Kto Kogo je?

Komentarze

Transkrypt

Kto Kogo je?
K to
kogo je ?
Kto kogo je?
Zajęcia terenowe:
Zajęcia w klasie:

Zakres materiału z płyty:
Plansza 3 – funkcjonowanie ekosystemów
Bezpośrednie nawiązania do treści nauczania z PP:
• przedstawia proste zależności pokarmowe zachodzące między organizmami
lądowymi posługując się modelem lub schematem (4.6)
Pośrednie nawiązania do treści nauczania z PP:
• obserwuje i nazywa typowe organizmy lasu (4.3)
• wymienia i charakteryzuje czynniki warunkujące życie na lądzie (4.2)
Niezbędne umiejętności – uczeń:
• opisuje życie w wybranych ekosystemach: w lesie (1. – dla klas I–III)
Cele lekcji – uczeń:
• przedstawia proste zależności pokarmowe zachodzące między organizmami
lądowymi posługując się modelem lub schematem (4.6 PP)
• przyporządkowuje organizmy do grup producentów i konsumentów (roślinożerców,
drapieżników, destruentów) oraz podaje podstawowe różnice w sposobie ich
odżywiania się
• tłumaczy na przykładach zależności pomiędzy organizmami symbiotycznymi,
a także pomiędzy pasożytami i ich żywicielami
– 1 –
3.
konspekt zajęć do płyty
Kryteria sukcesu (czyli po czym uczeń pozna, że osiągnął cel lekcji):
• Będzie posługiwać się (odczytywać i tworzyć) schematami łańcuchów pokarmowych
do przedstawiania i odczytywania zależności pokarmowych między organizmami
• Odtworzy poznane na lekcji przykłady łańcuchów pokarmowych
• Przyporządkuje na podstawie dostępnych danych organizmy do odpowiedniej
grupy, ze względu na miejsce w łańcuchu pokarmowym (producenci, konsumenci
– roślinożercy, drapieżniki, destruenci)
• Wymieni cechy wspólne i różnice pomiędzy poznanymi sposobami odżywiania się
organizmów
• Udowodni na przykładzie, że symbioza jest korzystna dla obu partnerów
• Wytłumaczy na przykładzie zależności (korzyści i straty) pomiędzy organizmem
pasożytującym i jego żywicielem
Niezbędne pomoce:
• karty organizmów dla uczniów Pożywienie w lesie,
• karty pracy dla uczniów (schemat Zależności w ekosystemie leśnym, tabela Sposoby
odżywiania się organizmów w ekosystemach)
Przebieg zajęć
Wstęp: Co to jest ekologia – burza mózgów
Nauczyciel informuje uczniów o charakterze głównej aktywności, która wymaga przestrzeni w klasie i dużego skupienia uczniów zarówno na ich roli w symulacji, jak i całości
utworzonego modelu.
– 2 –
K to
kogo je ?
Przebieg zajęć
Część zasadnicza:
I. Symulacja zależności między organizmami w lesie:
Znajdź dla siebie pożywienie
Uczniowie losują karty pożywienia. Uczniowie, którzy wylosowali karty oznaczone Sy
lub Pa nie uczestniczą aktywnie w tym zadaniu.
Zadaniem jest znalezienie wśród innych tego ucznia, którego karta jest głównym źródłem pożywienia dla wylosowanej przez siebie karty i ustawienie się obok niego. W ten
sposób uczniowie tworzą łańcuchy pokarmowe. W trakcie tworzenia łańcuchów nauczyciel sprawdza poprawność ustawienia uczniów i pilnuje by uczniowie ustawiali się
zgodnie z podstawowym pokarmem danego organizmu, nie zaś uzupełniającym.
Po wykonaniu zadania, każda z grup prezentuje reszcie klasy stworzony przez siebie
łańcuch pokarmowy. Każdy z uczniów zabiera głos, wcielając się w rolę ze swojej karty,
np.: Jestem rzekotką drzewną i odżywiam się głównie owadami np. pluskwiakami.
II. Symulacja zależności między organizmami w lesie:
A gdzie twoje miejsce w łańcuchu pokarmowym?
Uczniowie, którzy nie brali udziału w poprzednim zadaniu starają się znaleźć miejsce dla
swoich kart w stworzonych łańcuchach pokarmowych. Nauczyciel sprawdza i, ewentualnie, koryguje ustawienie, tłumacząc że organizmy te żyją w kilku ścisłych związkach
z innymi organizmami, że ciężko je liniowo ustawić w łańcuchu pokarmowym.
III. Grupowanie organizmów:
Sposoby odżywania się organizmów
Uczniowie zapamiętują swoje miejsce w łańcuchach pokarmowych a następnie dobierają się w grupy wedle symboli zawartych na kartach zwierząt (Pr, Ro, Dr, De, Pa,
Sy). Zadaniem tak stworzonych grup jest ustalenie podobieństw w sposobie odżywiania
się organizmów na kartach w grupie i spróbowanie nadania nazwy swojej grupie (dwie
pierwsze litery nazwy powinny być zgodne z oznaczeniem grupy). Uczniów, którzy wylosowali na swoich kartach słońce nauczyciel przydziela do najmniej licznych grup.
– 3 –
3.
konspekt zajęć do płyty
Przebieg zajęć
Część zasadnicza:
III. Grupowanie organizmów:
Sposoby odżywania się organizmów (cd.)
Grupy uczniów prezentują wyniki swojej pracy. Nauczyciel koryguje odpowiedzi i pomaga uczniom wypełnić dostarczone im wcześniej tabele. Powinna powstać następująca
notatka:
Nazwa
Producent
Roślinożerca
Konsument
Drapieżnik
Pasożyt
Destruent
Organizm, który
sam produkuje sobie pokarm (materię
organiczną), wykorzystuje do tego
najczęściej proces fotosyntezy.
odżywia się producentami.
odżywia się innymi konsumentami,
ofiara ginie.
odżywia się innymi organizmami, szkodzi im,
a czasem prowadzi do ich śmierci.
odżywia się martwą materią organiczną
– szczątkami roślin i zwierząt.
Dodatkowo poza tabelą: Symbioza – związek dwóch organizmów, który przynosi korzyści obu stronom.
– 4 –
K to
kogo je ?
Przebieg zajęć
Podsumowanie:
Uczniowie siadają z powrotem w ławkach i uzupełniają schemat ekosystemu leśnego.
Nauczyciel porządkuje kolejność wypełniania nazw w schemacie zadając pytania (kto
potrzebował energii słonecznej?, po zgłoszeniu się jednego z uczniów, który miał kartę
rośliny, nauczyciel zadaje pytanie kto odżywiał się tą rośliną? itd.). Następnie uczniowie
wpisują odpowiednie nazwy grup organizmów w legendę schematu. Powinien powstać
następujący schemat:
1. Uzupełnij kolejne nazwy
gatunków organizmów
w łańcuchach pokarmowych
2. Uzupełnij nazwy grup
organizmów w legendzie
zastosowanych oznaczeń
Rogowniczka
EKOSYSTEM LEŚNY
łańcuchy pokarmowe
Krogulec
Rudzik
Gąsienica
Tasiemiec
Dąb
Koźlarz
Słońce
Poziomka
Brzoza
Dżdżownica
Wilk
Jeleń
Bakterie
Plusknia
Hubiak
Rzekotka
Producenci
Zaskroniec
Roślinożercy
Drapieżniki
Bakterie
Destruenci
– 5 –
Pasożyty
Symbioza
3.
konspekt zajęć do płyty
Karty dla uczniów
Pożywienie w lesie
Uwagi dla nauczyciela:
Aktywność uczniów zaproponowana w scenariuszu zakłada przydzielenie
każdemu uczniowi jednej z kart.
Na łańcuchy pokarmowe składają się 22 karty (łańcuchy pokarmowe 1, 2,
3 oraz uzupełnienie łańcucha pokarmowego 1). W przypadku innej liczby
uczniów w klasie nauczyciel musi odpowiednio modyfikować zestaw, np.:
• włączyć do obiegu duplikaty kart.
• całkowicie wyłączyć z obiegu karty łańcucha pokarmowego 2 lub 3.
• wyłączyć z obiegu jedną lub dwie karty „słońce” które powielają się
w każdym z łańcuchów pokarmowych (wówczas, któryś z uczniów ustawia się w łańcuchu pokarmowym więcej niż jeden raz).
– 6 –
K to
kogo je ?
Łańcuch pokarmowy nr 1:
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Rodzaj ciała niebieskiego: gwiazda
Nazwa: Słońce
Energia: Zachodzą w nim reakcje jądrowe w bardzo wysokiej temperaturze. W wyniku tych reakcji powstają olbrzymie ilości energii, która dociera do wszystkich planet układu słonecznego. Ta energia jest niezbędna dla
większości procesów zachodzących na Ziemi.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Rząd: bukowce
Gatunek: Brzoza brodawkowata (Pr)
Pożywienie: samodzielna produkcja związków organicznych (głównie cukrów). Składnikami potrzebnymi do wytworzenia pokarmu jest: woda, dwutlenek węgla i energia słoneczna. Niezbędny też jest zielony barwnik zawarty w komórkach roślin, bez którego nie doszłoby do reakcji.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Gromada: ssaki
Gatunek: Jeleń szlachetny (Ro)
Pożywienie: Zjada ogromne ilości pokarmu roślinnego. Przede wszystkim
chętnie zjada miękkie pędy roślin liściastych (np. brzóz), chętnie również je
owoce, warzywa, trawę i rośliny zielne.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
– 7 –
3.
konspekt zajęć do płyty
Gromada: ssaki
Gatunek: Wilk szary (Dr)
Pożywienie: do swojego życia potrzebuje średnio ok. 1,3 kg mięsa (wraz
z kośćmi i skórą) dziennie. W naturze żywi się najchętniej dużymi zwierzętami kopytnymi (jelenie, nieco rzadziej sarny, dziki i łosie). W przypadku, gdy
warunki i liczebność stada nie pozwala na polowanie na tak dużą zwierzynę,
zadawala się mniejszymi ssakami i innym pokarmem.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Gromada: siodełkowce
Gatunek: Dżdżownica ziemna (De)
Pożywienie: odżywiają się przede wszystkim martwymi szczątkami zwierzęcymi i roślinnymi. Pożywienie wciągają do korytarzy drążonych w glebie
i tam spożywają. Ich odchody są dużo bogatsze w składniki mineralne niż
otaczająca je gleba.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Gromada: podstawczaki
Gatunek: Hubiak pospolity (Pa)
Pożywienie: wysysa z drzew soki oraz wodę powodując ich osłabienie.
Występuje na drzewach liściastych (głównie brzozach i bukach).
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Gromada: podstawczaki
Gatunek: Koźlarz babka (Sy)
Pożywienie: oplata korzenie brzozy by pobierać od rośliny cukry. W zamian zwiększa korzeniom powierzchnię wchłaniania wody z gleby i dostarcza produkowane przez siebie substancje.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
– 8 –
K to
kogo je ?
Typ: płazińce
Gatunek: Tasiemiec bąblowcowy (postać dojrzała) (Pa)
Pożywienie: żyje w jelicie cienkim psowatych (np. psa, wilka), gdzie wchłania substancje odżywcze. Powoduje osłabienie, a nawet śmierć osobnika,
w którym żyje.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Domena: bakterie
Gatunek: Methanosarcina barkeri (Sy)
Pożywienie: Żyją w jednym z żołądków przeżuwaczy (do których należą,
miedzy innymi: krowy, owce i jelenie), gdzie mają zapewnione substancje odżywcze. Równocześnie produkują substancje, które rozkładają trudne do
strawienia dla zwierząt związki zawarte w roślinach.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
– 9 –
3.
konspekt zajęć do płyty
Łańcuch pokarmowy nr 2:
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Rodzaj ciała niebieskiego: gwiazda
Nazwa: Słońce
Energia: Zachodzą w nim reakcje jądrowe w bardzo wysokiej temperaturze. W wyniku tych reakcji powstają olbrzymie ilości energii, która dociera do wszystkich planet układu słonecznego. Ta energia jest niezbędna dla
większości procesów zachodzących na Ziemi.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Rząd: różowce
Gatunek: Poziomka pospolita (Pr)
Pożywienie: samodzielna produkcja związków organicznych (głownie cukrów). Składnikami potrzebnymi do wytworzenia pokarmu jest: woda, dwutlenek węgla i energia słoneczna. Niezbędny też jest zielony barwnik zawarty w komórkach roślin, bez którego nie doszłoby do reakcji.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Gromada: owady
Gatunek: Plusknia jagodziak (Ro)
Pożywienie: Należy do tych pluskwiaków, które żywią się liśćmi i owocami
jagód, poziomek i innych roślin runa leśnego.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
– 10 –
K to
kogo je ?
Gromada: płazy
Gatunek: Rzekotka drzewna (Dr)
Pożywienie: Pokarmem rzekotki są głównie owady i pająki, które chwyta
nagłym wyrzutem długiego, lepkiego języka. Zjada skorki, pluskwiaki, mrówki, chrząszcze, a także ślimaki.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Gromada: gady
Gatunek: Zaskroniec zwyczajny (Dr)
Pożywienie: Żywią się żabami, traszkami, rybami lub drobnymi gryzoniami, które połykają bez uprzedniego uśmiercania.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Gromada: Bakterie
Gatunek: Bakterie saprofityczne (De)
Pożywienie: martwe szczątki innych organizmów.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
– 11 –
3.
konspekt zajęć do płyty
Łańcuch pokarmowy nr 3:
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Rodzaj ciała niebieskiego: gwiazda
Nazwa: Słońce
Energia: Zachodzą w nim reakcje jądrowe w bardzo wysokiej temperaturze. W wyniku tych reakcji powstają olbrzymie ilości energii, która dociera do wszystkich planet układu słonecznego. Ta energia jest niezbędna dla
większości procesów zachodzących na Ziemi.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Rząd: bukowce
Gatunek: Dąb szypułkowy (Pr)
Pożywienie: samodzielna produkcja związków organicznych (głównie cukrów). Składnikami potrzebnymi do wytworzenia pokarmu jest: woda, dwutlenek węgla i energia słoneczna, niezbędny też jest zielony barwnik zawarty w komórkach roślin, bez którego nie doszłoby do reakcji.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Gromada: owady
Gatunek: Zwójka zieloneczka (gąsienica motyla) (Ro)
Pożywienie: gąsienice wylęgają się z jaj złożonych na drzewach liściastych, najchętniej dębach. Żywią się one początkowo pąkami, a następnie
młodymi liśćmi tych roślin.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
– 12 –
K to
kogo je ?
Gromada: ptaki
Gatunek: Rudzik zwyczajny (Dr)
Pożywienie: przede wszystkim owady i ich larwy, np. chrząszcze i gąsienice oraz inne drobne bezkręgowce zbierane na ziemi, jak dżdżownice, pająki
i ślimaki. Pod koniec lata i jesienią uzupełnia pokarm soczystymi owocami.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Gromada: ptaki
Gatunek: Krogulec zwyczajny (Dr)
Pożywienie: głównie drobne ptaki, szczególnie zimą często ofiarą padają wróble domowe ale także mazurki, sikorki, trznadle, rudziki, kosy, szpaki,
niekiedy poluje również na myszy, żaby, gady i większe owady.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Królestwo: grzyby
Gatunek: Rogowniczka ptasia (De)
Pożywienie: jest saprofitem (organizmem żywiącym się martwą materią organiczną) rozkładającym keratynę (substancję zawartą we włosach
i piórach zwierząt). Występuje najczęściej na piórach ptaków lub szczątkach włosów zwierząt.
– 13 –
3.
konspekt zajęć do płyty
Sposoby odżywiania się
organizmów w ekosystemach
Nazwa
Organizm, który
– 14 –
K to
kogo je ?
Zależności w ekosystemie
leśnym
1. Uzupełnij kolejne nazwy
gatunków organizmów
w łańcuchach pokarmowych
2. Uzupełnij nazwy grup
organizmów w legendzie
zastosowanych oznaczeń
Słońce
– 15 –
EKOSYSTEM LEŚNY
łańcuchy pokarmowe

Podobne dokumenty