd=720m3/d
Źródło: Starostwo Powiatowe w Piotrkowie Trybunalskim, 2012
Pozostałe ścieki komunalne gromadzone są w zbiornikach bezodpływowych i okresowo wywożone
wozami asenizacyjnymi do w/w oczyszczalni ścieków.
5.1.1.4.
Odprowadzenie wód opadowych
Większość gmin na terenie powiatu nie posiada w pełni uregulowanego systemu kanalizacji deszczowej.
Najpoważniejszy problem stanowi odwodnienie dróg powiatowych i gminnych, z których wody deszczowe
odprowadzane są głównie do przydrożnych rowów, stanowiąc istotne zagrożenie (szczególnie
substancjami ropopochodnymi) dla czystości wód podziemnych i powierzchniowych.
Z danych uzyskanych z urzędów gmin wynika, iż kanalizacja deszczowa znajduję się następujących
miejscowościach:




Gmina Wolbórz - długość 6,3 km, stan techniczny dobry; Administrator KOM-WOL, ul. Kitowicza 52,
97-320 Wolbórz
Gmina Sulejów skanalizowany jest częściowo obszar miasta Sulejowa z osiedlem Podklasztorze,
Gmina Moszczenica użytkownik: Przedsiębiorstwo Komunalne Sp. z o.o. w Moszczenicy, ul.
Kosowska 2 Kanalizacja deszczowa o dł. 7,3 km, stan średni,
Gmina Gorzkowice ok. 1 km, stan dobry.
5.1.2.
Identyfikacja potrzeb
Podstawowym działaniem jest likwidacja lub ograniczenie oddziaływania źródeł zanieczyszczenia wód
powierzchniowych – punktowych, obszarowych i liniowych. Głównym czynnikiem zagrażającym czystości
wód jest nieuporządkowana gospodarka ściekowa, stąd też priorytetowym działaniem będą inwestycje z
tego zakresu oraz racjonalizujące użytkowanie wody.
W celu poprawy jakości wód powierzchniowych, konieczna będzie likwidacja niekontrolowanych zrzutów
ścieków bytowych do rzek płynących przez teren powiatu. W tym celu należy wykonać szczegółową
inwentaryzację punktów zrzutu ścieków oraz systematycznie ją aktualizować. Następnym, niezwykle
ważnym zadaniem jest inwentaryzacja stanu technicznego zbiorników bezodpływowych (szamb), które
obecnie funkcjonują na terenach nieskanalizowanych. Bardzo często zbiorniki te są nieszczelne i są źródłem
zanieczyszczenia wód. Powinna być prowadzona kontrola stanu technicznego szamb, a po przyłączeniu
posesji do sieci kanalizacyjnej - możliwie szybka ich likwidacja. Należy również propagować budowę
przydomowych oczyszczalni ścieków na terenach, na których obecnie nie przewiduje się budowy sieci
kanalizacyjnej.
88
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
W zakładach przemysłowych należy promować wprowadzanie zamkniętych obiegów wody jako elementu
pozwalającego na ograniczenie zrzutu zanieczyszczonych wód do środowiska, a także zmiany technologii,
poprawę stanu zakładowych sieci wodociągowych, itp.
W rolnictwie głównie należy się skupić na stosowaniu najlepszych dostępnych praktyk rolniczych, co
powinno również doprowadzić do zmniejszenia zapotrzebowania na wodę i jednocześnie ograniczenia
ładunków zanieczyszczeń odprowadzanych do odbiorników.
Osobnym zagadnieniem jest budowa w gospodarstwach rolnych instalacji do bezpiecznego
przechowywania nawozów naturalnych, tj. zbiorników na gnojowicę i gnojówkę oraz płyt obornikowych.
Powyższą kwestię reguluje ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2007 r., Nr 147,
poz. 1033).
W zakresie ochrony wód podziemnych jednym ze sposobów ochrony biernej będzie przestrzeganie zasad
ustalonych dla stref i obszarów ochronnych ujęć wód podziemnych, na których obowiązują zakazy, nakazy
i ograniczenia w zakresie korzystania z wody i użytkowania gruntów. Strefa ochrony bezpośredniej (grupa
bezwzględnie obowiązujących nakazów) ma na celu eliminację zagrożenia powstającego w związku z
ujęciem wody. Ustalenia związane z ochroną wód podziemnych przed zanieczyszczeniem zawarte powinny
zostać w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.
Zadania w gospodarce ściekowej wynikają ze zobowiązań międzynarodowych Polski (stanowisko
negocjacyjne w negocjacjach z UE w sprawie wdrażania Dyrektywy 91/271/EWG) i zapisów Prawa Wodnego
oraz aktualnego stanu gospodarki ściekowej. Działania inwestycyjne wyznacza także Krajowy program
oczyszczania ścieków komunalnych. Do końca 2010 r. powinny zostać osiągnięte następujące cele:

wyposażenia aglomeracji powyżej 100 000 RLM w oczyszczalnie ścieków z podwyższonym
usuwaniem biogenów do wartości nieprzekraczalnych 10 mg N/dm3 i 1 mg P/dm3 oraz niezbędna
modernizacja i rozbudowa istniejącej w tych aglomeracjach sieci kanalizacyjnej,

wyposażenia aglomeracji o wielkości 15 000 - 100 000 RLM w biologiczne oczyszczalnie ścieków z
podwyższonym usuwaniem biogenów,
wyposażenia zakładów sektora rolno-spożywczego w oczyszczalnie ścieków zapewniające
osiągnięcie wprowadzonych standardów emisji zanieczyszczeń.
Obecnie w dniu 1 lutego 2011 r. została zatwierdzona przez Radę Ministrów Trzecia Aktualizacja KPOŚK
(AKPOŚK 2010). Celem trzeciej Aktualizacji Programu było ustalenie realnych terminów zakończenia
inwestycji w aglomeracjach, które ze względu na opóźnienia inwestycyjne nie zrealizują zaplanowanych
zadań do końca 2010 r. Dlatego też, AKPOŚK2010 swoim zakresem objęło wyłącznie zmiany dotyczące
terminów realizacji inwestycji.

Wartości inne niż terminy osiągnięcia efektów ekologicznych pozostały zgodne z dokumentem
AKPOŚK2009.
KPOŚK jest instrumentem wdrażania dyrektywy Rady 91/271/EWG w odniesieniu do redukcji zanieczyszczeń
biodegradowalnych z oczyszczalni > 2 000 RLM oraz redukcji związków azotu i fosforu.
Należy wspierać działania z zakresu uporządkowania i modernizacji gospodarki ściekowej w zakładach
przemysłowych – działania te realizowane będą poprzez budowę urządzeń podczyszczających ścieki przed
ich zrzutem do kanalizacji miejskiej, wprowadzanie zamkniętych obiegów wody, technologiczne
wykorzystanie ścieków oraz wspieranie i egzekwowanie programów racjonalnej gospodarki wodnościekowej. Zadanie te będą finansowane przez podmioty gospodarcze.
Na terenach zurbanizowanych należy dążyć do uporządkowania gospodarki wodami opadowymi,
w szczególności wspierać działania zmierzające do likwidacji dopływów powierzchniowych zanieczyszczeń
do wód z dróg (szczególnie w okresie zimy i jesieni, gdy używa się środków chemicznych do likwidacji
śliskości pośniegowej.
Ograniczenie ilości zanieczyszczeń niesionych w spływach opadowych powinno następować w sposób
możliwie naturalny, najlepiej przez wpuszczenie wód opadowych do kanalizacji ogólnospławnej, a tam
gdzie jest to możliwe do kanalizacji deszczowej zakończonej separatorem lub do sztucznych zbiorników
budowanych np. przy drogach ekspresowych i autostradach. Ograniczenie zanieczyszczeń powinno się
odbywać również poprzez utrzymanie czystości w zlewni, sprzątanie jej ale też nakładanie powszechnych
kar za zanieczyszczenia np. jezdni. Bardzo istotne jest, aby wzdłuż ulic sadzona była zieleń, która nie
dopuści do wymywania gruntu z niezagospodarowanych terenów. Separatory substancji ropopochodnych
są niezbędne na stacjach benzynowych, myjniach, przy warsztatach samochodowych i wszędzie tam gdzie
mogą wystąpić spływy deszczu z olejami napędowymi i benzyną.
89
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Rozbudowa istniejącego systemu odprowadzenia wód opadowych powinna uwzględnić następujące
zalecenia:

wykorzystanie istniejących rowów melioracyjnych i ich pojemności retencyjnej;

systematyczne czyszczenie (np. usuwanie odpadów w postaci tzw. „dzikich składowisk”, koszenie
roślinności zarastającej rowy) rowów melioracyjnych;

naprawa istniejącego systemu kanalizacji deszczowej, ogólnospławnej i sanitarnej.
Racjonalizacja użytkowania wody będzie realizowana zgodnie z hierarchią ważności wykorzystania wód
przez różnych użytkowników gospodarczych. W pierwszej kolejności realizowane są potrzeby gospodarki
komunalnej (woda pitna), a następnie przemysłu spożywczego wymagającego wody wysokiej jakości,
rolnictwa (w celu nawadniania użytków rolnych i pojenia zwierząt) oraz przemysłu. Użytkownicy wody
będą informowani o możliwościach relatywnego zmniejszania jej zużycia, np. poprzez wprowadzanie
zamkniętych obiegów, zmiany technologii, poprawę stanu sieci wodociągowych (także
zakładowych), zakup urządzeń wodooszczędnych.
W celu ograniczenia strat wody należy systematycznie dokonywać przeglądu i konserwacji sieci
wodociągowej, prowadząc niezbędne remonty i modernizacje poszczególnych odcinków.
90
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
5.1.3.
Cel
Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020
Cele długoterminowe do roku
2020
Cel
WŚ.1.1
WŚ.1
Przywrócenie czystości wód
powierzchniowych, ochrona
zasobów wód podziemnych oraz
zapewnienie mieszkańcom wody
o wysokiej jakości
WŚ.1.2
WŚ.1.3
Cele krótkoterminowe do
roku 2016
Rozbudowa i modernizacja
sieci kanalizacyjnej i
deszczowej
Ograniczenie strat wody
związanych z przesyłem i
poprawa zaopatrzenia
ludności w wodę
Zadanie
Zadanie
Jednostka
odpowiedzialna
WŚ1.1.1
Budowa oczyszczalni przydomowych (w szczególności na terenach
zabudowy rozproszonej, gdzie nie planuje się budowy oczyszczalni w
okresie perspektywicznym)
Mieszkańcy, Gminy
Powiatu Piotrkowskiego
WŚ1.1.2
Rozpoznanie problemu oczyszczania wód deszczowych z terenów
przemysłowych i dróg
Powiatowy i Wojewódzki
Zarząd Dróg, Gminy
Powiatu Piotrkowskiego
WŚ1.1.3
Budowa kanalizacji sanitarnej na terenie Powiatu
WŚ1.1.4
Budowa kanalizacji deszczowej w drogach gminnych
WŚ1.1.5
Budowa sieci kanalizacji sanitarnej
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
administratorzy sieci
WŚ.1.2.1
Rozbudowa sieci wodociągowej
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego,
administratorzy sieci
WŚ.1.2.2
Modernizacja ujęć wody oraz stacji uzdatniania
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
WŚ.1.3.1
Edukacja
mieszkańców
gmin
w
zakresie
racjonalnego
gospodarowania zasobami wodnymi na poziomie gospodarstwa
domowego (propagowanie postaw i zachowań motywujących
ludność do oszczędzania wody)
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
WŚ.1.3.2
Rozpoznanie problemu starych studni gospodarskich – ewidencja
i zabezpieczenie przed zanieczyszczeniem
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
WŚ.1.3.3
Organizacja cyklu spotkań z rolnikami w zakresie propagowania tzw.
dobrych praktyk rolniczych w celu zmniejszenia zanieczyszczeń
obszarowych przez związki biogenne
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego,
Wojewódzki Ośrodek
Doradztwa Rolniczego,
Powiatowy Zespół
Doradztwa Rolniczego w
Piotrkowskie
Trybunalskim
WŚ.1.3.4
Wykonanie działań dotyczących rozpoznania problemu oczyszczania
Przedsiębiorstwa przy
Ochrona wód
powierzchniowych i
podziemnych
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Powiatowy i Wojewódzki
Zarząd Dróg, Gminy
Powiatu Piotrkowskiego
91
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
wód deszczowych ze szczególnym uwzględnieniem terenów
przemysłowych, składowych, baz transportowych, dróg gminnych
oraz parkingów
5.1.4.
L.P.
współudziale Gmin
Powiatu Piotrkowskiego
Harmonogram zadań w zakresie gospodarki wodno – ściekowej
Nazwa zadania
Termin
rozpoczęcia
planowany
Termin
zakończenia
planowany
Jednostka
odpowiedzialna
Planowane efekty ekologiczne
Planowane koszty
ogółem
[PLN] tys.
Partnerzy
Źródło finansowania
ZADANIA KOORDYNOWANE
WŚ1.1.4
Budowa kanalizacji deszczowej wraz z
urządzeniami podczyszczającymi w
drogach wojewódzkich
2013
2020
Zarząd Dróg
Wojewódzkich,
Zmniejszenie zanieczyszczenia
wód podziemnych i
powierzchniowych
16 000
Powiatowy Zarząd
Dróg
Środki własne
WFOŚiGW,
NFOŚiGW, Fundusze
UE
WŚ1.1.2
Rozpoznanie problemu oczyszczania
wód deszczowych z terenów
przemysłowych i dróg wojewódzkich
2013
2020
Zarząd Dróg
Wojewódzkich
Zmniejszenie zanieczyszczenia
wód podziemnych i
powierzchniowych
1 200
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego,
Powiatowy Zarząd
Dróg
Środki własne
7 000
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Środki własne
WFOŚiGW,
NFOŚiGW, Fundusze
UE
ZALECENIA DLA GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
WŚ1.1.1
WŚ.1.1.3.1
WŚ.1.1.3..
2
WŚ.1.1.3.
3
Budowa oczyszczalni przydomowych
(w szczególności na terenach
zabudowy rozproszonej, gdzie nie
planuje się budowy oczyszczalni w
okresie perspektywicznym)
„Kanalizacja Gminy Aleksandrów –
budowa przydomowych oczyszczalni
ścieków na terenie gminy
Aleksandrów”
Budowa kanalizacji sanitarnej:
 dla wsi Biskupia Wola – Kalska
Wola II etap (przyłączenie do sieci
ok.110 nieruchomości)
 w Czarnocinie (ul. Poniatowskiego)
oraz dla wsi Bieżywody (przyłączenie
do sieci ok. 70 nieruchomości)
Budowa sieci kanalizacji sanitarnej dla
wsi Dalków (przyłączenie do sieci ok.
160 nieruchomości)
2013
2020
Mieszkańcy
Wyeliminowanie skażenie wód
powierzchniowych ściekami
sanitarnymi
2013
2016
Gmina
Aleksandrów
Wyeliminowanie skażenie wód
powierzchniowych ściekami
sanitarnymi
6 042,291
-
PROW 2007-2013 w
kwocie 3 684 323 zł
2013
2016
Gmina
Czarnocin
Wyeliminowanie skażenie wód
powierzchniowych ściekami
sanitarnymi
280
-
Środki własne
WFOŚiGW,
NFOŚiGW, Fundusze
UE
2016
2017
Gmina
Czarnocin
Wyeliminowanie skażenie wód
powierzchniowych ściekami
sanitarnymi
3500
-
Środki własne
WFOŚiGW,
NFOŚiGW, Fundusze
UE
92
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
25% - Budżet Gminy
Gorzkowice
75% - program
PROW 2007-2013
WŚ.1.1.3.
4
Budowa kanalizacji sanitarnej w
miejscowości Gorzkowice– etap I
(centrum)
2013
2014
Gmina
Gorzkowice
Wyeliminowanie skażenie wód
powierzchniowych ściekami
sanitarnymi
1 893,200
-
WŚ.1.1.3.
5
Budowa kanalizacji sanitarnej i
przebudowa przepompowni ścieków
ul. Warszawska- budowa
przepompowni
2013
2014
Gmina
Gorzkowice
Wyeliminowanie skażenie wód
powierzchniowych ściekami
sanitarnymi
110
-
WŚ.1.1.3.
6
Budowa kanalizacji sanitarnej w ul.
Przedborskiej ( za domami) 420mb
2013
2014
Gmina
Gorzkowice
Wyeliminowanie skażenie wód
powierzchniowych ściekami
sanitarnymi
172,54
-
WŚ.1.1.3.
7
Budowa kanalizacji w gminie Grabica
(ok. 8 km)
2014
2015
Gmina Grabica
Wyeliminowanie skażenie wód
powierzchniowych ściekami
sanitarnymi
6500
-
Środki własne
WFOŚiGW,
NFOŚiGW, Fundusze
UE
WŚ.1.1.3.
8
Poprawa warunków odprowadzenia
ścieków Gminy Moszczenica poprzez
budowę odcinków sieci kanalizacyjnej,
rozbudowę i modernizację pompowni
ścieków:
 Kiełczówka 0,7 km
 Białkowice 1,3 km
 Gazomia Stara 2,4 km
 Gościmowice Drugie, etap II i
Gościmowice Drugie Powęziny 4,2 km
2013
2016
Gmina
Moszczenica
Wyeliminowanie skażenie wód
powierzchniowych ściekami
sanitarnymi
14 500
-
Środki własne
WFOŚiGW, środki
UE EFRR
WŚ.1.1.3.
9
Budowa kanalizacji sanitarnej w gminie
Wolbórz wraz z modernizacją
oczyszczalni Wolbórz
2013
2020
Gmina Wolbórz
Wyeliminowanie skażenie wód
powierzchniowych ściekami
sanitarnymi
7 000
-
Środki własne
WFOŚiGW, środki
UE EFRR
WŚ.1.1.4.1
Budowa kanalizacji deszczowej z
wylotem do rowu w Gorzkowicach
(Odwodnienie gimnazjum)
2015
2016
Gmina
Gorzkowice
Zmniejszenie zanieczyszczeń
wód podziemnych i
powierzchniowych
60
-
WŚ.1.1.4.
2
Modernizacja sieci kanalizacji
deszczowej na Osiedlu Nowy Świat w
Moszczenicy
2013
2016
Gmina
Moszczenica
Zmniejszenie zanieczyszczeń
wód podziemnych i
powierzchniowych
300
-
Środki własne
WFOŚiGW
WŚ.1.2.1.1
Budowa sieci wodociągowej:
 odcinek Północny w m.
Cieszanowice – II etap
 m. Kol. Krzemieniewice ( Białek) – II
etap
2013
2016
Gmina
Gorzkowice
Zaopatrzenie ludności w wodę
do picia
-
Środki własne
193,166
Środki własne
Środki własne
Środki własne
93
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
WŚ.1.2.1.2
WŚ.1.2.1.3
WŚ.1.2.1.
4
WŚ.1.2.2.1
 m. Leonów
 m. Sobakówek - Sobaków (od dz.
nr 657 obręb Sobakówek do działki 49
obręb Sobaków)
 m. Krzemieniewice od działki 379 ,
koło kościoła do Pana Janowskiego.
Poprawa warunków zasilania w wodę
Gminy Moszczenica poprzez budowę i
przebudowę odcinków sieci
wodociągowych, rozbudowę i
modernizację ujęć wody:
 Moszczenica, ul. Dworcowa – ul.
Spacerowa, Moszczenica, etap I
 Oś Nowy Świat – ul. Hodowlana
etap II
 przejście przez drogę krajową 716
w okolicy lasu i zasilenie Oś. Wola
Moszczenicka ok.3 km
 Budowa sieci wodociągowej w
Rękoraju, etap I (ok. 0,3 km)
 Budowa łącznika sieci
wodociągowej Rękoraj – Gajkowice ok.
0,7 km
 Budowa łącznika sieci
wodociągowej na odc. Gazomia Stara –
Gazomia Nowa i Gazomia Nowa – Psary
Lechawa celem przejścia na zasilanie w
wodę z ujęcia „Moszczenica” ok. 3,0
km
Budowa wodociągu w Dębie pod lasem
Budowa wodociągu:
 Lubiaszów Nowy ø 110 dł. ok. 680
mb
 Stanisławów ø110, dł. Ok. 250
 Wolbórz ul. Różana ø 110, 305 mb
 Wolbórz ul. Gadki Ø160 dł. ok. 3200
mb
Rozbudowa i modernizacja ujęcia wody
w
 Jarostach
 Babach
 Moszczenicy
2013
2016
Gmina
Moszczenica
Zaopatrzenie ludności w wodę
do picia
1598
-
Środki własne
WFOŚiGW
2013
2013
Gmina Ręczno
Zaopatrzenie ludności w wodę
do picia
610
-
Środki własne
2013
2016
Gmina Wolbórz
Zaopatrzenie ludności w wodę
do picia
b.d.
-
Środki własne ,
Pożyczka z
Europejskiego
Funduszu Rozwoju
Wsi Polskiej
2013
2016
Gmina
Moszczenica
Zmniejszenie wodochłonności
1 800
-
Środki własne,
WFOŚiGW
94
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
WŚ.1.2.2.
2
WŚ.1.3.1.
WŚ.1.3.2
WŚ.1.3.3
Program poprawy zaopatrzenia w
wodę w południowo-wschodniej części
gminy Wolbórz poprzez przebudowę
ujęcia wody w miejscowości
Swolszewice duże i rozbudowę sieci
wodnej
Edukacja mieszkańców w zakresie
racjonalnego gospodarowania
zasobami wodnymi na poziomie
gospodarstwa domowego
(propagowanie postaw i zachowań
motywujących ludność do oszczędzania
wody)
Rozpoznanie problemu starych studni
gospodarskich – ewidencja
i zabezpieczenie przed
zanieczyszczeniem
Organizacja cyklu spotkań z rolnikami
w zakresie propagowania tzw. dobrych
praktyk rolniczych w celu zmniejszenia
zanieczyszczeń obszarowych przez
związki biogenne
2013
2020
Gmina Wolbórz
Zaopatrzenie ludności w wodę
do picia
1 500
-
Środki własne
WFOŚiGW, UE
2013
2020
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Wysoka świadomość
ekologiczna, zmniejszenie
zużycia wody
300
Powiat Piotrkowski
Środki własne
WFOŚiGW, UE
2013
2020
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Wyeliminowanie skażenie wód
podziemnych i
powierzchniowych
b.d.
-
Środki własne
WFOŚiGW, UE
Środki własne
WFOŚiGW, UE
2013
Wykonanie działań dotyczących
rozpoznania problemu oczyszczania
wód deszczowych ze szczególnym
WŚ.1.3.4
uwzględnieniem terenów
2013
przemysłowych, składowych, baz
transportowych, dróg gminnych oraz
parkingów
RAZEM ZADANIA KOORDYNOWANE
RAZEM ZALECENIA DLA GMIN PWOAIATU PIOTRKOWSKIEGO
2020
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Wysoka świadomość
ekologiczna, poprawa jakości
wód podziemnych i
powierzchniowych
600
Wojewódzki
Ośrodek Doradztwa
Rolniczego,
Powiatowy Zespół
Doradztwa
Rolniczego w
Piotrkowskie
Trybunalskim
2020
Przedsiębiorstw
a przy
współudziale
Gmin Powiatu
Piotrkowskiego
Wyeliminowanie skażenia wód
podziemnych i
powierzchniowych
b.d.
Powiat Piotrkowski
17 200
53 959
95
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
5.1.5.
Wnioski
Dla osiągnięcia celów zapisanych powyżej nieodzownym jest wystąpienie wielu czynników zarówno
materialnych jak i zależnych wyłącznie od ludzkich zachowań i przyzwyczajeń. Wszystkie te zmiany, aby
osiągnąć sukces muszą być przeprowadzone dogłębnie a także wymagają, w niektórych przypadkach wielu
lat realizacji, wysokich nakładów finansowych. Na ich rzeczowe wykonanie składa się szereg małych i
dużych przedsięwzięć. Część z nich można próbować realizować od zaraz, bowiem najczęściej chodzi tu o
zmianę przyzwyczajeń, pozostałe ze względu na kosztochłonność i długi czas realizacji wymagają
odpowiedniego przygotowania. Podstawowe kierunki, które trzeba realizować określone zostały w
Strategii Rozwoju Gminy. Należy jednak pamiętać, że same inwestycje to nie wszystko. Wiele zależy
również od pozainwestycyjnego kierunku działania w zakresie ochrony wód.
Kierunek bezinwestycyjny wymaga podjęcia wyłącznie działań administracyjnych w obrębie urzędów gmin.
Zaletą tego jest to, że do realizacji można przystąpić od zaraz z udziałem pracowników zajmujących się
ochroną środowiska, a także pracowników administracji budowlanej, geodezyjnej, służb obsługujących
gminę np. zakładu oczyszczania oraz każdego z radnych gminy, pozostałych pracowników urzędu, a także
pracowników wszystkich pozostałych instytucji zajmujących się ochroną środowiska. Realizacja Programu
w zakresie ochrony wód powinna się odbywać poprzez wykorzystanie oraz stosowanie przez pracowników
gmin, upoważnionych przez Burmistrza kompetencji wynikających z ustawy z dnia 18 lipca 2001r. – prawo
wodne (tekst jednolity Dz.U. Nr 239, poz. 2019 z 2005r.). Organem orzekającym w ww. sprawach są
właściwe terytorialnie Sądy Grodzkie w obowiązującym po wejściu k.p.w. stanie prawnym w sprawach o
wykroczenie wniosek do sądu o ukaranie sprawcy może wnieść tylko oskarżyciel publiczny, którym może
być w tym przypadku, oprócz oskarżycieli publicznych ogólnych (policja i prokurator), również organ
samorządowy (marszałek, starosta, burmistrz, wójt) w przypadku, gdy wystąpili z wnioskiem o ukaranie za
wykroczenia ujawnione przez ich pracowników z zakresu objętego prawem wodnym. Dodatkowo należy
zaznaczyć, że zgodnie z Prawem ochrony środowiska „Wójt, Burmistrz, Prezydent może, w drodze decyzji,
nakazać osobie fizycznej eksploatującej instalację w ramach zwykłego korzystania ze środowiska lub
eksploatującej urządzenie wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia ich
negatywnego oddziaływania na środowisko”.
Ważnym elementem ochrony wód przed zanieczyszczeniami może mieć, uzyskanie wpływu na migrację
ścieków z wyżej położonych obszarów powiatu. Z doświadczenia wynika, że możliwe są tutaj dwa warianty
rozwiązań. Pierwszy to wariant bierny. Taki sposób sprowadza się praktycznie do obserwacji poczynań
gmin bądź instytucji położonych wyżej (w górnych odcinkach rzek i potoków). Mało konstruktywna
aktywność w tym wariancie polega na nagłaśnianiu przy każdej okazji „zgubnego wpływu innych” na stan
naszej gospodarki czy naszego środowiska. Niestety taka taktyka prowadzi do nieporozumień między
gminami i jest nieefektywna. Wariant drugi to wariant aktywny. Polega on na tym, że staramy się w sposób
najskuteczniejszy albo dopingować do działań albo mieć wręcz bezpośredni wpływ na realizację
przedsięwzięć przynoszących skutek w postaci czystości wód powierzchniowych napływających do gminy.
5.2.
OCHRONA POWIETRZA
Ochrona powietrza polega na zapewnieniu jak najlepszej jego jakości, w szczególności
przez:



utrzymanie poziomów substancji w powietrzu poniżej dopuszczalnych dla nich poziomów lub co
najmniej na tych poziomach;
zmniejszanie poziomów substancji w powietrzu co najmniej do dopuszczalnych, gdy nie są one
dotrzymane;
zmniejszanie i utrzymanie poziomów substancji w powietrzu poniżej poziomów docelowych albo
poziomów celów długoterminowych lub co najmniej na tych poziomach.
Na stan powietrza mają wpływ następujące czynniki:



emisja zorganizowana pochodząca ze źródeł punktowych i powierzchniowych oraz niska emisja,
emisja ze środków transportu i komunikacji,
emisja niezorganizowana.
96
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Zazwyczaj głównym źródłem zanieczyszczeń powietrza jest emisja substancji toksycznych pochodzących z
procesów spalania paliw stałych, ciekłych i gazowych w celach energetycznych i technologicznych. W
kolejnych podrozdziałach opisano systemy energetyczne znajdujące się na terenie powiatu i określono ich
wpływ na stan powietrza atmosferycznego.
Podstawową masę zanieczyszczeń odprowadzanych do atmosfery stanowi dwutlenek węgla. Jednak
najbardziej uciążliwe składniki spalin to przede wszystkim dwutlenek siarki, tlenki azotu, tlenek węgla i pył.
W mniejszych ilościach emitowane są również chlorowodór, różnego rodzaju węglowodory aromatyczne i
alifatyczne.
Wraz z pyłem emitowane są również metale ciężkie, pierwiastki promieniotwórcze i wielopierścieniowe
węglowodory aromatyczne, a wśród nich benzoalfapiren, uznawany za jedną z bardziej znaczących
substancji kancerogennych. W pyle zawieszonym ze względu na zdolność wnikania do układu
oddechowego, wyróżnia się frakcje o ziarnach: powyżej 10 mikrometrów i pył drobny poniżej 10
mikrometrów (PM10). Ta druga frakcja jest szczególnie niebezpieczna dla człowieka, gdyż jej cząstki są już
zbyt małe, by mogły zostać zatrzymane w naturalnym procesie filtracji oddechowej.
Przy spalaniu odpadów z produkcji tworzyw sztucznych opartych na polichlorku winylu do atmosfery mogą
dostawać się substancje chlorowcopochodne, a wśród nich dioksyny i furany.
O wystąpieniu zanieczyszczeń powietrza decyduje ich emisja do atmosfery, natomiast o poziomie
w znacznym stopniu występujące warunki meteorologiczne. Przy stałej emisji, zmiany stężeń
zanieczyszczeń są głównie efektem przemieszczania, transformacji i usuwania ich z atmosfery. Stężenie
zanieczyszczeń zależy również od pory roku. I tak:


sezon zimowy, charakteryzuje się zwiększonym zanieczyszczeniem atmosfery, głównie przez niską
emisję,
sezon letni, charakteryzuje się zwiększonym zanieczyszczeniem atmosfery przez skażenia wtórne
powstałe w reakcjach fotochemicznych.
5.2.1.
Charakterystyka i ocena stanu aktualnego
Zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz. U. Nr
25 z 2008 , poz. 150) oceny są dokonywane w strefach, w tym w aglomeracjach. Na terenie województwa
łódzkiego zostało wydzielonych 2 strefy wymienionych poniżej:

Aglomeracja łódzka (PL1001),

Strefa łódzka (PL1002).
Powiat Piotrkowski należy do strefy łódzkiej. Ocenę jakości powietrza i obserwacji zmian dokonano w
ramach państwowego monitoringu środowiska.
Klasyfikację stref zgodnie z art. 89 ww ustawy stanowiły dopuszczalne poziomy substancji w powietrzu
oraz poziomy dopuszczalne powiększone o margines tolerancji z dozwolonymi przypadkami przekroczeń,
poziomy docelowe oraz poziomy celów długoterminowych ze względu ochronę zdrowia ludzi oraz ochronę
roślin.
Listę zanieczyszczeń pod kątem spełniania kryteriów określonych w celu ochrony zdrowia objęła: C6H6,
NO2, NOx, SO2, CO, PM10, PM2.5, Pb, As, Cd,Ni, B(a)P, O3. Do zanieczyszczeń, które uwzględniono w
ocenie ze względu na ochronę roślin należały: dwutlenek siarki, tlenki azotu oraz ozon. Ocenę jakości
powietrza wg kryteriów dla ochrony zdrowia dla wszystkich substancji przeprowadza się w obu w/w
strefach oceny. Natomiast ocenę jakości powietrza wg kryteriów dla ochrony roślin przeprowadza się
wyłącznie dla Strefy łódzkiej, z pominięciem strefy Aglomeracja Łódzka.
Dla wszystkich substancji podlegających ocenie, strefy zaliczono do jednej z klas przedstawionych w
tabelach poniżej.
Dla wszystkich substancji podlegających ocenie, strefy zaliczono do jednej z klas przedstawionych w
tabelach poniżej.
97
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Tabela 19 Klasy stref i wymagane działania w zależności od poziomów stężeń zanieczyszczenia, uzyskanych w
rocznej ocenie, jakości powietrza, dla przypadków, gdy określony jest margines tolerancji
Poziomy stężeń
Klasa strefy
Wymagane działania
nieprzekraczające wartości dopuszczalnej*
A
Brak
powyżej wartości dopuszczalnej*, lecz
nieprzekraczający wartości dopuszczalnej
powiększonej o margines tolerancji
B
powyżej wartości dopuszczalnej powiększonej o
margines tolerancji*

określenie obszarów przekroczeń wartości
dopuszczalnych.

określenie obszarów przekroczeń wartości
dopuszczalnych oraz wartości dopuszczalnych
powiększonych o margines tolerancji;
C

opracowanie programu ochrony powietrza POP.
Źródło: Ocena jakości powietrza na terenie województwa łódzkiego w 2011 roku, WIOŚ w Katowicach, 2012
* z uwzględnieniem dozwolonych częstości przekroczeń określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 marca 2008 w sprawie
dopuszczalnych poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 47 z 2008 roku, poz. 281)
Tabela 20 Klasy stref i wymagane działania w zależności od poziomów stężeń zanieczyszczenia, uzyskanych w
rocznej ocenie, jakości powietrza, dla przypadków, gdy margines tolerancji nie jest określony
Poziomy stężeń
Klasa strefy
Wymagane działania
nieprzekraczające wartości dopuszczalnej*
A
Brak

określenie obszarów przekroczeń wartości
dopuszczalnych;
powyżej wartości dopuszczalnej
C

działania na rzecz poprawy, jakości powietrza;

opracowanie programu ochrony powietrza POP.
Źródło: Ocena jakości powietrza na terenie województwa łódzkiego w 2011 roku, WIOŚ w Katowicach, 2012
* z uwzględnieniem dozwolonych częstości przekroczeń określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie dopuszczalnych
poziomów (poziom stężeń „nieprzekraczający wartości dopuszczalnej" oznacza, że jeśli pewna liczba przekroczeń tej wartości jest dozwolona,
przypadki przekroczeń poziomu dopuszczalnego nie wystąpiły lub ich liczba nie przekroczyła dozwolonej w ciągu roku)
98
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Rysunek 16 Rozmieszczenie emitorów punktowych w województwie łódzkim w 2011 roku
Źródło: Ocena roczna jakości powietrza w województwie łódzkim 2011, WIOŚ Łódź
Zaliczenie strefy do określonej klasy wiąże się z określonymi wymaganiami, co do działań na rzecz poprawy
jakości powietrza (w przypadku, gdy nie są spełnione określone kryteria) lub na rzecz utrzymania tej jakości
(jeżeli spełnia ona przyjęte standardy). Podstawę zaliczenia strefy do określonej klasy, jak już wspominano,
stanowią wyniki oceny uzyskane na obszarach o najwyższych poziomach stężenia danej substancji w
strefie.
Poniżej przedstawiono wyniki klasyfikacji stref dla województwa łódzkiego uzyskane w „Ocenie rocznej
ocenie jakości powietrza w województwie łódzkim 2011”:

Klasyfikacja stref województwa łódzkiego za rok 2011 dla dwutlenku siarki, dwutlenku azotu,
benzenu, tlenku węgla, ołowiu, arsenu, kadmu, niklu ze względu na ochronę zdrowia zalicza strefę
łódzką do klasy A,

Klasyfikacja stref województwa łódzkiego za rok 2011 dla pyłu zawieszonego PM10 ze względu na
ochronę zdrowia zalicza strefę łódzką dl klasy C,

Klasyfikacja stref województwa łódzkiego za rok 2011 dla benzo(alfa)piranu ze względu na ochronę
zdrowia zalicza strefę łódzką do klasy C,

Klasyfikacja stref województwa łódzkiego za rok 2011 dla dwutlenku siarki, tlenków azotu, ze
względu na ochronę roślin zalicza strefę łódzką do klasy A,

Przekroczenia poziomu docelowego ozonu wyrażonego jako AOT 40 ze względu na ochronę roślin
zalicza strefę łódzką do klasy A, na stacji tła regionu wskaźnik ten uśredniony dla kolejnych 4 lat
wyniósł 24488 (µ/m3)h.
99
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Tabela 21 Lista stref zakwalifikowanych do programów ochrony powietrza POP na podstawie oceny wg
kryteriów dla ochrony zdrowia
Kryterium
stanowiące
Lp.
Kod strefy
podstawę do
Gmina
Obszar w km2
Liczba
mieszkańców w
tys.
zakwalifikowania
strefy do klasy C
1
BaP(rok), PM10
Moszczenica
90,1
11,8
2
BaP(rok), PM10
Wolbórz
58,3
3,9
BaP(rok), PM10
Sulejów
64,5
4,4
4
BaP(rok), PM10
Rozprza
54,1
5,4
5
BaP(rok), PM10
Wola Krzysztoporska
67,5
6,7
6
BaP(rok), PM10
Grabica
37,2
3,0
3
Strefa łódzka PL1002
Źródło: Ocena roczna jakości powietrza w województwie łódzkim 2011, WIOŚ Łódź
Podobnie jak w latach ubiegłych, matematyczne modelowanie jakości powietrza wykonane dla 2011r.
wykazuje liczne obszary przekroczenia poziomu docelowego benzo(a)pirenu w pyle PM10 w całym
województwie łódzkim. W porównaniu z rokiem poprzednim powierzchnia obszarów przekroczeń uległa
pewnemu zmniejszeniu (ze względu na zmianę sieci receptorów z nieregularnej na prostokątną sieć
receptorów o stałej gęstości). Podobnie jak w ocenie rocznej za rok poprzedni zasięg obszarów
przekroczeń wykraczał daleko poza obszary zwartej zabudowy miejskiej. Było to związane z
uwzględnionym w obliczeniach modelowych napływem zapylonych mas powietrza z dużą zawartością
benzo(a)pirenu.
Zmierzone w 2011r. przekroczenia poziomu docelowego były znaczne, (7 – 18-krotne przekroczenie
poziomu Ddc). Jednakże w porównaniu z rokiem poprzednim poziom stężenia beznzo(a)pirenu był niższy,
ze względu na znacznie łagodniejszą niż w roku poprzednim zimę w drugiej połowie 2011r.
Przyczyną występowania wysokich wartości stężenia B(a)P jest emisja niska oraz proceder nielegalnego
spalania odpadów komunalnych w paleniskach domowych przez mieszkańców.
Sejmik Województwa Łódzkiego w 2012 r. przekazał do zaopiniowania gminom należących do strefy
łódzkiej projekt uchwały w sprawie programu ochrony powietrza dla strefy w województwie łódzkim w
celu osiągnięcie poziomu docelowego benzo(a)piranu zawartego w pyle zawieszonym PM10 oraz poziomu
dopuszczalnego pyłu PM10. Zakresem obowiązywania Programu objęty jest obszar powiatu
piotrkowskiego:





Grabica - B(a)P,
Moszczenica - B(a)P,
Sulejów - B(a)P,
Wola Krzysztoporska B(a)P, PM10,
Wolbórz B(a)P.
100
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Rysunek 17 Obszary przekroczeń wartości docelowej B(a)P na terenie w części strefy łódzkiej w 2010 r.
Źródło: Uchwała w sprawie programu ochrony powietrza dla strefy w województwie łódzkim, Sejmik Województwa Łódzkiego, 2012
Rysunek 18 Obszary przekroczeń wartości dopuszczalnej Pyłu PM10 (pomiar 24-godzinny uśredniony) na terenie
gminy Wola Krzysztoporska
Źródło: Uchwała w sprawie programu ochrony powietrza dla strefy w województwie łódzkim, Sejmik Województwa Łódzkiego, 2012
W celu osiągnięcia poziomu docelowego benzo(a)piranu oraz dopuszczalnego pyłu PM10 Program ten
ustala niezbędne środki, które nie pociągają za sobą niewspółmiernych kosztów:

W zakresie ograniczenia emisji powierzchniowej pochodzącej z sektora komunalno – bytowego
 budowa lub rozbudowa centralnych systemów ciepłowniczych, gazowych i energetycznych,
 stosowanie paliwa o jak najlepszej jakości dostosowanej do rodzaju źródeł ciepła,
 stosowanie źródeł ciepła bezemisyjnych lub niskoemisyjnych posiadających certyfikaty
energetyczno – emisyjne (znak „bezpieczeństwa ekologicznego”)
 stosowanie odnawialnych źródeł ciepła bezemisyjnych lub niskoemisyjnych odpowiadających
normom polskim i europejskim,
101
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020






kontrola wykonania obowiązkowych przeglądu stanu technicznego kotłów z uwzględnieniem
ich efektywności energetycznej oraz wielkości w odniesieniu do potrzeb użytkowych,
termomodernizacji budynków
zmiana sposobu ogrzewania budynków na ogrzewanie z miejskiej sieci ciepłowniczej lub
wymiana przestarzałych konstrukcyjnie kotłów i pieców spalających węgiel na posiadające
certyfikaty energetyczno – emisyjne oraz na źródła energii odnawialnej odpowiadające
normom polskim i europejskim,
stosowanie technik odpylania o dużej sprawności w miarę możliwości finansowych,
kontrola gospodarstw domowych w zakresie właściwego gospodarowania odpadami,
wprowadzenie systemu kar administracyjnych za nieprzestrzeganie przepisów wynikających z
Programu.
Uchwały te zobowiązują Starostę Piotrkowskiego do przedstawienia rocznej informacji dotyczącej
wykonywania zapisów Programu przez okres 3 lat.
5.2.1.1.
System gazowniczy
Gazociągi przecinają Powiat Piotrkowski ze wschodu na zachód i z północy na południe, przebiegając przez
gminy: Gorzkowice, Rozprza, Wolbórz, Wola Krzysztoporska, Moszczenica i Czarnocin. Maksymalna
średnica gazociągów przebiegających przez Powiat Piotrkowski wynosi 350 mm.
Dane na temat długości sieci rozdzielczej i przesyłowej zamieszczono w poniższej tabeli.
Tabela 22 Zestawienie danych dotyczących infrastruktury gazowniczej, ilości odbiorców i zużycia gazu
ziemnego na terenie Powiatu Piotrkowskiego
Wyszczególnienie
Stan na dzień 31.12.2011
długość czynnej sieci przesyłowej w km
101,722
długość czynnej sieci rozdzielczej w km
44,105
czynne połączenia gazu do budynków mieszkalnych i nie
mieszkalnych w szt.
1063
ilość odbiorców gazu wg gospodarstw domowych
3629
zużycie gazu na ogrzewanie mieszkań w tys. m3
669,8
Źródło: Bank Danych Regionalnych (www.stat.gov.pl) , 2011
5.2.1.2.
System elektroenergetyczny
Teren powiatu zaopatrywany jest w energie elektryczną przez PGE Dystrybucja SA Łódź-Teren Rejon
Energetyczny Piotrków Tryb., PGE Dystrybucja SA Łódź, Rejon Energetyczny Radomsko. Przez teren
powiatu przebiega linia 110 kV relacji Łaznów-Brójce i Tomaszów 2- Łaznów oraz zlokalizowano stację
wysokiego napięcia RPZ Łaznów, RPZ Kalinko i GPZ Piotrków o łącznej mocy transformatorów 102 MVA.
Według informacji PGE Dystrybucja SA corocznie sieć energetyczna jest rozbudowywana, dobudowywane
są nowe odcinki sieci napowietrznej linii energetycznej i dobudowywane są stacje transformatorowe
zarówno wysokiego jak i niskiego napięcia. Wynika to z ciągłego rozwoju terenów wiejskich i potrzeby
mieszkańców posiadania dostępu do nieprzerwanych dostaw energii elektrycznej.
5.2.1.3.
System ciepłowniczy
Powiat Piotrkowski charakteryzuję się dużym zróżnicowaniem źródeł cieplnych, pracujących na cele
grzewcze i przygotowanie ciepłej wody użytkowej.
Na terenie powiatu występują następujące gminne systemy ciepłownicze:
102
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Tabela 23 Źródła ciepła na terenie powiatu
Kotłownia/lokalizacja
Moc kotłów
(w MW)
Paliwo
(węgiel, gaz, olej,
inne)
Ilość spalanego paliwa
Mg, m3
Stan techniczny
Gmina Czarnocin
Urząd Gminy
0,06
Olej opałowy
3,9 Mg
dobry
NZOZ w Czarnocinie
0,075
jw
3,4 Mg
jw
Gmina Gorzkowice
OSP Gorzkowice
5 MW
Węgiel
2,10
Dobry
Baza Gospodarki Komunalnej
5 MW
Węgiel
1,00
Dobry
Szkoła Podstawowa w
Gorzkowicach i Gimnazjum w
Gorzkowicach
0,40 MW
Miał
77.239 kg
Dobry
Przedszkole Samorządowe w
Gorzkowicach
0,24 MW
Gaz
12.292 m3
Dobry
Szkoła Podstawowa w
Krzemieniewicach
0,15 MW
Węgiel
32.8010 kg
Dobry
Szkoła Podstawowa w
Gościnnej
0,12 MW
Węgiel
22.420kg
Dobry
Gminna Biblioteka Publiczna
w Gorzkowicach
0,024
Gaz
2.933 m3
Dobry
Gmina Grabica
Urząd Gminy Grabica
0,240
olej
ok.12 m3/rok
Ośrodek Zdrowia w Grabicy
0,135
olej
ok. 11 m3/rok
Centrum Edukacyjne w
Kamocinie
0,08
olej
ok. 6 m3/rok
Lecznica dla Zwierząt w
Grabicy
0,03
węgiel
ok. 2 Mg/rok
węgiel
ok. 1 Mg/rok
Filia Biblioteczna w
Krzepczowie
Gmina Moszczenica
Szkoła Podstawowa/Jarosty
-
Węgiel
-
dobry
Szkoła Podstawowa /Baby
-
Olej
-
dobry
Gminny Ośrodek
Kultury/Moszczenica
130 kw
Olej
-
dobry
Olej
-
dobry
Urząd Gminy/Moszczenica
Szkoła Podstawowa
/Moszczenica
225 kw
Olej
-
dobry
Szkoła Podstawowa /Rękoraj
150 kw
Miał
-
dobry
Miał
-
dobry
Ośrodek Zdrowia/Srock
Zespół Szkół/Srock
300 kw
Miałowo-węglowy
-
dobry
Zespół Szkół/Moszczenica
225 kw
Olej
-
dobry
Gmina Wolbórz
MIEJSKI OŚRODEK KULTURY
W WOLBORZU
0,17
gaz
dobry
URZĄD MIEJSKI W
WOLBORZU
0,1
gaz
dostateczny
103
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
OŚRODEK ZDROWIA W
WOLBORZU
0,08
gaz
dobry
SZKOŁA PODSTAWOWA W
WOLBORZU
0,48
gaz
dobry
0,2
olej
dobry
0,12
olej
dobry
0,06
olej
dobry
PRZEDSZKOLE W WOLBORZU
0,04
gaz
dobry
OŚRODEK ZDROWIA W
GOLESZACH
0,05
węgiel
SZKOŁA PODSTAWOWA
GOLESZE
SZKOŁA PODSTAWOWA
KOMORNIKI
SZKOŁA PODSTAWOWA
PROSZENIE
20 Mg
dostateczny
Źródło: dane z Urzędów Gmin, 2012
5.2.1.4.
Bilans emisji pyłowej i gazowej
Emisja niska
Niewielki stopień gazyfikacji terenu oraz wysokie ceny gazu powodują, iż ciągle najpopularniejszym
paliwem ze względu na bliskość kopalń, jest węgiel kamienny oraz miał i muł węglowy. Chociaż wiele
instytucji publicznych i zakładów przemysłowych coraz częstej decyduje się na ograniczenie emisji poprzez
zmianę medium grzewczego z węgla na gaz lub olej opałowy, a nawet odnawialne źródła ciepła to nadal
wielkim problemem pozostaje emisja do atmosfery zanieczyszczeń z palenisk domowych – problem
szczególnie uciążliwy w okresie grzewczym.
Podstawowym celem w ochronie powietrza jest systemowe ograniczenie emisji substancji szkodliwych do
atmosfery, poprzez kompleksową likwidację istniejących, nieefektywnych źródeł ciepłą.
Założony cel osiąga się poprzez wprowadzanie:



ekologicznych, energooszczędnych urządzeń grzewczych (kotły),
odnawialnych źródeł energii (biomasa, układy solarne, pompy ciepła),
możliwość realizacji kompleksowych.
Na bazie wskaźników szacunkowych zużycia paliwa przy określonym zapotrzebowaniu na ciepło
wyznaczono wielkości emisji z badanych źródeł. W poniższej tabeli zestawiono emisje dla źródeł
powierzchniowych w mieście Żywcu i w centralnych miejscowościach pozostałych Gmin.
Tabela 24 Emisja zanieczyszczeń do powietrza ze wszystkich nośników energii w 2011 r.
104
Rodzaj zanieczyszczenia [ton/rok]
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Aleksandrów
Czarnocin
Gorzkowice
Grabica
Łęki Szlacheckie
Moszczenica
Ręczno
Rozprza
Sulejów
Wola Krzysztoporska
Wolbórz
Razem nośniki energii
SO2
550,8
129,0
114,4
51,2
273,4
152,8
77,6
236,9
207,6
233,8
180,5
NOx
197,4
19,3
17,3
7,7
41,2
21,7
11,7
34,4
30,5
35,2
18,8
CO
586,4
982,0
871,1
390,1
2081,6
1174,4
590,5
1817,1
1583,4
1779,5
1393,4
Pył
318,4
222,4
197,3
88,9
470
260,4
134,0
403,1
355,2
402,0
288,6
Źródło: opracowanie własne, do obliczeń użyto Programu OPERAT2000
Na tle innych powiatów w województwie łódzkim emisja zanieczyszczeń w Powiecie Piotrkowskim jest
zadawalająca jedynie w przypadku NO2. Na wysokim poziomie kształtuje się roczna emisja takich
zanieczyszczeń jak CO i pył, co związane jest bezpośrednio z powszechnym stosowaniem na terenie gmin
powiatu paliwa węglowego oraz słabym rozwinięciem systemu gazowniczego.
Emisja z emitorów liniowych
Jednym z podstawowych czynników środowiskotwórczych, związanych z komunikacji, jest
zanieczyszczenie powietrza występujące w sąsiedztwie dróg. Pojazdy samochodowe poruszające się po
drogach, emitują do atmosfery duże ilości różnorodnych substancji toksycznych, powstających w wyniku
spalania paliwa napędowego, a także na skutek wzajemnego oddziaływania opon i nawierzchni dróg oraz
zużywania się niektórych elementów pojazdu (powstają wtedy zanieczyszczenia w postaci pyłów
gumowych, azbestowych, kamiennych oraz rdzy, sadzy itp.).
Jest to problem narastający, zwłaszcza na terenie miast i centrum gmin. Mimo prowadzonej tam
modernizacji układów komunikacyjnych, wskutek lawinowo narastającej liczby samochodów, płynność
ruchu w godzinach szczytu jest zakłócona. Obecność spalin samochodowych najdotkliwiej odczuwany jest
w letnie, słoneczne dni, ponieważ oprócz toksycznych spalin tworzy się bardzo szkodliwa dla zdrowia,
przypowierzchniowa warstwa ozonu pochodzenia fotochemicznego.
Łączna długość dróg publicznych w Powiecie Piotrkowskim wynosi ok. 1500 km. Drogi, które przebiegają
przez teren powiatu to drogi gminne, powiatowe, wojewódzkie i krajowe. Długość dróg wynosi
odpowiednio:




gminne 742 km,
powiatowe 536 km,
wojewódzkie,
krajowe 119 km.
Zarządcami dróg, do właściwości, których należą sprawy z zakresu planowania budowy, modernizacji,
utrzymania i ochrony dróg, są następujące organy administracji rządowej i samorządowej:




dróg krajowych – Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w Katowicach,
dróg wojewódzkich – Zarząd Województwa Łódzkiego,
dróg powiatowych – Powiatowy Zarząd Dróg,
dróg gminnych – władze Gmin.
Utrzymanie dróg we właściwym stanie technicznym, daje możliwość szybkiego i dogodnego
komunikowania się. Stanowiąc podstawę do podnoszenia atrakcyjności terenu powiatu, wymaga ciągłego
105
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
utrzymywania wszystkich dróg na odpowiednim poziomie technicznym oraz podnoszenia ich parametrów
technicznych i dostosowywania do standardów europejskich.
Procentowy udział pojazdów na drodze:

dla dróg wojewódzkich: osobowe 85,8%, dostawcze 10,8%, ciężarowe 1,6%, autobusy 1,7%,
motocykle 0,1%,

dla dróg powiatowych i gminnych: osobowe 82,6%, dostawcze 13,3%, ciężarowe 2,6%, autobusy 1,3%,
motocykle 0,2%,
Przyjęte natężenie ruchu dla dróg:

krajowych – 8244 [poj/dobę],

wojewódzkich – 12064 [poj/dobę],

powiatowych - 5988 [poj/dobę],
 gminnych – 724 [poj/dobę].
Na podstawie danych dotyczących natężenia ruchu oraz udziału poszczególnych typów pojazdów w tym
ruchu (raport „Generalny pomiar ruchu 2010 – Synteza wyników” na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg
Krajowych i Autostrad oraz opracowania Ministerstwa Środowiska „Wskazówki dla wojewódzkich
inwentaryzacji emisji na potrzeby ocen bieżących i programów ochrony powietrza” oszacowano wielkość
emisji komunikacyjnej. Wyniki przedstawiono w poniższej tabeli.
Tabela 25 Roczna emisja substancji szkodliwych do atmosfery ze środków transportu na terenie Powiatu
Piotrkowskiego w 2011 roku
Nazwa emitora
drogi wojewódzkie
drogi powiatowe
drogi gminne
Emis.max.
Emisja
Emisja śr.
mg/s
Mg/rok
mg/s
tlenek węgla
651,1
20533,203
6,51E+05
benzen
5,853
184,592
5853,361
węglowodory alifatyczne
99,467
3136,796
99467,137
węglowodory aromatyczne
29,84
941,039
29840,141
tlenki azotu
393,44
12407,49
3,93E+05
pył ogółem
22,655
714,455
22655,225
dwutlenek siarki
30,797
971,211
30796,91
tlenek węgla
62495,206
1970,849
62495,206
benzen
562,627
17,743
562,627
węglowodory alifatyczne
9620,528
303,393
9620,528
węglowodory aromatyczne
2886,158
91,018
2886,158
tlenki azotu
38060,662
1200,281
38060,662
pył ogółem
2201,843
69,437
2201,843
dwutlenek siarki
2972,533
93,742
2972,533
tlenek węgla
11754,899
370,702
11754,899
benzen
105,826
3,337
105,826
węglowodory alifatyczne
1809,552
57,066
1809,552
węglowodory aromatyczne
542,866
17,12
542,866
tlenki azotu
7158,937
225,764
7158,937
pył ogółem
414,151
13,061
414,151
dwutlenek siarki
559,112
17,632
559,112
tlenek węgla
7324,827
230,996
7324,827
benzen
65,943
2,08
65,943
Nazwa zanieczyszczenia
drogi krajowe
106
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
węglowodory alifatyczne
1127,586
35,56
1127,586
węglowodory aromatyczne
338,276
10,668
338,276
tlenki azotu
4460,947
140,68
4460,947
pył ogółem
258,07
8,138
258,07
dwutlenek siarki
348,399
10,987
348,399
Źródło: opracowanie własne, do obliczeń użyto Programu OPERAT2000
EMISJA Z PRZEMYSŁU
Według danych uzyskanych przez WIOŚ na drodze ankietyzacji zakładów i analizy informacji przesyłanych
przez podmioty gospodarcze do Urzędu Marszałkowskiego, w roku 2010 do powietrza wyemitowane
zostało w sposób zorganizowany z terenu powiatu piotrkowskiego ziemskiego:

ok. 48 Mg dwutlenku siarki

ok. 47 Mg dwutlenku azotu,

ok. 117 Mg tlenku węgla,

ok. 49 Mg pyłu zawieszonego.
5.2.2.
Identyfikacja potrzeb
Przeprowadzona analiza stanu zanieczyszczenia powietrza wykazała, że na terenie Powiatu Piotrkowskiego
w celu zmniejszenia emisji i imisji wskazane są działania dążące do poprawy czystości atmosfery. W związku
z zaostrzeniem się przepisów ochrony środowiska oraz w interesie mieszkańców działania te należałoby
przeprowadzić w następujących kierunkach poprzez wdrożenie niżej wymienionych celów:



Systematyczna poprawa jakości powietrza na obszarze gmin Powiatu
 Opracowanie planu zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe oraz jego
sukcesywne wdrażanie
 Opracowanie i wdrożenie strategii zmniejszania stężenia pyłów drobnych PM10 oraz ozonu
przyziemnego w powietrzu.
 Zwiększenie świadomości społeczności lokalnej w zakresie potrzeb i możliwości ochrony
powietrza, w tym oszczędności energii i stosowania odnawialnych źródeł energii.
Wspieranie i promocja ekologicznych nośników energii
 Wymiana konwencjonalnie opalanych pieców węglem na ogrzewania gazowe lub inne
przyjazne środowisku nośniki energii zarówno w obiektach publicznych, jak mieszkaniach
prywatnych (realizacja Programu ograniczenia niskiej emisji)
 Wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii
 Wspieranie i promowanie korzystania z materiałów energooszczędnych w budownictwie przez
mieszkańców
 Kontynuowanie prac termomodernizacyjnych na terenie gminy
Intensyfikację działań związanych z modernizacją dróg.
107
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
5.2.3.
Cel
Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020
Cele długoterminowe do roku
2020
Cel
P.1.1
P1
Poprawa jakości powietrza
oraz obniżenie poziomu
substancji szkodliwych w
powietrzu
P.1.2
P.1.3
Cele krótkoterminowe do roku 2016
Poprawa, jakości powietrza poprzez
ograniczenie emisji z procesów spalania
paliw do celów grzewczych, ograniczenie
niskiej emisji, zmniejszenie
zapotrzebowania na energię
Zadanie
Zadanie
Jednostka
odpowiedzialna
P.1.1.1
Termomodernizacja powiatowych placówek oświaty
Powiat Piotrkowski
P.1.1.2
Wykonanie „Założeń do planu zaopatrzenia w ciepło,
energię elektryczną i paliwa gazowe”
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
P.1.1.3
Tworzenie lokalnych sieci ciepłowniczych i podłączanie
do nich budynków z indywidualnymi paleniskami
domowymi
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
P.1.2.1
Modernizacja układu drogowego w powiecie
Powiatowy Zarząd
Dróg, Wojewódzki
Zarząd Dróg,
GDDKiA, Gminy
Powiatu
Piotrkowskiego
P.1.2.2
Budowa i organizacja tras rowerowych
Powiat Piotrkowski,
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Poprawa jakości powietrza poprzez
poprawienie warunków ruchu drogowego
na terenie powiatu
Poprawa jakości powietrza poprzez
prowadzenie edukacji ekologicznej w
zakresie ochrony powietrza
P.1.3.1
P.1.4.1
P.1.4
Poprawa jakości powietrza poprzez
ograniczenie emisji zorganizowanej
P.1.4.2
Prowadzenie edukacji ekologicznej w zakresie wpływu
spalania paliw złej jakości oraz odpadów w paleniskach
domowych na stan czystości powietrza, możliwości
oszczędzania energii oraz promocji korzystania z
transportu zbiorowego oraz transportu rowerowego
Powiat Piotrkowski,
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Sukcesywna kontrola uciążliwych źródeł zanieczyszczeń
WIOŚ
Wdrażanie systemów zarządzania środowiskowego
Przedsiębiorstwa
działające na terenie
Powiatu
Piotrkowskiego
108
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
5.2.4.
L.P.
Harmonogram zadań w zakresie ochrony powietrza
Termin
rozpoczęcia
planowany
Nazwa zadania
Termin
zakończenia
planowany
Jednostka odpowiedzialna
Planowane
koszty ogółem
Partnerzy
Źródła
finansowania
[PLN] tys.
ZADANIA WŁASNE POWIATU
P.1.1.2
Termomodernizacja powiatowych placówek oświaty
2013
2020
Powiat Piotrkowski
3 000
Administratorzy
budynków
komunalnych
Środki własne,
WFOŚiGW
P.1.3.1
Prowadzenie edukacji ekologicznej w zakresie wpływu
spalania paliw złej jakości oraz odpadów w paleniskach
domowych na stan czystości powietrza, możliwości
oszczędzania energii oraz promocji korzystania z transportu
zbiorowego oraz transportu rowerowego
2013
2020
Powiat Piotrkowski
30
Organizacje
ekologiczne
Środki własne,
WFOŚiGW
P.1.2.2
Budowa i organizacja tras rowerowych
2013
2020
Powiat Piotrkowski
b.d.
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Środki własne,
WFOŚiGW
20 000
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego,
Generalna
Dyrekcja Dróg
Krajowych i
Autostrad
Środki własne, UE
b.d
Powiat
Piotrkowski,
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
P.1.2.1
Modernizacja dróg powiatowych
2013
2016
Powiatowy Zarząd Dróg
ZADANIA KOORDYNOWANE POWIATU
P.1.4.2
Wdrażanie systemów zarządzania środowiskowego
2013
2020
Przedsiębiorstwa działające na
terenie Powiatu
Piotrkowskiego
P.1.4.1
Sukcesywna kontrola uciążliwych źródeł zanieczyszczeń
2013
2020
Wojewódzki Inspektor
Ochrony Środowiska w Łodzi
b.d
Powiat
Piotrkowski
Środki własne
P.1.2.1
Modernizacja dróg powiatowych
2013
2016
Generalna Dyrekcja Dróg
Krajowych i Autostrad,
Wojeódzki Zarząd Dróg
b.d.
Powiat
Piotrkowski
Środki własne
60000
Powiatowy Zarząd
Dróg, Generalna
Dyrekcja Dróg
Krajowych i
Autostrad
Środki własne
ZALECENIA DLA GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
P.1.2.1
Modernizacja tras komunikacyjnych
należących do powiatu
na
terenie
Gmin
2013
2016
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Środki własne, UE
109
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
P.1.1.1
Termomodernizacja powiatowych obiektów użyteczności
publicznej
2013
2016
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
1500
-
Środki własne,
WFOŚiGW
P.1.1.2
Wykonanie „Założeń do planu zaopatrzenia w ciepło, energię
elektryczną i paliwa gazowe”
2013
2016
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
200
Powiat
Piotrkowski
Środki własne,
WFOŚiGW
P.1.1.3
Tworzenie lokalnych sieci ciepłowniczych i podłączanie do
nich budynków z indywidualnymi paleniskami domowymi
2013
2016
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
300
P.1.3.2
Prowadzenie edukacji ekologicznej młodzieży i dorosłych w
zakresie ochrony powietrza
2013
2020
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
450
ZADANIA WŁASNE POWIATU
23 030
ZADANIA KOORDYNOWANE POWIATU
-
ZALECENIA DLA GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
62 450
Środki własne,
WFOŚiGW
Organizacje
ekologiczne
Środki własne,
WFOŚiGW
110
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
5.2.5.
Wnioski
Zgodnie z art. 85. Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska „ochrona powietrza polega
na zapewnieniu jak najlepszej jego jakości, w szczególności przez: utrzymanie poziomów substancji w
powietrzu poniżej dopuszczalnych dla nich poziomów lub co najmniej na tych poziomach, zmniejszanie
poziomów substancji w powietrzu co najmniej do dopuszczalnych, gdy nie są one dotrzymane oraz
zmniejszanie i utrzymanie poziomów substancji w powietrzu poniżej poziomów docelowych albo
poziomów celów długoterminowych lub co najmniej na tych poziomach”.
W kontekście powyższego, zaproponowane kierunki działań sformułowane w odniesieniu do celów
krótkoterminowych związane są z ograniczaniem emisji zanieczyszczeń do powietrza pochodzących
zarówno ze źródeł komunalnych, komunikacyjnych jak też i przemysłowych.
W celu ograniczenia emisji zanieczyszczeń emitowanych do powietrza w wyniku prowadzenia komunalnej
gospodarki cieplnej wyróżnić można dwa kierunki działań:

wzrost energooszczędności m.in. poprzez stosowanie zabiegów termoizolacyjnych - modernizacje
budynków mieszkalnych, publicznych i innych;
modernizacja lub przebudowa systemów ogrzewania – szczególnie małych kotłowni oraz
indywidualnych palenisk domowych (w gospodarce cieplnej duże znaczenie mają uwarunkowania
rynkowe, stąd też wskazanie szczegółowych wytycznych nie jest możliwe; generalnie, na terenach,
gdzie dominuje zabudowa rozproszona, brak jest ekonomicznego uzasadnienia dla rozwoju
centralnych systemów ciepłowniczych).
Tam, gdzie będzie to możliwe, podjęte zostaną działania zmierzające do jak najszybszej gazyfikacji
obszarów o najwyższym poziomie niskiej emisji. Szczególną uwagę należy poświęcić miejscowościom
wypoczynkowym, gdzie zanieczyszczenia pochodzące z lokalnych kotłowni, m.in. ośrodków turystycznych,
stanowią duże zagrożenie dla walorów tych miejscowości.
Jednym ze sposobów ograniczania niskiej emisji jest także wzrost wykorzystania alternatywnych źródeł
energii i sukcesywne zastępowanie paliw tradycyjnych paliwami gazowymi i olejowymi. Alternatywą dla
paliw tradycyjnych jest wykorzystanie innych źródeł energii: biomasy, energii geotermalnej, energii wód
płynących, energii wiatru i energii słonecznej. Wykorzystanie alternatywnych źródeł wymaga jednak bardzo
szczegółowej analizy stanu istniejącego i możliwych do osiągnięcia korzyści.
Znaczną poprawę jakości powietrza można uzyskać w wyniku prowadzenia edukacji ekologicznej
mieszkańców, na temat szkodliwości spalania odpadów w paleniskach domowych lub na powierzchni
terenu.
Najważniejsze zakłady przemysłowe, mające największy wpływ na emisje zanieczyszczeń do powietrza,
prowadzą od wielu lat działania ukierunkowane na redukcję emisji zanieczyszczeń do powietrza. Duże
zakłady objęte są dosyć dobrze funkcjonującym systemem monitoringu, a prowadzona w ostatnich latach
polityka przyczyniła się do znaczącego spadku ich uciążliwości. Jednocześnie coraz większy udział w emisji
zanieczyszczeń do powietrza mają małe i średnie zakłady. Dlatego też konieczne jest kontynuowanie ich
monitoringu. Najskuteczniejszym działaniem jest zawieszenie kary za wprowadzanie zanieczyszczeń do
środowiska i przeznaczenie tych środków finansowych na inwestycje proekologiczne.

Ponadto, w dalszym ciągu powinny być realizowane działania i przedsięwzięcia zmierzające do ograniczania
emisji zanieczyszczeń do powietrza z zakładów przemysłowych. W tym celu należy promować
wprowadzanie „czystych technologii”, zmianę paliwa na bardziej przyjazne środowisku, modernizację
procesów technologicznych, zmniejszenie materiałochłonności produkcji i instalowanie urządzeń
oczyszczających.
Kierunki działań związane z ograniczeniem powietrza ze źródeł komunikacyjnych wiążą się w sposób
bezpośredni z eliminacją lub zmniejszeniem uciążliwości transportu drogowego dla otoczenia i koncentrują
się przede wszystkim na poprawie warunków ruchu drogowego przy wykorzystaniu podstawowych
narzędzi inżynierii ruchu, zapewniających zwiększenie płynności i przepustowości drogowej, na
podwyższeniu standardów technicznych infrastruktury drogowej, zwłaszcza w obszarze o największym
nasileniu ruchu oraz na rozwoju transportu zbiorowego.
111
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
5.3.
GOSPODAROWANIE ODPADAMI
5.3.1.
Charakterystyka i ocena stanu aktualnego
Na terenie Powiatu Piotrkowskiego źródłami wytwarzanych odpadów są:

przedsiębiorstwa prowadzące działalność gospodarczą

gospodarstwa domowe, w których powstają także odpady wielkogabarytowe czy niebezpieczne

obiekty infrastruktury społecznej i komunalnej

obszary ogrodów, parków, cmentarzy, targowisk
 ulice i place
Ilość wytwarzanych odpadów komunalnych, wskaźnik ich nagromadzenia, jak również ich struktura oraz
skład są uzależnione od różnych uwarunkowań lokalnych. Należy do nich: poziom rozwoju gospodarczego
obszaru, zamożność społeczeństwa, rodzaj zabudowy mieszkalnej, sposób gospodarowania zasobami,
przyzwyczajenia w konsumpcji dóbr materialnych, a także cechy charakterologiczne mieszkańców i ich
podatność na edukacje ekologiczną.
Największy wpływ na ilość i skład morfologiczny powstających odpadów w danej społeczności mają
pojedyncze decyzje zapadające w trakcie zakupów poszczególnych towarów i wyboru rodzaju opakowania.
Odpady komunalne
W powiecie piotrkowskim występują różne systemy zbierania odpadów komunalnych. Podstawę
indywidualizacji postępowania w poszczególnych gminach stanowią sposoby zbiórki odpadów
gwarantujące ich sprawny przewóz od wytwórcy do miejsca przetworzenia lub unieszkodliwienia.
Sektor usług związanych ze zbiórką i transportem odpadów jest wystarczająco rozwinięty, aby zapewnić
konkurencyjność w tej dziedzinie i możliwość wyboru przez poszczególne podmioty oraz mieszkańców
firmy, z którą zawierają umowę. Częstotliwość wywozu odpadów, określana w gminnych przepisach
porządkowych, dostosowana jest do lokalnej specyfiki i występujących uwarunkowań.
Na obszarze większości gmin stosowany jest system opłat uzależniony od ich faktycznie odebranych ilości,
przy czym są też stosowane systemy opłat ryczałtowych. W jednej z tych form stawki ryczałtowe ustalane
są według określonych lokalnym prawem częstotliwości wywozu odpadów, bez względu na poziom
zapełnienia pojemnika w dniu odbioru odpadów, a w drugiej poziom opłat jest uzależniony od liczby
mieszkańców danej posesji.
We wszystkich gminach powiatu prowadzona jest selektywna zbiórka odpadów, przy czym dominującym
systemem jest segregacja prowadzona „u źródła” poprzez gromadzenie poszczególnych odpadów (szkło,
plastik, papier, metal) w odpowiednio oznakowanych workach.
W zabudowie wielorodzinnej dominuje system zbiórki odpadów segregowanych do specjalnie
oznakowanych kontenerów (lub typu iglo). Odpady wielkogabarytowe nie wymagają specjalnych urządzeń
do zbierania. W określonych harmonogramem dniach są wystawiane przed domem lub na miejsce
wyznaczone do tego celu przez zarządcę nieruchomości, z którego odbierane są przez uprawniony
podmiot.
Mieszkańcy ponoszący opłaty ryczałtowe za odbiór odpadów zmieszanych są motywowani do lepszej
zbiórki surowców wtórnych poprzez system ulg i bonifikat, których wysokość jest uzależniona od ilości
wysegregowanych odpadów. Od mieszkańców opłacających odbiór odpadów w systemie ilościowym
opłaty za dobrze posegregowane odpady nie są pobierane wcale lub są wnoszone przy zakupie worków do
selekcji.
112
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Według stanu na dzień 31.12.2010 r. liczba mieszkańców w powiecie piotrkowski wynosiła 90 640 osób.
Wytworzonych zostało 22 072 Mg odpadów komunalnych, z czego odebranych od mieszkańców zostało 9
872 Mg zmieszanych oraz posegregowanych odpadów komunalnych. Zorganizowanym systemem zbierania
odpadów komunalnych objętych jest ok. 82% mieszkańców powiatu. Oprócz systemu zbierania zmieszanych
odpadów komunalnych na terenie powiatu istnieje system selektywnego zbierania odpadów. Selektywnie
zbierane są odpady opakowaniowe: papier i tektura, szkło, tworzywa sztuczne, odpady ulegające
biodegradacji, odpady niebezpieczne, baterie i akumulatory, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny.
Tabela 26 Bilans zebranych selektywnie odpadów komunalnych na terenie powiatu w 2011 roku
Masa odpadów
opakowaniowych
Papier i
tektura
Szkło
Tworzywa
sztuczne
133
723
222
Masa
odpadów
ulegających
biodegradacji
Masa odpadów
niebezpiecznych
Masa baterii i
akumulatorów
Masa sprzętu
elektrycznego i
elektronicznego
Masa
odpadów
innych
Suma
9,3
108,5
1307
Mg
88
23,82
0
Źródło: dane z urzędów gmin powiatu piotrkowskiego
Odsetek odpadów komunalnych zebranych selektywnie do ogółu odpadów komunalnych zebranych w 2011
r. na terenie powiatu wyniósł 13,25%.
Odpady ulegające biodegradacji
Odpady ulegające biodegradacji są to odpady, które ulegają rozkładowi tlenowemu lub beztlenowemu przy
udziale mikroorganizmów. Odpadami ulegającymi biodegradacji są:







papier i tektura;
odzież i tekstylia z materiałów naturalnych (50%),
odpady z terenów zielonych,
odpady kuchenne i ogrodowe,
drewno (50%),
odpady wielomateriałowe (40%),
frakcja drobna <10 mm (30%).
Ilości wytworzonych komunalnych odpadów ulegających biodegradacji na terenie powiatu przedstawia się
następująco:







papier i tektura 1244,5 Mg
odzież i tekstylia 260,6 Mg
odpady z terenów zielonych 632,6 Mg
odpady kuchenne i ogrodowe 7 606 Mg
drewno 74,9 Mg
odpady wielomateriałowe 371,8 Mg
frakcja drobna 1 082,6 Mg.
Odpady ulegające biodegradacji odbierane były od mieszkańców w ramach prowadzonych selektywnych
zbiórek „u źródła”. Odbierane w ten sposób były odpady kuchenne ulegające biodegradacji (20 01 08) oraz
odpady ulegające biodegradacji pochodzące z pielęgnacji ogrodów (20 02 01). Zmieszane odpady
komunalne przekazywane były do sortowni odpadów, gdzie poddane zostały procesom odzysku. Wśród
wyselekcjonowanych odpadów część zaliczana jest do grupy odpadów ulegających biodegradacji i są to:
papier i tektura (19 12 01), drewno (19 12 07) oraz tekstylia (19 12 08). W wyniku prowadzonego procesu
segregacji powstaje balast, czyli odpady o kodzie 19 12 12 - inne odpady (w tym zmieszane substancje i
przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów innych niż wymienione w 19 12 11. Odpady te w
przewarzającej większości unieszkodliwiane były na składowiskach odpadów i tylko niewielka część
poddawana była procesom odzysku. Odpady te w latach 2009 i 2010 poddawane były takim procesom
odzysku jak: R3 – recykling lub regeneracja substancji organicznych, które nie są nie są stosowane jako
rozpuszczalniki (włączając kompostowanie i inne biologiczne procesy przekształcania), R5 – recykling lub
regeneracja innych materiałów nieorganicznych, R14 – inne działania polegające na wykorzystaniu
odpadów w całości lub części oraz R15 – przetwarzanie odpadów, w celu ich przygotowania do odzysku, w
113
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
tym do recyklingu. Odpady ulegające biodegradacji, które nie zostały poddane procesom odzysku,
unieszkodliwione zostały na składowiskach odpadów komunalnych. Unieszkodliwione zostały przede
wszystkim frakcje biodegradowalne zawarte w zmieszanych odpadach komunalnych unieszkodliwianych na
składowiskach odpadów oraz frakcje zawarte w balaście powstałym w wyniku procesów sortowania
odpadów zmieszanych w sortowniach, a który nie zostały poddane procesom odzysku.
System zbiórki odpadów na terenie powiatu
Odbiór i transport odpadów komunalnych na terenie poszczególnych gmin jest realizowany w oparciu o
wydane zezwolenia. Wykaz podmiotów obsługujących poszczególne Gminy powiatu przedstawiono
poniżej.
Tabela 27 Wykaz podmiotów odbierających odpady komunalne z terenu Powiatu Piotrkowskiego
L.p.
Gmina
1
Aleksandrów
2
Czarnocin
3
Gorzkowice
Firmy prowadzące zbieranie
P.H.U. JUKO Jerzy Szczukocki, Piotrków Tryb.
Altvater Sulo Polska Sp. z.o.o., Oddział w Tomaszowie Mazowieckim
P.H.U. JUKO Jerzy Szczukocki, Piotrków Tryb.
Altvater Sulo Polska Sp. z.o.o., Oddział w Tomaszowie Mazowieckim
P.H.U. JUKO Jerzy Szczukocki, Piotrków Tryb.
REMONDIS Sp. z o.o., Warszawa
EKO Region Sp. z o.o., Bełchatów
P.H.U. JUKO Jerzy Szczukocki, Piotrków Tryb.
Zakład Usług Komunalnych HAK Stanisław Burczyński, Piotrków
Tryb.
REMONDIS Sp. z o.o., Warszawa
Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych Bizmex, Kruszów
4
Grabica
5
Łęki
Szlacheckie
EKO Region Sp. z o.o., Bełchatów
6
Moszczenica
P.H.U. JUKO Jerzy Szczukocki, Piotrków Tryb.
Zakład Usług Komunalnych HAK Stanisław Burczyński, Piotrków
Tryb.
EKO Region Sp. z o.o., Bełchatów
Spółdzielnia AGROMEL, Wolbórz
REMONDIS Sp. z o.o., Warszawa
VEOLIA Usługi dla Środowiska S.A., Tomaszów Mazowiecki
Zakład Usług Komunalnych Ireneusz Czajka, Piotrków Tryb.
7
Ręczno
P.H.U. JUKO Jerzy Szczukocki, Piotrków Tryb. (posiada zezwolenie
jednak fizycznie nie ma podpisanych umów)
EKO Region Sp. z o.o., Bełchatów
Rozprza
Zakład Gospodarki Komunalnej Gminy Rozprza,
EKO-REGION Sp. z o.o., Bełchatów
P.H.U. JUKO Jerzy Szczukocki, Piotrków Tryb.
Zakład Usług Komunalnych HAK Stanisław Burczyński, Piotrków
Tryb.
Sulejów
Miejski Zakład Komunalny, ul. Konecka 42 Sulejów
REMONDIS Sp. z o.o., ul. śelazna 7, Piotrków Tryb.
P.H.U. JUKO Jerzy Szczukocki, Piotrków Tryb.
Zakład Usług Komunalnych HAK Stanisław Burczyński, Piotrków
Tryb.
8
9
114
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
P.H.U. JUKO Jerzy Szczukocki, Piotrków Tryb.
Wola
Zakład Usług Komunalnych HAK Stanisław Burczyński, Piotrków
Krzysztoporska Tryb.
EKO Region Sp. z o.o., Bełchatów
10
11
Wolbórz
Spółdzielnia AGROMEL, Wolbórz
Źródło: dane z urzędów gmin powiatu piotrkowskiego
Instalacje do unieszkodliwiania odpadów przez składowanie
Tabela 28 Wykaz czynnych składowisk odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne, na których
unieszkodliwiane są odpady komunalne (stan na dzień. 31.12.2011)
Pojemność (m3)
Nazwa
Gmina
całkowita
wykorzystana
Gminne Składowisko Odpadów w
Moszczenicy
Moszczenica
185 440
81 502
Składowisko odpadów innych niż
niebezpieczne i obojętne w
Sulejowie*
Sulejów
450 000
429 477
* składowisko niespełniające wymagań technicznych przeznaczone do zamknięcia do końca 2012 r.
Źródło: Program gospodarki odpadami dla województwa łódzkiego 2012
Składowiska niespełniające wymagań technicznych wymagające dostosowania muszą zostać dostosowane
do końca 2012 roku. Jeśli tego nie wykonają we wskazanym terminie będą musiały zostać niezwłocznie
zamknięte.
Instalacje do odzysku funkcjonujące na terenie powiatu piotrkowskiego:

ENERGO-RECYKLING, Gospodarka odpadami, Krzysztof Jarzecki, Wola Krzysztoporska, ul.
Fabryczna 1. Odzyskowi podlegają odpady drewna rozdrabniane rębakiem i brykietowane. Brykiety
wykorzystywane jako opał. Moc przerobowa 1100Mg/rok.

ROMINEX w Rusocinach 32 gm. Grabica. Odzyskowi podlegają odpady szkła. Szkło jest poddawane
sortowaniu, kruszeniu i mieleniu, wyniku czego powstaje szkło drobne stanowiące składnik mas
wsadowych w produkcji szkła oraz mączka szklana stanowiąca surowiec do produkcji wyrobów
ceramiki budowlanej. Moc przerobowa 3450 Mg/rok..

Zakłady „RUNO” w miejscowości Młynary 44, gm. Wolbórz. Odzysk własnych odpadów
produkcyjnych, tj. drewna, trocin, ścinków w ilości 1 100 Mg/rok, poprzez wykorzystanie do
produkcji brykietu jak również użycia jako paliwa lub innego środka wytwarzania energii

Fadrew Komponenty Sp. z o.o. z siedzibą: ul. Kitowicza 28, 97-320 Wolbórz. Odzysk własnych
odpadów produkcyjnych, tj. drewna, trocin, ścinków w ilości 3 600 Mg/rok, poprzez wykorzystanie
do produkcji brykietu jak również użycia jako paliwa lub innego środka wytwarzania energii.

Firma "AGRO-Bogdan Kocięba" w Czarnocinie ul. Główna 160. Odzysk odpadów poektrakcyjnych
(śruta sojowa) w ilości 3000Mg rocznie poprzez wykorzystanie jako komponentu do produkcji
mieszanek paszowych.

EKOZAP s.c. ul. Nowa 28, 90-031 Łódź. Odzysk odpadów prowadzony jest w Lubiatowie, gm.
Wolbórz. Proces odzysku polega na przetwarzania odpadów w celu uzyskania paliwa
alternatywnego.

„ALLKOMP” w Sulejowie. Odzysk odpadów prowadzony jest w Sulejowie ul. Częstochowska 5.
Proces odzysku polega na mieleniu odpadów kabli oraz na kruszeniu odpadów ze szkła, celem ich
dalszego wykorzystania.

PPHU „PARYS” S.C. Produkcja karmy dla zwierząt, Longinówka nr 38, 97-340 Rozprza. Odzysk
dotyczy wykorzystania odpadowej tkanki zwierzęcej i odpadów spożywczych do produkcji karmy
dla zwierząt. Ilość odpadów poddawanych odzyskowi w okresie roku wynosi 1500 Mg.

Firma Handlowo – Produkcyjno - Usługowa Henryk Sienkiewicz, Dęba 25, 97-510 Ręczno.
115
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Odzyskowi zostaną poddane odpady folii i szkła oraz odpady metali i gumy, poprzez oddzieleniu
ich od uszczelki gumowej (w przypadku kapsli i aluminiowych zakrętek), oczyszczeniu odpadów
folii od zanieczyszczeń szkła (folia PVB, która łączy co najmniej dwie tafle szkła). Następnie odpady
zostaną rozdrobnione celem dalszego wykorzystania.

Zakład Chemiczny WaBa, W. i B. Jęcek, S.C., Dąbrowa nad Czarną 80A, 26-337 Aleksandrów.
Proces odzysku polega na wykorzystaniu odpadów do produkcji płynów do spryskiwaczy szyb i
reflektorów samochodowych oraz płynów instalacyjnych i płynów chłodniczych, poprzez
mechanicznie oczyszczane (filtrowanie) i wyregulowane za pomocą komponentów chemicznych
w zakresie odpowiedniego poziomu pH i stabilności chemicznej. Inne odpady, tj. opakowania z
tworzyw sztucznych po umyciu i rozdrobnieniu posłużą do wyprodukowania opakowań z
tworzywa sztucznych PE we własnej instalacji.

Zakład Tworzyw Sztucznych, Łęki Szlacheckie 14 B, 97-352 Łęki Szlacheckie. Odpady typu PET politereftalan etylenu w postaci poprodukcyjnych tworzyw sztucznych, poddawany jest
rozdrobnieniu i przekazywany na linię produkcyjną celem wytworzenia nowych wyrobów
plastikowych (butelki pet, preformy).

P.P.H. PLASTBUD S.C. ul. Wodna 15, 97-300 Piotrków Tryb. Użyte do odzysku posortowane
opakowania z tworzyw sztucznych oraz tworzywa sztuczne są mielone, a otrzymany granulat
wykorzystany do wyprodukowania nowych elementów: rur, kształtek kanalizacyjnych i innych
produktów z tworzyw sztucznych. Wykonanie tych elementów nastąpi przy użyciu
specjalistycznych urządzeń, będących na wyposażeniu spółki, tj.: rozdrabniacza tworzywa (młyn),
wtryskarek do tworzyw sztucznych, form do kształtek kanalizacyjnych, wytłaczarek do rur,
wiertarki stołowej, itp.
Kierunki działań strategicznych w gospodarce odpadami komunalnymi
Na terenie województwa łódzkiego wyszczególnione zostały 4 regiony, obejmujące obszary liczące, co
najmniej 150 000 mieszkańców. Poza gminą Wola Krzysztoporska (Region II) cały powiat przynależy do
Regionu III. W regionie III nie ma instalacji spełniającej warunki instalacji regionalnej do przetwarzania
odpadów komunalnych (RIPOK).
Istniejące instalacje zastępcze mogą stać się RIPOK po rozbudowie i przy spełnieniu minimalnych mocy
przerobowych określonych dla tego regionu dla RIPOK.
116
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Rysunek 19 Region III gospodarki odpadami komunalnymi wraz z wykazem instalacji regionalnych i zastępczych
do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych
Źródło: Program gospodarki odpadami dla województwa łódzkiego 2012
5.3.2.
Identyfikacja potrzeb
W zakresie gospodarki odpadami komunalnymi zidentyfikowano następujące problemy:











brak objęcia wszystkich mieszkańców powiatu zorganizowanym systemem odbierania odpadów
komunalnych i systemem selektywnego odbierania odpadów komunalnych,
zbyt duża ilość odpadów komunalnych unieszkodliwianych na składowiskach odpadów,
brak rzeczywistych danych dotyczących wytwarzanych odpadów komunalnych,
zbyt niskie poziomy selektywnego zbierania odpadów komunalnych, w tym odpadów
niebezpiecznych i ulegających biodegradacji,
brak znajomości rzeczywistego składu morfologicznego zmieszanych odpadów komunalnych,
niewystarczająca liczba instalacji do mechaniczno – biologicznego przetwarzania odpadów
komunalnych – wg stanu na dzień 31.12.2010 r. istniały tylko dwie instalacje do mechaniczno –
biologicznego przetwarzania odpadów,
nieosiągnięcie założonego poziomu redukcji ilości odpadów komunalnych ulegających
biodegradacji unieszkodliwianych na składowiskach odpadów,
niewielka aktywność gmin w zakresie działań zmierzających do tworzenia ponadgminnych
jednostek organizacyjnych, które zajmowałyby się gospodarką odpadami komunalnymi,
brak instalacji do termicznego przekształcania odpadów komunalnych,
niska świadomość ekologiczna mieszkańców w zakresie gospodarowania odpadami,
eksploatacja składowisk niespełniających wymagań technicznych.
Ważnym elementem jest świadomość ekologiczna społeczeństwa, biorącego aktywny udział w procesie
zagospodarowania odpadów. Edukacja ekologiczna jest procesem, którego głównym celem jest
ukształtowanie aktywnej i odpowiedzialnej postawy mieszkańców powiatu piotrkowskiego w sferze
konsumpcji, a także postępowania z odpadami. W zakresie gospodarki odpadami świadomość ekologiczna
społeczeństwa jest nadal niewystarczająca, dlatego też konieczne jest przeprowadzanie edukacji
ekologicznej. Stosuje się dwa rodzaje edukacji ekologicznej:
117
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020

formalną obejmującą kształcenie dzieci i młodzieży oraz dorosłych na wszystkich szczeblach
kształcenia,
nieformalną, która stanowi uzupełnienie edukacji formalnej i jest organizowana wspólnie z
organizacjami o profilu ekologicznym. Edukacja nieformalna odbywa się poprzez organizowanie
imprez, konkursów, wycieczek.
Celem edukacji jest wykształcenie wśród wszystkich grup społecznych odpowiedzialnych i świadomych
zachowań w zakresie racjonalnej gospodarki odpadami, poprzez:


realizację polityki edukacyjnej i informacyjnej na temat selektywnej zbiórki odpadów i przez to
prowadzenie ekologicznego sposobu życia we własnym domu,

świadome dokonywanie zakupów (minimalizacja wpływu reklam),

przekonywanie do kupowania rzeczy trwałych,

wybieranie towarów bezodpadowych oraz posiadających opakowanie łatwo ulegające całkowitej
degradacji lub nadające się do utylizacji,

rozpowszechnienie wiedzy, dotyczącej możliwości powtórnego wykorzystania odpadów
(recykling) oraz wynikających z tego korzyści ekonomicznych,
 wskazywanie konkretnych działań poprawiających efektywność gospodarki odpadami.
Właściwie ukierunkowana edukacja ekologiczna mieszkańców przyczyni się do zwiększenia efektywności
prowadzonej selektywnej zbiórki odpadów, co zapewni pozyskanie surowców wtórnych, zmniejszenie ilości
odpadów trafiających na składowisko zmniejszenie szkodliwości tych odpadów.
Wdrożenie systemu motywacyjnego uwzględniającego aspekt finansowy przyczyni się do upowszechnienia
selektywnej zbiórki odpadów.
118
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Tabela 29 Harmonogram zadań strategicznych w gospodarce odpadami na terenie powiatu piotrkowskiego
Lp.
Nazwa zadania
Jednostka odpowiedzialna
Planowany termin realizacji
Zadania pozainwestycyjne
1
Tworzenie regionalnych systemów gospodarki
odpadami komunalnymi
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
2013-2017
2
Dostosowanie regulaminów utrzymania czystości i
porządku na terenie gminy do zapisów Planu
gospodarki odpadami województwa łódzkiego 2012
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
6 miesięcy od uchwalenia
planu
3
Przejęcie obowiązku odbierania odpadów
komunalnych od właścicieli nieruchomości
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
01.07.2013
4
Roczne sprawozdanie z realizacji zadań z zakresu
gospodarki odpadami komunalnymi
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
Corocznie do końca I
kwartału
5
Kwartalne sprawozdanie nt. postępowania z
odpadami komunalnymi odebranymi od właścicieli
nieruchomości
Podmiot odbierający odpady komunalne od
właścicieli nieruchomości
Corocznie do końca
miesiąca następującego po
kwartale, którego dotyczy
6
Kwartalne sprawozdania nt. postępowania z
nieczystościami ciekłymi odebranymi z terenu gminy
Podmioty prowadzące działalność w
zakresie opróżniania zbiorników
bezodpływowych i transportu nieczystości
ciekłych
2012-2013
7
Ustanowienie selektywnego zbierania odpadów
komunalnych obejmującego co najmniej następujące
frakcje odpadów: papier, metal, tworzywa sztuczne,
szkło, opakowania wielomateriałowe, odpady
komunalne ulegające biodegradacji, w tym odpady
opakowaniowe ulegające biodegradacji
Podmioty prowadzące działalność w
zakresie opróżniania zbiorników
bezodpływowych i transportu nieczystości
ciekłych
2012-2013
8
Usuwanie odpadów z miejsc na ten cel
nieprzeznaczonych tzw. „dzikich wysypisk”
odpadów
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
2013-2020
9
Sukcesywne usuwanie wyrobów zawierających
azbest
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
2013-2020
10
Zapewnienie budowy, utrzymania i eksploatacji
własnych lub wspólnych z innymi gminami
regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów
komunalnych
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
2013-2020
11
Tworzenie punktów selektywnego zbierania
odpadów komunalnych w sposób zapewniający
łatwy dostęp dla wszystkich mieszkańców gminy, w
tym wskazanie miejsca, w którym mogą być
prowadzone zbiórki zużytego sprzętu elektrycznego i
elektronicznego pochodzącego z gospodarstw
domowych
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
2013-2020
12
Prowadzenie działań informacyjnych i edukacyjnych
w zakresie prawidłowego gospodarowania
odpadami komunalnymi, w szczególności w zakresie
selektywnego zbierania odpadów komunalnych
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
2013-2020
Zadania inwestycyjne
1
2
Budowa sortowni zmieszanych odpadów
komunalnych
Budowa składowiska odpadów niebezpiecznych dla
wyrobów zawierających azbest
Przedsiębiorstwo Komunalne Sp. z o.o.
Moszczenica
2013
(koszt 1,5 mln zł)
F.H.U. K. Domagalski, Witów Kolonia 39,
Sulejów
instalacja – Bliska Wola gmina Sulejów
(koszt 4,5 mln. zł)
2013-2014
Źródło: Program gospodarki odpadami dla województwa łódzkiego 2012
119
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
5.3.3.
Wnioski
Cele w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi dla powiatu piotrkowskiego:

Podnoszenie świadomości ekologicznej mieszkańców powiatu piotrkowskiego w zakresie
właściwego gospodarowania odpadami,

Objęcie wszystkich mieszkańców (100%) gmin powiatu piotrkowskiego zorganizowanym systemem
zbierania odpadów do końca 2010 roku (objęcie umowami na odbiór odpadów komunalnych
wszystkich mieszkańców powiatu),

Zapewnienie do końca roku 2010 wszystkim mieszkańcom powiatu możliwości selektywnej zbiórki
odpadów,

Ograniczenie ilości odpadów kierowanych na składowisko (zmniejszenie do końca 2010 r. do max
85% wskaźnika masy składowanych odpadów komunalnych w stosunku do ogólnej masy
wytworzonej w skali roku; do roku 2018 osiągniecie wskaźnika ilości składowanych odpadów
komunalnych na poziomie 60% odpadów wytworzonych),

Podnoszenie skuteczności selektywnego zbierania odpadów oraz rozwój selektywnej zbiórki
odpadów w systemie pojemnikowym i workowym, ze szczególnym uwzględnieniem odpadów
biodegradowalnych, wielkogabarytowych i niebezpiecznych,

Ograniczenie składowania odpadów komunalnych podlegających biodegradacji do poziomu 75%
wagowo tych odpadów w stosunku do ich ilości wytwarzanych w roku 1995 – w roku 2010, do roku
2013 – do poziomu 50% tych odpadów, a w roku 2020 – do poziomu 35% wagowo tych odpadów w
stosunku do ich ilości wytwarzanych w roku 1995.

Osiągniecie następujących poziomów selektywnego zbierania odpadów:

Niebezpiecznych do poziomu 50% ich ilości zawartych w strumieniu odpadów komunalnych –
w roku 2010, w roku 2015 – 80%, w roku 2018 – 90%,

Wielkogabarytowych do poziomu 40% ich ilości zawartych w odpadach komunalnych – w roku
2010, w roku 2015 – 70%, w roku 2018 – 90%,

Przydatnych do recyklingu, w tym opakowaniowych, wchodzących w skład odpadów
komunalnych do poziomu 10% ich zawartości w strumieniu odpadów komunalnych – w roku
2010, w roku 2015 15%, w roku 2018 – 20%,

Remontowo – budowlanych ze strumienia odpadów komunalnych do poziomu 50% w roku
2010,w roku 2018 – 80%,

Zapewnienie skutecznych i zgodnych z wymogami ochrony środowiska rozwiązań w zakresie
odzysku, recyklingu i unieszkodliwiania odpadów (rozwój innych niż składowanie technologii
zagospodarowania i przekształcania odpadów),

Zapewnienie wiarygodnego i obszernego monitoringu pozwalającego na diagnozowanie potrzeb
w zakresie gospodarowania odpadami w powiecie.
5.4.
ODDZIAŁYWANIE HAŁASU
Głównymi źródłami hałasu na terenie Powiatu Piotrkowskiego są ruch drogowy, działalność przemysłowa
oraz ruch kolejowy.
Ochrona przed hałasem polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu akustycznego środowiska, w
szczególności poprzez:
 utrzymanie poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie;
 zmniejszanie poziomu hałasu, co najmniej do dopuszczalnego, gdy nie jest on dotrzymany.
Jeżeli na terenach przeznaczonych do działalności produkcyjnej, składowania i magazynowania znajduje się
zabudowa mieszkaniowa, szpitale, domy opieki społecznej lub budynki związane ze stałym albo czasowym
pobytem dzieci i młodzieży, ochrona przed hałasem polega na stosowaniu rozwiązań technicznych
zapewniających właściwe warunki akustyczne w budynkach Można to osiągnąć przez stosowanie
rozwiązań technicznych i organizacyjnych zapobiegających powstawaniu lub przenikaniu hałasu do
120
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
środowiska, a także środków zmniejszających poziom hałasu lub poprzez eliminację czynności
powodujących hałas.
Zgodnie z przepisami Prawa ochrony środowiska (art. 115a) prowadzący instalację nie ma obowiązku
uzyskania decyzji określającej poziom hałasu. Decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu wydaje organ
ochrony środowiska z urzędu w przypadku stwierdzenia na podstawie pomiarów, że poza zakładem, w
wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu.
5.4.1.
Charakterystyka i ocena stanu aktualnego
Istotnym i uciążliwym źródłem hałasu na terenie Powiatu Piotrkowskiego są małe przedsiębiorstwa
nieposiadające żadnych zabezpieczeń akustycznych, są to głównie tartaki, stolarnie, warsztaty lakiernicze
czy mechaniki samochodowej. Niejednokrotnie takie działalności są źródłem konfliktów mieszkańców z
przedsiębiorcami, gdyż działalności te są uciążliwe dla mieszkańców, co przyczynia się do składania skarg i
donosów na niewłaściwe funkcjonowanie przedsiębiorstw. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska
przeprowadza kontrole i ustala szereg zaleceń dotyczących minimalizacji emisji hałasu, lub też z powodu
znikomej i tylko okresowej uciążliwości sprawa nie jest kontynuowana.
5.4.1.1.
Hałas przemysłowy
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Łodzi prowadzi coroczne kontrole w zakresie ochrony
przed hałasem emitowanym do środowiska przez różnego rodzaju maszyny i urządzenia, a także niektóre
procesy technologiczne, jak instalacje i wyposażenie małych zakładów rzemieślniczych oraz usługowych.
Do hałasu przemysłowego zalicza się także dźwięki emitowane przez urządzenia obiektów handlowych
(wentylatory, urządzenia klimatyzacyjne, itp.), a także urządzenia nagłaśniające w lokalach rozrywkowych i
gastronomicznych.
Skala zagrożeń hałasem przemysłowym nie jest zbyt duża, a zasięg jego oddziaływania ma zwykle
charakter lokalny. Dominującymi źródłami hałasu były przedsiębiorstwa wielobranżowe, a także centra
handlowe i usługowe. Każdego roku WIOŚ w Łodzi prowadzi badana kontrolne hałasu w kilkudziesięciu
zakładach. W przypadku przekroczeń dopuszczalnego poziomu hałasu w porze dziennej przeważają
przekroczenia z przedziału 0-5 dB.
Większość uciążliwości powodowanych emisją hałasu wynika z niewłaściwej lokalizacji przedsiębiorstw, z
których działalnością nierozłącznie jest związana emisja hałasu takich jak stolarnie czy tartaki. W związku z
tym bardzo ważnym zaleceniem dla gmin Powiatu Piotrkowskiego jest lokowanie działalności uciążliwych w
miejscach zapisanych w Miejscowych Planach Zagospodarowania Przestrzennego o przeznaczeniu na
działalność produkcyjną i przemysłową, a nie na terenach zabudowy mieszkaniowej.
5.4.1.2.
Hałas drogowy
Układ linii autobusowych komunikacji lokalnej i PPKS jak i komunikacja samochodowa indywidualna
stanowią podstawowe systemy transportowe przewozów pasażerskich na terenie powiatu. Część dróg
cechują niskie parametry techniczne i zły stan nawierzchni.
Program Państwowego Monitoringu Środowiska w ramach sieci regionalnej (wojewódzkiej) przewiduje
badania hałasu emitowanego z dróg krajowych i wojewódzkich oraz linii kolejowych – w miejscach o
szczególnym zagrożeniu (węzły drogowe, drogi tranzytowe przebiegające w pobliżu zabudowy
mieszkaniowej).
Zgodnie z wyżej wymienionym programem badania hałasu komunikacyjnego prowadzone są w stałych
punktach, w cyklu pięcioletnim, wzdłuż głównych ciągów komunikacyjnych województwa. Na terenie
powiatu WIOŚ w Łodzi nie prowadził badań emisji hałasu drogowego.
Badania prowadził Łódzki oddział Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, który opracował mapy
akustyczne dla fragmentów dróg krajowych gdzie natężenie ruch przekraczało 6 mln pojazdów na rok, tzn.
nr 1, 2, 8. 12, 14 i A1. Następnie na bazie tych map został przygotowany w 2010 roku przez Urząd
Marszałkowski w Łodzi dokument pt. „Program ochrony środowiska przed hałasem dla terenów poza
aglomeracjami położonych wzdłuż dróg krajowych i ekspresowych z terenu województwa łódzkiego,
których eksploatacja spowodowała negatywne oddziaływanie akustyczne, tj. przekroczone zostały
dopuszczalne poziomy hałasu, określone wskaźnikiem hałasu LDWN i LN na lata 2009- 2014”.
121
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Rosnąca liczba samochodów na drogach powiatu bez wątpienia powoduje pogorszenie klimatu
akustycznego wzdłuż istotnych szlaków komunikacyjnych. Na obszarach bezpośrednio sąsiadujących z
ciągami komunikacyjnymi obserwuje się zanikanie tzw. „ciszy nocnej” oraz zaobserwowano zwieszający się
w ostatnich latach udział pojazdów ciężkich w ogólnym ruchu pojazdów, zwłaszcza w porze nocnej.
Problem zagrożenia emisją hałasu powinien być istotnym elementem planowania przestrzennego w
opracowywaniu lub wprowadzaniu zmian do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
5.4.1.3.
Hałas kolejowy
Hałas kolejowy jest znacznie mniej uciążliwy niż drogowy, gdyż jest on związany z pojedynczymi
zdarzeniami (przejazd pociągu). Na terenie powiatu znajdują się 2 linie kolejowe o nr: 1 (Radziłów-Widów
Teklinów), 24 (Bełchatów- Milejów). Brak informacji o prowadzonych badaniach hałasu związanego z
przejeżdżającymi pociągami na terenie Powiatu Piotrkowskiego.
5.4.2.
Identyfikacja potrzeb
Hałas jest elementem tzw. stresu miejskiego, wpływającym, na jakość życia ludności, zwłaszcza na
obszarach zurbanizowanych i uprzemysłowionych. Poprawa jakości środowiska na tych obszarach musi
obejmować, oprócz szeregu działań wyszczególnionych w paragrafach dotyczących jakości powietrza,
jakości wód i gospodarowania odpadami, działania ukierunkowane na ochronę przed hałasem, zwłaszcza
pochodzącym ze środków transportu.
Realizacja celu krótkoterminowego, którym jest zmniejszenie uciążliwości hałasu dla mieszkańców i
środowiska poprzez jego obniżenie do poziomu obowiązujących standardów winna być poprzedzona
dokładnym rozpoznaniem klimatu akustycznego. Obligatoryjnie ww. badania muszą być przeprowadzane
dla aglomeracji o liczbie mieszkańców powyżej 100 tys.
W pierwszej kolejności, rozpoznaniem klimatu akustycznego należy objąć obszar gdzie skala zagrożenia
hałasem jest największa ze względu na stopień urbanizacji i istniejącą sieć dróg oraz główne ciągi
komunikacyjne (drogi krajowe). Zarządzający drogą lub linią kolejową zaliczonymi do obiektów, których
eksploatacja może powodować negatywne oddziaływanie akustyczne na znacznych obszarach sporządza,
co pięć lat mapę akustyczną terenu, na którym eksploatacja obiektu może powodować przekroczenie
dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku.
Przedsiębiorstwa, zakłady i osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą na obszarze Powiatu
kształtują klimat akustyczny w swoim otoczeniu. Istnieje szereg instrumentów prawnych, dzięki którym
można wyeliminować przedsiębiorstwa niespełniające warunków środowiskowych. Do instrumentów tych
można zaliczyć:


system ocen oddziaływania na środowisko,
system kontroli i egzekucji.
Niejednokrotnie mieszkańcy składają do organów administracji donosy na uciążliwości powodowane
nadmiernych hałasem, każda tego typu informacja powinna być skontrolowana, mimo iż zdarza się, że
informacje są nieprawdziwe. Na analizowanym obszarze działalność związaną z przeróbką drewna, co
związane jest z charakterem powiatu prowadzi wiele małych przedsiębiorstw i głównie one stanowią
źródło niekontrolowanej emisji hałasu. Natomiast większe przedsiębiorstwa posiadają uregulowany stan
prawny i czynią starania w kierunku zmniejszenia lub całkowitego wyeliminowania uciążliwości związanych
z ich działalnością.
Działanie zakładów nie powinno powodować przekroczenia standardów, jakości środowiska i
dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku poza teren, do którego prowadzący instalację ma tytuł
prawny. Dotyczy to również obszaru ograniczonego użytkowania, jeżeli został utworzony w związku z
funkcjonowaniem zakładu.
Jeżeli akustyczne oddziaływanie będące wynikiem prowadzenia zakładu występuje na terenach, dla których
nie zostały ustawowo ustalone dopuszczalne poziomy hałasu lub na terenach, dla których nie można
określić dopuszczalnego poziomu hałasu poprzez przyjęcie wartości dopuszczalnych dla rodzaju terenu o
zbliżonym przeznaczeniu – wówczas nie podejmuje się działań przewidzianych ustawą na rzecz
kształtowania klimatu akustycznego tych terenów.
Za emisje hałasu do środowiska nie ponosi się żadnych opłat. Natomiast za przekroczenie poziomów hałasu
określonych w decyzji na emitowanie hałasu do środowiska i obowiązujących nadal decyzjach o
122
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
dopuszczalnym poziomie hałasu przenikającego do środowiska – wojewódzki inspektor ochrony
środowiska wymierza, w drodze decyzji, administracyjnej kary pieniężne. Ponadto na podmiocie
prowadzącym działalność gospodarczą spoczywa odpowiedzialność za ochronę środowiska polegająca na
podjęciu niezbędnych działań naprawczych.
Cele krótkoterminowe (do 2016 roku) i główne działania w zakresie ochrony przed hałasem to:
Ustalenie w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego wydzielonych terenów pod
realizację zorganizowanej działalności inwestycyjnej, zakładów mogących być potencjalnymi
źródłami hałasu do środowiska, co umożliwi lokalizację zakładów produkcyjnych i przemysłowych,
z dala od terenów mieszkaniowych i turystycznych,
 Niedopuszczanie do realizacji inwestycji, które mogą być źródłem dużej emisji hałasu do
środowiska ze względu na rodzaj prowadzonej działalności lub technologie produkcji.
 ograniczenie emisji hałasu poprzez inwestycje dot. infrastruktury drogowej:
 budowa obwodnic,
 poprawa nawierzchni dróg,
 optymalizacja płynności ruchu,
 wprowadzanie systemów pasów zieleni izolacyjnej.
Dokładne rozpoznanie stanu narażenia na hałas jest podstawą podjęcia działań zmierzających do eliminacji
lub minimalizacji tego typu zagrożeń. Na bieżąco realizowana modernizacja układów komunikacyjnych
uznaje się za dążenie do obniżenia emisji hałasu. Są to przede wszystkim działania usprawniające ruch
drogowy.
W związku z tym głównymi kierunkami działań na terenie Powiatu Piotrkowskiego w najbliższych latach
będzie dokonanie oceny akustycznej wybranych miejsc powiatu, będą to głównie ciągi komunikacyjne
drogowe i kolejowe. Niezależnie od przeprowadzania oceny akustycznej terenów ruchu komunikacyjnego
niebagatelnym elementem działalności kontrolnej są przeprowadzane przez WIOŚ kontrole podmiotów
prowadzących działalność gospodarczą.
Istotnym elementem będzie kontynuacja wprowadzania do miejscowych planów zagospodarowania
przestrzennego gmin zapisów poświęconych ochronie przed hałasem.

123
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
5.4.3. Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020
Cel
Cele długoterminowe do
roku 2020
Cel
OH.1.1
OH.1
Cele krótkoterminowe do roku
2016
Ograniczenie hałasu
komunikacyjnego i przemysłowego
Zapewnienie
sprzyjającego komfortu
akustycznego środowiska
OH.1.2
Tworzenie terenów wolnych od
oddziaływań akustycznych
związanych z przemysłem i
komunikacja
Zadanie
Zadanie
Jednostka odpowiedzialna
OH.1.1.1
Edukacja ekologiczna w zakresie ochrony zdrowia i życia mieszkańców przed
hałasem
Organizacje ekologiczne , Szkoły
Przedszkola
OH.1.1.2
Budowa ekranów akustycznych wzdłuż tras komunikacyjnych - w miejscach
gdzie występują przekroczenia standardów akustycznych
Zarządzający Drogą, Generalna
Dyrekcja Dróg i Autostrad,
Wojewódzki Zarząd Dróg,
Powiatowy Zarząd Dróg
OH.1.1.3
Modernizacja dróg (powiatowych)
Powiatowy Zarząd Dróg
OH.1.1.4
Tworzenie pasów zieleni ochronne wzdłuż dróg publicznych
Zarządzający Drogą, Generalna
Dyrekcja Dróg i Autostrad,
Wojewódzki Zarząd Dróg,
Powiatowy Zarząd Dróg
OH.1.1.5
Dostosowanie przedsiębiorstw do obowiązujących standardów emisji hałasu
do środowiska
Przedsiębiorstwa prowadzące
działalność na terenie Powiatu
Piotrkowskiego
OH.1.2.1
Opiniowanie sporządzania miejscowych planów
przestrzennego uwzględniających emisję hałasu
OH.1.2.2
Wyznaczanie w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego
obszarów chronionych przed hałasem
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
OH.1.2.3
Budowa, rozbudowa i modernizacja układu komunikacyjnego
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
zagospodarowania
Powiat Piotrkowskiego
124
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
5.4.4. Harmonogram zadań w zakresie ochrony przed hałasem
L.P.
Nazwa zadania
Termin
rozpoczęcia
planowany
Termin
zakończenia
planowany
Jednostka
odpowiedzialna
Planowane efekty
ekologiczne
Planowane koszty
ogółem (PLN) tyś.
Jednostki partnerujące
ZADANIA WŁASNE
OH.1.1.3
Modernizacja sieci dróg powiatowych
2013
2020
Powiatowy Zarząd Dróg
Zwiększenie komfortu
jazdy i usprawnienie ruchu
koszty zostały
ujęte w rozdziale
dotyczącym
ochrony
powietrza
OH.1.2.1
Opiniowane miejscowych planów
zagospodarowania
przestrzennego
uwzględniających emisję hałasu
2013
2020
Powiat Piotrkowski
Tworzenie stref ciszy
Koszty
administracyjne
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Powiatowy Zarząd Dróg w
Piotrkowskie Trybunalskim
ZADANIA KOORDYNOWANE
OH.1.1.4
Tworzenie pasów zieleni ochronnej
wzdłuż dróg powiatowych
2013
2020
Zarządzający Drogą,
Generalna Dyrekcja Dróg
i Autostrad, Wojewódzki
Zarząd Dróg
Ograniczenie emisji hałasu
600
OH.1.1.1
Edukacja ekologiczna w zakresie
ochrony zdrowia i życia mieszkańców
w zakresie ochrony przed hałasem
2013
2020
Organizacje ekologiczne
Zwiększenie świadomości
ekologicznej mieszkańców
Powiatu Piotrkowskiego
30/rok
OH.1.1.5
Dostosowanie przedsiębiorstw do
obowiązujących standardów emisji
hałasu do środowiska (decyzje o
dopuszczalnym hałasie)
2020
Przedsiębiorstwa
prowadzące działalność
na terenie Powiatu
Piotrkowskiego
Ograniczenie emisji hałasu
pochodzące z przemysłu i
drobnej działalności
gospodarczej
Koszty zależą od
rodzaju
prowadzonej
działalności
2016
Zarządzający Drogą,
Generalna Dyrekcja Dróg
i Autostrad, Wojewódzki
Zarząd Dróg, Powiatowy
Zarząd Dróg
Usprawnienie ruchu i
komunikacji na obszarze
Powiatu
b.d.
OH.1.1.2
Budowa
ekranów
akustycznych
wzdłuż drogi oraz w miejscach gdzie
występują przekroczenia standardów
akustycznych
2013
2013
240
Powiat Piotrkowski, Szkoły,
Przedszkola
Wojewódzki Inspektorat
Ochrony Środowiska
ZALECENIA DLA GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
OH.1.2.2
OH.1.2.3
Wyznaczanie w miejscowych planach
zagospodarowania
przestrzennego
obszarów chronionych przed hałasem
2010
Budowa, rozbudowa i modernizacja
układu komunikacyjnego na obszarze
gmin powiatu
2010
2017
2017
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Tworzenie stref ciszy
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Usprawnienie ruchu
komunikacyjnego na
terenie gmin
100/w jednej
gminie
1100
koszty zostały
ujęte w rozdziale
dotyczącym
Powiatowy Zarząd Dróg
125
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
ochrony
powietrza
RAZEM ZADANIA WŁASNE
-
RAZEM ZADANIA KOORDYNOWANE
840
ZALECENIA DLA GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
1100
126
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
5.4.5. Wnioski
Podsumowując na terenie Powiatu Piotrkowskiego występują obszary, na których hałas przenikający do
środowiska kształtuje klimat akustyczny. Są to głównie drogi wojewódzkie i krajowe przebiegające przez
obszar powiatu.
Są jednak na analizowanym terenie enklawy natury i spokoju nienarażone na jakąkolwiek formę
oddziaływania hałasu związanego z działalnością człowieka. Biorąc jednak pod uwagę usytuowanie
powiatu tzn. bliskość z dużą aglomeracją miejską, jaką jest miasto Łódź i Piotrków Trybunalski, atrakcyjność
turystyczną regionu, istnieje możliwość wzmożenia transportu drogowego w najbliższych latach. Dlatego
też polityka rozwoju przestrzennego w powiecie powinna przede wszystkim zostać ukierunkowana na
powstrzymywanie degradacji terenów narażonych na hałas, dążenie do przywrócenia walorów środowiska
naturalnego oraz na poprawę klimatu akustycznego i jego kształtowanie w przeszłości.
W celu poprawy klimatu akustycznego na terenie Powiatu Piotrkowskiego oraz ochrony środowiska przed
negatywnym działaniem hałasu należy:





Ustalić, że w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego zostaną wydzielone tereny
pod realizację zorganizowanej działalności inwestycyjnej, zakładów mogących być potencjalnymi
źródłami hałasu do środowiska., co umożliwi lokalizację zakładów produkcyjnych i przemysłowych,
z dala od terenów mieszkaniowych i turystycznych,
Nie dopuszczać do realizacji inwestycji, które mogą być źródłem dużej emisji hałasu do środowiska
ze względu na rodzaj prowadzonej działalności lub technologie produkcji.
Podejmować działania, polegające na planowanych remontach i modernizacjach dróg, które
spowodują zmniejszenie uciążliwości powodowanej przez hałas drogowy.
Osłaniać tereny mieszkaniowe od uciążliwych źródeł hałasu poprzez tworzenie osłon naturalnych,
a także preferować i promować wymiany okien na tych terenach,
Podjąć zapobiegawcze działania inwestycyjne w zakresie infrastruktury drogowej na trasach
komunikacyjnych.
5.5.
ODDZIAŁYWANIE PÓL ELEKTROMAGNETYCZNYCH
Pola elektromagnetyczne (PEM) ustawa Prawo ochrony środowiska z dnia 27.04.2001 (Dz.U. 2008 nr 25
poz. 150 z późn. zmianami) definiuje, jako pola elektryczne, magnetyczne oraz elektromagnetyczne o
częstotliwościach od 0 Hz do 300 GHz, tworzące zakres promieniowania elektromagnetycznego
niejonizującego.
Minister właściwy do spraw środowiska, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia,
określa, w drodze rozporządzenia, dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych w środowisku oraz
sposoby sprawdzania dotrzymania tych poziomów.
W rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów
pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz. U.
2003 nr 192 poz. 1883) są ustalone zróżnicowane poziomy pól elektromagnetycznych dla:


terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową - do 50Hz
miejsc dostępnych dla ludności – do 300Hz
Ochrona przed polami elektromagnetycznymi polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu środowiska
poprzez:
utrzymanie poziomów pól elektromagnetycznych poniżej dopuszczalnych lub co najmniej na tych
poziomach;
 zmniejszanie poziomów pól elektromagnetycznych, co najmniej do dopuszczalnych, gdy nie są one
dotrzymane.
Według ustawy Prawo ochrony środowiska z dnia 27.04.2001 (Dz. U. nr 25, po. 150) prowadzący instalację
oraz użytkownik urządzenia emitującego pola elektromagnetyczne, które są stacjami
elektroenergetycznymi lub napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi o napięciu znamionowym nie
niższym niż 110 kV, instalacjami radiokomunikacyjnymi, radionawigacyjnymi lub radiolokacyjnymi,
emitującymi pola elektromagnetyczne, których równoważna moc promieniowana izotropowo wynosi nie

127
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
mniej niż 15 W, emitującymi pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30 kHz do 300 GHz, są
obowiązani do wykonania pomiarów poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku:
 bezpośrednio po rozpoczęciu użytkowania instalacji lub urządzenia;
 każdorazowo w przypadku zmiany warunków pracy instalacji lub urządzenia,
Wyniki pomiarów przekazuje się wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska i państwowemu
wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu.
Zgodnie z przepisem art. 135 ustawy Prawo ochrony środowiska, jeżeli z postępowania w sprawie oceny
oddziaływania na środowisko, z analizy porealizacyjnej albo z przeglądu ekologicznego wynika, że mimo
zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych nie mogą być
zachowane standardy ochrony środowiska to między innymi dla instalacji urządzeń radiokomunikacyjnych
oraz linii elektroenergetycznych tworzy się obszar ograniczonego użytkowania.
Wojewódzki inspektor ochrony środowiska prowadzi okresowe badania poziomów pól
elektromagnetycznych w środowisku, a także aktualizowany corocznie, rejestr zawierający informacje o
terenach, na których stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w
środowisku, z wyszczególnieniem przekroczeń dotyczących:


terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową;
miejsc dostępnych dla ludności.
Starosta sprawuje kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów o ochronie środowiska, rada powiatu
ustanawia obszary ograniczonego użytkowania wokół:



niektórych instalacji tras komunikacyjnych,
linii i stacji elektroenergetycznych
oraz instalacji radiokomunikacyjnej, radionawigacyjnej i radiolokacyjnej
Do kompetencji wójtów, burmistrzów należy preferowanie i kontrolowanie zgodności lokalizacji nowych
instalacji emitujących promieniowanie elektromagnetyczne z Miejscowymi Planami Zagospodarowania
Przestrzennego.
5.5.1.
Charakterystyka i ocena stanu aktualnego
Źródła pola elektromagnetycznego można podzielić na naturalne występujące w przyrodzie oraz sztuczne,
które powstają wraz z rozwojem przemysłu w tym telekomunikacji. Głównymi instalacjami emitującymi pola
elektromagnetyczne są :


linie elektromagnetyczne
instalacje radiokomunikacyjne, takie jak:
 stacje bazowe telefonii komórkowej,
 stacje radiowe i telewizyjne.
Źródłem promieniowanie elektromagnetycznego są również linie przesyłowe wysokiego, średniego i
niskiego napięcia oraz stacje transformatorowe. Przebieg i rodzaj linii elektroenergetycznych przez teren
Gmin Powiatu Piotrkowskiego jest uzależniony rozmieszczeniem krajowych źródeł energii elektrycznej.
Przez obszar Powiatu Piotrkowskiego przebiegają sieci elektroenergetyczne średniego, niskiego i
wysokiego napięcia. Największe znaczenie z punktu widzenia zdrowia i życia mieszkańców powiatu mają
sieci wysokiego napięcia.
Na obszarze Powiatu Piotrkowskiego źródłem elektromagnetycznego promieniowania niejonizującego są
następujące urządzenia: anteny nadawcze stacji bazowych telefonii komórkowej, wszelkie przekaźniki
radiowe i telewizyjne oraz urządzenia radionawigacyjne i radiolokacyjne.
128
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Tabela 30 Źródła promieniowanie elektromagnetycznego na terenie powiatu
Lp.
Jednostka
terytorialna
NTS
1
gm. Gorzkowice
5.1.10.17.10.03.2
2
gm. Moszczenica
5.1.10.17.62.01.1
3
gm. Rozprza
5.1.10.17.10.08.2
4
gm. Grabica
5.1.10.17.10.04.2
5
gm. Moszczenica
5.1.10.17.10.06.2
6
gm. Grabica
5.1.10.17.10.04.2
7
gm. Wola
Krzysztoporska
5.1.10.17.10.10.10.2
Rodzaj instalacji
Czas
funkcjonowania
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
97-340 Rozprza,
Al. 900-lecia, działka nr
ewid. 686/1
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
97-306 Majków Średni,
działka nr ewid. 51/2
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
SRL Majków Średni
działka nr 51/2
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
97-371 Wola
Krzysztoporska
ul. Szkolna 7, działka nr
ewid. 479/11
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
8
gm. Sulejów
5.1.10.17.10.09.4
Sulejów ul. Polna 10
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
9
gm. Wola
Krzysztoporska
5.1.10.17.10.10.2
Rokszyce 46A
97-371 Wola
Krzysztoporska
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
10
gm. Wolbórz
5.1.10.17.10.11.2
ul. Jagiełły 5
97-320 Wolbórz
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
11
gm. Moszczenica
5.1.10.17.10.06.2
Michałów, działka nr
168/8
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
12
gm. Wola
Krzysztoporska
5.1.10.17.10.10.2
Rokszyce I 46a
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
13
gm. Rozprza
5.1.10.17.10.08.2
Ignaców, działka 345/1
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
14
gm. Wola
Krzysztoporska
5.1.10.17.10.10.2
Mąkolice 68, działka nr
194
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
15
gm. Wola
Krzysztoporska
5.1.10.17.10.10.2
Krzepczów Stary,
Krzepaczów działka nr
798
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
16
gm. Rozprza
Niechcice ul. Zakładowa
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
24h/dobę
Adres instalacji
97-350 Gorzkowice
ul. Przemysłowa 40,
działka nr ewid. 129/79
97-310 Srock,
Rynek 1A
97-310 Jarosty
Grabińskiego 50
129
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
5.1.10.17.10.08.2
8
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
17
gm. Moszczenica
5.1.10.17.10.06.2
Moszczenica, ul.
Rzeczna, działka nr 447
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
18
gm. Grabica
5.1.10.17.10.04.2
Rusociny, działka nr 308
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
19
gm. Gorzkowice
5.1.10.17.10.03.2
Gorzkowice, ul.
Przemysłowa 26, działka
nr 163
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
20
gm. Wolbórz
5.1.10.17.10.11.2
Wolbórz, ul. Sportowa 2
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
21
gm. Wola
Krzysztoporska
5.1.10.17.10.10.2
Rokszyce I 18, działka nr
17/2
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
22
gm. Wola
Krzysztoporska
5.1.10.17.10.10.2
Wola Krzysztoporska, ul.
Fabryczna 1
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
23
gm. Rozprza
5.1.10.17.10.08.2
Lubień, działka nr 27
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
24
gm. Wolbórz
5.1.10.17.10.11.2
Bronisławów, działka nr
36/3, 37/1, 38
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
25
gm. Sulejów
5.1.10.17.10.09.3
Sulejów, ul. Leśna,
działka nr 232
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
26
gm. Ręczno
5.1.10.17.10.07.2
Ręczno, RG 447, 448, 449
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
27
gm. Grabica
5.1.10.17.10.04.2
Majków Średni, działka
nr 51
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
28
gm. Moszczenica
5.1.10.17.10.06.2
Jarosty, ul Grabińskiego
50
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
29
gm. Moszczenica
5.1.10.17.10.06.2
Moszczenica
ul. Rzemieślnicza 6
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
30
gm. Sulejów
5.1.10.17.10.09.3
Korytnica-Podkałek,
działka nr 108
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
31
gm. Wolbórz
5.1.10.17.10.11.2
Wolbórz, działka nr 1681
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
32
gm. Wola
Krzysztoporska
5.1.10.17.10.10.2
Wola Krzysztoporska, ul.
Fabryczna 1
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
130
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Wolbórz, ul. Sportowa 2
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
gm. Wolbórz
5.1.10.17.10.11.2
Wolbórz, ul. Sportowa 2
Stacja elektroenergetyczna
24h/dobę
35
gm. Wolbórz
5.1.10.17.10.11.2
Wolbórz, ul. Sportowa 2
Napowietrzne linie elektroenergetyczne o napięciu
znamionowym nie niższym niż 110 kV
24h/dobę
36
gm. Gorzkowice
5.1.10.17.10.03.2
Bujniczki 27
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
37
gm. Ręczno
5.1.10.17.10.07.2
Ręczno, działka nr 450/3
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
38
gm. Rozprza
5.1.10.17.10.08.2
Rozprza, Al. 900-lecia,
działka nr 686/2
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
39
gm. Aleksandrów
5.1.10.17.10.01.2
Sieczka, działka nr 1210
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
40
gm. Moszczenica
5.1.10.17.10.06.2
Sierosław działka nr 31
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
41
gm. Ręczno
5.1.10.17.10.07.2
Ręczno, działka nr ewid.
450/3, gm. Ręczno
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
42
gm. Sulejów
5.1.10.17.10.09.5
Korytnica-Podkałek,
działka nr ewid. 108, gm.
Sulejów
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
43
gm. Gorzkowice
5.1.10.17.10.03.2
działka nr 478/7, gm.
Gorzkowice
Amatorska stacja nadawczo-odbiorcza
44
gm. Wola
Krzysztoporska
5.1.10.17.10.10.2
Wola Krzysztoporska, ul.
Fabryczna 1, działka nr
ewid. 480/70, gm. Wola
Krzysztoporska
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
45
gm. Grabica
5.1.10.17.10.04.2
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
46
gm. Wolbórz
5.1.10.17.10.11.2
97-320 Wolbórz
(Bronisławów) Adamów,
dz. 108/3 Wieża
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
47
gm. Wolbórz
5.1.10.17.10.11.2
97-320 Wolbórz
ul. Gatki 1
Instalacja radiokomunikacyjna, moc promieniowana
izotopowo wynosi nie mniej niż 15W, emitujące pola
elektromagnetyczne o częstotliwościach od 30kHz
do 300 GHz
24h/dobę
33
gm. Wolbórz
5.1.10.17.10.11.2
34
97-306 Grabica
SLR Majków Średni
Źródło: Starostwo Powiatowe Piotrków Trybunalski, 2012
Większość tych urządzeń zlokalizowanych jest na terenach prywatnych. Lokalizacja każdego tego typu
urządzenia wymaga sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, gdzie zostają wyznaczone strefy
oddziaływania oraz strefy ochronne tych urządzeń.
Wojewódzki inspektor ochrony środowiska prowadzi okresowe badania poziomów pól
elektromagnetycznych w środowisku. Liczba stanowisk pomiarowych, rodzaj terenów na jakich prowadzi
się pomiary oraz ich częstotliwość określona została w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 12
listopada 2007 r. w sprawie zakresu i sposobu prowadzenia okresowych badań poziomów pól
131
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
elektromagnetycznych w środowisku (Dz.U. nr 221 poz. 1645). W rozporządzeniu tym wyznaczono 3
podstawowe kategorie terenów, na których prowadzi się monitoring PEM:
1. centralne dzielnice lub osiedla miast o liczbie mieszkańców powyżej 50 tys.
2. pozostałe miasta
3. tereny wiejskie
Pomiary w wybranych punktach są powtarzane po każdym pełnym, trwającym 3 lata cyklu pomiarowym. W
ciągu jednego roku pomiary wykonywane są w 45 punktach (po 15 na każdą kategorię terenów). Zakres
prowadzenia badań poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku obejmie pomiary natężenia
składowej elektrycznej pola elektromagnetycznego w przedziale częstotliwości co najmniej od 3MHz do
3000MHz. Pomiary w każdym punkcie wykonywane są 1 raz w ciągu roku.
W 2010 r. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska wykonał na terenie Powiatu Piotrkowskiego
pomiary monitoringowe w 3 punktach. Pomiary na terenach miejskich wykonywane byłe w centralnych
częściach miast oraz na terenach o największej gęstości zaludnienia (osiedla mieszkaniowe), na terenach
wiejskich w pobliżu zabudowań. Pomiary przeprowadzono w ciepłej porze roku, zgodnie z wytycznymi
określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dn. 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych
poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych
poziomów (Dz. U. Nr 192, poz. 1883) przy temperaturze powietrza powyżej 0o C oraz wilgotności względnej
nie większej niż 75%.
Tabela 31 Wyniki pomiarów monitoringowych PEM w 2010 r. na terenie Powiatu Piotrkowskiego
Nr punkt
pomiarowego
Punkt pomiarowy
Maksymalna
składowa
elektryczna
[V/m]
Średnia
arytmetyczna
składowa
elektryczna
[V/m]
Minimalna
składowa
elektryczna
[V/m]
Maksymalna
gęstość mocy
pola [W/m2]
Sulejów ul.
<0,30
<0,30
<0,30
<0,001
Konecka/Łączna
gmina Moszczenica,
36
<0,30
<0,30
<0,30
<0,001
wieś Sierosław
gmina Wola
Krzysztoporska,
39
<0,30
<0,30
<0,30
<0,001
wieś Gomulin
Kolonia
Źródło: Wyniki pomiarów monitoringowych promieniowania elektromagnetycznego na terenie woj. łódzkiego w latach 2008 – 2010, WIOŚ
Łódź
26
W żadnym z punktów pomiarowych nie zmierzono wartości przekraczającej dopuszczalną wartość
składowej elektrycznej E=7V/m.
5.5.2.
Identyfikacja potrzeb
Podstawowym elementem ochrony przed polami elektromagnetycznymi jest informacja o występujących
poziomach pól. Zniesiony został obowiązek posiadania pozwolenia na emitowanie pól
elektromagnetycznych, jednak nałożono obowiązek wykonania pomiarów natężenia pól
elektromagnetycznych na prowadzących instalacje i użytkowników urządzeń emitujących pola
elektromagnetyczne. Pomiary należy przeprowadzać bezpośrednio po rozpoczęciu użytkowania instalacji
lub urządzenia i każdorazowo w przypadku zmiany warunków pracy urządzenia.
Zadania na poziomie powiatu obejmują kontrolę przestrzegania zapisów prawa oraz w razie potrzeby
ustanowienie obszarów ograniczonego użytkowania na terenach
Zadania na poziomie gminy obejmują:


preferowanie mało konfliktowych lokalizacji źródeł promieniowania niejonizującego,
opracowywanie przyszłych planów zagospodarowania przestrzennego z uwzględnieniem
zagrożeń promieniowaniem niejonizującym.
132
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
5.5.3.
Cel
Cele i zadania środowiskowe do roku 2016 i do roku 2020
Cele długoterminowe do
roku 2020
Cel
PN.1.1
PN.1
Cele krótkoterminowe do roku
2016
Rozpoznanie stanu zagrożenia
oddziaływania pól
elektromagnetycznych
Kontrola i ograniczenie
emisji niejonizującego
promieniowania
elektromagnetycznego do
środowiska
PN.1.2
Tworzenie stref wolnych od
zagrożenia
promieniowaniem
elektromagnetycznym
Zadanie
Zadanie
Jednostka odpowiedzialna
PN.1.1.1
Stworzenie systemu monitorującego aktualny
elektromagnetycznego
poziom promieniowania
PN.1.1.2
Rozwój systemu badań poziomów promieniowana elektromagnetycznego
PN.1.1.3
Gromadzenie danych dotyczących instalacji powodujących wytwarzanie pól
elektromagnetycznych
PN.1.2.1
Uwzględnienie w planach zagospodarowania przestrzennego zagadnienia
dotyczące pól elektromagnetycznych
PN.1.2.2
Preferowanie mało konfliktowych lokalizacji źródeł promieniowania
niejonizującego oraz w razie potrzeby wyznaczenie stref ograniczonego
użytkowania
w
zakresie
ochrony
przed
promieniowaniem
elektromagnetycznym
PN.1.2.3
Ustanawianie w razie potrzeby obszarów ograniczonego użytkowania terenów
Powiat Piotrkowski, Gminy
Powiatu Piotrkowskiego, Urząd
Marszałkowski Województwa
Łódzkiego
Wojewódzki Inspektorat Ochrony
Środowiska w Łodzi
Urząd Marszałkowski
Województwa Łódzkiego
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
Gminy Powiatu Piotrkowskiego
Rada Powiatu Piotrkowskiego
133
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
5.5.4. Harmonogram zadań w zakresie ochrony przez oddziaływaniem pół elektromagnetycznych
L.P.
Nazwa zadania
Termin
rozpoczęcia
planowany
Termin
zakończenia
planowany
Jednostka
odpowiedzialna
Planowane efekty
ekologiczne
Planowane koszty
ogółem (PLN) tyś.
Jednostki partnerujące
Ochrona zdrowia
mieszkańców
Koszty
administracyjne
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Aktywny udział w
lokalizacji nowych źródeł
promieniowania
2/rok
Przedsiębiorca starający się o
decyzję lokalizacyjną
instalacji
ZADANIA WŁASNE
PN.1.2.3
Ustanawianie w razie potrzeby
obszarów ograniczonego użytkowania
terenów
2013
2020
Rada Powiatu
Piotrkowskiego
ZADANIA KOORDYNOWANE
PN.1.1.1
Stworzenie i aktualizacja bazy danych
dotyczących
lokalizacji
źródeł
promieniowania
elektromagnetycznego
2013
2020
Powiat Piotrkowski,
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego, Urząd
Marszałkowski
Województwa
Łódzkiego
PN.1.1.2
Rozwój systemu badań poziomów
promieniowana
elektromagnetycznego
2013
2020
Wojewódzki Inspektorat
Ochrony Środowiska w
Łodzi
Określenie poziomu
promieniowana
PN.1.1.3
Gromadzenie danych dotyczących
instalacji powodujących wytwarzanie
pól elektromagnetycznych
2013
2020
Urząd Marszałkowski
Województwa
Łódzkiego
Stały monitoring lokalizacji
źródeł promieniowania
16
350
5/rok
48
Powiat Piotrkowskiego,
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
ZALECENIA DLA GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
PN.1.2.1
PN.1.2.2
Uwzględnieniu
w
planach
zagospodarowania
przestrzennego
zagadnienia
dotyczące
pól
elektromagnetycznych
2013
Preferowanie mało konfliktowych
lokalizacji źródeł promieniowania
niejonizującego oraz w razie potrzeby
wyznaczenie stref ograniczonego
użytkowania w zakresie ochrony
przed
promieniowaniem
elektromagnetycznym
2013
2020
2020
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Ochrona zdrowia
mieszkańców
Gminy Powiatu
Piotrkowskiego
Usprawnienie ruchu
komunikacyjnego na
terenie gmin
100/w jednej
gminie
1100
Koszty
administracyjne
RAZEM ZADANIA WŁASNE
-
RAZEM ZADANIA KOORDYNOWANE
416
ZALECENIA DLA GMIN POWIATU PIOTRKOWSKIEGO
1100
Powiatowy Zarząd Dróg
134
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
5.5.5.
Wnioski
Zadania w zakresie oceny poziomów promieniowana elektromagnetycznego i ich zmian dokonuje się w
ramach państwowego monitoringu środowiska. Zadania dotyczące badań i prowadzenie rejestrów
przekroczeń spoczywają na Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska.
Skuteczna ochrona środowiska przed szkodliwym działaniem pól elektromagnetycznych, polega na:





inwentaryzacji źródeł emisji,
wdrażaniu najlepszych technik ograniczających promieniowanie elektromagnetyczne,
wyznaczaniu obszarów ograniczonego użytkowania od istniejących i projektowanych emitorów,
lokalizacji nowych obiektów tak by były jak najmniej konfliktowe z otaczającą przestrzenią,
zwracanie szczególną uwagę na lokalizację zabudowań mieszkalnych, żłobków.
Zadania władz gminnych polegają na właściwej lokalizacji obiektów, które emitują promieniowanie
niejonizujące oraz uwzględnianie ich lokalizacji w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego
oraz studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
Zadania władz Powiatu Piotrkowskiego obejmowały będą kontrolę przestrzegania zapisów prawa oraz w
razie potrzeby ustanowienie obszarów ograniczonego użytkowania.
6. DOSTĘP DO INFORMACJI, EDUKACJA EKOLOGICZNA, UDZIAŁ SPOŁECZEŃSTWA
Dostęp do informacji
Według ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie,
udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008
roku Nr 199, poz. 1227 ze zmianami) organy administracji są obowiązane do udostępnienia każdemu
informacji o środowisku i jego ochronie znajdujących się w ich posiadaniu lub które są dla nich
przeznaczone.
Udostępnieniu na terenie Powiatu Piotrkowskiego podlegają informacje dotyczące:







stanu elementów środowiska, takich jak:
 powietrze,
 woda,
 powierzchnia ziemi,
 kopaliny,
 klimat,
krajobraz i obszary naturalne, w tym:
 rośliny,
 zwierzęta i grzyby
 oraz inne elementy różnorodności biologicznej,
emisji, w tym odpadów promieniotwórczych, a także zanieczyszczeń, które wpływają lub mogą
wpłynąć na elementy środowiska,
środków, takich jak:
 środki administracyjne,
 polityki,
 przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej,
 plany, programy
 porozumienia w sprawie ochrony środowiska,
 a także działania wpływające lub mogących wpłynąć na elementy środowiska,, oraz na
emisje i zanieczyszczenia, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych
elementów;
raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska,
analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach
środków i działań,
stanu zdrowia, bezpieczeństwa i warunków życia ludzi, oraz stanu obiektów kultury i obiektów
budowlanych - w zakresie, w jakim oddziałują na nie lub mogą oddziaływać:
 stany elementów środowiska,
135
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020


przez elementy środowiska,
emisje i zanieczyszczenia.
Wśród opracowań, stanowiących dokumenty jawne, które powinny zostać udostępnione przez Powiat
znajduje się również projekt Programu Ochrony Środowiska, a także już zaopiniowany i zatwierdzony
dokument. W ramach współuczestnictwa społeczeństwa i niektórych grup społecznych w tworzeniu
niniejszego opracowania będzie ono poddawane konsultacjom społecznym. Władze Powiatu
Piotrkowskiego udostępnią projekt POŚ do publicznej wiadomości poprzez umożliwienie wglądu do
dokumentów na stronie internetowej, w Biuletynie Informacji Publicznej oraz w Wydziale Ochrony
Środowiska możliwe będą również wszelkiego rodzaju konsultacje i udział społeczeństwa w konstruowaniu
ostatecznego kształtu dokumentu. Działania te zostaną poprzedzone informacjami i ogłoszeniami
zamieszczonymi:


na tablicy ogłoszeń w Starostwie Powiatowym w Piotrkowie Trybunalskim,
na stronie internetowej w Biuletynie Informacji Publicznej.
Działania takie przyczyniają się do stworzenia dokumentacji, która jest jasna i zrozumiała dla wszystkich
mieszkańców i zainteresowanych. Stworzone dzięki nowej ustawie o udostępnianiu informacji o
środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na
środowisko (Dz. U. z 2008 roku Nr 199, poz. 1227) mechanizmy mają się przyczynić do usprawnienia
współpracy organów samorządowych z mieszkańcami, a także uprawnić budowanie partnerstwa i jego
sprawne funkcjonowanie. Ważną rolę odgrywa budowanie powiązań między samorządami, a
społeczeństwem, gdzie podstawą są komunikacje społeczne, systemy konsultacji i debat publicznych oraz
wprowadzanie mechanizmów budowania świadomości środowiskowej.
Wynikiem rozmów i konsultacji o szerokiej skali, jaką tworzy Internet a także interpersonalna komunikacja
będzie stworzenie Aktualizacji Powiatowego Programu Ochrony Środowiska o kształcie i zawartości
będącego zarówno zrozumiałym narzędziem dla mieszkańców jak i przydatnym instrumentem dla
samorządów gminnych należących do Powiatu Piotrkowskiego oraz dla samego powiatu w realizacji
jednolitej polityki społeczno – ekologicznej w dążeniu do realizacji zamierzeń i planów zapisanych w
niniejszym opracowaniu.
Edukacja ekologiczna
W zakresie edukacji ekologicznej najważniejszym celem, który należy osiągnąć jest wykształcenie
świadomości ekologicznej i przekonanie młodej i dojrzałej części społeczeństwa o konieczności myślenia i
działania według zasad ekorozwoju. Jest to cel dalekosiężny, wykraczający poza horyzont 2017 roku, do
którego można się zbliżać poprzez stopniowe podnoszenie świadomości ekologicznej. Ustawa Prawo
ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. Dz. U. 2001 Nr 62 poz. 627 z późn. zm. (tekst jednolity Dz. U.
nr 25, po. 150) narzuca obowiązek uwzględniania problematyki ochrony środowiska i zrównoważonego
rozwoju w programach nauczania wszystkich typów szkół, a także kursów prowadzących do uzyskania
kwalifikacji zawodowych.
W środkach masowego przekazu w publikacjach i audycjach również istnieje obowiązek popularyzacji
ochrony środowiska i kształtowania pozytywnego stosunku do przyrody.
Organy administracji, instytucje koordynujące działania związane z ochroną środowiska oraz te, które
kierują i zarządzają działalnością naukową i naukowo-badawczą w zakresie ekologizacji są zobowiązane
uwzględniać w swoich planach i działaniach bieżących i długoterminowych zagadnienia dotyczące ekologii i
ochrony przyrody.
Na wszystkich etapach edukacji od przedszkolnej poprzez podstawową, gimnazjalną i wyższą placówki
nauczania obejmujące swym działaniem jakąkolwiek edukację dzieci i młodzieży zawierają w swoich
programach działania dziedziny nauki lub dyscypliny naukowe wiążące się z ochroną środowiska.
W zakresie działalności edukacyjnej w zakresie szeroko pojętej ochrony środowiska na terenie Powiatu, a
także poszczególnych gmin należących do Powiatu stale i na bieżąco realizuje się różnorakie:





akcje,
spotkania,
konkursy,
warsztaty,
imprezy plenerowe
136
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020

zloty turystyczne
W ramach promocji ekologii i przyrody, a także turystyki na terenie Powiatu Piotrkowskiego drukowane są:




ulotki informacyjne,
pakiety reklamowe,
foldery informacyjno – edukacyjne
informatory przyrodniczo - krajoznawcze
W zakresie wszystkich aspektów ochrony środowiska potrzebne są działania edukacyjne zarówno dla
dzieci, młodzieży jak i dla dorosłej części społeczeństwa. Z tego powodu Zadania krótko i długoterminowe
zaplanowane do realizacji do roku 2017 w zakresie edukacji ekologicznej umieszczono w harmonogramach
we wszystkich rozdziałach dotyczących poszczególnych aspektów środowiskowych.
7. UWARUNKOWANIA FINANSOWE REALIZACJI PRZEDSIĘWZIĘĆ WYNIKAJĄCYCH Z
PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA
7.1.
ANALIZA
ŹRÓDŁA
PREFERENCYJNEGO
WSPARCIA
FINANSOWEGO
PRZEDSIĘWZIĘĆ W ZAKRESIE OCHRONY ŚRODOWISKA
Wszystkie przedsięwzięcia zdefiniowane w ramach Programu prowadzą do poprawy stanu istniejącego w
zakresie ochrony środowiska – różnice dotyczą w zasadzie jednostek wdrażających, charakteru
przedsięwzięcia i oczywiście jego kosztów. W myśl zatem ogólnej polityki krajowej i Unii Europejskiej,
podmioty odpowiedzialne za ich realizację mogą ubiegać się o wsparcie ze środków zewnętrznych na
preferencyjnych (w stosunku do rynkowych) zasadach. Jest to szczególnie ważne w sytuacji ograniczonych
możliwości budżetowych jednostek samorządu terytorialnego, jak również znacznych kosztów pozyskania i
wykorzystania komercyjnych środków zwrotnych.
Preferencyjne źródła finansowania przedsięwzięć środowiskowych wynikają z szeregu programów (np.
finansowanych środkami UE) bądź związane są z polityką instytucji/funduszy celowych. Generalnie źródła te
można podzielić na dwie grupy: środki krajowe i środki zagraniczne.
W dalszej części opisane zostaną najistotniejsze (biorąc pod uwagę charakter określonych w programie
przedsięwzięć) metody finansowania przedsięwzięć w zakresie ochrony środowiska. Należy jednak
zaznaczyć, iż wskazane zostaną jedynie informacje podstawowe – duża zmienność kryteriów i czynników
związanych z wykorzystaniem dostępnych środków nie daje się pogodzić z okresem planowania zadań
wskazanych w programie. Dlatego też bardziej zasadne wydaje się wskazanie źródeł informacji (najczęściej
oficjalnych serwisów internetowych); ich systematyczne wykorzystanie pozwoli na wykształcenie obrazu
sytuacji na podstawie najbardziej aktualnych danych.
Krajowe Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Fundusze Ochrony Środowiska mają za zadanie wspieranie realizacji inwestycji ekologicznych, a także
działań nieinwestycyjnych (edukacja ekologiczna, opracowania naukowo-badawcze i ekspertyzy dotyczące
zagadnień związanych z ochroną środowiska).
Przedsięwzięcia finansowane przez Fundusze (Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej w Warszawie, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach)
muszą spełniać następujące kryteria:
 zgodności z polityką ekologiczną państwa,
 efektywności ekologicznej,
 efektywności ekonomicznej,
 uwarunkowań technicznych i jakościowych,
 zasięgu oddziaływania,
 wymogów formalnych.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wspiera finansowo przedsięwzięcia
podejmowane dla poprawy jakości środowiska w Polsce, traktując jako priorytetowe te zadania, których
realizacja wynika z konieczności wypełnienia zobowiązań Polski wobec Unii Europejskiej. Celem działalności
Narodowego Funduszu jest finansowe wspieranie inwestycji ekologicznych o znaczeniu i zasięgu
ogólnopolskim i ponadregionalnym oraz zadań lokalnych, istotnych z punktu widzenia potrzeb środowiska.
NFOŚiGW stosuje następujące formy dofinansowania:
137
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020







oprocentowane pożyczki;
dotacje;
przekazywanie środków jednostkom budżetowym;
dopłaty do oprocentowania preferencyjnych kredytów bankowych i pożyczek;
nagrody za działalność na rzecz ochrony środowiska i gospodarki wodnej, niezwiązaną z
wykonywaniem obowiązków pracowników administracji rządowej i samorządowej;
udostępnianie środków finansowych bankom z przeznaczeniem na udzielanie kredytów na
wskazane przez Narodowy Fundusz programy i przedsięwzięcia;
poręczanie spłaty kredytów oraz zwrotu środków przyznanych przez rządy państw obcych i
organizacje międzynarodowe, przeznaczonych na realizację zadań ochrony środowiska i
gospodarki wodnej.
Wsparcie NFOŚiGW może być również formą pokrycia wkładu własnego w sytuacji realizacji inwestycji ze
środków UE.
Oficjalny serwis internetowy: www.nfosigw.gov.pl
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przewiduje dofinansowanie poprzez
pożyczki i dotacje na wdrażanie projektów związanych z realizacją programów ochrony poszczególnych
elementów środowiska. WFOŚiGW udziela:
 preferencyjnej pożyczki, w tym pożyczki pomostowej
 dotacji
 umorzenia części udzielonej pożyczki
 dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych
 kredytu w bankowych liniach kredytowych
Łączne dofinansowanie dla zadań inwestycyjnych nie może przekraczać 80% kosztów kwalifikowanych, przy
czym istnieje możliwość uzyskania częściowego wsparcia w postaci dotacji (dla zadań pozainwestycyjnych
maksymalna wartość dotacji może sięgać 100%).
Dotacje – do poziomu 50% kosztów kwalifikowanych – mogą być udzielane na następujące zadania
inwestycyjne:
zakupy inwestycyjne realizowane w ramach zadań związanych z edukacją ekologiczną, ochroną
przyrody, zarządzaniem środowiskowym, zapobieganiem i likwidacją skutków poważnych awarii,
 budowa, modernizacja zbiorników małej retencji wodnej wpisanych do Programu małej retencji dla
Województwa Łódzkiego,
 budowa i modernizacja urządzeń wodnych zwiększających bezpieczeństwo przeciwpowodziowe,
 udział w usuwaniu skutków powodzi w urządzeniach wodnych, brzegach rzek i potoków oraz
urządzeniach ochrony środowiska,
 uzupełnianie w sprzęt wojewódzkich magazynów przeciwpowodziowych,
 usuwanie szkód w środowisku spowodowanych działaniem żywiołu.
 likwidacja zagrożeń środowiskowych powodowanych zdeponowaniem niebezpiecznych odpadów
przez zakłady postawione w stan likwidacji,
 usuwanie skutków zanieczyszczenia powierzchni ziemi, w przypadku nieustalenia podmiotu za nie
odpowiedzialnego,
 likwidacja mogilników i magazynów przeterminowanych środków ochrony roślin,
 usuwanie i unieszkodliwianie azbestu z obiektów służby zdrowia, oświaty i opieki społecznej,
 wspieranie wykorzystania źródeł energii odnawialnej, za wyjątkiem produkcji energii cieplnej dla
nowobudowanych obiektów,
 wspieranie wykorzystania źródeł energii odnawialnej dla nowobudowanych obiektów użyteczności
publicznej jednostek sektora finansów publicznych,
 z zakresu ochrony atmosfery i ochrony wód (za wyjątkiem budynków mieszkalnych), realizowane
przez jednostki sektora finansów publicznych w obiektach użyteczności publicznej oraz przez
pozostałe jednostki w obiektach użyteczności publicznej wpisanych do rejestru zabytków.
Dla zadań polegających na demontażu, transporcie i unieszkodliwianiu azbestu z obiektów służby zdrowia,
oświaty i opieki społecznej możliwe jest przyznanie dotacji do 60% kosztów kwalifikowanych zadania.
Dla zadań polegających na usuwaniu skutków zanieczyszczenia powierzchni ziemi, w przypadku
nieustalenia podmiotu za nie odpowiedzialnego albo bezskuteczności egzekucji wobec sprawcy możliwe
jest dofinansowanie do 100% kosztów kwalifikowanych zadania.

138
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Oficjalny serwis internetowy: www.wfosigw.lodz.pl
Ogólnopolskie Programy Operacyjne – dysponujące środkami UE w okresie programowania 2007-2013
Jednym z najważniejszych źródeł finansowania przedsięwzięć w ochronę środowiska w Polsce, w okresie
programowym na lata 2007-2013 jest Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ). Głównym
celem Programu jest podniesienie atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów poprzez rozwój
infrastruktury technicznej przy równoczesnej ochronie i poprawie stanu środowiska, zdrowia, zachowaniu
tożsamości kulturowej i rozwijaniu spójności terytorialnej. Na realizację POIiŚ w latach 2007-2013 zostanie
przeznaczonych ponad 36 mld euro. Ze środków Unii Europejskiej będzie pochodziło 27 848,3 mln euro (w
tym ze środków Funduszu Spójności – 21 511,06 mln euro (77%) oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego – 6 337,2 mln euro (23%).
Program obejmie wsparciem takie dziedziny jak: transport, środowisko, energetykę, kulturę i dziedzictwo
kulturowe, szkolnictwo wyższe, a także ochronę zdrowia. W zakresie ochrony środowiska przewidziano
dofinansowanie dla dużych inwestycji komunalnych, inwestycji ekologicznych w przedsiębiorstwach,
projektów ochrony przyrody i bezpieczeństwa ekologicznego, a także edukacji ekologicznej. Wsparcie z
Programu otrzymają zarówno samorządy i przedsiębiorcy, jak również m.in. organizacje pozarządowe,
parki narodowe i Lasy Państwowe.
Środowiskowe priorytety w PO IiŚ to:
Oś priorytetowa 1 - Gospodarka wodno-ściekowa (zredukowanie ilości zanieczyszczeń
odprowadzanych ze ściekami do wód i ziemi oraz zapewnienie odpowiedniej jakości wody pitnej).
 Oś priorytetowa 2 - Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi (zmniejszenie presji
 na powierzchnię ziemi - zmniejszenie udziału odpadów komunalnych składowanych i rekultywację
terenów zdegradowanych).
 Oś priorytetowa 3 - Zarządzanie zasobami i przeciwdziałanie zagrożeniom środowiska
(ograniczenie ryzyka zagrożeń ekologicznych poprzez inwestycje i system monitorowania).
 Oś priorytetowa 4 - Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony
środowiska (ograniczanie negatywnego wpływu istniejącej działalności przemysłowej na
środowisko i dostosowanie przedsiębiorstw do wymogów prawa wspólnotowego).
 Oś priorytetowa 5 - Ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych (ograniczenie
degradacji środowiska naturalnego oraz strat zasobów różnorodności biologicznej, w tym działania
z zakresu edukacji ekologicznej).
 Oś priorytetowa 10 - Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku (poprawa bezpieczeństwa
energetycznego państwa w zakresie oddziaływania sektora energetycznego na środowisko;
wsparcie będzie udzielane na podwyższenie sprawności wytwarzania, przesyłania, dystrybucji i
użytkowania energii, w tym wzrost wykorzystania energii odnawialnej i biopaliw).
Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka ma na celu wspieranie projektów o dużym znaczeniu dla
gospodarki, jak również wspieranie szeroko rozumianej innowacyjności. Wspierane będą działania z zakresu
innowacji: produktowej, procesowej (usługowej) oraz organizacyjnej. Wspierana i promowana będzie
innowacyjność na poziomie, co najmniej krajowym i/lub międzynarodowym (określana jako innowacyjność
średnia i wysoka). Program ujmuje również kontekst ochrony środowiska.
Oficjalny serwis internetowy: www.pois.gov.pl

Program LIFE+
LIFE+ jest kontynuacją Instrumentu Finansowego LIFE, utworzonego przez Komisję Europejską w 1992
roku. W trakcie trzech kolejnych edycji dofinansowano realizację łącznie ponad 2500 projektów we
wszystkich krajach członkowskich. W latach 2004-2006 z tej formy dofinansowania skorzystała również
Polska, na obszarze której realizowano cztery projekty z zakresu ochrony środowiska i różnorodności
biologicznej.
W odróżnieniu od poprzednich edycji, program LIFE+ składa się z trzech komponentów określonych przez
tematykę projektów a nie ich realizatora. Nabór przedłożonych projektów następować będzie na poziomie
krajowym, jednak ostateczna ocena i związana z nią decyzja o przyznaniu dofinansowania zależeć będzie do
Komisji Europejskiej.
Nowy program LIFE+ będzie jedynym programem wspólnotowym poświęconym wyłącznie zagadnieniom
związanym z ochroną środowiska. LIFE+ powinien bezpośrednio wspierać realizację priorytetów 6.
Programu Działań na Rzecz Środowiska (2002-2012), do których należą:
139
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020




ochrona przyrody i bioróżnorodności,
przeciwdziałanie zmianom klimatu,
zminimalizowanie negatywnych skutków wpływu zanieczyszczeń środowiska na zdrowie ludzi,
zrównoważone wykorzystanie zasobów naturalnych i racjonalna gospodarka odpadami.
Działania dotowane muszą mieć związek z propagowaniem polityki UE w zakresie ochrony przyrody i
środowiska. Komisja Europejska raz w roku będzie ogłaszać „call for proposals” - czyli nabór projektów.
Do otrzymania dofinansowania kwalifikują się następujące działania:














działania operacyjne organizacji pozarządowych zaangażowanych w ochronę i poprawę jakości
środowiska na poziomie europejskim oraz w tworzenie i wdrażanie ustawodawstwa i polityki
ochrony środowiska unii europejskiej,
tworzenie i utrzymywanie sieci, baz danych i systemów komputerowych związanych bezpośrednio
z wdrażaniem ustawodawstwa i polityki ochrony środowiska UE, w szczególności gdy działania te
poprawiają publiczny dostęp do informacji o środowisku,
analizy, badania, modelowanie i tworzenie scenariuszy,
monitorowanie stanu siedlisk i gatunków, w tym monitorowanie lasów,
pomoc w budowaniu potencjału instytucjonalnego,
szkolenia, warsztaty i spotkania, w tym szkolenia podmiotów uczestniczących w inicjatywach
dotyczących zapobiegania pożarom lasów,
platformy nawiązywania kontaktów zawodowych i wymiany najlepszych praktyk,
działania informacyjne i komunikacyjne, w tym kampanie na rzecz zwiększania świadomości
społecznej, a w szczególności kampanie zwiększające świadomość społeczną na temat pożarów
lasów,
demonstracja innowacyjnych podejść, technologii, metod i instrumentów dotyczących kierunków
polityki
specjalnie w odniesieniu do komponentu I „LIFE+ przyroda i różnorodność biologiczna”:
 zarządzanie gatunkami i obszarami oraz planowanie ochrony obszarów, w tym zwiększenie
ekologicznej spójności sieci Natura 2000;
 monitorowanie stanu ochrony, w szczególności ustalenie procedur i struktur monitorowania
stanu ochrony;
 rozwój i realizacja planów działania na rzecz ochrony gatunków i siedlisk przyrodniczych;
 zwiększenie zasięgu sieci Natura 2000 na obszarach morskich;
 nabywanie gruntów pod następującymi warunkami:
nabycie to przyczyniłoby się do utrzymania lub przywrócenia integralności obszarów objętych
siecią Natura 2000,
nabycie gruntu jest jedynym lub najbardziej efektywnym sposobem osiągnięcia pożądanego skutku
w zakresie ochrony przyrody,
nabywany grunt jest długookresowo przeznaczony na wykorzystanie w sposób zgodny z celami
szczegółowymi komponentu I „LIFE+ przyroda i różnorodność biologiczna”, oraz
dane państwo członkowskie zapewnia długookresowe wyłączne przeznaczenie takich gruntów na
cele związane z ochroną przyrody.
Szerszych informacji można uzyskać na stronie NFOŚiGW.
7.2.
NAKŁADY NA REALIZACJĘ ZADAŃ PROGRAMU I PROPONOWANE ŹRÓDŁA ICH
FINANSOWANIA
W ramach każdego z analizowanych kierunków ochrony środowiska oszacowano wartość nakładów
finansowych związanych z realizacją zadań inwestycyjnych i pozainwestycyjnych. Odpowiednie zestawienia
(harmonogramy) dla tych przedsięwzięć, oprócz parametrów „cenowo-terminowych”, wskazują
podmiot/podmioty odpowiedzialne za wdrożenie – a zatem i finansowanie konkretnych działań. Ogólnie
rzecz ujmując, można wydzielić trzy grupy przedsięwzięć – wg kryterium odpowiedzialności za pokrycie
środków finansowych:


zadania finansowane bezpośrednio ze środków będących w dyspozycji powiatu (środków
budżetowych powiatu),
zadania finansowane przez osoby prywatne, podmioty komercyjne, różnego rodzaju organizacje i
inne podmioty instytucjonalne,
140
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020

zadania finansowane przez jednostki samorządu terytorialnego (gminy) wchodzące w skład
powiatu.
Dokonany podział stanowi odzwierciedlenie kryterium odpowiedzialności za realizację przedsięwzięcia, tj.
zadań własnych, zadań koordynowanych oraz zaleceń dla gmin wchodzących w skład powiatu.
Obecnie zestawione zostaną łączne wartości wydatków inwestycyjnych i pozainwestycyjnych w ramach
kierunków ochrony środowiska – z uwzględnieniem kryterium odpowiedzialności za pokrycie środków
finansowych
Tabela 32 Zbiorcze zestawienie wydatków na realizację przedsięwzięć w poszczególnych kierunkach ochrony
środowiska
Zadania własne
Lp.
Zadania
koordynowane
Wyszczególnienie
Zalecenia
dla gmin
Powiatu
Piotrkowskiego
OGÓŁEM
Wartość
[tys.
PLN]
Udział
Wartość
[tys.
PLN]
Udział
Wartość
[tys.
PLN]
Udział
Wartość
[tys.
PLN]
Udział
400
1,29%
450
0,74%
2 720
1,05%
3 570
1,02%
7 300
23,57%
30 000
49,30%
0,00%
37 300
10,62%
200
0,65%
960
1,58%
600
0,23%
1 760
0,50%
0,00%
50
0,02%
50
0,01%
1.
Ochrona przyrody i krajobrazu
2.
Ochrona i zrównoważony
rozwój lasów
3.
Ochrona powierzchni ziemi
4.
Gospodarowanie zasobami
geologicznymi
5.
Kształtowanie zasobów
wodnych oraz ochrona przed
powodzią i skutkami suszy
6.
Gospodarka wodno-ściekowa
7.
Ochrona powietrza
8.
Gospodarowanie odpadami
0,00%
9.
Ochrona przed hałasem
0,00%
10.
Ochrona przed
promieniowaniem
elektromagnetycznym
16
11.
OGÓŁEM
30 966
0,00%
20
23 030
0,06%
10983
18,05%
131 463
50,67%
142 466
40,56%
0,00%
17 200
28,27%
53 959
20,80%
71 159
20,26%
74,37%
0
0,00%
62 450
24,07%
85 480
24,34%
0,00%
6 000
2,31%
6 000
1,71%
840
1,38%
1 100
0,42%
1 940
0,55%
0,05%
416
0,68%
1 100
0,42%
1 532
0,44%
100,00%
60 849
100,00%
259 442
100%
351 257
100,00%
Źródło: opracowanie własne
Przedstawione zestawienie wskazuje, że o ile koszty zadań własnych i zadań koordynowanych rozkładają
się względem siebie w miarę równomiernie (zadania własne stanowią ok. 17% zadań koordynowanych), o
tyle wydatki gminne w tym względzie wyraźnie dominują (zadania własne stanowią jedynie ok. 9% wartości
zadań gminnych). Pomimo zatem faktu, iż to od gmin powiatu zależeć będzie tak naprawdę tempo i zakres
zmian na rzecz ochrony środowiska, to jednak powiat – jako samodzielna jednostka samorządu
terytorialnego – pozostaje bez możliwości szerszego wpływu na wdrożenie większości zaplanowanych
rozwiązań; głównym narzędziem stymulowania odpowiednich postaw wśród gmin będą zachęty
ekonomiczne (np. dofinansowanie działań w zakresie edukacji ekologicznej) a nie nakazy czy zakazy
administracyjne.
8. SYSTEM ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO
8.1.
MONITORING ŚRODOWISKA
Bardzo istotnym elementem prawnym ochrony środowiska jest monitoring, czyli pomiar stanu środowiska.
Działania monitorujące stan środowiska przeprowadzane w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska
przez między innymi Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska czy Inspekcję Ochrony Roślin i
Nasiennictwa. Monitoring prowadzony jest zarówno, jako badania, jakości środowiska, jak też w
odniesieniu do ilości zasobów środowiskowych.
141
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Ważnym uzupełnieniem monitoringu środowiska są pomiary ilości zanieczyszczeń wprowadzanych do
środowiska, np. wielkości emisji pyłów i gazów do atmosfery, ilości i składu ścieków odprowadzanych do
wód, nagromadzenia i charakterystyki odpadów. Wyniki monitoringu pozwalają na dokonanie oceny
wpływu działalności człowieka na poszczególne komponenty środowiska
Kompetencje
Ustawy określają narzędzia prawne wykorzystywane dla realizacji zadań w dziedzinie ochrony środowiska,
jak również nakładają na organy administracji samorządowej obowiązki w tym zakresie. Organami ochrony
środowiska w myśl art. 376 ustawy Prawo ochrony środowiska są:






wójt, burmistrz lub prezydent miasta,
starosta,
sejmik województwa,
marszałek województwa,
wojewoda,
minister właściwy do spraw środowiska.
8.2.
MONITORING POLITYKI ŚRODOWISKOWEJ
Wdrażanie aktualizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Piotrkowskiego będzie podlegało
regularnej ocenie w zakresie określenia stopnia wykonania przedsięwzięć, określenia stopnia realizacji
przyjętych celów, oceny rozbieżności pomiędzy przyjętymi celami i działaniami, a ich wykonaniem, analizy
przyczyn tych rozbieżności.
Zarząd Powiatu będzie oceniał, co dwa lata stopień wdrożenia Programu, natomiast na bieżąco będzie
kontrolowany postęp w zakresie wykonania przedsięwzięć zdefiniowanych w programie. Pod koniec 2011
roku nastąpi ocena realizacji przedsięwzięć przewidzianych do realizacji w latach 2008 - 2010. Wyniki oceny
będą stanowiły wkład dla nowej listy przedsięwzięć, obejmujących okres 2010 - 2013. Ten cykl będzie się
powtarzał, co każde dwa lata, co zapewni ciągły nadzór nad wykonaniem Programu.
W cyklach czteroletnich będzie oceniany stopień realizacji celów ekologicznych (określonych w tym
dokumencie dla okresu do 2017 roku). Ocena ta będzie bazą do ewentualnej korekty celów i strategii ich
realizacji. Taka procedura pozwoli na spełnienie wymagań zapisanych w ustawie "Prawo ochrony
środowiska", a dotyczących okresu, na jaki jest przyjmowany program ochrony środowiska i systemu
raportowania o stanie realizacji programu ochrony środowiska
Podstawą właściwego systemu oceny realizacji Programu jest dobry system sprawozdawczości, oparty na
wskaźnikach stanu środowiska i zmiany presji na środowisko, a także na wskaźnikach świadomości
społecznej. Do najistotniejszych wskaźników wdrażania programu dla Powiatu Piotrkowskiego można
zaliczyć m.in.:

















Jakość wód powierzchniowych; udział wód pozaklasowych,
Jakość wód podziemnych; udział wód o bardzo dobrej i dobrej jakości (klasa Ia i Ib),
Udział ścieków komunalnych nieoczyszczonych,
Stosunek długości sieci kanalizacyjnej do sieci wodociągowej,
Ilość wytwarzanych odpadów komunalnych / 1 mieszkańca w roku,
Udział odpadów komunalnych składowanych na wysypiskach,
Udział odpadów przemysłowych składowanych na składowiskach,
Wielkość emisji zanieczyszczeń pyłowych do powietrza z zakładów objętych sprawozdawczością
GUS,
Wielkość emisji zanieczyszczeń gazowych do powietrza z zakładów objętych sprawozdawczością
GUS (bez CO2),
Udział terenów zieleni publicznej w stosunku do całkowitej powierzchni,
Wskaźnik lesistości (lub pow. leśna w ha/1 mieszk.,
Powierzchnia terenów objętych ochroną prawną,
Powierzchnia terenów zdegradowanych,
Nakłady inwestycyjne na ochronę Środowiska,
Ilość zużytych nawozów sztucznych i mineralnych/1ha Użytków rolnych,
Ilość zużytej wody/1 mieszkańca,
Ilość zarejestrowanych pojazdów samochodowych,
142
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020



Udział społeczeństwa w działaniach na rzecz ochrony środowiska wg oceny jakościowej,
Ilość i jakość interwencji (wniosków) zgłaszanych przez mieszkańców,
Liczba, jakość i skuteczność kampanii edukacyjno-informacyjnych.
Określenie powyższych wskaźników wymaga posiadania odpowiednich informacji pochodzących z
monitoringu środowiska oraz z badań społecznych. W oparciu o analizę powyższych wskaźników będzie
możliwa ocena efektywności realizacji „Programu ochrony środowiska” a w oparciu o tą ocenę kolejna
aktualizacja programu.
Najważniejsze działania w ramach wdrażanie Aktualizacji Programu ochrony Środowiska to:



koordynacja,
weryfikacja celów ekologicznych,
współpraca z różnymi jednostkami.
Niezbędna jest również edukacja i komunikacja ze społeczeństwem (w tym system informacji o
środowisku), systemy zarządzania środowiskiem, monitoring stanu środowiska. Dla każdego zagadnienia
wskazano, w poszczególnych rozdziałach niniejszego opracowania, instytucje uczestniczące w realizacji
wyszczególnionych działań.
9. STRESZCZENIE W JĘZYKU NIESPECJALISTYCZNYM
Przedmiotem niniejszego opracowania jest aktualizacja "Powiatowego Programu Ochrony Środowiska dla
Powiatu Piotrkowskiego" opracowanego w 2008 roku. Zakresem opracowania objęto:
cele ekologiczne;
priorytety ekologiczne;
poziomy celów długoterminowych;
rodzaj i harmonogram działań proekologicznych;
środki niezbędne do osiągnięcia celów, w tym mechanizmy prawno ekonomiczne i środki
finansowe.
Szczegółowy zakres, sposób oraz forma sporządzania Powiatowego Programu Ochrony Środowiska (POŚ)
została przyjęta tak by była zgodna z przyjętymi 21 grudnia 2002 roku przez Ministerstwo Środowiska
„Wytycznymi do sporządzania programów ochrony środowiska na szczeblu regionalnym i lokalnym”.
Wytyczne „…mają charakter ramowy i mogą być wykorzystane, jako materiał pomocniczy przy sporządzaniu
programów ochrony środowiska”.





Dokument ten podkreśla, że struktura wojewódzkich powiatowych i gminnych programów ochrony
środowiska powinna nawiązywać do struktury „Polityki ekologicznej państwa”.
Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Piotrkowskiego na lata 2013-2020 opracowana
została z uwzględnieniem układu strukturalnego „Wytycznych...” i zawiera wszystkie wyszczególnione w
Polityce ekologicznej elementy. Są to głównie:





racjonalne użytkowanie zasobów naturalnych,
poprawa jakości środowiska,
narzędzia i instrumenty realizacji programu,
harmonogram realizacji i nakłady na realizację programu,
kontrola realizacji programu.
Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Piotrkowskiego zawiera takie elementy jak:



OCHRONA DZIEDZICTWA PRZYRODNICZEGO
 Ochrona przyrody i krajobrazu,
 Ochrona i zrównoważony rozwój lasów,
 Ochrona powierzchni ziemi,
 Ochrona zasobów kopalin,
ZRÓWNOWAŻONE WYKORZYSTANIE MATERIAŁÓW, WODY I ENERGII
 Materiałochłonność, wodochłonność, energochłonność i odpadowość produkcji,
 Wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych,
 Kształtowanie zasobów wodnych oraz ochrona przed powodzią i skutkami suszy,
ŚRODOWISKO I ZDROWIE. DALSZA POPRAWA, JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA
EKOLOGICZNEGO
143
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
 Jakość wód,
 Zanieczyszczenie powietrza,
 Gospodarka odpadami,
 Oddziaływanie hałasu,
 Oddziaływanie pól elektromagnetycznych,
Struktura Aktualizacji Programu obejmuje:
1. Omówienie kierunków ochrony środowiska w poszczególnych gminach i w całym powiecie w
odniesieniu do racjonalnego użytkowania zasobów naturalnych w tym racjonalnego użytkowania lasów i
zasobów przyrodniczych, gospodarki wodnej, gospodarki odpadami, ochrony gleb, ochrony powietrza,
ochrony przed hałasem, ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem pól elektromagnetycznych z
podaniem ich stanu aktualnego,
2. Ocenę stanu wyjściowego i stanu docelowego umożliwiając tym samym identyfikację potrzeb w tym
zakresie. Stan docelowy zostanie osiągnięty po zrealizowaniu zaproponowanych zadań stanowiących
zarówno zadania powiatu, gmin należących so powiatu, a także instytucji i podmiotów działających na
analizowanym terenie.
Dowodów osiągania stanu docelowego dostarczać będzie ocena efektów działalności środowiskowej,
dokonywana okresowo (według ustawy, co 2 lata) w formie Raportu z Realizacji Programu Ochrony
Środowiska dla Powiatu Piotrkowskiego.
Całość działań proekologicznych zamykają wnioski, w których wyspecyfikowane zostały najważniejsze
informacje i uwagi odnośnie zadań i potrzeb Powiatu Piotrkowskiego.
Dla każdego kierunku działań utworzony został harmonogram realizacji zadań. Zawiera on wykaz zadań
własnych - powiatowych, czyli finansowanych w większości ze środków własnych i koordynowanych, czyli
takie, które realizowane są na terenie Powiatu, ale nie koniecznie ze środków będących we władaniu
powiatu. Zadania te będą realizowane często bez zaangażowania środków finansowych powiatu przez
przedsiębiorstwa działające na obszarze powiatu czy mieszkańców.
Harmonogram określa terminy i jednostki odpowiedzialne za realizację zadań, planowane efekty
ekologiczne oraz planowane szacunkowe koszty przedsięwzięć a także jednostkami pełniącymi funkcję
partnerujących w realizacji tych zadań. Harmonogramy są zebrane w jedną całość, jako zbiorcze
zestawienie w końcowej części opracowania. Pomagają one w realizacji całości zamierzeń inwestycyjnych
Powiatu.
Aktualizacja programu to przede wszystkim przedstawienie zadań, które zostaną zrealizowane w
najbliższych 8 latach w celu zapewnienia bezpieczeństwa ekologicznego powiatu i tworzenia podstaw do
zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego. Planowane nakłady na realizację zadań własnych
powiatu w latach 2013-2020 na ochronę środowiska szacuje się na około 35 mln zł. Największe środki
planowane są na ochronę atmosfery, gospodarkę wodno-ściekową.
Aktualizacja Programu zawiera omówienie uwarunkowań finansowych Powiatu Piotrkowskiego. Na
podstawie budżetów powiatu z ostatnich lat i szacunkowych kosztów zaproponowanych zadań nakreślono
ogólną sytuację finansową powiatu. Analiza ta pokazuje jak duże powinno być zaangażowanie środków
finansowych pochodzących z zewnątrz na realizację zaplanowanych działań. Zostały przedstawione
potencjalne i możliwe do pozyskania źródła bezzwrotnego, a także preferencyjnego i komercyjnego
dofinansowania.
Dzięki wyznaczeniu i identyfikacji problemów możliwe jest określenie celów, do jakich należy dążyć w ciągu
najbliższych 8 lat wdrażania programu.
Najważniejszymi problemami ekologicznymi na terenie Powiatu Piotrkowskiego są:
 niska emisja,
 zły stan dróg na terenie powiatu,
 nieprawidłowa gospodarka odpadami,
 nieuporządkowana gospodarka wodno-ściekowa,
 niezgodna z MPZP lokalizacja uciążliwych działalności,
 niska świadomość ekologiczna mieszkańców.
Przeprowadzona analiza stanu zanieczyszczenia powietrza wykazała, że na terenie Powiatu Piotrkowskiego
w celu zmniejszenia emisji i imisji wskazane są działania dążące do poprawy czystości atmosfery.
144
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
W zakresie ochrony powietrza atmosferycznego powiat realizuje na bieżąco zadania polegające na
termomodernizacji budynków komunalnych będących w jego zarządzie. Natomiast gminy we własnym
zakresie przeprowadzają działania w budynkach komunalnych polegające na zmniejszeniu
zapotrzebowania na energię i paliwa, są to głównie działania polegające na wymianie stolarki okiennej i
drzwiowej, dociepleniu dachów ścian zewnętrznych a także wymiana instalacji i źródła ciepła. W celu
zmniejszenie zanieczyszczeń liniowych planuje się intensyfikację działań związanych z modernizacją dróg.
W celu poprawy jakości wód powierzchniowych, niezbędna jest likwidacja niekontrolowanych zrzutów
ścieków bytowych do rzek płynących przez teren powiatu, niezwykle ważnym w tym zakresie zadaniem jest
inwentaryzacja stanu technicznego zbiorników bezodpływowych (szamb), które obecnie funkcjonują na
terenach nieskanalizowanych. Bardzo często zbiorniki te są nieszczelne i są źródłem zanieczyszczenia wód.
W niektórych zakładach przemysłowych wprowadzane są technologie ograniczające ilość zużywanej wody
w innych powinno się promować wprowadzanie zamkniętych obiegów wody, jako elementu pozwalającego
na ograniczenie zrzutu zanieczyszczonych wód do środowiska, a także zmiany technologii, poprawę stanu
zakładowych sieci wodociągowych, itp.
W rolnictwie należy się skupić na stosowaniu najlepszych dostępnych praktyk rolniczych, co powinno
doprowadzić ograniczenia ładunków zanieczyszczeń odprowadzanych do odbiorników.
W tym celu należy:

popierać inicjatywy gmin sąsiadujących w górnych biegach rzek i potoków zmierzającą do
poprawienia stanu wód płynących.

wykorzystywać każdą inicjatywę przedsiębiorców i grup mieszkańców do budowy lub rozbudowy
urządzeń służących do ochrony wód.
Głównymi celami w zakresie gospodarki odpadami na terenie powiatu są: doskonalenie systemu
selektywnej zbiórki odpadów komunalnych oraz redukcja strumienia odpadów komunalnych zmieszanych
kierowanych na składowisko. Wzięto pod uwagę konieczność:

Rozwoju selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, w oparciu o zbieranie selektywne z
wykorzystaniem systemu workowego lub gniazd:

Wydzielanie odpadów wielkogabarytowych ze strumienia odpadów komunalnych

Wydzielania odpadów budowlano - remontowych ze strumienia odpadów komunalnych

Wydzielanie odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych

Odzysk i unieszkodliwianie odpadów ulegających biodegradacji wydzielonych ze strumienia
odpadów komunalnych

Rozwoju systemu selektywnej zbiórki odpadów opakowaniowych

Utworzenie na terenie gmin wchodzących w skład powiatu Gminnych Punktów Zbierania
Odpadów Niebezpiecznych (stacjonarnych bądź mobilnych)

Udziału poszczególnych gmin powiatu i Starostwa Powiatowego w rozbudowie niezbędnej
infrastruktury technicznej niezbędnej dla wdrażania Regionu nr 2 i 3.
Dzięki realizacji tych celów możliwe będzie objęcie wszystkich mieszkańców zorganizowanym wywozem
odpadów, co przyczyni się do uatrakcyjnienia terenu powiatu, spełnienia wymagań prawnych dotyczącej
ilości odpadów poddanych recyklingowi a także do zmniejszenia lub wyeliminowania zjawiska powstawania
dzikich wysypisk, co przyczynia się także do ograniczenia zanieczyszczenia innych komponentów
środowiska takich jak woda i gleba.
W zakresie ochrony gleb użytkowanych rolniczo ważnym celem do realizacji jest racjonalne
gospodarowanie zasobami glebowymi i ich ochrona przed degradacją. Cel ten osiągnąć można przez
właściwą gospodarkę rolna dostosowaną do panujących warunków glebowych i ukształtowania terenu.
Na terenach narażonych na procesy erozyjne istnieje potrzeba właściwego doboru roślin uprawnych, aby
zatrzymywały wody opadowe i nie dopuszczały do spływu powierzchniowego.
Zadaniem przyczyniającym się do ograniczenia zanieczyszczenia gleb nawozami mineralnymi jest coroczna
kontrola stosowanych nawozów i środków ochrony roślin dokonywana przez samych rolników. Badanie
poziomu pH i zawartości metali ciężkich daje możliwość porównania wyników i określenia, w jakim kierunku
zmierza stan środowiska.
145
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020
Głównym celem w zakresie ochrony przed hałasem na terenie Powiatu Piotrkowskiego w najbliższych
latach będzie dokonanie oceny akustycznej wybranych miejsc Powiatu, to główne ciągi komunikacyjne
drogowe i kolejowe. Niezależnie od przeprowadzania oceny akustycznej terenów ruchu komunikacyjnego
niebagatelnym elementem działalności kontrolnej są przeprowadzane przez Wojewódzki Inspektorat
Ochrony Środowiska kontrole podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.
Bardzo ważnym elementem i celem krótkoterminowym w zakresie ochrony przed hałasem jest:

ustalenie w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego wydzielonych terenów pod
realizację zorganizowanej działalności inwestycyjnej, zakładów mogących być potencjalnymi
źródłami hałasu do środowiska, co umożliwi lokalizację zakładów produkcyjnych i przemysłowych,
z dala od terenów mieszkaniowych i turystycznych
 niedopuszczanie do realizacji inwestycji, które mogą być źródłem dużej emisji hałasu do
środowiska ze względu na rodzaj prowadzonej działalności lub technologie produkcji.
Kształtowanie świadomości ekologicznej społeczeństwa, biorącego aktywny udział w procesie dbania o
środowisko to cenne i długoterminowe zadanie, które niejednokrotnie trzeba prowadzić na bieżąco i
nieustająco. Edukacja ekologiczna jest procesem, którego głównym celem jest ukształtowanie aktywnej i
odpowiedzialnej postawy mieszkańców powiatu w sferze konsumpcji, a także ochrony powietrza,
gospodarki wodnej oraz postępowania z odpadami.
Właściwie ukierunkowana edukacja ekologiczna mieszkańców przyczyni się do zwiększenia efektywności
prowadzonych działań na rzecz ekologizacji, co zapewni ograniczenia niskiej emisji, zmniejszenie ładunku
zrzutu ścieków surowych do rzek i potoków a także pozyskanie większej surowców wtórnych, zmniejszenie
ilości odpadów trafiających na składowisko.
Realizacja zadań zaproponowanych w niniejszej aktualizacji przyczyni się do zwiększenia atrakcyjności
Powiatu Piotrkowskiego polepszenia warunków życia i zdrowia mieszkańców, a także poprawy jakości
walorów środowiskowych i skuteczniejszej ochrony terenów prawnie chronionych i interesujących
przyrodniczo i rekreacyjnie.
LITERATURA

Analiza stanu zdrowotnego lasu w RDLP Łódź w roku 2009 i prognoza na 2010,

Bank danych regionalnych www.stat.gov.pl.,

Krajowy Plan Działań dotyczący efektywności energetycznej,



Narodowa Strategia Spójności 2007-2013,
Ocena jakości powietrza na terenie województwa łódzkiego w 2011,
Ocena poziomów substancji w powietrzu oraz wyniki klasyfikacji stref Województwa Łódzkiego za
2010 rok,
Ocena stanu czystości rzek na terenie województwa łódzkiego w 2011,

146
AKTUALIZACJA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA POWIATU PIOTRKOWSKIEGO NA LATA 2013-2020




















Ocena stanu czystości wód podziemnych na terenie województwa łódzkiego w 2011,
Ocena stopnia zanieczyszczenia gleb w województwie łódzkiego w 2010,
Polityka Ekologiczna Państwa na lata 2003-2006 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2007-2010,
Polityka Ekologiczna Państwa w latach 2009-2012 z perspektywą do roku 2016,
Program Edukacji Ekologicznej Kraju,
Program małej retencji wodnej w województwie łódzkim,
Program Rozwoju Turystyki dla Województwa Łódzkiego,
Program ochrony środowiska dla województwa łódzkiego 2012,
Raport o stanie środowiska województwa łódzkiego w 2010,
Raport o stanie lasów, 2010
Program wodno – środowiskowy kraju,
Plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza środkowej Wisły
Plany gospodarki odpadami dla Gmin Powiatu Piotrkowskiego,
Sprawozdanie z realizacji gminnego planu gospodarki odpadami dla powiatu piotrkowskiego za
okres od 1 stycznia 2009 roku do 31 grudnia 2010 roku,
Regionalny Program Operacyjny dla Województwa Łódzkiego na lata 2007-2013,
Strategia Rozwoju Kraju na lata 2007-2015,
Strategia rozwoju województwa łódzkiego,
Strategia Rozwoju Gmin Powiatu Piotrkowskiego,
Studium uwarunkowań 1 kierunków zagospodarowania przestrzennego Gmin Powiatu
Piotrkowskiego,
Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami Województwa Łódzkiego 2012.
147

Podobne dokumenty