Sód i węglowodany w żywieniu drobiu Trouw AO–mix naturalna

Komentarze

Transkrypt

Sód i węglowodany w żywieniu drobiu Trouw AO–mix naturalna
ISSN 2080–489X
4(28)/2013
Dwumiesięcznik firmy Trouw Nutrition Polska, www.trouwnutrition.pl
TematY Numeru
Sód i węglowodany
w żywieniu drobiu
Trouw AO–mix naturalna
dawka zdrowia
Drodzy Czytelnicy,
Dwumiesięcznik „Trouw i MY”
Lidermix z unikalną
formułą Trouw AO-mix
Dobry stan zdrowia zwierząt zależy w dużym stopniu od efektywnego działania
przeciwutleniaczy, które decydują o poprawnym rozrodzie, witalności i wzmacnianiu układu odpornościowego. Z tego powodu firma Trouw Nutrition opracowała
unikalną recepturę mieszanki naturalnych antyoksydantów Trouw AO-mix, zapewniającą wysoce efektywną ochronę przed wolnymi rodnikami.
Trouw AO-mix to mieszanka antyoksydantów na bazie naturalnych polifenoli, którą można w prosty sposób zastąpić część
witaminy E w jej działaniu przeciwutleniającym. Potwierdzona
skuteczność działania Trouw AO-mix wynika ze znakomitej biodostępności przeciwutleniaczy, a także dopasowanym właściwościom dystrybucji w organizmie do specyfiki układów pokarmowych przeżuwaczy jak i zwierząt monogastrycznych.
Gdy wolne rodniki atakują
Wszystkie organizmy żywe, w sytuacji stresu oksydacyjnego, wytwarzają wolne rodniki, czyli nietrwałe cząsteczki, które uszkadzając
błony komórkowe, a nawet DNA, mogą doprowadzić do pogorszenia ogólnego stanu układu odpornościowego i innych funkcji
organizmu. Jedynym sposobem ograniczenia tych szkód jest przyjmowanie przez zwierzęta antyoksydantów, za pośrednictwem suplementów znajdujących się w paszy. Mieszanka Trouw AO-mix
skutecznie neutralizuje i ogranicza szkody wywołane działaniem
wolnych rodników.
… najważniejsza to wysoka biodostępność przeciwutleniaczy
Przeżuwacze i zwierzęta monogastryczne mają zróżnicowane układy trawienia i – co z tego wynika – rozmaite możliwości przyswojenia różnych przeciwutleniaczy. Z tego powodu
Trouw AO-mix jest dostępny w dwóch mieszankach – dostosowanych do różnych układów trawienia – dla przeżuwaczy i dla
zwierząt monogastrycznych. Gwarantuje to, że mieszanki paszowe Trouw AO-mix dostarczają równie wysoką biodostępność
przeciwutleniaczy wszystkim zwierzętom hodowlanym.
…oraz optymalna ich dystrybucja
O skuteczności działania przeciwutleniaczy decyduje także ich
w aktualnym numerze „Trouw i My” znajdziecie
Państwo informację o nowym innowacyjnym
produkcie Trouw AO-mix, który od początku
września br. będzie stosowany w standardowych premiksach farmerskich Trouw Nutrition
Polska dla trzody chlewnej, bydła i drobiu.
Trouw AO-mix to unikalna mieszanina naturalnych przeciwutleniaczy, które zapewniają bardzo efektywną ochronę organizmu zwierząt
przed wolnymi rodnikami.
4(28)/2013
W tym numerze także niezwykle interesujące
artykuły dotyczące roli składników mineralnych
w żywieniu drobiu i trzody oraz bardzo ważny
artykuł dla hodowców bydła mlecznego o właściwym postępowaniu z krowami przed i po
porodzie.
Wydawca:
Serdecznie zapraszam do lektury.
Skuteczność działania mieszanki Trouw AO-mix:
silne działanie przeciw wolnym rodnikom
większa odporność, płodność i witalność
ochrona układu odpornościowego
działanie w każdym obszarze komórki organizmu
najwyższa przyswajalność i dystrybucja
naturalny zamiennik witaminy E w zakresie działania
przeciwutleniającego
szeroka dystrybucja w organizmie. Jednym z czynników, który
wpływa na dystrybucję, jest rozpuszczalność w wodzie i zarazem
w tłuszczach. Określa to obszary w komórce, do których dany antyoksydant może dotrzeć.
Naturalne antyutleniacze, zawarte w mieszance Trouw AO-mix,
zostały tak dobrane, by wypełniać cały zakres rozpuszczalności,
od rozpuszczalnych w wodzie, poprzez dwufazowe (rozpuszczalne zarówno w wodzie jak i tłuszczu) do rozpuszczalnych w tłuszczach. Dzięki temu antyoksydanty w mieszance Trouw AO-mix
wykazują szerokie spektrum działania w każdej części komórki,
w odróżnieniu od witaminy E, która działa głównie na powierzchni
błony komórkowej, a zatem nie może oddziaływać wewnątrzkomórkowo.
dr Jolanta Gdala
Trouw Nutrition Polska Sp. z o.o.
ul. Chrzanowska 21/25
05–­825 Grodzisk Mazowiecki
telefon: +48 22 755 03 00
fax: +48 22 755 03 72
www.trouwnutrition.pl
SPIS TREŚCI
Karpiowe stawy pośród Puszczy
Sandomierskiej
Sód i węglowodany w żywieniu
drobiu
AdAgri Sp. z o.o.
mgr inż. Izabela Kozłowska
mgr inż. Agata Dankowiakowska
Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy
w Bydgoszczy
Redakcja:
Redaktor naczelna:
dr Jolanta Gdala
16
4
18
8
Związki mineralne
w żywieniu prosiąt i warchlaków
To jest jego życie…
Redaktorzy naukowi:
mgr inż. Anita Zaworska
Katedra Żywienia Zwierząt i Gospodarki
Paszowej Uniwersytet Przyrodniczy
Poznań
AdAgri Sp. z o.o.
prof. nadzw. dr hab. inż. Maciej Adamski
mgr inż. Izabela Kozłowska
mgr inż. Agata Dankowiakowska
11
mgr inż. Anita Zaworska
22
Prawidłowe żywienie to sukces
hodowcy
Fasola szparagowa – źródło
zdrowia
Rozmowa z Jackiem Zgondkiem
AdAgri Sp. z o.o.
…ochronna moc działania Trouw AO-mix
Przeciwutleniacze zawarte w mieszance Trouw AO-mix nie tylko
skutecznie zwalczają wolne rodniki, ale także, wspomagając status
zdrowotny zwierząt, poprawiają odporność, płodność oraz witalność. Dodatkowo, w tuczu wpływają na poprawę jakości mięsa
poprzez ograniczenie wypływu soków komórkowych.
Opracowanie:
Letnia sałatka w koperkowym
pesto
12
Przygotowanie do porodu i opieka
nad krowami po wycieleniu
AdAgri Sp. z o.o.
prof. nadzw. dr hab. inż. Maciej Adamski
Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu
23
Krzyżówka fasolowa
ul. Fabryczna 14 D, 53–609 Wrocław
www.adagri.com
Nakład:
5000 egzemplarzy
NATURALNA
DAWKA ZDROWIA
www.trouwnutrition.pl
ZAMÓW BEZPŁATNĄ PRENUMERATĘ „Trouw i MY”
ZADZWOŃ: 71 792 06 90
NAPISZ: [email protected]
5
4
DRÓB
NaCl – czyli kilka słów
o sodzie
jak wodorowęglan sodu (NaHCO2), siarczan
Najczęściej dzieje się to z powodu złego
sodu (Na2SO4) i chlorek sodu (NaCl), czyli sól
magazynowania soli, która pod wpływem
kuchenna, która jest najczęściej stosowa-
wilgoci zbryla się, tworząc grubsze ziarna, te
Sód
najważniejszych
nym dodatkiem regulującym poziom sodu
z kolei mają tendencję do „wędrowania” na
makroelementów w żywieniu drobiu. W po-
w dawce pokarmowej, ze względu na dużą
wierzch podczas transportu. Skutkuje to nie-
jest
jednym
z +
Sód
i węglowodany
w żywieniu drobiu
staci kationu sodowego (Na ) jest jednym
koncentrację tego składnika (393 g/kg).
równomiernym rozłożeniem składników mi-
z najistotniejszych kationów płynu poza-
Sól kuchenną należy stosować z dużą
neralnych w pojedynczym worku lub nawet
komórkowego, stanowi 93% wszystkich
ostrożnością, ponieważ bardzo łatwo jest ją
w całej partii mieszanki paszowej, co może
kationów osocza krwi, znajduje się również
przedawkować, a nadmiar sodu jest o wiele
być powodem niedoborów lub przedawko-
w małych ilościach w płynie wewnątrzko-
bardziej groźny niż jego niedobór. Przyjmuje
wania sodu, mimo że receptura mieszanki
mórkowym. Jako jeden ze składników pom-
się, że optymalna zawartość soli kuchennej
była prawidłowa.
py sodowo-potasowej bierze udział w re-
powinna wynosić 0,4-0,6% dawki pokarmo-
gulowaniu poziomu potasu w komórkach,
wej. Długotrwały nadmiar soli może powo-
reguluje ich objętość, ale również jest siłą
dować zmiany anatomopatologiczne narzą-
napędową transportu aktywnego cukrów
dów wewnętrznych, między innymi wątroby.
Węglowodany – źródło
energii i nie tylko…
i aminokwasów.
Za najbardziej szkodliwe uważa się roztwory
Wielocukry, dwucukry i jednocukry to głów-
Wraz z chlorkami wpływa na utrzymanie ci-
wodne chlorku sodu. Woda pitna o zawarto-
ne źródło energii metabolicznej. Potrzeby
śnienia osmotycznego i równowagi kwaso-
ści 0,7% soli kuchennej może powodować
energetyczne zależą między innymi od masy
wo-zasadowej, odpowiada za prawidłową
zapalenie jelit, wodnistość kału, zmniejszenie
i powierzchni ciała, tempa wzrostu, produkcji
pobudliwość i czynność mięśni, przepusz-
apetytu i przyrostów masy ciała, a także po-
jaj, temperatury otoczenia, a nawet stopnia
czalność błon komórkowych, jak również jest
rażenia, natomiast zawartość 1% soli w paszy
opierzenia. Energetyczność większości mie-
aktywatorem wielu enzymów.
powoduje zatrucie objawiające się dużym
szanek paszowych dla drobiu zawiera się
Organizm ptaków nie ma możliwości maga-
pragnieniem, śluzowatym wyciekiem z nosa,
w przedziale 2400-3200 kcal/kg.
zynowania tego pierwiastka, z tego powodu
wolem wypełnionym wodą, nerwowością,
Dieta drobiu składa się w 60-65% ze zbóż, sta-
konieczne jest ciągłe dostarczanie go wraz
odwodnieniem organizmu, czego skutkiem
nowiących pełnoporcjowe mieszanki treści-
z paszą.
jest duża śmiertelność.
we, a węglowodany w nich zawarte decydują
Niedobór jonów sodu w organizmie po-
Nadmiar lub niedobór sodu może być po-
o wartości energetycznej dawki. Występujące
woduje zaburzenia w gospodarce wodnej,
wodowany złym przygotowaniem mieszan-
w dużych ilościach w ziarnie zbóż nieskrobio-
zmniejsza się objętość płynów ustrojowych
ki paszowej przez firmę przetwórstwa pasz.
we polisacharydy (NSP) – arabinoksylany,
i spada ciśnienie tętnicze. Ponadto obniża się
poziom syntezy białka, spada wykorzystanie
paszy, następują: zahamowanie wzrostu, rozmiękczenie kości, rogowacenie kątów dzioba,
zaburzenia systemy nerwowego i czynności
nadnerczy, a nawet unieczynnienie układu
rozrodczego. Dlatego ważne jest utrzymanie
odpowiedniego poziomu sodu w dawce po-
mgr inż. Izabela Kozłowska
karmowej.
mgr inż. Agata Dankowiakowska
Sód występuje naturalnie w większości zia-
Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy
ren i nasion podawanych zwierzętom, są to
jednak ilości niewystarczające do zaspoko-
Żywienie ma bardzo istotne znaczenie dla prawidłowego wzrostu i rozwoju ptaków. Wpływa na ich reprodukcję,
masę ciała, poziom produkcji, żywotność potomstwa oraz utrzymanie prawidłowego stanu zdrowia. Odpowiednio
zbilansowana dieta pod kątem składników energetycznych, jakimi są węglowodany, a także składników mineralnych warunkuje odpowiednią jakość oraz wielkość produkcji. Jednym z ważniejszych minerałów jest sód, którego
niedobór może spowodować spadek apetytu, produkcji oraz pogorszenie wzrostu ptaków. Również prawidłowe
dobranie poziomu energetycznego będzie wpływało na poziom produkcji drobiu.
jenia potrzeb ptaków, na przykład nasiona
bobiku, rzepaku czy soi zawierają kolejno
0,1; 0,2 i 0,3 grama sodu na kilogram, co
przy dziennym zapotrzebowaniu od 0,12%
do 0,2% sodu w całej dawce pokarmowej
jest ilością niewystarczającą. Wymusza to
stosowanie dodatków mineralnych, takich
Zdjęcie 1. Sodu nie trzeba szukać daleko. Zwykła sól kuchenna stanowi
doskonałe źródło tego makroelementu
6
7
DRÓB
nich stachioza, werbaskoza, rafinoza i ajugoza.
Bogatym źródłem ORR są rośliny strączkowe,
Tabela 1. Rekomendowana ilość energii i zawartość sodu w mieszankach paszowych
dla brojlerów.
a zwłaszcza różne odmiany łubinu. Od kilku lat
zespół profesora Marka Bednarczyka z Katedry
Starter
Grower
Finisher
3030
3110
3200
0,16-0,23
0,15-0,23
0,15-0,20
Biotechnologii i Histologii Zwierząt Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego prowadzi badania nad wpływem substancji bioaktywnych, w tym prebiotyku otrzymywanego
Energia metaboliczna kcal
Sód %
z nasion łubinu, na zdrowotność i wydajność
kurcząt. Oligosacharydy z rodziny rafinozy
wyizolowane z łubinu wpływają pozytywnie
bezpieczne w spożyciu, nie bez znaczenia
naturalnych składnikach ma ogromny wpływ
na wylęgowość piskląt, masę ciała zwierząt,
pozostaje sposób utrzymania, żywienia oraz
na jakość mięsa, bezpieczeństwo otrzymy-
lepsze wykorzystanie składników paszy oraz
obchodzenia się ze zwierzętami. Dlatego też
wanych od nich produktów, a co za tym idzie,
wydajność rzeźną (tabela 1).
żywienie zwierząt oparte na bezpiecznych,
na zadowolenie klientów.
Węglowodany podawane zwierzętom w formie prebiotyków wykazują również działanie immunostymulujące. Poprzez działanie
w układzie pokarmowym, w którym znajdują
się liczne skupiska komórek układu odpornościowego, substancje te wpływają na wzrost
stężenia immunoglobulin w osoczu krwi oraz
wzrost masy narządów limfatycznych (śledziona, grasica, torebka Fabrycjusza).
Żywienie jest niewątpliwie bardzo ważnym
Zdjęcie 2. W ekologicznym żywieniu drobiu dopuszczalne dodatki
sodowe to surowa sól kamienna, węglan i dwuwęglan sodowy oraz
chlorek sodowy. Na zdjęciu gęsi z chowu ekologicznego
czynnikiem wpływającym na zdrowie, kondycję i produkcyjność zwierząt. Wysoka
jakość produktów żywienia, odpowiednio
zbilansowana dawka pokarmowa pomagają
utrzymać zdrowe zwierzęta oraz uzyskać od
betaglukany, pektyny i substancje pektyno-
pokarmowym. Substancje te stanowią al-
podwyższa kwasowość treści jelit, przez co
nich bezpieczne produkty o wysokiej jakości.
podobne mogą wykazywać antyżywieniowe
ternatywę dla antybiotykowych stymula-
stwarza niekorzystne warunki dla rozwo-
Intensyfikacja produkcji zwierzęcej, skróco-
działanie. Powodują wzrost lepkości treści
torów wzrostu (ASW), hamują namnażanie
ju patogenów (E. coli, Salmonella, Shigella,
ny czas tuczu przyczyniły się do obniżenia
jelitowej, utrudniają sekrecję endogennych
patogenów oraz wykazują działanie immu-
Campylobacter). Ponadto pod wpływem KKT
odporności zwierząt i pogorszenia jakości
enzymów trawiennych, słabsze wchłanianie
nostymulacyjne. Do prebiotyków zalicza się:
zwiększa się wysokość kosmków jelitowych,
produktów. Stosowanie odpowiednich do-
składników pokarmowych, zakłócenia w go-
inulinę, laktulozę, lakcitol, fruktooligosacha-
głębokość krypt oraz liczba komórek nabłon-
datków paszowych pochodzenia naturalne-
spodarce wodnej oraz w równowadze mikro-
rydy (FOS), mannanooligosacharydy (MOS),
kowych jelit.
go ma istotne znaczenie w stymulowaniu
biologicznej treści jelitowej.
galaktooligosacharydy, ksylooligosachary-
Badania wykazały, że dodatek inuliny i oligo-
odporności na choroby.
Węglowodany mają również pozytywny
dy, maltooligosacharydy, transgalaktooli-
fruktozy podawany kurom nieśnym wpływa
Mięso drobiu jest najchętniej spożywanym
wpływ na status zdrowotny drobiu. Po-
gosacharydy. Cukry te są składnikami roślin
na zwiększanie ich wydajności, kury lepiej
mięsem. Jego spożycie w Polsce wynosi
gorszenie masy ciała, wzrost śmiertelności
strączkowych. W postaci naturalnej wystę-
wykorzystywały paszę oraz składniki mineral-
około 26 kg na osobę. Jest bogatym źródłem
ptaków oraz zanieczyszczenie produktów
pują także w cebuli, czosnku, łopianie, dalii,
ne w niej zawarte. W kościach piszczelowych
pełnowartościowego białka, cynku, magne-
pochodzenia
szparagach, bananach, topinamburze, cyko-
zwierząt stwierdzono wyższą zawartość po-
zu, potasu oraz witamin z grupy B, zawiera
groźnymi dla ludzi to główne problemy pro-
rii, życie czy jęczmieniu.
piołu surowego, wapnia i fosforu. Ponadto
mniej tłuszczu w porównaniu z mięsem wie-
dukcji drobiarskiej. Dlatego coraz powszech-
Zaletą stosowania prebiotyków jest ich ko-
jaja pochodzące od niosek skarmianych pa-
przowym czy wołowym. Na wzrost popytu
niej stosowanymi dodatkami paszowymi
rzystny wpływ na rozwój endogennej mi-
szą wzbogaconą o prebiotyki zawierały mniej
wpływają jego walory dietetyczne i smako-
stały się prebiotyki, niestrawne węglowo-
kroflory, która produkując krótkołańcucho-
cholesterolu.
we. Ponadto w ostatnich latach świadomość
dany, które stymulują wzrost mikroorgani-
we kwasy tłuszczowe (KKT), takie jak kwas
Bardzo pozytywny wpływ na ptaki mają oli-
konsumentów znacznie wzrosła. Oczekują
zmów naturalnie bytujących w przewodzie
octowy, propionowy, mlekowy, masłowy,
gosacharydy z rodziny rafinozy (ORR), a wśród
produktów wysokiej jakości, które będą
zwierzęcego
patogenami,
Zdjęcie 3. Prawidłowy poziom energii w dawce pokarmowej dla kury
nieśnej zapewni optymalną produkcję jaj, a dodatek prebiotyków
wpłynie na wzrost masy jaj
8
9
REPORTAŻ
Kury i koguty rasy Cobb
To jest
– Panie Jarku, proszę powiedzieć, jak to się
produkcyjnych oraz w polu. Kurniki są bardzo
i kukurydzy. Mamy nowoczesną mieszalnię
zaczęło?
nowoczesne, w pełni zmechanizowane.
– dwa lata temu był odbiór, więc wszystko
Jarosław Tymczyszyn: – Można powiedzieć, że
– Jakie rasy kur hodujecie i skąd pozyskuje-
dobrze funkcjonuje.
wychowałem się wśród ptaków. Od najmłod-
cie materiał rodzicielski?
– Jak rozpoczęła się zatem współpraca z fir-
szych lat interesowałem się hodowlą i poma-
J.T. – Materiał rodzicielski pozyskujemy z za-
mą Trouw Nutrition?
gałem rodzicom. Stało się więc naturalne, że
granicy – Szkocji, Niemiec, Holandii, Szwecji
J.T. – Współpraca rozpoczęła się 3 lata temu,
zająłem się właśnie hodowlą kur. Gospodarstwo
i Węgier. Hodujemy dwie dominujące na
trwa do dzisiaj i na razie nie mamy zamiaru
prowadzę wraz z mamą i bratem. Wcześniej
rynku rasy kur: Ross i Cobb, od których uzy-
tego zmieniać.
moi rodzice pracowali tu przez ponad 40 lat.
skujemy jaja wylęgowe. Dwa razy w tygodniu
W produkcji drobiarskiej, jak w każdej innej,
W latach 70. powstał pierwszy kurnik. Sukce-
odbierają je wylęgarnie. Jest to około 180 ty-
bardzo ważna jest ekonomia – szukaliśmy
sywnie kupowaliśmy też ziemię. Obecnie mamy
sięcy jaj tygodniowo.
sposobów, jak podnieść wydajność oraz
6 obiektów produkcyjnych, mieszalnię pasz,
– Jaka jest obsada kur i ile jaj wylęgowych
jakość, a równocześnie obniżyć koszty. Ob-
dwa magazyny zbożowe oraz 300 ha gruntów
produkujecie rocznie?
serwując ptaki, szukałem przyczyn nierów-
ornych i oczywiście odpowiedni park maszyno-
J.T. – Cykl produkcyjny rozpoczyna się od
nomiernej nieśności, złego wybarwienia
wy. Najpierw produkowaliśmy jaja konsumpcyj-
zakupu piskląt jednodniowych, które od-
ptaków, ich anemiczności, dużej produkcji
ne, a od początku lat 90. jaja wylęgowe – trzeba
chowujemy u siebie, a następnie dojrzałymi
jaj odpadowych itp. Upatrywałem ich oczy-
było dostosować się do potrzeb rynku. W chwili
już kurami zasiedlamy obiekty produkcyjne.
wiście w żywieniu. Próbowałem produktów
obecnej stoimy przed kolejną inwestycją – bu-
W produkcji jest około 32 tysięcy kur rocz-
różnych firm i trafiłem w końcu na Trouw
dową odchowalni na 30 tysięcy ptaków.
nie. Każda z nich znosi średnio 170 jaj, co daje
Nutrition. Spotkałem na swej drodze pana
– Czy w trójkę z mamą i bratem jesteście
około 5,5 mln jaj wylęgowych.
Adama Wojciechowskiego – przedstawiciela
w stanie wykonać wszystkie prace w go-
– Skoro mają Państwo mieszalnię pasz, to
tej firmy, znającego się świetnie na drobiar-
spodarstwie?
z pewnością produkujecie pasze z wła-
stwie. Pan Adam przygotował recepturę pa-
J.T. – Oczywiście, że nie – zatrudniamy pracow-
snych zbóż?
szy i po jej sporządzeniu z dodatkiem 2,5%
ników – jest ich ośmiu, z tego jeden obsługuje
J.T. – Tak, pasze w 60% są produkowane z na-
premiksów firmy Trouw Nutrition zaobserwo-
mieszalnię pasz, a pozostali pracują w obiektach
szych upraw – pszenicy, pszenżyta, owsa
wałem duże zmiany w kurniku.
Olbrachcice
jego życie…
AdAgri Sp. z o.o.
To jest jego życie – te słowa usłyszałam od żony pana Jarosława Tymczyszyna – Moniki – po wejściu do ich domu.
Miała oczywiście na myśli pracę męża przy prowadzeniu dwóch ferm niosek reprodukcyjnych: w Olbrachcicach
oraz w Przyczynie Dolnej, w gminie Wschowa, w woj. lubuskim.
Państwo Monika i Jarosław
Tymczyszynowie z córeczką
Igą w swoim ogrodzie
10
11
REPORTAŻ
Pan Jarosław Tymczyszyn przy
automatycznej taśmie do zbioru
jaj lęgowych
WYWIAD
Prawidłowe żywienie
to sukces hodowcy
Rozmowa z Jackiem Zgondkiem,
Regionalnym Kierownikiem Sprzedaży Trouw Nutrition Polska Sp. z o.o.
– Spożycie drobiu w kraju, jak i zaintereso-
– Jako kierownik regionalny spotyka się
wanie polskimi wyrobami w krajach unij-
Pan codziennie z różnymi problemami,
nych systematycznie rośnie. Czy to oznacza,
które dotykają małe i duże fermy. Proszę
że nasze fermy drobiarskie są najlepsze?
wskazać najczęstsze z nich.
Jacek Zgondek: – Chodzi o pieniądze. Mięso
J.Z. – Największy problem to zapewnienie
mitem (wybieg dla kur jest tak przegrzebany,
drobiowe jest najtańszym źródłem mięsa na
opłacalności produkcji. Sytuacja na rynku zmie-
że tam przez kolejne kilka lat nic nie wyro-
rynku i mamy takie ceny, że opłaca się eks-
nia się bardzo dynamicznie i uważam, że jest to
śnie). Przeważnie i tak karmione są paszą taką
portować. Stosujemy bardzo dobre surowce,
największy problem hodowców, zarówno du-
samą, jak dostają kury w klatce.
głównie zboża, pszenicę i kukurydzę, oleje so-
żych, jak i małych, bo hodowcy nie mają wpły-
– Wiadomo, że na jakość mięsa drobiowe-
jowe. Nie stosujemy zamienników w postaci
wu na cenę, po jakiej sprzedają swoje produkty.
go ma wpływ prawidłowe żywienie. Jakie
np. tapioki, tłuszczu palmowego, białka ziem-
– Czy można jednoznacznie stwierdzić,
jest to właściwe?
niaczanego itp. Ma to zdecydowany wpływ
który system hodowli kur jest lepszy? Mam
J.Z. –Prawidłowe żywienie:
na smak mięsa drobiowego, a szczególnie jaj.
tutaj na myśli ściółkę, klatkę, wolny wybieg.
• dostosowane do wieku i gatunku drobiu,
Spożycie drobiu rośnie, bo jest tańszy od wie-
J.Z. – Wszystkie systemy są dobre, jeśli przy-
• prawidłowo zbilansowane w składniki
– Na czym polegały zmiany po zastosowa-
– Jakie produkty firmy Trouw Nutrition sto-
My już schodzimy do poziomu 6-7% dzięki
przowiny. Mięso drobiowe jest uniwersalne
noszą zyski. Dla mnie osobiście najlepszym
niu komponentów firmy Trouw Nutrition
sujecie?
specjalnej, bardzo energetycznej paszy spo-
– smakuje pod różnymi postaciami, chude,
systemem jest system klatkowy – największa
w paszy dla kur?
J.T. – Przede wszystkim premiksy 4% – w po-
rządzonej na bazie komponentów Trouw
zdrowe, łatwe do przyrządzenia.
higiena, totalna kontrola paszy i zdrowotności,
pokarmowe,
• zastosowane najlepsze surowce: pszenica, kukurydza, olej sojowy,
J.T. – Przede wszystkim kury zaczęły szyb-
czątkowym okresie odchowu, 3% – w II okre-
Nutrition przeznaczonej tylko dla kogutów.
Nasze fermy są oczywiście najlepsze. Wiedza
czyste jaja, brak kontaktu ze ściółką i odchoda-
• w składzie najlepsze premiksy, oczywiście
ko wyjadać paszę i lepiej ją wykorzystywać
sie i 2,5% – dla kur w okresie przednieśnym
Zdecydowanie ma ona wpływ na ich wital-
polskich hodowców na temat hodowli jest
mi, czyste kury, szybko można je zdiagnozować
z Trouw Nutrition Polska Sp. z o.o., doskona-
– nie trwało to 5-6 godzin, ale najwyżej 1,5
oraz w I i II okresie produkcji. Oprócz tego
ność.
na wysokim poziomie, pozostali na tym ryn-
i wyleczyć. Jem tylko jaja z klatek. Są najzdrow-
le zbilansowane oparte na certyfikowanych
do 2 godzin. Następną zauważalną zmianą
stosujemy zakwaszacz do wody Selko, który
– Z pewnością spotyka się Pan często z ko-
ku tylko najlepsi, którzy wiedzą, jak to robić,
sze. Minusem jest to, że kury są uwięzione, ale
witaminach, minerałach i aminokwasach,
było to, że kury zaczęły się ładnie wybarwiać
utrzymuje odpowiednie pH układu pokar-
legami po fachu – co oni mówią o produk-
i mają duże doświadczenie. Mogą swobodnie
i tak mają sporo miejsca po wymianie klatek.
z najlepszymi barwnikami i unikalnymi roz-
(grzebień, korale, lica nabrały rumieńca). Po-
mowego ptaków oraz chroni przed drobno-
tach Trouw Nutrition i czy je stosują w swo-
konkurować na rynku. Nasi doskonale wyszko-
System ściółkowy – kontakt z odchodami
prawiło się także upierzenie. Unormowała się
ustrojami.
ich fermach?
leni doradcy czuwają nad produkcją razem
i ściółką, w efekcie brudne jaja. Kury grzebią
również nieśność i jest teraz na wyższym po-
A jak wygląda zdrowotność stada?
J.T. – Rzeczywiście często spotykamy się i wy-
z hodowcami i dostarczają im pomoc na naj-
w odchodach, często je pobierają, czasem
ziomie niż wcześniej. Nastąpiła też poprawa
J.T. – Zdecydowanie się poprawiła i z pew-
mieniamy doświadczeniami oraz bieżącymi
wyższym światowym poziomie. Mamy spo-
jaja nie są do końca wyzbierane, możliwość
Reasumując – żywienie musi być takie, żeby
jakości skorupy i kształtu jaj. Przekłada się to
nością pasza ma tu duże znaczenie, chociaż
uwagami. Znam co najmniej kilku hodow-
ro nowych doskonale wyposażonych ferm.
trafienia popsutego.
dzięki zastosowaniu najnowszych rozwią-
oczywiście na wyższą wylęgowość i jakość
oczywiście jest jeszcze wiele innych czynni-
ców drobiu, którzy stosują produkty tej firmy
A poza tym polskie prawo weterynaryjne jest
System wolnowybiegowy – najmniejsza
zań żywieniowych i wiedzy doradców TNP
piskląt. Wylęgowość poprawiła się o około
ków, między innymi zootechniczne oraz we-
i chwalą je. Ja zresztą też jestem zadowolony
chyba najbardziej restrykcyjne w UE i wymu-
kontrola zoohigieniczna, dostęp ptactwa
zagwarantować doskonałe wyniki finanso-
2% – wiemy o tym z wylęgarni, z którymi
terynaryjne.
z produktów Trouw Nutrition. Może nie są
sza na hodowcach maksymalny wysiłek.
dzikiego przenoszącego choroby, z praktyki
we dla hodowcy, a dla konsumenta zdrowy,
współpracujemy.
– Wśród tych tysięcy kur są również ko-
one tanie, ale jakość ich jest nie do przece-
– Na co powinien zwracać uwagę hodow-
wiem, że często z dzikich zwierząt. Kury je-
smaczny i bezpieczny produkt.
Poprawiła się też jakość ściółki – dzieje się tak
guty, bez nich nie byłoby przecież jaj
nienia.
ca, żeby jego stado było zdrowe i przyno-
dzą, oprócz oczywiście paszy, to, co znajdą
– Czy ma Pan jakąś „złotą radę” dla hodowców,
dzięki prawidłowo zbilansowanej paszy – do-
wylęgowych. Jaki jest ich udział w sta-
Korzystając z okazji, chciałbym podziękować
siło zyski?
(widziałem, jak kiedyś zaciągały zdechłego
która sprawi, że ich ferma będzie tą najlepszą?
brej recepturze i profesjonalnie skompono-
dzie?
za wspaniałą współpracę moim dwóm do-
J.Z. – Na pewno na jakość stosowanej paszy
lisa do kurnika), brudne jaja często znoszo-
J.Z. – Należy stosować najlepsze produkty na
wanym premiksom Trouw Nutrition. Kury nie
J.T. – Generalnie przyjmuje się, że w stadzie
radcom z Trouw Nutrition – Teresie Fidych
i zapewnienie odpowiednich warunków zoo-
ne na wybiegu, trudne do zbierania i często
świecie, o których wspomniałem wcześniej,
maję biegunek, a ściółka jest sucha.
powinno przebywać około 10% kogutów.
i Adamowi Wojciechowskiemu.
higienicznych na fermie.
zapomniane. Świeża trawka przeważnie jest
i korzystać z porad fachowców.
wiązaniami prozdrowotnymi,
• wiedza hodowcy który potrafi dostosować żywienie do sytuacji na fermie.
12
13
Bydło
Przygotowanie
do porodu i opieka nad
krowami po wycieleniu
prof. nadzw. dr hab. inż. Maciej Adamski
Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu
Ciąża to okres, w którym organizm krowy zmienia się bardzo intensywnie. Zmiany o podłożu hormonalnym oraz
metabolicznym mają na celu przystosowanie jej do rozwoju płodu, a w późniejszym etapie porodu oraz laktacji.
Sam poród to proces nieprzewidywalny. Mimo tego, że znamy jego poszczególne fazy, ryzyko komplikacji jest wysokie. Poprzez odpowiednie postępowanie ze zwierzęciem w okresie przygotowawczym jesteśmy w stanie zminimalizować prawdopodobieństwo wystąpienia problemów zarówno w trakcie porodu jak i po wycieleniu. Należy
pamiętać, że troska o krowę powinna dotyczyć całego okresu użytkowania, nie tylko po porodzie, ale również przed.
Bardzo istotnym elementem odpowiedniego
z potomstwem. Krowy przed porodem nie
stać się pasze dobre jakościowo oraz wyso-
przygotowania krowy do porodu jest obser-
należy przywiązywać, powinna móc swo-
koenergetyczne, czyli takie, które krowa bę-
wacja. Przy systematycznym doglądaniu sta-
bodnie poruszać się po kojcu porodowym.
dzie otrzymywać po wycieleniu. Ma to na
da wychwycić sztuki, które wchodzą w okres
Obok zapewnienia zwierzęciu odpowied-
celu przystosowanie swoistej flory bakteryj-
poprzedzający poród, jest to bardzo proste.
nich warunków środowiskowych do najistot-
nej do pasz dominujących w okresie laktacji.
W oborze uwięziowej zaleca się prowadzenie
niejszych aspektów opieki okołoporodowej
Przy ich wyborze ważne kryterium stanowi
co najmniej dwóch obserwacji w ciągu dnia,
należy zaliczyć żywienie – zarówno w końco-
zawartość składników pokarmowych oraz
w przypadku obory wolnowybiegowej opty-
wym okresie zasuszenia, jak i w początkach
zasobność w minerały. Szczególną uwagę
malna liczba to cztery obserwacje. Na kilka
laktacji. W celu uniknięcia otłuszczenia pod-
należy zwrócić na koncentrację energii, gdyż
dni przed porodem stają się one niespokojne
czas zasuszenia właściwego unikamy pasz
możliwość pobrania suchej masy w tym
oraz apatyczne, często zmianom zachowania
treściwych. Żywienie nie może być zbyt obfi-
okresie drastycznie spada (w granicach 10-13
towarzyszy utrata apetytu. Ważne jest, aże-
te, gdyż konsekwencją nadmiernych przyro-
kg). Zachowanie odpowiedniej koncentracji
by takie sztuki umieścić w kojcach porodo-
stów tkanki tłuszczowej podczas zasuszenia
składników pokarmowych zmniejsza różnice
wych (stanowiskach), najlepiej na 10-14 dni
są trudne porody oraz powikłania powy-
między zapotrzebowaniem a spożyciem tuż
przed porodem. Pomieszczenie, w którym
cieleniowe. Sytuacja ta zmienia się jednak
po wycieleniu. Zaleca się stosowanie kiszo-
przyjdzie na świat cielę, musi być zdezyn-
w okresie przejściowym. Około 2-3 tygodnia
nek z kukurydzy o wyższej zawartości skrobi
fekowane, czyste oraz dobrze wyścielone
przed wycieleniem należy stopniowo zmie-
(w tym okresie następuje wzrost kosmków je-
grubą warstwą słomy. Powierzchnia nie po-
niać dawkę pokarmową. W końcowym okre-
litowych żwacza). Pasza ta jest również wska-
winna być mniejsza niż 10 m2 na jedną matkę
sie zasuszenia podstawą żywienia powinny
zana dla krów świeżo wycielonych oraz
14
15
Bydło
będących w szczycie laktacji. Obok zawar-
W celu uniknięcia zalegania poporodowego
do takich dostępu, należy rozważyć zastoso-
krążenie krwi oraz wydalanie smółki i moczu.
wahania. Zastosowanie tego preparatu przy-
zdrowie krów, jak również na zanieczyszcze-
tości energii istotna jest również zawartość
tuż przed porodem zaleca się zwiększenie
wanie suplementacji solami anionowymi. Co
Zdarza się jednak (najczęściej w przypadku
spiesza regenerację po wycieleniu, zwiększa
nie i skażenie mleka.
włókna w kiszonkach. Zaleca się, aby daw-
dawki wapnia. Należy również zwrócić szcze-
prawda ich gorzki smak może nieco obniżyć
pierwiastek), że zwierzę jest w zbyt dużym
pobranie dawki pokarmowej, poprawia od-
Żywienie w początkach laktacji nie powinno
ka dla krów na około 3 tyg. przed porodem
gólną uwagę na zasobność pasz w sód, potas
pobranie suchej masy, pozwolą one jednak
szoku. Należy wówczas udzielić cielęciu po-
porność oraz witalność.
odbiegać od tego, które stosowaliśmy pod
zawierała 21% ADF (kwaśne włókno deter-
czy siarkę. O ile wysoka zawartość siarki jest
uniknąć komplikacji poporodowych związa-
mocy, tj. wytrzeć do sucha (praktyka połą-
gentowe) oraz 35% NDF (neutralne włókno
wskazana, o tyle pozostałe pierwiastki nie
nych z zaleganiem.
czona z masażem) i napoić siarą. Przebywanie
detergentowe). Zbyt wysoki poziom włókna
powinny występować w nadmiarze ponie-
może wpłynąć negatywnie na pobranie oraz
waż zaburzają równowagę kationowo-anio-
Opieka po wycieleniu
cielęcia z matką po porodzie ma pozytywny
ograniczyć strawność paszy, jednak jego nie-
nową (DCAB). Ograniczenie skarmiania pasz
Zwierzę przystępujące do porodu w odpo-
dobór w dawce często jest przyczyną przemieszczenia trawieńca czy kwasicy żwacza.
koniec okresu zasuszenia. Pasze treściwe należy podawać po bardzo dobrej jakości pa-
wpływ zarówno na jego rozwój, jak i regene-
Prewencyjne działania
to podstawa
rację samicy. Przyspiesza moment zakończe-
Istotne jest monitorowanie zmian zachowa-
pozorem nie należy zapominać o obfitym
o dużej zawartości potasu na kilka dni przed
wiedniej kondycji przeżywa mniejszy stres
nia newralgicznego okresu poporodowego
nia krów w okresie poporodowym, dowodzą
pojeniu krów. Przy 50 litrach dziennej produk-
porodem jest bardzo istotne. Jeśli nie mamy
związany ze zmianami zachodzącymi w or-
i moment wystąpienia następnej rui oraz
one, jak dużym obciążeniem dla krowy jest
cji mleka krowa wypija od 150 do ponad 200
ganizmie. Jeśli zapobiegliśmy wszelkim uchy-
ciąży. Zaleca się, aby odsadzić cielę w ciągu
poród. Dobry hodowca powinien mieć świa-
litrów wody, ponieważ na wyprodukowanie
bieniom związanym z higieną, dobrostanem,
pierwszych czterech dni po porodzie. Więź
domość zachodzących zmian behawioral-
jednego litra mleka potrzebuje przynajmniej
a w szczególności z żywieniem w okresie
łącząca je z matką nie jest jeszcze ustabili-
zasuszenia, poród nie powinien wpłynąć
zowana, pozwala to zatem uniknąć silnego
negatywnie na późniejszą kondycję krowy.
stresu matki, który często negatywnie odbija
Opieka po wycieleniu jest jednak tak samo
się na jej kondycji i produkcyjności. W gospo-
istotna jak sam proces przygotowawczy.
darstwach wysokoprodukcyjnych stosowane
W wielu badaniach wykazano, że użytkowość
jest odsadzanie cielęcia tuż po urodzeniu.
mleczna w kolejnej laktacji zależy zwykle od
Bezpośrednio po porodzie wzrasta wydziela-
tego, czy krowy uda się utrzymać we właści-
nie składników siary (potem mleka), w związ-
wej kondycji ciała (3,5-3,75 pkt.) w ostatnich
ku z tym rosną też potrzeby pokarmowe
100 dniach bieżącej laktacji. Znaczne zapasy
krów. Naturalnym zjawiskiem jest jednak
tłuszczu, zgromadzone w okresie zasusze-
spadek apetytu. Ponad 80% krów wysokowy-
nia, predysponują do rozwoju stłuszczenia
dajnych nie jest zdolnych do pobierania takiej
wątroby, który obok poważnych następstw
ilości energii, która pokryłaby zapotrzebowa-
zdrowotnych i produkcyjnych wywiera nie-
nie energetyczne na rozpoczynającą się pro-
korzystny wpływ na prawidłowość funkcji
dukcję. Podczas ujemnego bilansu energii
rozrodczych. Zatuczenie krowy (BCS > 4 pkt)
potrzeby energetyczne krów pokrywane są
wiąże się z dużym ryzykiem występowania
częściowo w wyniku mobilizacji rezerw ener-
trudnych porodów, zatrzymania łożyska, ma-
getycznych ciała, co powoduje utratę masy
nych. Dzięki takim działaniom prewencyjnym,
3, a nawet 5 litrów wody. Odpowiednie ży-
stitis, ketozy czy porażenia poporodowego.
oraz pogorszenie kondycji krowy. W wyniku
kontroli i wzmożonej uwadze możliwe jest
wienie i pojenie krów w początkach laktacji
Syndrom tłustej krowy (FMS, ZNMT) – zespół
porodu oraz stresu zwierzę traci dużą ilość
praktyczne wyeliminowanie stanów niepo-
spowoduje wzrost wydajności mleka w ciągu
stłuszczenia wątroby i mobilizacji tłuszczu,
płynów oraz elektrolitów. Drastycznie wzra-
żądanych. Od początku laktacji krowę należy
całego jej przebiegu.
usposabia do wystąpienia zaburzeń wtór-
sta również zapotrzebowanie na wapń. Nie-
utrzymywać pod ciągłą obserwacją zootech-
Okres okołoporodowy i wczesnej laktacji, tj.
nych i powikłań, utrudniających rozpoznanie
dobory często prowadzą do schorzeń meta-
niczną. Wszelkie schorzenia wpływają na ob-
pierwszych 30 dni po porodzie, jest szcze-
metabolicznej przyczyny schorzenia. Chore
bolicznych (kwasica, ketoza), które znacznie
niżenie ilości produkowanego mleka i mogą
gólnie krytyczny. Pojawienie się typowych
krowy łatwo zapadają na ketonemię, zalega-
obniżają późniejsze korzyści technologiczne
być przyczyną jego skażenia. Należy kontro-
w tym okresie zaburzeń wpływa na wydłuże-
nie poporodowe, zapalenie wymienia, maci-
i produkcyjne. W takich sytuacjach zaleca się
lować stan racic oraz wymienia. Zdrowie racic
nie czasu od porodu do pierwszej rui, a tym
cy, zatrzymanie łożyska. Podstawowym obja-
stosowanie suplementacji specjalnymi pre-
ma znaczący wpływ na produkcję. Krowy zbyt
samym opóźnienie kolejnej ciąży. Poprzez
wem procesu chorobowego jest zaburzenie
paratami przeznaczonymi dla krów bezpo-
długo przebywające w pozycji leżącej pobie-
obniżenie płodności i wydajności mlecznej
funkcji rozrodczych organizmu polegające na
średnio po wycieleniu, np. Reviva / Mamina
rają mniejsze ilości paszy, mniej przeżuwają,
następuje redukcja wartości rynkowej krów.
wydłużeniu okresu międzyciążowego i obni-
Drink, w formie energetycznego pójła. Su-
produkują mniej śliny, co bezpośrednio wiąże
Analiza ekonomiczna wykazała, że większość
żeniu procentu zapłodnień po pierwszej in-
plement ten, obok zasobności w łatwo do-
się z mniejszą mlecznością. Nie wolno rów-
kosztów ponoszonych przez hodowców na
seminacji.
stępny wapń, niezbędny do produkcji mleka,
nież zapominać o zachowaniu odpowied-
opiekę weterynaryjną i leki dotyczy właśnie
Krowa nieosłabiona akcją porodową zwykle
witaminy oraz energię, charakteryzuje się wy-
niego poziomu higieny, zarówno w oborze,
okresu wczesnego poporodowego, dlatego
wykazuje zainteresowanie cielęciem, wylizu-
soką smakowitością. Dzięki temu 94% krów
jak i na halach udojowych. Prawidłowy prze-
tak istotne jest, ażeby w tym czasie otoczyć
je cielę do czysta, pobudzając tym samym
mimo pogorszenia apetytu wypija pójło bez
bieg procesu doju ma bezpośredni wpływ na
krowy fachową i troskliwą opieką.
szach objętościowych. Dawka powinna być
podzielona na kilka odpasów. Pod żadnym
Reviva / Mamina Drink
Pójło energetyczne dla świeżo wycielonych krów:
•Szybko przywraca stan zdrowotny krów do normy
po wycieleniu (łatwo przyswajalna energia)
•Nawadnia organizm i uzupełnia elektrolity
•Zapobiega subklinicznej gorączce poporodowej,
dostarczając łatwo przyswajalny wapń
•Zapobiega zatrzymaniu łożyska, przemieszczeniu trawieńca, ogólnemu osłabieniu i niskiej żywotności krów
•Ogranicza występowanie ketozy
Mamina Drink
•Ogranicza problemy rozrodu (objawy rui, rozpoczęcie
cyklu owulacyjnego)
•Wzmacnia układ odpornościowy krów (bogata w witaminy, makro- i mikroskładniki)
16
17
REPORTAŻ
Gospodarstwo Rybackie „Grądy” w Budzie Stalowskiej
to 650 ha lustra wody
Gospodarstwo cały czas się rozwija, korzystało także z funduszy unijnych, w tym
z Programu Operacyjnego „Ryby”, a także
z programów rolno-środowiskowych. Dotacje pozwoliły na zakup nowoczesnych traktorów, przyczep, basenów do transportu ryb
i innego sprzętu.
– Rocznie produkuję ok. 250 ton wysokiej jakości karpia – mówi właściciel. – Odbiorców
mam głównie w Warszawie.
Trzeba promować karpia,
a nie łososia
Marian Słowiński,
właściciel
Gospodarstwa
Rybackiego „Grądy”
w Budzie Stalowskiej
Marian Słowiński przyznaje, że biznes na hodowli karpia nie jest łatwy. Są coraz większe
Buda Stalowska
Karpiowe
stawy pośród Puszczy Sandomierskiej
trudności ze zbytem, a ich przyczyna to…
kampanie pseudoekologów, domagających
musiał zrezygnować, gdyż – jak mówi – zwięk-
Oczywiście nie można znać odpowiedzi na
się „wypuszczenia karpia”.
szyła się cena, a jakość… pogorszyła się.
każde pytanie – ale od tego są centra bada­
– W takich akcjach udział biorą różne znane
– Zauważyliśmy w pewnym momencie, że to
wczo-naukowe działające przy korporacji.
osobistości, gwiazdy telewizji czy znani po-
co zadeklarowane było na etykiecie, nie po-
– Jeśli czegoś nie wiem, to zwracam się do
litycy – mówi Marian Słowiński. – Przynoszą
krywało się z rzeczywistym składem paszy –
naszego Centrum Doradczo-Serwisowe-
one wiele szkody polskim producentom.
mówi hodowca.
go w Holandii – mówi Marcin Soroczyński.
Zdaniem przedsiębiorcy za tymi akcjami sto-
Od tego czasu zaczął kupować Hendrix.
– Tam zbierane są dane m.in. z ośrodków
ją producenci łososia norweskiego. U nich
Współpraca z doradcą Trouw Nutrition Mar-
naukowych z całego świata. Zazwyczaj pro-
bowiem występuje znaczna nadprodukcja,
cinem Soroczyńskim układa się dobrze i jest
blem, który zgłasza ktoś w Polsce, już gdzieś
której kraje skandynawskie nie mogą przyjąć.
z niej zadowolony. Pana Marcina chwalą też
wcześniej był badany, rozwiązany i opisany.
Trzeba więc szukać nowych rynków zbytu,
pracownicy gospodarstwa.
Szybko od nich dostaję odpowiedź, z którą
a by je znaleźć, należy wyprzeć polskie ryby.
AdAgri Sp. z o.o.
dzielę się z hodowcami.
Pan Marcin także chwali współpracę z go-
hodowla jest pod stałą opieką Państwowe-
Doradca to nie tylko
sprzedawca
go Instytutu Weterynaryjnego w Puławach.
Marcin Soroczyński pracuje od kilku lat
dalej.
Tymczasem łosoś trzymany jest w specjal-
w Trouw Nutrition Polska. Jest doradcą ds.
Nieruchomości Rolnych tereny Państwowe-
nych sieciach umieszczonych w fiordach, kar-
trzody, a także jednym z pięciu w Polsce do-
go Gospodarstwa Rybackiego.
miony jest sztucznym pożywieniem i szpiko-
radców ds. hodowli karpia.
wilki i bobry oraz inne zwierzęta, a z rzadkich
– Z wykształcenia jestem rolnikiem, a rybac-
wany antybiotykami.
– Zajmuję się nie tylko zaopatrzeniem, ale też
lasy Puszczy Sandomierskiej oraz ogromnej
roślin występuje zimoziół północny. Ryby
twem śródlądowym nigdy wcześniej się nie
Jak podkreśla Marian Słowiński, nie ma cze-
doradztwem żywieniowym, serwisem zoo­
powierzchni stawy. Droga do biura Gospo-
hodowano tu prawdopodobnie już w XIX
zajmowałem – mówi Marian Słowiński. – Po-
goś takiego jak przemysłowy tucz karpia.
tech­nicznym – mówi Marcin Soroczyński. –
darstwa Rybackiego „Grądy” to leśny dukt,
wieku. W okresie międzywojennym założone
stanowiłem jednak spróbować i prowadzę tę
Ryby zarówno u niego, jak i w innych polskich
Układam dawki żywieniowe, receptury pasz
wiodący przez tereny wielkiego poligonu
zostały stawy na podłożu piaszczystym – nie-
działalność dwunasty rok.
gospodarstwach rybackich pływają wolno.
itd.
wojskowego wokół Nowej Dęby. Co chwila
powodującym zamulenia dna.
Dodaje, że początkowo myślał, iż będzie to
znika zasięg telefonu komórkowego.
Rybak z wyboru
całkiem spokojne zajęcie. Rzeczywistość oka-
„Grądy” to jedno z większych gospodarstw
w kraju. Leży na cennym przyrodniczo te-
Gospodarujący w „Grądach” Marian Słowiń-
renie, objętym programem Natura 2000
ski nie wywodzi się z ziemi tarnobrzeskiej.
– co wcale nie przeszkadza w hodowli ryb.
W lasach i nad wodami występuje tu aż 177
– Nasz karp żyje w stawie, w warunkach
Gospodarstwo Rybackie „Grądy” to w sumie 765 hektarów, w tym 650 ha lustra wody, podzielonych na 23 stawy.
Od kilku lat produkcja bazuje na paszy marki Hendrix, produkowanej przez Trouw Nutrition Polska.
w pełni naturalnych – mówi hodowca. – Moja
Buda Stalowska to miejscowość w powie-
gatunków ptaków, w tym wiele z zaliczanych
zdecydował się wydzierżawić od Agencji
cie tarnobrzeskim, w północnej części wo-
do rzadkich – m.in. wąsatka, zielonka, rybitwa
jewództwa
Wjeżdżając
zwyczajna, sieweczka obrożna, bekasik. Są
do niej, z rzadka tylko widać domy. Za to są
podkarpackiego.
zadowolone, to kooperacja będzie trwała
Parametry paszy zależą od wielu czynników
– wieku ryb, pory roku, celu, w jakim jest ona
mów. Ale jak mówi, wcale nie zamierza zre-
Współpraca z Trouw –
dobry wybór
zygnować. Zajęcie wciągnęło go na tyle, że
Z paszy granulowanej Hendrix firmy Trouw
z nowościami żywieniowymi – stale brać udział
Przyjechał w te tereny ze Skierniewic, czy-
kilka miesięcy temu (w marcu 2013 roku) stał
Nutrition gospodarstwo Mariana Słowińskiego
w szkoleniach, czytać prasę fachową i przede
li z województwa łódzkiego. W 2001 roku
się właścicielem wszystkich stawów.
korzysta trzeci rok. Z poprzedniego produktu
wszystkim mieć serce do pracy.
zuje się inna – w biznesie nie brakuje proble-
spodarstwem „Grądy”. A jeśli obie strony są
skarmiana. Dlatego doradca musi mieć nie tylko raz nabytą wiedzę. Trzeba być na bieżąco
Marcin Soroczyński, doradca
Trouw Nutrition Polska
ds. trzody i karpia
18
19
Trzoda chlewna
Tabela 1. Choroby prosiąt i warchlaków wywołane przez złe zbilansowanie związków mineralnych
Jednostka chorobowa
Łomikost i rachityzm, zaburzenia nerwowe,
zaburzenia układu mięśniowego
Toksyczne zatrucie solą/nagła śmierć
Parakeratoza, zapalenie skóry, błoń śluzowych
Wypadanie włosa, owrzodzenia skóry
Agresywność świń, kanibalizm
Nieprawidłowy wzrost zwierząt, anemia, zmiana
struktury włosa, zaburzenia w układzie nerwowym
Anemia, upadki zwierząt
Selenoza – stany zapalne skóry i kruchość racic
Ograniczony wzrost zwierzęcia
Związki mineralne
w żywieniu prosiąt
i warchlaków
Prosięta są najbardziej wymagającą grupą
technologiczną trzody chlewnej. W celu
uniknięcia problemów trawiennych produkty wykorzystywane w ich żywieniu muszą
charakteryzować się najwyższą strawnością.
W przypadku warchlaków głównym założeniem jest uzyskanie maksymalnych efektów produkcyjnych. Dlatego dostarczenie
w mieszankach paszowych dla młodych
świń odpowiedniej ilości związków mineralnych jest warunkiem uzyskania wysokiego
poziomu ilości i jakości mięsa. Składniki mineralne spełniają w organizmie zwierząt rolę
substancji regulujących przemianę materii
mgr inż. Anita Zaworska
oraz biorą udział w budowie układu kostne-
Katedra Żywienia Zwierząt i Gospodarki Paszowej Uniwersytet Przyrodniczy Poznań
go i tkanek miękkich oraz wchodzą w skład
wielu związków organicznych. Należy pamiętać, że niedobór, ale również nadmiar
Efektywne i racjonalne żywienie prosiąt i warchlaków polega na dokładnym oszacowaniu i dostarczeniu zwierzętom wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach odpowiadających ich zapotrzebowaniu bytowemu oraz produkcyjnemu. Tak więc pasza powinna zawierać wszystkie niezbędne składniki pokarmowe i związki
mineralne, które po pobraniu i przetworzeniu pozwolą zwierzęciu osiągnąć prawidłowy wzrost. Niestety, nie jest
to takie proste. Każdy nadmiar będzie nie tylko niepotrzebnym marnotrawstwem, ale może także stać się toksyczny dla zwierzęcia, czy też wydalany może prowadzić do zanieczyszczenia środowiska.
lub nieodpowiednia proporcja składników
mineralnych może prowadzić do zaburzeń
w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu.
W dawce pokarmowej dla młodych świń największy nacisk kładzie się na zapewnienie
optymalnej ilości cynku, miedzi, selenu i żelaza. Pierwiastki te mają znaczący wpływ
Niedobór/nadmiar składnika
nadmiar fosforu przy niedoborze wapnia
nadmiar chlorku sodu w paszy, niedobór wody
niedobór cynku, nadmiar wapnia
niedobór selenu i wit. B
niedobór soli mineralnych – sodu
niedobór miedzi i kobaltu
niedobór żelaza, nadmiar manganu
niedobór selenu
złe zbilansowanie soli mineralnych –
sodu, wapnia, chloru, magnezu
20
21
Trzoda chlewna
na przemianę materii, powoduje lepszy
wzrost warchlaków.
Jod – jego niedobór szczególnie widoczny
jest u młodych świń, gdyż jest przyczyną
Tabela 2. Zapotrzebowanie prosiąt i warchlaków na niektóre makro- i mikroelementy
w mieszankach dla świń (wg DLG, 2006)
Zawartość
Prosięta
Warchlaki
Ca g/kg
8-10
8-9
P g/kg
7
6,5
Ca g/ kg
1,5
1,5
Fe mg/kg
90
80
Se mg/kg
0,15-0,20
0,15-0,20
Cu mg/kg
8-10
8-10
Mn mg/kg
20-25
20-25
Zn mg/kg
50
50
śmierci i nieprawidłowego rozwoju i wzrostu
prosiąt.
Przyswajalność związków mineralnych występujących w paszach i dodatkach paszowych zależna jest postaci połączeń. Do
pierwszej grupy zaliczamy minerały organiczne występujące w postaci chelatów,
kompleksów aminokwasowych, soli kwasów organicznych oraz połączeń z metalami. Z kolei w połączeniach nieorganicznych
występują tlenki, węglany, fosforany, chlorki
i siarczany. Co ważne, chelaty dzięki swojej budowie są bardzo dobrze przyswajane
przez młode świnie i w pełni wykorzystywane przez organizm.
na odporność organizmu, morfologię jelit,
z metabolizmem składników pokarmowych.
Selen – w organizmie jest ściśle związany
zdolność wchłaniania substancji w jelitach,
Sód wraz z potasem i chlorem bierze
z witaminą E i aminokwasami zawierającymi
występowanie biegunek oraz utrzymanie
udział w regulacji ciśnienia osmotycznego
siarkę. Odpowiedzialny za produkcję wielu
wysokiej produkcyjności zwierząt.
i transporcie składników odżywczych. Sód
enzymów, naprawę uszkodzonego DNA ko-
Składniki mineralne dzieli się na:
jest niezbędnym składnikiem w procesach
mórek, prawidłowe wytwarzanie glutationu
wchłaniania aminokwasów oraz cukrów
w wątrobie, wykazuje działanie antyoksyda-
w przewodzie pokarmowym oraz podnosi
cyjne. Selen jest pierwiastkiem toksycznym
ciśnienie krwi. Sól kuchenna dostarcza świ-
o właściwościach nowotworzenia – dlatego
miedź, jod, kobalt, selen.
niom sodu i chloru, poprawiając właściwości
jego stosowanie powinno być ściśle nadzo-
Makroelementy
smakowe oraz dietetyczne paszy. Zwięk-
rowane.
szone zapotrzebowanie na ten pierwiastek
Miedź – jest stymulatorem wzrostu, wystę-
Wapń – wchodzi w skład kośćca, wpływa na
występuje ponadto przy nadmiarze potasu
puje w wielu enzymach. Pierwiastek ten jest
prawidłowe funkcjonowanie układu nerwo-
w diecie, gdyż wzrasta wówczas wydalanie
niezbędny w procesie kostnienia. Przyswa-
wego i mięśniowego oraz wspomaga przy
sodu z organizmu. Szczególnie zwierzęta na-
janie miedzi zależy od poziomu Ca, Fe, Zn
przenoszeniu substancji pokarmowych przez
rażone na stres odczuwają niedostatek sodu.
i Mo w paszy, gdyż nadmiar w paszy może
błony komórkowe. Istotne znaczenie ma od-
Przy ograniczonym dostępie do wody pitnej
wpływać negatywnie na absorpcję tego
powiedni stosunek ilości wapnia do fosforu
nadmiar sodu może okazać się toksyczny.
pierwiastka.
w dawce, który powinien wynosić 1:1,2-1,3.
Magnez – chroni serce, jest odpowiedzialny
Żelazo – odgrywa istotną rolę w transporcie
Nadwyżka wapnia w dawce prowadzi do
za uwalnianie hormonów i produkcję ok. 300
tlenu do komórek, jest składnikiem mioglobi-
zmniejszenia pobierania paszy, a przy niedo-
enzymów niezbędnych do przemian energe-
ny mięśni i krwinek czerwonych. Prosiętom
borze fosforu – do zmian w tkance kostnej
tycznych i białkowych w organizmie.
należy uzupełniać poziom tego pierwiastka,
oraz negatywnie wpływa na wchłanianie
gdyż zapotrzebowanie na niego, nie jest po-
pierwiastków śladowych, takich jak magnez,
Mikrolementy
miedź, mangan i cynk.
Cynk – pierwiastek ten szczególnie jest wska-
Kobalt – niezbędny składnik wielu enzymów
Fosfor – jest niezbędny do powstawania
zany w okresie okołoodsadzeniowym, gdyż
oraz wit. B12, wpływa na produkcję czerwo-
wszystkich tkanek, bierze udział w regulacji
zmniejsza ryzyko wystąpienia biegunek i za-
nych krwinek.
równowagi kwasowo-zasadowej, przemia-
burzeń jelitowych związanych ze zmianą ży-
Mangan – związany z procesem wzrostu
nach energetycznych i reakcjach związanych
wienia.
i tworzeniem się układu kostnego, wpływa
• makroelementy – wapń, fosfor, potas, sód,
chlor, magnez, siarka;
• mikroelementy – żelazo, cynk, mangan,
Niedobór składników mineralnych powoduje:
Zaburzenia
w rozrodzie
Upadki
prosiąt
Podatność
na infekcję
Biegunkę
Zahamowanie wzrostu
Słabsze przyrosty
Wzrost pobrania paszy
Wydłużenie okresu tuczu
krywane przez karmiącą lochę.
Spadek ekonomiki produkcji
Fotografie autorstwa: Anita Zaworska
22
23
PO GODZINACH
Krzyżówka fasolowa
Fasola
szparagowa – źródło zdrowia
W strąkach kryje się witaminowy koktajl, który nie tylko regeneruje nerwy i łagodzi objawy menopauzy, ale także
zmniejsza ryzyko raka szyjki macicy.
Pochodzi z Ameryki Środkowej i Południowej.
między innymi wapń, potas, magnez, żelazo,
odporności naszego organizmu. Fasolka
Jest tam hodowana od 7000 lat. Do Europy
cynk, mangan, miedź, sód i jod. W odróż-
szparagowa nazywana jest czasem warzy-
przywieźli ją hiszpańscy odkrywcy nowych
nieniu od fasoli ziarnistej, która jest przede
wem kobiecym, gdyż zawiera kwas foliowy,
lądów. Zachwycili się nią Francuzi – stała się
wszystkim źródłem pełnowartościowego
ważny zwłaszcza dla pań w pierwszych mie-
dla nich popularnym warzywem już pod ko-
białka roślinnego, strączkową ceni się za
siącach ciąży – to wtedy u płodu kształtuje
niec XVI wieku. Fasolowe strączki są nie tylko
obecność aglutyniny. Związek ten powoduje
się cewa nerwowa, czyli zalążek układu ner-
smaczne i pożywne, ale i zdrowe. Dostarczają
unieszkodliwienie białek niezbędnych do roz-
wowego, o której prawidłową budowę dba
organizmowi cennych witamin (A, B1, B2, B6,
woju niektórych bakterii chorobotwórczych.
właśnie kwas foliowy.
C, E, K) oraz minerałów – znajdują się w niej
Odgrywa zatem ogromną rolę w budowaniu
Źródło: www.naturowo.pl
Letnia sałatka w koperkowym pesto
Składniki
Przygotowanie
 6 średniej wielkości młodych ziemniaków
Ziemniaki, fasolkę i bób ugotować każde
 1/2 kg bobu
oddzielnie, uważając, żeby pozostały jędrne
 1/2 kg fasolki szparagowej
– lepiej lekko twarde niż gdyby się miały rozpadać (szczególnie ziemniaki i bób).
Pesto
Ziemniaki i fasolkę ostudzić. Bób przelać
 pęczek koperku
zimną wodą, przestudzić i zdjąć łupinki.
 sok z ½ cytryny
Ziemniaki pokroić w większą kostkę. Zmik-
 garść migdałów
sować wszystkie składniki pesto – w razie
 ząbek czosnku
potrzeby dolać oliwy – konsystencja ma
 1/3 szklanki oliwy
być rzadsza niż klasycznego pesto – bar-
 sól, pieprz
dziej przypominająca gęsty sos. Zalać składniki sałatki pesto, wymieszać i odstawić do
przegryzienia na ok. godzinę.
Źródło: www.gotujmy.pl
Nagrodą za prawidłowe rozwiązanie „Krzyżówki fasolowej” są gadżety Trouw Nutrition Polska.
Hasło wraz z adresem i numerem telefonu prosimy przesłać do 15 października 2013 r. na adres: AdAgri Sp. z o.o., ul. Fabryczna 14 D, 53–609 Wrocław.
Prawidłowe hasło „Krzyżówki poziomkowej”: Ludzie się weselą, widząc czerwcowe korale poziomki.
Zwycięzcą został pan Józef Wasiak z miejscowości Witonia. Serdecznie gratulujemy!
Zalety działania Trouw AO-mix:
silne działanie antyoksydacyjne
ochrona przed stresem oksydacyjnym
większa odporność, płodność i witalność
najwyższa przyswajalność biologiczna
Lidermix
z unikalną formułą Trouw AO-mix
Dobry stan zdrowia zwierząt, wzrost rozrodczości, witalności, wzmocnienie układu odpornościowego oraz jakość
mięsa – to wszystko także zależy od działania przeciwutleniaczy. Z tego powodu firma Trouw Nutrition opracowała unikalną recepturę mieszanki antyoksydantów
Trouw AO-mix zapewniającą całkowitą i skuteczną
ochronę przed wolnymi rodnikami.
Mieszanka Trouw AO-mix wchodzi w skład produktów z linii Lidermix dla trzody, bydła i drobiu.
Zdrowie zwierząt w najlepszych rękach.
www.trouwnutrition.pl

Podobne dokumenty