tytul referatu - IM-Tech

Komentarze

Transkrypt

tytul referatu - IM-Tech
Redakcja
Milan Popović
INNOWACYJNE
ROZWIĄZANIA
BIZNESOWE
V
Łódź 2012
Recenzent: dr Jarosław Zając
Redakcja: mgr Milan Popović
Publikacja dofinansowana przez Dziekana
Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego Uniwersytetu Łódzkiego
Autorzy referatów:
Antos Kamila
Antos Łukasz
Ciszewski Bartłomiej
Cupriak Anna
Gołdyka Robert
Gosławski Łukasz
Jamrozik Kamil
Juda Monika
Korbecka Ewelina
Kuśmierska Magdalena
Łuczak Iwona
Mijas Piotr
Nowicki Michał
Pierzak Piotr
Popović Milan
Sendrowicz Marcin
Sobieraj Anna
Wojtalczyk Sebastian
Zelga Agata
Zięba Marcin
Żelazny Jan
ISBN: 978-83-928174-9-9
Wszelkie prawa zastrzeżone
Wydawca: Studenckie Koło Naukowe
Technologii Internetowych i Multimedialnych „IM-Tech”
ul. POW 3/5, 90-255 Łódź
http://www.imtech.uni.lodz.pl
e-mail: [email protected]
Przygotowanie do druku: Agata Zelga
Korekta: Łukasz Gosławski, Ilona Marusik, Piotr Mijas
Projekt okładki: Agata Partyczyńska
Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego
ul. Lindleya 8, 90-131 Łódź
tel. (42) 665-58-63
http://www.wydawnictwo.uni.lodz.pl/
e-mail: [email protected]
SPIS TREŚCI
Wstęp ............................................................................................ 5
CZĘŚĆ I: INNOWACJE TECHNOLOGICZNE ................................... 9
Bartłomiej CISZEWSKI: Zarobki na graczach. Ewolucja
biznesowego podejścia w branży gier ............................................. 11
Robert GOŁDYKA, Michał NOWICKI:
Zastosowanie tabletu do celów prywatnych i biznesowych .............. 19
Łukasz GOSŁAWSKI: Zastosowanie metodyki Scrum
w zarządzaniu projektami IT .......................................................... 27
Kamil JAMROZIK: Wpływ innowacyjnych technologii
na rynek telekomunikacji i jego wartość.......................................... 35
Ewelina KORBECKA, Anna SOBIERAJ: Park technologiczny
jako innowacyjne środowisko otoczenia biznesu na przykładzie
Kieleckiego Parku Technologicznego ................................................. 43
Piotr MIJAS: System zarządzania treścią jako efektywne narzędzie
wspomagające działanie przedsiębiorstwa .......................................... 51
Milan POPOVIĆ: Bezpieczeństwo i użyteczność aplikacji
bankowości mobilnej ..................................................................... 59
CZĘŚĆ II: ROZWIĄZANIA FINANSOWE......................................... 67
Kamila ANTOS, Łukasz ANTOS:
Współczesny trend rozwoju usług bankowych na przykładzie
office banking oraz corporate banking ........................................... 69
Monika JUDA, Marcin SENDROWICZ: Internetowa obsługa
rachunków inwestycyjnych na przykładzie Domu Maklerskiego BOŚ ...... 75
Agata ZELGA:
Wykorzystanie yield management jako narzędzia generowania
dodatkowych przychodów przedsiębiorstwa usługowego .................. 83
3
CZĘŚĆ III: INNOWACYJNE ROZWIĄZANIA
W POZOSTAŁYCH DZIEDZINACH GOSPODARKI....................... 91
Anna CUPRIAK: Social Media jako narzędzie budowania
świadomości marki.............................................................................. 93
Magdalena KUŚMIERSKA: Wykorzystanie PMO jako praktyczne
narzędzie zarządzania projektami w organizacjach ......................... 101
Iwona ŁUCZAK: Regulacje prawne w handlu elektronicznym ...... 109
Piotr PIERZAK: Intermodalność transportu w strukturze
zrównoważonego rozwoju ................................................................ 117
Sebastian WOJTALCZYK: Charakterystyka i zastosowanie systemu
CRM - Customer Relationship Management. ................................... 125
Michał ZIĘBA: Analiza wykorzystania transportu intermodalnego
w łańcuchu dostaw do elektrowni zasilanej biomasą ........................ 131
Jan ŻELAZNY: Innowacyjność polskiej gospodarki...................... 139
O wydawcy...............................................................................................147
Wstęp
Publikacja, którą trzymacie Państwo przed sobą, jest kolejną, piątą
książką z serii „Innowacyjne rozwiązania biznesowe". Składa się z szesnastu opracowań, napisanych przez dwudziestu autorów, będących studentami zrzeszonymi w kołach naukowych. Opracowania zostały podzielone na
trzy działy tematyczne: innowacje technologiczne, rozwiązania finansowe
oraz innowacyjne rozwiązania w pozostałych dziedzinach gospodarki.
Pierwszy dział książki rozpoczyna się od opracowania na temat ewolucji biznesowego podejścia w branży gier. Praca przedstawia sposoby,
jakie stosują firmy dystrybuujące gry komputerowe. Opisane zostało, jak
wyglądała, a także jakie rodzaje dystrybucji mają do dyspozycji firmy.
Poruszono także problemy, z jakimi borykają się deweloperzy i w jakim
stopniu są one zagrożeniem dla rozwoju firm komputerowych.
Kolejny artykuł opisuje zastosowanie tabletów do celów prywatnych
i biznesowych. Zagadnieniem poruszonym w owej pracy jest sprawdzenie
użyteczności, praktyczności, a także właściwości tabletu z punktu widzenia
„świata biznesu”. Oprócz historii tabletu, praca zawiera jego analizę pod
względem dwóch profili użytkowników: klient użytkujący tablet w pracy
i klient „prywatny”. Celem pracy będzie także ukazanie wyników sprzedaży tabletu.
Metodyka zarządzania projektami IT - SCRUM, czyli kolejne opracowanie opisuje dwa różne podejścia do zarządzania projektami. Scrum,
jako przedstawiciel zwinnego podejścia, oferuje bardziej intuicyjne podejście, zamiast planowania każdego z kolejnych kroków proponuje wiele
praktycznych rozwiązań. Pozwala rozwijać się projektowi samemu sobie.
Celem pracy dotyczącej wpływu innowacyjnych technologii na rynek telekomunikacji i jego wartość jest połączenie dwóch zagadnień, jakimi są: innowacje technologiczne oraz obiektywne szanse inwestowania
w danym sektorze. Autor podejmuje próbę znalezienia czynników determinujących wybór właściwego sektora gospodarczego. Stara się także wskazać właściwy tor rozwoju spółek giełdowych, które mają szanse na zrównoważony wzrost, dzięki wykorzystaniu innowacji w spółkach na przykładzie ponadprzeciętnie działającego rynku telekomunikacyjnego.
System zarządzania treścią to efektywne narzędzie wspomagające
działanie przedsiębiorstwa. Praca poświęcona jest tejże aplikacji, która
wspomaga proces tworzenia, edycji i publikacji treści, a także jej archiwizacji. Zastosowanie tego systemu w organizacji może być kluczem do sukcesu. Łatwiejsze zarządzanie informacjami i dokumentami, szybka i prosta
publikacja, a także aktualizacja treści przyczyniają się do oszczędności
czasu i pieniędzy. System CMS umożliwia kontrolę właściciela nad serwi-
5
sem i jego zawartością, co może przyczynić się również do kreowania pozytywnego wizerunku firmy.
Kolejny referat opisuje park technologiczny jako innowacyjnego
środowiska otoczenia biznesu. Autorzy posłużyli się Kieleckim Parkiem
Technologicznym jako przykładem. Praca rozpoczyna się od omówienia
inicjatywy pierwszego parku technologicznego w Polsce, a następnie
przedstawia istotę parków technologicznych oraz ukazuje funkcjonowanie
Kieleckiego Parku Technologicznego ze szczególnym uwzględnieniem na
usługi okołobiznesowe. Praca zwraca również uwagę na to, iż parki technologiczne są miejscem łączenia nauki ze światem biznesu. Porusza również
kwestię związaną z instytucjami otoczenia biznesu
Ostatnim opracowaniem w płaszczyźnie technologicznej jest przedstawienie bezpieczeństwa i użyteczności aplikacji bankowości mobilnej.
Praca ma na celu pokazania bezpieczeństwa i użyteczności aplikacji mobilnych dedykowanych dla bankowości. W początkowych częściach zostały
opisane światowe rynki urządzeń mobilnych typu smartphone oraz ich bezpieczeństwo. Dalsza część dotyczy Internetu w urządzeniach komórkowych
oraz zastosowania w bankowości. Została przeprowadzona analiza aplikacji
mobilnych banków z punktu widzenia akceptowanych systemów operacyjnych dla urządzeń mobilnych.
Druga część publikacji dotyczy rozwiązań finansowych i zawierają
się w niej trzy opracowania. Pierwsze skupia się na współczesnym trendzie
rozwoju usług bankowych, co poparte zostało przykładem Office Banking
oraz Corporate Banking. Rozwój nauki oraz globalizacja wpływają na wiele dziedzin życia społecznego. Bankowość elektroniczna w coraz większym
stopniu zastępuje lub uzupełnia tradycyjne metody prowadzenia działalności bankowej. Jej zakres w zależności od wykorzystywanego oprogramowania i strategii banku może być bardzo szeroki. Internet pozwala bankom
na bardziej efektywne komunikowanie się z klientem, co sprzyja indywidualizacji usług i dostosowaniu ich do konkretnych potrzeb.
Autorzy drugiej pracy przedstawili internetową obsługę rachunków
inwestycyjnych opierając się na przekładzie Domu Maklerskiego BOŚ.
Mechanizmy giełdy papierów wartościowych są dla wielu osób skomplikowane. Rachunek maklerski pozwala nam inwestować. W wyszukiwaniu
i wyborze odpowiednich inwestycji mogą pomóc maklerzy giełdowi. Autorzy prezentują istotę i specyfikę rachunków maklerskich, które mogą być
obsługiwane internetowo lub telefonicznie.
Ostatnia praca z zakresu rozwiązań finansowych dotyczy wykorzystania Yield Management jako narzędzia generowania dodatkowych przychodów gospodarstwa usługowego. Celem niniejszego referatu jest przedstawienie yield management jako innowacyjnej metody zarządzania
w przedsiębiorstwach usługowych. Opisana została historia, cel i etapy
6
wdrażania owej strategii do organizacji oraz procesy niezbędne do jej prawidłowego funkcjonowania. W dalszej części pracy przedstawione zostały
także możliwości wykorzystania yield management oraz korzyści płynące
z implikacji omawianego systemu w przedsiębiorstwie.
Część trzecia niniejszej książki koncentruje się na innowacyjnych
rozwiązaniach w pozostałych dziedzinach gospodarki. Autorka referatu
o Social Media, przedstawiła je jako narzędzie budowania świadomości
marki. Celem niniejszej pracy jest analiza strategii, które największe firmy
przyjmują dla budowania świadomości marki. Część teoretyczna została
napisana w oparciu o publikację prof. Mikołaja Piskorskiego – profesora
zarządzania na Harvard Business School, który na co dzień zajmuje się
badaniem sieci społecznościowych. Część empiryczną napisano na podstawie własnej analizy raportów oraz stron internetowych opisywanych firm.
Referat podejmuje problem – w jaki sposób należy przeprowadzać kampanie internetowe, aby odniosły one jak najbardziej pożądany efekt.
Kolejna praca dotyczy wykorzystania PMO jako praktycznego narzędzia zarządzania projektami. Project Management Office, czyli biuro
projektów jest jednostką, której zadanie to kompleksowe wspieranie projektów w firmie. Określenie to jest stosunkowo nowym „tworem”, jednak
popularność biura projektów rośnie z roku na rok, ze względu na dobrze
zorganizowaną bazę kierowania projektami, co przekłada się na sukces
danego projektu oraz zyski dla całej organizacji.
Pierwsze opracowanie wskazuje regulacje prawne w handlu elektronicznym. Praca została poświęcona wszechobecnemu problemowi ochrony
stron zawierających umowę kupna – sprzedaży wykorzystujących do tego
typu czynności Internet. Opisane zostały zarówno podstawy prawne regulujące handel elektroniczny w Unii Europejskiej i w Polsce, sposoby zgłaszania nadużyć, zmiany, jakie mają zostać wprowadzone w 2014 roku, jak
również wyniki ankiety dotyczącej regulacji prawnych przeprowadzonej na
sklepach internetowych zarejestrowanych na portalu sklepy24.pl.
W artykule dotyczącym intermodalności transportu w strukturze
zrównoważonego rozwoju, autor omawia zagadnienia dotyczące znaczenia
zrównoważonego rozwoju w kontekście szans wzrostu znaczenia transportu
intermodalnego w Polsce. Promocja form zrównoważonego rozwoju zakłada, iż należy eliminować wzrost zagrożeń generowanych przez transport
drogowy. Jedną z form rozwoju zrównoważonego jest promocja kolejowych przewozów towarów. W pracy zostały zaprezentowane aspekty ekonomiczne związane z transportem intermodalnym oraz bariery uniemożliwiające znaczący rozwój systemu intermodalnego w Polsce.
Charakterystyka i zastosowanie sytemu CRM ma na celu przybliżenie pojęcia Customer Relationship Management (CRM). Opisuje, czym jest
zarządzanie relacjami z klientem, jakie są główne założenia strategii CRM,
7
do czego może ona zostać wykorzystana odwołując się do znanych powszechnie przykładów. Artykuł opisuje również korzyści płynące z wdrożenia CRM w firmie.
Koncepcja wykorzystania transportu intermodalnego w łańcuchu dostaw biomasy do elektrowni na przykładzie elektrowni Szczecin została
przedstawiona w opracowaniu dotyczącym analizy wykorzystania transportu intermodalnego w łańcuchu dostaw do elektrowni zasilanej biomasą.
Analiza obejmuje porównanie tradycyjnego transportu z użyciem wagonów
uniwersalnych oraz z użyciem wagonów platform wraz z kontenerami.
Ostatnie opracowanie w niniejszej publikacji opisuje innowacyjność
polskiej gospodarki. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie obecnego poziomu innowacyjności polskiej gospodarki na tle innych państw
członkowskich Unii Europejskiej.
Pokładamy nadzieję, iż niniejsza publikacja pozwoli pogłębić czytelnikom wiedzę z zakresu szeroko pojętej innowacyjności w biznesie oraz
będzie stanowiła źródło inspiracji do dalszych prac i badań w tym zakresie.
Składam podziękowania za recenzowanie niniejszej publikacji Panu doktorowi Jarosławowi Zającowi z Katedry Informatyki Ekonomicznej Uniwersytetu Łódzkiego.
mgr Milan Popović
Katedra Informatyki Ekonomicznej UŁ
CZĘŚĆ I:
INNOWACJE
TECHNOLOGICZNE
Gry, rynek gier, sprzedaż gier, handel elektroniczny, gospodarka elektroniczna, świat wirtualny, dystrybucja gier, piractwo.
Bartłomiej CISZEWSKI*
ZAROBKI NA GRACZACH. EWOLUCJA
BIZNESOWEGO PODEJŚCIA W BRANŻY GIER
Poniższa praca przedstawia sposoby, jakie stosują firmy dystrybuujące gry komputerowe. Opisane zostało, jak wyglądała dystrybucja począwszy od początków elektronicznej rozrywki, a także jakie rodzaje dystrybucji mają do dyspozycji firmy. Omówione zostanie także, z jakimi problemami borykają się deweloperzy i w jakim stopniu są one
zagrożeniem dla rozwoju firm komputerowych.
1.
WSTĘP
Gry komputerowe są nieodłączną częścią kultury w dzisiejszych czasach. Pojawiły się jednak stosunkowo niedawno. Historia gier sięga końca
lat pięćdziesiątych XX wieku. Pierwsza gra, jaka się wówczas pojawiła,
dzisiaj zostałaby określona jako wyjątkowo prymitywna, wówczas jednak
stanowiła ogromny przełom w rozrywce. Był to „Tennis for two”, stworzony przez Amerykanina Wiliama Higinbothama na oscyloskopie1. W latach
siedemdziesiątych oraz osiemdziesiątych nastąpił gwałtowny rozrost rynku
komputerów osobistych, a co za tym idzie – rynku elektronicznej rozrywki.
Współczesny rynek gier komputerowych niczym nie przypomina tego
sprzed lat. Przez lata sposoby na jak najbardziej efektywną sprzedaż egzemplarzy danej gry ciągle ewoluowały oraz przystosowywały się do aktualnych warunków panujących na rynku oraz przede wszystkim do aktualnych preferencji klientów, czyli graczy. Nad strategią sprzedaży w firmach
dystrybutorskich zajmują się obecnie całe sztaby specjalistów. Jedne pomysły sprawdzają się bardziej, inne mniej.
*
Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Studenckie Koło Naukowe
Wspomagania Decyzji Gospodarczych OPTEAM. Praca napisana pod kierunkiem
mgr. Michała Błaszczyka.
1
http://historia-gier-komputerowych.fcms.pl/, 14.05.2012.
11
We wczesnej erze domowych komputerów i konsoli w latach 80.,
twórca samodzielnie mógł zająć się większością zadań związanych
z dystrybucją gier – programowaniem, grafiką, czy efektami dźwiękowymi.
Można więc założyć, że koszty stworzenia takiego produktu były odczuwalnie mniejsze niż produkcje wymagającego udziału wielu specjalistów
z różnych dziedzin. Jednakże, coraz wyższe oczekiwania potencjalnych
nabywców zaczęły przerastać możliwości takich samotnych deweloperów,
a projekty komercyjnych gier wymagały szerokiego spectrum fachowców,
co przekładało się również na koszty.
2.
RODZAJE DYSTRYBUCJI
2.1. TRADYCJNE NOŚNIKI
Gry komputerowe są zazwyczaj dostarczane do lokalnych sprzedawców na standardowych nośnikach – dawniej dyskietkach, obecnie na płytach CD i DVD. Gdy gry zaczęły wymagać znacznie większej przestrzeni
dyskowej, niż ta którą zapewniały dyskietki, ten typ nośnika stawał się
coraz mniej popularny. W czasach powszechnego dostępu do Internetu
dyskietki zostały całkowicie wycofane z użytkowania. W latach 90-tych
pojemność płyt CD spełniała wymagania gier komputerowych, jednak
obecnie pliki gier mają zbyt dużą wielkość. Płyta DVD została uznana za
standardowy nośnik nowych gier komputerowych. W zależności od ceny
i klasy gry, może ona zostać wydana w standardowej edycji, czyli zawierającej jedynie nośnik z grą, lub też być poszerzona o różne (zależne od rodzaju gry i docelowej grupy odbiorców) dodatki. Największe hity zazwyczaj są wydawane w tej drugiej formie, by jak najbardziej przyciągnąć
uwagę klientów.
2.2. „FREE TO PLAY” Z PŁATNYMI DODATKAMI
Model „Free to play” (granie za darmo) zdobywa obecnie coraz
większą popularność. Gra jest darmowa – jej pliki są dostępne do ściągnięcia ze strony producenta – całkowicie legalnie, wymagana jest jedynie rejestracja. Odpłatne jest korzystanie z opcjonalnych dodatków – mogą to być
tak zwane konta „Premium” (rozszerzone), które zapewniają nam różnorakie bonusy, zazwyczaj ułatwiające grę, czy też dodatkowe przedmioty,
postacie i inne aspekty gry niedostępne w podstawowej wersji.
W niektórych grach istnieje możliwość odpłatnego poszerzenia ich walorów wizualnych, czyli kupowanie elementów wyglądu różnych obiektów
występujących w grze, na przykład postaci czy przedmiotów.
12
Ten model odpłatności za użytkowanie gry okazał się bardzo trafionym pomysłem, odpowiadającym wielu graczom. Przykładem może posłużyć porównanie dwóch gier – „League of Legends”2 oraz „Heroes of Newerth”.3 Jakkolwiek gry te są bardzo podobne, pierwsza zastosowała
wspomniany wcześniej model „free to play” (F2P), druga zaś wymagała
zakupu licencji, by można było zagrać. Widoczna jest przewaga „League of
Legends” nad konkurentem – jakkolwiek powodem może być przewaga
jakościowa samej gry, to faktem jest, że twórcy HoN w obliczu ogromnej
przewagi „League” postanowili również zastosować model „F2P”, jednak
z danych podawanych przez rzeczników obu gier można wywnioskować,
że jest to spóźniona decyzja. Oficjalne forum HoN liczy ponad 6 800 000
kont, co przedkłada się na liczbę graczy (konta na forum są odzwierciedleniem kont w grze: rejestrując się w grze jednocześnie automatycznie tworzy się konto na forum4), podczas gdy według Riot Games (firma odpowiedzialna za LoL) podaje liczbę 30 mln zarejestrowanych graczy5.
2.3. PLATFORMY DO KUPOWANIA GIER
Odkąd Internet zdominował sposób postrzegania elektronicznej rozrywki, stał się doskonałym sposobem na dystrybucję gier. Powstały specjalne platformy z oprogramowaniem, dzięki którym można zakupić grę,
a następnie ściągnąć. Opinie graczy na temat takiego rozwiązania są podzielone – jedni wolą posiadać egzemplarz wraz z pudełkiem i płytą, innym
bardziej odpowiada komfort posiadania swojej „kopii” w sieci, gdzie nie
grozi jej zniszczenie czy zguba. Z drugiej strony, jedno nie wykracza drugiego – na przykład Blizzard umożliwia ściągnięcie gier, do których klucze
znajdują się w pudełkach, ze swojej oficjalnej strony internetowej6.
Przykładem wyżej wspomnianej platformy z oprogramowaniem jest
Steam7. Początkowo w ofercie platformy tej były jedynie gry firmy Valve,
teraz jednak oferuje dostęp do znacznie większej puli tytułów8. Oprócz
zaopatrywania się w nie, Steam zapewnia także bezproblemowe aktualizacje, informacje na temat danej gry i wiele innych udogodnień.
2
http://eune.leagueoflegends.com/, 14.05.2012.
http://www.heroesofnewerth.com/, 14.05.2012.
4
http://forums.heroesofnewerth.com/, 14.05.2012.
5
http://gamezilla.komputerswiat.pl/newsy/2011/47/riot-games-miota-wielkimi-liczbami-wzwiazku-z-league-of-legends, 14.05.2012.
6
http://eu.battle.net/support/pl/article/dodawanie-i-zarz%C4%85dzanie-gr%C4%85,
14.05.2012.
7
http://store.steampowered.com/about/?snr=1_4_4__10, 14.05.2012.
8
http://store.steampowered.com/, 14.05.2012.
3
13
Jest pewna istotna wada takiego rozwiązania – otóż gra, którą zakupimy w ten sposób, zostaje przypisana na stałe do naszego konta, w związku
z czym nie ma możliwości jej odsprzedania czy pożyczenia. Jest to z pewnością zaleta dla dystrybutorów, jednak na pewno nie dla graczy, którym
gra się znudziła i chcieliby się jej pozbyć.
2.1. ABONAMENT
Gry online, w których jednocześnie może grac bardzo wielu graczy,
często wymagają płacenia comiesięcznego abonamentu. Takie rozwiązanie
sprawdza się w najbardziej popularnych grach, które gwarantują dużą liczbę płacących. Najczęściej takie rozwiązanie pojawia się w grach MMO9,
jak chociażby najsłynniejsza z nich – „World of Warcraft” firmy Blizzard10. Dzięki abonamentowi serwery wymagane do płynnego obsługiwania równocześnie wielu grających mogą być ciągle utrzymywane w stanie
pozwalającym na bezproblemową, wolną od awarii rozrywkę.
3.
PROBLEMY RYNKU GIER KOMPUTEROWYCH
3.1. DODATKI I ROZSZERZENIA
Do wielu gier tworzone są różnego rodzaju dodatki. Jest to sposób
zarówno na przedłużenie żywotności gry, jak i na osiągnięcie dodatkowego
zysku. Gracze często narzekają, że dodatki służą tylko temu drugiemu celowi i wnoszą zbyt mało do rozgrywki. Koronnym przykładem takiego
zaniedbania jest gra „Heroes of might and magic”, której ogromny sukces
spowodował, że jej twórcy zaczęli tworzyć masę dodatków, które były
coraz gorzej odbierane przez graczy, z powodu małej liczby zmian (późniejsze zawierały już jedynie dodatkowe mapy) 11. Podobnie jest w serii
„The Sims”, w której do każdej części wypuszczano wiele dodatków, niewnoszących zbyt wiele do właściwej rozgrywki. Szczególnym rodzajem
dodatków do gier są tzw. DLC (Downloadable Content – produkt do pobrania). Są to głównie rozszerzenia do gier, kupowane za pośrednictwem
Internetu. Zaletą takiego rozwiązania jest niska cena dzięki brakowi pośredników, kosztów produkcji nośników oraz transportu. Wadą zaś jest
brak możliwości odsprzedania czy pożyczenia komukolwiek tak uzyskanego produktu, podobnie jak w przypadku gier kupowanych drogą cyfrową.
9
ang. Massively Multiplayer Online – gry sieciowe dla wielu graczy.
http://mmodata.net/, 14.05.2012.
11
http://www.chronicles.acidcave.net/, 14.05.2012.
10
14
3.2. HANDEL MIĘDZY GRACZAMI
Odkąd gry zaczęły być sprzedawane na większą skalę, powszechnym
zjawiskiem stało się odsprzedawanie egzemplarzy, które znudziły się już
nabywcy (tym bardziej, że gdy Internet jeszcze nie był tak rozpowszechniony, gry miały znacznie krótszą żywotność, ze względu na ograniczony
tryb pojedynczego gracza). Jakkolwiek prawo nie zabrania tego typu praktyk, to dystrybutorzy próbują temu zapobiegać12. Często wprowadzają
klientów w błąd, przekonując ich, że sprzedaż używanych gier jest przestępstwem.
Tymczasem dzięki portalom aukcyjnym handel używanymi grami
kwitnie. Powszechne jest również odsprzedawanie kluczy licencyjnych,
umożliwiających ściągnięcie plików gry z Internetu, chociaż tutaj już wątpliwości co do legalności takiego handlu są większe – sprzedawcy na przykład sprzedają w Polsce licencje do zagranicznej wersji gry, co oficjalnie
jest zabronione przez polskie prawo. Faktem jest, że handel używanymi
grami powoduje straty dystrybutorów. Co jednak ma zrobić gracz, który
poznał już wszelkie możliwości tytułu? Rozwiązaniem jest tworzenie gier,
których żywotność jest wystarczająco długa, by gry nie opłacało się już
odsprzedawać.
3.3. SPOSOBY NA ZWIĘKSZENIE SPRZEDAŻY
W obecnych gigantach na rynku gier komputerowych pracują całe
sztaby specjalistów odpowiedzialnych za działania marketingowe, prowadzące do jak najlepszego wyniku sprzedaży. Najważniejsza jest wyrobiona
marka – jeżeli gracze nie zawiedli się na danej firmie, na pewno będą oczekiwać premiery każdego jej produktu. Wiąże się z tym także zjawisko
sequeli13, czyli kontynuacji danej gry. Jeżeli gracze pokochali jeden tytuł,
będą w stanie wydać pieniądze w ciemno na coś, bo pozwoli im wrócić do
ulubionego wirtualnego świata. Gry często są już głęboko omawiane na
długo przed premierą, by rozpalić ciekawość potencjalnych klientów. Dystrybutorzy udostępniają wersje demonstracyjne, w których zazwyczaj zawiera się niewielki, ale pokazujący grę z jak najlepszej strony fragment
rozgrywki. Zdarza się, że w ten sposób idealizuje się program, który wcale
na to nie zasługuje.
12
http://www.dobreprogramy.pl/Uzywane-gry-okiem-dewelopera,Aktualnosc,30183.html,
14.05.2012.
13
Samodzielna kontynuacja gry, na przykład Diablo II jest sequelem Diablo.
15
3.4. PIRACTWO
Piractwo komputerowe jest potocznym określeniem na przestępstwa
komputerowe przeciwko mieniu. Polega ono na nielegalnym kopiowaniu
bądź posiadaniu materiałów, które są chronione przez prawa autorskie.
Zwykle wiąże się to z instalowaniem na komputerze programów lub gier,
na które użytkownik nie posiada licencji. Program taki może być kopiowany z nośnika na nośnik, ściągany z sieci lub rozpowszechniany w niej bez
zgody autora.
Rysunek 1. Odsetek pirackiego oprogramowania w Unii Europejskiej w 2009 roku
Źródło: http://www.crn.pl/artykuly/raporty-i-analizy/lekki-spadek, 03.05.2012.
Badania Sztabu Antypirackiego wykazały, że niemal 80% społeczeństwa popiera lub wyraża zgodę na piractwo14. Główną przyczyną takiego
wyniku są przede wszystkim wysokie koszty oprogramowania – jeżeli
użytkownik ma możliwość korzystania z gry za darmo i na takim samym
14
http://doradztwo-informatyczne.pl/poradnik/piractwo-komputerowe, 03.05.2012.
16
bądź podobnym poziomie co uczciwy nabywca, nie będzie zastanawiał się
długo przed zejściem na złą drogę.
Firmy próbują walczyć z tym zjawiskiem, z różnym skutkiem. Tworzone są specjalne zabezpieczenia antypirackie, jednak zazwyczaj nie są
one problemem dla doświadczonych hakerów zajmujących się ich łamaniem. Sprawiają natomiast problemy zwykłym użytkownikom (na przykład
konieczny dostęp do Internetu, zawieszanie się gry, brak możliwości zapisania jej stanu)15, co często powoduje ich frustrację i odwrócenie się od
danego tytułu. Niektóre sposoby są jednak bardziej skuteczniejsze – chociażby w grach MMO. Na oryginalnych serwerach do gry jest odczuwalnie
wyższa jakość rozgrywki (brak opóźnień w połączeniu, bezproblemowa
aktualizacja zapewniona przez producenta, wsparcie moderatorów) niż na
pirackich.
3.5. KWESTIA WYCZUCIA CZASU
Bardzo ważnym czynnikiem, który ma duży wpływ na sukces bądź
porażkę danej gry, jest moment, w którym zostanie ona wydana przez producenta do sprzedaży. Dystrybutorzy mniej znanych gier starają się nie
wydawać ich w tym samym czasie, w którym wychodzą hity o podobnej
tematyce. Dobrym posunięciem jest trafienie z premierą w odpowiednią
porę roku, na przykład tuż przed Bożym Narodzeniem (ogromne zapotrzebowanie na prezenty znacząco zwiększa wartość sprzedaży).
Dystrybutorzy często muszą podejmować ryzyko - jeżeli wypuszczą
grę zbyt wcześnie, może się okazać, że zabrakło czasu na jej dokładne
przetestowanie, co skutkuje dużą ilością błędów psujących rozgrywkę. Jeśli
zaś zbyt późno - konkurencja może ich ubiec, wypuszczając przed nimi grę
w podobnych klimatach, która przyciągnie do siebie fanów danego gatunku.
4.
ZAKOŃCZENIE
Dystrybutorzy mają niełatwe zadanie. Rynek gier stał się bardzo rozbudowany, a co za tym idzie, bezlitosny. Wiele mniejszych firm upada,
jeżeli nie uda im się trafić do odbiorcy. Dobry dystrybutor musi przeanalizować wszystkie aspekty wprowadzania gier na rynek, jeżeli zamierza zostać zapamiętany przez graczy jako wydawca hitu, na którego kontynuację
wszyscy czekają. Sposoby, które pozwalają na jak największą sprzedaż
danego tytułu wciąż ewoluują, dostosowują się do trendów panujących
15
http://playa.pl/dodatki-zobacz/content,4193,rodzaj,1,t,problemow-z-zabezpieczeniamiubisoftu-ciag-dalszy, 14.05.2012.
17
wśród potencjalnych klientów. Ciągle pojawiające się innowacje w strategiach marketingowych rynku gier powinny stać się przedmiotem szerszych
badań, które pozwoliłyby na ocenę ich przydatności i dalszy rozwój tej
branży.
BIBLIOGRAFIA
http://doradztwo-informatyczne.pl/poradnik/piractwo-komputerowe, 03.05.2012.
http://eune.leagueoflegends.com/, 14.05.2012.
http://forums.heroesofnewerth.com/, 14.05.2012.
http://gamezilla.komputerswiat.pl/newsy/2011/47/riot-games-miota-wielkimi-liczbamiw-zwiazku-z-league-of-legends, 14.05.2012.
http://www.crn.pl/artykuly/raporty-i-analizy/lekki-spadek, 03.05.2012.
http://www.gry-online.pl/S013.asp?ID=64980, 03.05.2012.
http://www.heroesofnewerth.com/, 14.05.2012.
http://www.historia-gier-komputerowych.fcms.pl/, 03.05.2012.
HOW TO MAKE MONEY FROM PLAYERS.
EVOLUTION OF BUSINESS ASPECT IN GAMING INDUSTRY
This paper presents ways of how companies to distribute computer games. It describes
how the distribution used to look like from the early times of electronic entertainment, and
what types of distribution are available to the company. We will also discuss what problems
the developers encounter and what kind of threat they are to computer companies.
Tablet, nowe technologie, zastosowanie w biznesie, aplikacje biznesowe.
Robert GOŁDYKA*, Michał NOWICKI*
ZASTOSOWANIE TABLETU DO CELÓW
PRYWATNYCH i BIZNESOWYCH
Zagadnieniem poruszonym w owej pracy jest sprawdzenie użyteczności, praktyczności a także właściwości tabletu z punktu widzenie „świata biznesu”. Praca będzie zawierać historię powstania jak i ewolucji wymienionego sprzętu. Zamierzamy także poddać tablet analizie pod względem dwóch profili użytkowników. Pierwszym profilem będzie wymieniony wcześniej klient użytkujący tablet w pracy natomiast jego oponentem
jest klient o profilu „prywatnym”. Przeprowadzając analizę poprzez pryzmat identycznych czynników wyboru możemy wyciągnąć racjonalne wnioski. Celem pracy będzie
także ukazanie wyników sprzedaży tabletu. Dzięki takiemu zestawieniu będziemy mogli
sformułować tezę odnośnie rozwoju i konkurencyjności tabletów na polskim rynku elektroniki.
1. HISTORIA TABLETU
Tablety są stosunkowo nowym sprzętem elektronicznym, który
ostatnimi czasy zaistniał na polskim rynku. Kształtem przypominają prostokąt. Posiadają dotykowy panel nieprzekraczający swoim rozmiarem
14 cali, nie posiadają klawiatury. Tablety są także w zupełności mobilne.
Treścią tego rozdziału będzie odpowiedzenie na kilka nurtujących pytań,
a dokładnie: „skąd pochodzą tablety?” oraz „ jak będą się prezentować
w przyszłości?”. Pierwsze z istniejących modeli sprzętu elektronicznego
zwanego tabletem powstały w 1964 roku i nosił nazwę RAND Tablet vel
Grafacon. Odbierał impulsy poprzez dodany do tego wynalazku stylus1.
Ewolucją pierwszego tabletu był DynaBook. Jego wielkość była zbliżona
do notatnika. Posiadał klawiaturę. Służył głównie jako narzędzie edukacji,
ale także jako nośnik informacji. Kolejną wersją sprzętu był Atlas DEC
PDP 15. Został on stworzony w 1972 roku. Jego zastosowaniem były
głównie cele edukacyjne. Rok 1979 związany jest z ingerencją firmy Apple
*
Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Studenckie Koło Naukowe
„Opteam”, opiekun referatu dr Iwona Świeczewska.
1
Stylus jest nazwą dla długopisu, pióra, jakim posługujemy się przy obsłudze tabletu.
19
na rynku tabletów. Wyprodukowany Apple Graphic Tablet nie odniósł
jednak sukcesu.
Znaczący krok w dziedzinie rozwoju tabletów został poczyniony dopiero w 1989 roku. Pojawił się wówczas model o nazwie GridPad. Jego
zastosowanie było głównie biznesowe tzn. dla osób pracujących w terenie.
Jak większość swoich poprzedników posiadał stylus. Wadami urządzenia
była jego waga (ponad 2 kilogramy). Pomimo swoich gabarytów urządzenie znalazło swoich zwolenników.
Dopiero problemy finansowe właściciela marki spowodowały zniknięcie GrinPad-a. W 1993 firma Apple ponownie zaczęła eksploatować
rynek tabletów. Wyprodukowała Newton Message Pad. Był to pierwszy
tablet PC. Słaby marketing oraz wyłaniające się błędy doprowadziły do
niskiej popularności modelu i zaprzestania produkcji.
Rok 1998 „przyniósł” kolejną nowość w dziedzinie tabletów. Pojawił się pierwszy model z kolorowym wyświetlaczem. Producentem było
Fujistsu. Obsługiwany był głównie w centrach biznesowych bądź obiektach
konferencyjnych. W rozwoju tabletów posiada również wkład firma Microsoft. W 2002 roku pojawił się model Microsoft Smart Display. Posiadał
możliwość komunikowania się z komputerem za pośrednictwem WiFi. Nie
zyskał jednak popularności. Kolejno zaczęły pojawiać się modele, które
swoimi parametrami nie odbiegały od właściwości laptopów. Różnicą był
brak klawiatury. Docierając do czasów teraźniejszych, a ściślej do 2010
roku firma Apple zaprezentowała segment tabletów – iPad. Produkcja okazała się ogromnym sukcesem.
Analizując zmiany na przestrzeni 48 lat możemy zauważyć niezwykle szybki postęp techniki. Wielkość tabletów od dużych rozmiarów stała
się wręcz kieszonkowa. Zmiana wyświetlacza z czarno-białego na kolorowy. Powyższe zmiany mogą napawać optymizmem w odniesieniu do przyszłości. Wzmożona konkurencja na rynku sprzętu elektronicznego nie pozwoli nam długo czekać na nowości w dziedzinie tabletów mających na
celu skupienie uwagi klienta.
2. KLIENT O PROFILU BIZNESOWYM
2.1. ZASTOSOWANIE TABLETU W BIZNESIE2
Tablet jest sprzętem elektronicznym, którego parametry są zbliżone
do parametrów posiadanych przez laptopy czy komputery stacjonarne.
Poprzez dotykowy panel mogą służyć do wykonywania wielu czynności
i mogą być wykorzystywane jako:
2
http : http://tabletguru.pl/2011/05/profesjonalne-zastosowanie-tabletow/, 01.05.2012.
20
 Forma „mobilnego papieru”,
 Wirtualna metka. Umieszczenie tabletu obok danego urządzenia
może przedstawiać informację o nim,
 Narzędzie do pracy w terenie, podczas podróży,
 Narzędzie do przeglądania materiałów, poszukiwania wiadomości
w Internecie,
 Narzędzie do edycji dokumentów.
2.2. APLIAKCJE BIZNESOWE
Ważną rolę w użytkowaniu tabletów przez pracowników odgrywa
ilość i jakość aplikacji dostępnych dla tego rodzaju sprzętu elektronicznego. Stosunkowo wysoka ilość aplikacja zwiększa konkurencyjność
tabletów a także ich renomę. Zestawienie programów używanych na tabletach zawiera tabela 1.
Tabela 1. Przykładowe programy wraz z opisem działania
Nazwa aplikacji
TextMaker
PlanMaker
Presentattions
Dropbox
Opera Mobile
GoodReader
Photoshop Express
Ekspert Math
Opis działania
Obsługuje dokumenty Microsfot Word.
Obsługuje dokumenty Microsoft Excel.
Obsługuje dokumenty Microsoft Power
Point.
Umożliwia przesyłanie plików.
Alternatywa przeglądarki.
Czytnik plików w formacie PDF.
Edycja graficzna.
Równania, wzory matematyczne.
Źródło: opracowanie własne na podstawie www.tabletowo.pl, 01.05.2012.
Powyższe aplikacje nie są jedynymi, jakie możemy używać na tabletach. Posiadają one również swoje substytuty. Celem autorów jest pokazanie w jakich dziedzinach biznesu można działać posługując się przenośnym
urządzeniem zwanym tabletem3.
2.3. PORÓWANIE Z KOMPUTEREM STACJONARNYM
Konkurencja na rynku sprzętu elektronicznego związanego
z komputerami odbywa się w głównej mierze pomiędzy trzema urządzeniami, którymi są tablet, laptop oraz stacjonarny komputer. Ostatni
z wymienionych mimo swoich młodszych konkurentów nadal odgrywa
znaczącą rolę w użytkowaniu biznesowym.
3
http://www.apple.com/pl/ipad/from-the-app-store/business.html, 01.05.2012.
21
Zestawienie na linii komputer stacjonarny-tablet ułatwi wyciągnięcie
wniosków końcowych dotyczących użyteczności tabletu w świecie biznesu.
Porównanie zawiera tabela 2.
Tabela 2. Porównanie tabletu z komputerem na podstawie wad i zalet
Czynnik decydujący
Wada / Zaleta / Podobne
Komentarz
Wielkość
Zaleta
Możliwość łatwego schowania.
Mobilność
Zaleta
Możemy go mieć zawsze
przy sobie.
Parametry
Podobne
Może obsługiwać wszystkie niezbędne do pracy
aplikacje.
Aplikacje
Podobne
Większość prac wykonywanych na komputerach
stacjonarnych wykonuje
się także na tabletach.
Cena
Wada
Stosunkowo wysokie ceny
tabletów.
Długość czasu pracy.
Wada
Długość czasu pracy na
baterii zależy od eksploatacji tabletu.
Źródło: opracowanie własne na podstawie www.skapiec.pl, 01.05.2012.
3. KLIENT O PROFILU PRYWATNYM
3.1. ZASTOSOWANIE TABLETA W ŻYCIU PRYWATNYM
Tablet, jako najwyższej klasy przenośny „komputer”, podbija
z sukcesem rynki wszystkich krajów. Zawdzięcza to najnowszej technologii jaką się posługuje, swoim bardzo małym wymiarom, ale także czymś
jeszcze a mianowicie rozrywką jaką dostarcza. Czasy, gdy gracze i inni
użytkownicy komputerów szczególnie ci młodsi, musieli siedzieć samotnie
w swoich domach i korzystać pojedynczo z komputerów odeszły do lamusa. Dzięki swoim wymiarom i wadze tablety mieszczą się do kieszeni czy
plecaka i ważą nie więcej niż kilogram, co ułatwia korzystanie z nich
w każdym miejscu.
Jednym z podstawowych zadań tabletu jest szybki dostęp do zasobów Internetu. Dzięki dostępowi do bezprzewodowej sieci wifi może bardzo szybko i łatwo wyszukać informacje nam potrzebne. Dzięki swojej
budowie i dotykowemu wyświetlaczowi nie ma problemu z przeglądaniem
stron internetowych. Tablet umożliwia przeglądanie stron internetowych,
22
przy zastosowaniu wielu różnych przeglądarek, czytanie książek i gazet,
sprawdzenie godziny odjazdu autobusów oraz innych ważnych informacji.
Tablety powoli wypierają nawet e-czytniki książek. Spowodowane jest to
multifunkcojalnością tabletu w porównaniu do zwykłego e-czytnika, którego jedyną funkcją jest wyświetlenie treści książki. Tablet okazuje się być
świetnym narzędziem do korzystania z portali społęcznościowych, takich
jak Twitter, Nasza Klasa, czy Facebook, które są obecnie bardzo popularne. Kolejnym sposobem na wykorzystanie tabletu jest oglądanie filmów
czy przeglądanie zdjęć. Dzięki swojemu wyświetlaczowi może swobodnie
odtworzyć dowolny film w niemal każdym miejscu. Jest to kolejna zaleta
przemawiająca za tym innowacyjnym urządzeniem. Wyniki badań wskazują jednomyślnie, że prawie 66% kupujących nie ma większych złudzeń co
do funkcji swojego nowego zakupu – będzie on pełnił rolę nowego gadżetu, zabawki, nabytej głównie z ciekawości4.
3.2. APLIKACJE
Najważniejszą cechą tabletu są jego nieograniczone możliwości.
Dzięki kompatybilności z komputerem i innymi urządzeniami oraz możliwością zainstalowania wielu aplikacji, tablet staje się niezbędnym narzędziem rozrywki w życiu człowieka. Zestawienie aplikacji używanych na
tabletach zawiera tabela 3.
Tabela 3. Przykładowe programy wraz z opisem działania
Nazwa aplikacji
Max Payne
Angry Birds
Skype
Moon+Reader
Winamp
Moboplayer
Pulse News
Google Earth
Opis działania
Popularna gra zręcznościowa
Popularna gra zręcznościowa
Komunikacja z innymi użytkownikami
Czytnik e-booków
Odtwarzacz utworów mp3
Odtwarzacz filmów
Czytnik wiadomości z kanałów RSS
Trójwymiarowa mapa świata
Źródło: opracowanie własne na podstawie www.tablety.pl, 01.05.2012.
Niniejsze aplikacje są tylko przykładowymi programami użytkowanymi na tabletach. Obecnie możemy zauważyć poważny wzrost liczby
aplikacji na te urządzenia oraz coraz większą konkurencję na rynku aplikacji. Firmy prześcigają się w coraz to nowszych i ulepszonych programach
dających nowe i niespotykane możliwości.
4
http://www.spidersweb.pl/2011/09/do-czego-wlasciwie-potrzebny-mi-tablet.html,
01.05.2012.
23
4. SPRZEDAŻ
Po trzecim kwartale roku 2011 analitycy firmy StratagyAnalytics
przedstawili dane sprzedaży dotyczące tabletów na rynku światowym. Globalna sprzedaż stanęła na poziomie 16,7 mln sztuk. Prym w sprzedaży cały
czas trzymała firma Apple na poziomie 11,1 mln sprzedanych sztuk. Drugie miejsce zajęły tablety z systemem Android (bez podziału na markę)
z wynikiem 4.5 mln sprzedanych sztuk.
Tabela 4. Porównanie sprzedaży tabletów
System operacyjny
3Q/2010
3Q/2011
Wzrost/Spadek
Apple iOS
4,2
11,1
164%
Android
0,1
4,5
4400%
Microsoft
0
0,4
b/d
QNX
0
0,2
b/d
Inne platformy
0,1
0,5
400%
Łącznie
4,4
16,7
280%
Źródło: opracowanie własne na podstawie http://www.komputerswiat.pl/nowosci/sprzet
/2011/42/ipad-dalej-trzyma-wladze!-rynek-tabletow-po-trzecim-kwartale.aspx, 01.05.2012.
Łącznie rynek rok do roku (Q3 2011 vs Q3 2010) wzrósł o 280%.
Procentowo Android dokonał gigantycznego skoku na poziomie 4400%.
Sprzedaż tabletów firmy Apple również wzrosła o 164%. Pokazuje to również, iż została zachwiana pozycja lidera Apple gdyż jego udział spadł
z 95,5% udziału w sprzedaży do 66,6%. Źle natomiast wygląda sytuacja
firmy Blackberry. W trzecim kwartale szacunki wskazują na 200 tysięcy
sprzedanych tabletów Playbook. Urządzenia z systemem operacyjnym
Windows 7 osiągnęły poziom 400 tysięcy sprzedanych sztuk. Ukazuje nam
to, iż Microsoft posiada bardzo słabą pozycje na rynku tabletów. Nie zmieni się to dopóki Microsoft nie przyjdzie z jakimś wysoce zaawansowanym
rozwiązaniem technologicznym, którym w tym przypadku może być Windows 85.
Według Badań firmy Gartner w roku 2012 globalna sprzedaż tabletów powinna ulec wzrostowi o ponad 98% w stosunku do roku poprzedniego. W 2011 roku na całym świecie wyniki sprzedaży wyniosły 60 milionów sztuk, w tym roku prognozuje wielkość sprzedaży około 118 milionów. Największy udział na tym rynku ma Apple ze swoim sztandarowym
5
http://www.komputerswiat.pl/nowosci/sprzet/2011/42/ipad-dalej-trzyma-wladze!-rynektabletow-po-trzecim-kwartale.aspx.
24
iPadem, które odpowiada obecnie za 66% sprzedaży tabletów. Na drugi
miejscu jest Android, który kontroluje ponad 28% rynku tabletów. Rok
2012 ma być przełomem na rynku tabletów. Na rynku pojawią się pierwsze
tablety oparte na systemie operacyjnym Windows 8. Według analityków,
sprzedaż tabletów opartych na systemie Windows 8 ma wynieść do końca
roku 5 milionów sztuk, co zapewniłoby 4% udziału w rynku6.
BIBLIOGRAFIA
http : http://tabletguru.pl/2011/05/profesjonalne-zastosowanie-tabletow/, 01.05.2012.
http : http://www.tabletowo.pl/2011/02/19/tablet-geneza-i-historia, 01.05.2012.
http://www.apple.com/pl/ipad/from-the-app-store/business.html, 01.05.2012.
http://www.komputerswiat.pl/nowosci/sprzet/2011/42/ipad-dalej-trzyma-wladze!-rynektabletow-po-trzecim-kwartale.aspx, 01.05.2012.
http://www.komputerswiat.pl/nowosci/sprzet/2012/16/szybko-rosnie-sprzedaz-tabletow-wtym-roku-wzrost-o-prawie-100.aspx, 01.05.2012.
http://www.spidersweb.pl/2011/09/do-czego-wlasciwie-potrzebny-mi-tablet.html,
01.05.2012.
www.tablety.pl, 01.05.2012.
TABLET AS AN INNOVATIVE TOOL
FOR PERSONAL AND BUSINESS USE
Tablet is a mobile computer, which was invented in 1964. First tablet called RAND
Tablet vel Grafacon. Over the years tablet was changing and now it is smaller than normal
PC, larger than a mobile phone or personal digital assistant, integrated into a flat touch
screen and primarily operated by touching the screen rather than using a physical keyboard.
Tablet is a tool which we can use in a normal life and in the business world. Many companies create applications for tablet like Dropbox or TextMaker to help us in our work. Also
there are many games and programs which we use in normal activities. Many of us buy
tablet because it is something new and not necessary very important to us. Tablet has many
properties. We can use it to read a book, watch film or listen to music. Also we can read
documents or send important e-mail what is very important in business life. The company
which has the largest share of sales in tablets market is Apple (with 66,6%) and the most
popular tablet is Ipad. We can see that tablet has conquered markets of all countries and
soon it can be more popular and useful then normal PC or notebook.
6
http://www.komputerswiat.pl/nowosci/sprzet/2012/16/szybko-rosnie-sprzedaz-tabletoww-tym-roku-wzrost-o-prawie-100.aspx.
25
Zarządzanie projektami IT, metodyki
zwinne, metodyki klasyczne, metodyki
Agile, Scrum, projekty informatyczne.
Łukasz GOSŁAWSKI*
ZASTOSOWANIE METODYKI SCRUM
W ZARZĄDZANIU PROJEKTAMI IT
Istnieją dwa różne podejścia do zarządzania projektami. Pierwszy z nich skupia się
na procesie i tradycyjne metodyki właśnie cechuje to podejście. Wszystko oscyluje wokół planu, zadań do wykonania i sztywnych reguł kontrolowania ich. Scrum, jako przedstawiciel zwinnego podejścia, oferuje bardziej intuicyjne podejście zamiast planowania
każdego z kolejnych kroków proponuje wiele praktycznych rozwiązań. Pozwala rozwijać się projektowi samemu sobie. Korzystanie z tej dość prostej z założenia metodyki,
daje niezwykle korzystne efekty, zwłaszcza przy złożonych projektach.
1.
ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI IT
1.1. ASPEKTY KIEROWANIA PROJEKTAMI
Okres rozwoju przemysłu informatycznego, w którym dalej się znajdujemy, prowadzi do zbliżenia się rynku technologii informacyjnej do biznesu. Z kolei ten drugi wymaga od IT działań mających na celu jak najskuteczniejsze wykonanie projektu, przez co informatyka zajmuje się nie tylko
przetwarzaniem informacji, czy wytwarzaniem oprogramowania, ale ma
również wspierać biznes w wielu aspektach. Można tu zaliczyć między
innymi automatyzację procesów, upraszczanie komunikacji czy zarządzanie informacją. Już dziś niektórzy analitycy określają IT mianem BT, który
w tłumaczeniu oznacza technologię biznesu, co ma swoje podłoże w bardzo
cienkiej granicy między tymi dwiema dziedzinami.
O sukcesie lub porażce projektu (również projektu IT), świadczy
przede wszystkim to, czy został on wykonany i czy jego parametry nie
zostały przekroczone. Wedle badań na przestrzeni ostatnich lat obserwujemy wzrost powodzeń tego typu przedsięwzięć, jednak dalej nie jest to za*
Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Studenckie Koło Naukowe
Technologii Internetowych i Multimedialnych „IM-Tech”, opiekun naukowy referatu:
dr Łukasz Murowaniecki.
27
dowalająca wartość. Okazuje się, że prawie połowa projektów IT kończy
się niepowodzeniem.
Rysunek 1. Zestawienie szans powodzenia projektów IT w latach 1994-2006
Źródło: Opracowanie własne na podstawie Czynnik ludzki jako ryzyko w zarządzaniu projektami IT - Agile vs. PMBoK1.
W celu minimalizacji porażek zaczęto gromadzić ogólnodostępną
wiedzę zarówno teoretyczną jak i praktyczną. Efektem tego są standardy
prowadzenia projektów, czyli metodologie zarządzania. Należy jednak
pamiętać, że nie są to ściśle przyjęte reguły i można je łączyć w zależności
od złożoności i specyfiki problemu.
1.2. ELEMENTY TWARDE I MIĘKKIE W ZARZĄDZANIU
Zarządzanie budżetem, harmonogramem i ryzykiem są jednymi
z najważniejszych obszarów we wdrażaniu projektu. Każdy z nich wzajemnie na siebie oddziałuje i modyfikacja jednego z nich wpływa na pozostałe. W przypadku, gdy zwiększamy nakłady na zminimalizowanie ryzyka,
rosną nam koszty. Gdy chcemy zminimalizować wydatki, również często
nie wyrabiamy się w zaplanowanym harmonogramie, przy czym rośnie
także ryzyko niepowodzenia. Najważniejszym zadaniem managera jest
równoległe monitorowanie powyższych czynników tak, by żaden z elemen1
M. Leksiński, Czynnik ludzki jako ryzyko w zarządzaniu projektami IT - Agile vs.
PMBoK, http://pmanager.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=93&Itemi
d=59, 20.04.2012.
28
tów nie ucierpiał. Dobrym nawykiem jest aktualizacja udziału każdego
z nich w równych odstępach czasu.
Zespół projektowy tworzą ludzie, więc zarządzanie nie obędzie się
również bez zwracania uwagi na elementy miękkie, takie jak motywacja
członków zespołu i wzajemna komunikacja. Nie ma złotej recepty na wybór odpowiednich członków zespołu. Z jednej strony powinno się zwracać
uwagę na doświadczenie i wiedzę, z drugiej na predyspozycje osobowe.
Wybór osób o różnych cechach da nam większą różnorodność koncepcji
i proponowanych rozwiązań, jednak stwarza to problemy przy uzgadnianiu
wspólnych stanowisk czy komunikacji wewnątrz zespołu. W ostatnich latach coraz więcej uwagi poświęca się tym elementom, co jak pokazują
statystyki, ma swoje pozytywne odbicie w realizacji projektów. Ich sukces
jest jednak składową zarówno jednych jak i drugich elementów, a pominięcie któregoś z nich skutkuje opóźnieniem bądź niepowodzeniem projektu.
2.
METODYKI ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI
2.1. METODYKI KLASYCZNE
Klasyczne metodyki zarządzania cechuje dość sztywny sposób prowadzenia projektu. Wymagają ustalenia planu działania już na początku
oraz konieczności tworzenia i utrzymywania dokumentacji projektowej, co
zmniejsza elastyczność oraz zwiększa koszty. Jedną z nich jest Project Management Body of Knowledge. W opinii wielu osób, nie należy traktować
jej jako metodykę, a jako zbiór dobrych praktyk postępowania. W rzeczy
samej takie było założenie organizacji PMI, która od 1987 regularnie wydaje kolejne edycje wspomnianego standardu zarządzania projektami. Składa
się on z 9 obszarów wiedzy oraz 42 procesów podzielonych na 5 grup:
procesy rozpoczęcia, planowania, realizacji, kontroli i monitorowania oraz
zakończenia. Dziewięć wspomnianych obszarów obejmuje: zarządzanie
integracją, czasem, zakresem, kosztem, jakością projektu oraz zarządzeniem zasobami ludzkimi, komunikacją, ryzykiem i zamówieniami w projekcie. PMBoK dostarcza bardzo dużo informacji o modelach oraz technikach zarządzania projektem, przez co staje się bezcennym źródłem wiedzy
dla kierownika projektu. Dodatkowo, w odróżnieniu do niżej zaprezentowanego PRINCE2, metodyka ta obejmuje tematykę zagadnień komunikacyjnych i międzyludzkich2.
Kolejnym przykładem metodyki klasycznej może być PRINCE2.
U podstaw tej metodyki leży zwrócenie uwagi na biznesowe zarządzanie
2
A. Koszlajda, Zarządzanie projektami IT. Przewodnik po metodykach, Helion, Warszawa
2010, s. 89.
29
projektem. To z kolei wymaga ciągłego badania korzyści wynikających
z projektu przez tzw. Komitet Sterujący. Procesy zarządzania jakie można
wymienić w tej metodzie to planowanie projektu, zarządzanie strategiczne
projektem, inicjowanie projektu, zarządzanie zakresem etapu, sterowanie
etapem, zarządzenie wytwarzaniem produktów oraz zamykanie projektu.
Ważną rolę odgrywa tu kierownik projektu, który w ramach koncepcji odchyleń kontroluje, by nie zaistniało ryzyko niepowodzenia projektu.
Wszystkie te cechy sprawiają, że w PRINCE2 duża waga jest przykładana
do zarządzania ryzykiem, jakością, a także konfiguracją produktów poprzez
tzw. metodę planowania przez produkty. Duża popularność i wysoki
wskaźnik procentowej szansy zakończenia projektu sukcesem najlepiej
pokazują jak efektywna jest ta metodyka3.
2.1. METODYKI ZWINNE
Zwinne metodyki zarządzania projektami IT powstały dość niedawno i w przeciwieństwie do klasycznych, kładą nacisk przed wszystkim na
współpracę pomiędzy zamawiającym, a dostawcą, czyli pracę zespołową.
Kwestia formalizacji pracy przy projekcie poprzez tworzenie dokumentacji
jest drugoplanowa. Scrum, mimo że z założenia jest metodyką zwinną,
korzysta z rozwiązań starszych, również klasycznych podejść takich jak
chociażby podejście proceduralne do problemu. Zespół projektowy składa
się z osób pełniących poniższe role:
 właściciel produktu; formułuje wizję projektu i listę wymagań,
 mistrz (tzw. ScrumMaster), czyli osoba zarządzająca zespołem, implementująca metodykę, nauczająca jej i nadzorująca projekt,
 członek zespołu; posiadające różnorodne kompetencje osoby, które
razem ponoszą odpowiedzialność za rezultat projektu (5-9 osób),
 interesariusz, który nie ma wpływu na efekt końcowy projektu i nie
ingerująca w niego bezpośrednio, jednakże zainteresowana jego
efektami i mogąca uczestniczyć w zebraniach zespołu.
Cały zespół uczestniczy w tzw. sprincie, efektem którego jest dostarczenie użytkownikom działającego produktu. Każda iteracja sprintu przynosi kolejne dopracowanie produktu, a użytkownik aktywnie uczestniczy
w procesie realizacji projektu4.
Wyżej wspomniany Scrum po części korzysta z nowego podejścia do
programowania jakim jest eXtreme Programming. Powstało ono jeszcze
3
4
http://www.prince2.com/what-is-prince2.asp, 20.04.2012.
M. Miłosz, M. Borys, M. Plechawska-Wójcik, Współczesne Technologie Informatyczne
Metodyki zwinne wytwarzania oprogramowania, Politechnika Lubelska, 2011, s. 55.
30
przed podziałem na klasyczne i zwinne sposoby zarządzania projektami, bo
już w 1999 roku, i traktowane jest dziś już jako metodyka. Jest ona ściśle
ukierunkowana do realizacji projektów programistycznych, zawiera zbiór
dobrych praktyk dotyczących właśnie tego typu projektów. Nie traci przy
tym jednak swojego zwinnego charakteru, a więc nacisku na kontakt
z klientem i działań wewnątrz zespołu. XP bazuje na pięciu zasadach: komunikacji, prostocie, odwadze, wzajemnym szacunku oraz informacji
zwrotnej. Mimo, że i tu bazuje się na iteracjach, XP nie jest metodą przyrostową jak miało to miejsce w przypadku podejścia Scrum. Nie jest to jednak jeszcze wykrystalizowana metodyka. W celu zwiększenia wydajności,
wiele firm korzysta z elementów XP, takich jak chociażby programowanie
parami5.
3.
SCRUM - POTENTAT CZY JEDEN Z WIELU?
3.1. CECHY METODYKI
Jak już wcześniej zostało wspomniane, Scruma charakteryzuje
sprint, w trakcie którego realizowane są elementy z listy zadań utworzonej
na początku każdego z nich. W jego ramach organizowane są codzienne
spotkania zespołu, w celu omówienia zadań zrealizowanych oraz trudności,
jakie wyniknęły podczas realizacji dnia poprzedniego, a także wyznaczenia
celów na dany dzień. Założenia poszczególnych sprintów opracowywane są
na spotkaniach planistycznych i układane w taki sposób, by jeden cykl
sprintu trwał od kilku do kilkunastu tygodni. Co ciekawe, metodyka określa
czas trwania takich spotkań (nie więcej niż 4 godziny), a także innych elementów, jak codzienne spotkania zespołu (nie dłuższe niż 15 minut). Takie
ramy czasowe mogą sprawiać wrażenie, że mamy do czynienia ze sztywną
metodyką, która mówi nam dokładnie co i w jakim czasie mamy wykonać.
Nic bardziej mylnego. Scrum stanowi tylko szkielet i implementuje dobre
nawyki przy pracy z projektem w zespole. Widać to przede wszystkim
w nacisku na umiejętności miękkie członków zespołu, w którym komunikacja odbywa się w sposób prosty i zrozumiały, na przykład poprzez tablicę wizualizującą przebieg projektu czy codzienne analizowanie wykonanej
pracy6.
5
M. Miłosz, M. Borys, M. Plechawska-Wójcik, Współczesne Technologie Informatyczne
Metodyki zwinne wytwarzania oprogramowania, Politechnika Lubelska, 2011, s. 55.
6
K. Schwaber, Sprawne zarządzanie projektami metodą Scrum, APN PROMISE, Warszawa
2005, s. 103.
31
3.2. SCRUM A INNE METODYKI
Zastosowanie zwinnych metodyk zarządzania projektami pociąga za
sobą dodatkowe wymagania. Niewątpliwie nacisk na elementy miękkie jest
w nich znacznie większy niż w przypadku klasycznych metodyk. W zamian
jednak, wedle przeprowadzonych badań, rośnie odsetek projektów zakończonych sukcesem. Oczywiście nie jest to reguła, jednak wraz ze wzrostem
stopnia skomplikowania, rośnie przewaga Scruma i jemu podobnych nad
klasycznymi podejściami. Przewaga ta jest szczególnie widoczna w przypadku projektów, których wymagania są nieznane lub nie do poznania oraz
w sytuacji, gdy zmieniają się one w trakcie trwania projektu.
Rysunek 2. Szansa sukcesu projektu w zależności od metodyki zarządzania projektem IT
Źródło: Opracowanie własne na podstawie DDJ’s 2007 Project Success Survey,
http://www.ambysoft.com/surveys/success2007.html7.
Za sukcesem projektów zarządzanych metodyką Scrum, stoi przede
wszystkim mieszczenie się z zakresie czasu projektu. W tradycyjnych sposobach aplikacje są projektowane, kodowane i testowane bez udziału interesariusza. Często produkt jest pokazywany klientowi tuż przed zakończeniem prac – jest to bardzo zły moment dla kierownika, by dowiedzieć się,
że coś poszło nie tak, czy potrzebne są dodatkowe funkcjonalności. Koniecznym wówczas jest wydłużenie czasu trwania projektu, przez co ten
7
http://www.ambysoft.com/surveys/success2007.html, 20.04.2012 .
32
kończy się niepowodzeniem. Scrum bazuje na częstych kontaktach z klientem, więc taki problem tu nie występuje, czym zapewnia sobie tak wysoki
wskaźnik projektów zakończonych sukcesem.
Należy jednak zauważyć, że Scrum dotyczy, podobnie jak eXtreme
Programming, wyłącznie fazy wytwarzania oprogramowania. Przez co dla
faz początkowych, związanych ze strategią działania i wizją produktu oraz
w zarządzaniu kontraktem, należy korzystać z innych metod oceniania
sytuacji i wyznaczania kierunków działania.
Najnowsze statystyki przedstawione w „The CHAOS Manifesto”
przez The Standish Group pokazują, że udział projektów zakończonych
niepowodzeniem, a prowadzonych za pomocą metodyki zwinnej zmalał do
zaledwie 9%8. W porównaniu do poprzednich badań tej grupy, pokazuje
jak duży progres zanotował Scrum i jemu podobne. Coraz lepsze poczynania tej metodyki, związane są również z bardziej przychylnym stosunkiem
managerów projektów do nowych sposobów prowadzenia projektu oraz
coraz większym udziałem młodych i otwartych liderów.
4. PODSUMOWANIE
Scrum może być rozwiązaniem dla ludzi, którzy podczas pracy muszą sobie radzić ze złożonymi problemami. W porównaniu do klasycznych
metodyk nie wymaga tak dużej wiedzy i wysiłku, dodatkowo cechuje go
prostota. Największym problemem w trakcie implementowania tego sposobu prowadzenia projektów okazuje się nastawienie ludzi. Dużej części osób
odpowiedzialnych za prowadzenie projektów, wpojono konieczność deterministycznego podejścia do problemów, korzystania ze szczegółowych
planów, czy harmonogramów zadań. Wśród tego typu ludzi, szacuje się
największy odsetek niepowodzeń projektów związanych ze zmianą metodyki zarządzania. Scrum, jako przeciwieństwo takich działań, jest niełatwy
do opanowania dla konserwatywnych liderów projektu i jego stosowanie
może prowadzić do negatywnych skutków. Coraz większa grupa liderów
projektów, zwłaszcza młodych, otwartych na prostsze, ale niekoniecznie
nieefektywne rozwiązania, zauważa pozytywy płynące ze stosowania metodyk zwinnych. Dzieje się tak, ponieważ są one bardziej intuicyjne, a ich
zastosowanie gwarantuje naturalny rozwój projektu. Scrum, w przeciwieństwie do metodyk klasycznych nie walczy z naturalnym pędem projektu,
a wytycza jego optymalny rozwój i w łatwy sposób pozwala w niego ingerować.
8
http://blog.standishgroup.com, 20.04.2012.
33
BIBLIOGRAFIA
KOSZLAJDA A., Zarządzanie projektami IT. Przewodnik po metodykach, Helion, Warszawa 2010.
LEKSIŃSKI M., Czynnik ludzki jako ryzyko w zarządzaniu projektami IT - Agile vs.
PMBoK
http://pmanager.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=
93&Itemid=59, 20.04.2012.
MIŁOSZ M.,BORYS M.,PLECHAWSKA-WÓJCIK M., Współczesne Technologie Informatyczne Metodyki zwinne wytwarzania oprogramowania, Politechnika Lubelska, Lublin
2011.
SCHWABER K., Sprawne zarządzanie projektami metodą Scrum, APN PROMISE, Warszawa 2005.
http://blog.standishgroup.com, 20.04.2012.
http://www.ambysoft.com/surveys/success2007.html, 20.04.2012.
http://www.prince2.com/what-is-prince2.asp, 20.04.2012.
SCRUM METHODOLOGY APPLICATION IN IT PROJECT MANAGEMENT
There are two different ways to manage IT project. First is related to process and traditional project management are based on it. It is all about planning, tasks to do and control.
Scrum proposes different way to lead projects. It is easier and does not involved in a project
as much as previous methodologies. Scrum improves those projects, which seems to be
complicated. Success rate is much higher for projects managed by managers which prefer
agile methodologies.
Telekomunikacja, innowacje, giełda.
Kamil JAMROZIK*
WPŁYW INNOWACYJNYCH TECHNOLOGII
NA RYNEK TELEKOMUNIKACJI I JEGO WARTOŚĆ
Celem pracy jest połączenie dwóch zagadnień, jakimi są: innowacje technologiczne
oraz obiektywne szanse inwestowania w danym sektorze. Autor podejmuje próbę znalezienia czynników determinujących wybór właściwego sektora gospodarczego. Zagadnienie zostało omówione z perspektywy wartości przedsiębiorstwa dla potencjalnego
inwestora. Poruszona została także kwestia modelu gospodarki opartej na wiedzy jako
podstawowym czynniku obok takich wielkości jak poziom cen, czy PKB w danym kraju. Do rozwiązania problemu posłużono się schematami analizy SWOT sektorowej obrazującej rynek telekomunikacyjny, a także odpowiednimi statystykami rynkowymi
i wykresami, zaznaczającymi przyszłe trendy na potencjalnym rynku inwestycyjnym.
Celem pracy jest wskazanie właściwego toru rozwoju spółek giełdowych, które mają
szanse na zrównoważony wzrost, dzięki wykorzystaniu innowacji w spółkach na przykładzie ponadprzeciętnie działającego rynku telekomunikacyjnego.
1. SEKTOR TELEKOMUNIKACYJNY W GOSPODARCE
Rozwój rynków międzynarodowych na przestrzeni ostatniej dekady
w znaczącym stopniu przyczynił się do globalizacji handlu dobrami,
a w szczególności usługami. Wymuszona przedsiębiorczość jest nierozłącznie powiązana z koniecznością wprowadzania zmian (innowacji). Z punktu
widzenia dzisiejszej gospodarki istotne staje się inwestowanie w człowieka.
Potencjał intelektualny jest stale rozwijany zwłaszcza w Zjednoczonej Europie poprzez inwestycje w dziale B+R, a także ogromne zainteresowanie
przedsiębiorców tworzeniem przewagi konkurencyjnej opartej o innowacje
techniczne i organizacyjne. Handel jest liberalizowany, spadają koszty
transportu, dochodzi do deregulacji rynków telekomunikacyjnych, występuje
błyskawiczne wdrażanie osiągnięć technik informacyjnych i telekomunikacyjnych1. Zważywszy na aktualne kierunki kształtowania się gospodarki
*
Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Studenckie Koło Naukowe
„Opteam”, opiekun referatu: dr Monika Bolek.
1
Sporek T., Wpływ kryzysu finansowego na globalizację gospodarki światowej. Diagnoza
i konsekwencje dla Polski. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola
35
światowej bardziej atrakcyjna wydaje się analiza dynamiczniejszego i stabilniejszego sektora telekomunikacyjnego.
Zgodnie z teorią konwergencji, wiele różnic w społeczeństwach na
świecie się zaciera, a za główną przyczynę tego zjawiska uznaje się właśnie
postęp techniczny. Ostatecznie, gdzie indziej szukać łatwości w wymianie
myśli, poglądów, doświadczeń, czy zwyczajnie informacji, jeśli nie za pośrednictwem globalnych sieci łączności? To właśnie telekomunikacja jest
doskonałą odpowiedzią na potrzeby globalizacyjne, ponieważ śmiało podąża za międzynarodowymi standardami społecznymi, odnoszącymi się do
przedsiębiorczości, ale także rozwiązaniami technicznymi występującymi
w innych dziedzinach ekonomii. Rynek telekomunikacyjny swoją strukturą
przypomina nieco system naczyń połączonych. Podstawą wyjścia dla każdego wnioskowania ekonomicznego o danym sektorze jest kolejno: poziom
PKB na 1 mieszkańca, wielkość rynku, wielkość i tendencja spożycia, inflacja, stabilność pieniądza i wiele innych2. Jednak wzrost gospodarczy
wraz z pozostałymi determinantami odnosi się raczej do ogólnej koniunktury krajowej czy sektorowej. Powstaje więc pytanie odnośnie czynnika,
który w trafny sposób może budować przewagę konkurencyjną przedsiębiorstwa. Często na giełdach papierów wartościowych można obserwować
spółki, które pomimo doskonałej koniunktury wzrostowej oraz znakomitych rekomendacji specjalistów rynkowych notują spadki. Za ten stan rzeczy można winić chaos panujący na rynkach regulowanych lub fakt opierania większości decyzji inwestycyjnych o panujące akurat emocje lub nastroje giełdowe u inwestorów, lecz rozsądnym jest poszukiwanie innych
czynników takich jak innowacje. Nie bez powodu inwestowanie na giełdzie
określane jest mianem gry.
Rynek telekomunikacyjny skupia podmioty handlujące usługami
transmisji danych, obrazu i dźwięku, ale także spółki specjalizujące się
w budowie infrastruktury, badaniach nad nowymi technologiami, projektowaniu i produkcji dóbr i usług sprzedawanych przez operatorów. Określenie otoczenia ogólnego i zadaniowego, w oparciu o wstępną analizę makroekonomiczną, będzie ukierunkowane na inwestycje długoterminowe, czyli
przynajmniej roczne. Jest to o tyle istotne, że charakter spekulacyjny nie
jest w stanie dać wystarczająco silnych sygnałów, w jakich kierunkach będą
postępowały zmiany rynkowe. Dla samego ukierunkowania się na sektor
telekomunikacyjny wykorzystana została analiza SWOT: Strengths – Weaknesses – Opportunities – Threats. Jest to jedna z popularniejszych analiz
przedsiębiorstw pod względem ich mocnych stron (atuty, zalety), słabych
(bariery, wady), szans na korzystne zmiany, a także zagrożeń wynikających
2
Adamieckiego w Katowicach, Katowice 2010, s. 35.
Czekała M., Analiza fundamentalna i techniczna, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej
im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław 1997, s. 93.
36
z niebezpiecznych zmian rynkowych. Dla potrzeb niniejszej pracy analiza
SWOT została zastosowana w nieco szerszej perspektywie, a mianowicie
odnośnie całego sektora telekomunikacyjnego. Analiza jest ukierunkowana
na wskazanie obiektywnego instrumentu do inwestycji, jakim może być
rynek łączności, nie zaś na potrzeby konsumentów czy wybranych spółek.
2. ANALIZA SWOT SEKTORA TELEKOMUNIKACYJNEGO3,4
Mocne strony:
Duży popyt na nowe produkty innowacyjne (telefonia, Internet, telewizja), szerokie zainteresowanie nowymi produktami i usługami (szczególnie młode pokolenie); deregulacja rynku, zmniejszanie barier państwowych
dla wejścia na rynek nowych spółek, dostosowywanie prawa do istniejących warunków rynkowych (problem usług pakietowych), wspieranie sieci
szerokopasmowych przez UKE; liczne inwestycje infrastrukturalne, duże
perspektywy rozwojowe na tle czołówki państw europejskich, ukierunkowanie na mobilność i bezprzewodowość; działalność na rzecz edukacji
i informowania o rynku telekomunikacyjnym (autopromocja); bardzo korzystna kampania marketingowa (połączenie z modą, trendami globalizacyjnymi, kojarzenie z sukcesem, bogactwem, młodością i wieloma innymi
czynnikami społecznej propagandy); zwiększanie pakietów usług, bez podnoszenia kosztów w danych przedziałach abonenckich; obniżka stawek
MTR (trafiające do konkurencyjnych sieci opłaty, jakie operatorzy płacą
sobie nawzajem za połączenia abonentów), czyli otwieranie współpracy
pomiędzy sieciami i producentami, bezpośrednie inwestycje zagraniczne
(BIZ); duża odporność rynku na wahania koniunktury gospodarczej, ułatwiona decyzja odnośnie inwestycji giełdowych przynoszących zyski.
Słabe strony:
Kosztowna budowa infrastruktury naziemnej i satelitarnej; dominujący gracze o charakterze monopolistów na rynku, blokowanie umów między operatorami a spółkami zajmującymi się budową infrastruktury, a także
wciąż liczne bariery dla wejścia na rynek (głównie finansowe i prawne);
narzucone standardy z krajów wysoko rozwiniętych, ograniczające rozwój
polskiego rynku badań nad łącznością; coraz częstsze wchodzenie międzynarodowych korporacji na polski rynek (telefonia ruchoma).
3
http://www.egospodarka.pl/65002,UKE-a-rynek-telekomunikacyjny-2006-2011,1,39,1.html,
01.05.2012.
4
Telekomunikacja i poczta, jako stymulatory rozwoju e-gospodarki w Polsce. pod red.
nauk. H. Babisa. Wydawnictwo Naukowe US, Szczecin-Darłowo 2005, s. 254–265.
37
Szanse:
Błyskawiczne pojawianie się nowych produktów/usług w skali całego globu (szybkie rozprzestrzenianie technologii); zwiększanie możliwości
transmisji danych, obrazu i dźwięku, dzięki modernizacji łączy; sprzedaż
usług szerokopasmowej transmisji danych (ang. Bitstream Access, BSA)
korporacjom (umowy hurtowe); ogromna konkurencyjność na rynku telefonii ruchomej (nowi operatorzy).
Zagrożenia:
Znaczące spowolnienie rozwoju telefonii stacjonarnej; konkurencyjne dążenie do walki cenowej, hamujące własne inwestycje; krótka renta
nowości (produkty szybko zastępowane nowszymi, wiele ulepszeń); częsty
brak wstecznej kompatybilności urządzeń i usług, narzucone wykorzystywanie najnowszych wzorców.
3. INNOWACYJNOŚĆ W ŚWIECIE TELEKOMUNIKACJI
Rynek telekomunikacyjny, co wynika z analizy SWOT w powyższym punkcie, jest ściśle związany z najnowszymi technologiami. Wywierają one niezwykle istotny wpływ na inwestycje infrastrukturalne, produkcyjne, poziom badań nad produktami i usługami, a także samą sprzedaż
i nastroje konsumentów. Występuje również pewna współzależność pomiędzy najnowszymi inwestycjami a popytem na nie wśród społeczeństwa.
Nastroje społeczne względem nowinek są trudne do zmierzenia, lecz definiowanie ich w aspekcie socjologicznym nie stanowi większego problemu.
W wyniku rozwoju pokrewnych dziedzin, takich jak media czy rozrywka,
wiele z nich jest łączona w kombajny użytkowe dla klientów indywidualnych, jak i firmowych.
Dobrym przykładem konwergencji innowacji technicznych jest bardzo szybko rozwijająca się na polskim rynku spółka akcyjna Netia. Początkowo zajmująca się wyłącznie usługami lokalnej naziemnej łączności telekomunikacyjnej, w wyniku szybkiego przystosowywania społeczeństwa do
zachodnich wzorców uzyskała w ciągu 8 lat (od jej utworzenia w 1990
roku) łączną liczbę 100 tys. klientów. Dalszym krokiem było wejście na
Warszawską Giełdę Papierów Wartościowych (w 2000 roku). W wyniku
dużego napływu nowych środków z akcjonariatu zaistniały możliwości
rozwoju firmy w innych kierunkach. Rozwinęła ona swoją własną sieć
łączności szkieletowej na terenie całej Polski, uzyskując możliwość wprowadzania nowych technologii do już istniejącej infrastruktury: Internet,
telewizja na życzenie, IPTV, Internet mobilny, usługi transmisji danych,
usługi głosowe, usługi zintegrowane (Unified Communications, Business
Office). Innowacyjność stała się główną determinantą dla kierowania firmą.
38
Jak można przeczytać na stronie Netii S.A., w roku 2010 firma wprowadziła pilotażowy projekt modernizacji sieci do standardu nowej generacji
(NGA)5. Ciągłe unowocześnienia produktów oferowanych przez spółki
takie jak Netia wynikają w dużej mierze ze wzrostu potrzeb klientów
względem kupowanych produktów i usług. Społeczeństwo smartfonów
i portali społecznościowych, jakim w dużym uogólnieniu można nazywać
ludność dzisiejszej Unii Europejskiej, podąża w bardzo szybkim tempie za
nowoczesnymi technologiami. Nie wystarcza już tylko sam szybki komputer osobisty, jest on miniaturyzowany, personalizowany. Nic nie wskazuje
na to, by tendencja ta uległa zmianie w najbliższej przyszłości. Dlatego
także rynek będzie obierał taki trend zmian, gdyż ma to przełożenie na
zwiększający się udział przychodów z tego typu działalności.
4. WARTOŚĆ I EFEKTYWNOŚĆ INWESTYCJI NA RYNKU
TELEKOMUNIKACYJNYM
Kluczowe dla rynku telekomunikacji czynniki, takie jak uwypuklony
wcześniej wpływ innowacji na produkcję, społeczeństwo, a także obierane
kierunki rozwojowe spółek można ująć w szerszej perspektywie. Same
inwestycje w konkretne spółki notowane na giełdach papierów wartościowych często obarczone są dużym ryzykiem zmian, niezależnych od samej
giełdy, w postaci przejęć, niekorzystnych danych rynkowych (np. informacje o produkcji przemysłowej w danym kraju, specyficznie wpływające na
całość gospodarki), bankructw i wielu innych. Wykrycie ich wpływu na
spółkę, poprzez standardową analizę fundamentalną jest bardzo trudne
i czasochłonne. Z drugiej zaś strony inwestycja w całość indeksu WIG,
WIG20, mWIG40, sWIG80 może okazać się mało efektywna i przynosić
niewielkie korzyści, a nawet straty. W tym wypadku sama giełda wychodzi
inwestorowi naprzeciw notując takie subindeksy, jak WIG-TELKOM,
WIG-MEDIA, WIG-INFO i prawie dziesięć innych (nowe subindeksy, np.
WIG-Ukr). Jest to doskonałą odpowiedzią na potrzeby rynkowe początkującego inwestora, który myśli o długookresowej inwestycji, o dobrej stopie
zwrotu. Tworzenie portfela inwestycyjnego opartego właśnie o dany sektor
jest interesującą inwestycją ze względu na informacje, jakie będą brane pod
uwagę przy analizie opłacalności.
5
http://firma.netia.pl/historia-firmy.html, 01.05.2012.
39
Rysunek 1. Wykres indeksu WIG-TELKOM (lewy i prawy wykres) oraz WIG20 (lewy)
i HAWE S.A. (prawy) w latach 2007-2012
Źródło: Opracowanie własne na podstawie narzędzi analitycznych portalu http://stooq.pl/,
01.05.2012.
Część rysunku po lewej stronie wyraźnie ukazuje zmiany kursów
(zmiany procentowe) akcji notowanych na indeksach WIG20 oraz WIGTELKOM. Wykres potwierdza wcześniej postawioną i opisaną hipotezę
o umiarkowanym utrzymywaniu się dobrej koniunktury na rynku w czasie.
Ważne jest tutaj także to, że zachowany jest kierunek zmian kursów
w okresie, którego nie dotyczył kryzys. Przy załamaniach koniunktury gospodarczej reakcja głównego indeksu giełdowego była wyjątkowo gwałtowna, przynosząc znaczne straty inwestorom posiadającym takie aktywa.
Inaczej sprawy się miały na rynku telekomunikacyjnym, który to pomimo
silnej bessy utrzymywał stałe tempo wzrostowe. Podobnie jak miało to
miejsce w latach 2008–2009, gdy globalny kryzys finansowy pomniejszał
przychody inwestorów, tak aktualnie, w dobie europejskiego kryzysu finansowego WIG-TELKOM jest odporny na wahania kursów giełdowych.
Innymi słowy potwierdza on swoją stabilność, jednak szukając istoty takiego zachowania można to zjawisko tłumaczyć wpływem wcześniej opisanych innowacji technologicznych, tak silnie pielęgnowanych na tym konkretnie rynku.
Wykres po prawej prezentuje zmian tygodniowych stóp zwrotu (procentowo) z wcześniej przedstawionego subindeksu WIG-TELKOM w konfrontacji ze spółką akcyjną Hawe, która wchodzi w skład rynku telekomunikacyjnego (zarządzanie aktywami spółek zależnych Hawe S.A., infrastruktura telekomunikacyjna). Jak widać silne wahania kursów spółki Hawe
przynoszą w inwestycji długoterminowej dość znaczące straty. Pomimo
początkowej przewagi, zaraz przed wystąpieniem światowego kryzysu
finansowego stopy zwrotu przewyższały macierzysty indeks telekomunikacji, jednak w wyniku późniejszej niepewności na rynku i ograniczenia in40
westycji infrastrukturalnych powiązanych z innymi sektorami, spółka Hawe ulegała wahaniom bardzo zbliżonym do notowań indeksu WIG20. Powtarzając wniosek z poprzedniej analizy od strony innowacji, inwestycje
w pojedyncze spółki charakteryzują się dużym ryzykiem. W związku z tym
lepszym wyborem jest opieranie się o portfel spółek telekomunikacyjnych.
Osobne miejsce należy się największej spółce subindeksu WIGTELKOM, notowanej pod nazwą TP S.A., która posiada pakiet 78,33%
rynku telekomunikacji6. Jest to spółka, która statystycznie rzecz biorąc
kreuje ruchy całości subindeksy. Jednak należy wspomnieć, że w przeciągu
ostatnich 3 lat stopy zwrotu z tego indeksu było proporcjonalnie niższe niż
pozostałych spółek subindeksu. Spółka o pozycji monopolisty na rynku
miała w swojej przeszłości duże problemy właśnie z innowacyjnością. Jednak ostatnie połączenie sił z marką Orange radykalnie zmienia wizerunek
największego w kraju dostawcy telefonii stacjonarnej7. Przekształcona Telekomunikacja Polska zapowiada znaczące zmiany, także w innowacyjności i usługach pakietowych. Ze względu na swoją dominującą pozycji
z pewnością wymusi na konkurencji jeszcze bardziej wzmożony rozwój
oraz stopniowo – po okresie stagnacji – będzie odzyskiwać klientów.
5. PODSUMOWANIE
Reasumując rozważania nad wpływem innowacji technologicznych
na wybór optymalnego portfela opartego o subindeksy GPW w Warszawie
można stwierdzić wysoką korelację pomiędzy czynnikami kreującymi gospodarkę opartą na wiedzy, a zmianami indeksów giełdowych. Ważna wydaje się duża odporność na wahania rynkowe sektora telekomunikacji. Jest
to wywołane stabilnym wzrostem udziału tej branży w całości rynku, tendencjami wzrostowymi przychodów uzyskiwanych przez operatorów
i wreszcie przyczynami społecznymi (trendami społeczności globalnej do
zainteresowania usługami i produktami spółek telekomunikacyjnych). Teoretyczna inwestycja w rynek telekomunikacji może okazać się wyjątkowo
opłacalna z punktu widzenia łatwości wyboru portfela, jak i samymi zrównoważonymi zyskami z zakupu takiego pakietu akcji. Inwestor w obliczu
globalnych, jak i lokalnych kryzysów finansowych ma możliwość zabezpieczenia swojego kapitału, poprzez wybór sektora telekomunikacyjnego
tłumaczonego wpływem innowacji. Ostateczne porównanie rynku telekomunikacyjnego z innymi sektorami wskazuje na niską korelację z głównymi indeksami, zwłaszcza w okresie bessy, co świadczy o fenomenie takiej
inwestycji w ryzykownych czasach.
6
7
http://www.money.pl/gielda/indeksy_gpw/wig_telkom/, 01.05.2012.
http://www.orange.pl/witajcieworange.phtml, 01.05.2012.
41
BIBLIOGRAFIA
CZEKAŁA M., Analiza fundamentalna i techniczna. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, Wrocław 1997.
SPOREK T., Wpływ kryzysu finansowego na globalizację gospodarki światowej. Diagnoza
i konsekwencje dla Polski. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach, Katowice 2010.
Telekomunikacja i poczta, jako stymulatory rozwoju e-gospodarki w Polsce. Pod red. nauk.
H. Babisa. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin-Darłowo 2005.
http://firma.netia.pl/historia-firmy.html, 01.05.2012.
http://stooq.pl/, 01.05.2012.
http://www.egospodarka.pl/65002,UKE-a-rynek-telekomunikacyjny-2006-2011,1,39,1.html,
01.05.2012.
http://www.money.pl/gielda/indeksy_gpw/wig_telkom/, 01.05.2012.
http://www.orange.pl/witajcieworange.phtml, 01.05.2012.
THE IMPACT OF INNOVATIVE TECHNOLOGIES ON THE
TELECOMMUNICATION MARKET AND ITS VALUE
The aim of the work is to link the issue of innovation technologies and opportunities on
the stock exchange to invest profitably in a particular sector of the economy. The author
focuses on finding determinants which could point a competitively distinguishing branch of
the economy. The issue is raised from a view of a company’s value for a potential investor.
Moreover knowledge-based economy model was discussed, as an equivalent to such factors
as a GDP or inflation in particular countries. The SWOT analysis was chosen as a method of
solving a problem of investment decision. Furthermore an author has analysed statistical
date and economic indicators, stressing main economic trends on a potential investment
market. The goal of the work is to indicate a proper way of developing stock exchange
leader companies, which have a chance for a balanced growth. That is all second by the
usage of innovation technologies in above-average performing telecommunication sector of
economy.
Park naukowo-technologiczny, innowacje, biznes, ośrodki naukowe,
transfer technologii, komercjalizacja
wiedzy, B+R.
Ewelina KORBECKA*, Anna SOBIERAJ*
PARK TECHNOLOGICZNY JAKO INNOWACYJNE
ŚRODOWISKO OTOCZENIA BIZNESU
NA PRZYKŁADZIE
KIELECKIEGO PARKU TECHNOLOGICZNEGO
Każdy przedsiębiorca bazujący na innowacyjnych rozwiązaniach technologicznych,
który jest w początkowej fazie rozwoju własnej firmy lub posiada już określoną pozycję
na rynku w pewnym momencie swojej działalności natrafia na problemy, z którymi nie
może sobie poradzić. Mogą to być m.in. środki finansowe, czy dostęp do nowoczesnych
technologii, laboratoriów. Kwestia ta wydaje się być trudna do pokonania. Na szczęście
tylko pozornie, gdyż parki technologiczne są doskonałym rozwiązaniem tych problemów. Dzięki szerokiej ofercie wachlarza usług około biznesowych stają się ogromną
podporą w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa bazującego na innowacjach.. Celem pracy
jest ukazanie korzyści płynących z usytuowania biznesu w parku technologicznym. Praca rozpoczyna się od omówienia inicjatywy pierwszego parku technologicznego w Polsce, a następnie przedstawia istotę parków technologicznych oraz ukazuje funkcjonowanie Kieleckiego Parku Technologicznego ze szczególnym uwzględnieniem na usługi
około biznesowe. Praca zwraca również uwagę na to, iż parki technologiczne są miejscem łączenia nauki ze światem biznesu. Porusza również kwestię związaną z instytucjami otoczenia biznesu.
1. WSTĘP
Inicjatywa tworzenia inkubatorów przedsiębiorczości pojawiła się
w Polsce w drugiej połowie lat osiemdziesiątych. W 1986 roku Wielkopolskie Centrum Innowacji i Przedsiębiorczości oraz Akademia Ekonomiczna w Poznaniu rozpoczęły studia nad możliwościami przeniesienia do
Polski doświadczeń krajów gospodarczo rozwiniętych w zakresie organizowania nowych form inkubacji przedsiębiorczości. Podjęto współpracę
z United Nations Development Programme – dla stworzenia Programu
*
Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Studenckie Koło Naukowe „Koncept”,
opiekun referatu: mgr Joanna Rogalska, Instytut Ekonomii, UJK.
43
UNDP POL/89/TOI Studium możliwości dla organizacji Centrum Technologicznego i Biznes Plan dla Parku Technologicznego w Polsce1.
2. PIERWSZY PARK TECHNOLOGICZNY W POLSCE
Tworzone od kilku lat w Polsce projekty centrów technologicznych
wynikają z przeświadczenia o konieczności budowy jakościowo nowych
instytucji, zdolnych do przyspieszenia tempa i zakresu przekształceń strukturalnych w gospodarce regionu oraz kraju. Na podstawie zagranicznych,
a w chwili obecnej także polskich doświadczeń decydujące znaczenie do
tego procesu ma2: przejawianie inicjatyw społeczności lokalnych, organizacji gospodarczych, społecznych, jednostek twórczych, przedsiębiorczych,
tworzenie warunków infrastrukturalnych, organizacyjnych i kadrowych do
współpracy z gospodarką światową, zwłaszcza zaś z organizacjami gospodarczymi i finansowymi, pracującymi w obszarze technologii szczytowych,
właściwe powiązanie działań społeczności lokalnych z decyzjami podejmowanymi przez władze centralne.
W swojej istocie centra technologiczne są potencjalnymi obszarami
koncentracji i transferu techniki oraz technologii, pozwala to na: skupienie
na niewielkim obszarze instytucji produkcyjnych, kształcenie kadr naukowo-badawczych, pracujących w priorytetowych dziedzinach nauki czy
techniki, ulepszenie, a czasami umożliwienie komunikacji pomiędzy badaczami oraz wytworzenie elementów nowej kultury mającej na celu zwiększyć znaczenie kreatywności i kultury3.
3. ISTOTA PARKÓW NAUKOWO-TECHNOLOGICZNYCH
Głównym zadaniem parków naukowo-technologicznych jest promocja gospodarki związana z wspieraniem przedsiębiorczości, transferu technologii i innowacji. Posiadają odpowiednią infrastrukturę techniczną,
a także świadczą różnego typu doradztwa dotyczące rozwoju przedsiębiorstw, wykorzystania nowoczesnych technologii, czy też komercjalizacji
badań naukowych powstałych w wyniku eksperymentów4. Ich celem jest
umożliwianie przepływu zarówno wiedzy jak i technologii pomiędzy insty1
E. Okoń-Horodyńska, Narodowy system innowacji w Polsce, Wydawnictwo Uczelniane
AE, Katowice 1998, s. 205.
2
Ibidem, s. 205-206.
3
Ibidem, s. 207-208.
4
Ministerstwo Gospodarki- Departament Konkurencyjności Gospodarki, Raport: Wpływ
instytucji otoczenia biznesu na wzrost konkurencyjności gospodarki rok po akcesji Polski
do UE, Ministerstwo Gospodarki, Warszawa 2006, s. 24.
44
tucjami naukowymi a biznesem. Parki technologiczne w swojej ofercie
posiadają szeroki wachlarz usług, do których możemy zaliczyć transfer
technologii, a także działania mające na celu przekształcanie wyników
badań czy prac rozwojowych pochodzących z ośrodków naukowobadawczych, wcielanie ich w rzeczywistość poprzez przekształcanie je
w innowacje technologiczne. Dlatego też w większości parków technologicznych w Polsce usytuowane są również inkubatory technologiczne wraz
z laboratoriami badawczymi. Inkubator technologiczny ma za zadanie
świadczyć wszelkiego rodzaju pomoc nowo powstałej firmie bazującej na
innowacyjnych rozwiązaniach w celu osiągnięcia przez nią dojrzałości
i przystosowania do samodzielnego funkcjonowania na rynku. Jednak efektywność parków w dużym stopniu związana jest z generowaniem mechanizmów umożliwiających transfer technologii od ośrodków naukowych do
biznesu. Dlatego też ogromnie cenne staje się wsparcie ze strony parków,
nie tylko w zakresie doradztwa czy infrastruktury, ale również pomocy
finansowej, która może stać się ogromnym wsparciem dla młodych przedsiębiorców5. Działalność parków powiązana jest, nie tylko z instytucjami
naukowo-badawczymi czy edukacyjnymi, ale również z administracją publiczną, a także instytucjami zajmującymi się wspieraniem przedsiębiorczości oraz transferem technologii6. Parki naukowo-technologiczne to nie
jest jedyna nazwa określająca parki, gdyż na określenie ich używa się zamienienie takich określeń jak: park naukowo-badawczy, naukowy, badawczy a także przemysłowo-technologiczny, technopol czy technopark7.
Najczęściej inicjatorem budowy parków są jednostki naukowe
tj. uczelnie, czy instytuty badawcze, a także ośrodki badawczo-rozwojowe.
Jednak inicjatorem tworzenia parków może się również administracja określonego szczebla: centralna, regionalna bądź samorządowa. Rzadziej zdarza
się sytuacja, iż jest to sektor przemysłu czy handlu. Parki technologiczne
znajdują się w doskonałej sytuacji ze względu na to, iż bardzo często
wspierane są przez instytucje finansowe8. Ogromna zaletą parków technologicznych jest to, iż tworzą sieć powiązań z różnymi podmiotami: przedsiębiorcami korporacyjnymi, samorządami terytorialnymi czy też z instytucjami finansowymi. Stwarza to ogromne możliwości przedsiębiorcą mającym swoją siedzibę w parku, gdyż dzięki tym kontaktom przedsiębiorstwo
5
P. Czyż, D. Dec, T. Klimczak, A. Kowalczyk, K. Pylak, M. Zub, Raport końcowy,
Instytucje otoczenia biznesu wspierane w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego
Wzrost
Konkurencyjności
Przedsiębiorstw,
w
latach
2004-2006,
Unia
dla Przedsiębiorczych Warszawa 2007, s. 53.
6
Ministerstwo Gospodarki- Departament Konkurencyjności Gospodarki, Raport: Wpływ…
op. cit., s.24.
7
http://www.pi.gov.pl/parp/chapter_86022.asp, 02.04.12.
8
T. Piecuch, Przedsiębiorczość Podstawy teoretyczne, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa
2010, s. 145.
45
może mieć dostęp do większego grona potencjalnych klientów, aniżeli inne
konkurencyjne firmy funkcjonujące poza obszarem parku9. Współpraca
z różnymi podmiotami umożliwia również łatwiejszy dostęp do infrastruktury technicznej czy medialnej, a także odpowiednio wykwalifikowanych
kadr. Parki technologiczne stanowią istotny element regionalnych systemów innowacyjnych, ale również przyczyniają się do transformacji w stronę gospodarki opartej na wiedzy, dzięki czemu nie tylko nowe technologie,
ale i innowacje nabierają ogromnego znaczenia10.
4. KIELECKI PARK TECHNOLOGICZNY
Kielecki Park Technologiczny to wielofunkcyjny obiekt stworzony
w celu zwiększenia aktywności gospodarczej. Powstał po to, aby ukierunkować miasto Kielce na rozwój w stronę innowacji i nowoczesnych technologii. Park świadczy usługi firmom na każdym etapie rozwoju11. Kielecki
Park Technologiczny swoim lokatorom oferuje: ułatwienia związanie
z lokowaniem swojego biznesu w parku obejmujące trzy korki. Pierwszy
nich związany jest z rozpoznaniem pomysłu, oceny jego potencjału
i przekształcenia go w firmę. Kolejnym etapem jest preinkubacja, która
związana jest z profesjonalnym przygotowaniem biznes planu, a także pomocą w załatwieniu czynności rejestracyjnych nowo powstającej firmie.
Ostatnim trzecim krokiem jest już etap inkubacji związany z wynajęciem
powierzchni zarówno biurowej, laboratoryjnej, czy też produkcyjnej
w zależności od potrzeb młodej firmy, a także możliwością skorzystania
z sal konferencyjnych specjalnie przystosowanych na potrzeby szkoleń,
konferencji oraz innych ważnych wydarzeń. Kielecki Park Technologiczny
swoim lokatorom stwarza usługi doradcze i szkoleniowe obejmujące: szkolenia, konferencje czy warsztaty. Dodatkowo udostępnia bazę kontaktów
niezbędną do prawidłowego funkcjonowania przedsięwzięcia. Wsparcie
oferowane przez Kielecki Park Technologiczny nastawione jest również na
planowanie strategiczne, czy też zarządzanie produktem innowacyjnym
związane z wdrażaniem nowych usług oraz produktów. Istnieje również
możliwość zwrócenia się z prośbą o pomoc parku w pozyskiwaniu zewnętrznego źródła finansowania projektów12. Obszary znajdujące się
w posiadaniu Kieleckiego Parku Technologicznego zostały włączone do
Specjalnej Strefy Ekonomicznej „Starachowice”, przez co stały się atrak9
J. Duraj, Przedsiębiorczość i innowacyjność, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2010, s. 117.
Ibidem, s. 118-119.
11
Kielecki Park Technologiczny, Miejsce dla Twojej firmy, Kielecki Park Technologiczny,
Kielce 2012, s. 4.
12
http://www.technopark.kielce.pl/pl/co_oferuje_park, 04.04.2012.
10
46
cyjnym miejscem na rozpoczęcie własnego biznesu na preferencyjnych
warunkach. Przez preferencyjne warunki rozumie się zwolnienia z podatku
dochodowego do określonych wydatków inwestycyjnych, a także poziomu
zatrudnienia. Dodatkową korzyścią jest bezpłatna pomoc związana
z formalnościami dotyczącymi inwestycji, a także zwolnienie z kolejnego
podatku, jakim jest podatek od nieruchomości13. Park Technologiczny zapewnia swoim lokatorom usługi teleinformatyczne niezbędne dla prawidłowego i skutecznego funkcjonowania biznesu opartego na innowacjach14.
Jakość świadczonych usług została potwierdzona po otrzymaniu Certyfikatu Zintegrowanego Systemu Zarządzania norm PN-EN ISO 9001:2009.
Bardzo ważnym aspektem, na który należy zwrócić szczególną uwagę jest
to, iż park jest miejscem umożliwiającym komercjalizację badań naukowych. W okresie od 1 października 2008 do 23 września 2009 przez Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach
w partnerstwie z Kieleckim Parkiem Technologicznym realizowany był
projekt: „Nauka dla biznesu - uniwersytet inkubatorem komercjalizacji
badań naukowych”. Projekt skierowany był, nie tylko do pracowników
naukowych, ale również przedsiębiorców oraz studentów. Zrealizowany
projekt miał na celu wykorzystać istniejący w ośrodkach badawczorozwojowych potencjał, który miał przyczynić się do wzrostu konkurencyjności regionu. Działania związane były z podniesieniem wiedzy pracowników zajmujących się badaniem i rozwojem w obszarze komercjalizacji
badań naukowych oraz transferu technologii, a także w celu zwrócenia
szczególnej uwagi na aspekt związany z własnością intelektualną oraz
przemysłowa. Miał również za zadanie ukierunkowanie działań w stronę
przedsiębiorców poprzez udzielenie im informacji dotyczących innowacji
pochodzących z sektora B+R. Obustronne działania miały na celu nawiązanie współpracy pomiędzy przedsiębiorcami, a ośrodkami naukowymi,
a także zwiększenie, jakości usług oferowanych przez uczelnie wyższe
z uwzględnieniem potrzeb przedsiębiorstw15.
5. INSTYTUCJE OTOCZENIA BIZNESU
Procesy globalizacyjne sprawiły, że innowacja stała się priorytetem
zarówno specjalistów od strategii, jak i kadry zarządzającej w przedsiębiorstwach. Wysoki poziom technologii jest skutkiem szczególnie badań naukowych, wynalazków, odkryć, a także patentów. Równie ważnym czynni13
Kielecki Park Technologiczny, Miejsce… op. cit., s. 17.
http://www.technopark.kielce.pl/pl/co_oferuje_park, 04.04.2012.
15
Kielecki Park Technologiczny, Gdy wiedza się opłaca, Biznes starter, Kielecki Park
Technologiczny, Kielce 2010, s. 9.
14
47
kiem jest poziom rozwoju gospodarki, która będzie w stanie wchłonąć odkrycia oraz wyniki badań naukowych.
W tym miejscu, wato podkreślić, iż w Polsce po 1989 roku rozwinęły się liczne lokalne inicjatywy podejmowane na rzecz poprawy innowacyjności, szczególnie przez takie działania jak: transfer nowoczesnych rozwiązań technologicznych do krajowej gospodarki, poszukiwanie patentów
do realizacji przedsięwzięć innowacyjnych, edukację oraz doradztwo16.
Instytucje otoczenia biznesu niosą przedsiębiorcą niezbędną pomoc
obejmującą takie aspekty jak: tworzenie, prowadzenie czy rozwój przedsiębiorstwa. Oprócz parków naukowo-technologicznych czy przemysłowych
do tej grupy zaliczają się również instytucje sfery badawczo-rozwojowej,
centra i ośrodki transferu technologii a także centra zajmujące się wspieraniem przedsiębiorczości. Mogą to być również stowarzyszenia przedsiębiorców czy też izby gospodarcze a także samorządy przedsiębiorców.
Głównym celem instytucji otoczenia biznesu jest zapewnić przedsiębiorcą
niezbędną pomoc w prowadzeniu firmy opartej na innowacyjnych rozwiązaniach. Do grupy instytucji otoczenia biznesu zaliczana są również te
ośrodki, które udzielają pomocy finansowej przedsiębiorcą17.
Podmioty te są pierwotnym źródłem wiedzy, których wchłonięcie
przez gospodarkę wymaga często pośrednika, którym mogą być ośrodki
innowacji i przedsiębiorczości. Świadczą one pomoc bezpośrednią lub pośrednią, rozumianą, jako tworzenie środowiska, które potrafi wchłonąć
rozwiązania innowacyjne i oczekuje nowych rozwiązań. Odpowiednio
ukształtowane środowisko wymusza opracowywanie rozwiązań innowacyjnych i to takich, które są w danym okresie potrzebne. Ich wprowadzenie
sprzyja rozwojowi, gdyż są odbiorcy na innowacyjne produkty18.
Inicjatywy lokalne mają za zadanie przede wszystkim19:
 wspieranie w regionach, gminach czy miastach inicjatyw mających charakter innowacji naukowej oraz technologicznej,
 wspieranie państwa w realizacji jego polityki proinnowacyjnej,
 poszukiwanie
optymalnych
rozwiązań
programowoorganizacyjnych wiążących naukę z przemysłem,
 łagodzenie barier lokalnej aktywności w rozwoju innowacyjności.
16
T. Żółtowski, Ekspertyza: Ocena propozycji działań w ramach zidentyfikowanych
obszarów priorytetowych NPR 2007—2013, Ministerstwo Gospodarki i Pracy, Warszawa
2008, s. 7.
17
http://www.pi.gov.pl/iob/chapter_86459.asp, 06.04.12.
18
T. Żółtowski T, Ekspertyza: Ocena… op. cit., s. 7.
19
Ibidem.
48
6. ZAKOŃCZENIE
Parki technologiczne pełnią rolę łącznika pomiędzy ośrodkami badawczo-rozwojowymi, a przedsiębiorstwami, które mają możliwość komercjalizacji opracowanych przez nich innowacji. Przepływ wiedzy i kooperacja pomiędzy nimi jest źródłem technologii, które do tej pory nie wykroczyły poza fazę prototypową. Co więcej, uczelnie wyższe, jako jednostki publiczne, do tej pory często cierpiały na brak środków na badania
i promocję osiągnięć. Współpraca w ramach parku technologicznego przynosi obopólne korzyści. Ośrodki badawcze uzyskują finansowanie, a przedsiębiorstwa zdobywają dostęp do najnowszych technologii i możliwość
konkurowania nie niskimi kosztami, ale innowacyjnością, co jest niezwykle
ważne w gospodarce opartej na wiedzy. Znacznym ułatwieniem są tworzone laboratoria, dzięki którym prace mogą być przeprowadzane na miejscu.
Może to prowadzić do wspólnej pracy nad innowacjami pomiędzy ośrodkami badawczo-rozwojowymi a firmami, mającymi wizję produktu oraz
pomiędzy samymi ośrodkami badawczymi. Oprócz pracowników naukowych, współpraca z uczelniami pozwala na pozyskanie pracowników na
zasadach staży i praktyk studenckich. Działalność w ramach parku technologicznego, poza kontaktem z nowymi technologiami, może pozwolić na
ich nabycie z pierwszej ręki, a więc po znacznie niższych cenach. Jeszcze
większego znaczenia może nabrać ten fakt, jeśli weźmie się pod uwagę
wspomniany niedobór w zakresie finansowania badań w Polsce oraz często
spotykaną w tych warunkach sprzedaż technologii znacznie poniżej potencjału, jaki ze sobą niesie20.
Odnotowano wzrost świadomości naszego społeczeństwa odnośnie
kwestii komercjalizacji techniki dla gospodarki. Powszechnie sądzi się, iż
lokalne inicjatywy tworzenia parków, czy centrów technologicznych należy
traktować, jako pierwsze kroki w tej dziedzinie21. Trzeba jednak zaznaczyć,
iż chcemy rozwijać inicjatywę tworzenia nowych parków technologicznych, co uwidocznione jest m.in. w liczbie instytucji tego rodzaju22.
BIBLIOGRAFIA
CZYŻ P., DEC D., KLIMCZAK T., KOWALCZYK A., PYLAK K., ZUB M., Raport
końcowy, Instytucje otoczenia biznesu wspierane w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw, w latach 2004-2006, Unia
dla Przedsiębiorczych, Warszawa 2007.
20
http://www.ipo.pl/raporty/parki_przemyslowe_2009.pdf, 20.04.2012.
Organizacja współpracy gospodarczej i rozwoju, komitet badań naukowych, Przegląd
narodowej polityki naukowej i technicznej, OECD, Warszawa 1997, s. 106.
22
http://www.wnp.pl/parki_technologiczne, 20.04.2012.
21
49
DURAJ J., Przedsiębiorczość i innowacyjność, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2010.
KIELECKI PARK TECHNOLOGICZNY, Gdy wiedza się opłaca, Kielecki Park Technologiczny, Kielce 2010.
KIELECKI PARK TECHNOLOGICZNY, Miejsce dla Twojej firmy, Kielecki Park Technologiczny, Kielce 2012.
MINISTERSTWO
GOSPODARKIDEPARTAMENT
KONKURENCYJNOŚCI
GOSPODARKI, Raport: Wpływ instytucji otoczenia biznesu na wzrost konkurencyjności
gospodarki rok po akcesji Polski do UE, Ministerstwo Gospodarki, Warszawa 2006.
OKOŃ-HORODYŃSKA E., Narodowy system innowacji w Polsce, Wydawnictwo Uczelniane AE, Katowice 1998.
ORGANIZACJA WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ I ROZWOJU, KOMITET BADAŃ
NAUKOWYCH Przegląd narodowej polityki naukowej i technicznej, OECD, Warszawa
1997,
s. 106.
PIECUCH T., Przedsiębiorczość Podstawy teoretyczne, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2010.
ŻÓŁTOWSKI T., Ekspertyza: Ocena propozycji działań w ramach zidentyfikowanych obszarów priorytetowych NPR 2007—2013, Ministerstwo Gospodarki i Pracy, Warszawa
2008.
http://www.ipo.pl/raporty/parki_przemyslowe_2009.pdf, 20.04.2012.
http://www.pi.gov.pl/iob/chapter_86459.asp, 06.04.12.
http://www.pi.gov.pl/parp/chapter_86022.asp, 02.04.12.
http://www.technopark.kielce.pl/pl/co_oferuje_park, 04.04.2012.
http://www.wnp.pl/parki_technologiczne/, 20.04.2012.
TECHNOLOGY PARK AS INNOVATIVE BUSSINESS ENVIROMENT
Each entrepreneur based on innovative technological solutions, which is in the early
stages developing their own business or already have a specific location on the market
at some point in their business encounters problems, which can not cope. This could
be financial resources and access to modern technology, laboratories. This question seems
to be difficult to overcome. Fortunately, only apparently as technology parks are the perfect
location to these problems. With a wide range of services offer some business are becoming
a huge supporter in the functioning of the company based on innovation. Purpose of this
study is to show the benefits of location the business in the technology park. Work begins
with a discussion of the first technology park initiatives in Poland. and then presents the
substance of technology parks and shows the operation Kielce Technology Park with
a particular focus on some business services. Work also draws attention to the fact that
technology park are a place to connect science and business. Also shows question to business institutions.
.
50
System zarządzania treścią, CMS, Internet, serwis internetowy, organizacja, firma, przedsiębiorstwo, biznes,
zarządzanie.
Piotr MIJAS*
SYSTEM ZARZĄDZANIA TREŚCIĄ JAKO
EFEKTYWNE NARZĘDZIE WSPOMAGAJĄCE
DZIAŁANIE PRZEDSIĘBIORSTWA
W czasach szybkiego rozwoju Internetu wiele przedsiębiorstw przeniosło swój biznes do sieci, a ci, którzy tego nie zrobili, starają się w niej zaistnieć poprzez prezentowanie aktualności o firmie i publikowanie dokumentów na stronie internetowej, często
wykorzystującej system CMS. System zarządzania treścią to aplikacja wspomagająca
proces tworzenia, edycji i publikacji treści, a także jej archiwizacji. Zastosowanie tego
systemu w organizacji może być kluczem do sukcesu. Łatwiejsze zarządzanie informacjami i dokumentami, szybka i prosta publikacja, a także aktualizacja treści przyczyniają
się do oszczędności czasu i pieniędzy. System CMS umożliwia kontrolę właściciela nad
serwisem i jego zawartością, co może przyczynić się również do kreowania pozytywnego wizerunku firmy.
1.
SYSTEM ZARZĄDZANIA TREŚCIĄ
1.1. CZYM JEST SYSTEM ZARZĄDZANIA TREŚCIĄ?
System zarządzania treścią to aplikacja internetowa pozwalająca na
publikowanie i modyfikację treści umieszczanej na stronie internetowej.
CMS, czyli Content Management System pozwala na proste tworzenie
i edytowanie zawartości serwisu przez redaktorów, którzy często nie są
programistami. W systemie zarządzania treścią mogą być umieszczane
teksty, filmy, zdjęcia, a także inne rodzaje danych. Może służyć jako centralne repozytorium dokumentów przechowywanych i udostępnianych
przez właściciela (osobę prywatną lub przedsiębiorstwo). Systemy zarządzania treścią automatyzują proces edycji, publikacji i archiwizacji treści
na stronie internetowej, dzięki czemu organizacja unika chaosu i lepiej
zarządza informacjami. Systemy CMS zostały spopularyzowane
w ostatnich latach poprzez serwisy umieszczane w Internecie, określane
*
Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Studenckie Koło Naukowe
„Stratos” oraz Studenckie Koło Naukowe Technologii Internetowych i Multimedialnych
„IM-Tech”, opiekun referatu: mgr Milan Popović.
51
dokładniej jako Web Content Management. Jest to najpopularniejsza grupa
systemów zarządzania treścią i często właśnie ona jest utożsamiana z pojęciem CMS1.
1.2. HISTORIA SYSTEMÓW CMS
Pierwszy system zarządzania treścią powstał w 1995 roku. Właściciele firmy CNET Jonathan Rosenberg i Halsey Minor stworzyli system
PRISM (skrót od Presentation of Realtime Interactive Service Material)
zawierający rozwiązania stosowane w dzisiejszych silnikach CMS. Było to
rozwiązanie komercyjne skierowane przede wszystkim do firm, które miały
w łatwiejszy sposób publikować treści w Internecie. Przez lata tworzone
były różne systemy zarządzania treścią, które dynamicznie się rozwijały,
były rozbudowywane i udoskonalane, wynikiem czego jest spory odsetek
stron internetowych w sieci zbudowanych w oparciu o systemy CMS2.
2.
FUNKCJE SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA TREŚCIĄ
W systemach CMS treść może być zdefiniowana jako dokumenty,
tekst, zdjęcia, filmy, dane teleadresowe, a także dane naukowe. Systemy
zarządzania treścią są używane do przechowywania tych danych, ich kontroli, a także do publikowania ich dla szerszego grona użytkowników, którzy mogą te dane (często zdefiniowane w sposób semantyczny) przeszukiwać i czytać. Systemy CMS mogą być uznawane za centralne repozytorium
plików i informacji, gdyż jedną z zalet niektórych systemów zarządzania
treścią jest kontrola wersji. Wiadomości i dokumenty są uporządkowane
chronologicznie, a ponadto są kategoryzowane w odpowiedni sposób, co
ułatwia dotarcie do poszczególnych informacji.
Funkcjonalności systemu zarządzania treścią pozwalają na tworzenie
treści, łatwe zarządzanie nią, publikowanie, a następnie prezentację. CMS
wspiera więc cały proces, od tworzenia poprzez dystrybucję aż po archiwizację materiałów. Daje również możliwość zarządzania strukturą witryny,
wyglądem stron, które są udostępniane użytkownikom, szczególnie
w przypadku webowych systemów zarządzania treścią3.
1
P. Frankowski, CMS. Jak szybko i łatwo stworzyć stronę WWW i zarządzać nią, Helion,
Gliwice 2007, s. 43-48.
2
http://www.econtentmag.com/Articles/ArticleReader.aspx?ArticleID=6819, 22.05.2012 r.
3
http://www.steptwo.com.au/papers/kmc_what/index.html, 22.05.2012 r.
52
3.
RODZAJE SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA TREŚCIĄ
Systemy zarządzania treścią dedykowane dla firm często określane
są mianem ECM, czyli Enterprise Content Management. ECM to zintegrowane systemy zarządzania informacjami w przedsiębiorstwie. Organizują
one dokumenty, kontakty i inne dane związane z procesami zachodzącymi
w organizacjach. ECM często współdziałają z systemami klasy ERP (Enterprise Resource Planning), czyli systemami informatycznymi wspomagającymi zarządzanie przedsiębiorstwem. Są to grupy systemów rzadziej
przyjmujących formę webową, która jest udostępniana na zewnątrz organizacji. Natomiast systemy CRM, czyli Customer Relationship Management
to narzędzia służące do zarządzania kontaktami z klientami. Często systemy CRM udostępniane są przez organizację w intranecie lub Internecie, ale
nie są upubliczniane dla nikogo poza klientami przedsiębiorstw i nie stanowią otwartego źródła informacji o firmie. Zaś systemy CMS są typowymi serwisami internetowymi, na których udostępniane dla wszystkich aktualności dotyczące przedsiębiorstwa są także indeksowane w wyszukiwarkach internetowych4.
Tabela 1. Typy systemów zarządzania treścią
Typ systemu zarządzania treścią
Web Content Management (WCM)
Digital Asset Management (DAM)
Document Management (DM)
Enterprise Content Management (ECM)
Knowledge Management (KM)
Zadania
Specjalizuje się w zarządzaniu i dostarczaniu
treści do stron internetowych
Systemy zarządzania zasobami cyfrowymi
dotyczą dystrybuowania grafik
i multimediów oraz metadanych, ale nie
treści w postaci tekstu
Systemy specjalizujące się w zarządzaniu
dokumentami
Systemy do zarządzania dokumentami
i zasobami informacyjnymi w powiązaniu
z procesami zachodzącymi w organizacji
Systemy informatyczne wspierające zarządzanie wiedzą
Źródło: http://www.vasont.com/resources/what-is-content-management.html, 22.05.2012 r.
4.
ROZWIĄZANIA STOSOWANE W SYSTEMACH CMS
4.1. TECHNOLOGIE WYKORZYSTYWANE W SYSTEMACH CMS
Najczęściej spotykanym zastosowaniem systemu CMS są serwisy
publikowane w Internecie. Systemy zarządzania treścią takie jak
4
http://www.vasont.com/resources/what-is-content-management.html, 22.05.2012 r.
53
Wordpress, Joomla czy Drupal korzystają z podobnych rozwiązań. W
większości przypadków jest to połączenie serwera Apache, języka PHP i
wykorzystanie bazy danych MySQL. Często oprócz PHP po stronie serwera wykorzystuje się języki ASP, JSP, Java, Ruby on Rails i Python, w których tworzone są systemy CMS. Bazy danych wykorzystywane w systemach zarządzania treścią to MySQL, MS-SQL, PostgreSQL, a także SQLite. Serwer aplikacji, na którym działa CMS to najczęściej Apache, choć
nierzadko wykorzystywany jest również IIS oraz nginx. Ponadto dostęp do
serwisów opartych o systemy CMS odbywa się przez WWW, co jest sporą
zaletą nad innymi rozwiązaniami5.
4.2. BUDOWA SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA TREŚCIĄ6
CMS składa się z silnika aplikacji, który przetwarza i wyświetla pobrane dane, z bazy danych, w której umieszczona jest treść serwisu
i plików multimedialnych oraz modułów realizujących konkretne funkcje
serwisu. Wiele systemów zarządzania treścią pozwala na dołączanie widżetów i wtyczek (plug-in’ów), które rozszerzają serwis o dodatkowe funkcjonalności. Istnieje szereg wtyczek pozwalających na dodanie do systemu
zarządzania treścią m.in. kalendarzy, forów dyskusyjnych, biuletynów,
newsletterów, a także galerii zdjęć. Instalowanie i dodawanie widżetów nie
wymaga wiedzy programistycznej, odbywa się to w bardzo przyjazny dla
użytkownika sposób.
Głównym zadaniem systemów CMS jest odseparowanie informacyjnej zawartości serwisu od wyglądu. Systemy zarządzania treścią umożliwiają zautomatyzowaną publikację treści, a także jej wersjonowanie, co jest
ważne w kontekście spójności i aktualności danych. Ponadto systemy CMS
charakteryzują się bezpieczeństwem. Dostęp do serwisu mają jedynie
uprawnieni użytkownicy, którzy mogą mieć przyporządkowane odpowiednie role i prawa umożliwiające odczytywanie oraz zarządzanie tylko określonymi przez administratora kategoriami i informacjami. Bezpieczeństwo
jest również rozumiane w kontekście ochrony danych organizacji przed
hakerami, wirusami i niepowołanym dostępem do nich, a zapewniane jest
poprzez aktualizację oprogramowania do najnowszej wersji. Bardziej rozbudowane systemy CMS, które zdobyły już pozycję na rynku
(np. najpopularniejszy Wordpress) posiadają funkcjonalności ułatwiające
pracę nad publikacją treści m.in. planowanie wpisów, kanały RSS, system
komentarzy i wsparcie SEO poprzez zastosowanie przyjaznych linków.
5
6
http://trends.builtwith.com/cms, 22.05.2012 r.
P. Frankowski, CMS. Jak szybko i łatwo stworzyć stronę WWW i zarządzać nią, Helion,
Gliwice 2007, s. 43-65.
54
Atutem niektórych systemów zarządzania treścią jest także wielojęzykowość, która jest istotna w przypadku międzynarodowych organizacji.
Tworzenie i uzupełnianie treści w serwisach opartych o system CMS
odbywa się za pomocą prostych w obsłudze interfejsów użytkownika, dzięki czemu aktualizacja i rozbudowa nie wymaga wiedzy specjalisty. Zarządzanie treścią serwisu, a także modułami i wtyczkami odbywa się poprzez
panel administracyjny, który jest oddzielony od stron publikowanych dla
użytkowników i do którego dostęp mają jedynie osoby uprawnione. Podczas edycji tekstów, dołączania zdjęć i filmów wykorzystywany jest edytor
WYSIWYG, dzięki czemu obsługa jest prosta i oszczędza sporo czasu.
Systemy CMS oferują o wiele wygodniejsze zarządzanie treścią niż
w przypadku statycznego HTML. W ostatnich latach systemy zarządzania
treścią mocno ewoluowały umożliwiając użytkownikom nie tylko dynamiczne tworzenie i modyfikację treści, ale również struktury – poprzez
zmianę skórek i dołączanie przeróżnych modułów. Dzięki zastosowaniu
technologii wymiennych szablonów (skórek), możliwe jest dostosowanie
wyglądu serwisu internetowego do preferencji użytkownika. Proces zmiany
szablonu wizualnego jest bardzo uproszczony i sprowadza się jedynie do
pobrania skórki i zainstalowaniu jej w systemie. Do najpopularniejszych
systemów zarządzania treścią istnieje wiele darmowych, a także płatnych,
ale specjalnie przygotowanych, szablonów wizualnych. Możliwe jest więc
dostosowanie wyglądu systemu zarządzania treścią do potrzeb właściciela
i rodzaju działalności przedsiębiorstwa, które korzysta z takiego rozwiązania.
5.
PRZEGLĄD SYSTEMÓW ZARZĄDZANIA TREŚCIĄ
5.1. DARMOWE ROZWIĄZANIA
Obecnie trzy najpopularniejsze systemy zarządzania treścią to
Wordpress, Joomla i Drupal. Wszystkie z nich to systemy CMS typu open
source, co oznacza, że można swobodnie pobierać oprogramowanie
i dokonywać zmiany w zależności od własnych wymagań. Wordpress to
najczęściej używany system zarządzania treścią w całym Internecie,
a jednocześnie uznawany jako jeden z najprostszych. Stosowany głównie
do obsługi blogów. Posiada bardzo dużą ilość darmowych wtyczek, modułów, a także szablonów tworzonych przez projektantów. Joomla jest systemem, który pozwala na przyjazne tworzenie i zarządzanie treścią na stronie
internetowej. Również posiada wiele modułów, które rozszerzają funkcjonalność całego systemu. Zaś Drupal to bardziej rozbudowany CMS, który
nadaje się do tworzenia zaawansowanych serwisów internetowych. Posiada
wiele przydatnych cech m.in. system segmentów i taksonomii. Te, jak
55
i inne darmowe rozwiązania CMS mogą być wykorzystywane przez przedsiębiorstwa do stworzenia własnej witryny, gdyż są one udostępniane na
licencji GPL, czyli General Public License (licencja wolnego i otwartego
oprogramowania)7.
5.1. KOMERCYJNE SYSTEMY ZARZĄDZANIA TREŚCIĄ
Komercyjne systemy zarządzania treścią charakteryzują się nie tylko
wysokim stopniem dostosowania do rodzaju działalności przedsiębiorstwa,
ale również wsparciem technicznym i szkoleniami oferowanymi przez producenta. Takie rozwiązanie jest kosztowne, ale w przypadku dużej organizacji bądź korporacji często o wiele lepsze. Firma oprócz samego systemu
otrzymuje hosting, na którym będzie utrzymywany serwis oraz wsparcie ze
strony producenta w przypadku jakichkolwiek problemów. Ceny uzależnione są od rodzaju systemu zarządzania treścią, zainstalowanych modułów, liczby licencji, wymagań organizacji, a także ilości użytkowników,
którzy będą korzystali z takiego rozwiązania8.
6.
CMS W ORGANIZACJI
6.1. WYKORZYSTANIE SYSTEMÓW CMS W PRZEDSIĘBIORSTWACH
Szybki rozwój Internetu spowodował wiele zmian w organizacjach.
Niektóre przedsiębiorstwa się do nich dostosowały, niektóre nawet przeniosły swoją działalność do Internetu, inne zaś nadal nie potrafią wykorzystać
potencjału sieci globalnej. Informacje, które są wewnątrz lub na zewnątrz
firmy często są publikowane na wiele sposobów przy wykorzystaniu różnych kanałów dystrybucji. Niestety ilość możliwości publikacji treści jest
spora, a dochodzi do tego proces starzenia się i dezaktualizacji informacji,
który bywa dotkliwy. Ponadto informacje bywają niedokładne i potrafią
wprowadzić w błąd. Raz udostępniona błędna informacja może przysporzyć firmie kłopotów, gdyż jej aktualizacja może być niemożliwa do zrealizowania bądź bardzo kosztowna. Nawet zmiana informacji na statycznej
stronie internetowej przez webmastera wymaga sporo czasu, tym bardziej
jeśli aktualizacja dotyczy dokumentów lub informacji, które zostały opublikowane dawno temu. Najlepszym wyjściem jest wykorzystanie systemu
zarządzania treścią, który został specjalnie zaprojektowany, aby rozwiązać
większość z tych problemów. CMS jest kluczem do sukcesu przedsiębiorstwa. Umożliwia on prostą i szybką publikację treści, niższe koszty prowa7
8
http://ezinearticles.com/?Designing-Websites-With-CMS&id=6521068, 22.05.2012 r.
http://mashable.com/2011/04/05/best-cms-for-business/, 22.05.2012 r.
56
dzenia strony internetowej oraz łatwiejsze zarządzanie informacjami wewnątrz firmy, a także na zewnątrz niej, lecz pomimo wielu zalet niektóre
organizacje nadal nie są zaznajomione z tą technologią.
6.2. KORZYŚCI BIZNESOWE
Największą korzyścią z wykorzystania systemu CMS przez przedsiębiorstwo jest wspieranie celów i strategii biznesowych. System zarządzania treścią może pomóc poprawić sprzedaż, zwiększyć satysfakcję użytkowników, a także pomaga w komunikowaniu się organizacji ze społeczeństwem i pozwala kreować pozytywny wizerunek firmy. Inne korzyści
dla firm z posiadania strony internetowej opartej o CMS to m.in. usprawniony proces tworzenia treści i aktualizacji serwisu, oszczędność czasu
(szybszy czas realizacji zmian na stronie), niższe koszty utrzymania, prosta
obsługa oraz zwiększenie bezpieczeństwa9.
7.
PODSUMOWANIE
Systemy zarządzania treścią wdrażane w przedsiębiorstwach pozwalają zaoszczędzić czas i pieniądze, ponieważ w łatwy sposób osoby obsługujące CMS mogą tworzyć, publikować i edytować treści na stronie internetowej. System CMS nie wymaga znajomości języków programowania,
dzięki czemu możliwa jest szybka zmiana nie tylko informacji na stronie,
ale również szablonu wizualnego, modułów i wtyczek. Dzięki temu użytkownik obsługujący system ma większą kontrolę nad serwisem i jego zawartością. Ponadto można wprowadzać dane z wyprzedzeniem, wersjonować dokumenty, dzięki czemu informacje na stronie będą zawsze aktualne.
Jedyne problemy, które mogą wiązać się z zastosowaniem systemu zarządzania treścią to instalacja oprogramowania i kompatybilność jego dodatków z wersją systemu, a także wydajność, która w przypadku wykorzystania darmowych systemów CMS może pozostawiać wiele do życzenia
w przypadku dużego obciążenia. Pomimo tego wiele przedsiębiorstw korzysta z tego typu rozwiązania, dzięki czemu ponosi niższe koszty utrzymania serwisu internetowego i oszczędza sporo czasu na publikacji i aktualizacji treści.
9
http://www.thundernet.com/alpartis/articles/cmstop10.shtml, 22.05.2012 r.
57
BIBLIOGRAFIA
DOYLE B., CMS Genesis: Who Did What When?,
http://www.econtentmag.com/Articles/ArticleReader.aspx?ArticleID=6819, 22.05.2012 r.
FRANKOWSKI P., CMS. Jak szybko i łatwo stworzyć stronę WWW i zarządzać nią, Helion,
Gliwice 2007.
LEWIS A., Designing Websites With CMS, http://ezinearticles.com/?Designing-WebsitesWith-CMS&id=6521068, 22.05.2012 r.
PARTIS A., Top 10 Benefits of a Content Management System,
http://www.thundernet.com/alpartis/articles/cmstop10.shtml, 22.05.2012 r.
ROBERTSON J., So, What is a Content Management System?,
http://www.steptwo.com.au/papers/kmc_what/index.html, 22.05.2012 r.
WARNER
I.,
Business
Case
for
Web
Content
Management
System,
http://canberra.academia.edu/IzabellaWarner/Papers/1742371/BUSINESS_CASE_FOR_W
EB_CONTENT_MANAGEMENT_SYSTEM, 22.05.2012 r.
WEHR L., Closed or Open Source: Which CMS is Right for Your Business?,
http://mashable.com/2011/04/05/best-cms-for-business/, 22.05.2012 r.
http://trends.builtwith.com/cms, 22.05.2012 r.
http://www.vasont.com/resources/what-is-content-management.html, 22.05.2012 r.
CONTENT MANAGEMENT SYSTEM AS AN EFFECTIVE TOOL TO
SUPPORT ENTERPRISE ACTIVITY
The article refers to Content Management System as an effective tool to support enterprise activity. Nowadays many companies move their business on the Internet, perceiving
a great opportunity in that field. To present company data, information and documentation,
very often they use CMS. This application supports the process of creating, editing and
publishing content, also its archiving. CMS derives from PRISM and has developed over
time into several subsystems, like Web Content Management or Enterprise Content Management. On the market we can find many open-source CMS systems, the most popular
being Wordpress, as well as commercial ones. Technologies used for both are: Apache,
PHP, MySQL and others. The main advantages of using CMS are its simplicity and security.
Besides saving time and money, it also brings up an improved process of content creating
and updating. And the most important aspect is that, due to CMS we can create a positive
image of the company.
Bankowość mobilna, aplikacje mobilne, Internet mobilny, smartphone,
rynek urządzeń mobilnych, analiza.
Milan POPOVIĆ*
BEZPIECZEŃSTWO I UŻYTECZNOŚĆ APLIKACJI
BANKOWOŚCI MOBILNEJ
Niniejsza praca ma na celu pokazania bezpieczeństwa i użyteczności aplikacji mobilnych dedykowanych dla bankowości. W początkowych częściach zostały opisane
światowe rynki urządzeń mobilnych typu smartphone oraz ich bezpieczeństwo. Dalsza
część dotyczy Internetu w urządzeniach komórkowych oraz zastosowania w bankowości. Została przeprowadzona analiza aplikacji mobilnych banków z punktu widzenia akceptowanych systemów operacyjnych dla urządzeń mobilnych.
1.
RYNEK URZĄDZEŃ SMARTPHONE W POLSCE
I NA ŚWIECIE
Podstawową zaletą urządzeń mobilnych typu Smartphone jest fakt,
że nietrudno je zabrać ze sobą. Dzięki niewielkim rozmiarom możemy
cieszyć się funkcjonalnościami oprogramowania w dowolnym miejscu,
w jakim się znajdujemy, o każdej porze dnia i nocy1. Badania różnych firm
mówią o ciągłym wzroście sprzedaży wspomnianych urządzeń. Statystyki
GfK Polonia wykazują, iż od kiedy „mądre telefony” pojawiły się na polskim rynku ich poziom sprzedaży cyklicznie podnosi się, od 3 proc. w 2008
roku do 13 proc. w roku 20102. Jednakże dopiero w roku kolejnym zaczęły
odgrywać znaczącą rolę na rynku polskim, stanowiąc około 40% wszystkich sprzedanych telefonów komórkowych3. W roku 2010 sprzedano
w Polsce około 10 mln telefonów, a analizy firmy Pyramid Research wskazują, że polscy konsumenci dokonali w roku 2011 roku od 1,5 mln do
3 mln egzemplarzy więcej4.
*
Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Instytut Ekonomik Stosowanych
i Informatyki, Katedra Informatyki Ekonomicznej, doktorant UŁ.
1
Skrzypek B., Mobilność, Nowe Technologie, nr 1/2011 (14), s. 14-16.
2
http://www.iabpolska.pl/index.php?app=docs&action=download&iid=564, 23.05.2012.
3
Ibidem.
4
Ibidem.
59
Prognozy kolejnej firmy, GIA wykazują, iż do roku 2017 sprzedaż
urządzeń mobilnych typu smartphone na rynku międzynarodowym osiągnie
poziom ponad 1600 milionów egzemplarzy5. Do tego szybkiego wzrostu
może się przyczynić spodziewana poprawa gospodarczej koniunktury na
świece, zmniejszenie bezrobocia oraz dochodów ludności, jak również
i rozwój rynku telefonii komórkowej trzeciej generacji6.
Wykres 1. Prognoza sprzedaży telefonów komórkowych typu „smartphone” na świecie
w latach 2012-2015
Źródło: http://komorkomania.pl/2011/08/31/przyszlosc-nalezy-do-smartfonowankieta, 20.05.2012.
Firma IHS zaś prognozuje, iż w ciągu najbliższych kilku lat do telefonów komórkowych typu smartphone będzie należeć większość światowego rynku telefonów. Dominacja ta będzie głównie zasługą tańszych modeli, których obecnie na rynku jest coraz więcej i na które mogą sobie pozwolić nawet niezbyt zamożne osoby, w tym też te mieszkające w krajach
rozwijających się. Dane firmy IHS są zbieżne z trendami innych firm:
w roku 2009 tego typu urządzenia stanowiły zaledwie 15,8% wszystkich
telefonów, dwa lata później wartość ta została podwojona (32,5%), a na rok
2015 przewidywane jest 54,4% (ponad miliard egzemplarzy telefonów
komórkowych typu smartphone)7. Ciekawostkę stanowi dynamika wzrostu
w szczególności tańszych modeli. Badania wykazują, iż można się spodziewać dynamiki rozwoju rynku najtańszych modeli w tempie
5
Prognoza sprzedaży smartfonów na świecie do 2017 r., http://www.pbrz.pl/artykul/
prognoza-sprzedazy-smartfonow-na-swiecie-do-2017-r, 20.05.2012.
6
Ibidem.
7
Homziak K, Przyszłość należy do smartfonów?,http://komorkomania.pl/2011/08/31/
przyszlosc-nalezy-do-smartfonow-ankieta, 20.05.2012.
60
115,4% rocznie, natomiast w przypadku modeli klasy średniej i wyższej
można się spodziewać wzrostu zaledwie o 16,4%8.
2.
BEZPIECZEŃSTWO APLIKACJI MOBILNYCH
Rozwój technologiczny oraz dostępność urządzeń przenośnych
umożliwiają tworzenie rozbudowanych aplikacji mobilnych, których funkcjonalność dorównuje aplikacjom dedykowanym dla komputerów PC. Sytuacja ta wymusza na dostawcach mobilnego oprogramowania zapewnienie
odpowiednich mechanizmów bezpieczeństwa reagujących na specyficzne
zagrożenia dla urządzeń przenośnych9.
Z doświadczenia wiadomo, iż w szczególności na swoje niewielkie
rozmiary, urządzenia przenośne są szczególnie narażone na kradzież lub
zagubienie. Mobilność urządzeń, decydująca o ich coraz większej popularności i szybkim rozwoju, stanowi jednocześnie poważne zagrożenie dla
bezpieczeństwa danych przesyłanych pomiędzy aplikacją a stroną serwerową oraz przechowywanych na urządzeniu. Bezpieczeństwo komunikacji
realizowane może być dzięki szyfrowaniu transmisji danych
z wykorzystaniem protokołu HTTPS (SSL/TLS) obsługiwanego przez
wszystkie najpopularniejsze platformy mobilne10. Jednak bezpieczne przechowywanie danych na urządzeniach mobilnych stanowi większe wyzwanie dla twórców aplikacji. Sposób i siła zabezpieczenia danych uzależnione
są od wykorzystywanej platformy systemowej oraz użycia dodatkowych
narzędzi chroniących dane wrażliwe11.
3.
INTERNET MOBILNY W TELEFONIE
Użytkownicy telefonów komórkowych niewątpliwie zauważyli, że
nadeszła „era Internetu mobilnego”. Dowodem na to są wyniki badań firmy
Gartner, które wykazywały, iż do 2014 roku Internet mobilny będzie używany przez ponad połowę abonentów telefonii komórkowej w Ameryce
Północnej i Europie Zachodniej12. Ponadto, badania te przewidywały, iż
w roku 2011 połowa firm z listy „Fortune 500”13 będzie współpracować ze
8
Ibidem.
T. Poręba, Bezpieczeństwo aplikacji mobilnych, Nowe Technologie, nr 1/2011 (14), s. 26-27.
10
Ibidem.
11
Ibidem.
12
A. Wierzchucka, Kiedy tradycyjna bankowość już nie wystarcza, Nowe Technologie,
nr 1/2010 (13), s. 26-27.
13
Fortune 500 przedstawia listę tworzona i publikowana co roku przez amerykański
magazyn gospodarczy Fortune, pokazującą ranking 500 największych amerykańskich
firm klasyfikowanych według przychodów. Więcej informacji na stronie
9
61
swoimi klientami za pośrednictwem urządzeń mobilnych, gdyż Internet
mobilny jest na szczycie listy usług, z których klienci chcą skorzystać
w niedalekiej przyszłości lub już z nich korzystają14.
Wykres 2. Częstotliwość korzystania z Internetu za pośrednictwem tradycyjnych telefonów
komórkowych oraz urządzeń „smartphone”
Źródło: Bankowość mobilna – znak czasu,
http://iibr.pl/aktualnosci/rok_2012/bankowosc_mobilna___znak_czasu, 20.05.2012.
Opublikowane wyniki badań firmy Nielsen wykazują, iż w połowie
roku 2012 w Stanach Zjednoczonych udział urządzeń telefonicznych typu
„smartphone” w rynku zrównał się z udziałem „tradycyjnych” telefonów
komórkowych15. Pomimo faktu, że w Polsce brakuje kilka lat do osiągnięcia takiego wyniku, popularność urządzeń mobilnych typu „smartphone”
nieustannie wzrasta, co ma znaczący wpływ na zmianę sposobu użytkowania telefonii, ale również i na sposób korzystania z Internetu. Powołując się
na badania Interaktywnego Instytutu Badań Rynkowych, co piąty polski
internauta korzysta obecnie z sieci za pośrednictwem urządzeń mobilnych,
czyli „tradycyjnego telefonu komórkowego” lub urządzenia typu „smartphone”. Widoczne jest również to, że użytkownicy „mądrych telefonów”
znacznie bardziej skłonni są do korzystania z Internetu za pośrednictwem
swojego urządzenia niż ci, którzy posiadają „tradycyjny” telefon komórkowy.
internetowej:http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/.
Wierzchucka A.,… op. cit.
15
Bankowość mobilna – znak czasu,
http://iibr.pl/aktualnosci/rok_2012/bankowosc_mobilna___znak_czasu, 20.05.2012.
14
62
4.
MOBILNOŚĆ W BRANŻY BANKOWEJ
Branża bankowa w Polsce jest jedną z najlepiej rozwijających się
w Europie i nowe kanały dostępu do usług są przez polski rynek bardzo
chętnie wchłaniane. Bankowość mobilna cieszy się coraz większym zainteresowaniem, zatem banki oprócz oferowania mobilnych stron serwisów
transakcyjnych, decydują się na wdrożenia aplikacji mobilnych16, które
najczęściej udostępniają nieodpłatnie swoim klientom.
Przede wszystkim aktywni klienci bankowości internetowej wywierają wpływ na bankach do tworzenia specjalnych platform. Jako pierwsza
tego typu w Polsce powstała w 2009 roku platforma Raiffeisen Banku,
która umożliwiała wykonywanie przelewów lub sprawdzanie stanu konta17.
Wkrótce powstały platformy kolejnych trzech banków: Bank Zachodni
WBK, Bank Handlowy i mBank18. Obecnie stronę internetową oraz dodatkowo aplikację mobilną na urządzenia mobilne typu „smartphone” oferuje
większość instytucji bankowych w kraju. Są wśród nich następujące banki:
Pekao SA, Millennium, Alior Bank, Multibank, Getin Bank i Nordea Bank
oraz ING Bank Śląski. W poniższej tabeli została dokonana analiza aplikacji mobilnych powyższych banków pod kontem użyteczności systemów
operacyjnych. Okazuje się, że wszystkie banki oferują aplikację mobilną
dla platformy iOS, prawie wszystkie oferują aplikację dedykowaną dla
platformy Adroid, natomiast tylko Bank Zachodni WBK, Pekao SA oraz
Raiffeisen Bank oferują aplikacje dedykowane dla innych systemów operacyjnych dla urządzeń mobilnych: Windows, BlackBerry oraz Symbian19.
Poza bankami, dostęp do bankowości mobilnej oferują również firmy niezwiązane z finansami.Twórcy takich aplikacji łączą w ofercie swoją
usługę z możliwością skorzystania z bankowości. Przykładem takiej
współpracy jest konto osobiste Avocado z dostępem do rachunku przez
telefon komórkowy typu smartphone dla użytkowników sieci Plus GSM20.
Aplikacja ta działa na najpopularniejszych systemach operacyjnych,
a klienci, którzy aktywują tę usługę mogą otrzymać w zamian rabaty na
rachunki telefoniczne. Na podobnej zasadzie powstała współpraca sieci
komórkowej Heyah z ING Bankiem Śląskim, w wyniku której są oferowa16
M. Mikowska, A. Liszewska, J. Mielczarek, Raport użyteczności mobilnych aplikacji
bankowych, Janmedia Interactive, 2012, s. 1.
17
M.
Rynkiewicz,
Bankowość
mobilna
w
Polsce.
Raport
Money.pl,
http://www.money.pl/gospodarka/ngospodarka/ebiznes/artykul/bankowosc;mobilna;w;polsce;r
aport;money;pl,178,1,1082034.html, 20.05.2012.
18
Ibidem.
19
Opracowanie własne na podstawie Rynkiewicz M., Bankowość mobilna w Polsce... op. cit.
20
M. Rynkiewicz, Bankowość mobilna w Polsce, Raport Money.pl,
http://www.money.pl/gospodarka/ngospodarka/ebiznes/artykul/bankowosc;mobilna;w;polsce;r
aport;money;pl,178,1,1082034.html, 20.05.2012.
63
ne dodatkowe nagrody za doładowanie konta telefonu komórkowego za
pośrednictwem banku ING21. Podobnych ofert promocyjnych polegających
na synergii powstaje coraz więcej.
Tabela 1. Aplikacje mobilne banków. Akceptowane systemy operacyjne
Bank
Android
Symbian
iOS
Windows
BlackBerry
inne
Alior Bank
-
-
TAK
-
-
-
BZ WBK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
-
Citi Bank
Handlowy
TAK
-
TAK
-
-
-
Getin Bank
TAK
-
TAK
-
-
-
mBank
TAK
-
TAK
-
-
-
Millennium
Bank
TAK
-
TAK
-
-
-
Multibank
-
-
TAK
-
-
-
Nordea
Bank
TAK
-
TAK
-
-
-
Pekao
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
TAK
-
TAK
-
-
-
Raiffeisen
Bank
ING Bank
Śląski
Źródło: opracowanie własne na podstawie: Rynkiewicz M., Bankowość mobilna w Polsce. Raport Money.pl, http://www.money.pl/gospodarka/ngospodarka/ebiznes/artykul/bankowosc; mobilna;w;polsce;raport;money;pl,178,1,1082034.html, 20.05.2012.
Projektując aplikację mobilną dla bankowości, warto zwrócić szczególną uwagę na spójność w sposobie nawigacji, prezentacji treści, rozmieszczania elementów interfejsu, formatowania tekstu, używania ikon
i grafik22, co w znacznej mierze może wyeliminować zbędne informacje,
które odwracają uwagę użytkownika od wykonywanych zadań. Język powinien być dostosowany do kontekstu mobilnego, zatem komunikaty
w aplikacji powinny być zwięzłe, a przyciski posiadać odpowiednie etykiety opisowe z uwzględnieniem kontrastu między tekstem a tłem.
21
22
Ibidem.
M. Mikowska, A. Liszewska, J. Mielczarek, Raport użyteczności mobilnych aplikacji
bankowych, Janmedia Interactive, 2012, s. 143.
64
5.
PODSUMOWANIE
Zdaniem ekspertów z firmy Janmedia Interactive, przeprowadzona
przez nich analiza aplikacji bankowych pokazuje ogromne dysproporcje
pod względem użyteczności i oferowanych funkcjonalności. Podsumowanie tego raportu sugeruje, że użytkownik powinien w szybki i bezproblemowy sposób zrealizować najbardziej typowe zadania, korzystać z bardzo
wielu funkcji aplikacji, a przy tym zachować dobre user experience23.
Jeśli chodzi o same aplikacje, największą ich wadą jest to, że tworzone są dla konkretnego systemu operacyjnego, czyli nie ma możliwości
zastosowania tej samej aplikacji w urządzeniu z innym niż dedykowanym
systemem operacyjnym. Kolejną wadą jest konieczność pobrania i instalacji aplikacji na urządzeniu, co w porównaniu do aplikacji na stronie internetowej stwarza utrudnienia dla użytkowników, a co za tym idzie konieczność aktualizacji w przypadku pojawienia się nowych funkcji, gdyż często
starsze wersje przestają być wspierane przez usługodawcę.
Z drugiej zaś strony, takie aplikacje działają znacznie szybciej niż
bankowość internetowa używana za pomocą kanału WWW/WAP. Taka
aplikacja jest znacznie bezpieczniejsza, można w niej zastosować wielu
funkcji i złożonych mechanizmów24, przy czym mechanizmy te znajdują
się w telefonie i nie ma konieczności ich dodatkowego pobierania. Jeśli już
jest niezbędna aktualizacja aplikacji, odbywa się ona w sposób prosty
i intuicyjny dla użytkownika.
Warto podkreślić, że przede wszystkim, aplikacje mobilne nie mogą
być kopią webowych serwisów transakcyjnych. Zatem powinny być budowane od podstaw. Muszą uwzględniać specyficzny kontekst ich wykorzystania, charakterystykę użytkowników oraz umożliwiać w prosty i szybki
sposób wykonywanie typowych zadań.
BIBLIOGRAFIA
Bankowość mobilna – znak czasu, http://iibr.pl/aktualnosci/rok_2012/bankowosc_ mobilna___znak_czasu, 20.05.2012.
HOMZIAK K, Przyszłość należy do smartfonów?, http://komorkomania.pl/2011/08/31/
przyszlosc-nalezy-do-smartfonow-ankieta, 20.05.2012.
23
M. Mikowska, A. Liszewska, J. Mielczarek, Raport użyteczności mobilnych aplikacji
bankowych, Janmedia Interactive, 2012, s. 141.
24
A. Jadczak, Bankowość mobilna - najnowsze rozwiązania i przykłady
techniczne,http://www.rewolucjawfinansach.pl/download/gfx/rewolucjawfinansach/pl/def
aultaktualnosci/12/7/1/08062011_rwf_evangelist_arek_jadczak.pdf, 20.12.2012.
65
JADCZAK A., Bankowość mobilna - najnowsze rozwiązania i przykłady techniczne,
http://www.rewolucjawfinansach.pl/download/gfx/rewolucjawfinansach/pl/defaultaktualnos
ci/12/7/1/08062011_rwf_evangelist_arek_jadczak.pdf, 20.12.2012.
MIKOWSKA M., LISZEWSKA A., MIELCZAREK J., Raport użyteczności mobilnych
aplikacji bankowych, Janmedia Interactive, 2012.
PORĘBA T., Bezpieczeństwo aplikacji mobilnych, Nowe Technologie, nr 1/2011 (14).
Prognoza sprzedaży smartfonów na świecie do 2017 r., http://www.pbrz.pl/artykul/ prognoza-sprzedazy-smartfonow-na-swiecie-do-2017-r, 20.05.2012.
RYNKIEWICZ M., Bankowość mobilna w Polsce. Raport Money.pl, http://www.money.pl/
gospodarka/ngospodarka/ebiznes/artykul/bankowosc;mobilna;w;polsce;raport;money;pl,178,1,10820
34.html, 20.05.2012.
SKRZYPEK B., Mobilność, Nowe Technologie, nr 1/2011 (14), s. 14-16.
WIERZCHUCKA A., Kiedy tradycyjna bankowość już nie wystarcza, Nowe Technologie,
nr 1/2010 (13), s. 26-27.
http://www.iabpolska.pl/index.php?app=docs&action=download&iid=564, 23.05.2012.
USABILITY AND SAFETY OF MOBILE BANKING APPLICATIONS
The paper is intended to describe the usability and safety of mobile applications dedicated to banking. In the early parts of the work are described smartphone markets and their
safety. The rest of the elaboration is about mobile devices and their applications in banking.
Analysis of mobile banking application was conducted from the perspective of the operating
systems used for mobile devices.
CZĘŚĆ II:
ROZWIĄZANIA
FINANSOWE
Office banking corporate banking,
bankowość elektroniczna, bankowość
internetowa.
Kamila ANTOS*, Łukasz ANTOS*
WSPÓŁCZESNY TREND ROZWOJU USŁUG
BANKOWYCH NA PRZYKŁADZIE OFFICE BANKING
ORAZ CORPORATE BANKING
Rozwój nauki i techniki oraz globalizacja wpływają na wiele dziedzin życia społecznego. Firmy i przedsiębiorstwa rozwijają swoje możliwości szukają nowych rynków
zbytu i łączą się z innymi. Działania te wywołują nowe oczekiwania wobec banków,
z których korzystają. Banki by przetrwać nie mogą ignorować potrzeb klientów muszą
wykorzystać nowoczesne środki przekazu informacji i dostosować się od nowego mobilnego otoczenia. Bankowość elektroniczna w coraz większym stopniu zastępuje lub
uzupełnia tradycyjne metody prowadzenia działalności bankowej. Jej zakres w zależności od wykorzystywanego oprogramowania i strategii banku może być bardzo szeroki.
Internet pozwala bankom na bardziej efektywne komunikowanie się z klientem, co
sprzyja indywidualizacji usług i dostosowaniu ich do konkretnych potrzeb.
1.
WSTĘP
Postęp techniczny w dziedzinie informatyki, szerokie zastosowanie
komputerów i teletransmisji danych zmieniło organizację pracy banków. Za
wprowadzeniem elektronicznego przetwarzania danych, oprócz szybkości
w opracowywaniu prostych i wysoce skomplikowanych zadań, przemawia
oszczędność pracy i obniżenie kosztów własnych banków. Z uwagi na
szybkość i bezbłędność systemy informatyczne szczególnie nadają się do
obsługi masowych operacji bankowych. Rewolucja technologiczna i rozwój sieci teleinformatycznych na świecie nie pozostają bez wpływu na
system bankowy – powstanie bankowości internetowej jest właśnie tego
efektem. Banki decydują się sięgnąć po nowe technologie dla tworzenia
nowych kanałów dystrybucji oraz w poszukiwaniu nowej, jakości usług –
24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu z dowolnego miejsca na Ziemi. Bankowość elektroniczna stanowi najszybciej rozwijający się obszar usług
bankowych. Tak jak i w innych dziedzinach gospodarki, komputery i Inter*
Uniwersytet im. Jana Kochanowskiego w Kielcach, Studenckie Koło Naukowe „Koncept”,
opiekun naukowy referatu: mgr Joanna Rogalska.
69
net przyczyniły się do szybkiej modyfikacji istniejących struktur i wprowadzania na rynek nowoczesnych usług, wielokrotnie przyspieszających ich
realizację. Stało się to zalążkiem bankowości internetowej.
Podjęcie próby zdefiniowania bankowości internetowej, jest bardzo
istotne. Ponieważ staje się ona nieodzownym elementem funkcjonowania
firm i instytucji1. Bankowość internetowa jest jednym z kanałów bankowości elektronicznej2. Podstawową ideą bankowości elektronicznej jest przede
wszystkim elektroniczna obsługa klienta, tj. włączenie klienta, jako użytkownika do skomputeryzowanego systemu bankowego. Tak jak już wspomniano jej istotą jest możliwość korzystania z usług bankowych niezależnie od miejsca i czasu3. Bankowość elektroniczna jest formą zdalnego dostępu do produktów i usług bankowych, wykorzystującą urządzenia elektroniczne4.
2.
CORPORATE BANKING
Systemy obsługi klientów zbiorowych pozwalające na dokonywanie
wzajemnej wymiany informacji oraz operacji finansowych pomiędzy bankami a przedsiębiorstwami. Dwoistość usług polega z jednej strony na:
dostarczaniu informacji wykorzystywanej w bieżącym zarządzaniu przedsiębiorstwem typu: stopa procentowa, kursy walutowe itp. oraz informacji
pozwalającej na zarządzanie strategiczne - dane o konkurentach, rynkach
itp. a z drugiej strony na wykonywaniu przez sieć usług typowo bankowych
np. umożliwienie śledzenia rachunków.5 Wykorzystanie usługi corporate
banking pozwala klientom wykonywać wiele tradycyjnych operacji bankowych takich jak6:




1
składanie zleceń płatniczych (krajowych i zagranicznych),
zlecenia stałe,
zakładanie lokaty,
uzyskanie informacji o saldzie środków zgromadzonych na rachunku klienta,
http://forum.gazeta.pl/forum/w,526,2740361,,Istota_bankowosci_elektronicznej_.html?
v=2&wv.x=1 20.04.2012.
2
M. Macierzyński, Public relations w bankach wirtualnych. Wydawnictwo CeDeWu
Warszawa 2008, s. 66.
3
Ibidem.
4
S. Wrycza, Informatyka ekonomiczna. Podręcznik akademicki, Polskie Wydawnictwo
Ekonomiczne, Warszawa 2010 s. 510.
5
W. Chmielarz, Systemy bankowości elektronicznej ,Wydział Zarządzania Uniwersytetu
Warszawskiego, s.126.
6
M. Pluta-Olearnik, Marketing usług bankowych, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne,
Warszawa 1999 s. 20- 22.
70
 przelewy składek do ZUS, itp.
Poza tym oferuje ona wiele funkcji wspomagających zarządzanie rachunkiem klienta, które nie należały do tradycyjnego wachlarza usług bankowych. Są to zazwyczaj:
 korespondencja z bankiem z wykorzystaniem poczty elektronicznej,
 import danych z innych aplikacji,
 eksport danych i możliwość współpracy z innym oprogramowaniem finansowo-księgowym,
 przeglądanie historii rachunku,
 możliwość uzyskania informacji finansowych jak np. kursy walut
czy notowania giełdowe itp.
Rysunek 1. Częstotliwość logowania w internetowym banku podstawowym
Źródło: http://www.bankier.pl/wiadomosc/Bankowosc-internetowa-2008, 20.04.2012
Popularność bankowych usług internetowych ukazuje wykres pierwszy. Przedstawia on częstość logowania się do systemu bankowego za pomocom usług office banking i corporate banking. Z danych zawartych na
powyższym wykresie zauważamy wzrost liczby klientów logujących się
codziennie do sytemu bankowego, z jednoznacznym zmniejszeniem logowanie się do systemu powyżej dwóch tygodni, do miesiąca i powyżej miesiąca.
2.1. POWSTANIE CORPORATE BANKING
Upowszechnienie się komputerów klasy PC pozwoliło bankom
wprowadzić nowy mechanizm bankowości elektronicznej określany jako
PC banking, corporate banking (bankowość korporacyjna). Banki zainteresowały się tą formą usług już w latach siedemdziesiątych. Jednak pierwsze
systemy tej klasy pojawiły się dopiero w roku 1981 (w Belgii) oraz rok
71
później w Stanach Zjednoczonych7. W Polsce systemy corporate banking
wprowadzono znacznie później. Dopiero w połowie lat dziewięćdziesiątych
bank BRE S.A uruchomił system tego typu o nazwie BRESOK, który przeznaczony był dla klientów gospodarczych8. Początkowo nowa oferta banków znalazła zainteresowanie wśród dużych i średnich firm, nie posiadała
ona raczej zwolenników ze strony klientów indywidualnych. Wynikało to
z faktu, iż była to usługa kosztowna, wymagająca zastosowania drogich
technologii. Jej obsługa była trudna i kłopotliwa. Przedsiębiorstwa, w przeciwieństwie do osób prywatnych, posiadały odpowiedni potencjał finansowy i technologiczny. Stąd też pierwsze rozwiązania tego typu nazywane
były systemami corporate banking, czy office banking z racji rodzaju ich
użytkowników. W Polsce pierwsze usługi elektroniczne, które możemy
określić mianem corporate banking wprowadziły przedstawicielstwa banków zagranicznych. Obecnie już praktycznie każdy bank działający w Polsce oferuje rozwiązania bankowości elektronicznej dla firm.
3.
OFFICE BANKING
Office banking jest to model usługi skierowany do klienta korporacyjnego polegający na wykorzystaniu specjalnych aplikacji dostarczanych
przez banki i zainstalowanych w komputerze klienta. Zainstalowane oprogramowanie umożliwia klientowi zarządzanie środkami pieniężnymi bez
konieczności utrzymywania stałej łączności z bankiem9.
W systemach office banking klienci mają dostęp do usług bankowych poprzez drogę teleinformatyczną. Najważniejsze cechy office banking10:
 konieczność zainstalowania na zasobach komputerowych klienta
specjalnego oprogramowania,
 modułowa budowa systemów office banking,
 współpraca oprogramowania z innymi zewnętrznymi systemami
finansowymi,
 praca w trybie off-line,
 bazy danych historycznych po stronie klienta,
 możliwość jednoczesnej pracy wielu użytkowników.
7
M. Macierzyński, Konkurencja wymusza przełomowe zmiany, Rzeczpospolita 28.07.2004
nr 175.
8
A. Gospodarowicz, Technologie informatyczne w bankowości. Wrocław, Wydawnictwo
Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego 2002, s. 51.
9
Współczesna bankowość, praca pod red. M. Zalewskiej, Diffin, Warszawa 2007, s. 241.
10
Ibidem, s. 255.
72
System office banking umożliwia klientom korzystanie z usług bankowych bez konieczności opuszczania przedsiębiorstwa. Specjalne oprogramowania bankowe umożliwiające korzystanie z office banking (Multicash, Videotel, NetBANK) charakteryzują się łatwością w obsłudze.
Otwarta architektura danych charakteryzująca systemy office banking
umożliwia przetwarzanie danych z różnych systemów operacyjnych m.in.
finansowo-księgowych oraz kadrowo-płacowych bez konieczności rekonfiguracji plików. Pracując za pomocą office banking łączymy się z bankiem
jedynie w celu przesłania wcześniej przygotowanych i zaakceptowanych
zleceń. Dzięki temu następuje minimalizacja zagrożenia przechwycenia
danych w porównaniu do bankowości elektronicznej. Baza operacji przechowywana jest na serwerze klienta, zabezpieczona jest ona systemem
loginów oraz haseł przypisanych klientowi. Każdy z pracowników ma
przydzielony zakres czynności oraz czas dostępu do systemu, czynności
poza ich kompetencjami mogą być zablokowane. Przesyłane do banków
pliki ze zleceniami opatrzone są podpisem elektronicznym z algorytmem
RSA oraz przechowywane są na karcie mikroprocesorowej11.
Wykorzystanie systemów office banking łączy się z wyższymi kosztami w porównaniu do bankowości internetowej. Koszty dotyczą w tym
przypadku konieczności instalacji specjalnego oprogramowania. Klienci
korzystający z office banking muszą także opłacać stały abonament miesięczny, płatne są również wszystkie zlecenia kierowane do banku12.
4.
ZAKOŃCZENIE
W XXI wieku czas jest najbardziej pożądanym dobrem, właśnie
szybkie i wygodne dokonywanie operacji bankowych staje się główną determinantą wyboru usług bankowych. Odpowiedzią na te potrzeby klientów
są systemy corporate banking oraz Office banking, które przy wykorzystaniu nowych kanałów dystrybucji oferują firmom kompleksowe usługi
z zakresu bankowości i finansów. Banki by budować swoją przewagę konkurencyjną muszą być otwarte na nowe technologie i wykorzystanie nowych kanałów dystrybucji swoich usług. Banki, które nie wprowadzą
w swoich ofertach systemów bankowości elektronicznej nie mają szans na
przetrwanie na rynku usług bankowych Bankowość elektroniczna w coraz
większym stopniu zastępuje lub uzupełnia tradycyjne metody prowadzenia
działalności bankowej. Jej zakres w zależności od wykorzystywanego
oprogramowania i strategii banku może być bardzo szeroki. Internet po11
J. Grzywacz, Bankowość elektroniczna w działalności przedsiębiorstwa, Wydawnictwo
SHG, Warszawa 2004, s.65.
12
Ibidem, s. 82.
73
zwala bankom na bardziej efektywne komunikowanie się z klientem, co
sprzyja indywidualizacji usług i dostosowaniu ich do konkretnych potrzeb.
Internet oraz proces globalizacji niewątpliwie zwiększył szanse rozwoju
bankowości elektronicznej jednak wbrew przekonaniu z lat 90, iż wyprze
on z rynku bankowość tradycyjną wydaje się słuszne stwierdzenie „Banki
elektroniczne tak! ale łącznie z bankiem tradycyjnym!”.
BIBLIOGRAFIA
CHMIELARZ W., Systemy bankowości elektronicznej, Wydział Zarządzania Uniwersytetu
Warszawskiego, Warszawa 1999.
GOSPODAROWICZ A., Technologie informatyczne w bankowości, Wrocław, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego, 2002.
GRZYWACZ J., Bankowość elektroniczna w działalności przedsiębiorstwa, Wydawnictwo
SHG, Warszawa 2004.
MACIERZYŃSKI M., Konkurencja wymusza przełomowe zmiany, Rzeczpospolita
28.07.2004 nr 175.
MACIERZYŃSKI M., Public relations w bankach wirtualnych, Wydawnictwo CeDeWu
Warszawa 2008.
PLUTA-OLEARNIK M., Marketing usług bankowych, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1999.
WRYCZA S., Informatyka ekonomiczna. Podręcznik akademicki, Polskie Wydawnictwo
Ekonomiczne, Warszawa 2010.
ZALEWSKA M. (red), Współczesna bankowość, Diffin, Warszawa 2007.
http://forum.gazeta.pl/forum/w,526,2740361,,Istota_bankowosci_elektronicznej_.html?v=2
&wv.x=1 20.04.2012.
http://www.bankier.pl/wiadomosc/Bankowosc-internetowa-2008, 20.04.2012.
THE MODERN TREND OF DEVELOPMENT OF BANKING SERVICES
BASED ON OFFICE BANKING AND CORPORATE BANKING
Development of science and technology and globalization affect many aspects of social
life. Companies develop their capabilities are looking for new markets and communicate
with others. These activities raise new expectations of the banks they use. The banks that
survive cannot ignore the needs of customers must use the modern means of communication
and adapt to the new mobile environment. E-banking increasingly replaces or complements
the traditional methods of banking activity. Its scope, depending on the software program
and the bank's strategy can be very broad. The Internet allows banks to communicate more
effectively with customer service which facilitates customization and adapt them to specific
needs.
74
Inwestowanie, biuro maklerskie, rachunek maklerski, internetowy rachunek inwestycyjny.
Monika JUDA*, Marcin SENDROWICZ*
INTERNETOWA OBSŁUGA RACHUNKÓW
INWESTYCYJNYCH
NA PRZYKŁADZIE DOMU MAKLERSKIEGO BOŚ
Mechanizmy giełdy papierów wartościowych są dla wielu osób skomplikowane. Do
inwestowania niezbędna jest wiedza i odrobina szczęścia. Rachunek maklerski pozwala
nam inwestować. Za pomocą takiego rachunku można kupować i sprzedawać instrumenty finansowe, które są w obrocie na giełdzie papierów wartościowych.
W wyszukiwaniu i wyborze odpowiednich inwestycji mogą pomóc maklerzy giełdowi. Rachunek maklerski można obsługiwać przez Internet, czy też telefonicznie.
Dzięki temu, że inwestor dysponuje rachunkiem maklerskim ma również wgląd do notowań papierów wartościowych na giełdzie i wszelkich materiałów analitycznych, które
pozwolą mu nabyć wiedzę na temat inwestowania. Może mieć również dostęp do krajowych jak również zagranicznych transakcji. Tak jak konto osobiste ma już większość
osób, tak rachunek osobisty jest nieodłączną częścią inwestowania na giełdzie papierów
wartościowych.
1.
WSTĘP
Każdy by chciał tak zainwestować środki finansowe, aby osiągnąć
jak największy zysk. Dla osób, które nie boją się ponieść większego ryzyka
w zamian za większe zyski idealną ofertą jest rachunek maklerski. Gra na
giełdzie daje wiele możliwości zarabiania, a rachunek maklerski jest tylko
początkiem drogi do zarobienia dużych pieniędzy. Kiedy zdecydujemy się
na założenie rachunku giełdowego najpierw powinniśmy dokładnie zapoznać się z ofertą dostępną na rynku. Warto zwrócić uwagę na opłatę za
prowadzenie rachunku, wypłaty środków z rachunku maklerskiego na bankowy czy prowizje od kupna i sprzedaży papierów wartościowych. Nie ma
konieczności po kolei odwiedzać biur maklerskich, gdyż wystarczy, zapoznać się dokładnie z ofertami prezentowanymi na stronach internetowych
*
Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Kochanowskiego w Kielcach, Wydział
Zarządzania i Administracji, Studenckie Koło Naukowe KONCEPT, praca pod kierunkiem
dr Edyty Łyżwy.
75
banków. Jednak można również skorzystać z pomocy firm zajmujących się
doradztwem finansowym, które wyszukają najlepsze dla nas oferty. Doradcy finansowi mają dostęp do wszystkich ofert dostępnych na rynku i na
pewno znajdą idealny dla nas rachunek maklerski.
2.
INWESTOWANIE
Inwestowanie to rezygnowanie z bieżącej konsumpcji i przeznaczenie tych środków pieniężnych na inwestycje w celu osiągnięcia w przyszłości zysku, licząc się jednocześnie z możliwością poniesienia straty1. Inwestować można w różny sposób, np. kupując i wynajmując mieszkanie
w celu osiągnięcia zysków lub zainwestować pieniądze na rynku kapitałowym.
2.1. INWESTYCJE KRÓTKO- I DŁUGO TERMINOWE
Inwestowanie na rynku kapitałowym może mieć charakter krótkoi długoterminowy. Jeśli w perspektywie najbliższego czasu, zajdzie potrzeba podjąć zainwestowane oszczędności, np. w ciągu kilku tygodni lub miesięcy, nie przechowując w przysłowiowej „skarpecie”, wówczas można je
zainwestować krótkoterminowo. W sytuacji, gdy nie będziemy potrzebować naszych oszczędności przez dłuższy okres czasu można wykorzystać
inwestycje długoterminowe. Przykładem długoterminowych inwestycji
może być oszczędzanie na poczet przyszłej emerytury bądź na zakup nieruchomości np. za 10 lat. Natomiast inwestycje krótkoterminowe muszą charakteryzować się płynnością, tzn. łatwością zamiany na gotówkę. Najlepszym przykładem inwestycji krótkoterminowych może być np. zakup jednostek uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym, ponieważ nie powinno
być problemu z ich zamianą na gotówkę. Wystarczy złożyć zlecenie ich
odkupienia przez fundusz i już po krótkim czasie można odebrać środki
pieniężne. Oszczędności zainwestowane w mieszkanie na wynajem nie
stanowią inwestycji płynnej. W razie nagłej potrzeby posiadania gotówki,
należy poszukiwać kupca na mieszkanie, co wiąże się z wieloma tygodniami lub nawet miesiącami oczekiwania na realizację transakcji.
1
P. Biernacki, P. Szulec, Pierwsze kroki na rynku kapitałowym, CEDUR, Warszawa 2009,
s.7.
76
3. JAK ZACZĄĆ INWESTOWAĆ?
Kiedy zdecydujemy się pomnażać oszczędności, korzystając z możliwości jakie oferuje rynek kapitałowy licząc się z ryzykiem, jakie ze sobą
niesie, trzeba wykonać jeszcze dwie czynności. Na początku należy wybrać
i otworzyć rachunek papierów wartościowych, a następnie wpłacić pieniądze na ten rachunek oraz podjąć decyzję o wyborze instrumentów, w jakie
chcemy inwestować2.
3.1 WYBÓR BIURA MAKLERSKIEGO
Biura maklerskie są członkami Giełdy Papierów Wartościowych,
które zajmują się prowadzeniem rachunków papierów wartościowych
i rachunków pieniężnych, a także w imieniu klientów uczestniczą w zawieraniu transakcji kupna i sprzedaży papierów wartościowych3. Zakres działalności podmiotów maklerskich reguluje ustawa z dnia 29 lipca 2005 roku
o obrocie instrumentami finansowymi4.
Domy maklerskie i niektóre banki posiadają zezwolenie Komisji
Nadzoru Finansowego na prowadzenie rachunków papierów wartościowych. Nikt inny nie może prowadzić takiej działalności bez zezwolenia,
ponieważ wg prawa polskiego jest to karalne5. Aktualnie w Polsce funkcjonuje 54 domy maklerskie i 15 banków, obsługujących rachunki papierów
wartościowych. Lista domów maklerskich i banków znajduje się na stronie
internetowej Komisji Nadzoru Finansowego www.knf.gov.pl6.
Regulamin domu maklerskiego określa warunki świadczenia usług
brokerskich, prowadzenie rachunków papierów wartościowych i rachunków pieniężnych. Warunki te określają między innymi: jakość, zakres
i dostęp do świadczonych usług. Przy wyborze domu maklerskiego należy
zwrócić uwagę na wielkość prowizji i opłat, kompleksowość obsługi, wielkość sieci placówek, możliwość kontaktu z maklerem, jak również i dostęp
do usług przez Internet7.
2
P. Biernacki, Jak zacząć inwestować, FERK, Warszawa 2005, s.15.
M. Becket, Jak działa giełda. Poradnik inwestowania na rynku polskim i zagranicznym
dla początkujących, LIBER, Warszawa 2007, s.89.
4
J. Truszkowski, W. S. Kowalski, Domy i biura maklerskie, w: Pośrednictwo finansowe
w Polsce, red. W. Przybylska-Kapuścińska, CeDeWu, Warszawa 2009, s.310.
5
P. Biernacki, P. Szulec, Pierwsze, op. cit., s.19.
6
http:// www.knf.gov.pl/index.html, 26.04.2012r.
7
M. Becket, Jak działa, op. cit., s.89.
3
77
3.2 OBSŁUGA RACHUNKU PRZEZ INTERNET
Internet ostatnimi czasy stał się bardzo popularny jako forma komunikowania z maklerem jak i szybkiego dostępu do własnych rachunków
w domu maklerskim.
Sprzedaż funduszy inwestycyjnych w Internecie zaczęła się
w 2002 r., za pomocą platformy z ograniczoną funkcjonalnością eFund.pl,
a w 2003 r. powstał Supermarket Funduszy Inwestycyjnych mBanku i Centrum Oszczędzania MultiBanku. Do towarzystw, które umożliwiają zakup
swoich jednostek uczestnictwa funduszy przez swoją stronę internetową
należą: Union Investment, Skarbiec, BPH, PKO, Allianz, BZ WBK AIB 8.
Poniższa tabela przedstawia zalety9 i wady10 korzystania z internetowych
rachunków inwestycyjnych.
Tabela 1. Wady i zalety korzystania z internetowych rachunków inwestycyjnych
Internetowe rachunki inwestycyjne
Zalety
Wady
dostępność 24 godziny na dobę,
365 dni w roku
uproszczone procedury, dzięki którym
klient nie musi korzystać z usług doradcy
i tracić czasu na pobyt w placówce
transakcje online mogą być śledzone przez
hakerów
brak możliwości osobistego poznania ludzi
i organizacji powoduje mniejsze zaufanie
do domu maklerskiego
istnieje niebezpieczeństwo uszkodzenia
sprzętu
korzystanie z rachunków internetowych
przeznaczone jest dla klientów posiadających odpowiednią wiedzę i sprawnie posługujących się Internetem
niebezpieczeństwo iluzoryczności wirtualnej rzeczywistości
niska cena usługi
duża ilość informacji jest zgromadzona
na tym samym ekranie, co pomaga podjąć decyzję
dostępność z dowolnego miejsca
Źródło: opracowanie własne na podstawie A. Adamska, A. Fierla, Inwestowanie, SGH,
Warszawa 2010, s.137 oraz M. Becket, Jak działa giełda. Poradnik inwestowania na rynku
polskim i zagranicznym dla początkujących, LIBER, Warszawa 2007, s.89.
4.
RACHUNEK INWESTYCYJNY DM BOŚ
Dom Maklerski Banku Ochrony Środowiska S.A. działa na polskim
rynku kapitałowym od 1995 r. Jako pierwszy dom maklerski w Polsce
wprowadził obsługę przez Internet Bossa.pl, to od wielu lat najlepsza plat8
M. Kwiatkowski, TFI szykują się do walki o nowych klientów, „Gazeta Prawna”,
22.10.2008r.
9
A. Adamska, A. Fierla, Inwestowanie, SGH w Warszawie, Warszawa 2010, s.137.
10
M. Becket, Jak działa, op. cit., s.103.
78
forma transakcyjna DM BOŚ i jest nieprzerwanie od roku 2002 liderem na
rynku kontraktów terminowych. Biuro od początku swojej działalności
kładzie duży nacisk na rozwój innowacyjnych rozwiązań w ramach internetowej obsługi maklerskiej. Platforma bossa.pl to obecnie jeden
z najbardziej rozbudowanych i cenionych przez inwestorów serwisów inwestycyjnych. DM BOŚ wprowadził aplikację bossafx do obsługi transakcji na rynku forex oraz narzędzie bossa API umożliwiającą komunikację
zewnętrznego oprogramowania inwestora z serwisem transakcyjnym bossa.pl11.
4.1 INWESTOWANIE PRZEZ INTERNET
Aby zacząć inwestowanie przez Internet należy przede wszystkim
dokonać rejestracji za pośrednictwem Internetu, podpisać umowę, po czym
drogą mailową zostanie przesłane potwierdzenie dostępu do rachunku
przez Internet, po czym można już dokonać transferu gotówki lub papierów
wartościowych.12 W serwisie bossa.pl zostały podane jego zalety, spośród
których można wymienić: oszczędność czasu, niższe prowizje, szybkość
przekazywania zleceń, niska awaryjność, intuicyjność systemu, możliwość
edukacji, wyodrębniony zespół do obsługi klientów internetowych oraz
dostęp do bieżących informacji13.
Działalność DM BOŚ S.A. obejmuje świadczenie usług na krajowym
i zagranicznym rynku kapitałowym w zakresie14:
 pośrednictwa w zawieraniu transakcji na Rynku Głównym GPW,
 pośrednictwa w zawieraniu transakcji na rynkach pozagiełdo



wych (forex, surowce, zagraniczne indeksy akcji itp.),
działalności na rynku NewConnect,
świadczenia usług inwestycyjnych w ramach zarządzania portfelem papierów wartościowych na zlecenie klienta,
uczestnictwa we wprowadzaniu do obrotu nowych emisji spółek,
sporządzania bezpłatnych analiz fundamentalnych spółek publicznych przez Wydział Doradztwa i Analiz Rynkowych,
 opracowywania różnych form kredytowania inwestycji
klientów na GPW wspólnie z Bankiem Ochrony Środowiska.
Priorytetem DM BOŚ S.A. jest ciągły rozwój oferty i wyprzedzanie
potrzeb inwestorów. Stała obserwacja światowych rynków oraz dialog
11
http://bossa.pl/dmbos/osiagniecia/, 26.04.2012.
Ibidem.
13
Ibidem.
14
Ibidem.
12
79
z klientami pozwala wdrażać w Biurze nowoczesne rozwiązania, które
ułatwiają inwestowanie. Skuteczność zespołu DM BOŚ S.A. przekłada się
na aktywność ich klientów na rynku.
5.
PODSUMOWANIE
Zakup akcji poprzez platformę on-line staje się coraz bardziej popularny na polskim rynku. Dzięki temu, ożywieniu uległ parkiet inwestycyjny. Internetowe biura maklerskie są znacznie tańsze niż tradycyjne. Biuro maklerskie jest instytucją, która prowadzi rachunkami swoich klientów.
Po wpłaceniu na konto biura odpowiedniej sumy pieniędzy, będą nimi zarządzały wyspecjalizowane w tym zakresie osoby, tak zwani maklerzy giełdowi. Każdemu klientowi przysługuje makler, który doradzą, w jakie akcje
czy obligacje najlepiej aktualnie inwestować lub ewentualnie zamrozić
środki. Rachunek maklerski to pierwszy krok do grania na giełdzie. Szczególnie polecany jest dla osób, które dopiero zaczynają grę i jeszcze nie są
w pełni obeznane czym kierować się w świecie giełdy.
BIBLIOGRAFIA
ADAMSKA A., FIERLA A., Inwestowanie, SGH w Warszawie, Warszawa 2010.
BECKET M., Jak działa giełda. Poradnik inwestowania na rynku polskim i zagranicznym
dla początkujących, LIBER, Warszawa 2007.
BIERNACKI P., Jak zacząć inwestować, FERK, Warszawa 2005.
BIERNACKI P., SZULEC P.., Pierwsze kroki na rynku kapitałowym, CEDUR, Warszawa
2009.
KWIATKOWSKI M, TFI szykują się do walki o nowych klientów, „Gazeta Prawna”,
22.10.2008r.
TRUSZKOWSKI J., KOWALSKI W. S., Domy i biura maklerskie, [w:] PrzybylskaKapuścińska W, Pośrednictwo finansowe w Polsce, CeDeWu, Warszawa 2009.
http://bossa.pl/dmbos/osiagniecia/, 26.04.2012.
http:// www.knf.gov.pl/index.html, 26.04.2012.
80
MENT ACCOUNTS ONLINE BROKERAGE HOUSE ON THE EXAMPLE
OF BOS
Mechanisms for stock markets are complicated for many people. Investment requires
knowledge and a bit of luck. Brokerage account allows us to invest. Using a brokerage
account can buy and sell financial instruments that are traded on the stock exchange. The
search and selection of appropriate investment will help us to stockbrokers. A brokerage
account can be operated via the Internet or a telephone. Because the investor has a brokerage
account, he also has access to trading securities on the stock exchange and analysis of all
materials that will enable him to acquire knowledge about investing. It may also have access
to national as well as for foreign transactions. Just as a personal account already has most of
the people, so personal account is an integral part of investing in the stock market.
Yield management, revenue management, market segmentation,
przedsiębiorstwo usługowe, RevPAR.
Agata ZELGA*
WYKORZYSTANIE YIELD MANAGEMENT JAKO
NARZĘDZIA GENEROWANIA DODATKOWYCH
PRZYCHODÓW PRZEDSIĘBIORSTWA
USŁUGOWEGO
Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie yield management jako innowacyjnej
metody zarządzania w przedsiębiorstwach usługowych. Poniższe rozdziały opisują historię, cel i etapy wdrażania owej strategii do organizacji oraz procesy niezbędne do jej
prawidłowego funkcjonowania. W dalszej części pracy przedstawione zostały także
możliwości wykorzystania yield management oraz korzyści płynące z implikacji omawianego systemu w przedsiębiorstwie.
1.
WPROWADZENIE
W dobie wysokiej konkurencyjności przedsiębiorstwa chcąc utrzymać swą pozycję na rynku i generować odpowiednie przychody coraz częściej sięgają po innowacyjne metody zarządzania. Pozwalają one nie tylko
optymalnie wykorzystywać wszelkiego rodzaju zasoby, ale także skutecznie usprawnić funkcjonowanie całej organizacji. Jedną z relatywnie nowych metod zarządzania wykorzystywanych w przedsiębiorstwach usługowych jest tzw. yield management, zamiennie nazywany revenue management, czyli zarządzanie przychodami1. Innymi słowy, jest to technika
zarządzania cenami usług, których nie można magazynować (pokoje noclegowe, miejsca w samolocie), a na które popyt zależy silnie od czasu. Jej
celem jest znalezienie sposobu jak sprzedać dany produkt konkretnemu
klientowi po odpowiedniej cenie i we właściwym czasie2.
*
Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Studenckie Koło Naukowe
Technologii Internetowych i Multimedialnych „IM-Tech”, praca pod kierunkiem
mgr Katarzyny Karwackiej.
1
F. Sfordera, The spread of yield management practice. The need for systematic approaches,
Physica-Verlag Heidelberg 2006, s. 3.
2
L. Göthesson, S. Riman, Revenue management within swedish hotels, Tourism and
hospitality management, Master Thesis 2004, s. 13.
83
Jednostki działające w branży turystycznej zmuszone są uwzględniać
w swej strategii czynnik sezonowości, od którego niewątpliwie zależy wysokość przychodów danej organizacji. Zainteresowanie usługami hotelarskimi, biur podróży czy linii lotniczych jest ściśle związane z czasem (pora
roku, dzień tygodnia, sezon wakacyjny, ferie świąteczne). Jeszcze 30 lat
temu był to termin nieznany, dziś techniki yield management wykorzystywane są przez wiele rodzajów biznesu - od tych największych, do których
można zaliczyć linie lotnicze i sieci hoteli, do tych małych, jakimi są prywatne zakłady fryzjerskie, czy salony kosmetyczne. Maksymalizacja zysków przy wykorzystaniu modeli matematycznych jest bardzo atrakcyjną
alternatywą dla przedsiębiorców, dlatego sięga po nie coraz większe grono
ludzi biznesu.
2.
HISTORIA
Idea yield management powstała w przemyśle lotniczym Stanów
Zjednoczonych3. Sytuacja jaka zaistniała w tej branży w latach 70. dwudziestego wieku zmusiła przedsiębiorców do wdrażania innowacyjnych
rozwiązań mających na celu pozyskanie nowych klientów.
Przed 1978 rokiem przemysł lotniczy był w pełni regulowany przez
agencję rządową Civil Aeronautic Board4. Zarówno ceny jak i rozkłady
lotów ustalane były odgórnie, przez co korzystanie z usług było dobrem
luksusowym i dla wielu nieosiągalnym. Wszystko się zmieniło, gdy wprowadzono ustawę o deregulacji, mającą zachęcić nowe podmioty do wkraczania na rynek. Od tej pory firmy same mogły zarządzać swoimi zasobami, ustalać ceny i działać według własnych reguł. Wtedy zaistniał problem
konkurencji – na rynku pojawił się PeopleExpress, który oferował ceny
o wiele niższe od pozostałych5. Robert Crandall, dyrektor znanej i cenionej
American Airlines, widząc swoją firmę na skraju bankructwa zdecydował
się na wprowadzenie innowacyjnego programu, dzięki któremu mógł zaoferować klientom ceny zbliżone do PeopleExpress, a czasami nawet niższe,
zachowując przy tym płynność finansową. Warunkiem była odpowiednio
wczesna rezerwacja lotu na określony okres czasu oraz ograniczona ilość
miejsc dostępnych po promocyjnej cenie. Posunięcie to, początkowo przez
wielu uznane jako akt desperacji, dzięki dobrej organizacji okazało się
wielkim sukcesem. Niskie ceny połączone z wysoką jakością zachęcały
3
L. Göthesson, S. Riman, Revenue management within swedish hotels, Tourism and
hospitality management, Master Thesis 2004, s. 14.
4
https://www.cs.elte.hu/blobs/diplomamunkak/bsc_matelem/2012/treszl_marta.pdf, s.3,
27.04.2012.
5
Ibidem, s.3.
84
klientów do korzystania z usług oferowanych przez sprawdzoną markę,
dzięki czemu sytuacja na rynku uległa zupełnej zmianie.
Było to pierwsze użycie technik yield management, które zrewolucjonizowało przemysł lotniczy. Niedługo potem system ten znalazł zastosowanie również w innych dziedzinach usługowych i rozwija się do dziś na
całym świecie; od kilkunastu lat gości również w Polsce.
3.
ISTOTA YIELD MANAGEMENT
3.1. CEL
Ideą korzystania z yield management jest takie zarządzanie posiadanymi zasobami, by przy umiarkowanych kosztach uzyskać maksymalny
przychód. Przedsiębiorstwa usługowe, a zwłaszcza turystyczne, borykają
się z problemem ograniczonej zdolności usługowej w danym czasie. Sezonowość popytu skutkuje tym, że w niektórych okresach przedsiębiorcy nie
są w stanie zaspokoić całego zapotrzebowania zgłaszanego przez klientów,
podczas gdy w innym okresie zdolność usługowa jest wykorzystywana
jedynie w części. Obie sytuacje są niekorzystne dla przedsiębiorcy, ponieważ zarówno przygotowane a niesprzedane miejsca jak i niemożność obsłużenia wszystkich zainteresowanych klientów pozbawia możliwości generowania przychodów. Właściwe wykorzystanie yield management pomaga ustalić takie ceny i warunki udostępniania usługi, które zapewnią optymalne obłożenie po jak najwyższej cenie w konkretnym czasie, dzięki czemu zasoby do dyspozycji zostaną w pełni wykorzystane6.
3.2. ETAPY POSTĘPOWANIA
Opracowanie odpowiedniego systemu zarządzania przychodami jest
procesem długotrwałym, wymagającym prowadzenia ciągłych obserwacji
oraz gromadzenia i analizowania danych. Tabela 1 opisuje cztery etapy,
jakie składają się na opracowanie strategii revenue management7.
6
7
http://tinyurl.com/cmzfmmz , 28.04.2012.
https://www.cs.elte.hu/blobs/diplomamukak/bsc_matelem/2012/treszl_marta.pdf, 28.04.12.
85
Tabela 1. Etapy revenue management
ETAP
NAZWA
I
Gromadzenie danych
II
Prognozowanie i ocena
III
Optymalizacja
IV
Kontrola
REALIZOWANE CZYNNOŚCI
Pozyskiwanie i przechowywanie informacji niezbędnych do prognozowania: potencjał usługowy
przedsiębiorstwa w danym czasie, zachowania
i reakcje klientów na konkretne oferty (w tym
wielkość i czas dokonywania rezerwacji), śledzenie tendencji i wydarzeń oraz inne czynniki, dzięki
którym przedsiębiorstwo jest w stanie określić
wielkość popytu w danym czasie; dokładniejsze
dane gwarantują lepszą prognozę.
Szacowanie i analizowanie poszczególnych parametrów modelu wpływających na popyt na oferowane usługi w celu stworzenia rzetelnej i dokładnej prognozy na najbliższy okres.
Wyznaczenie optymalnego zbioru wytycznych,
których przedsiębiorstwo zobowiązane jest przestrzegać, np. limity rezerwacji, ceny, rabaty, etc.
Monitorowanie sprzedaży zapasów w odniesieniu
do wcześniej określonych wytycznych.
Źródło: Opracowanie własne na podstawie
https://www.cs.elte.hu/blobs/diplomamunkak/bsc_matelem/2012/treszl_marta.pdf.
3.3. MARKET SEGMENTATION
Nieodłączną częścią zarządzania przychodami jest odpowiednia segregacja potencjalnych klientów, czyli market segmentation. Podział na
segmenty pozwala na dopasowanie usługi do konkretnej grupy konsumentów, która ma określone oczekiwania. Lepsze poznanie klienta pomaga
odpowiednio wycenić usługę, ponieważ każdy segment ma własną maksymalną cenę, jaką jest w stanie zapłacić w danym czasie8. Cena każdej usługi charakteryzuje się określoną elastycznością w dostosowywaniu jej dla
danej grupy. Ważne jest zatem, aby firma odpowiednio posegregowała
swoich klientów i zapewniła im warunki jakich oczekują, pozyskując przy
tym zadawalające przychody.
Każda organizacja powinna dokonać własnej segmentacji rynku 9
w oparciu o badania, obserwacje, specyfikę branży, trendy i inne czynniki,
które pozwolą na wyodrębnienie grup klientów z podobnymi skłonnościami do nabywania usług (w przypadku hoteli można wyróżnić następujące
segmenty: klient biznesowy indywidualny lub grupowy, rodziny z dziećmi,
8
9
http://www.whotelu.brejk.pl/revenuewhotelu.html, 28.04.2012.
Ibidem.
86
turysta, long stay10, goście przybywający ze względu na wydarzenia specjalne, konferencje, itp.). Poprzez gromadzenie informacji o poszczególnych segmentach przedsiębiorstwo jest w stanie oszacować obłożenie
w poszczególnych okresach. To z kolei pozwala danej organizacji w rozstrzygnięciu problemu, jak wiele miejsc czy ofert sprzedać po cenie promocyjnej, a ile pozostawić dla klientów skłonnych zapłacić cenę normalną lub
nawet podwyższoną11. Znalezienie optimum, przy którym przedsiębiorstwo
uzyskiwać będzie największy przychód ułatwia prowadzenie polityki cenowej w stosunku do poszczególnych grup konsumentów.
4.
WYKORZYSTANIE YIELD MANAGEMENT
4.1. LINIE LOTNICZE
Linie lotnicze będące pionierem w wykorzystaniu technik yield management są sektorem, w którym system ten nadal znajduje najszersze zastosowanie. Bazując na zgromadzonych danych historycznych, organizacja
musi ustalić limity rezerwacyjne dla poszczególnych klas pasażerów.
Tabela 2. Ceny biletów lotniczych relacji Warszawa-Rzym Polskich Linii Lotniczych LOT
Data wylotu
Cena w zł
29.04.2012
1322
01.05.2012
986
28.05.2012
516
25.06.2012
516
09.08.2012
516
Źródło: Opracowanie własne na podstawie cennika http://www.lot.pl, 28.04.2012.
Mając na celu maksymalizację zysku z każdego lotu, ważne jest,
aby ilość biletów udostępnionych do zakupu po cenie promocyjnej była
ograniczona. Takie oferowane są do nabycia z dużym wyprzedzeniem,
przez co klienci ponoszą większe ryzyko, że z różnych powodów będą
musieli zmienić datę wylotu. Osoby, które decydują się na podróż na kilka
dni przed odlotem zazwyczaj są skłonni zapłacić cenę wyższą niż normalna
- często są to klienci biznesowi12.
10
gość, który pozostaje na dłużej niż kilka dni.
https://www.cs.elte.hu/blobs/diplomamunkak/bsc_matelem/2012/treszl_marta.pdf,
28.04.2012.
12
http://www.prtl.pl/linie_lotnicze_artykuly/7029, 28.04.2012.
11
87
Tabela 2. prezentuje podane na dzień 28 kwietnia 2012 roku ceny biletów lotniczych z Warszawy do Rzymu. Można zauważyć, że kupując
bilet z miesięcznym wyprzedzeniem, klient zapłaci o ponad połowę mniej,
niż za przelot tymi samymi liniami w dniu jutrzejszym. Taka polityka cenowa przynosi korzyści obu stronom: konsument nabywa usługę taniej,
a linie lotnicze wcześniej zdobywają klientów, obserwując przy tym zainteresowanie danym lotem odpowiednio wcześnie. Natomiast pozostawienie
stosownej ilości miejsc do wykupienia po cenie wyższej tuż przed wylotem
przynosi przedsiębiorstwu dodatkowe zyski, a klientom (najczęściej biznesowym) daje szansę skorzystania z usługi w niemal ostatniej chwili. Stosowane kiedyś zniżki podmiotowe (dla studentów, rodzin z dziećmi, emerytów) zostają znacznie ograniczane ze względu na internetową sprzedaż
biletów, przy której trudna jest weryfikacja uprawnień do ulg13. Natomiast
coraz częściej pojawiają się oferty specjalne o wyjątkowo niskiej cenie
(m.in. powszechnie znane last minute, first minute), mające na celu zwiększenie konkurencyjności firmy na rynku i zachęceniu klientów do nabywania usług.
4.2. HOTELE
Obiekty hotelarskie również różnicują ceny swych usług, głownie ze
względu na długość pobytu w hotelu, okres pobytu oraz wielkość zamówienia14. Biorąc pod uwagę segmentację rynku oraz własne położenie dostosowują ceny do prognozowanego obłożenia w danym czasie. Hotel
znajdujący się w dużym mieście będzie się cieszył zainteresowaniem klientów biznesowych, przez co zdolność usługowa od poniedziałku do piątku
będzie znacznie wyższa niż w okresie weekendowym. Obiekty te starając
się zachęcić gości do pozostania na dłużej stosują tzw. ceny weekendowe,
znacznie niższe od normalnych15. Dzięki temu również goście z innych
segmentów, których nie stać na wykupienie usługi po cenie standardowej
mogą zakupić ją po cenie niższej, zwiększając tym samym zyski hotelu.
Zupełnie odwrotna sytuacja przedstawia się w typowych ośrodkach wypoczynkowo-turystycznych, gdzie okres największego obłożenia przypada na
weekendy, święta i okresy wakacyjne. W tym czasie ceny usług hotelarskich są wyższe, a spadek następuje na początku tygodnia.
W branży hotelarskiej niezwykle ważnym czynnikiem jest ciągła obserwacja i analiza rynku (w tym konkurencji) oraz własnych wyników.
13
http://www.prtl.pl/linie_lotnicze_artykuly/7029, 28.04.2012.
P. Gryszel, Yield management jako metoda zarządzania operacyjnego
w przedsiębiorstwie turystycznym, [w:] Gospodarka a środowisko. Innowacyjna
gospodarka. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław 2008.
15
Ibidem.
14
88
Duże wydarzenia sportowe czy kulturalne zwiększają popyt na usługi, co
przedsiębiorstwa mogą wykorzystać zawyżając ceny w danym okresie.
Natomiast analiza dotychczasowych rezultatów stosowanej polityki cenowej pomaga ocenić skuteczność wdrażanych rozwiązań. Powszechnie stosowaną metodą pomiaru efektywności hotelu jest wskaźnik RevPAR
(ang. Revenue per Available Room), czyli przychód przypadający na jeden
dostępny pokój. Wskaźnik ten łączy w sobie średnią cenę i frekwencję
i obliczany jest jako iloczyn tych dwóch zmiennych 16. Hotele dążą do uzyskania jak najwyższego RevPAR-u, dzięki czemu maksymalizują swoje
zyski.
4.3. PRZEDSIĘBIORSTWA GASTRONOMICZNE
Revenue management znajduje również zastosowanie w branży gastronomicznej. Różnego rodzaju restauracje, bistra, pizzerie czy puby stosują tzw. happy hours - jest to określona pora, w czasie której oferowane są
zniżki na towary17. Przedsiębiorstwa gastronomiczne podobnie jak hotele
i linie lotnicze borykają się z problemem nierównomiernego rozłożenia
popytu. We wczesnych godzinach rannych i południowych zainteresowanie
jest niewielkie, podczas gdy wieczorami i w weekendy pojawia się problem
z obsłużeniem wszystkich gości. Happy hours zachęcają klientów do korzystania z usług w godzinach o niskim obłożeniu, oferując niskie ceny
i atrakcyjne promocje. Czasami są to rabaty na konkretne produkty,
a niekiedy na cały asortyment. Jest to także okazja dla lokalu na zareklamowanie się i zdobycie nowych klientów, stając się tym samym bardziej
konkurencyjnym na rynku.
5.
PODSUMOWANIE
Wykorzystanie yield management w przedsiębiorstwach usługowych
staje się coraz bardziej powszechne. W dobie wysokiej konkurencyjności
niezmiernie istotne jest wprowadzanie innowacyjnych metod i narzędzi
zarządzania, pozwalających na zdobywanie dużej liczby klientów i związanych z tym dodatkowych przychodów. Revenue management pomaga zróżnicować obłożenie, pozwalając tym samym na pełne wykorzystanie mocy
usługowych, jakimi dysponują przedsiębiorstwa. Implikacja przedstawionej
metody zarządzania nie jest łatwa i wiąże się z ciągłymi obserwacjami,
badaniami i analizami popytu, konkurencji oraz własnej efektywności.
Jednak osiągane dzięki temu rezultaty rekompensują poniesione koszty,
16
17
http://www.e-hotelarz.pl/mht/?p=1934, 29.04.2012.
http://www.arcyportal.pl/2011/02/happy-hours-czyli-uczta-za-grosze/, 29.04.2012.
89
przez co coraz więcej przedsiębiorstw z różnych sektorów gospodarki sięga
po techniki revenue management.
BIBLIOGRAFIA
GÖTHESSON L., RIMAN S., Revenue management within swedish hotels, Tourism and
hospitality management, Master Thesis 2004, s. 14.
GRYSZEL P., Yield management jako metoda zarządzania operacyjnego w przedsiębiorstwie turystycznym, [w:] Gospodarka a środowisko. Innowacyjna gospodarka. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław 2008.
SFORDERA F. The spread of yield management practice. The need for systematic approaches, Physica-Verlag Heidelberg 2006, s. 3, 27.04.2012.
https://www.cs.elte.hu/blobs/diplomamunkak/bsc_matelem/2012/treszl_marta.pdf,
28.04.2012.
http://www.prtl.pl/linie_lotnicze_artykuly/7029, 28.04.2012.
http://tinyurl.com/cmzfmmz , 28.04.2012.
http://www.whotelu.brejk.pl/revenuewhotelu.html, 28.04.2012.
http://www.e-hotelarz.pl/mht/?p=1934, 29.04.2012.
http://www.arcyportal.pl/2011/02/happy-hours-czyli-uczta-za-grosze/, 29.04.2012.
USE OF YIELD MANAGEMENT AS AN INSTRUMENT TO GENERATE
ADDITIONAL REVENUE IN SERVICE COMPANY
The purpose of this paper is to present yield management as an innovative management
practice in service companies. The following sections describe history, aim and stages
of implementation strategy for the organization and processes necessary for its correct functioning. Also, the using of yield management has been described as well as the benefits of
the implementation system in the enterprise.
.
CZĘŚĆ III:
INNOWACYJNE
ROZWIĄZANIA
W POZOSTAŁYCH
DZIEDZINACH
GOSPODARKI
Świadomość marki, social media, digital strategy, social strategy.
Anna CUPRIAK*
SOCIAL MEDIA JAKO NARZĘDZIE BUDOWANIA
ŚWIADOMOŚCI MARKI
W ciągu ostatnich lat gwałtownie rosła popularność mediów społecznościowych.
Platformy, które pierwotnie miały służyć rozrywce, obecnie są jednym z narzędzi marketingowych. Umiejętne wykorzystanie tkwiącego w social media potencjału może
przynieść firmie bardzo duże korzyści stosunkowo niewielkim kosztem. Celem niniejszego referatu jest analiza strategii, które największe firmy przyjmują dla budowania
świadomości marki. Część teoretyczna została napisana w oparciu o publikację prof.
Mikołaja Piskorskiego – profesora zarządzania na Harvard Business School, który na co
dzień zajmuje się badaniem sieci społecznościowych. Część empiryczną napisano na
podstawie własnej analizy raportów oraz stron internetowych opisywanych firm. Referat
podejmuje problem – w jaki sposób należy przeprowadzać kampanie internetowe, aby
odniosły one jak najbardziej pożądany efekt.
1.
UŻYTKOWNICY SOCIAL MEDIA
Największym portalem społecznościowym na świecie jest
Facebook1. Posiada on 800 mln użytkowników, z czego 50% korzysta
z serwisu codziennie. Każdy użytkownik ma średnio 130 znajomych i należy do 80 społeczności. Codziennie przesyłanych jest na serwisie 200 mld
komunikatów. Są to imponujące dane, biorąc pod uwagę, że serwis istnieje
od 2004 roku. Polska zajmuje 24. miejsce na świecie pod względem liczby
użytkowników i obecnie jest to najbardziej popularny serwis społecznościowy w naszym kraju, do połowy roku 2011 był nim portal nk.pl.
*
Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Studenckie Koło Naukowe
Finansów i Bankowości „Progress”, opiekun referatu: prof. Elżbieta Kryńska.
1
Dane dotyczące portalu Facebook pochodzą z Raportu Social Media 2012.
93
2.
WYKORZYSTANIE SOCIAL MEDIA DO WZROSTU
ŚWIADOMOŚCI MARKI
Rosnąca popularność portali społecznościowych nie mogła pozostać
niezauważona przez specjalistów od public relations. Aktywność w serwisach Facebook oraz Twitter wykazuje coraz więcej firm. Głównym efektem, oczekiwanym przez przedsiębiorców dzięki komunikacji w social
media, jest wzrost świadomości marki. Budowanie świadomości marki jest
to technika marketingowa, polegająca na utrwalaniu w umysłach konsumentów istnienia oraz pozytywnego wizerunku danej marki. Należy jednak
pamiętać, że kształtowanie wizerunku firmy poprzez portale społecznościowe tylko z pozoru jest zadaniem łatwym. Z przeprowadzonego przez
Kompas Social Media badania wynika, że 63% PR-owców nie wie jak
skutecznie wykorzystać narzędzia oferowane przez social media2. Interesującym wydaje się fakt, że część kampanii marketingowych, organizowanych na portalu Facebook odnosi spektakularny sukces, a część przechodzi
bez echa. Źródło tych dysproporcji próbuje wskazać prof. Mikołaj Piskorski, definiując pojęcia social strategy oraz digital strategy.
3.
SOCIAL STRATEGY VS. DIGITAL STRATEGY3
Istotę funkcjonowania digital strategy oraz social strategy przedstawia rysunek 1. Digital strategy polega na wysyłaniu przez firmę komunikatu do każdego ze swoich klientów oraz oczekiwanie na odpowiedź zwrotną
- feedback. Komunikat może być przekazywany poprzez aktualizację statusu, informowanie klientów o nowościach, zmianach oraz chwilowych
usterkach, organizowanie ankiet produktowych czy prostych konkursów.
Komunikat ten powinien być tak skonstruowany, aby użytkownicy portalu
chcieli wykazywać aktywność na tzw. fanpage’u firmy. Jest to tworzenie
kanału kontaktu konsument-firma.
Głównym problemem, mogącym się pojawić w przypadku wykorzystywania wyłącznie digital strategy do prowadzenia akcji marketingowych,
jest brak zainteresowania ze strony konsumentów. Źródło tego problemu
leży w tym, że ludzie chcą korzystać z mediów społecznościowych głównie, aby komunikować się z innymi ludźmi, a nie z przedstawicielami firm.
Alternatywą dla digital strategy jest social strategy, działająca w większej
zgodzie z oczekiwaniami użytkowników mediów społecznościowych.
2
http://proto.pl/raport_proto/info?itemId=96304&rob=Polski_PR_w_sieci:__PR-owcu,_co
_wiesz_o_social_media?, 8.04.2012.
3
Na podstawie: M. Piskorski, Social Strategies That Work, [w:] Harvard Business Review,
2011, 08.04.2012.
94
Social strategy jest to strategia tworzenia sieci powiązań między
konsumentami danej firmy. Przedsiębiorstwo nie jest jednym z uczestników dyskusji. Ono jedynie tworzy przestrzeń, która aktywizuje klientów,
zachęca ich do wzajemnych relacji, pomaga w budowaniu silnych stosunków międzyludzkich, nawiązaniu nowych znajomości oraz pielęgnowaniu
już istniejących. Udane przeprowadzenie social strategy może przynieść
przedsiębiorstwu wymierne korzyści: zmniejszyć koszty lub zwiększyć
gotowość klientów do zapłaty w zamian za pomoc ludziom w spotykaniu
się oraz zacieśnianiu relacji. Dobrze przeprowadzona social strategy może
bardzo znacząco wpłynąć na wzrost świadomości danej marki, przysporzyć
jej wielu nowych klientów, zbudować silną więź ze „starymi” klientami
oraz znacznie polepszyć sytuację finansową.
Rysunek 1. Digital strategy vs. social strategy
Źródło: opracowanie własne na podstawie: Piskorski M., Social Strategies That Work, 2011.
4.
DIGITAL STRATEGY W PRAKTYCE
4.1. AMERICAN EXPRESS
American Express (Amex) to międzynarodowa instytucja finansowa
z siedzibą w Nowym Jorku. Amex posiada fanpage na Facebooku, który
„lubi” niespełna 2,5 mln osób, co daje mu drugą pozycję na świecie pod
względem popularności banków4. Status jest uaktualniany, co kilka dni.
4
http://thefinancialbrand.com/19526/the-top-35-banks-on-facebook/, 10.04.2012.
95
Niemalże zawsze zmiana statusu jest związana z zamieszczeniem jakiegoś
zdjęcia, krótkiego filmu lub artykułu. Poprzez umieszczanie postów, Amex
informuje o nowościach produktowych, jak również wchodzi w interakcje
z użytkownikami na stopie towarzyskiej. Przykładowe wspisy: „Spring is
here! Where will you & your Amex Card be this season?”, “It’s Dress Up
Your Pet Day! ―Like‖ this post if you’ve used your Amex Card to enhance
your pet’s wardrobe.”.
Poza nawiązywaniem z klientami interakcji poprzez posty na tablicy5, Facebookowa strona Amexu dostarcza również szereg aplikacji dla
swoich „fanów”. Wśród nich: Support, dzięki której można uzyskać pomoc
z zakresu produktów banku, Amex Careers, na której umieszczane są oferty
pracy oraz wskazówki dotyczące zatrudnienia, Shop Small, zawierająca
informacje o lokalnych biznesach. Najbardziej popularną aplikacją jest
Link, like, love, która ze względu na nietypową funkcjonalność ma jednak
więcej cech strategii społecznej niż cyfrowej. Działa ona poprzez powiązanie konta na Facebooku z kartą debetową. Na podstawie wcześniejszych
wydatków oraz stron, które dany użytkownik „lubi” aplikacja proponuje
mu spersonalizowaną ofertę rabatową. Użytkownik musi jedynie wskazać,
który rabat go interesuje i natychmiast może go wykorzystać przy użyciu
danej karty.
4.2. SERCE I ROZUM
Serce i Rozum to sympatyczne postaci, reklamujące TP S.A. Co ciekawe – fanpage Neostrady nie ma w nazwie firmy lecz właśnie „imiona”
swoich maskotek. Zabieg ten okazał się sukcesem, gdyż z prawie 900 tys.
fanami strona jest obecnie najbardziej popularną polską marką na Facebooku6. Profil Serca i Rozumu jest zachowany w zabawnym klimacie, znanym
z reklam telewizyjnych. Statusy uaktualniane są kilka razy dziennie, udostępnianych jest wiele śmiesznych zdjęć i filmów. Na dodawanych zdjęciach najczęściej występują wizerunki maskotek. Wpisy bardzo często dotyczą okresu, w którym są publikowane („Jeden burak, wilk w owczej skórze, no i oczywiście ja! Rozum przygotował już swój świąteczny koszyk.
A Wy?”, „Rozum i po co nam były te brody? Wcale nie jesteśmy przez to
bardziej męscy... Nikt nam życzeń na Dzień Mężczyzny nie złożył...”). Statusy cieszą się dużym zainteresowaniem – większość z nich ma kilka tysięcy
„lajków”. Fanpage Serca i Rozumu oferuje też szereg aplikacji. Najnowszą
jest Pytania i odpowiedzi, na której użytkownicy mogą dowiedzieć się wiele na temat obecnej sytuacji w firmie – rebrandingu. Są również dostępne
5
6
W angielskiej wersji językowej: Wall.
http://wirtualnemedia.pl/artykul/8-3-mln-uzytkownikow-facebooka-w-polsce-serce-irozum-przed-allegro, 09.04.2012.
96
Gry i konkursy, w których użytkownicy mogą sprawdzić swoją wiedzę
(Miliard w Sercu i Rozumie), sprawność (gra planszowa Serce i Rozum)
oraz zręczność (Pogromcy limitów).
5.
SOCIAL STRATEGY W PRAKTYCE
5.1. ZYNGA
Zynga jest wiodącym na świecie dostawcą gier społecznych z ponad
240 mln aktywnych użytkowników miesięcznie7. Gry takie jak FarmVille,
czy CastleVille należą do najczęściej używanych aplikacji na Facebooku.
Są to gry typu tycoon i łączy je jedna ważna cecha – konieczność współpracy ze znajomymi w celu rozwoju planszy. Przykładowo: w FarmVille
współpraca sąsiedzka polega na wykonywaniu drobnych zadań na farmie
sąsiadów (np. odgarnianie opadłych liści, nawożenie pól, karmienie kur), za
których wykonanie gracz otrzymuje monety i punkty doświadczenia. Posiadanie odpowiedniej liczby sąsiadów odblokowuje również możliwość
zakupu za monety wybranych przedmiotów ze sklepu.
Gry Zyngi szybko stały się ulubionym zajęciem użytkowników Facebooka. Jak ujawnia portal allfacebook.com, 53% użytkowników gra
w gry dostępne w serwisie, 19% z nich uważa, że uzależniło się od tej formy zabawy a 20% graczy płaci za rozrywkę, kupując różne bonusy8. Dane
te dowodzą, że branża gier społecznych spotyka się z bardzo pozytywnym
odbiorem i ma niesamowity potencjał. Sekret tego sukcesu leży w stworzeniu użytkownikom możliwości współpracy ze znajomymi. Zgodnie z badaniem przeprowadzonym przez Information Soulution Group, 1/3 graczy
przyznaje, że granie pomaga im kontaktować się z rodziną i przyjaciółmi,
1/3 dzięki grom na Facebooku odnowiła kontakt z dawno niewidzianymi
znajomymi a pozostała 1/3 używa gier do tworzenia nowych kontaktów9.
Dzięki wykorzystaniu przez Zyngę social strategy, dającej użytkownikom
platformę do spotkań i kontaktów z przyjaciółmi, przedsiębiorstwo zyskuje
wielu nowych klientów, którzy angażując się w gry zaczynają płacić za
rozrywkę i powiększać przychody firmy.
5.2. AKBANK
Potencjał tkwiący w grach społecznych wykorzystał turecki bank
– Akbank. Stworzył on na portalu Facebook aplikację, skierowaną do
7
http://company.zynga.com/about, 15.04.2012.
http://allfacebook.com/facebook-games-statistics-2010-09, 10.04.2012.
9
Piskorski M, Social Strategies…, op.cit.
8
97
przedsiębiorców z małych i średnich firm. Bank chciał przez to udowodnić,
że rozumie i mówi tym samym językiem, co jego klienci. Gra nazywa się
Kur & Yönet, co w tłumaczeniu znaczy Buduj i Zarządzaj. Polega ona na
stworzeniu wirtualnego przedsiębiorstwa przy wykorzystaniu faktycznie
istniejących produktów bankowych, oferowanych przez AkBank (firmowe
karty kredytowe, pożyczki itp.). Produkty zawierają jednocześnie linki do
strony internetowej banku. Gra jest dostępna na portalu Facebook do tej
pory, jednak przez pierwsze 6 tygodni jej istnienia, gra w nią była równoznaczna z udziałem w konkursie na najlepsze wirtualne przedsiębiorstwo.
Punkty zdobywało się za wypełnianie misji, jak również za zaproszenie do
zabawy znajomych.
Kur&Yönet, będąc w toku gry, miał 75 tys. graczy. Aplikacja przyniosła 100 tys. nowych fanów na Facebookowym fanpage’u Akbanku oraz
590 tys. zaproszeń wysyłanych przez graczy w ciągu zaledwie 6 tygodni.
Gra została uznana za sukces. Jak powiedział rzecznik prasowy Akbanku:
„Przez cały czas trwania gry, ponad 30% odwiedzin podstrony Akbanku
dla MŚP prowadziło z platformy gry Kur&Yönet”10.
5.3. eBAY
W odpowiedzi na rosnące zaangażowanie ludzi w mediach społecznościowych, eBay przy współpracy z PayPalem stworzył aplikację Group
Gifts, która umożliwia robienie zakupów grupowych przy wykorzystaniu
portalu Facebook. Aplikacja pozwala użytkownikom na robienie kosztownych zakupów, dzięki możliwości dzielenia kosztów z przyjaciółmi. Zakupy rozpoczynają się od wyboru adresata prezentu. eBay łączy się w tym
celu z portalem Facebookie, pobierając dane na temat zainteresowań danej
osoby. Dzięki temu aplikacja jest w stanie zaproponować kilka prezentów,
w oparciu o grupy do których adresat należy i strony, które „lubi”. Prezent
można wybrać też przy pomocy dostępnych kategorii lub całkowicie samodzielnie wskazać wybraną rzecz. Kolejnym etapem jest zaproszenie do
współfinansowania znajomych. W tym celu wysyła się do nich przez Facebook wiadomość z odnośnikiem do wybranego prezentu i oczekiwaną kwotą. Wiadomość o „zbiórce” można też rozpowszechniać publicznie przez
portale Facebook lub Twitter. Jedynym czynnikiem ograniczającym jest
konieczność posiadania konta w serwisie transakcyjnym PayPal, gdyż płatności są dokonywane tylko poprzez niego.
Założenie grupy prezentowej jest bezpłatne. Dla twórców aplikacji
niesie jednak ogromne korzyści. Zapraszanie znajomych do współudziału
w kosztach jest równoznaczne z reklamą dla serwisów eBay i PayPal.
10
http://thefinancialbrand.com/19315/akbank-facebook-social-media-strategy/, 10.04.2012.
98
W efekcie, co trzeci członek grupy prezentowej zakłada konto na PayPal
i co trzeci użytkownik w ciągu miesiąca dokonuje ponownie zakupów poprzez serwis eBay, a średnia cena prezentu kupowanego grupowo jest pięć
razy wyższa od przeciętnego dobra kupowanego na eBay11.
5.4. PUMA
Puma zdecydowała się na połączenie miłości do kobiety z miłością
do sportu. Twórcy kampanii zaproponowali typowym, stereotypowym kibicom angielskim udział w projekcie Puma Hardchorus. Zaśpiewali oni na
ulicy utwór Savage Garden „Truly, madly, deeply”. Klip powstał z okazji
Walentynek, które w 2010 roku przypadły w niedzielę, czyli dzień rozgrywania meczów. Była to próba znalezienia kompromisu między oczekiwaniami kochanki a chęcią pójścia na mecz. Została stworzona aplikacja,
dzięki której każdy kibic mógł stworzyć spersonalizowaną wideo-kartkę
walentynkową z utworem Pumy Hardchorus. Każda kartka kończyła się
podpisem: „ XYZ loves You … almost as much as Football. Happy Valentine’s Day!”.
Koszt kampanii to równowartość pięciu 30-sekundowych spotów telewizyjnych Mistrzostw Świata 2010. Dzięki niej tygodniowa sprzedaż
w sklepach Puma wzrosła dwukrotnie a stronę internetową sklepu odwiedziło 1,8 mln widzów. W ciągu dwóch tygodni klip na YouTube obejrzano
5 mln razy, wysłanych zostało ponad 50 tys. wideo-kartek, fani ze 121 krajów napisali 3 tys. komentarzy i nadesłali 700 filmów12. Ponadto
o kampanii pisały wszystkie angielskie gazety oraz strony internetowe
o tematyce sportowej i kibicowskiej.
6.
PODSUMOWANIE
Przeprowadzenie kampanii internetowej nie jest łatwym wyzwaniem.
Aby uzyskać oczekiwane rezultaty należy bardzo dobrze znać swoją grupę
docelową i potrafić do niej trafić. Digital strategy pozwala bezpośrednio
dotrzeć do klientów i nawiązać z nimi interakcje, ale to social strategy zostanie w umysłach konsumentów na dłużej i stworzy pozytywny wizerunek
marki. W końcu już Arystoteles wiedział, że homo est animal socjale –
człowiek jest z natury zwierzęciem społecznym. Najwyższy czas, by fakt
ten zaczęli wykorzystywać przedsiębiorcy.
11
12
M. Piskorski, Social Strategies…, op.cit.
http://thisisnotadvertising.wordpress.com/tag/droga5/, 15.04.2012.
99
BIBLIOGRAFIA
PISKORSKI M, Social Strategies That Work, [w:] Harvard Business Review, 2011,
http://hbr.org/2011/11/social-strategies-that-work/ar/1, 08.04.2012.
Raport Social Media 2012, http://internetstandard.pl/socialmedia2012, 08.04.2012.
http://allfacebook.com/facebook-games-statistics-2010-09 10.04.2012.
http://company.zynga.com/about 15.04.2012.
http://proto.pl/raport_proto/info?itemId=96304&rob=Polski_PR_w_sieci:__PR-owcu,_co_
wiesz_o_social_media?, 08.04.2012.
http://thefinancialbrand.com/19315/akbank-facebook-social-media-strategy/, 10.04.2012.
http://thefinancialbrand.com/19526/the-top-35-banks-on-facebook/, 10.04.2012.
http://thisisnotadvertising.wordpress.com/tag/droga5/, 15.04.2012.
http://wirtualnemedia.pl/artykul/8-3-mln-uzytkownikow-facebooka-w-polsce-serce-i-rozumprzed-allegro, 09.04.2012.
SOCIAL MEDIA AS A TOOL IN BUILDING AN AWERNESS OF A BRAND –
DIGITAL STRATEGY VS. SOCIAL STRATEGY
Social networking sites, blogs and forums were originally to entertain and help people
make contacts and strengthen relationships. In the hands of marketers, have become
a powerful business tool. It turns out that a well-done Internet campaign can produce several
times more effectiveness than any other form of advertising. This follows from the fact that
social media is relatively inexpensive, attractive, and easy communication channel. What's
more - allow you to go directly to the selected target group. The only problem is – what
strategy to choose to get the best results. There are 2 kinds of strategies in social media:
digital strategy and social strategy. In digital strategy firm contacts directly with its clients –
by Facebook or Twitter. In social strategy the company uses social media to help people
improve relationships and build new ones if they do free work for this company. Both of
them are important in keeping in touch with customers but social strategy starts being more
effective and desirable– it’s more suited to customers’ expectations.
PMO, zarządzanie projektami, Project Management Office, biuro projektów.
Magdalena KUŚMIERSKA
WYKORZYSTANIE PMO JAKO PRAKTYCZNE
NARZĘDZIE ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI
W ORGANIZACJACH
Project Management Office, czyli biuro projektów jest jednostką, której zadanie to
kompleksowe wspieranie projektów w firmie. Określenie to jest stosunkowo nowym
„tworem”, jednak popularność biura projektów rośnie z roku na rok, ze względu na dobrze zorganizowaną bazę kierowania projektami, co przekłada się na sukces danego projektu oraz zyski dla całej organizacji. W początkowym okresie zainteresowania projektami w ogóle (lata 60-te) skupiano się wyłącznie na jednym projekcie i schemacie, jednak firmy zaczęły się w bardzo szybkim tempie rozwijać, tworzyć zagraniczne oddziały,
więc ówczesny schemat nie był dostosowany do zmieniającego się otoczenia, zatem zaczęły tworzyć się biura projektów, które odpowiadały za przygotowanie zarysu właściwej ścieżki dla danego przedsięwzięcia, dzięki temu firmy odnosiły sukcesy na rynku,
nie tylko pod względem finansowym, ale także pod względem PR.
1.
EFEKTYWNE ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI
Menedżerowie firm od lat zastanawiali się nad tym, jak doprowadzić
do sprawnego zarządzania projektami w firmie. W latach sześćdziesiątych
XX wieku skupiało się ono na pojedynczych przedsięwzięciach, więc nie
wymagało rozbudowanej struktury, tylko sprawnej organizacji pracy, gdyż
nastawiano się na konkretny cel1. W miarę upływu lat zaczęło rozwijać się
podejście projektowe w firmach, ze względu na większe zapotrzebowanie
klientów, większą skalę produkcji i szerszy zasięg działania, Jednak zanim
odnaleziono tzw. „złoty środek” minęło kilka lat. Wielu specjalistów
zaczęło analizować rynek i badać opłacalność projektów w przeszłości2. Na
przestrzeni lat dziewięćdziesiątych można zaobserwować wyraźne spadki
projektów zakończonych niepowodzeniem, co niewątpliwie jest bardzo
pozytywnym zjawiskiem, jednak w początkowych latach nowego stulecia
można zaobserwować rzecz niepokojącą menedżerów, a mianowicie

Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno- Socjologiczny, Studenckie Koło Naukowe
Finansów i Rachunkowości Progress, opiekun referatu: dr Henryk Mikulski.
1
M. Bodych, S. Spałek, PMO. Praktyka zarządzani projektami i portfelem projektów
w organizacji, Helion, Gliwice 2012, s. 15-20.
2
A. Koźmiński, Zarządzanie: teoria i praktyka, PWN, Warszawa 2010.
101
w latach 2002 – 2006 ma miejsce 4% wzrost projektów anulowanych
całkowicie, czyli niezrealizowanych. Przyczyn tego typu zjawiska może
być kilka. Do głównych zaliczyć można:
 rozpowszechnienie idei zarządzania projektami – co
spowodowało brak sprecyzowanych metod i technik adekwatnych
do danej grupy projektów,
 wzrost liczby realizowanych projektów – w firmach, które nie
stosowały podejścia projektowego, czyli brak specjalnych
struktur wdrożeniowych.
Zatem co należy zrobić, aby efektywnie zarządzać projektami
w organizacji? Odpowiedź nie jest prosta i jednoznaczna, jednak podstawowym krokiem, który trzeba podjąć to planowanie. Bez właściwego planu
działania nie jest możliwe właściwe opracowanie strategii działania. Zatem,
aby efektywnie zarządzać projektami w organizacji należy skrupulatnie
przygotować się do tego przedsięwzięcia (rysunek 1). Zarządzanie
projektami jest jak narzędzie, które może przynieść zarówno wiele
korzyści, jak również wyrządzić straty, jeżeli jest nie właściwie
wykorzystane.
Rysunek 1. Schemat postępowanie przy wdrażaniu podejścia projektowego
Określenie kultury organizacyjnej przedsiębiorstwa
Rozpoznanie metod zarządzania projektami
Opracowanie docelowego schematu organizacyjnego przedsiębiorstwa, uwzględniającego zarządzanie projektami
Przygotowanie planu wdrożenia podejścia projektowego w przedsiębiorstwie
Wprowadzenie zmiany w organizacji
Zakończenie wdrożenia – sukces
Źródło: Bodych M., Spałek S., PMO. Praktyka zarządzani projektami i portfelem projektów
w organizacji, Helion, Gliwice 2012, s. 24.
102
2.
DEFINICJA I ZNACZENIE PMO
Project Management Office, czyli biuro projektów, to grupa osób,
których zadaniem jest wspieranie procesu zarządzania projektami w organizacji3. Koncepcję wprowadzenia biur projektów na szerszą skalę zaczęły
się pojawiać w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Biorąc pod
uwagę szereg zmian, jakie zachodziły w firmach i problemów z projektami,
zaczęto szukać rozwiązań, dociekając do samych struktur organizacji
i sposobu zarządzania. Przedsiębiorstwa zaczęły się rozwijać w szybkim
tempie, wzrastała także liczba realizowanych projektów, co skutkowało
problemem z komunikacją, zdarzały się sytuacje gdzie kierownictwo nie
wiedziało na jakim etapie jest teraz dany projekt, a na jakim powinien być.
Te czynniki wywołały potrzebę stworzenia procedur umożliwiających
kierowanie projektem. Należy także pamiętać, że proces zarządzania
projektami musi być zintegrowany z innymi procesami w firmie,
w szczególności z budżetem, raportowaniem kosztów, rekrutacją, czy
wdrożeniem nowych produktów, czyli z połączeniem z procesami wsparcia
w organizacji (controling, HR, księgowość) oraz z procesami
produkcyjnymi. PMO jest aż w 45% wykorzystywanym narzędziem
zarządzania projektami na kontynencie europejskim z krajów stosujących
tę praktykę w firmach, kolejny kontynent to Ameryka Północna (wykres 1),
najsłabiej metoda ta jest wykorzystywana na kontynencie afrykańskim.
Wykres 1. Procentowy udział PMO na świecie
Źródło: Spałek S., The survey of reasons for establishing PMO and their influence on PMO
operational success, Silesian University of Technology, październik 2010.
3
www.4pm.pl, 01.05.2012.
103
2.1. FUNKCJE BIURA PROJEKTÓW
Wiele oczekiwań powstało odnośnie wykreowania samej idei PMO
na świecie, jednak do najważniejszych funkcji zaliczyć można:





raporty dla naczelnego kierownictwa,
rozwój i wdrażanie standardowych metodologii,
monitorowanie efektywności projektów,
rozwój kompetencji członków zespołów oraz ich szkolenie,
wdrożenie i utrzymanie systemu zarządzania projektami.
W każdej firmie PMO powinno być dostosowane do specyfiki
działalności przedsiębiorstwa, jednak istnieje pewien ogólnie obowiązujący
zakres kompetencji (rysunek 2.), który stwarza wytyczne związane
z tworzeniem tych biur.
Rysunek 2. Określenie zakresu kompetencji PMO
Decyzyjność
(częściowa)
Zarządzanie
portfelem
projektów
PMO
Kierownicy
projektów w
Biurze Projektów
Bezpośrednia
realizacja
projektów
(częściowa)
Źródło: M. Bodych, S. Spałek, PMO. Praktyka zarządzani projektami i portfelem projektów
w organizacji, Helion, Gliwice 2012, s. 80.
Warto również podkreślić, że im więcej kompetencji przypada na
PMO, tym bardziej efektywna jest jego działalność. PMO określane jest
także jako jednostka wspierająca organy najwyższe w firmie, dlatego
powinna być uplasowana według hierarchii tuż po zarządzie, aby wspierać
najwyższy szczebel przy podejmowaniu strategicznych decyzji. We współczesnej gospodarce firmy wykraczają poza granice kraju, tworząc zagra104
niczne oddziały, dlatego w takich sytuacjach jedno PMO nie wystarczy do
pełnej koordynacji nad projektami w firmie ogółem, wówczas zamiast
tworzyć jedno PMO, można podzielić je na kilka biur i nadać im
odpowiedni zakres funkcji (rysunek 3).
Rysunek 3. Zastosowanie większej liczby PMO w organizacji
Źródło: M. Bodych, S. Spałek, PMO. Praktyka zarządzani projektami i portfelem projektów
w organizacji, Helion, Gliwice 2012, s. 81.
3.
PROCEDURA WDRAŻANIA PMO
Umiejscowienie PMO w firmie wiąże się ze zmianami w jej
strukturze, ponadto samo wdrożenie biura projektów powinno być
traktowane jako projekt, który wymaga przygotowania. Na początek należy
określić zakres funkcji jakie będzie pełnić PMO, następnie przypisanie
autorytetów, które te funkcje spełnią i na koniec należy umieścić biuro
projektów na odpowiednim poziomie w strukturze organizacyjnej
przedsiębiorstwa w celu umożliwienia pełnienia funkcji i uzyskania
właściwego autorytetu przez PMO. Ważne jest, aby tę procedurę
wykonywać krok po kroku i w danej kolejności, ponieważ jeżeli zostanie
zaburzony porządek wprowadzania PMO to rezultat może być całkowicie
odmienny od oczekiwań.
105
3.1. OKREŚLENIE ZAKRESU FUNKCJI PMO
Pierwszym krokiem jest określenie i rozważenie funkcji, jakie biuro
projektów powinno spełniać w organizacji. Przede wszystkim należy wziąć
pod uwagę kwestie związane z poziomem zaangażowania w realizację projektów, decyzyjnością, zarządzaniem portfelem projektów oraz
usytuowaniem kierowników projektów w strukturze organizacyjnej.
Kierownicy mogą znaleźć się zarówno w wewnątrz PMO, jak i w innych
działach przedsiębiorstwa.
3.2. OKREŚLENIE AUTORYTETU
Po przypisaniu funkcji, jakie powinno wypełniać biuro projektów,
należy ustanowić odpowiednio wysoki poziom autorytetu i przydzielić
właściwy zakres kompetencji. Można zaobserwować pewną zależność, to
znaczy im więcej funkcji ma do zrealizowania PMO, tym większy zakres
kompetencji powinno posiadać, gdyż w przeciwnym razie znacznie
utrudnione będzie realizowanie zadań.
3.3. UMIEJSCOWIENIE PMO W STRUKTURZE FIRMY
Po wykonaniu powyższych kroków, należy przystąpić do umiejscowienia PMO w strukturze organizacyjnej firmy. Zatem reguła jest dosyć
prosta: im więcej funkcji oraz wyższy autorytet, tym PMO powinno
znajdować się jak najwyżej w strukturze. Odstępstwa od tej reguły mogą
prowadzić do tego, że biuro projektów stanie się nieskuteczne. Ważne jest
również, aby nowo powstające biura miały poparcie kierownictwa firmy,
aby te jednostki ze sobą współpracowały pod każdym względem, gdyż
dzięki temu możliwe jest osiągnięcie sukcesu w firmie oraz sprawna
organizacja pracy na szczeblu kierowniczym, odpowiedni poziom
komunikacji oraz spełnianie funkcji przez PMO. Czas potrzebny na
wdrożenie PMO w firmie to średnio od 6 miesięcy do 2 lat (blisko 70%),
natomiast jedynie 10% firm było wstanie wdrożyć PMO w czasie krótszym
niż 6 miesięcy4.
4.
RAPORTOWANIE ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI
Proces raportowania statusu projektów to wykonywanie przeglądów
portfela projektów i gromadzenie raportów o nich w celu zapewnienia
4
B. Hobbs, Report on the Survey: The Reality on Project Management Offices, Business
School of the University of Quebec at Montreal, PMI, 2006.
106
efektywnego wykorzystania zasobów organizacji do realizacji założeń
biznesowych firmy5. Zatem niezwykle ważnym elementem w zarządzaniu
projektami i portfelem projektów jest kontroling i monitoring prac realizowanych nad danym przedsięwzięciem w firmie. Każdy projekt w
organizacji to inwestycja w przyszłość, gdyż chcemy osiągnąć założony
wcześniej plan, więc najpierw trzeba zainwestować kapitał rzeczowy oraz
ludzki. Należy również nieustannie monitorować pracę ludzi, gdyż projekt
można utożsamić z ludźmi, którzy nad nim pracują. Celem wdrożenia
procesu raportowania jest także utrzymanie efektywności wydatkowania
środków finansowych na projekty. Z raportów korzystają przede
wszystkim: zarząd, dyrektorzy departamentów oraz działy back office,
czyli kontroling, księgowość. Raport powinien zawierać pracochłonność,
koszty, harmonogram (zarówno planowany jak i realizowany), problemy,
ryzyko, opis działań wykonanych i planowanych oraz odniesienie do
produktów projektu. Do sześciu głównych parametrów projektów, które
powinny być monitorowane przez cały cykl życia projektu, zalicza się:






zakres,
jakość – efekty pracy,
ryzyko – zagrożenia dla wykonania projektu,
czas,
budżet,
korzyści – monitoring działań uzasadnionych biznesowo.
5.
PODSUMOWANIE
Project Management Office jest stosunkowo „młodą” strategią zarządzania globalnymi projektami w organizacjach. Idea biura projektów
zaczęła się coraz bardziej upowszechniać, kiedy sukcesywnie wzrastała
liczba zakończonych niepowodzeniem projektów w firmach, bądź całkowicie anulowanych. Na podstawie badań specjalisty od zarządzania projektami dr inż. Seweryna Spałka można zaobserwować, iż największy udział
PMO przypada na kontynent europejski. Jeżeli chodzi o popularność biura
projektów w Polsce ponad 46% badanych firm odpowiedziało, że PMO
funkcjonuje u nich blisko od jednego roku6, zatem jest to w naszym kraju
dosyć nowa strategia, która z czasem może być kluczem do sukcesu dla
wielu rozwijających się firm. Każde przedsiębiorstwo powinno dążyć do
organizacji zarządzanej projektowo, a nie procesowo, dzięki temu będzie
5
M. Bodych, S. Spałek, PMO. Praktyka zarządzani projektami i portfelem projektów
w organizacji, Helion, Gliwice 2012, s. 114.
6
http://www.jsproject.pl/wiedza/290-status-pmo, badania przeprowadzone przez Institute
for International Research w kwietniu 2010 r., 02.05.2012.
107
można wypracować globalne procedury i strategie umożliwiające rozwijanie się firmy na światowych rynkach. Ponadto, organizacje będą mogły
doskonalić pewne działania, aby w przyszłości nie powielać tych samych
błędów, co sprowadza się do „robienia rzeczy we właściwy sposób” oraz
„robienia właściwych rzeczy” w przedsiębiorstwie7. W rozbudowanych
firmach PMO skutecznie usprawnia zarządzanie portfelem projektów, znacząco obniżając koszty ogółem wszystkich przedsięwzięć. W przyszłości
PMO z pewnością będzie wdrażane w wielu firmach na całym świecie,
należy jednak pamiętać, że wymaga to racjonalnego podejścia, planu działania i zmian w strukturze firmy.
BIBLIOGRAFIA
BODYCH M., SPAŁEK S., PMO. Praktyka zarządzani projektami i portfelem projektów
w organizacji, Helion, Gliwice 2012.
HOBBS B., Report on the Survey: The Reality on Project Management Offices, Business
School of the University of Quebec at Montreal, PMI, 2006.
KOŹMIŃSKI A., Zarządzanie: teoria i praktyka, PWN, Warszawa 2010.
SPAŁEK S., The survey of reasons for establishing PMO and their influence on PMO operational success, Silesian University of Technology, październik 2010.
http://www.jsproject.pl/wiedza/290-status-pmo, badania przeprowadzone przez Institute for
International Research w kwietniu 2010 r., 02.05.2012.
http://www.4pm.pl, 01.05.2012.
PROJECT MANAGEMENT OFFICE AS IMPLEMENT PRACTICAL
PROJECT’S MANAGEMENT IN COMPANIES
The Project Management Office (PMO) is the department or group that defines and
maintains standards of processes, generally related to project management, within the organization. The PMO is the source of documentation, guidance and metrics on the practice of
project management and execution. Nowadays, companies have a very big problem with
project management, so PMO has a very important function. The article describes how to
introduce those standards in your own company. First you must create a plan, then structure
of your enterprise need to be changed. The special office in your company creates new
resolution and introducing new technology. All those actions are needed to improve success
chance of your company. Project Management Office has a really extraordinary future ahead
and most of companies have already understood that.
7
http://www.4pm.pl, 01.05.2012.
108
Prawo,
dyrektywa,
e-commerce, e-zakupy.
Internet,
Iwona ŁUCZAK*
REGULACJE PRAWNE W HANDLU ELEKTRONICZNYM
Praca została poświęcona wszechobecnemu problemowi ochrony stron zawierających umowę kupna – sprzedaży wykorzystujących do tego typu czynności Internet.
W pierwszej części pracy skupiłam się na podstawach prawnych regulujących handel
elektroniczny w Unii Europejskiej i w Polsce oraz na sposobach zgłaszania nadużyć.
W rozdziale drugim uwagę poświęciłam zmianom, jakie mają zostać wprowadzone od
13.06.2014 r. na podstawie Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE
z dnia 25 października 2011 r. W części końcowej czytelnik może zapoznać się
z wynikami ankiety dotyczącej regulacji prawnych przeprowadzonej na sklepach internetowych zarejestrowanych na portalu sklepy24.pl.
1.
WSTĘP
Obecnie coraz więcej firm decyduje się na poszerzenie obszaru swojej działalności o nowe rynki zbytu poprzez umieszczenie swojej oferty
w Internecie. Ze względu na duże zagrożenie nadużyciami ze strony sprzedawców jak i konsumentów konieczne było wprowadzenie regulacji normujących przebieg transakcji dokonywanych za pośrednictwem Internetu.
W mojej pracy chciałabym przybliżyć obecnie obowiązujące akty prawne
oraz ich zastosowanie w życiu codziennym. Uwagę poświęcę też sposobom zgłaszania nadużyć w handlu internetowym oraz wyszczególnię instytucje, które w takich sytuacjach mają za zadanie nieść pomoc. Przedstawię
zmiany w prawie, które w przyszłości zostaną wprowadzone oraz omówię
wyniki ankiety przeprowadzonej na sklepach internetowych zarejestrowanych na portalu sklepy24.pl. Ostatnia część pracy ma na celu przedstawienie świadomości, jaką posiadają przedsiębiorcy w zakresie prawa, które ich
obowiązuje.
*
Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny. Studenckie Koło Naukowe
Technologii Internetowych i Multimedialnych „IM-Tech”, opiekun referatu: mgr Milan
Popović.
109
2.
PODSTAWA PRAWNA
Normy prawne określające ochronę konsumentów podczas dokonywania zakupów przez Internet w Unii Europejskiej zawarte są w1:
 Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2000/31/EC
z dnia 8 czerwca 2000 roku o niektórych aspektach prawnych
usług społeczeństwa informacyjnego (Dyrektywa o handlu elektronicznym, OJ 2000, No L 178, 1.) - zawarte są w niej wytyczne
co do wymagalnych ogólnych informacji, do których przedsiębiorca musi umożliwić dostęp kupującym oraz właściwym władzom przedsiębiorca, informacje dotyczące rodzaju zawieranych
umów jak i sposobie złożenia zamówienia. Uregulowana jest
również odpowiedzialność usługodawców będących pośrednikami.
 Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 97/7/WE z dnia
20 maja 1997 dotyczącej ochrony konsumentów w umowach zawieranych na odległość (OJ 1997, L 144, 19.) - zawiera informacje dotyczące np. o możliwości odstąpienia od umowy, terminie
dostarczenia przesyłki, prawie do zwrotu pieniędzy w przypadku
nieupoważnionego użycia karty.
Normy te mają swoje odbicie w następujących przepisach krajowych:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16,
poz. 93 z późn. zm.)
 Ustawa z dnia 2 marca 2000 r o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez
produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr.22, poz.271 z późn. zm.)
 Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 z późn. zm.).
2.1. PRAWA KUPUJĄCEGO
Na podstawie powyższych norm prawnych można określić prawa
kupującego, jakie go chronią podczas dokonywania zakupów przez Internet. Należą do nich2:
1
2
http://konsument.gov.pl/old/pl/handel_elektroniczny/index.html, 02.05.2012.
Ibidem.
110
 Prawo do jasnej i kompletnej informacji o oferowanych przez
sprzedającego towarach i usługach jeszcze przed dokonaniem zakupu;
 Otrzymanie pisemnego potwierdzenia o fakcie dokonania zakupu.
Konsument powinien wydrukować stronę, na której znajduje się
potwierdzenie złożenia zamówienia. Sprzedający natomiast ma
obowiązek dostarczenia kupującemu potwierdzenia dokonania zakupu w formie pisemnej nie później niż podczas dostarczenia towaru.
 Prawo do odstąpienia od umowy w ciągu 7 dni roboczych (UE) lub
10 dni (Polska) bez ponoszenia kosztów (konsument może ewentualnie ponieść koszty dostarczenia towaru). Przed upływem tego
terminu konsument musi wysłać list polecony zawierający informację o rezygnacji z zakupu. Termin ten liczony jest od:
o dnia zawarcia umowy, gdy obejmuje ona kontrakt zawierany
poza lokalem przedsiębiorstwa lub dotyczy usługi zawieranej
na odległość,
o dnia wydania towaru (otrzymania go przez kupującego), gdy
umowa dotyczy np. sprzedaży na odległość.
2.2. SPOSOBY KIEROWANIA SKARG
W przypadku, gdy sprawy przybierają niekorzystny obrót dla kupującego powinien on jak najszybciej powiadomić o tym sprzedawcę - wnieść
skargę na piśmie i zawrzeć w niej następujące informacje3:
 datę zamieszczenia informacji handlowej i adres strony, na której się







pojawiła
datę złożenia zamówienia
cechy zamówionego produktu lub usługi
zapłaconą kwotę i metodę płatności
dodatkowe dane, np. numer zlecenia albo klienta
przyczynę skargi
inne dane, które kupujący uważa za istotne
swoje żądanie, np. wymiany towaru, zwrotu pieniędzy.
Kupujący jest zobowiązany zachować kopię strony internetowej (np.
robiąc zrzut z ekranu wykorzystując klawisz PrintScreen), umowy, zgłoszenia reklamacyjnego i wszelkiej korespondencji jaką prowadził z przedsiębiorcą.
3
http://konsument.gov.pl/old/pl/handel_elektroniczny/index.html, 02.05.2012.
111
Nie zawsze jednak rozmowy ze sprzedawcą kończą się powodzeniem. W takich przypadkach kupujący powinien rozważyć inne formy rozstrzygania problemów i tak, w zależności od kraju, w którym działa przedsiębiorca, konsument ma różne możliwości.
W przypadku, gdy transakcja zawierana jest w granicach kraju konsument może skorzystać z bezpłatnej pomocy miejskich lub powiatowych
rzeczników konsumentów (spory indywidualne) bądź Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów (naruszenie zbiorowych interesów konsumentów). W celu rozwiązania sporu w transakcjach transgranicznych w obrębie
Unii Europejskiej, Norwegii i Islandii należy zwrócić się do Sieci Europejskich Centrów Konsumenckich (ECC-Net). W przypadku pozostałych krajów warto zwrócić się do Międzynarodowej Sieci Ochrony Konsumentów
(ang. International Consumer Protection and Enforcement Network –
ICPEN). Jest to organizacja, w skład której wchodzą organy ochrony konsumentów z ponad 40 państw, w większości członków OECD. Do podstawowych celów sieci należą4:

wymiana informacji odnośnie praktyk rynkowych o zasięgu międzynarodowym, które mogą wywierać niepożądany wpływ na interesy konsumentów,
 promowanie współpracy wśród urzędów odpowiedzialnych za
wdrażanie przepisów konsumenckich.
Poszczególne państwa sprawują w danym okresie tzw. prezydencję,
podczas której kierują pracami Sieci. Polska tę funkcję pełniła w latach
2006-2007. Głównym celem polskiej prezydencji była ochrona interesów
ekonomicznych konsumentów w kontekście rozwoju nowych technologii5 sprzedaż na odległość, spam, wszelkiego rodzaju oszustwa internetowe.
Wymienione wyżej czynności są metodami polubownymi, jeśli one
zawiodą pozostaje odwołanie się do sądu. Należy jednak pamiętać, że
w przypadku sporów międzynarodowych postępowanie wiąże się z powolnym procesem, często kosztowym i złożonym.
2.3. AUKCJE INTERNETOWE
Do aukcji internetowych należy zaliczyć strony internetowe, które
pozwalają osobom zainteresowanym dokonywania sprzedaży i zakupu
towarów i usług poprzez licytację. Aukcje internetowe zdobywają coraz
większe uznanie wśród internautów, należy jednak pamiętać, że nie jest to
forma zakupów wolna od wad. Umowy zawierane w ten sposób nie są
obejmowane przez zakres dyrektywy 97/7/WE z dnia 20 maja 1997 roku
4
5
http://www.uokik.gov.pl/icpen.php, 02.05.2012.
Ibidem.
112
o ochronie konsumentów w umowach zawieranych na odległość. Najczęściej spotykane problemy to6:
 brak dostarczenia towaru do kupującego,
 brak wpływu zapłaty do sprzedawcy,
 niezgodny opis otrzymanego towaru (towar o niższej wartości,
bądź zupełnie inny od zamawianego),
 towar otrzymany z opóźnieniem,
 brak dokładnego opisu towaru i warunków sprzedaży.
3.
PRZEWIDYWANE ZMIANY W PRAWIE
Już od 20 listopada 2011 roku wiadomo jakie zmiany zostaną wprowadzone w regulacjach prawnych normujących handel elektroniczny. Tego
dnia została opublikowana Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady
2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. dotycząca praw konsumentów.
Polska, jako państwo członkowskie, do 13 grudnia 2013 roku musi przygotować i opublikować przepisy krajowe zawierające powyższą dyrektywę.
Obowiązek stosowania przewidziany jest od 13 czerwca 2014roku. Dzięki
temu przedsiębiorcy mają czas na zapoznanie się z wprowadzanymi zmianami7. Głównie zmiany będą opierały się na:
 Wyeliminowaniu ukrytych opłat – po wprowadzeniu dyrektywy
ukryte koszty zostaną wyeliminowane – jeśli konsument nie zostanie o takich poinformowany wcześniej nie będzie musiał ich
ponosić;
 Wydłużenie czasu na odstąpienie od umowy - czas na odstąpienie
od umowy zostanie wydłużony do 14 dni a jeśli przedsiębiorca
nie poinformuje o tym konsumenta będzie miał on możliwość
zrezygnowania w ciągu jednego roku;
 Zasadach zwrotu pieniędzy - sprzedawca będzie dodatkowo zobowiązany do zwrotu kosztów związanych z dostawą – do tej pory to konsument ponosił te koszty;
 Rozbudowanym obowiązku informacyjnym - głównie zmiana ta
dotyczy informowania o wszelkich kosztach związanych z zakupem;
6
7
http://konsument.gov.pl/old/pl/handel_elektroniczny/index.html, 02.05.2012.
http://www.prawo.egospodarka.pl/75731,Bedzie-lepsza-ochrona-konsumentow-wInternecie,1,84,1.html, 02.05.2012r.
113
 Możliwości zwrotu treści cyfrowych - kupujący będzie miał możliwość zrezygnowania z zakupu tylko do momentu rozpoczęcia
pobierania pliku.
4.
ŚWIADOMOŚĆ PRZEDSIĘBIORCÓW W ZAKRESIE
PRAWA
Celem podsumowania przedstawię i omówię wyniki badań zamieszczonych w raporcie „e-Handel Polska 2010”. Badanie było przeprowadzane
w formie ankiety na próbie, w skład której wchodziły sklepy znajdujące się
w wykazie serwisu sklepy24.pl. - na 7 263 zaproszone do badania sklepy
715 w pełni wypełniło kwestionariusz8.
Wyniki badania przedstawiają dość niski poziom świadomości
przedsiębiorców w zakresie obowiązującego ich prawa.
Ponad 90% ankietowanych uważa, że ukształtowanie działalności
sklepu w zgodzie z przepisami prawa jest ważne (75,9%) albo wręcz
bardzo ważne (19,2%). Zastanawiający jest jednak fakt, że spośród tych
ankietowanych aż prawie 70% nie korzysta regularnie z audytów prawnika
z czego 47,7% nigdy nie zamierza skorzystać.
Wykres 1. Opracowanie lub sprawdzenie jakich dokumentów sklepu zlecali Państwo
prawnikowi
Źródło: http://www.sklepy24.pl/download/raport_e-handel_polska_2010_full.pdf, 02.05.2012.
Wśród
ankietowanych,
którzy
zadeklarowali
współpracę
z prawnikami aż 83,5% konsultowało z prawnikiem regulamin natomiast
tylko 55,1% umowę sprzedaży, która obok regulaminu stanowi
najważniejszy dokument.
W odpowiedzi na kolejne pytanie ankietowani mieli wskazać przepisy, które regulują działalność prowadzonego przez nich sklepu. Pytanie jest
warte uwagi, ponieważ wskazuje na brak wiedzy jaki posiadają przedsiębiorcy w zakresie prawa ich obowiązującego. Do odpowiedzi została dodana nieistniejąca Ustawa o sprzedaży wysyłkowej i obwoźnej, która jak się
8
http://www.sklepy24.pl/download/raport_e-handel_polska_2010_full.pdf, 02.05.2012.
114
okazało, cieszy się sporą popularnością wśród ankietowanych – zajęła
czwarte miejsce (58,6%).
Wykres 2. Które przepisy regulują działalność Państwa sklepu internetowego
Źródło: http://www.sklepy24.pl/download/raport_e-handel_polska_2010_full.pdf, 02.05.2012.
5.
PODSUMOWANIE
Dokonywanie zakupów za pośrednictwem Internetu z każdym rokiem staje się coraz bardziej popularne, wpływ na to ma głównie coraz
łatwiejszy i tańszy dostęp do Internetu. E-commerce przeżywa swój złoty
okres, aby jednak ta forma zakupów była bezpieczna konieczne jest ciągłe
ulepszanie praw ją regulujących. Same regulacje jednak nie wystarczą,
ważna jest jeszcze świadomość samych uczestników transakcji, znajomość
praw i obowiązków, które ich dotyczą. W chwili obecnej ta świadomość
jest niestety na bardzo niskim poziomie.
BIBLIOGRAFIA
TARGAŃSKI B., Ochrona konkurencji w działalności platform handlu elektronicznego,
WoltersKluwer Business, Warszawa 2010.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2000/31/EC z dnia 8 czerwca 2000 roku
o niektórych aspektach prawnych usług społeczeństwa informacyjnego (Dyrektywa o handlu elektronicznym), OJ 2000, No L 178, 1.
Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 97/7/WE z dnia 20 maja 1997 dotyczącej
ochrony konsumentów w umowach zawieranych na odległość, OJ 1997, L 144, 19.
115
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny, Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.
Ustawa z dnia 2 marca 2000 r o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, Dz. U. Nr. 22, poz. 271
z późn. zm.
Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, Dz. U. Nr 144,
poz. 1204 z późn. zm.
http://konsument.gov.pl/old/pl/handel_elektroniczny/index.html, 02.05.2012.
http://www.prawo.egospodarka.pl/75731,Bedzie-lepsza-ochrona-konsumentow-wInternecie,1,84,1.html, 02.05.2012.
http://www.sklepy24.pl/download/raport_e-handel_polska_2010_full.pdf, 02.05.2012.
http://www.uokik.gov.pl/faq_umowy_zawierane_na_odleglosc.php#faq1254, 02.05.2012.
http://www.uokik.gov.pl/icpen.php, 02.05.2012.
LEGAL REGULATIONS IN E-COMMERCE
Nowadays more and more companies decide to expand their areas of activity to new
markets by posting their offer on the Internet. Due to the high risk of potential fraud on the
retailers’ and consumers’ side, it was necessary to introduce certain regulations for internet
transactions. In this article I would like to outline existing legal instruments and their application in everyday life. I will present ways to report abuse in e-commerce and specify the
institutions that, in such situations, are supposed to provide advise and help. The changes in
the law, which are going to be introduced in the future, will be stated and I will discuss
results of a survey conducted on online stores registered on the sklepy24.pl portal. The last
part of this article will show the level of the entrepreneurs’ awareness of the existing laws
and regulations.
Zrównoważony rozwój, transport intermodalny.
Piotr PIERZAK*
INTERMODALNOŚĆ TRANSPORTU W STRUKTURZE
ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU
W artykule zostały omówione zagadnienia dotyczące znaczenia zrównoważonego
rozwoju w kontekście szans wzrostu znaczenia transportu intermodalnego w Polsce.
Promocja form zrównoważonego rozwoju zakład, iż należy eliminować wzrost zagrożeń
generowanych przez transport drogowy. Jedną z form rozwoju zrównoważonego jest
promocja kolejowych przewozów towarów. W pracy zostały zaprezentowane aspekty
ekonomiczne związane z transportem intermodalnym oraz bariery uniemożliwiające
znaczący rozwój systemu intermodalnego w Polsce.
1.
ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ TRANSPORTU
W ostatnich latach można zaobserwować zwiększone zainteresowanie zjawiskiem zrównoważenia dla funkcji planowania systemu transportowego (Litman i Burwell, 2006). Pojęcie zrównoważonego rozwoju pochodzi z języka angielskiego sustainable development określany jest również trwałym rozwojem. Sformułowanie idei zrównoważonego rozwoju
transportu może być określone jako minimalizacja użycia środków transportu szkodliwych dla środowiska oraz ludzi. Wzrost potrzeb przewozowych generowany przez procesy społeczno-gospodarcze, a zaspokajany
przez środki transportu w głównej mierze z pomocą transportu drogowego
implikuje wiele negatywnych efektów dla środowiska. Silna dominacja
transportu drogowego, która widoczna jest na przełomie ostatnich 20 lat
stała się bodźcem do poszukiwania rozwiązań optymalizujących procesy
transportowe.
Wstrzymanie szans rozwoju w kierunku zrównoważonego rozwoju
może nieść za sobą daleko idące konsekwencje na przykład degradacji
środowiska naturalne. Trzeba sobie sprawę iż przyrost sieci dróg nie jest
wprost proporcjonalny do przyrostu ilości drogowych środków transportu.
*
Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, SKN OPTEAM, opiekun
referatu: dr Radosław Jadczak.
117
Dążenie do odciążenia dróg kosztem alternatywnych środków transportu
oraz zmniejszenie generowania kosztów zewnętrznych, ma na celu wyeliminowanie negatywnych efektów generowanych przez transport drogowy.
Zrównoważony rozwój jest podstawowym celem polityki Unii Europejskiej. Integracja procesów społecznych, ekonomicznych oraz środowiskowych ma na celu budowę długotrwałej pozytywnej relacji rozwoju społeczeństw oraz powiększania ich dobrobytu. Celem polityki transportowej
państwa jest zdecydowane poprawienie jakości oferowanych usług transportowych oraz stałą rozbudowę sieci zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. Dobrze funkcjonujący system transportowy decyduje o jakości
warunków życia oraz rozwoju społeczno-gospodarczym. Dostępność jako
miara łatwości dotarcia do celu, stanowi o możliwie jak najszybszych
i dostępnych cenowo aspektach wyboru środka transportu. Dlatego też
optymalizacja procesów transportowych z zakresu przemieszczania towarów, ludzi oraz informacji ma za zadanie integrowanie zadań, dążących do
zrównoważenia transportu. Zostały one dokładnie opisane w Polityce
Transportowej 2006-2025:
1. Aspekt społeczny, to głównie dążenie do równoprawności w dostępie do środków transportu (w celu ułatwienia dostępu do miejsc
pracy, szkół, usług oraz rekreacji i turystyki), dążenie do zmniejszenia zagrożenia społeczeństwa wypadkami oraz do ograniczania
uciążliwości transportu dla mieszkańców.
2. Aspekt ekonomiczny ma dwa wymiary – pierwszy to zapewnienie
warunków dla wzrostu gospodarczego w skali makroekonomicznej przez usuwanie barier i tworzenie nowych warunków tego rozwoju, drugi w skali sektorowej - rozwój transportu jako działu gospodarki, ochrona rynku i konkurencji.
3. Aspekt przestrzenny to koordynacja zagospodarowania przestrzennego i systemu transportowego w celu ograniczenia tempa
wzrostu generowanego ruchu i pracy przewozowej oraz lokalizowania obiektów transportowych w zgodzie z zasadami racjonalnego zagospodarowania terenu i uwarunkowaniami ładu przestrzennego.
4. Aspekt ekologiczny to dążenie do zachowania równowagi miedzy
zaspokajaniem potrzeb człowieka i troska o jego bezpieczeństwo,
a zachowaniem walorów środowiska oraz jego nieodnawialnych
zasobów z zabezpieczeniem interesów przyszłych pokoleń1.
1
Polityka Transportowa 2006-2025, str. 9.
118
2. TRANSPORT INTERMODALNY W IDEI
ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU
Transport kolejowy generuję wiele pozytywnych relacji z pkt. widzenia zrównoważonego rozwoju m.in.: większa ładowność, ogranicza
powstawanie zjawiska kongestii w miastach oraz posiada mniejszą zajętość
przestrzeni. W latach 80-tych XX wieku we Wspólnocie Europejskiej powstała koncepcja transeuropejskich sieci (TEN), miała ona na celu stworzeniu jednolitego rynku infrastruktury. Częścią koncepcji transeuropejskich sieci jest Pan-Europejska Sieć Transportowa (TEN-T), która obejmuje 10 korytarzy Pan-Europejskich (tereny Europy Środkowo-Wschodniej),
sieć TINA (sieci dla państwa kandydujących do UE, dla Polski sieć TINA
w 2004 wraz ze wstąpieniem do UE zmieniła się w sieć TEN-T) oraz połączenia Europejsko-Azjatyckie2.
Rysunek 1 Drogi kołowe oraz Linie kolejowe sieci transportowej TEN-T
Źródło: Projekt rozwojowy nt. Model systemu logistyczne Polski, jako droga do komodalności transportu w UE. M. Jacyna, Warszawa 2010.
Na rysunkach powyżej przedstawione są wyznaczone sieci drogowe
oraz kolejowe TEN-T. Zadania wyznaczonych sieci ma być zwiększenie
przepustowości na sieciach infrastruktury liniowej oraz punktowej, rozbudowa tej sieci a dokładnie zwiększenie jakości usług infrastrukturalnych,
zachęcenie do intermodalności pomiędzy różnymi środkami transportu, tak
aby miało to ekonomiczne uzasadnienie opłacalności. Aby możliwe było
dobrze zarządzanie u wykorzystanie sieci TEN-T, potrzeba jest ciągłych
inwestycji infrastrukturalnych w stopniu inwestycyjnych 60:40 (drogikolej), jest to jedyna szans do osiągnięcia celów zakładanych przez Polity2
Rada Europejska, Decyzja Nr 1692/96.
119
kę Transportowa, Białą Księga, oraz inne koncepcje wspierające zrównoważony rozwój transportu.
W odniesieniu do sfery transportowej, zrównoważenie powinno narzucać pewne wymogi z zakresu bezpieczeństwa i ochrony, w której będziemy mieli na uwadze maksymalną efektywność zasobów (środków
transportu) przy założeniu dostępności cenowej na potrzeby konsumpcji
tych zasobów, oraz dostępności infrastruktury liniowej oraz punktowej.
Główna kategorią sfery zrównoważenia transportu jest mobilność oraz
dostępność.
 Kategoria dostępności ma na celu umożliwienie użytkownikom
uzyskania dostępu do pożądanej usługi. Powinna ona obejmować
zdolność do mobilności, wykorzystanie terenu (lokalizacja). Sposób planowania oparty o kategorie dostępności umożliwia rozszerzenie zakresu rozwiązań np. ograniczenie kongestii dzięki ograniczeniu dostępności dojazdu do centrum transportem indywidualnym, promocja transportu zbiorowego.
 Kategoria mobilności. Dotychczas transport był postrzegany
głównie w kategoriach ruchy fizyczne (rys. 3). Trzeba jednak
zwrócić uwagę, że jeśli zrównoważony rozwój maksymalizuje
efektywność w oparciu o dobra materialne które dostarczają satysfakcji, przy relatywnie niskim poziomie konsumpcji, to zrównoważony rozwój transportu maksymalizuje satysfakcje przypadającą na jednostkę mobilności (środek transportu).
Transport intermodalny szansą dla zrównoważonego rozwoju transportu. Stan infrastruktury ma bardzo duży wpływ na rozwój przewozów na
każdej gałęzi transportu. Stan infrastruktury kolejowej w Polsce z roku na
roku coraz bardziej się pogarsza jest to wynikiem niskich nakładów inwestycyjnych na kolej kosztem nakładów inwestycyjnych na infrastrukturę
liniową drogową. W tabeli jest przedstawiona struktura nakładów na infrastrukturę drogową oraz kolejową w Polsce.
Nierównowaga w nakładach infrastrukturalnych, powoduje pogorszający stan infrastruktury kolejowej, co przekłada się na ilość przewożonych towarów transportem kolejowym. Wzrost wydatków na inwestycje
kolejowe jednoznacznie pokazuje trendy rozwoju transportu w Polsce. Ten
niekorzystny trend przejmowania ruchu towarowego może doprowadzić do
istotnego wzrostu ruchu na drogach (kongestia), potrzeb ciągłej rozbudowy sieci dróg, znacznie wyższych nakładów na utrzymanie ciągów komunikacyjnych, poważnych problem z zagospodarowanie przestrzennym oraz
zmniejszających się bezpieczeństwem na drogach.
120
Tabela 2. Nakłady na infrastrukturę kolejową w latach 2005-2013
Nakłady na infrastukturę kolejową
10000
8100
8000
6000
utrzymanie
6000
3600
3500
2300
4000 2510 2666 3004 2779
inwestycje
1920 1332
347 968
2000
nakłady
0
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Ministerstwa infrastruktury. *prognozy.
Zaniedbania generowane przez niewystarczające inwestycje doprowadziły do znacznego zmniejszenia udziału transportu kolejowego. Stan
infrastruktury liniowej jak i punktowej od lat 90 zaczął drastycznie się pogarszać, wtedy długość linii kolejowych wynosiła 24 100km. W 2008 roku
ilość linii kolejowych eksploatowanych wynosiła 19 201 km, a ponad 60%
linii jest zelektryfikowanych. Linie kolejowe o znaczeniu państwowym
stanowią 11 500km. Na ok. 5 tys. km ruch odbywa się trasami objętymi
umowami AGC i AGTC. Poprzez stopniową degradację infrastruktury
kolejowej oraz pogarszającego się stanu tej infrastruktury spada prędkość
dopuszczalnych na liniach kolejowych. Przyczynia się to bezpośrednio do
spadku konkurencyjności kolei z transportem drogowym, ale również do
ponoszenia wyższych kosztów operacyjnych przewoźników związanych
z obiegiem taborów, większych zużyciem energii oraz koniecznością zatrudnienia większej ilości drużyn trakcyjnych.
Tabela 2. Prędkości dopuszczalne na liniach kolejowych w Polsce wg. PLK w 2009 roku
Źródło: PKP Polskie Linie Kolejowe.
Dane PKP PLK przedstawiają stan infrastruktury kolejowe w następujący sposób; 37% linii jest w stanie dobry, oznacza to, że wymagana jest
jedynie ich konserwacja, wymiana pojedynczych elementów. Stan
121
38% linii określony jest jako dostateczny i wymaga wymiany nawierzchni
do ok. 30%, przekłada się to bezpośrednio na prędkości rozkładowe.
25% linii jest w stanie niezadowalającym, co oznacza kompleksową naprawę całej nawierzchni.
Innymi barierami generującymi hamowanie wzrostu rozwoju transportu intermodalnego mogą być:
 Niewystarczająca rozbudowana sieć terminali intermodalnych
oraz niska jakość i złe parametry większości infrastruktury istniejących obiektów. Obecnie występuje znaczna komasacja terminali
w niektórych aglomeracjach (np. terminale portów polskich),
 Brak rozwiniętych centrów logistycznych z infrastrukturą kolejową, które w krajach europy zachodniej stanowią nie tylko elementy obsługi towarów, ale również generatory skonteneryzowanych ładunków,
 Brak wsparcia Państwa, władz lokalnych dla rozwoju centrów logistycznych, które byłyby obsługiwane przez transport kolejowy,
 Niedobór systemów informatycznych kompleksowo wspierających łańcuchy logistyczne z udziałem jednostek intermodalnych3.
Tabela 3. Transport drogowy, transport kolejowy- udział w rynku
Źródło: Bank Światowy.
Strukturą przewozowa w Polsce zamieszczona w tabeli 3., pokazuje
silną dominację transportu drogowego. Poprzez łatwiejszy i tańszy dostęp
do drogowych środków transportu, zdominowały one przewozy rynku towarowego rozproszonego. Transport kolejowy musi zadowolić się przewo3
H. Zielaśkiewicz, Transport intermodalny stan obecny i bariery rozwoju, Radom 2010,
s. 45.
122
zami masowymi. Tabela 3 przedstawia strukturę przewozów towarowych
w Polsce w roku 20104 oraz strukturę przewozów w 27 krajach Wspólnoty
Europejskiej. Zrównoważony rozwój transportu dzieli zadania przewozowe
na wszystkie gałęzie transportu bez stopnia zdominowania. Średnia przewozów w krajach Unii Europejskiej pokazuje kierunek podziału. Jak widać
kolej ma o wiele niższy wskaźnik wykorzystania niż w Polsce aczkolwiek
jest to determinowane słabym wykorzystanie kolei w państwach rozwijających się.
3. PODSUMOWANIE
Transport intermodalny stanowi jedynie 2,5-3% ładunków przewożonych koleją z czego 98% stanowią kontenery. Aby mówić o skutecznym
wzroście przewozów w tej gałęzi transportu potrzebna duża pomoc państwa
w promocji zrównoważonego rozwoju. Reasumując, pogłębiająca różnica
pomiędzy inwestycjami w ostatniej dekadzie doprowadziła do dużej zapaści w stanie infrastruktury liniowej oraz punktowej transportu kolejowego.
Minister Nowak po objęciu teki Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, wskazał iż kolej ma do odegrania kluczową rolę
w kształtowaniu sieci przewozów na terenie Polski. Można mieć nadzieje
że wzrost nakładów na infrastrukturę kolejową w Polsce pozwoli na znaczne zwiększenie prędkości na liniach kolejowych towarowych a co pozwoli
na zwiększenie konkurencyjności pomiędzy kolejową a drogową gałęzią
transportu.
BIBLIOGRAFIA
Polityka Transportowa 2006-2025
Rada Europejska, Decyzja Nr 1692/96.
UTK, Funkcjonowanie Transportu kolejowego w Polsce w 2010r
ZIELAŚKIEWICZ Henryk, Transport intermodalny stan obecny i bariery rozwoju, Radom
2010, s. 45
INTERMODAL TRANSPORT IN SUSTINABLE DEVELOPMENT
STRUCTURE
Sustainable development assume that it is possible to organize current needs in the
way which is not eliminating possibility of organizing the same needs in future. It is the
ability to maintain balance of a certain process or state in any system. In business activities it is the ability to maintain balance between three areas: economical, ecological and
4
UTK, Funkcjonowanie Transportu kolejowego w Polsce w 2010r
123
social. In this article the possibility of exploiting concept of sustainable development in
organization of transport processes is presented. Additionally, the model of cooperation
between competing companies in organizing common logistics processes is discussed,
as well as its pros.
CRM, Customer Relationship Management,
zarządzanie
relacjami
z klientem.
Sebastian WOJTALCZYK*
CHARAKTERYSTYKA I ZASTOSOWANIE SYSTEMU
CRM - CUSTOMER RELATIONSHIP MANAGEMENT
Poniższy artykuł ma na celu przybliżenie pojęcia Customer Relationship Management (CRM). Opisuje, czym jest zarządzanie relacjami z klientem, jakie są główne założenia strategii CRM, do czego może ona zostać wykorzystana odwołując się do znanych
powszechnie przykładów. Artykuł opisuje również korzyści płynące z wdrożenia CRM
w firmie.
1.
CRM – CUSTOMER RELATIONSHIP MANAGEMENT
1.1. ISTOTA CRM
W literaturze przedmiotu nie występuje jedna, usystematyzowana definicja CRM. W wolnym tłumaczeniu z języka anielskiego CRM, czyli
Customer Resaltionship Management oznacza zarządzanie relacjami
z klientem. Jednakże pojęcie to jest znacznie szersze i nie sprowadza się
jedynie do tych trzech słów.
CRM jest strategią działań przyjmowaną przez firmy w celu wspierania procesu sprzedaży. Obejmuje wszelkiego rodzaju działań powiązanych z szeroko pojętą obsługą klienta skierowaną bezpośrednio na jak najlepsze zaspokojenie potrzeb konsumentów1. CRM poszerza definicję i założenia sprzedaży ze świadomego działania na proces ciągły. Obejmuje on
wszystkich pracowników w danej firmie. Celami CRM jest budowanie
lojalności klienta wobec firmy, a także oszacowanie wartości każdego
z klientów na podstawie nieustannie gromadzonych informacji2.
*
Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Studenckie Koło Naukowe
Technologii Internetowych i Multimedialnych „IM-Tech”, opiekun naukowy referatu:
dr Rafał Wolski.
1
A. Lotko, Zarządzanie relacjami z klientem, Politechnika Radomska, Radom 2003, s. 53.
2
J. Dyché,, Customer Relationship Management, tł.[z ang.] Witek M., Helion, Gliwice
2002, s. 26.
125
CRM jest również pojęciem informatycznym. Swoim zasięgiem
obejmuje oprogramowanie, metody oraz możliwości Internetu pozwalające
firmie wykształcić i uporządkować założone relacje z klientem3.
Podsumowując, CRM możemy rozpatrywać zarówno, jako strategię
działania przedsiębiorstwa, gdzie kluczowymi wartościami są: stały kontakt
i wysokie zadowolenie klienta oraz jako narzędzie usprawniające współpracę z konsumentami i porządkujące relacje z nimi. Kluczowym aspektem
jest ujednolicenie systemu na wszystkich etapach biznesowych – począwszy od sprzedaży, poprzez obsługę klienta, kończąc na opracowaniu adekwatnych statystyk, które zostaną wykorzystane w przyszłym tworzeniu
portfela produktów. System CRM otoczony jest różnymi modułami komunikacyjnymi, jednakże są one jedynie narzędziem wspomagającym główne
założenia CRM.
1.2. ZALETY CRM
Głównym założeniem strategii CRM jest stwierdzenie, iż klienci
różnią się od siebie. Każdy z nich ma swoje indywidualne potrzeby, preferencje, cele oraz osobisty system podejmowania decyzji. Część klientów
kieruje się impulsem, część natomiast potrzebuje czasu by dokonać ostatecznego wyboru. Podstawą strategii CRM jest zdobycie jak najlepszej
wiedzy na temat poszczególnych klientów. Uzmysłowienie sobie kim są
i czego oczekują od firmy jest podstawą działań podejmowanych przez
przedsiębiorstwo.
Założenia CRM funkcjonują w biznesie już od dłuższego czasu, jednak dopiero w ciągu ostatnich kilku lat, dzięki coraz lepszemu dostępowi
do zaawansowanych technologii, wykorzystanie CRM w praktyce znacznie
wzrosło. Główną zaletą CRM jest możliwość optymalizacji własnej oferty
firmy poprzez analizę zgromadzonych w systemie danych, co w efekcie
prowadzi do zatrzymania obecnych klientów, a także dzięki dopasowanej
ofercie sprzyja pozyskiwaniu nowych. CRM będzie przynosił korzyści
firmą skupionym na zapewnieniu wysokiej jakości usług, dopasowaniu do
klienta, budowaniu lojalnej sieci klientów, co w efekcie przełoży się na
zwiększanie przychodów przedsiębiorstwa.
Wdrożenie systemu CRM w przedsiębiorstwie należy niewątpliwie
rozpatrywać jako inwestycję. Najlepsze efekty CRM przynosi w sytuacji,
gdy pracownicy są odpowiednio przeszkoleni, dzięki czemu są w stanie
wykorzystać w pełni jego możliwości. Dużą zaleta prawidłowego zastosowania CRM jest znaczne skrócenie cyklu sprzedaży, ograniczenie kosztów
administracyjnych, pozytywny wpływ na sprawozdawczość, zmniejszenie
3
A. Lotko, Zarządzanie relacjami z klientem, Politechnika Radomska, Radom 2003, s.54.
126
czasu realizacji zamówień, zwiększenie sprzedaży oraz wzrost retencji
klienta. Reasumując, dzięki wyżej wymienionym zaletą CRM firma jest
w stanie zwiększyć swoje przychody poprzez lepsze zarządzanie bazą
klientów4.
1.3. KORZYŚCI PŁYNĄCE Z KORZYSTANIA Z ZAŁOŻEŃ
I OPROGRAMOWANIA CRM
Wyróżniamy siedem najistotniejszych korzyści płynących
z korzystania z oprogramowania CRM.
Wzrost przychodów i zysków
Dostosowane do potrzeb firmy oprogramowanie CRM daje szanse
opracowania planu przewidującego wzrost sprzedaży i zysków długoterminowych. Oprogramowanie to umożliwia natychmiastowy dostęp do danych
na temat sprzedaży bądź też jej prognoz. Dzięki temu zarząd może szybko
podjąć decyzje dotyczące cięć kosztów, zniżek, rabatów czy optymalizacji
zysków5.
Pozyskiwanie i poprawa kontaktów handlowych
Wzrost sprzedaży i przychodów firmy możliwy jest dzięki generowaniu długiej listy potencjalnych klientów. Wykorzystując automatyczne
oprogramowanie poszerzone o funkcję Settimer, osoby zajmujące się
sprzedażą mają możliwość obserwacji kontaktów aż do chwili, gdy staną
się klientami firmy i znikną z tej części systemu. Co więcej, system CRM
pozwala podzielić rynek na konkretne tereny sprzedaży, dzięki czemu zarządzanie bazą klientów staje się jeszcze bardziej efektywne.
Elastyczność dzięki skalowalności
Skalowalność jest jednym z ważniejszych aspektów w procesie rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw. Celem tego typu przedsiębiorstw
jest dążenie do nieustannego powiększenia bazy klientów przy założeniu
jak największej redukcji kosztów przeznaczanych na oprogramowanie
CRM. Liczne rozwiązania CRM, jak chociażby SalesProCRM, mają
w swojej ofercie pakiety nie wymagające od użytkownika instalowania
pełnego oprogramowania CRM na swoim komputerze6.
4
W. Wereda, Zarządzanie relacjami z klientem (CRM), a postępowanie nabywców na rynku
usług, Difin Sp. z o.o., Warszawa 2009, s. 115.
5
K. Jaworska, A. Mazur, D. Mazur, CRM Zarządzanie kontaktami z klientami, Madar sp.
z o.o., Zabrze 2001, s. 71.
6
J. Dyché, The CRM Handbook. A business Guide to Customer Relationship Management,
Addison-Wesley, 2002, s. 63.
127
Poprawa jakości obsługi klienta
Prawidłowo wykorzystywane oprogramowanie CRM powinno zwierać jak najwięcej danych klienta, a także gotowe szablony e-mail. Pozwalają one sprzedawcy na szybki kontakt z klientem i skuteczne reagowanie
w kluczowych momentach współpracy oraz odpowiadanie na wszelkiego
rodzaju pytania i wątpliwości klienta.
Zwiększona sprzedaż krzyżowa i rozszerzona dla obecnych klientów
Dzięki zdobyciu zaufania i lojalności klientów firma może
w stosunku do nich rozszerzać swoją ofertę. Listę wartościowych klientów
(A-list) generuje się na podstawie raportów z call center, badań, baz danych
oraz innych źródeł. Dzięki takiemu podejściu wzrasta sprzedaż krzyżowa
(cross selling) oraz sprzedaż rozszerzona (up-selling)7.
Większa dostępność informacji istotnych przy podejmowaniu kluczowych decyzji
W przypadku rozbudowania oprogramowania CRM o funkcję śledzenia konkurenta, firma ma dostęp do szeregu informacji. Umożliwiają
one wskazanie trendu, prognozy, analizę struktury sprzedaży oraz ocenę
własnych wyników biznesowych. Posiadacz rozbudowanego system CRM
ma również dostęp do broszur, artykułów i raportów konkurencji.
Profilowanie klientów oraz wyższa jakość marketingu docelowego8
Chcąc jak najlepiej poznać swoich klientów i wyjść naprzeciw ich
oczekiwaniom i potrzebom, CRM musi, oprócz zgromadzenia jak największej ilości danych, zapewnić takie rozwiązania, jak: zlecenia oczekujące,
historia płatności i zakupów, rejon z którego pochodzi klient itp. Wszystkie
te dane powinny być zebrane w jednym miejscu, czyli w scentralizowanej
bazie danych, która następnie wykorzystywana jest do profilowania klientów oraz przewidywania, jakie usługi lub produkty mogą w przyszłości
zainteresować konsumenta.
1.4. ZASTOSOWANIE SYSTEMU CRM W PRAKTYCE
Praktyczne zastosowanie systemu CRM znacznie ułatwia zarówno
utrzymywanie dobrych relacji z klientami, jak również automatyczną kontrolę jego zobowiązań. Narzędzie CRM pozwala na podejmowanie następujących akcji np. niezapłacony w terminie rachunek spowoduje automatyczne wysłanie ponaglenia drogą elektroniczną lub poprzez SMS. Jeżeli ponaglenie nie przyniesie pożądanych rezultatów system CRM może automa7
K. Jaworska, A. Mazur, D. Mazur, CRM Zarządzanie kontaktami z klientami, Madar sp.
z o.o., Zabrze 2001, s. 72.
8
Ibidem.
128
tycznie dodać numer klienta do kolejki rozmów oczekujących pracownika
call center lub zawiadomić prawnika firmy o konieczności podjęcia kroków
prawnych w celu odzyskania należności na drodze sądowej. CRM może
służyć również automatycznemu wysyłaniu kartek urodzinowych, najnowszej sprofilowanej oferty handlowej lub informacji przeznaczonych wyłącznie dla konkretnie wyselekcjonowanego klienta9.
Z zastosowaniem systemów CRM spotkamy się na co dzień często
nieświadomie. Podstawowym przykładem są biura obsługi klienta (Front
Office) operatorów telefonii komórkowej. Jest to przykład zastosowania
CRM w call center. Konsument dzwoniący na infolinie jest identyfikowany
przez konsultanta zazwyczaj na podstawie dwóch różnych danych. Pozostałe informacje konsultant otrzymuje z systemu CRM. Z kolei Back-office
uzyskuje informacje głównie z systemów transakcyjnych działów sprzedaży, serwisu i marketingu. Dzięki zdobyciu tych danych możliwa jest dalsza
analiza profilu klienta.
Systemy informatyczne CRM są coraz częściej nieodzowną częścią
całego systemu informatycznego. Znajdują one również zastosowanie
w firmach posiadających sieć mobilnych sprzedawców. Umożliwiają to
takie funkcje, jak Mobile Sales. Na laptopach używanych przez sprzedawców dostawca systemu CRM instaluje oprogramowanie, które automatycznie synchronizuje się z centralnym systemem zainstalowanym w siedzibie
firmy. W określonych odstępach czasu aplikacja z laptopa łączy się z bazą
w wyniku czego dane są na bieżąco aktualizowane. Dane z bazy głównej
pobierane są za pomocą subskrypcji. Każdemu sprzedawcy przypisuje się
innego rodzaju subskrypcje. Mają one na celu zredukowanie transferu danych do niezbędnego minimum (np. sprzedawcy, który prowadzi swoją
działalność we wschodniej Polsce, nie są przekazywane informacje o bazie
klientów z Polski zachodniej)10.
System CRM pozwala na utworzenie odrębnych grup klientów np.
klientów kluczowych, klientów mało opłacalnych czy wręcz klientów nieopłacalnych. Klasyfikacji tego rodzaju możemy dokonać za pomocą: analizy
RFM, analizy LTV, macierzy potencjalnego zysku (profit opportunity cycle) oraz analizy opłacalności w relacji klient – produkt.
Po zakończeniu procesu podziału klientów oraz produktów na określone grupy, firma podejmuje odpowiednie kroki. Mają one na celu nakłonienie mało opłacalnych klientów do zaprzestania współpracy z firmą lub
9
R. Łężniak, R. Nosala, Analiza możliwości zastosowania idei CRM dla małych przedsiębiorstw, [w:] Zbiór referatów pod red. Knosali R., Komputerowo zintegrowane zarządzanie, Zakopane 14-16 stycznia 2002, WNT, Warszawa 2002, s. 122.
10
H. C. Nguyen, Preferencje użytkownika w systemach informacyjnych, Materiały Konferencyjne, MiSSI, 2000, s. 59.
129
zakup przez nich produktów lub usług opłacalnych dla przedsiębiorstwa.
Drugą możliwością jest podniesienie ceny na produkty mało opłacalne lub
całkowite wycofanie ich z rynku.
2.
PODSUMOWANIE
Systemy CRM stanowią wszechstronne rozwiązania mające na celu
w pełni zaspokoić wymagania klienta. Umożliwiają one zredukowanie
kosztów związanych z działaniem przedsiębiorstwa, podniesienie zadowolenia klienta oraz generowanie dodatkowych przychodów. Nadrzędnym
celem systemu CRM jest zapewnienie dostępu do jak największej ilości
informacji pracownikom firmy w celu zagwarantowania obsługi klienta na
możliwie najwyższym poziomie. Rozwiązania bazujące na systemie CRM
obejmują swoim zasięgiem całą firmę. CRM stanowi jednolity system informatyczny obejmujący głównie działy sprzedaży, kontroli jakości, marketingu oraz serwisu.
BIBLIOGRAFIA
DYCHÉ, J., Customer Relationship Management, tł.[z ang.] WITEK M., Helion, Gliwice
2002.
DYCHÉ J., The CRM Handbook. A business Guide to Customer Relationship Management,
Addison-Wesley, 2002.
JAWORSKA K., MAZUR A., MAZUR D., CRM Zarządzanie kontaktami z klientami,
Madar sp. z o.o., Zabrze 2001.
LOTKO A., Zarządzanie relacjami z klientem, Politechnika Radomska, Radom 2003.
ŁĘŻNIAK R., Nosala R., Analiza możliwości zastosowania idei CRM dla małych przedsiębiorstw, [w:] Zbiór referatów pod red. Knosali R., Komputerowo zintegrowane zarządzanie,
Zakopane 14-16 stycznia 2002, WNT, Warszawa 2002.
NGUYEN H.C., Preferencje użytkownika w systemach informacyjnych, Materiały Konferencyjne MiSSI, 2000.
WEREDA W., Zarządzanie relacjami z klientem (CRM), a postępowanie nabywców na
rynku usług, Difin Sp. z o.o., Warszawa 2009.
CHARACTERISTICS AND APPLICATION OF CRM
– CUSTOMER RELATIONSHIP MANAGEMENT
The purpose of this article is to introduce the concept of Customer Relationship Management (CRM). It describes what is customer relationship management, what are the main
objectives of the CRM strategy, for which it can be used as well as the CRM system presents well-known examples. The article describes the benefits of the implementation of
CRM within the company.
130
Energetyka odnawialna, transport intermodalny, kolej.
Michał ZIĘBA
ANALIZA WYKORZYSTANIA TRANPORTU
INTERMODALNEGO W ŁAŃCUCHU DOSTAW
DO ELEKTROWNI ZASILANEJ BIOMASĄ
W artykule została przedstawiona koncepcja wykorzystania transportu intermodalnego w łańcuchu dostaw biomasy do elektrowni na przykładzie elektrowni Szczecin.
Analiza obejmuje porównanie tradycyjnego transportu z użyciem wagonów uniwersalnych oraz z użyciem wagonów platform wraz z kontenerami.
1. WSTĘP
Przemysł energetyczny do produkcji energii wykorzystuje przede
wszystkim paliwa kopalne takie jak węgiel kamienny oraz węgiel brunatny,
które podczas spalania emitują do atmosfery ogromne ilości szkodliwych
związków: dwutlenek węgla, tlenki węgla, tlenki siarki. Rozwiązaniem
tego problemu może być budowa oraz wykorzystanie odnawialnych źródeł
energii: wiatrowej, słonecznej, geotermalnej, biomasy. Komisja Europejska
chce, aby w łącznym bilansie energetycznym UE nastąpił wzrost wykorzystania energii odnawialnej z 7 do 20 % do roku 20201. Problemem w tym
momencie staje się spełnienie tych wymagań w tak krótkim czasie. Koncerny energetyczne starają się sprostać tym wymaganiom inwestując coraz
większe pieniądze w rozwój energetyki odnawialnej. Innym problemem,
który powstaje przy planowaniu inwestycji jest zapewnienie odpowiednich
i niezawodnych dostaw surowca.
2. PRZEDMIOT ANALIZY
Przedmiotem analizy jest organizacja łańcucha dostaw do nowo
otwartej elektrowni zasilanej biomasą w Szczecinie, która wchodzi w skład

1
Politechnika Wrocławska, Koło Naukowe Logistics, opiekun referatu: dr inż. Marcin Plewa.
http://www.cire.pl/UE/dokumenty/com2007_0001pl01.pdf.
131
Zespołu Elektrowni Dolna Odra (ZEDO). Właścicielem obiektu jest firma
PGE, a koszt inwestycji wyniósł 430 mln zł. Parametry elektrowni zostały
podane w tabeli 1.
Tabela 1. Parametry elektrowni
Parametr
Moc
Produkcja energii elektrycznej
Produkcja ciepła
Zużycie
Rodzaj użytej biomasy
Wartość
183 MWt
440 tys. MWh/rok
1,4 mln GJ/rok
800 tys. ton/rok – zużycie biomasy
80 % - zrębki drzewne
20 % - biomasa rolna
Źródło: opracowanie własne na podstawie www.wnp.pl, 30.01.2012.
Analiza obejmuje porównanie dostaw surowca energetycznego w postaci biomasy za pośrednictwem wagonów uniwersalnych Eaos oraz technologii przeładunku biomasy zaproponowanej przez firmę Innofreight.
3. DEFINICJE ZWIĄZANE Z BIOMASĄ
Surowce używane do produkcji energii w analizowanej elektrowni to
tzw. biomasa. „Termin biomasa oznacza podatne na rozkład biologiczny
frakcje produktów, odpady i pozostałości z przemysłu rolnego (łącznie
z substancjami roślinnymi i zwierzęcymi), leśnictwa i związanych z nim
gałęzi gospodarki, jak również podatne na rozkład biologiczny frakcje odpadów przemysłowych i miejskich”2.
Rysunek 1. Zrębka drzewna
Źródło: http://www.ntc-investment.com/product/info/id/5, 31.01.2012.
2
Dyrektywa 2001/77/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 września 2001 r.
w sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej
ze źródeł odnawialnych.
132
Analizowane surowce to biomasa pochodząca z odpadów leśnych
oraz przemysłu rolniczego, czyli zrębka drzewna i biomasa rolna. „Zrębki
drzewne to rozdrobnione drewno w postaci długich na 5-50 mm, szerokości
10-20 mm i grubych na 2-8 mm ścinków o charakterystycznym, romboidalnym kształcie. Dla zrębków energetycznych wymiary ziarna zawarte są
w przedziale 5-100 mm”3. Biomasę rolną można zdefiniować jako produkty pochodzące z przetwarzania surowców z rolnictwa, leśnictwa i pokrewnych przemysłów. Zrębka drzewna została przedstawiona na rysunku 1.,
a biomasa w postaci peletu na rysunku 2.
Rysunek 2. Biomasa rolna w postaci peletu
Źródło: http://www.biopaliwo.republika.pl/pelety.html, 30.01.2012.
Tabela 3. Właściwości biomasy
Nazwa biopaliwa
Zrębki
Pelety
Słoma żółta
Słoma szara
Drewno kawałkowe
Kora
Wartość energetyczna
MJ/kg
6-16
16,5-17,5
14,3
15,2
11-22
18,5-20
Gęstość kg/m3
150-400
650-700
90-165
90-165
380-640
250-350
Źródło: opracowanie własne na podstawie : www.fonecology.pl/files/PDF/Biomasa.pdf,
04.02.2012.
4. ANALIZA WYKORZYSTANIA WAGONÓW
UNIEWERSALNYCH EAOS.
Elektrownia ma wykorzystywać ok. 800 tys. ton surowca rocznie,
z czego 80 %, czyli 640 tys. ton przypada na zrębki drzewne, a 20 % czyli
3
http://agroenergetyka.pl/?a=article&id=331, 31.01.2012.
133
160 tys. ton na biomasę rolną. Dzienne zapotrzebowanie wynosi więc 1750
ton zrębki oraz 440 ton biomasy rolnej. Na terenie elektrowni jest zlokalizowana bocznica kolejowa, która może być wykorzystana w czasie dostaw.
Wariant wyjściowy obejmuje wykorzystanie wagonów Eaos.
Wagon Eaos jest podstawowym typem wagonów, które używane
w Polsce. Jest to wagon uniwersalny przeznaczony do transportu węgla
kamiennego, kruszyw czy drewna. Jego podstawowe parametry zostały
podane w tabeli nr 3.
Tabela 4. Dane techniczne wagonu Eaos
Prędkość wagonu próżnego [km/h]
Prędkość wagonu ładownego [km/h]
Masa własna [t]
Ładowność [t]
Objętość ładowna [m3]
Długość wagonu ze zderzakami [mm]
Długość powierzchni ładownej [mm]
Szerokość powierzchni ładownej [mm]
Typ wózka
System hamulcowy
100
100
20
59
71,6
14040
12792
2792
1XTa
Oerlikon
Źródło: Opracowanie własne na podstawie : http://www.gniewczyna.pl/pl/, 31.01.2012.
Podstawowym zagadnieniem jakie należy uwzględnić przy planowaniu łańcucha dostaw jest ilość pociągów jaka jest potrzebna, aby dostarczyć surowiec do elektrowni. Należy uwzględnić nie tylko masę, ale również objętość towaru jaki mamy transportować.
- objętość surowca (obliczona na podstawie danych z tabeli 2)




Średnia gęstość zrębków drzewnych ρ1=275 kg/m3,
Średnia gęstość biomasy rolnej ρ2= 128 kg/m3,
Objętość zrębków drzewnych V1= 6363,7 m3/dzień,
Objętość biomasy rolnej V2= 3437,5 m3/dzień.
- obliczenie ilości wagonów Eaos potrzebnych do obsługi ładunku:
 Objętość ładowna wagonu Vm = 71,6 m3,
 Ilość wagonów na zrębki drzewne
 Ilość wagonów na biomasę rolną
,
,
 Całkowita ilość wagonów N = n1 + n2 = 137 wagonów.
- sprawdzenie maksymalnej masy brutto pociągu:
 Maksymalna masa brutto pociągu, jakie może się poruszać po linii
CE-59 (Nadodrzanka) mmax = 3000 ton
134
 Masa pociągu dostarczającego surowiec do elektrowni mpoc = mładunku + mwagonów = 2190 ton + 137x20 ton = 4930 ton.
Z obliczeń widać, że jeden taki pociąg na dobę nie spełnia wymagania dotyczącego maksymalnej masy na linii, po której mogą się poruszać
najcięższe pociągi na całej sieci PKP PLK. Aby spełnić ten warunek należy
wysłać dwa pociągi na dobę, z których każdy będzie miał masę brutto:
mpoc = (mwagonów + mładunku) + mlokomotywy = 2465 ton + 120 ton = 2585 ton
Podsumowując, aby zapewnić dostawę wymaganej ilości biomasy do
elektrowni potrzeba 2 pociągów na dobę złożonych z ok. 70 wagonów Eaos.
5. ANALIZA WYKORZYSTANIA TRANSPORTU
INTERMODALNEGO
Drugim analizowanym rozwiązaniem jest wykorzystanie jednej
z technologii transportu intermodalnego do przewozu biomasy, a konkretnie technologii zaproponowanej przez austriacką firmę Innofreight. Zakłada ona przewóz biomasy w specjalnych kontenerach z odkrytym dachem.
Zaproponowane kontenery mają wymiary standardowego kontenera
20-stopowego, jednak ich wysokość jest nieco inna i wynosi 2,9 m. Rozładunek kontenera odbywa się za pomocą wozu z widłami czołowymi, wyposażonym w obrotową karetkę. Wóz podjeżdża przed wagon, pobiera kontener i transportuje go w miejsce zrzutu biomasy. Może być bezpośrednio do
kotła lub w miejsce składowania biomasy. Parametry jednostki ładunkowej
zostały przedstawione w tabeli nr 4, a widok rozładunku kontenera na rysunku 3.
Tabela 5. Parametry kontenera WoodTainer XXL
Parametr
Długość [mm]
Szerokość [mm]
Wysokość [mm]
Waga [t]
Pojemność [m3]
Ładowność [t]
Wydajność technologii przeładunku4
[m3/h]
Wartość
6058
2438
2900
2,9
46
20
800
Źródło: opracowanie własne na podstawie www.innofreight.com, 01.02.2012.
4
http://www.rynek-kolejowy.pl/22067/Freightliner_PL_stawia_na_nowoczesne_metody
_wyladunku_kontenerow.htm, 02.02.2012.
135
Rysunek 3. Rozładunek kontenera i zrzut do kotła
Źródło: www.innofreight.com, 01.02.2012.
Obliczenia potrzebne do wykonania analizy są identyczne jak
w przypadku wagonów Eaos:
- obliczenie ilości kontenerów potrzebnych do transportu:
 Ilość kontenerów na zrębki drzewne
 Ilość kontenerów na biomasę rolną
,
,
 Całkowita ilość kontenerów N = nz + nb = 139 + 75 = 214.
Ponieważ kontenery WoodTainer XXL są zunifikowane mogą być
transportowane za pomocą standardowych wagonów platform. Przykładem
takiej platformy jest wagon Sggos typ 624Z. Na takim wagonie mogą być
transportowane cztery kontenery 20-stopowe lub dwa 40-stopowe. Widok
takiej platformy został zaprezentowany na rysunku 4, a jego parametry
zostały podane w tabeli 5.
Rysunek 4. Wagon platforma Sggos typ 624Z
Źródło: : http://www.kontrakt-bhp.com.pl/paul/kolej/wag_s.php, 09.02.2012.
136
Tabela 5. Parametry wagonu Sggos typ 624Z
Długość [mm]
Szerokość [mm]
Wysokość (bez ładunku) [mm]
Masa próżnego wagonu [kg]
Minimalny promień łuku [m]
Maksymalna prędkość [km/h]
Źródło:
opracowanie
własne
na
bhp.com.pl/paul/kolej/wag_s.php, 09.02.2012.
27 100
2 944
1 160
26 200
75
120
podstawie
http://www.kontrakt-
- obliczenia dotyczące ilości masy pociągu:
 Obliczenie ilości wagonów
,
 Obliczenie masy pociągu mpoc = mładunku + (mwagonów + mkontenerów) =
2190 ton + 54 x (26,2 tony + 4x2,9 tony) = 4231,2 tony.
Z obliczeń wynika, że aby można było transportować surowiec po linii CE-59 potrzebne są 2 pociągi na dobę. Każdy z nich będzie liczył
27 wagonów po 107 kontenerów 20-stopowych typu WoodTainer XXL.
6. PODSUMOWANIE
Analizując otrzymane wyniki można stwierdzić, że ilość pociągów
potrzebnych do dostarczenia surowca do elektrowni jest taka sama i wynosi
2 pociągi na dobę. Jednak wgłębiając się w problem można zauważyć zalety technologii intermodalnej. Przy zastosowaniu kontenerów potrzeba jedynie zakupu wozu widłowego z widłami czołowymi i obrotową karetką.
Stosując tradycyjne wagony typu Eaos należy mieć do dyspozycji plac
składowy, na który byłaby wysypywana biomasa lub też dysponować odpowiednim sprzętem (koparki, ładowarki) wyposażonym w odpowiednie
chwytnie. Najwydajniejszym rozwiązaniem w przypadku wagonów uniwersalnych jest budowa kosztownej wywrotnicy wagonowej, która w przypadku użycia kontenerów jest niepotrzebna.
BIBLIOGRAFIA
Dyrektywa 2001/77/WE Parlamentu Europejskiego I Rady z dnia 27 września 2001 r.
w sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej wytwarzanej ze
źródeł odnawialnych.
http://agroenergetyka.pl/?a=article&id=331, 31.01.2012.
137
http://www.biopaliwo.republika.pl/pelety.html, 30.01.2012.
http://www.cire.pl/UE/dokumenty/com2007_0001pl01.pdf, 08.02.2012.
http://www.fonecology.pl/files/PDF/Biomasa.pdf, 04.02.2012.
http://www.gniewczyna.pl/pl/, 31.01.2012.
http://www.innofreight.com, 01.02.2012.
http://www.kontrakt-bhp.com.pl/paul/kolej/wag_s.php, 09.02.2012.
http://www.ntc-investment.com/product/info/id/5, 31.01.2012.
http://www.rynek-kolejowy.pl/22067/Freightliner_PL_stawia_na_nowoczesne_metody_
wyladunku_kontenerow.htm, 02.02.2012.
http://www.wnp.pl, 30.01.2012.
ANALYSIS OF USE INTERMODAL TRANSPORT IN THE SUPPLY CHAIN
FOR THE BIOMASS POWER PLANT.
In the article was presented the concept of using intermodal transport in the supply chain
of biomass power plant on the example power plant in Szczecin. The analysis includes
a comparison with traditional transport with universal wagons and the use of wagons with
containers.
Innowacje,
gospodarka
wskaźniki innowacyjności.
Polski,
Jan ŻELAZNY*
INNOWACYJNOŚĆ POLSKIEJ GOSPODARKI
Polska gospodarka po 1989 r. charakteryzuje się relatywnie wysokim tempem rozwoju. Wzrost gospodarczy w Polsce oparty jest głównie na dostępie do taniej
i wykwalifikowanej siły roboczej, atrakcyjnym położeniu geograficznym czy korzyściom płynącym z wstąpienia do Unii Europejskiej. Niemniej jednak dotychczasowe
przewagi konkurencyjne powoli się wyczerpują, między innymi poprzez rosnące koszty
pozyskiwania pracy. Polska gospodarka jest zmuszona do poszukiwania nowych źródeł
przewag. Jak wskazują doświadczenia państw wysoko rozwiniętych, długoterminowy
rozwój gospodarczy może zagwarantować przede wszystkim budowanie gospodarki
opartej na wiedzy a co za tym idzie oparcie jej na innowacjach. Jak wskazuje E.S.
Phelps laureat nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii w 2006 roku, „przyszły rozwój
Polski jest bardzo silnie powiązany z tym, na ile jej gospodarka będzie innowacyjna‖1.
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie obecnego poziomu innowacyjności polskiej gospodarki na tle innych państw członkowskich Unii Europejskiej.
1. INNOWACJE PODSTAWĄ ROZWOJU
1.1. POJĘCIE INNOWACJI
Innowacje w gospodarce są czynnikiem decydującym o rozwoju społeczno - ekonomicznym kraju. W potocznym rozumieniu przez to pojęcie
oznacza coś nowego, różnego od dotychczas stosowanych rozwiązań, kojarzącego się ze zmianą na lepsze. Słowo to pochodzi z łacińskiego innovatio, czyli odnowienie2. Termin innowacja do nauk ekonomicznych wprowadził w 1911 roku austriacki ekonomista Joseph Schumpeter.
W literaturze światowej jego podejście uważane jest za podstawowe w tej
dziedzinie badań. J. Schumpeter charakteryzuje innowacje jako3 „istotną
zmianę funkcji produkcji, polegającej na odmiennych niż poprzednio kombinacjach, nowatorskim łączeniu ze sobą dotychczasowych czynników pro-
*
Uniwersytet Łódzki Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Studenckie Koło Naukowe
Finansów i Bankowości „Progress”, opiekun naukowy referatu: dr Tomasz Miziołek
1
http://forsal.pl/artykuly/357228,polska_gospodarka_musi_postawic_na_innowacyjnosc.html,
12.04.2012.
2
W. Janasz, K. Kozioł, Determinanty działalności innowacyjnej przedsiębiorstw, PWE,
Warszawa 2007, s. 12.
3
J. Schumpeter, Teoria rozwoju gospodarczego, PWN Warszawa 1960, s.104.
139
dukcji‖. Tworzenie nowych kombinacji funkcji produkcji jest rozumiane
zatem jako droga do rozwoju.
Wraz z dynamicznym zmianami zachodzącymi w gospodarce światowej w drugiej połowie XX wieku, innowacje zaczęły się pojawiać
i nabierać znaczenia także poza sferą techniki – kojarzoną z sektorem
przemysłowym, lecz również w sektorze usługowym. Taka sytuacja przyczyniła się do ewolucji definiowania innowacji, możliwości ich zastosowania w nowo rozwijanych dziedzinach gospodarki. P. Drucker, inny austriacki ekonomista, definiuje innowacje jako szczególne narzędzia przedsiębiorców, dzięki którym ze zmiany czynią okazję podjęcia nowej działalności gospodarczej lub świadczenia nowych usług4. Podobną, szeroką definicję innowacji przedstawia amerykański ekonomista P. Kotler, który postrzega ją jako dobro, usługę lub pomysł postrzegany przez kogoś jako
nowy5. Ponadto rozróżnia się cztery rodzaje innowacji6:
 produktową, rozumianą jako wprowadzenie na rynek przez dane
przedsiębiorstwo nowego produktu lub usługi, lub znaczące ulepszenie dotychczas oferowanych,
 procesową, wprowadzenie nowych lub ulepszonych metod produkcji lub dostaw oraz świadczenia usług,
 organizacyjną, zastosowanie w przedsiębiorstwie nowej metody
organizacji jego działalności biznesowej, nowej organizacji
miejsc pracy lub nowej organizacji relacji zewnętrznych,
 marketingową, zastosowanie nowej metody marketingowej,
obejmującej znaczące zmiany w wyglądzie produktu, jego opakowaniu, pozycjonowaniu, promocji, polityce cenowej lub modelu biznesowym.
Na proces powstania innowacji ma wpływ wiele czynników, dzielących się na egzogeniczne i endogeniczne. Do tych pierwszych należy zaliczyć przede wszystkim zmiany demograficzne oraz zmiany stanu wiedzy.
Endogeniczne natomiast determinowane są zmianami, jakie zachodzą
w organizacji. Zalicza się tutaj innowacje związane z potrzebą zmiany procesów gospodarczych w przedsiębiorstwie oraz zmiany w strukturze rynku
lub przemysłu7. Poza przedsiębiorstwami innowacje we współczesnej go4
Innowacyjność, a kultura w gospodarce opartej na wiedzy, (red.) K.K. Parszewski,
I. Żuchowski, Wyd. WSES w Ostrołęce, Ostrołęka 2010, s. 116.
5
P. Kotler, Marketing. Analiza, planowanie, wdrażanie i kontrola, Gebethner i Ska,
Warszawa 1994, s. 15-28.
6
Oslo Manual: Guidelines for Collecting and Interpreting Innovation Data 3rd Edition,
OECD, Luksemburg 2005, s. 47-52; http://www.oecd.org/document/23/0,2340,en_2649
_201185_35595607_1_1_1_1,00.html, 08.04.2012.
7
P. Drucker, Innowacje i przedsiębiorczość, PWE, Warszawa 1992, s. 35-85, [za]
140
spodarce powstają również na uczelniach wyższych, instytutach naukowych prywatnych i państwowych (np. PAN) oraz w licznych centrach naukowo – badawczych (B+R).
1.2. METODY POMIARU INNOWACYJNOŚCI GOSPODAREK
Najpowszechniej używaną metodą pomiaru poziomu innowacyjności
gospodarek jest wskaźnik całkowitych wydatków na badania i rozwój jako
odsetek produktu krajowego brutto – GERD (ang. gross expenditures on
research and development). Pozwala on wykazać wielkość nakładów na
innowacje w danym kraju w sposób porównywalny z innymi gospodarkami. Jest to wskaźnik w ujęciu makroekonomicznym. Podobny charakter,
choć znacznie bardziej rozbudowany jest prowadzony przez jedną z największych prywatnych szkół biznesu na świecie – INSEAD, Globalny Indeks Innowacyjności – GII (ang. Global Innovation Index) sporządzany co
roku. Indeks ten analizuje najistotniejsze aspekty gospodarek mających
wpływ na aktywność innowacyjną, takich jak: kapitał ludzki, poziom rozwoju instytucjonalnego, infrastruktura technologiczna czy zróżnicowanie
rynku. Innym wskaźnikiem obrazującym poziom innowacyjności gospodarki jest odsetek produktów zaawansowanych technologicznie w eksporcie danego kraju. Ponadto, porównuje się liczbę zgłoszeń patentowych
w poszczególnych państwach, pomimo że dane te są obarczone dwoma
wadami. Po pierwsze w krajach rozwijających się mogą być patentowane
w dużej liczbie rozwiązania już opatentowane w krajach rozwiniętych, a po
drugie wśród zgłoszeń patentowych zawarte są głównie tylko dwa rodzaje
innowacji: produktowe i procesowe. Niemniej jednak liczba zgłoszeń patentowych obrazuje tempo rozwoju oraz aktywność działalności badawczorozwojowej w danym kraju.
2.
POZIOM INNOWACYJNOŚCI POLSKIEJ GOSPODARKI
W sporządzanym przez INSEAD Globalnym Indeksie Innowacyjności za 2011 rok Polska plasuje się na 43. miejscu na świecie znajdując się
za większością państw Unii Europejskiej wyprzedzając jedynie Rumunię
i Grecję8. Wśród liderów tego rankingu dominują kraje wysoko rozwinięte
z Europy: Szwajcaria, Szwecja, Finlandia i Dania oraz niektóre z tzw. „tygrysów” azjatyckich takie jak Singapur i Hong Kong. Komisja Europejska
prowadzi autonomiczne badania dotyczące innowacyjności w państwach
członkowskich, które ukazują się co roku w Innovation Union Scoreboard.
Innowacyjność, a kultura w gospodarce opartej na wiedzy, (red.) K.K. Parszewski,
I. Żuchowski, Wyd. WSES w Ostrołęce, Ostrołęka 2010, s. 29.
8
http://www.globalinnovationindex.org/gii/main/analysis/rankings.cfm, 08.04.2012.
141
27 państw członkowskich podzielonych jest na 4 grupy: skromnych innowatorów (ponad 50% poniżej średniej dla państw UE-27), umiarkowanych
innowatorów (wyniki są niższe od średniej UE-27 o nie więcej niż 50%),
doganiających innowatorów (oscylujących wokół średniej UE-27 nie przekraczając jej o więcej niż 20% lub są o nie więcej niż 10% poniżej niej)
oraz liderów innowacji (ponad 20% nad średnią). W opublikowanej za
2011 rok klasyfikacji Polska zajęła 22. miejsce9, będąc ostatnim krajem
w grupie umiarkowanych innowatorów. Jednakże należy zaznaczyć, iż
Polska spadła o 1 pozycję względem roku 2010. Niżej sklasyfikowano tylko 4 państwa: Rumunię, Litwę, Bułgarię i Łotwę. Do liderów innowacyjności w UE zalicza się natomiast Szwecję, Danię, Niemcy oraz Finlandię.
Warto odnotować również, iż kraje przodujące w Europie są wśród czołowych gospodarek na świecie pod względem całkowitych wydatków na
badania i rozwój jako odsetek PKB – GERD, co przedstawia Tabela 1.
Tabela 6. GERD wybranych państw jako odsetek PKB w 2009 roku 10
Kraj
ISR
FIN
SWE
KO
R*
JPN
DEN
SUI*
US
A*
GER
AUT
POL
Pozycja na
świecie
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
35
GERD
jako %
PKB
4,28
3,96
3,62
3,36
3,33
3,02
3,00
2,79
2,78
2,75
0,68
* Dane za 2008 rok.
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych OECD, dostępnych pod adresem:
http://www.oecd-ilibrary.org/science-and-technology/gross-domestic-expenditure-on-rd_2075843x-table1.
Na wykresie 1 przedstawiono wskaźnik całkowitych wydatków na
badania i rozwój (GERD) jako odsetek PKB Polski w ostatnich 15 latach
oraz udział produktów zaawansowanych technologicznie (ang. high-tech)11
w eksporcie Polski w podobnym okresie (z tymże do 2009 r.). Dane zawarte na rysunku nr 1 obrazują relatywnie niski poziom GERD w stosunku do
9
Innovation
Union
Scoreboard
2011,
Komisja
Europejska
2012,
s.7,
http://ec.europa.eu/enterprise/policies/innovation/facts-figures-analysis/innovationscoreboard/index_en.htm, 08.04.2012.
10
Objaśnienia do Tabeli 1.: ISR – Izrael, FIN – Finlandia, SWE – Szwecja, KOR – Korea
Południowa, JPN – Japonia, DEN – Dania, SUI – Szwajcaria, USA – Stany Zjednoczone,
AUT – Austria, POL - Polska
11
Za dobra wysokiej techniki (ang. high-tech) uważa się produkty z takich dziedzin,
w których nakłady na działalność B+R stanowią ponad 4% wartości sprzedaży.
142
PKB, niemniej jednak od 2007 roku, widać wyraźną tendencję wzrostową.
Ponadto należy zwrócić uwagę na rosnący udział wyrobów high-tech
w eksporcie Polski. W latach 1995-2009 miał miejsce blisko dwuipółkrotny
wzrost (o 247,83%), z 2,3% do 5,7 % eksportu ogółem. Dodatkowo według
badań Banku Światowego w 2010 roku odsetek ten oscylował już około
7% eksportu12. Należy jednak zwrócić uwagę, że wciąż jest to wartość relatywnie niewielka przy średniej dla UE (liczonej dla 27 państw – mimo
ówczesnych 25 państw członkowskich) wynoszącej w 2006 r. 16,6%13.
Warto nadmienić tutaj fakt, iż do tego odsetka nie jest wliczany handel
wewnątrzwspólnotowy.
Wykres 2. GERD jako % PKB Polski w latach 1995 – 2010 oraz odsetek produktów high –
tech w eksporcie Polski do 2009 roku
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych EUROSTAT (dane dotyczące GERD),
rocznik GUS Nauka i technika w Polsce w2009 r., oraz dane z roczników GUS z serii
Nauka i Technika (lata poprzednie) [za] Innowacyjność polskiej gospodarki w okresie
transformacji, (red.) A.H. Jasiński, WWZUW, Warszawa 2010, s 14.
Na niski poziom innowacyjności Polski wskazuje liczba zgłoszeń patentowych do Europejskiego Urzędu Patentowego - EPO (ang. European
Patent Office) w przeliczeniu na 1 milion mieszkańców, dokonanych przez
polskie podmioty. Dane prezentuje Tabela 2., w której widać rażącą dysproporcję polskich zgłoszeń patentowych do EPO w porównaniu do przodujących państw europejskich w dziedzinie innowacji. Podmioty szwedzkie
w przeliczeniu na 1 milion mieszkańców zgłaszały na przestrzeni 2000 –
2007 znacznie powyżej 200 patentów z liczbą ponad 298 w 2007 roku,
podczas gdy polskie podmioty zgłaszały poniżej 4 patentów na 1 milion
12
http://data.worldbank.org/indicator/TX.VAL.TECH.MF.ZS/countries?order=wbapi_data_
value_2010+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc, 08.04.2012.
13
http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/science_technology_innovation/data/
main_ tables, 08.04.2012.
143
mieszkańców. Niemniej jednak warto odnotować tendencję wzrostową
w tym aspekcie.
Tabela 7. Liczba patentów zgłoszonych do EPO na 1 mln mieszkańców w Polsce na tle
liderów innowacji w Unii Europejskiej w latach 2000 - 2007
Rok
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
Polska
Dania
Finlandia
Niemcy
Szwecja
1,12
177,07
274,57
267,82
257,95
1,52
168,74
266,31
264,44
236,21
2,12
174,14
241,9
260,84
224,68
3
192,21
241,32
263,34
221,19
3,15
191,83
263,99
276,19
246,21
3,2
202,12
247,07
283,74
260,07
3,61
193,73
248,6
283,61
280,04
3,82
194,05
250,76
290,7
298,36
Źródło: opracowanie własne na podstawie rocznika GUS Nauka i technika w Polsce
w roku 2009.
Rosnącą liczbę zgłoszeń patentowych widać również w Tabeli 3.,
przedstawiającej dane dotyczące zgłoszeń patentów oraz wynalazków
w Polsce w latach 2007 – 2010. W tym okresie nastąpił wzrost o 13 %
zgłoszeń patentowych ogółem oraz o 33% zgłoszeń wynalazków, podczas
gdy w poprzedzających dziesięcioleciu ich liczba utrzymywała się stabilnym poziomie około niewiele powyżej 200014 Zaprezentowane dane wskazują również dominację zgłoszeń wynalazków nad zgłoszeniami wzorów
użytkowych wśród zgłoszeń w Urzędzie Patentowym RP. Analizując zgłoszenia wynalazków w Polsce warto zwrócić uwagę, jakie podmioty są ich
autorami. W 2010 roku 49% pochodziło z uczelni wyższych i innych placówek naukowych, 29% od osób fizycznych oraz jednie 22% od podmiotów gospodarczych15.
Tabela 8. Zgłoszenia patentowe ogółem w Polsce w latach 2007 – 2010
Rok
Zgłoszenie wynalazków
Zgłoszenia wzorów użytkowych
Zgłoszenia patentowe ogółem
2007
2392
604
2996
2008
2488
232
2720
2009
2899
190
3089
2010
3203
184
3387
Źródło: opracowanie własne na podstawie raportów rocznych Urzędu Patentowego RP za
rok 2007 i 2010.
14
Innowacyjność polskiej gospodarki w okresie transformacji, (red.) A.H. Jasiński,
WWZUW, Warszawa 2010, s 22.
15
Obliczenia własne na podstawie raportu rocznego Urzędu Patentowego RP za 2010 rok,
s. 58.
144
3.
DZIAŁANIA NA RZECZ POPRAWY
INNOWACYJNOŚCI
Od 2007 roku funkcjonuje w Polsce w ramach Europejskiego Funduszu Spójności specjalny program mający na celu wspieranie innowacyjności - Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (POIG) o łącznej puli
10,186 miliarda euro wsparcia finansowego dla różnych projektodawców16.
Ponadto Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego prowadzi od 2011
roku program stażowo szkoleniowy Top 500 Innovators, który umożliwia
obiecującym polskim naukowcom odbycie staży na czołowych ośrodkach
akademickich świata17. Do 2015 roku na staże ma wyjechać 500 osób. Program powstał dzięki współpracy MNiSW oraz prof. P. Moncarza wykładającego na Uniwersytecie Stanforda w Dolinie Krzemowej18.
4.
PODSUMOWANIE
Pomimo poprawy poziomu innowacyjności polskiej gospodarki
w ostatnich latach, czy to mierzonej poziomem GERD jako % PKB, zwiększającemu się odsetkowi produktów high-tech w eksporcie ogółem czy
rosnącej liczbie zgłoszeń patentowych, to nadal poziom ten kształtuje się na
relatywnie niskim poziomie zarówno na tle UE jak i innych krajów rozwiniętych. Polską gospodarkę czeka jeszcze długi okres wytężonej pracy, aby
przekształcić się w gospodarkę opartą na wiedzy na kształt światowych
liderów innowacyjności.
BIBLIOGRAFIA
Innowacyjność polskiej gospodarki w okresie transformacji, (red.) JASIŃSKI A. H.,
WWZUW, Warszawa 2010.
Innowacyjność, a kultura w gospodarce opartej na wiedzy, (red.) PARSZEWSKI K. K.,
ŻUCHOWSKI I, Wyd. WSES w Ostrołęce, Ostrołęka 2010.
JANASZ W., KOZIOŁ K., Determinanty działalności innowacyjnej przedsiębiorstw, PWE,
Warszawa 2007.
KOTLER P., Marketing. Analiza, planowanie, wdrażanie i kontrola, Gebethner i Ska, Warszawa 1994.
16
http://www.poig.gov.pl/WstepDoFunduszyEuropejskich/Strony/o_poig.aspx, 14.04.2012.
http://www.nauka.gov.pl/ministerstwo/komunikaty/komunikaty/artykul/top-500innovators-science-management-commercialization/, 14.04.2012.
18
http://www.obserwatorfinansowy.pl/2012/02/06/mury-nauki-i-gospodarki-przeszkodza-wrozwoju-polski/, 14.04.2012.
17
145
Oslo Manual: Guidelines for Collecting and Interpreting Innovation Data, 3rd Edition,
OECD, Luksemburg 2005.
Raport roczny 2007, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa, 2008.
Raport roczny 2010, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa, 2011.
Rocznik GUS, Nauka i technika w Polsce w 2009 r., Warszawa 2011.
SCHUMPETER J., Teoria rozwoju gospodarczego, PWN Warszawa 1960.
http://data.worldbank.org/indicator/TX.VAL.TECH.MF.ZS/countries?order=wbapi_data_va
lue_2010+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc, 08.04.2012.
http://ec.europa.eu/enterprise/policies/innovation/facts-figures-analysis/innovationscoreboard/index_en.htm, 08.04.2012.
http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/science_technology_innovation/data/main
_tables, 08.04.2012.
http://forsal.pl/artykuly/357228,polska_gospodarka_musi_postawic_na_innowacyjnosc.html
. 14.04.2012.
http://globalinnovationindex.org/gii/main/analysis/rankings.cfm, 08.04.2012.
http://nauka.gov.pl/ministerstwo/komunikaty/komunikaty/artykul/top-500-innovatorsscience-management-commercialization/, 14.04.2012.
http://obserwatorfinansowy.pl/2012/02/06/mury-nauki-i-gospodarki-przeszkodza-wrozwoju-polski/. 14.04.2012.
http://oecd.org/document/23/0,2340,en_2649_201185_35595607_1_1_1_1,00.html,
08.04.2012.
http://poig.gov.pl/WstepDoFunduszyEuropejskich/Strony/o_poig.aspx, 14.04.2012.
INNOVATIVENESS OF POLISH ECONOMY
Polish economy is characterized with a relatively high growth rate. The economic
growth is mostly based on the opulence of cheap and well-qualified labour force, advantageous geographic position and benefits from the accession to European Union (EU). Nevertheless these competitive advantages begin to terminate, due to growing workforce costs.
Polish economy is forced to seek new sources of growth. The developed countries lesson
presents that long term economic growth can be guaranteed by building a knowledge-based
economy, what means grounding it on inventions. The purpose of this article is to depict the
present innovativeness of Polish economy in comparison to other EU countries.
O wydawcy
Studenckie Koło Naukowe
Technologii Internetowych i Multimedialnych
„IM-Tech”
Wydawcą niniejszej publikacji jest Studenckie Koło Naukowe
Technologii Internetowych i Multimedialnych „IM-Tech”, działające przy
Katedrze Informatyki Ekonomicznej Uniwersytetu Łódzkiego. IM-Tech,
założony w marcu 2006 roku, zrzesza najaktywniejszych studentów
z
różnych
wydziałów
UŁ,
chcących
poszerzać
zdobytą
wiedzę
i zainteresowania związane ze światem IT i nowoczesnymi technologiami.
Towarzyszy temu niepowtarzalna atmosfera, która inspiruje i zachęca do
działania i rozwoju.
Od samego początku działania, SKN IM-Tech aktywnie wspomaga
władze Wydziału Ekonomiczno-Socjologicznego UŁ przy usprawnieniu
i informatyzacji obsługi procesu dydaktycznego, a także czynnie włącza się
w organizację akcji promocyjnych na rzecz Wydziału. Członkowie
IM-Tech-u są autorami materiałów informacyjnych i procedur związanych
z wdrażaniem
modułów
oprogramowania
wykorzystywanego
na
Uniwersytecie Łódzkim.
147
IM-Tech regularnie organizuje konferencje, szkolenia, warsztaty
i innego rodzaju spotkania środowisk akademickich z różnych uczelni,
które cieszą się bardzo dużym zainteresowaniem studentów i pozwalają na
poznanie ciekawych ludzi oraz skonfrontowanie poglądów. Poświęcone są
zastosowaniom informatyki w gospodarce, a także wykorzystaniem
nowoczesnych technologii we współczesnym świecie. SKN IM-Tech
zajmuje
się
również
projektowaniem
oraz
wykonaniem
stron
internetowych, oraz wykonaniem projektów zarówno dla władz uczelni jak
i organizacji studenckich, promując przy tym dobre imię Uniwersytetu
Łódzkiego.
Ponadto, jest wydawcą licznych publikacji studenckich, zarówno
naukowych jak i popularno-naukowych.
Agata Zelga
Prezes SKN IM-Tech
Wydawca: Studenckie Koło Naukowe „IM-Tech”
ISBN: 987-83-928174-9-9
Wszelkie prawa zastrzeżone

Podobne dokumenty