Raport roczny

Komentarze

Transkrypt

Raport roczny
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
ZINTEGROWANY WIELOLETNI
PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
WARSZAWA, 2009
-1-
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
RAPORT AKCEPTUJĄ:
Lp.
Nazwisko i imię
Funkcja
1.
Pan Janusz Związek
Główny Lekarz
Weterynarii
2.
Pan Andrzej Wojtyła
Główny Inspektor
Sanitarny
3.
Pan Tadeusz Kłos
4.
Pan Stanisław
Kowalczyk
5.
Pani Małgorzata
Krasnodębska-Tomkiel
Główny Inspektor
Ochrony Roślin i
Nasiennictwa
Główny Inspektor
Jakości Handlowej
Artykułów RolnoSpożywczych
Prezes Urzędu Ochrony
Konkurencji i
Konsumentów
-2-
Podpis i data
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
SPIS TREŚCI
ROZDZIAŁ 1. KONTROLE URZĘDOWE
PRZEPROWADZANE ZGODNIE Z
PLANEM W 2008 R. ................................................................................................................ 7
1.1. INSPEKCJA WETERYNARYJNA (IW) ............................................................................... 7
1.1.1. Higiena produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego .............................. 7
1.1.2. Prawo paszowe...................................................................................................... 10
1.1.3. Systemy kontroli i procedury dotyczące ochrony zdrowia zwierząt i
zwalczania chorób zakaźnych zwierząt ........................................................................ 14
1.1.4. Plany awaryjne na wypadek sytuacji wyjątkowych.......................................... 16
1.1.5. Nadzór nad identyfikacją i rejestracją zwierząt (IRZ)..................................... 17
1.1.6.
Kontrole
prowadzone
przez
Inspekcję
Weterynaryjną
w
zakresie
przestrzegania przepisów o ochronie zwierząt ............................................................ 22
1.1.7. Systemy kontroli i procedury dotyczące weterynaryjnej kontroli granicznej 27
1.2. PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA .......................................................................... 40
1.2.1. Bezpieczeństwo i higiena żywności ..................................................................... 40
1.3. PAŃSTWOWA INSPEKCJA OCHRONY ROŚLIN I NASIENNICTWA .................................. 50
1.3.1. Obrót, konfekcjonowanie i stosowanie środków ochrony roślin ..................... 51
1.3.2. Sektor zdrowia roślin ........................................................................................... 57
1.4. INSPEKCJA JAKOŚCI HANDLOWEJ ARTYKUŁÓW ROLNO - SPOŻYWCZYCH ............... 58
1.4.1. Kontrola jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych............................. 58
1.5. INSPEKCJA HANDLOWA (IH) ........................................................................................ 60
1.5.1. Kontrola jakości handlowej żywności w obrocie ............................................... 60
ROZDZIAŁ
2.
OGÓLNA
ZGODNOŚĆ
Z
PRZEPISAMI
W
PRZYPADKU
PRZEDSIĘBIORCÓW I PRODUKTÓW ........................................................................... 63
2.1. INSPEKCJA WETERYNARYJNA ...................................................................................... 63
2.1.1. Higiena produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego ............................ 63
2.1.2. Sektor prawa paszowego ..................................................................................... 81
2.1.3. Weterynaryjna kontrola graniczna .................................................................... 89
-3-
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
2.2. PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA .......................................................................... 91
2.2.1. Bezpieczeństwo i higiena żywności .................................................................... 91
2.3. PAŃSTWOWA INSPEKCJA OCHRONY ROŚLIN I NASIENNICTWA ................................ 125
2.3.1. Obrót i stosowanie środków ochrony roślin .................................................... 125
2.3.2. Sektor zdrowia roślin ......................................................................................... 144
2.4 INSPEKCJA JAKOŚCI HANDLOWEJ ARTYKUŁÓW ROLNO-SPOŻYWCZYCH................ 147
2.4.1. Jakość handlowa artykułów rolno-spożywczych ............................................. 147
2.5. INSPEKCJA HANDLOWA .............................................................................................. 171
ROZDZIAŁ 3. AUDYTY PRZEPROWADZANE ZGODNIE Z ART. 4 UST. 6
ROZPORZĄDZENIA (WE) NR 882/2004 ........................................................................ 180
3.1. INSPEKCJA WETERYNARYJNA .................................................................................... 180
3.2. AUDYTY WEWNĘTRZNE PRZEPROWADZANE PRZEZ ORGANY PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI
SANITARNEJ ....................................................................................................................... 180
ROZDZIAŁ 4. DZIAŁANIA MAJĄCE NA CELU ZAPEWNIENIE SKUTECZNEGO
DZIAŁANIA SŁUŻB KONTROLI URZĘDOWYCH ..................................................... 184
4.1. DZIAŁANIA SZKOLENIOWE ......................................................................................... 184
4.1.1. Inspekcja Weterynaryjna .................................................................................. 184
4.1.2. Państwowa Inspekcja Sanitarna ....................................................................... 189
4.1.3. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa ................................... 195
4.1.4 Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych ...................... 195
4.1.5. Inspekcja Handlowa ........................................................................................... 199
4.2. ZMIANY W ORGANIZACJI LUB ZARZĄDZIE URZĘDÓW WŁAŚCIWYCH ........................ 199
4.2.1. Inspekcja Weterynaryjna .................................................................................. 199
4.2.2. Inspekcja Handlowa ........................................................................................... 200
4.3. NOWE USTAWODAWSTWO .......................................................................................... 202
4.3.1 Inspekcja Weterynaryjna ................................................................................... 202
4.4. KONTROLE WEWNĘTRZNE .......................................................................................... 205
4.4.1. Inspekcja Weterynaryjna .................................................................................. 205
4.4.1.1. Kontrole przeprowadzane przez Biuro Kontroli GIW ................................ 205
4.4.1.2. Kontrole Granicznych i Powiatowych Lekarzy Weterynarii prowadzone
-4-
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
przez Biuro ds. Granic GIW ....................................................................................... 216
4.4.2. Państwowa Inspekcja Sanitarna ....................................................................... 218
4.4.3. Państwowa Inspekcja ochrony Roślin i Nasiennictwa .................................... 224
4.4.4. Kontrole wewnętrzne Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno –
Spożywczych ................................................................................................................. 226
4.4.5. Inspekcja Handlowa – kontrole wewnętrzne .................................................. 227
4.5. SYSTEMY WEWNĘTRZNE (PAŃSTWOWA INSPEKCJA SANITARNA) ............................ 227
ROZDZIAŁ
5.
PODSUMOWANIE
OGÓLNEJ
SKUTECZNOŚCI
SYSTEMU
KONTROLI URZĘDOWYCH W POLSCE ..................................................................... 229
SPIS TABEL ......................................................................................................................... 235
-5-
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
WSTĘP
W raporcie przedstawiono zbiorcze dane uzyskane od organów sprawujących
urzędową kontrolę środków spożywczych w Polsce. Kluczową rolę w zapewnieniu
bezpieczeństwa żywności i sprawowaniu urzędowej kontroli odgrywają 2 Inspekcje:
Państwowa Inspekcja Sanitarna i Inspekcja Weterynaryjna.
Dodatkowo uwzględniono dane z pozostałych Inspekcji działających w wąskich
precyzyjnie określonych obszarach tj. Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów RolnoSpożywczych, Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Państwowej Inspekcji Ochrony
Roślin i Nasiennictwa.
Ww. raport sporządzono w oparciu o Decyzję Komisji 2008/654/WE z dnia 24 lipca
2008 r. w sprawie wytycznych dla pomocy państwom członkowskim w sporządzaniu
rocznego sprawozdania dotyczącego zintegrowanego wieloletniego krajowego planu kontroli,
przewidzianego w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady.
Niezależnie od ww. raportu do Komisji Europejskiej przesłano w stosownych
terminach inne szczegółowe raporty dot. urzędowej kontroli.
Do sporządzenia ww. raportu wykorzystano dane uzyskane od poszczególnych
organów urzędowej kontroli za 2008 r., oficjalne formularze statystyczne (druki MZ-48
„Sprawozdanie z działalności w zakresie higieny żywności, żywienia i przedmiotów użytku”
dział 1, druk GUS RRW-5 „Sprawozdanie z działalności i stanu sanitarnego obiektów w
zakresie higieny artykułów żywnościowych pochodzenia zwierzęcego”), dane z realizacji
planów pobierania próbek i badania żywności, a także planów kontroli podmiotów
prowadzących produkcję i obrót żywnością.
-6-
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Rozdział 1.
Kontrole urzędowe przeprowadzane zgodnie
z Planem w 2008 r.
1.1. Inspekcja Weterynaryjna (IW)
1.1.1. Higiena produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego
Plany kontrolne
Organy Inspekcji Weterynaryjnej odgrywają podstawową rolę w zakresie nadzoru nad
bezpieczeństwem
Weterynaryjna
produktów
sprawuje
spożywczych
nadzór
nad
pochodzenia
pozyskiwaniem,
zwierzęcego.
chowem,
Inspekcja
wytwarzaniem,
oczyszczaniem, ubojem, rozbiorem, przetwarzaniem, pakowaniem, przepakowywaniem,
przechowywaniem oraz transportem produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego.
Kontrole
urzędowe
podmiotów
prowadzących
ww.
działalności
są
planowane
i
przeprowadzane przez organy IW szczebla powiatowego. W 2008 roku kontrole urzędowe
planowane były przez powiatowych lekarzy weterynarii (PLW) w oparciu o Instrukcję
Głównego Lekarza Weterynarii (GLW) Nr GIWhig–500-11/07 z dnia 14 sierpnia 2007 r. w
sprawie określenia na podstawie analizy ryzyka częstotliwości kontroli podmiotów sektora
spożywczego objętych urzędowym nadzorem IW, która wdraża postanowienia art. 3 ust. 1
rozporządzenia (WE) nr 882/2004.
Ponadto w 2008 r. Inspekcja Weterynaryjna realizowała również szczegółowe
programy kontroli przewidziane na mocy następujących przepisów prawa wspólnotowego:

dyrektywy Rady 96/23/WE z dnia 29 kwietnia 1996r. w sprawie środków
monitorowania niektórych substancji i ich pozostałości u żywych zwierząt i w produktach
pochodzenia zwierzęcego (Dz. Urz. WE L 125, z 23.05.1996 z późn. zm.),

zalecenia Komisji 2006/794/WE z dnia 16 listopada 2006r. w sprawie
monitorowania poziomu tła dioksyn, dioksynopochodnych PCB i niedioksynopochodnych
PCB w środkach spożywczych (Dz. Urz. WE L 322, z 22.11.2006).
-7-
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Liczba kontroli planowanych
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez powiatowych lekarzy weterynarii w 2008
r. zaplanowano 102976 kontroli (kompleksowych lub wycinkowych) podmiotów sektora
spożywczego, z czego zrealizowano 98695 kontroli.
Należy wyjaśnić, że ww. kontrole nie obejmują kontroli stałych w zakładach
prowadzących ubój zwierząt rzeźnych lub rozbiór i przetwórstwo mięsa zwierząt łownych w
trakcie trwania procesów produkcyjnych.
Realizacja specyficznych programów przewidzianych prawem wspólnotowym:
A.
Krajowy program monitoringu obecności substancji niedozwolonych oraz
pozostałości chemicznych, biologicznych i produktów leczniczych u zwierząt i w żywności
pochodzenia zwierzęcego (ang. NRCP – National Residue Control Plan);
W 2008 roku w ramach programu pobrano do badań ogółem 29 717 próbek
(obejmujących program „target” i „suspect”). Materiał do badań, zgodnie z planem był
pobierany w gospodarstwach i rzeźniach. Obejmował również produkty pochodzenia
zwierzęcego pochodzące z krajów trzecich lub innych krajów członkowskich. Szczegółowe
wyniki z realizacji programu wraz z planem monitoringu na rok 2008 zostały przekazane
Komisji Europejskiej - za pośrednictwem Krajowego Laboratorium Referencyjnego PIWetPIB w Puławach, przy użyciu bazy danych Sanco Residue, co zostało potwierdzone 31 marca
2009 r.
B.
Krajowy
program
monitoringu
PCDD,
PCDF
i
dioksynopodobnych
polichlorowanych bifenyli (dl-PCB) w produktach pochodzenia zwierzęcego.
Badania w ramach programu wykonano w Zakładzie Radiobiologii PIW-PIB w
Puławach.
Materiał do badań stanowiły próbki produktów pochodzenia zwierzęcego nadsyłane z
terenu kraju do grudnia 2008r. Próbki pobrane zostały przez pracowników IW, zgodnie z
Instrukcją GLW Nr GIWhig-500-10/07z dnia13 grudnia 2007 r. dotyczącą sposobu i zakresu
realizacji ww. programu oraz wytycznymi dotyczącymi liczby próbek do pobrania na terenie
każdego województwa.
Do badań przesłano 102 próbki produktów pochodzenia zwierzęcego, w tym:

27 próbek ryb bałtyckich (9 łososia, 9 szprota, 9 śledzia),
-8-
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008

10 próbek ryb słodkowodnych (5 karpia, 5 pstrąga),

18 próbek mleka (3 próbki mleka koziego, 15 krowiego),

21 próbek mięsa (6 bydła, 6 świń, 3 owiec, 6 drobiu),

3 próbki mięsa zwierząt łownych

23próbki jaj (15 kurzych, 4 przepiórcze, 2 kacze, 2gęsie).
Dodatkowo, w trakcie realizacji programu, po analizie wyników za rok 2007
zdecydowano o dwukrotnym zwiększeniu (o 9) liczby próbek pobieranych z łososia
bałtyckiego.
Oznaczenia zawartości 29 kongenerów PCDD/PCDF i dl-PCB wykonano metodą
zgodną z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1883/2006.
Przyczyny braku realizacji kontroli planowych
Głównymi przyczynami niezrealizowania założeń kontrolnych było:

Zaprzestanie lub zawieszenie prowadzenia działalności przez podmioty,

Niewystarczające zasoby kadrowe ,

Konieczność wykonania kontroli nieplanowanych,

Konieczność wykonywania dodatkowych zadań.
Kontrole pozaplanowe
Poza kontrolami urzędowymi przeprowadzonymi zgodnie z planem PLW wykonali
16704 kontroli nieplanowanych.
Kontrole problemowe podmiotów sektora spożywczego zlecone poza planem przez
GLW dotyczyły kontroli mięsa drobiowego wprowadzanego na rynek polski w ramach
handlu.
Dodatkowo można wymienić następujące przyczyny przeprowadzenia kontroli
nieplanowanych:

powiadomienia RASFF,

skargi,

doniesienia prasowe o nieprawidłowościach,
-9-
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008

informacje o nieprawidłowościach przekazywane przez inne Inspekcje i
instytucje publiczne,

nadawanie/rozszerzenie uprawnień eksportowych na rynki krajów trzecich,

postępowania wyjaśniające związane z wynikami badań wykonywanych w
ramach programu monitoringu pozostałości,

powiadomienia o niezgodności z kryteriami mikrobiologicznymi,

rozpatrywanie wniosków o zatwierdzenie, rejestrację zakładów.
1.1.2. Prawo paszowe
Plany kontrolne
Częstotliwość urzędowych kontroli podmiotów działających w sektorze pasz określa
Roczny Plan Urzędowej Kontroli Pasz. W 2008 roku Główny Lekarz Weterynarii zalecał
przeprowadzenie kontroli przedsiębiorstw zgodnie z następującymi wytycznymi:
 w jakim zakresie zrealizowano założenia w zakresie częstotliwości lub intensywności
oraz charakteru kontroli urzędowych ustalone w krajowym planie kontroli.
W obecnie obowiązujących krajowych przepisach prawnych prowadzenie działalności
gospodarczej w zakresie wytwarzania jak i wprowadzania do obrotu pasz wymaga rejestracji
lub zatwierdzenia wydanego przez właściwego Powiatowego Lekarza Weterynarii. Ewidencję
tych podmiotów prowadzi Główny Lekarz Weterynarii i przekazuje Ministrowi Rolnictwa i
Rozwoju Wsi, który na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 22 lipca 2006 roku o paszach
(Dz.U. Nr 144, poz. 1045) ogłasza przedmiotowy wykaz w drodze obwieszczenia w
Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.
- 10 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Tabela 1. Zatwierdzeni / zarejestrowani producenci i przedsiębiorstwa handlowe
Produkcja roczna w tonach
Bez względu na wielkość produkcji,
przy ustalaniu częstotliwości przez
organy IW należy brać pod uwagę
ocenę ryzyka i stopień zagrożenia
Liczba kontroli
Ustalać w oparciu o analizę zagrożeń i
analizę ryzyka.
Zaleca się minimum 4 x do roku, w
przypadku podwyższonego ryzyka w
produkcji zwiększyć częstotliwość o 2
- 4 kontroli w roku.
Bez względu na wielkość produkcji,
przy ustalaniu częstotliwości przez
organy IW należy brać pod uwagę
ocenę ryzyka i stopień zagrożenia
Ustalać w oparciu o analizę zagrożeń i
analizę ryzyka.
Producenci premiksów
- zatwierdzeni
- zarejestrowani
Bez względu na wielkość produkcji,
przy ustalaniu częstotliwości przez
organy IW należy brać pod uwagę
ocenę ryzyka i stopień zagrożenia
Ustalać w oparciu o analizę zagrożeń i
analizę ryzyka.
Zaleca się minimum 4 x do roku, w
przypadku podwyższonego ryzyka w
produkcji zwiększyć częstotliwość o 24 kontroli w roku
Rolnicy stosujący pasze i produkujące
pasze na potrzeby własne
J.w. kontrola w zakresie pasz może być
łączona z innymi czynnościami
urzędowymi
2 % liczby gospodarstw
w roku. Ustala WIW/PIW biorąc pod
uwagę: stwierdzane czynniki zagrożeń
i dane uzyskane w analizie ryzyka
Przedsiębiorstwa
zatwierdzone
Bez względu na wielkość produkcji,
przy ustalaniu częstotliwości przez
organy IW należy brać pod uwagę
Ustalać w oparciu o analizę zagrożeń i
analizę ryzyka.
Producenci mieszanek paszowych dla
zwierząt gospodarskich
Producenci dodatków paszowych
- zatwierdzeni
- zarejestrowani
handlowe
Zaleca się minimum 4 x do roku, w
przypadku podwyższonego ryzyka w
produkcji zwiększyć częstotliwość o 2
- 4 kontroli w roku
Zaleca się minimum 4 x do roku
Przedsiębiorstwa
zarejestrowane
handlowe
Wytwórnie pasz leczniczych
Dystrybutorzy pasz leczniczych
Wytwórcy
domowych
karmy
dla
zwierząt
Inne podmioty wytwarzające dodatki
paszowe
Bez względu na wielkość produkcji,
przy ustalaniu częstotliwości przez
organy IW należy brać pod uwagę
ocenę ryzyka i stopień zagrożenia
Ustalać w oparciu o analizę zagrożeń i
analizę ryzyka.
Bez względu na wielkość produkcji,
przy ustalaniu częstotliwości przez
organy IW należy brać pod uwagę
ocenę ryzyka i stopień zagrożenia
Bez względu na wielkość produkcji,
przy ustalaniu częstotliwości przez
organy IW należy brać pod uwagę
ocenę ryzyka i stopień zagrożenia
Bez względu na wielkość produkcji,
przy ustalaniu częstotliwości przez
organy IW należy brać pod uwagę
ocenę ryzyka i stopień zagrożenia
Bez względu na wielkość produkcji,
przy ustalaniu częstotliwości przez
Zaleca się minimum 4 x do roku
- 11 -
Zaleca się 50% liczby przedsiębiorstw
w roku
Zaleca się minimum 4 x do roku
Zaleca się minimum 4 x do roku
Ustalać w oparciu o analizę zagrożeń i
analizę ryzyka.
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
organy IW należy brać pod uwagę
ocenę ryzyka i stopień zagrożenia
Transport pasz.
Nie dotyczy
Podmioty zajmujące się produkcją
pierwotną materiałów paszowych
Gospodarstwa
Podmioty zajmujące się produkcją
materiałów paszowych
Gospodarstwa,
młyny,
gorzelnie,
zakłady przetwórcze i tłuszczowe
Nadzór
nad
wytwarzaniem,
obrotem
pasz
Zaleca się minimum 2 x do roku
Ustala WIW/PIW biorąc pod uwagę:
stwierdzane czynniki zagrożeń i dane
uzyskane w analizie ryzyka
Ustala WIW/PIW biorąc pod uwagę:
stwierdzane czynniki zagrożeń i dane
uzyskane w analizie ryzyka
Ustala WIW/PIW biorąc pod uwagę:
stwierdzane czynniki zagrożeń i dane
uzyskane w analizie ryzyka
sprawuje
w
Polsce
Inspekcja
Weterynaryjna. W roku 2008 nadzorem objętych było 342 671 podmiotów gospodarczych
działających w sektorze paszowym, w tym było 1861 działających na podstawie
zatwierdzenia wydanego przez powiatowego lekarza weterynarii, 340 810 działających na
podstawie rejestracji. W 2008 r. poddano urzędowej kontroli 28 794 podmiotów.
Przeprowadzono 33 936 kontroli urzędowych, w tym 4532 u podmiotów podlegających
zatwierdzeniu oraz 29 404 - podlegających rejestracji.
Tabela 2. Liczba podmiotów działających na rynku pasz (1) oraz liczba podmiotów poddanych
urzędowej kontroli (inspekcji) (2) w 2008 roku
Typ
paszowego
przemysłu
Zatwierdzeni
1
Wytwórcy
materiałów
paszowych
Magazynowanie
materiałów paszowych
Wytwórcy
dodatków,
bioprotein i premiksów
Wytwórcy
mieszanek
paszowych
Wytwórcy
pasz
leczniczych
Importerzy
i
przedstawiciele
przedsiębiorstw
w
krajach trzecich
Pośrednicy,
dystrybutorzy i detaliści
Hodowcy
zwierząt
gospodarskich
Wytwórcy karm dla
zwierząt domowych
Innego
rodzaju
działalności w zakresie
pasz
Łącznie
Łącznie
Zarejestrowani
2
1
2
1
2
10
10
4500
536
4510
546
1
1
80
67
81
68
35
32
20
19
55
51
316
310
1495
394
1811
704
56
53
0
0
56
53
8
8
16
15
24
23
1175
1172
5452
3187
6627
4359
167
111
329185
22732
329352
22843
93
87
62
60
155
147
0
0
0
0
0
0
340810
27010
342671
28794
1861
- 12 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Tabela 3. Liczba urzędowych kontroli (inspekcji) podmiotów działających na rynku pasz w
2008 roku
Typ przemysłu paszowego
Wytwórcy
materiałów
paszowych
Magazynowanie
materiałów paszowych
Wytwórcy
dodatków,
bioprotein i premiksów
Wytwórcy
mieszanek
paszowych
Wytwórcy
pasz
leczniczych
Zatwierdzeni
Łącznie
Zarejestrowani
39
614
653
3
76
79
130
19
149
1260
647
1907
117
0
117
Importerzy
i
przedstawiciele
przedsiębiorstw w krajach
trzecich
26
15
41
Pośrednicy, dystrybutorzy
i detaliści
Hodowcy
zwierząt
gospodarskich
2297
4139
6436
274
23774
24048
dla
386
120
506
rodzaju
zakresie
0
0
0
4532
29404
33936
Wytwórcy
zwierząt
domowych
Innego
działalności
pasz
Łącznie
karm
w
1) kontrole bieżące
Kontrole bieżące były wykonane w przypadkach stwierdzenia np. w obrocie mieszanek paszowych nie
spełniających wymogów (kontrolowano wytwórców tych mieszanek).
2) specjalne działania kontrolne poświęcone wybranemu zagadnieniu
Przeprowadzono również kontrole tematyczne dotyczące mikotoksyn, rtęci, cynku i miedzi w paszach.
W wyniku tych kontroli nie stwierdzono poważniejszych uchybień.
3) kontrole urzędowe przeprowadzone poza planem (krótkie wyjaśnienie powodu, dla którego
przeprowadzono nieplanowe kontrole urzędowe)
Kontrole wynikały również z informacji od podmiotów gospodarczych, obywateli (skargi,
wnioski) wpływających do Inspekcji Weterynaryjnej.
- 13 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
5) w przypadku, gdy cele operacyjne ustalone dla kontroli urzędowych nie zostaną zrealizowane,
należy przedstawić analizę stosownych czynników łagodzących i /lub czynników przyczyniających się
do takiego stanu rzeczy.
Nie zrealizowanie planu operacyjnego dotyczącego kontroli produkcji pasz na potrzeby
własne oraz żywienia zwierząt w gospodarstwach utrzymujących zwierzęta wynika z faktu
przeszacowania możliwości kadrowych i niewystaraczącej liczby inspektorów.
1.1.3. Systemy kontroli i procedury dotyczące ochrony zdrowia zwierząt i
zwalczania chorób zakaźnych zwierząt
Plany kontrolne i liczba przeprowadzonych kontroli
W ramach wykonywanych przez Inspekcję Weterynaryjną zadań z zakresu ochrony
zdrowia zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt w 2008 r. prowadzone były
badania monitoringowe m.in. w zakresie brucelozy bydła (B. abortus), brucelozy owiec i kóz
(B. melitensis), gruźlicy bydła wywołanej przez Mycobacterium bovis, gąbczastej
encefalopatii bydła oraz wścieklizny lisów wolno żyjących zgodnie z przepisami
rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004r. w sprawie
określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań
kontrolnych zakażeń zwierząt (Dz. U. Nr 282, poz. 2813 z późn. zm.).
W wyniku przeprowadzonych badań w 2008 roku wykryto:
 16 stad z dodatnim wynikiem serologicznym w kierunku Brucella abortus;
 18 stad z wynikiem dodatnim w kierunku izolacji Mycobacterium bovis;
 24 przypadki wścieklizny u zwierząt dzikich oraz 5 u zwierząt domowych;
 5 przypadków gąbczastej encefalopatii bydła;
 nie wykryto żadnego przypadku izolacji Brucella melitensis
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostało uznane za oficjalnie wolne od brucelozy
owiec i kóz w decyzji Komisji 2006/169/WE z dnia 21 lutego 2006r. zmieniającej decyzję
93/52/EWG w odniesieniu do uznania Polski i niektórych prowincji lub regionów Włoch za
wolne od brucelozy (B. melitensis) oraz decyzję 2003/467/WE w odniesieniu do uznania
niektórych prowincji lub regionów Włoch za wolne od gruźlicy bydła, brucelozy bydła i
enzootycznej białaczki bydła a także decyzją Komisji 2009/342/WE z dnia 23 kwietnia 2009
- 14 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
roku zmieniająca decyzję 2003/467/WE w odniesieniu do uznania niektórych regionów
administracyjnych Włoch za oficjalnie wolne od gruźlicy bydła, brucelozy bydła i
enzootycznej białaczki bydła, uznania niektórych regionów administracyjnych Polski za
oficjalnie wolne od enzootycznej białaczki bydła oraz uznania Polski i Słowenii za państwa
członkowskie oficjalnie wolne od gruźlicy bydła Polska została uznana za kraj oficjalnie
wolny od gruźlicy bydła.
Na podstawie art. 57 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz
zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. Nr 69, poz. 625 z późn. zm.) Główny Lekarz
Weterynarii opracował programy zwalczania niektórych chorób zakaźnych zwierząt, które
były realizowane w 2008r., a także przedłożył je do Komisji Europejskiej w celu uzyskania
współfinansowania ich realizacji zgodnie z przepisami decyzji Rady 90/424/EWG o
wydatkach na polu weterynaryjnym.
W 2008r. realizowane były następujące programy zwalczania chorób zakaźnych
zwierząt przyjęte, zgodnie z art. 57 ust. 7 ww. ustawy, w drodze rozporządzenia Rady
Ministrów z dnia 1 kwietnia 2008r. w sprawie wprowadzenia na 2008 rok programów
zwalczania i kontroli, gruźlicy bydła, enzootycznej białaczki bydła, zakażeń wirusami wysoce
zjadliwej grypy ptaków u drobiu i ptaków dzikich oraz zwalczania gąbczastej encefalopatii
bydła i wścieklizny (Dz. U. Nr 64, poz. 399):
 program zwalczania gruźlicy bydła (Bovine tuberculosis);
 program zwalczania enzootycznej białaczki bydła (Enzootic bovine leucosis - EBL);
 program zwalczania i kontroli zakażeń wirusami wysoce zjadliwej grypy ptaków
d. pomoru drobiu u drobiu i ptaków dzikich (Highly patogenic avian influenza HPAI);
 program
zwalczania
gąbczastej
encefalopatii
bydła
(Bovine
spongiform
encephalopathy - BSE);
 program zwalczania wścieklizny (Rabies).
Jednocześnie rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 marca 2008 r. w sprawie
wprowadzenia programu zwalczania choroby Aujeszkyego u świń (Dz. U. Nr 64 poz. 397 )
wprowadzono program zwalczania choroby Aujeszkyego a rozporządzeniem Rady Ministrów
z dnia 19 marca 2008 r. w sprawie wprowadzenia "Krajowego programu zwalczania
niektórych serotypów Salmonelli w stadach niosek gatunku kura (Gallus gallus)" na 2008 r.
- 15 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
(Dz. U. Nr 64 poz. 398) wprowadzono krajowy program zwalczania niektórych serotypów
Salmonelli w stadach niosek gatunku kura (Gallus gallus).
Ponad to w 2008 roku realizowany był również krajowy program zwalczania
niektórych serotypów Salmonelli w stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus) na
lata 2007 – 2009 przyjęty w drodze rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 2007r. w
sprawie wprowadzenia „Krajowego programu zwalczania niektórych serotypów Salmonelli w
stadach hodowlanych gatunku kura (Gallus gallus)” na lata 2007 – 2009 (Dz. U. Nr 61, poz.
414 z późn. zm.).
W przypadku programu zwalczania brucelozy bydła w 2008r., z uwagi na
zadowalająca sytuację epizootyczną w zakresie tej jednostki chorobowej, Polsce nie zostało
przyznane współfinansowanie ze środków UE na jego realizację. Raport odnośnie sytuacji
epizootycznej w zakresie brucelozy bydła w 2008r. został przesłany do Komisji Europejskiej
stosownie do art. 9 dyrektywy Rady 64/432/EWG w sprawie problemów zdrowotnych
zwierząt wpływających na handel wewnątrzwspólnotowy bydłem i trzodą chlewną.
Raporty z realizacji pozostałych programów w 2008r. zostały przekazane do Komisji
Europejskiej w formie sprawozdań półrocznych, rocznych oraz sprawozdań finansowych. W
odniesieniu do wysoce zjadliwej grypy ptaków wyniki badań w trybie „on-line” są
przekazywane do Komisji Europejskiej.
1.1.4. Plany awaryjne na wypadek sytuacji wyjątkowych
Plany gotowości zwalczania chorób zakaźnych zwierząt są opracowywane na
podstawie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz
zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Plany gotowości zostały opracowane dla
następujących chorób zakaźnych zwierząt:
 pryszczyca – FMD,
 klasyczny pomór świń – CSF,
 afrykański pomór świń – ASF,
 choroba pęcherzykowa świń – SVD,
 gąbczasta encefalopatia bydła – BSE,
 rzekomy pomór drobiu – ND,
- 16 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 wysoce zjadliwa grypa ptaków – HPAI,
 wirusowa posocznica krwotoczna ryb łososiowatych (IHN), wirusowa posocznica
krwotoczna (VHS), zakaźna anemia łososi (ISA).
W roku 2008r. plany te podlegały okresowej aktualizacji mając na uwadze zmiany
regulacji prawnych oraz wniosków wynikających z ćwiczeń symulacyjnych. Ponadto w
grudniu 2007r. opracowano projekt planu gotowości choroby niebieskiego języka i przesłano
do zatwierdzenia Komisji Europejskiej.
1.1.5. Nadzór nad identyfikacją i rejestracją zwierząt (IRZ)
Liczba przeprowadzonych kontroli – bydło
W 2008 r. Inspekcja Weterynaryjna skontrolowała 77566 siedzib stad bydła, co
stanowi 10,45% siedzib stad bydła w skali kraju.
Powyższe wyniki dotyczą kontroli identyfikacji i rejestracji bydła, przeprowadzonych
w
gospodarstwach
oraz
podczas
formowania
przesyłek
bydła
do
handlu
wewnątrzwspólnotowego.
Zgodnie z rozporządzeniem Komisji nr 1082/2003/WE z 23 czerwca 2000r.
ustanawiającym zasady szczegółowej implementacji Rozporządzenia 1760/2000 Parlamentu
Europejskiego i Rady odnośnie minimalnego poziomu kontroli przeprowadzanych w ramach
systemu identyfikacji i rejestracji bydła, każde państwo członkowskie jest obowiązane
każdego roku skontrolować 10% siedzib stad bydła.
W 55309 siedzibach stad na 77566 poddanych kontroli zostały stwierdzone
nieprawidłowości w zakresie identyfikacji lub rejestracji zwierząt, co stanowi ponad 71,3%
siedzib stad z uchybieniami. Jedynie w stosunku do 4646 siedzib stad z 55309, w których
odnotowano nieprawidłowości, zostały zastosowane sankcje zgodnie z rozporządzeniem
Komisji 494/98/WE z dnia 27 lutego 1998 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania
rozporządzenia Rady (WE) nr 820/97 w odniesieniu do stosowania minimalnych sankcji
administracyjnych w przypadku bydła (8,4% siedzib stad, na które nałożono kary).
Główne uchybienia w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt, które stwierdzono
podczas kontroli dotyczyły nieprawidłowości w zakresie notyfikowania przemieszczeń,
- 17 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
śmierci i urodzeń zwierząt do Centralnej Bazy Danych Systemu IRZ (47145 siedzib stad z 55
309, co stanowi ponad 85%). Uchybienia dotyczące nieprawidłowości identyfikacji bydła
dotyczyły ponad 52% siedzib stad, natomiast nieprawidłowości odnośnie prowadzenia księgi
rejestracji w gospodarstwie i paszportów bydła dotyczyły poniżej 9% siedzib stad, w których
odnotowano nieprawidłowości w trakcie kontroli.
Tabela 4. Kontrole identyfikacji i rejestracji zwierząt – bydło
1. Ogólne informacje o zwierzętach i kontrolach
1.1. Ogólna liczba stad bydła zarejestrowanych na
terytorium Polski na początku okresu sprawozdawczego/
kontrolnego
742141
1.2. Ogólna liczba skontrolowanych stad bydła
77566
1.3. Ogólna liczba dokonanych kontroli
1.4. Ogólna liczba sztuk bydła zarejestrowanego na
terytorium Polski na początku okresu sprawozdawczego/
kontrolnego
1.5. Ogólna liczba sztuk bydła w skontrolowanych
stadach
2. Stwierdzone naruszenia
78355
6111007
1847261
Zwierzęta, których
dotyczy
2.1. Błąd identyfikacji zwierzęcia
2.2. Niezgodności w księdze rejestracji
2.3. Błąd w powiadomieniu o urodzeniu, śmierci lub
przemieszczeniu
Stada, których dotyczy
117214
29084
23750
4473
307887
47145
2.4. Anomalia paszportowe
2.5. Zwierzęta/stada, których dotyczy tylko jedno
naruszenie, wymienione w punktach 2.1-2.4
12304
4840
411025
51641
2.6. Zwierzęta/stada, których dotyczy więcej niż jedno
naruszenie, wymienione w punktach 2.1-2.4
24278
3668
2.7. Zwierzęta/stada, których dotyczą naruszenia ogółem
(pkt. 2.5 i 2.6)
435303
55309
3. Sankcje nałożone zgodnie z rozporządzeniem
Komisji (WE) nr 494/98
Zwierzęta, których
dotyczy
3.1. Restrykcje dotyczące przemieszczeń pojedynczych
sztuk bydła
3.2. Restrykcje dotyczące przemieszczeń wszystkich
sztuk bydła w siedzibie stada
3.3. Utylizacja zwierząt
- 18 -
Stada, których dotyczy
7451
2353
28056
2293
0
0
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
3.4. Ogółem (suma pkt. 3.1-3.3)
35507
4646
Z uwagi na fakt, iż główną grupę błędów stwierdzonych podczas kontroli w 2008 r.,
stanowią nieprawidłowości w zakresie zgłaszania przemieszczeń, urodzeń i śmierci zwierząt
do Centralnej Bazy Danych Systemu IRZ oraz oznakowania zwierząt, podczas analizy ryzyka
dla kontroli na 2009 r. uwzględniono ww. uchybienia i na parametr „zgłoszenia dotyczące
zwierząt w terminie późniejszym niż 7 dni (wszystkie rodzaje zgłoszeń” nałożono wagę
o wielkości 90, natomiast na parametr „wyniki kontroli prowadzonych w 2007 r. –
prawidłowość oznakowania zwierząt” nałożono wagę o wielkości 50.
Tabela 5. Parametry analizy ryzyka dla wyboru siedzib stad bydła do kontroli identyfikacji i
rejestracji w 2009 r.
Lp.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Parametr analizy ryzyka
Waga
Wyniki kontroli prowadzonych w 2008 r. – prawidłowość
prowadzenia księgi rejestracji.
Wyniki kontroli prowadzonych w 2008 r. – utrzymywanie we
właściwy sposób paszportów.
Wyniki kontroli prowadzonych w 2008 r. – prawidłowość
oznakowania zwierząt.
Status epizootyczny - stado zablokowane i częściowo
zablokowane
Zgłoszenia dotyczące zwierząt w terminie późniejszym niż 7 dni
(wszystkie rodzaje zgłoszeń)
Sprzedaż zwierząt podmiotowi prowadzącemu działalność w
zakresie obrotu zwierzętami, pośrednictwa w tym obrocie lub
skupu zwierząt oraz prowadzenia miejsc gromadzenia zwierząt.
Kontrola 10% siedzib stad w powiecie.
Kontrola w miejscowościach, w których w 2009 r. będzie
przeprowadzany monitoring gruźlicy i brucelozy bydła.
20
10
50
100
90
100
100
100
Liczba przeprowadzonych kontroli - owce i kozy
W 2008 r. Inspekcja Weterynaryjna skontrolowała 725 siedzib stad owiec i kóz oraz
27140 sztuk zwierząt z ww. gatunków, co stanowi 4,21% siedzib stad owiec i kóz oraz 8,13%
pogłowia owiec i kóz skontrolowanych w 2008 roku w skali kraju.
Zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 21/2004/WE z dnia 17 grudnia 2003 r.
- 19 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
ustanawiającym system identyfikacji i rejestrowania owiec i kóz oraz zmieniającym
rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 i dyrektywy 92/102/EWG i 64/432/EWG każde państwo
członkowskie jest obowiązane każdego roku skontrolować 3% siedzib stad owiec i kóz oraz
5% pogłowia owiec i kóz.
W 421 siedzibach stad na 725 poddanych kontroli zostały stwierdzone
nieprawidłowości w zakresie identyfikacji lub rejestracji zwierząt, co stanowi ponad 58%
siedzib stad z uchybieniami. Jedynie w stosunku do 14 siedzib stad z 421, w których
odnotowano nieprawidłowości, zostały zastosowane sankcje (3,3% siedzib stad, na które
nałożono kary).
Podsumowanie przeprowadzonych kontroli
Główne uchybienia w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt, które stwierdzono
podczas kontroli dotyczyły nieprawidłowości w zakresie notyfikowania przemieszczeń
zwierząt do Centralnej Bazy Danych Systemu IRZ (359 siedzib stad z 421, co stanowi ponad
85%). Uchybienia dotyczące nieprawidłowości identyfikacji owiec i kóz lub prowadzenia
księgi rejestracji w gospodarstwie dotyczyły ok. 14% siedzib stad, w których odnotowano
nieprawidłowości w trakcie kontroli.
Tabela 6. Kontrole identyfikacji i rejestracji zwierząt – owce i kozy
1. Ogólne informacje o gospodarstwach,
zwierzętach i kontrolach
1.1. Ogólna liczba gospodarstw owiec i kóz
zarejestrowanych na terytorium Polski na początku
okresu sprawozdawczego/ kontrolnego
17201
1.2. Ogólna liczba skontrolowanych gospodarstw
725
1.3. Ogólna liczba przeprowadzonych kontroli
761
1.4. Ogólna liczba sztuk owiec i kóz
zarejestrowanych na terytorium Polski na początku
okresu sprawozdawczego/ kontrolnego
1.5. Ogólna liczba sztuk owiec i kóz w
skontrolowanych gospodarstwach
2. Stwierdzone naruszenia zgodnie z rozp.
21/2004 wg kategorii
333520
27140
Liczba zwierząt
2.1a. Niezgodności w zakresie identyfikacji owiec
Liczba gospodarstw
536
- 20 -
57
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
2.1b. Niezgodności w zakresie identyfikacji kóz
2.2. Niezgodności w księdze rejestracji
2.3. Niezawiadomienie o przemieszczeniu
2.4. Nieprawidłowości w dokumentach
przewozowych
2.5. Zwierzęta/gospodarstwa, których dotyczy
tylko jedno naruszenie, wymienione w punktach
2.1-2.4
2.6. Zwierzęta/gospodarstwa, których dotyczy
więcej niż jedno naruszenie, wymienione w
punktach 2.1-2.4
2.7. Zwierzęta/gospodarstwa, których dotyczą
naruszenia ogółem (pkt. 2.5 i 2.6)
3. Nałożone kary
237
710
7074
64
40
359
76
8
7847
383
599
38
8446
421
Liczba zwierząt,
których dotyczy
niezgodność
Ogółem
Liczba gospodarstw,
których dotyczy
niezgodność
224
14
Z uwagi na fakt, iż główną grupę błędów stwierdzonych podczas kontroli w 2008 r.,
stanowią nieprawidłowości w zakresie zgłaszania przemieszczeń zwierząt do Centralnej Bazy
Danych Systemu IRZ, podczas analizy ryzyka dla kontroli na 2009 r. uwzględniono ww.
uchybienia i na parametr „zgłoszenia dotyczące przemieszczeń zwierząt w terminie
późniejszym niż 7 dni” nałożono wagę o wielkości 90, natomiast na parametr „zgłoszenia
urodzeń zwierząt w terminie późniejszym niż 6 miesięcy” nałożono wagę o wielkości 80.
Tabela 7. Parametry analizy ryzyka dla wyboru siedzib stad owiec i kóz do kontroli
identyfikacji i rejestracji w 2009 r.
Lp.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Parametr analizy ryzyka
Waga
Wyniki kontroli prowadzonych w 2008 r. – prawidłowość
prowadzenia księgi rejestracji.
Zgłoszenia dotyczące przemieszczeń zwierząt w terminie
późniejszym niż 7 dni.
Wyniki kontroli prowadzonych w 2008 r. – prawidłowość
oznakowania zwierząt.
Zgłoszenia urodzeń zwierząt w terminie późniejszym niż 6
miesięcy.
Sprzedaż zwierząt podmiotowi prowadzącemu działalność w
zakresie obrotu zwierzętami, pośrednictwa w tym obrocie lub
skupu zwierząt oraz prowadzenia miejsc gromadzenia zwierząt.
Kontrola 3% siedzib stad z 5% pogłowiem zwierząt w powiecie.
20
- 21 -
90
40
80
100
100
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
7.
8.
9.
10.
Siedziby stad, w których przebywa w dniu typowania więcej niż
20 zwierząt.
Kontrola w miejscowościach, w których w 2009 r. będzie
przeprowadzany monitoring gruźlicy i brucelozy bydła.
Wyniki kontroli prowadzonych w 2008 r. – utrzymywanie we
właściwy sposób dokumentów przewozowych.
Brak dokonywania spisu owiec/kóz w stadzie co najmniej raz na
12 miesięcy i nie przekazywanie wyników tego spisu do ARiMR.
90
100
10
70
1.1.6. Kontrole prowadzone przez Inspekcję Weterynaryjną w zakresie
przestrzegania przepisów o ochronie zwierząt
Inspekcja Weterynaryjna prowadzi nadzór nad przestrzeganiem przepisów o ochronie
zwierząt. W ramach realizowanego nadzoru, prowadzone są corocznie kontrole dobrostanu
podczas uboju w rzeźniach, podczas transportu oraz w gospodarstwach utrzymujących
zwierzęta, w szczególności cielęta, świnie oraz kury nieśne.
Kontrole przestrzegania przepisów o ochronie zwierząt podczas uboju ( w
rzeźniach)
Odnośnie nadzoru nad dobrostanem zwierząt podczas uboju w rzeźniach w 2008 roku
obowiązywała instrukcja Głównego Lekarza Weterynarii nr GIWz.III.401/AW – 33/2005 z
dnia 21 marca 2005r. w sprawie postępowania powiatowych lekarzy weterynarii oraz
wyznaczonych lekarzy weterynarii przy przeprowadzaniu kontroli w rzeźniach pod względem
dobrostanu zwierząt oraz raportowania o przeprowadzonych w tym zakresie kontrolach.
Liczba przeprowadzonych kontroli
Organy Inspekcji Weterynaryjnej w 2008 r. sprawowały nadzór nad 1 384 rzeźniami
bydła, świń, owiec, kóz i domowych zwierząt jednokopytnych oraz drobiu.
- 22 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Podsumowanie przeprowadzonych kontroli
Wyniki kontroli dobrostanu w rzeźniach wykonanych w 2008 r. przedstawia tabela nr
7. Podczas kontroli dobrostanu zwierząt w rzeźni kontrolowane jest spełnianie wymagań
strukturalnych, zapewnienie zwierzętom odpowiedniej opieki na terenie rzeźni, a także
sposób postępowania ze zwierzętami przed oraz podczas uboju. Najczęściej stwierdzane
nieprawidłowości to niewłaściwe przetrzymywanie zwierząt przed ubojem, brak kontroli
sprawności urządzeń do oszałamiania, brak oddzielnego pomieszczenia przeznaczonego do
oszałamiania zwierząt.
Tabela 8. Roczny raport z kontroli rzeźni pod względem dobrostanu zwierząt
Liczba zarejestrowanych rzeźni:
1384
przez
szczebel powiatowy
przez
szczebel wojewódzki
Liczba rzeźni skontrolowanych:
1113
142
Liczba przeprowadzonych kontroli:
5515
166
Liczba rzeźni, w których stwierdzono
nieprawidłowości:
Liczba stwierdzonych nieprawidłowości:
256
48
489
75
Nadzór nad przestrzeganiem przepisów o ochronie zwierząt podczas transportu
W związku z wejściem w życie rozporządzenia Rady (WE) 1/2005 z dnia 22 grudnia
2004 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań oraz
zmieniające dyrektywy 64/432/EWG i 93/119/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 1255/97,
znowelizowano poprzednią Instrukcję Głównego Lekarza Weterynarii, obowiązującym
dokumentem w 2008 r. była Instrukcja Głównego Lekarza Weterynarii Nr GIWz.400/AW93/2007 z dnia 8 października 2007 r. w sprawie postępowania powiatowych lekarzy
weterynarii przy przeprowadzaniu kontroli środków transportu drogowego wykorzystywanych
do przewozu zwierząt pod względem dobrostanu zwierząt oraz w sprawie raportowania
o przeprowadzonych w tym zakresie kontrolach.
- 23 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Liczba przeprowadzonych kontroli
Na koniec 2008 r. było zarejestrowanych 474 przewoźników zatwierdzonych do
przewozów powyżej 8 godzin i 2 603 przewoźników zatwierdzonych do przewozów do
8 godzin. Do przewozu zwierząt na koniec 2008 r. dopuszczonych było 722 środków
transportu drogowego do przewozu zwierząt w czasie powyżej 8 godzin. Zgodnie
z przepisami, odpowiednia kontrola powinna być prowadzona przy każdym załadunku oraz
rozładunku zwierząt, podczas transportu drogowego, w miejscach docelowych, w punktach
skupu, miejscach wysyłki, punktach kontroli i punktach przeładunku. Kontrole obejmują
przede wszystkim zgodność środków transportu z wymaganiami, zdolność zwierząt do
transportu oraz czas transportu zwierząt.
Tabela 9. Roczny raport z kontroli środków transportu wykorzystywanych do przewozu
zwierząt pod względem dobrostanu zwierząt
Transportowane zwierzęta (w
sztukach)
a) rzeźne
b) przeznaczone na eksport
c) importowane do celów
hodowlanych
d) inne
a+b+c+d
Bydło
Świnie
Drób i
zającowate
473 827 508
inne
gatunki
18 473
1 284 107
16 736 789
333 762
380 428
66 057
16 395
30 260 165
163 635
7491
431 840
30
128
22 803 686
163 929
101 807
603 896
3718
6514
37 905 260
977 801
1 727 167
18 152953
78241
59 451
Liczba
przeprowadzonych
kontroli
b) w miejscu
docelowym
c1) na targach, w
punktach skupu
564796619 1 323 838
Liczba zwierząt
Liczba
środków
transportu
a) podczas transportu
drogowego
Owce/ Koniowate
kozy
8436
36 414
Bydło
Świnie
Owce/
kozy
Koniowate
Drób i
zającowate
Inne
gatunki
43 235
90 482
1 978 792
2477
7559
78 131 182
177631
353 762
894668
9 199 345
638
15 671
243 361 427
22 863
52 158
107 111
940 346
1404
5714
4 841 784
28 753
- 24 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
c2) w miejscu
wysyłki
20 109
327 708
409 339
78 284
20 099
76 158 883
894 696
c3) w miejscu
odpoczynku
16 261
90 473
1 076 488
952
1302
30 381 975
45 038
c4) w punkcie
transferowym
0
0
0
0
0
0
0
a+b+c1+c2+c3+c4
485 885
1 510 442
13 604 310
83 755
50 345
432 875 251
1 168 981
d) kontrola
dokumentacji
349 865
1 110 568
6 414 672
39 778
44 806
158 769 201
1 170 382
Liczba
stwierdzonych
niezgodności
Liczba
stwierdzonych
niezgodności
Liczba zwierząt
Bydło
Świnie
Owce/
kozy
Koniowate
Drób i
zającowate
Inne
gatunki
a) podczas transportu
drogowego
22
248
449
0
106
44856
0
b) w miejscu
docelowym
888
173
22032
0
4
326386
0
c1) na targach, w
punktach skupu
76
21
483
0
9
3600
0
c2) w miejscu
wysyłki
c3) w miejscu
odpoczynku
14
0
47
0
3
38442
0
11
0
9
0
5
2
0
a+b+c1+c2+c3
d) kontrola
dokumentacji
1011
442
23 020
0
127
413 286
0
Nadzór nad przestrzeganiem przepisów o ochronie zwierząt w gospodarstwach
Plany kontrolne
W 2008 r. obowiązywała Instrukcja Głównego Lekarza Weterynarii nr GIWz.400/AW
–14/2008 z dnia 30 stycznia 2008 r. w sprawie postępowania powiatowych lekarzy
weterynarii przy przeprowadzaniu kontroli gospodarstw utrzymujących zwierzęta pod
względem dobrostanu zwierząt oraz raportowania o przeprowadzonych kontrolach
gospodarstw utrzymujących świnie, cielęta i kury nioski pod względem dobrostanu zwierząt,
- 25 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
oraz raportowania o przeprowadzonych kontrolach gospodarstw utrzymujących zwierzęta
pod względem dobrostanu zwierząt, zgodnie, z którą kontrola dobrostanu zwierząt
w gospodarstwach powinna objąć 5% gospodarstw w ciągu roku. Inspekcja Weterynaryjna
kontroluje gospodarstwa utrzymujące zwierzęta, sprawdzając przestrzeganie przepisów
o ochronie zwierząt, ze szczególnym uwzględnieniem gospodarstw utrzymujących świnie,
cielęta i kury nieśne.
Liczba przeprowadzonych kontroli
Roczny raport z kontroli przeprowadzonych w 2008 roku wykazał, że na terytorium
Rzeczpospolitej Polski było 1 029 852 gospodarstw utrzymujących te gatunki zwierząt.
W poniższej tabeli znajdują się dane dotyczące liczby poszczególnych nieprawidłowości
stwierdzonych podczas kontroli.
Podsumowanie przeprowadzonych kontroli
Tabela 10. Raport z kontroli gospodarstw utrzymujących zwierzęta gospodarskie
Cielęta
Świnie
Kury nioski
Inne zwierzęta
541 096
384 862
10 136
516 399
20 283
10 629
1 310
20 547
1. Personel
13
14
5
16
2. Dozór
530
231
9
520
2 172
1 556
71
2 531
142
131
27
93
1 400
464
228
636
60
86
51
64
a. Liczba gospodarstw
b. Liczba skontrolowanych
gospodarstw
c. Liczba
niezgodności
3. Prowadzenie
rejestrów
4. Swoboda ruchu
5. Budynki i
pomieszczenia
6. Sprzęt
- 26 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
442
273
26
442
8. Okaleczenia
6
48
1
4
9. Metody chowu
5
16
0
3
10.Wystarczająca
przestrzeń
118
91
219
-
11. Minimalne
oświetlenie
98
64
3
-
7. Pasza, woda i inne
12. Powierzchnia
podłoża
-
92
13. Materiał
manipulacyjny
-
-
78
14. Poziom
hemoglobiny
2
15. Pasze bogate we
włókno
1
1.1.7. Systemy kontroli i procedury dotyczące weterynaryjnej kontroli granicznej
Weterynaryjna kontrola graniczna dotyczy wszystkich przesyłek zwierząt i produktów
pochodzenia zwierzęcego oraz pasz wprowadzanych na terytorium UE z krajów trzecich.
W/w kontrole urzędowe przeprowadzane są w 12 posterunkach weterynaryjnej
kontroli granicznej. W roku 2008 liczba przeprowadzonych kontroli kształtowała się
następująco:
- 27 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Tabela 11. Dane dotyczące liczby skontrolowanych przez granicznych lekarzy weterynarii
przesyłek wprowadzonych w 2008r. w ramach procedury importu
Graniczny Inspektorat
Weterynarii
Liczba kontroli
przesyłek produktów
Liczba kontroli
przesyłek zwierząt
Liczba przesyłek
odrzuconych
Bezledy
217
40
1
Dorohusk
6036
586
9
Hrebenne
0
0
0
Gdańsk
127
0
1
Gdynia
2838
0
8
Korczowa
919
155
8
Koroszczyn
2282
255
14
Kuźnica Białostocka
369
7
4
Warszawa-Okęcie
246
176
2
Szczecin
2514
0
17
Świnoujście
1
0
0
Razem
15549
1219
64
Tabela 12. Dane dotyczące liczby skontrolowanych przez granicznych lekarzy weterynarii
przesyłek wprowadzonych w 2008r. w ramach procedury tranzytu (w tym tranzytu z
czasowym składowaniem w składach celnych)
Graniczny Inspektorat
Liczba skontrolowanych
Liczba skontrolowanych
Weterynarii
przesyłek – tranzyt wjazd
przesyłek – tranzyt wyjazd
produkty
produkty
zwierzęta
zwierzęta
Bezledy
3
22
0
43
Dorohusk
0
0
8
0
Hrebenne
0
0
32
0
Gdańsk
0
0
1
0
Gdynia
321
0
0
0
Korczowa
3
0
600
38
Koroszczyn
2
7
204
87
Kuźnica Białostocka
8
0
61
0
Warszawa-Okęcie
0
0
0
0
Szczecin
0
0
0
0
Świnoujście
0
0
0
0
337
29
906
168
Razem
- 28 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Tabela 13. Dane dotyczące liczby skontrolowanych przez granicznych lekarzy weterynarii
przesyłek wprowadzonych w 2008r. w ramach procedury reimportu
Graniczny Inspektorat Weterynarii
Liczba skontrolowanych przesyłek
Bezledy
65
Dorohusk
14
Hrebenne
1
Gdańsk
1
Gdynia
3
Korczowa
1
Koroszczyn
16
Kuźnica Białostocka
9
Warszawa-Okęcie
0
Szczecin
1
Świnoujście
0
Razem
111
Tabela 14. Dane dotyczące liczby skontrolowanych przez granicznych lekarzy weterynarii
przesyłek w 2008r. w ramach procedury eksportu
Graniczny Inspektorat Weterynarii
Liczba skontrolowanych przesyłek
Bezledy
566
Dorohusk
308
Hrebenne
0
Gdańsk
0
Gdynia
0
Korczowa
976
Koroszczyn
2585
Kuźnica Białostocka
165
Warszawa-Okęcie
1
Szczecin
0
Świnoujście
0
Razem
4601
- 29 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Realizacja krajowego planu monitoringu pozostałości w żywności pochodzenia
zwierzęcego wwożonej z krajów trzecich przedstawia się następująco:
Tabela 15. Wyniki krajowego planu monitoringu pozostałości w żywności pochodzenia
zwierzęcego wwożonej z krajów trzecich za rok 2008
Graniczny Inspektorat Weterynarii
Liczba
pobranych prób
Bezledy
42
Liczba
wyników
dodatnich
0
Dorohusk
4
0
Hrebenne
0
0
Gdańsk
15
0
Gdynia
74
16
Korczowa
15
0
Koroszczyn
54
0
Kuźnica Białostocka
0
0
Warszawa-Okęcie
7
0
Szczecin
30
0
Świnoujście
0
0
Razem
241
12
Zgodnie z art. 37 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2003r. o weterynaryjnej kontroli
granicznej (Dz. U. Nr 165, poz. 1590 z późn. zm.) zastosowano kontrolę wzmocnioną w 2
przypadkach. Głównym powodem zarządzania kontroli były przekroczenia substancji
niedozwolonych, pozostałości chemicznych, oraz niewłaściwa temperatura produktu.
Kontrole graniczne dobrostanu zwierząt
Prowadzone są zgodnie z art. 21 rozporządzenia Rady 1/2005 i dotyczą wszystkich
przesyłek zwierząt wwożonych i wywożonych z terytorium Wspólnoty.
Liczba przeprowadzonych kontroli
W 2008 r. przeprowadzono 4 906 kontroli dobrostanu transportowanych zwierząt w
eksporcie i imporcie w 6 GrIW tj. Koroszczynie, Warszawie, Bezledach, Korczowej, Kuźnicy
- 30 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Białostockiej i Dorohusku, w tym: 846 transportów koni, 879 bydła, 1949 świń, 1027 drobiu,
16 owiec, 45 norek, 19 psów, 12 kotów, 44 ryb żywych oraz 69 transportów innych zwierząt.
Kontrole dotyczące monitorowania chorób zakaźnych prowadzone są zgodnie z
decyzją Komisji 97/794. Kontrole przeprowadzone w 2008 roku zostały przedstawione w
tabeli nr 16.
- 31 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Tabela 16. Recording of checks of live animals consignments introduced for import into the Community (97/794) Poland 01 January – 31 December 2008
POLAND 01 January - 30 June 2008
Reference number Identification
of the veterinary number
of
certificate
animal
1.
23/01
XIV
2.
23/01
XXII
3.
23/01
XIII
4.
2/2008
XXIII
5.
2/2008
XXIV
6.
2/2008
XII
Laboratory
the requested
test Result of the test
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
- 32 -
Complete address of the final destination of the
consignment
Positive,
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45 POLSKA
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45 POLSKA
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45 POLSKA
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45 POLSKA
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45 POLSKA
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45 POLSKA
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
7.
2/2008
8.
001776-1
9.
177/0000086
10.
004060
11.
004060
12.
004060
13.
004060
INFECTIOUS
ANEMIA
XV
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
Mare
passport GLANDERS,
nr.00474
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA,
DOURINE
Mare Werba
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA,
DOURINE
VIII
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
X
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
XII
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
XXI
GLANDERS,
- 33 -
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45 POLSKA
Negative
Negative
Negative
LUX Sp z oo ul.Siatkowskiego 25
Negative
Negative
Negative
Giedt Wilhelm 38104 Brauschweig Heerstr. 19B
Niemcy
Negative
Negative
MKZ Sp. z oo
POLSKA
Targowa 10 63-900 Rawicz
Negative
Negative
MKZ Sp. z oo
POLSKA
Targowa 10 63-900 Rawicz
Negative
Negative
MKZ Sp. z oo
POLSKA
Targowa 10 63-900 Rawicz
Negative
MKZ Sp. z oo
Targowa 10 63-900 Rawicz
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
14.
15.
30 Nr 0022013
DE421000034003
30 Nr 0022013
DE433331076200
Calipsa / grey/
Karmen /grey/
POLAND 01 JULY- 31 DECEMBER 2008
Reference number Identification
of the veterinary number
of
certificate
animal
1
10/2008
VII
2
10/2008
XIV
3
10/2008
II
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA,
DOURINE
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA,
DOURINE
Negative
POLSKA
Negative
Negative
Negative
Heinrich Ramsbrock Im Kleeblatt 3
49637 Menslage Niemcy
Negative
Negative
Negative
Heinrich Ramsbrock Im Kleeblatt 3
49637 Menslage Niemcy
Laboratory test Result of the test
the requested
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
- 34 -
Complete address of the final destination of
the consignment
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45
POLSKA
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45
POLSKA
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
4
177N0000149/6
KLACZ SALMA
5
13/2008
V
6
13/2008
XVI
7
13/2008
VIII
8
13/2008
IV
9
19/2008
XVI
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
- 35 -
Negative
mięsnymi sp. jawna
POLSKA
08-305 Dzierzby 45
Negative
Negative
Stajnia Alfena
5401 Levoca ul.Ovocinarska 36
SŁOWACJA
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45
POLSKA
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45
POLSKA
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45
POLSKA
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45
POLSKA
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45
POLSKA
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
10
19/2008
XV
11
19/2008
IV
12
19/2008
IX
13
21/2008
XII
14
21/2008
XVI
15
21/2008
XXIV
16
21/2008
XXV
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
- 36 -
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45
POLSKA
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45
POLSKA
Negative
Negative
Krawczyk Paweł
Miechowity 15/19
31-479 Kraków
POLSKA
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45
POLSKA
Negative
Negative
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45
POLSKA
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45
POLSKA
Negative
Negative
Onyśk Euzebia i Ryszard ubój Handel art.
mięsnymi sp. jawna 08-305 Dzierzby 45
POLSKA
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
17
1817/2008
18.
2031/2008
19.
2032/2008
20.
2290/2008
21.
2291/2008
ANEMIA
Eagano /szary/
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA,
DOURINE
Rozen
ParadeGLANDERS,
/beżowy/
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA,
DOURINE
Philini /kasztan/
GLANDERS,
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA,
DOURINE
Baron De Vallas GLANDERS,
/beżowy/
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA,
DOURINE
Salerio
/ciemny GLANDERS,
beż/
EQUINE
INFECTIOUS
ANEMIA,
DOURINE
- 37 -
Negative
Negative
Negative
Gutenhof Himber
Gutenhof 1
2325 Himberg Bei Wien
Austria
Negative
Doubtful
Negative
Stall Ramsborck
Im Kleeblatt 3
49637 Menslage
Niemcy
Negative
Doubtful
Negative
Stall Ramsborck
Im Kleeblatt 3
49637 Menslage
Niemcy
Negative
Doubtful
Negative
Klub Sportowy “UNIA”
Kierownik Sekcji Jeździeckiej B Zgórski
ul. Sportowa 1
86-050 Solec Kujawski
Polska
Klub Sportowy “UNIA”
Kierownik Sekcji Jeździeckiej B Zgórski
ul. Sportowa 1
86-050 Solec Kujawski
Polska
Negative
Negative
Negative
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Tabela 17. Raport za rok 2008 zawierający dane liczbowe dotyczące wyników
wykonywania zasad dotyczących przywozu z krajów trzecich mięsa i mleka
przeznaczonych do indywidualnego spożycia, zgodnie z rozporządzeniem (WE) komisji
745/2004
INFORMACJE PODSTAWOWE a) Państwo Członkowskie (proszę
określić)………………………………………………………Polska
b) Przybliżona liczba punktów wprowadzenia Wspólnoty
Europejskiej (proszę określić) ....................................................................... …55
MECHANIZMY STOSOWANE W CELU PODNIESIENIA
ŚWIADOMOŚCI WARUNKÓW ZDROWIA ZWIERZĄT W
ODNIESIENIU DO PRZYWOZU OSOBISTEGO.
Proszę wskazać mechanizmy stosowane przez właściwy organ w celu podniesienia
świadomości warunków zdrowia zwierząt w odniesieniu do przywozu osobistego.
Powinno to obejmować zarówno odnośne mechanizmy, jak i częstotliwość, z jaką były
one stosowane (np. plakaty, ogłoszenia publiczne, dodatkowa reklama itp.):
a) Okres sprawozdawczy (proszę określić rok)
2008

Plakaty, ulotki i ogłoszenia na przejściu w języku: polskim,
angielskim, rosyjskim, francuskim – działania ciągłe


Informacje głosowe, filmy informacyjne
Pojemniki na produkty pochodzenia zwierzęcego, do
których wyrzucane są powyższe produkty w celu ich
utylizacji – umieszczone na terenie przejścia
Funkcjonariusze dokonujący kontroli celnej na bieżąco
informują podróżnych o zakazie przywozu z krajów
trzecich produktów pochodzenia zwierzęcego.

WYKONYWANIE
a)
Mechanizmy stosowane w okresie sprawozdawczym w celu wykrycia
nielegalnych przesyłek zawierających mięso i mleko (niepotrzebne skreślić):
Wyrywkowe rewizje celne/planowane rewizje celne/psy policyjne/urządzenia
detekcyjne/inne
Proszę przedstawić szczegółowe dane dotyczące systemów wykonywania,
stosowanych w okresie sprawozdawczym:
1. Planowane oraz wyrywkowe rewizje celne bagażu podróżnych na podstawie
- 38 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
analizy ryzyka
2. Kontrole przy użyciu aparatów prześwietlających
3. Psy policyjne
b) Przybliżona łączna liczba nielegalnych przesyłek zawierających mięso
i mleko, wykrytych w okresie sprawozdawczym
w
bagażu
osobistym
w
punktach
wprowadzeni Wspólnoty
……………231……………..(proszę określić)
c)
Przybliżona ilość mięsa i mleka w bagażu osobistym, zajętego i/lub
zniszczonego,
w
wyniku
kontroli
stosowanej w punktach wprowadzenia Wspólnoty w okresie sprawozdawczym
(proszę określić):
•
•
2437,22
553,16
kg mięsa i produktów mięsnych
kg mleka i przetworów mlecznych
d) Proszę wymienić pięć państw trzecich, z których pasażerowie byli
najczęściej uznawani za przewożących nielegalne przesyłki zawierające
mięso lub mleko, w okresie sprawozdawczym:
Rosja,
Rosja, Białoruś, Czeczenia, Kazachstan, Mongolia, Chiny,
Wietnam, Turcja, Nigeria, Ukraina, Mołdawia, Egipt, Izrael, Liban
e) Jeżeli jest to odpowiednie, proszę wymienić państwa trzecie, z których
pasażerowie byli najczęściej poddawani planowanym rewizjom celnym oraz
przedstawić szczegółowe dane, w tym liczę przeprowadzonych rewizji oraz
ilość i rodzaj wykrytych nielegalnych przesyłek:
Rosja, Chiny, Wietnam, Turcja, Mongolia, Ukraina, Izrael, USA, Tunezja, Egipt,
Białoruś, Czeczenia, Kazachstan, Liban
- 39 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
1.2. Państwowa Inspekcja Sanitarna
1.2.1. Bezpieczeństwo i higiena żywności
Liczba obiektów objętych nadzorem Państwowej Inspekcji Sanitarnej w
2008 r.
W roku 2008 organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej obejmowały nadzorem
334 574 obiekty żywności, żywienia i przedmiotów użytku, w tym:
 17 693 zakłady produkcji żywności, w tym: 803 wytwórni lodów, 2436
automatów do lodów, 26 wytwórni tłuszczów roślinnych i mieszanin tłuszczów
zwierzęcych z roślinnymi, 6391 piekarni, 3260 ciastkarni, 893 przetwórnie
owocowo-warzywne i grzybowe, 66 browarów i słodowni, 176 wytwórni
napojów bezalkoholowych i rozlewnie piwa, 135 wytwórni naturalnych wód
mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych, 545 zakładów
garmażeryjnych,
651
zakładów
przemysłu
zbożowo-młynarskiego,
212
wytwórni makaronów, 411 wytwórni wyrobów cukierniczych, 159 wytwórni
koncentratów spożywczych, 47 wytwórni octu, majonezu i musztardy, 63
wytwórnie chrupek, chipsów i prażynek, 90 wytwórni suplementów diety, 14
wytwórni środków specjalnego przeznaczenia żywieniowego, 59 wytwórni
substancji dodatkowych, 26 cukrowni oraz 1 230 innych wytwórni żywności,
 195 364 obiektów obrotu żywnością, w tym: 147 884 sklepy spożywcze (w
tym 3059 super i hipermarketów), 21 707 kiosków spożywczych, 10 455
magazynów hurtowych, 5724 obiekty ruchome i tymczasowe oraz 6535 innych
obiektów obrotu żywnością,
 20 872 środków transportu żywności,
 69 004 zakłady żywienia zbiorowego otwarte, w tym m.in.: 41 773 zakładów
małej gastronomii,
 32 259 zakładów żywienia zbiorowego typu zamkniętego, w tym: 863
stołówki pracownicze, 2131 bufetów przy zakładach pracy, 2034 stołówki w
domach wczasowych, 900 bloków żywienia w szpitalach, 265 kuchni
niemowlęcych, 236 bloków żywienia w sanatoriach i prewentoriach, 1541
bloków żywienia w domach opieki społecznej, 392 stołówki w żłobkach i
- 40 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
domach małego dziecka, 9268 stołówek szkolnych, 778 stołówek w bursach i
internatach, 2854 stołówki na koloniach, półkoloniach i obozach, 7571 stołówki
w przedszkolach, 345 stołówek w domach dziecka i młodzieży, 117 stołówek
studenckich, 692 stołówki w zakładach specjalnych i wychowawczych, 242
zakłady usług cateringowych oraz 2030 inne zakłady żywienia,
 2441 wytwórni i miejsc obrotu przedmiotami użytku, w tym m.in.: 549
wytwórni materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością.
Plany kontrolne Państwowej Inspekcji Sanitarnej
W celu zapewnienia skutecznego działania służb kontroli urzędowych jednostki
Państwowej Inspekcji Sanitarnej przeprowadzają urzędowe kontrole żywności zgodnie
z kompetencjami określonymi w ustawie z dnia 25 sierpnia 2006r. o bezpieczeństwie
żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171 poz. 1225) oraz ustawie o Państwowej Inspekcji
Sanitarnej z dnia 14 marca 1985r. (Dz. U. z 2006r. Nr 122 poz. 851 z późn. zm.) w
oparciu o rozporządzenie (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29
kwietnia 2004r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia
zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia
zwierząt i dobrostanu zwierząt.
Sposób przeprowadzania kontroli oparty jest o procedury kontroli opracowane i
wprowadzone zarządzeniami Głównego Inspektora Sanitarnego nr 35 i 36 z dnia 28
października 2006r.:
-
PK/HŻ/01
„Urzędowa
kontrola
żywności
oraz
materiałów
i
wyrobów
przeznaczonych do kontaktu żywnością”,
-
PK/NG/01 „Kontrola jakości zdrowotnej przywożonej z zagranicy żywności,
składników żywności, substancji pomagających w przetwarzaniu oraz materiałów i
wyrobów przeznaczonych do kontaktu żywnością”,
-
PP/NB/01 „Pobieranie próbek do badań w ramach nadzoru bieżącego”,
oraz w oparciu o:
-
Wytyczne Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 29 października 2007 r. do
planowania i działalności Państwowej Inspekcji Sanitarnej w 2008 roku,
-
Plan pobierania próbek do badania żywności w ramach urzędowej kontroli i
monitoringu dla Państwowej Inspekcji Sanitarnej na 2007 rok.
- 41 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Ponadto w jednostkach Państwowej Inspekcji Sanitarnej w poszczególnych
województwach wdrożono system zarządzania jakością zgodny z normą PN-EN ISO
9001:2000 oraz wymogami normy PN-EN-ISO/IEC 17020: 2006 – „Ogólne kryteria
działania różnych rodzajów jednostek kontrolujących”, w związku z czym opracowuje
się i wdraża procedury wewnętrzne i instrukcje robocze dotyczące funkcjonowania
Państwowej Inspekcji Sanitarnej, które są na bieżąco aktualizowane i uzupełniane.
W procesie planowania rocznego w poszczególnych organach PIS uwzględniano
następujące elementy:
 rodzaj produkowanych lub wprowadzanych do obrotu środków spożywczych, w
tym ocenę jakości zdrowotnej żywności (wyniki badań producenta, wyniki
badań próbek pobranych w ramach urzędowej kontroli i monitoringu);
 rodzaj zakładu (produkcja, obrót, żywienie zbiorowe);
 znaczenie zakładu, zasięg produkcji (liczba konsumentów, znaczenie lokalne,
regionalne, przeznaczenie żywności produkowanej w zakładzie np. dla
wrażliwych grup konsumentów);
 strukturę zakładu i stan zakładu:
 ocenę stanu sanitarnego z roku 2007 (analiza stwierdzonych niezgodności,
rodzaje niezgodności)
 podjęte działania represyjne (mandaty, decyzje)
 przedmiot
prowadzonego
postępowania
administracyjnego,
terminowość
usuwania nieprawidłowości;
 własne systemy kontroli (GHP, GMP, HACCP);
 sygnały i skargi wnoszone przez konsumentów;
 ocenę potencjalnego ryzyka, na które narażona może być żywność w procesie
produkcji lub w obrocie.
Liczba kontroli
Dane dotyczące liczby przeprowadzonych kontroli zostały zestawione w tabeli
nr 18.
Łącznie w 2008 roku przeprowadzono 358 627 kontroli.
W 2008 roku zaplanowano 196 312 kontroli podmiotów sektora spożywczego
- 42 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
objętych nadzorem PIS, z czego zrealizowano 168 260 kontrole, co stanowi 86 %
zrealizowanych kontroli planowych. Głównymi przyczynami niezrealizowania 14 %
założeń kontrolnych było:
 zawieszenie działalności zakładów w okresie poprzedzającym termin ustalonych
działań kontrolnych;
 likwidację części zakładów w ciągu 2008 roku;
 powstawanie nowych obiektów, które obejmowane były nadzorem doraźnym;
 prowadzenie licznych działań kontrolnych nieplanowanych związanych z
licznymi wnioskami przedsiębiorców o zatwierdzenie zakładu;
 prowadzenie licznych działań kontrolnych nieplanowanych związanych z
powiadomieniami w ramach funkcjonowania systemu RASFF (Rapid Alert
System for Food and Feed);
 prowadzenie licznych działań kontrolnych nieplanowanych związanych z
interwencjami zgłaszanymi przez konsumentów dot. niewłaściwego stanu
sanitarnego obiektu lub niewłaściwej jakości zdrowotnej żywności;
 braki kadrowe (urlopy, zwolnienia chorobowe, rotacja);
 braki zasobów m.in. środków transportu.
Oprócz kontroli planowych organy PIS przeprowadziły 190 367 kontroli
nieplanowych, w tym, m.in. : 63 024 rekontroli, 27 130 kontroli interwencyjnych oraz
22 853 kontroli akcyjnych. W ramach kontroli nieplanowych przeprowadzono również
kontrole zatwierdzające.
- 43 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Tabela 18. Liczba kontroli przeprowadzonych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w podziale na województwa.
Liczba
zaplanowanych
kontroli
w zakładach
Liczba
przeprowadzonych
kontroli planowanych
% realizacji
planu
kontroli
Liczba kontroli
nieplanowanych
12107
10572
87
pomorskie
10294
9115
lubelskie
13465
lubuskie
Województwo
w tym
Łączna liczba
przeprowadzonych
kontroli
Liczba
rekontroli
Liczba kontroli
interwencyjnych
Liczba
kontroli
akcyjnych
19002
7199
2452
2186
29574
89
9498
3802
965
1518
18613
12716
94
9776
3563
1019
453
22492
3476
2528
73
6187
2170
729
662
8715
12032
9054
75
12158
3399
1994
1992
21212
małopolskie
26762
21841
82
14586
5800
3841
1780
36427
mazowieckie
17972
15062
84
21079
7874
3465
2238
36141
opolskie
4940
4244
86
4275
1532
954
946
8519
podkarpackie
10210
8664
85
8817
4279
684
2358
17481
dolnośląskie
kujawsko-
łódzkie
- 44 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Liczba
zaplanowanych
kontroli
w zakładach
Liczba
przeprowadzonych
kontroli planowanych
% realizacji
planu
kontroli
Liczba kontroli
nieplanowanych
podlaskie
8606
8131
94
pomorskie
12 767
11 341
29083
Województwo
w tym
Łączna liczba
przeprowadzonych
kontroli
Liczba
rekontroli
Liczba kontroli
interwencyjnych
Liczba
kontroli
akcyjnych
4750
2908
1041
801
12881
89
11 820
2 880
1 989
4 869
23161
24479
84
27920
7896
3832
816
52399
4943
3838
78
4199
1132
1053
262
8037
mazurskie
9158
8750
96
10247
5 630
1 485
220
18997
wielkopolskie
14292
12766
89
14934
4458
1335
1556
27700
pomorskie
6205
5159
83
11119
4132
1777
196
16278
Podsumowanie
196 312
168 260
86
190 367
63 024
27 130
22 853
358 627
śląskie
świętokrzyskie
warmińsko -
zachodnio -
- 45 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Rekontrole miały na celu sprawdzenie:
 wykonanie zaleceń pokontrolnych,
 sposobu usunięcia stwierdzonych uchybień,
 skuteczności nałożonych sankcji karnych.
Kontrole interwencyjne zostały przeprowadzone w związku z:
1) skargami zgłaszanymi przez konsumentów dot. niewłaściwego stanu sanitarnego
obiektu, niewłaściwej jakości zdrowotnej żywności lub podejrzenia zatruć
pokarmowych.
Interwencje najczęściej dotyczyły:
 wprowadzania do obrotu środków spożywczych o zmienionych cechach
organoleptycznych oraz po upływie terminu przydatności do spożycia lub daty
minimalnej trwałości (m.in. wędlin, mięsa, pieczywa, przetworów mleczarskich,
ciastek z kremem),
 nieprawidłowego
przechowywania
środków
spożywczych
nietrwałych
mikrobiologicznie (poza urządzeniem chłodniczym, brak segregacji w
urządzeniach chłodniczych, temperatura przechowywania żywności niezgodna z
deklarowaną przez producenta),
 niewłaściwych warunków sanitarno-technicznych w obiektach,
 zgłoszenia faktu wystąpienia dolegliwości żołądkowo- jelitowych po spożyciu
różnych środków spożywczych, w tym potraw gastronomicznych,
 niewłaściwego składowania odpadów,
 wprowadzania do obrotu środków spożywczych bez oznakowania lub
nieprawidłowo oznakowanych,
 wprowadzania do obrotu mięsa i wędlin z nielegalnego uboju oraz dokonywania
rozbioru mięsa na terenie sklepu,
 nieprawidłowego żywienia w zakładach żywienia zbiorowego zamkniętego,
 braku właściwego zabezpieczenia obiektu przed szkodnikami,
 niewłaściwej higieny personelu,
 braku aktualnych orzeczeń lekarskich do celów sanitarno – epidemiologicznych
osób zatrudnionych przy produkcji lub obrocie środkami spożywczymi
 niewłaściwej wentylacji w pomieszczeniach obiektu.
- 46 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Konsumenci najczęściej składali skargi na następujące grupy obiektów:
 sklepy spożywcze, w tym super i hipermarkety,
 piekarnie,
 ciastkarnie,
 kioski,
 punkty małej gastronomii,
 zakłady żywienia zbiorowego otwarte,
 zakłady żywienia zbiorowego zamknięte,
 hurtownie,
 obiekty ruchome.
Kontrole potwierdziły słuszność ok. 40% ogółu rozpatrzonych skarg.
Osobom interweniującym udzielano pisemnej odpowiedzi o wynikach
przeprowadzonej kontroli oraz ewentualnych działań pokontrolnych w przypadku
potwierdzenia się wnoszonych uwag.
W przypadku podejrzenia zatruć pokarmowych ściśle współdziałano z Sekcją
Epidemiologii.
Przeprowadzone kontrole sprawdzające (rekontrole) wykazały poprawę stanu
sanitarnego obiektów.
2) otrzymanymi powiadomieniami w ramach funkcjonowania systemu RASFF o
nieprawidłowej jakości środków spożywczych mogących znajdować się w
obrocie.
Informacje przesyłane były bezpośrednio z Krajowego Punktu Kontaktowego
(KPK) oraz za pośrednictwem PWIS. W każdym przypadku powiadomienia
natychmiast przesyłano do właściwych Państwowych Powiatowych Inspektorów
Sanitarnych celem podjęcia działań wyjaśniających i zaradczych zmierzających do
wycofania produktów niebezpiecznych z obrotu handlowego. Za każdym razem
informacje zwrotne o wynikach podjętych czynności kontrolnych przekazywano do
KPK oraz właściwym PWIS.
- 47 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Kontrole akcyjne stanowią stały element rocznego planu pracy działalności
organów nadzoru sanitarnego nad żywnością i żywieniem i wynikały z zaleceń GIS
określonych na rok 2008. W zakresie kontroli akcyjnych przeprowadzono następujące
działania:
 kontrole w obiektach, które wprowadzają do obrotu mięso i jego
przetwory,
wędliny,
w
których
istnieje
prawdopodobieństwo
„odświeżania” w/w produktów. W wyniku kontroli stwierdzono, że
„odświeżanie mięsa i wędlin” nie miało miejsca, natomiast stosowane
jest wprowadzanie do obrotu wędlin po upływie terminu przydatności do
spożycia;
 kontrola obiektów zlokalizowanych przy dworcach kolejowych w
związku z organizacja w Polsce EURO 2012;
 kontrole związane z wprowadzaniem do obrotu żywności pochodzącej z
nielegalnego źródła (kontrole na targowiskach przy współudziale Policji)
 kontrole w obrocie suplementów diety sfałszowanych, niewłaściwej
jakości zdrowotnej, zawierających w swoim składzie substancje
niedozwolone.
Ponadto stacje sanitarno-epidemiologiczne podejmowały kontrole akcyjne z
własnej inicjatywy, w tym:
 kontrole w ramach akcji letniej - dotyczyły obiektów znajdujących się w
miejscowościach wypoczynkowych i przy trasach turystycznych oraz w
miejscach zgromadzeń ludności; kontrole sanitarne obiektów letniego
wypoczynku młodzieży;
 kontrole w ramach akcji zimowej - dotyczyły obiektów znajdujących się
w miejscowościach wypoczynkowych i przy trasach turystycznych oraz
w miejscach zgromadzeń ludności; kontrole sanitarne obiektów
zimowego wypoczynku młodzieży;
 kontrole w super i hipermarketach oraz dużych sklepach spożywczych w
okresach przedświątecznych;
 kontrole obiektów obrotu drobiem w związku z pojawieniem się w
obrocie jaj i drobiu zakażonego bakteriami Salmonella;
- 48 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 kontrole wynikające z potrzeby oceny sytuacji sanitarnej na terenach
objętych skutkami burz (brak prądu w obiektach wprowadzających do
obrotu
żywność
wymagającej
warunków
chłodniczych
i
zamrażalniczych)
Podsumowanie przeprowadzonych kontroli
Ograny PIS przeprowadzały także kontrole we współpracy z przedstawicielami
Policji i Straży Miejskiej. Ponadto utrzymywały stały kontakt służbowy i współpraca z
innymi organami urzędowej kontroli żywności głównie Inspekcją Weterynaryjną oraz
urzędami np. Strażą Rybacką, Urzędem Skarbowym itp.
Działania podjęte w czasie kontroli sanitarnych przeprowadzonych w związku
ze złożonymi interwencjami polegały, w przypadku stwierdzenia obecności w
sprzedaży towarów uznanych jako niebezpieczne dla zdrowia, na spowodowaniu
wycofania z obrotu zakwestionowanych towarów, powiadomieniu właściwych
organów i instytucji o zaistniałym zagrożeniu dla zdrowia ludzkiego. W trybie pilnym
podejmowano
działania
kontrolno
–
represyjne
w
przypadku
wnoszonych
informacji/skarg ze strony ludności, a także ze strony organów państwowych i
instytucji na niewłaściwe warunki higieniczno – sanitarne w obiektach i zagrożenia
bezpieczeństwa żywności. W przypadkach wskazujących na zatrucia pokarmowe,
przeprowadzano wywiady epidemiologiczne, pobierano do badań próbki żywności i
wymazy do badań sanitarnych. W udokumentowanych przypadkach wydawano decyzje
o odsunięciu od pracy osób chorych, nosicieli, itp. w celu ochrony przed
rozprzestrzenianiem
chorób
zakaźnych,
a
także
wstrzymywano
działalność
produkcyjno – usługową w uzasadnionych przypadkach. Wykonanie zaleceń
weryfikowano podczas kontroli sprawdzających (rekontroli). W przypadku podania
danych osobowych przez osobę wnoszącą interwencję każdorazowo udzielana była
pisemna odpowiedź. Partie żywności niebezpiecznej dla zdrowia zabezpieczano lub
wycofywano z obrotu. Ponadto Powiatowe Stacje Sanitarno-Epidemiologiczne
monitorowały zwroty zakwestionowanej masy towarowej. Wobec sprawców
zaistniałych zatruć/nieprawidłowości podejmowano sankcje karne ustalone prawem.
W przypadku otrzymania powiadomienia w ramach systemu RASFF
- 49 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
podejmowane były działania mające na celu sprawdzenie występowania w obrocie
kwestionowanego produktu. W przypadku jego stwierdzenia następowało wycofanie z
obrotu. Każdorazowo postępowanie w takich przypadkach prowadzone jest zgodnie z
obowiązującą procedurą RASFF. Zakwestionowane produkty objęte powiadomieniami
zostały zwrócone do dostawców bądź poddane procesowi utylizacji.
Inne działania podejmowane w wyniku kontroli doraźnych to:
 wydanie decyzji zatwierdzających zakład,
 zakwalifikowanie obiektu do wypoczynku dzieci i młodzieży,
 wydanie doraźnych zaleceń,
 wydanie decyzji nakazujących poprawę warunków sanitarnych,
 wydanie decyzji o wstrzymaniu działalności,
 wydanie decyzji o wstrzymaniu wprowadzania do obrotu i/lub wycofaniu z
obrotu,
 wydanie świadectwa jakości zdrowotnej,
 ukaranie mandatem,
 sporządzenie wniosku o ukaranie do odpowiedniego organu.
Biorąc pod uwagę powyższe dane należy stwierdzić, iż działał skuteczny system
urzędowej kontroli celem zapewnienia bezpieczeństwa żywności.
Przedsiębiorcy prowadzący działalność na wszystkich etapach produkcji,
przetwarzania i dystrybucji żywności zostali objęci nadzorem celem potwierdzenia
przestrzegania przepisów prawa żywnościowego. Stan sanitarno-higieniczny obiektów
wyznaczonych do wzmożonego nadzoru uległa systematycznej poprawie. W przypadku
uzyskania zbyt małej poprawy stanu sanitarnego bądź technicznego w tych zakładach,
dany zakład wyznaczony został ponownie do wzmożonego nadzoru
(zwiększona
częstotliwość kontroli w 2009 roku).
1.3. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa
W 2008 r. w ramach nadzoru nad przestrzeganiem obowiązującego prawa w
zakresie obrotu i stosowania środków ochrony roślin Inspekcja przeprowadziła 32 942
kontroli miejsc sprzedaży i stosowania chemicznej ochrony roślin, w tym 1 871 kontroli
- 50 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
sprawdzających.
W wyniku kontroli miejsc obrotu, których zgodnie z prowadzoną przez
Inspekcję ewidencją jest 6 164, stwierdzono i wycofano z obrotu 1 317 kg środków
ochrony roślin niespełniających obowiązujących wymogów. Główną przyczyną
wycofywania środków ochrony roślin było ich przeterminowanie, z tego powodu
wycofano 1 269 kg środków. W porównaniu z rokiem ubiegłym nastąpił spadek ilości
wycofywanych środków ochrony roślin o 70 %.
Jednym z ważniejszych elementów kontroli obrotu było pobieranie 350 prób
środków do badań w celu sprawdzenia przestrzegania przez producentów parametrów
jakościowych określonych w procesie rejestracji. Na podstawie analizy wyników
urzędowej kontroli można stwierdzić, iż środki ochrony roślin znajdujące się w obrocie
handlowym odpowiadają wymaganiom jakościowym.
W 2008 r. pracownicy Inspekcji, nadzorując stosowanie środków ochrony roślin
przeprowadzili 19 364 kontroli w miejscach ich stosowania oraz pobrali 2 535 prób
płodów rolnych na badanie pozostałości pestycydów. W 66 przypadkach stwierdzono
przekroczenia najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów, co
stanowi 2, 6 % wszystkich prób. Efektem kontroli stosowania środków ochrony roślin
było stwierdzenie 5 199 różnych nieprawidłowości, które skutkowały wystawieniem
373 mandatów karnych oraz złożeniem 1 wniosku do sądu. Zastosowanie środka
ochrony roślin niedopuszczonego do obrotu lub zastosowanie go w sposób stwarzający
zagrożenie zdrowia człowieka lub zwierząt skutkowało uruchomieniem procedury
powiadamiania zgodnie z systemem wczesnego ostrzegania o niebezpiecznej żywności i
paszach RASFF. W ramach RASFF przekazano do Krajowego Punktu Kontaktowego
113 powiadomień.
1.3.1. Obrót, konfekcjonowanie i stosowanie środków ochrony roślin
Rejestracja podmiotów prowadzących obrót i konfekcjonowanie środków
ochrony roślin
Rejestracja przedsiębiorców prowadzących obrót lub konfekcjonowanie
środków ochrony roślin odbywa się na zasadach określonych w ustawie z dnia 18
- 51 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
grudnia 2003 r. o ochronie roślin i ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie
działalności gospodarczej.
Na dzień 31 grudnia 2008 roku łączna liczba przedsiębiorców prowadzących
działalność w zakresie obrotu i konfekcjonowania środków ochrony roślin wyniosła
5493. Przedsiębiorcy ci działali w ramach 5072 podmiotów gospodarczych.
W okresie sprawozdawczym wojewódzcy inspektorzy ochrony roślin i
nasiennictwa wpisali do rejestru 238 nowych przedsiębiorców, wykreślając 156
przedsiębiorców dotychczas działających. Zgodnie z ewidencją obrót środkami ochrony
roślin na terenie kraju prowadzony był w 6321 punktach sprzedaży.
Konfekcjonowanie środków ochrony roślin prowadzone jest w 16 punktach
zlokalizowanych w 8 województwach.
W stosunku do ogólnej liczby 6305 punktów obrotu środkami ochrony roślin,
325 (tj. 5,15 %) prowadzi sprzedaż hurtową. Na terenie kraju zlokalizowanych jest
5980 sklepów prowadzących sprzedaż detaliczną, w tym 152 prowadzi sprzedaż
sezonową. Punkty obrotu środkami ochrony roślin prowadzą sprzedaż środków ochrony
roślin w różnym asortymencie. Spośród wszystkich zarejestrowanych punktów obrotu
2 379 (tj. 37,73 %) prowadzi obrót środkami ochrony roślin w pełnym zakresie, w tym
również środkami zaliczanymi do bardzo toksycznych i toksycznych dla ludzi.
Kontrola obrotu i stosowania środków ochrony roślin
W ramach sprawowanego nadzoru nad przestrzeganiem przepisów w zakresie
obrotu i stosowania środków ochrony roślin pracownicy Inspekcji wykonywali
czynności kontrolne zgodnie z zasadami określonymi w „Instrukcji kontroli obrotu i
stosowania środków ochrony roślin”, wprowadzonej 28 października 2005 r.
zarządzeniem Nr 7 Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Zgodnie z tą
instrukcją wszystkie wykonywane kontrole zostały podzielone na rodzaje: kontrole typu
A, B, C, D.
- 52 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Tabela 19. Rodzaj i ilość przeprowadzonych kontroli i re-kontroli w 2008 roku
Re-kontrole Ogółem
Rodzaj kontroli
Kontrole
A - w punktach konfekcjonowania środków ochrony
roślin i zaprawiania materiału siewnego, w
hurtowniach, magazynach, punktach obrotu
detalicznego, na targowiskach i w innych miejscach
gdzie jest lub może być prowadzony obrót środkami
ochrony roślin i zaprawionym materiałem siewnym
7383
286
7669
24,71%
B - w gospodarstwach prowadzących towarową
produkcję roślinną, w magazynach płodów rolnych,
w strefach ochronnych źródeł i ujęć wody, na
terenie uzdrowisk, otulin parków narodowych i
rezerwatów oraz w innych miejscach, gdzie
stosowanie środków ochrony roślin może być
ograniczone lub zabronione
18819
1261
20080
64,69%
C - w jednostkach upoważnionych przez
wojewódzkiego inspektora do prowadzenia badań
sprawności technicznej opryskiwaczy
1567
13
1580
5,09%
515
0
515
1,66%
1198
0
1198
3,86%
29482
1560
31042
100,00%
D - w jednostkach upoważnionych przez
wojewódzkiego inspektora do przeprowadzania
szkoleń
inne kontrole
Razem
%
W okresie sprawozdawczym Inspekcja przeprowadziła 29482 kontrole, w tym
1560 kontroli sprawdzających.
Wśród wykonanych kontroli (31042) największy udział, tj. 64,69 %, miały
kontrole w miejscach stosowania środków ochrony roślin (kontrole typu B), natomiast
kontrole w zakresie obrotu i konfekcjonowania (kontrole typu A) stanowiły 24,79 %
ogólnej liczby kontroli. Pozostałe kontrole (typu C, D oraz inne) stanowiły
odpowiednio: 5,09 %, 1,66 % i 3,86 %.
- 53 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Badania pozostałości pestycydów w płodach rolnych w ramach urzędowej kontroli
prawidłowości stosowania środków ochrony roślin
W ramach urzędowej kontroli prawidłowości stosowania środków ochrony
roślin sprawowanej przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa w 2008
roku, podobnie jak w latach poprzednich, pobierane były próby płodów rolnych w celu
poddania ich analizom na obecność pozostałości środków ochrony roślin. Celem badań
było sprawdzenie przestrzegania przez producentów rolnych prawidłowego stosowania
środków ochrony roślin. Badania pozostałości środków ochrony roślin wykonywane są
w Centralnym Laboratorium Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa w
Toruniu (CLPIORiN), laboratoriach Instytutu Ochrony Roślin w Poznaniu (IOR),
Białymstoku, Trzebnicy, Rzeszowie i Sośnicowicach oraz laboratorium Instytutu
Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach (ISiK). Ilość prób przesłanych do
poszczególnych laboratoriów w ramach urzędowej kontroli z podziałem na grupy upraw
przedstawia tabela nr 19.
Tabela 20. Liczba prób płodów rolnych przesłanych do poszczególnych laboratoriów
Warzywa
spod
Laboratorium
osłon
Warzywa
i
gruntowe
pieczarki
IOR
IS i K
CL PIORiN
Razem
255
60
173
488
514
169
63
746
Owoce
Uprawy
rolnicze
Kontrole
wyrywkowe
Razem
401
254
364
1019
162
21
0
183
46
46
1 332
550
600
2 482
Do oznaczeń pozostałości środków ochrony roślin stosowane były przede
wszystkim sprawdzone w badaniach międzylaboratoryjnych oraz uznane w skali
międzynarodowej metody: IUPAC, DFG i PAM. Oznaczenia końcowe środków
ochrony roślin prowadzono głównie za pomocą chromatografii gazowej, a także
wysokociśnieniowej
chromatografii
cieczowej
i
spektrofotometrii.
Przed
przystąpieniem do oznaczeń sprawdzono wiarygodność każdej metody analitycznej
- 54 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
wyznaczając średnie odzyski i odchylenie standardowe, współczynnik zmienności oraz
dolne granice oznaczalności dla poszczególnych związków.
Ocenę uzyskanych wyników prowadzono w oparciu o wykazy najwyższych
dopuszczalnych
poziomów
pozostałości
(NDP)
środków
ochrony
roślin
uwzględnione w:
 rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 16 maja 2007 r. w sprawie najwyższych
dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów, które mogą znajdować
się w środkach spożywczych lub na ich powierzchni (Dz. U. z 2007 r., Nr 119,
poz. 817 z późn. zm.)
 rozporządzeniu (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów
pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i
zwierzęcego
oraz
na
ich
powierzchni,
zmieniające
dyrektywę
Rady
91/414/EWG Dz. U. L 70 z dnia 16 marca 2005 r. (obowiązujące od 1 września
2008 r.)
Integrowana Produkcja (IP)
Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa w 2008 roku rozpoczęła
piąty rok sprawowania nadzoru nad systemem Integrowanej Produkcji. Zgłoszenia do
przystąpienia do systemu Integrowanej Produkcji wpłynęły ze wszystkich 16
województw od 1939 producentów rolnych. W gospodarstwach z Integrowaną
Produkcją przeprowadzono 1 655 kontrole pod kątem zgodności prowadzenia upraw z
wymogami IP.
W 2008 roku do Inspekcji wpłynęły ogółem 1160 wnioski o wydanie certyfikatu
IP, co stanowi 59,8 % wszystkich zgłoszeń do systemu. PIORiN wydał 1 174
certyfikatów z czego 694 wydano producentom jabłek, co stanowi 59,1 % wszystkich
wydanych certyfikatów. Łącznie na owoce wydano 1037 certyfikatów (88,3 %),
a na warzywa 124 (10,6 %). Największą liczbę certyfikatów – 318 (27,1 %) wydano
w województwie mazowieckim.
Certyfikacją IP w Polsce w 2008 roku objęto 7480,2 ha upraw. Powierzchnie
upraw sadowniczych i warzywniczych stanowiły odpowiednio 6726,8 i 8714,3 ha.
- 55 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Największy udział (73,2 %) w ogólnej powierzchni miały sady jabłoniowe.
W 2008 roku wydane certyfikaty objęły łącznie produkcję 203 449,1 ton płodów
rolnych, z czego 70,1 % stanowiły jabłka. Największą produkcję w systemie IP
odnotowano w województwie mazowieckim (32,6 % całkowitej certyfikowanej
produkcji), następnie w województwach: kujawsko-pomorskim (21,6 %) i łódzkim
(13,5%).
Tabela 21. Certyfikacja IP w 2008 r. w podziale na poszczególne uprawy
Certyfikowany gatunek
jabłka
gruszki
porzeczki czar. i czer.
maliny
śliwki
brzoskwinie i morele
borówki wys.
wiśnie
truskawki
pomidory pod osł.
pomidory gr.
buraki ćwik.
marchew
kapusta gł.
kalafior
cebula
sałata
ogórki gr.
ziemniaki
razem
Liczba wydanych
certyfikatów
694
41
34
23
13
6
7
112
107
15
1
9
59
6
4
25
2
3
13
1174
- 56 -
Wielkość
certyfikowanej
powierzchni
upraw (ha)
5 476,1
90,5
224,0
78,9
42,2
7,9
10,1
420,2
377,0
25,7
1,0
32,5
483,0
7,9
6,9
156,5
0,1
1,8
38,1
7 480,2
Wielkość
certyfikowanej
produkcji (t)
142 687,0
1 351,7
1 198,6
545,0
813,6
59,9
31,4
4 720,4
3 239,2
10 413,3
50,0
1 664,0
27 835,0
512,0
83,8
7 111,5
2,2
54,0
1 076,5
203 449,1
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
1.3.2. Sektor zdrowia roślin
Plany kontrolne
Kontrole
dotyczące
występowania
organizmów
kwarantannowych,
regulowanych oraz kontrole dokumentów były prowadzone przez wojewódzkie
inspektoraty ochrony roślin i nasiennictwa, zgodnie z wytycznymi Głównego
Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Przy planowaniu brano pod uwagę
spełnienie zdrowotnościowych wymagań specjalnych dla określonego materiału
roślinnego, jak również konieczność przeprowadzenia w ciągu 1 roku co najmniej
jednej kontroli dokumentów u podmiotów wpisanych do rejestru przedsiębiorców.
Liczba przeprowadzonych kontroli
W 2008 roku w skali całego kraju inspektorzy Państwowej Inspekcji Ochrony
Roślin i Nasiennictwa wykonali łącznie 107 583 kontroli zdrowotności pod kątem
występowania
zdrowotności
organizmów
objęto
m.in.
kwarantannowych
uprawy
roślin,
i
regulowanych.
produkty
roślinne
Kontrolami
i
przedmioty
w przechowalniach i magazynach, w miejscach przeładunku, na giełdach i
targowiskach. Ogółem kontroli poddano 307 553 ha upraw roślin, 647 611 t,
594 526 426 szt. i 4 104 039 m3 produktów roślinnych i przedmiotów. W
poszczególnych województwach liczba przeprowadzonych kontroli zdrowotności była
zróżnicowana i zależała od rodzaju upraw, produktów roślinnych lub przedmiotów, na
danym terenie. Podobnie jak w latach ubiegłych taki i w 2008 r., najwięcej kontroli
zdrowotności
przeprowadzono
w
województwach:
wielkopolskim
–
11 820,
mazowieckim – 11 598 i lubelskim – 10 544. Najmniej kontroli wykonano w
województwie: zachodniopomorskim – 2 938 i opolskim – 3 078.
Ze względu na dość powszechne występowanie w kraju na przestrzeni ostatnich
lat bakterii Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus, sprawcy bakteriozy
pierścieniowej ziemniaka, w roku 2008 najwięcej kontroli zdrowotności wykonano pod
kątem występowania tego organizmu: łącznie w całym kraju wykonano 31 534
kontrole, tj. o 3 775 kontrole mniej niż w poprzednim roku. Liczba przeprowadzonych
kontroli zdrowotności w tym zakresie była zróżnicowana w poszczególnych
- 57 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
województwach. Podobnie jak w 2007 r. najwięcej takich kontroli przeprowadzono w
województwach: wielkopolskim – 5 379 kontroli, małopolskim – 4 363 kontrole oraz
lubelskim – 2 171 kontroli. Najmniej takich kontroli wykonano w województwach:
opolskim – 863
kontroli i podkarpackim – 879 kontrole. Wśród organizmów
kwarantannowych, w odniesieniu do których przeprowadzono relatywnie najwięcej
kontroli, należy wskazać kontrole na obecność grzyba Synchytrium endobioticum sprawcy
raka
rostochiensis
ziemniaka
(mątwik
oraz
kontrole
ziemniaczany)
dotyczące
oraz
występowania
Diabrotica
virgifera
Globodera
(zachodnia
kukurydziana stonka korzeniowa). W okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2008 r.
pracownicy Inspekcji wykonali odpowiednio: 26 000 kontroli dotyczących Synchytrium
endobioticum, 13 992 kontrole na obecność Globodera rostochiensis oraz 12 627
kontroli na obecność Diabrotica virgifera.
1.4. Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych
1.4.1. Kontrola jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
Plany kontrolne
Tematy kontroli planowych określone zostały w Rocznym ramowym planie
kontroli, opracowywanym na podstawie analizy ryzyka opartej na wynikach kontroli
z poprzednich lat, propozycjach zgłaszanych przez MRiRW, instytucje współpracujące
z IJHARS oraz wojewódzkie inspektoraty JHARS.
Zgodnie z Rocznym ramowym planem kontroli na 2008 r. kontrole planowe
dotyczyły:
a.
jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych w zakresie zgodności
z obowiązującymi przepisami oraz deklaracją producenta, w tym: świeżych owoców
i
warzyw,
przetworów
zbożowych,
przetworów
z
mięsa
czerwonego,
ryb
i przetworów rybnych, win gronowych, napojów spirytusowych, soków i nektarów,
mięsa i przetworów drobiowych, oliwy z oliwek, przetworów mlecznych, makaronu,
napojów bezalkoholowych, pieczywa, przetworów owocowo-warzywnych, wyrobów
cukierniczych, przypraw,
- 58 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
b.
znakowania artykułów rolno-spożywczych, w tym: jaj, produktów
seropodobnych, produktów mlekopodobnych, zabieraczy do kawy, herbaty i herbatek
owocowych, kawy rozpuszczalnej, mieszanek kawy naturalnej ze zbożową, miodu,
koncentratów spożywczych, majonezu, fermentowanych napojów winiarskich.
c.
certyfikacji
chmielu
i
produktów
chmielowych,
produktów
posiadających chronione nazwy pochodzenia, produktów ekologicznych, wprowadzania
do obrotu nawozów, funkcjonowania domów składowych, warunków chowu i tuczu
gęsi, obecności GMO w artykułach sojowych i kukurydzianych oraz w pomidorach
i ziemniakach,
d.
zadań związanych z nadzorem nad klasyfikacją mięsa wołowego
i wieprzowego w systemie EUROP, potwierdzaniem pochodzenia mięsa wołowego
z dorosłych osobników płci męskiej,
e.
importowanych artykułów rolno-spożywczych.
Liczba przeprowadzonych kontroli
Ogółem w 2008 roku Inspekcja JHARS przeprowadziła kontrole jakości
handlowej w 30 tematach.
Wszystkie kontrole określone w Rocznym ramowym planie kontroli zostały
zrealizowane w 100%.
Kontrole pozaplanowe
Poza kontrolami określonymi w Rocznym ramowym planie kontroli Inspekcja
przeprowadziła kontrole doraźne, zlecone w 2008 roku przez Głównego Inspektora
JHARS. Tematyka tych kontroli obejmowała:
1.
jakość handlową koncentratu jabłkowego,
2.
jakość handlową mleka pasteryzowanego i masła; w przypadku kontroli
masła szczególną uwagę zwrócono na zafałszowanie tłuszczem obcym; kontrole
przeprowadzono w zakładach produkcyjnych, w których wcześniejsze kontrole IJHARS
wykazały fałszowanie masła tłuszczami obcymi,
3.
jakość handlową artykułów mlecznych; kontrolą objęto mleko
- 59 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
pasteryzowane i UHT, tłuszcze mleczne do smarowania (w tym masło), sery
podpuszczkowe dojrzewające i topione.
Ponadto przeprowadzone były kontrole doraźne z inicjatywy wojewódzkich
inspektorów JHARS, które dotyczyły głównie jakości handlowej: mięsa czerwonego,
drobiu, ryb, ziarna zbóż, mleka i ich przetworów, pieczywa, świeżych owoców
i
warzyw,
przetworów
owocowo-warzywnych,
wyrobów
cukierniczych
i garmażeryjnych oraz wprowadzania do obrotu nawozów.
Realizując zadania ustawowe IJHARS przeprowadziła w 2008 r. ogółem 60.038
czynności kontrolnych, w tym:

14 958 (tj. 24,9%) czynności kontrolnych na rynku krajowym,
realizowanych w zakresie jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, w tym
9 067 kontroli planowych i doraźnych oraz 5 891 w ramach sprawowanego nadzoru
oraz zadań określonych w odrębnych ustawach,

45.080 (tj. 75,1%) kontroli jakości handlowej artykułów rolno-
spożywczych w obrocie z zagranicą.
Z ogólnej liczby 9 067 kontroli jakości handlowej na rynku krajowym, 8 047
(tj. 88,8%) zrealizowano w trybie kontroli planowych zatwierdzonych przez Głównego
Inspektora JHARS, a 1 020 (tj. 11,2%) jako kontrole doraźne, w tym 306 na polecenie
Głównego Inspektora, 630 z inicjatywy wojewódzkich inspektorów JHARS oraz 84
w ramach rozpatrzenia skarg skierowanych do IJHARS.
1.5. Inspekcja Handlowa (IH)
1.5.1. Kontrola jakości handlowej żywności w obrocie
W 2008 r. Inspekcja Handlowa przeprowadziła zgodnie ze swoimi
kompetencjami kontrole środków spożywczych w handlu detalicznym (także w obrocie
hurtowym i gastronomii). Zakres kontroli obejmował ocenę jakości handlowej
żywności1, w tym pod kątem zafałszowań i oznakowania, a także sprawdzenie
legalności i rzetelności działania przedsiębiorców.
1
„Jakość handlowa” nie obejmuje wymagań weterynaryjnych, sanitarnych i fitosanitarnych.
- 60 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U.
z 2001 r. Nr 4, poz. 25 ze zm.), organy IH wykonywały zadania realizując założenia
Planu kontroli Inspekcji Handlowej na rok 2008 oraz podejmując kontrole nieplanowe.
W obszarze przestrzegania prawa żywnościowego oraz paszowego w
odniesieniu do karmy dla zwierząt towarzyszących w 2008 r. Inspekcja Handlowa
przeprowadziła łącznie 8.227 kontroli o różnorodnym zakresie badanych zagadnień.
Realizacja Planu kontroli Inspekcji Handlowej na rok 2008
Zrealizowano wszystkie kontrole tematyczne (łącznie 15) przewidziane w
Planie kontroli na rok 2008. Wszystkie założenia Planu kontroli zostały wykonane –
przeprowadzono 2 422 kontrole wobec planowanych 2 250, tj. o 7,6% więcej.
Uwzględniając miejsca dystrybucji: 262 kontroli przeprowadzono w hurtowniach, 636
w placówkach należących do dużych sieci handlowych (magazynach centralnych,
hiper- i supermarketach), 34 w sklepach internetowych, 1.080 w pozostałych sklepach
oraz 410 w lokalach gastronomicznych.
Wszystkie planowe kontrole przeprowadzane były na miejscu w obiekcie
handlowym. Objęto nimi następujące produkty i usługi:
 mięso i przetwory mięsne, mrożone wyroby kulinarne, produkty
żywnościowe oferowane w sklepach wielkopowierzchniowych, głównie pod marką
sieci lub wyprodukowane dla tych sieci, kawę i herbatę, ryby i przetwory rybne, soki i
napoje bezalkoholowe oraz wody mineralne i źródlane, mleko i przetwory mleczne, jaja
spożywcze, produkty rolnictwa ekologicznego, karmy dla zwierząt domowych,

punkty sprzedaży detalicznej i gastronomicznej działające w rejonach o
nasilonym zimowym ruchu turystycznym, sprzedaż artykułów żywnościowych za
pośrednictwem Internetu, punkty handlu detalicznego i usług gastronomicznych
zlokalizowane na targowiskach, usługi gastronomiczne w rejonach o nasilonym letnim
ruchu turystycznym.
- 61 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Kontrole pozaplanowe
W związku z wpisaniem polskiego Oscypka do wspólnotowego rejestru
chronionych nazw pochodzenia oraz na wniosek Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi,
Inspekcja
Handlowa
przeprowadziła
doraźną
kontrolę,
której
celem
było
wyeliminowanie z obrotu handlowego produktów sprzedawanych lub dystrybuowanych
jako Oscypki, nieodpowiadających specyfikacji zarejestrowanego produktu.
Ponadto poza Planem kontroli IH wojewódzkie inspektoraty IH w szerokim
zakresie realizowały kontrole bieżące o charakterze interwencyjnym, wynikające ze
skarg konsumentów lub podmiotów gospodarczych, a także własnego rozeznania
inspektoratów o negatywnych zjawiskach występujących na rynkach lokalnych.
Kontrole pozaplanowe zajmowały znaczące miejsce w działalności IH stanowiąc około
2/3 kontroli ogółem.
- 62 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Rozdział 2.
Ogólna zgodność z przepisami w przypadku
przedsiębiorców i produktów
2.1. Inspekcja Weterynaryjna
2.1.1. Higiena produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego
Częstotliwość i rodzaj niezgodności z przepisami
Do weryfikacji zgodności zakładów z wymaganiami prawa żywnościowego
stosowane były przez urzędowych lekarzy weterynarii ujednolicone wzory list
kontrolnych SPIWET:

lista kontrolna SPIWET – kontrola okresowa ogólne wymagania dla
zakładów zatwierdzonych i zarejestrowanych, do weryfikacji zgodności zakładów z
wymaganiami zawartymi w ustawie o produktach pochodzenia zwierzęcego,
rozporządzeniu (WE) nr 178/2002, rozporządzeniu (WE) nr 852/2004;

lista kontrolna SPIWET – 00 - kontrola stała i doraźna – do weryfikacji
zgodności zakładów z wymaganiami zawartymi w rozporządzeniu (WE) nr 852/2004,
(WE) nr 853/2004, (WE) nr 1774/2002, wraz z listami kontrolnymi dot. sekcji I, II, III,
IV, V, VI, VIII, IX, X, XI rozporządzenia 852/2004.
Ocena zgodności zakładów w odniesieniu do poszczególnych wymagań
określonych prawem oparta była o klasyfikację: pozytywna – negatywna, przy czym
ocena negatywna w odniesieniu do kryterium wymienionego w liście kontrolnej
wymagała szczegółowego opisu w odpowiedniej rubryce znajdującej na końcu
formularza kontrolnego oraz ustalenia daty usunięcia uchybień.
W tabeli nr 21 przedstawiono zestawienie:

liczby podmiotów sektora spożywczego w poszczególnych kategoriach
działalności będących pod nadzorem IW w 2008 r. (włącznie z podmiotami
działającymi sezonowo oraz podmiotami, które prowadziły działalność, ale zakończyły
ją w ciągu roku sprawozdawczego),
- 63 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008

liczby podmiotów, które zostały skontrolowane w 2008 r.,

liczby podmiotów, u których były stwierdzone nieprawidłowości w
odniesieniu do wymagań dotyczących pomieszczeń żywnościowych oraz wymagań
dotyczących sprzętu i wyposażenia, wymagań dla transportu, zagospodarowania odpadów
żywnościowych, UPPZ, w tym SRM, wymagań dla wody, higieny osobistej pracowników i
szkoleń, zabezpieczenia przed szkodnikami i ich zwalczania, zachowania łańcucha
chłodniczego, obróbki cieplnej, wymagań dla opakowań i materiałów opakowaniowych,
traceability i znakowania, systemu HACCP, specyficznych wymagań określonych
853/2004.
- 64 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Tabela 22. Stan sanitarny obiektów w zakresie higieny produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego
0
Razem (02+30)
Razem
(03+07+14+15+16+17+18+19+20+21+22+23+24+
25+28+29)
Razem (04+05+06)
Chłodnie składowe wolnostojące (S 0)
Zakłady przepakowywania - niezależne (S 0)
Rynki hurtowe - z wyłączeniem produktów
rybołówstwa (S 0)
01
1
2
3
4
222179 45339 8239 5388
02
03
04
05
6080
130
114
15
5556
125
112
12
06
1
1
1989 1279
36
16
36
16
0
0
0
- 65 -
0
systemu HACCP
specyficznych wymagań
określonych 853/2004
traceability i znakowania
obróbki cieplnej
wymagań dla opakowań i
materiałów opakowaniowych
jakości wody
higieny osobistej pracowników
i szkoleń
zabezpieczenia przed
szkodnikami i ich zwalczania
zachowania łańcucha
chłodniczego
dla transportu
wymagań
odpadów
zagospodarowania
żywnościowych, UPPZ, w tym
SRM
Rodzaj obiektu
wymagań dotyczących
pomieszczeń żywnościowych
wymagań dotyczących sprzętu i
wyposażenia
nadzorowanych
skontrolowanych
Liczba obiektów
w których stwierdzono niezgodności w odniesieniu do:
5
193
6
7
8
9
10 11 12 13 14
15
1137 2296 3228 1816 485 25 247 816 1856 2699
73
1
1
0
531
9
9
0
178
3
3
0
509
16
16
0
0
0
0
0
355 119 10 144 354 1024 205
8
3 0 13 15 21
2
8
3 0 13 14 19
2
0
0 0 0
1
2
0
0
0
0
0
0
0
0
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Razem zakłady zatwierdzone, w których funkcjonują
działy wymienione w 08 i/lub 09 i/lub 10 i/lub 11
i/lub 12 i/lub 13 i/lub 26 i/lub 27
Zakłady zatwierdzone, w których funkcjonują działy
wymienione w 08a i/lub 08b i/lub 08c i/lub 08d i/lub
08e i/lub 08f i/lub 08g
-działy prowadzące ubój zwierząt kopytnych
udomowionych (S I)
-działy prowadzące rozbiór mięsa zwierząt
kopytnych udomowionych (S I)
-działy składujące w warunkach chłodniczych
(S I)
-działy przetwórstwa mięsa zwierząt kopytnych
udomowionych (S VI)
- działy prowadzące produkcję MM i/lub MOM i/lub
SWM z mięsa zwierząt kopytnych udomowionych
(S V)
- działy prowadzące produkcję tłuszczy zwierzęcyh i
skwarek (S XII)
'- działy prowadzące obróbkę jelit, pęcherzy i
żołądków (S XIII)
Zakłady zatwierdzone, w których funkcjonują działy
wymienione w 09a i/lub 09b i/lub 09c i/lub 09d i/lub
09e
-działy prowadzące ubój drobiu i/lub zajęczaków (S
II)
07
1495
1474
884
766
39
378
53
286
142
76
4 100 237 548
146
08
1043
1029
652
586
21
278
36
202
106
49
2
59 169 398
104
08a
561
547
326
274
10
197
14
111
65
13
17
64
174
69
08b
690
677
242
251
3
106
15
76
28
16
23
61
135
31
08c
509
499
68
44
2
18
4
20
10
7
0
8
27
35
6
08d
576
566
268
221
8
66
15
69
29
9
2
27
62
146
23
08e
271
263
42
35
3
10
3
18
7
4
5
17
31
11
08f
127
120
11
8
0
3
0
5
1
1
0
0
3
5
3
08g
88
87
12
12
1
5
0
7
2
0
0
1
2
3
3
09
342
337
186
154
14
81
11
67
25
22
0
34
54
114
40
09a
171
168
80
66
7
39
3
35
14
4
7
14
50
19
- 66 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
-działy prowadzące rozbiór mięsa drobiowego i/lub
zajęczaków (S II)
09b
282
278
101
94
7
39
8
37
8
6
20
24
54
20
09c
195
189
35
31
0
9
3
4
4
3
2
7
12
7
09d
102
101
32
27
1
10
4
11
6
5
5
15
15
4
09e
100
97
21
21
0
7
4
4
2
3
4
6
11
10
10
5
5
1
0
0
0
0
1
1
0
0
0
0
0
10a
5
5
1
0
0
0
0
1
1
0
0
0
0
0
10b
5
5
1
0
0
0
0
1
1
0
0
0
0
0
10c
-działy przetwórstwa mięsa zwierząt dzikich
utrzymywanych w warunkach fermowych
10d
- działy prowadzące produkcję MM i/lub MOM i/lub
SWM z mięsa zwierząt dzikich utrzymywanych w
warunkach fermowych
10e
5
5
1
0
0
0
0
1
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1
6
1
0
1
2
0
-działy składujące w warunkach chłodniczych (S II)
-działy przetwórstwa mięsa drobiowego i/lub
zajęczaków (S VI)
- działy prowadzące produkcję MM i/lub MOM i/lub
SWM z mięsa drobiowego i/lub zajęczaków (S V)
Zakłady zatwierdzone, w których funkcjonują działy
wymienione w 10a i/lub 10b i/lub 10c i/lub 10d
i/lub 10e
-działy prowadzące ubój zwierząt dzikich
utrzymywanych w warunkach fermowych (S III)
-działy prowadzące rozbiór mięsa zwierząt dzikich
utrzymywanych w warunkach fermowych (S III)
-działy składujące w warunkach chłodniczych
Zakłady zatwierdzone, w których funkcjonują działy
wymienione w 11a i/lub 11b i/lub 11c
11
20
19
7
5
1
3
1
4
2
1
- działy prowadzące rozbiór dziczyzny (S IV)
11a
14
12
4
2
0
0
1
4
4
0
- 67 -
0
0
0
0
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
-działy prowadzące przetwórstwo dziczyzny (S IV)
11b
10
8
1
1
1
2
0
1
0
1
- działy składujące w warunkach chłodniczych (S
IV)
11c
16
15
2
2
0
0
0
0
0
Zakłady zatwierdzone prowadzące wyłącznie
produkcję MM i/lub MOM i/lub SWM (S V)
12
11
11
5
3
0
1
0
1
Zakłady zatwierdzone prowadzące wyłącznie
przetwórstwo mięsa (S VI)
13
81
80
34
16
3
10
2
Zakłady wysyłki - żywe mięczaki dwuskorupowe
(S VII)
14
0
0
0
0
0
0
Zakłady oczyszczania żywe mięczaki
dwuskorupowe
(S VII)
Statki przetwórnie (S VIII)
Statki zamrażalnie (S VIII)
15
16
17
0
8
0
0
4
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
18
13
12
8
7
19
250
237
135
20
21
22
23
24
318
3478
362
3
11
310
3024
344
3
11
185
686
46
1
5
Rynki hurtowe i aukcje produktów rybołówstwa
(S VIII)
Zakłady zatwierdzone przetwórstwa produktów
rybołówstwa (S VIII)
Zakłady zatwierdzone przetwórstwa mleka (S IX)
Punkty odbioru mleka (S IX)
Zakłady pakowania jaj (S X)
Zakłady produkcji jaj płynnych (S X)
Zakłady zatwierdzone przetwórstwa jaj (S X)
0
0
3
1
0
0
0
1
0
0
2
1
2
5
1
8
6
3
4
11
22
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
3
1
3
4
1
1
3
6
1
60
9
36
4
36
24
9
2
14
30
68
11
123
266
38
1
1
19
2
3
0
0
50
13
39
1
1
9
85
21
1
1
32
91
42
0
2
33
116
24
1
1
4
24
1
0
0
4
13
0
2
0
0
30
12
22
1
2
98
216
59
0
3
27
12
3
0
1
- 68 -
0
2
0
0
0
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Zakłady przetwórcze - żabie udka i ślimaki (S XI)
Zakłady zajmujące się wyłącznie tłuszczami
zwierzęcymi i skwarkami (S XII)
Zakłady prowadzące wyłącznie obróbkę jelit i/lub
pęcherzy i/lub żołądków (S XIII)
Zakłady odbierające surowce lub produkujące
żelatynę (S XIV)
Zakłady odbierające surowce lub produkujące
kolagen (S XV)
Razem
(31+32+33+34+35+36+37+38+39+40+41+42+43+4
4+45)
Zakłady produkujące na rynek krajowy3),
w których funkcjonują działy 31a i/lub 31b i/lub 31c
i/lub 31d i/lub 31e
25
7
7
3
1
0
1
0
1
1
1
0
1
1
2
1
26
10
10
2
1
0
2
0
1
0
0
0
0
1
2
0
27
25
25
12
8
0
5
2
6
6
0
0
2
4
5
3
28
3
3
0
0
0
0
0
0
1
0
0
0
1
1
0
29
2
2
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
2
1
30
216099 39783 6250 4109
120
606 2118 2719 1461 366 15 103 462 832 2494
31
1174
1101
811
735
45
277
57
219
132
50
31a
576
523
314
291
22
168
36
112
67
31b
756
702
300
302
19
105
24
84
31c
765
724
395
350
22
103
23
31d
113
113
26
29
0
4
-działy prowadzące składowanie mięsa w warunkach
chłodniczych
31e
422
366
67
49
10
20
-działy prowadzące ubój zwierząt kopytnych
-działy prowadzące rozbiór mięsa zwierząt
kopytnych
-działy prowadzące przetwórstwo mięsa zwierząt
kopytnych
-działy prowadzące produkcję MM i/lub MOM i/lub
SWM z mięsa zwierząt kopytnych udomowionych
- 69 -
6
50 192 498
0
16
7
59
242
0
48
20
22
75
188
0
102
60
14
33 108 246
0
3
3
3
6
4
10
30
0
7
23
11
8
5
29
50
0
6
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Zakłady produkujące na rynek krajowy3),
w których funkcjonują działy 32a i/lub 32b i/lub 32c
i/lub 32d
-działy prowadzące ubój drobiu i zajęczaków
-działy prowadzące rozbiór mięsa drobiowego i/lub
zajęczaków
-działy prowadzące przetwórstwo mięsa drobiowego
i/lub zajęczaków
-działy prowadzące produkcję MM i/lub MOM i/lub
SWM z mięsa drobiowego
32
32a
132
63
116
55
98
27
53
26
12
6
12
5
4
1
24
7
8
5
9
2
32b
71
65
64
21
6
4
2
12
2
3
32c
37
32
14
7
2
2
0
1
0
3
0
0
5
2
15
4
40
19
0
1
3
8
15
0
1
4
3
0
0
0
2
0
32d
3
3
2
1
0
1
0
1
0
0
Zakłady wytwarzające żywność złożoną (roślinnozwierzęcą)
33
56
53
16
15
1
3
4
4
5
0
0
2
5
9
0
Zakłady konfekcjonujące lub przetwarzające miód i
produkty pszczele
34
95
31
14
2
1
1
1
12
2
0
0
0
1
10
0
35
62
40
0
3
0
2
0
0
0
0
1
3
0
Zakłady prowadzące składowanie produktów
pochodszenia zwierzęcego bez wymagań
temperaturowych
Zakłady prowadzące działalność marginalną, lokalną
i ograniczoną
Podmioty prowadzące sprzedaż bezpośrednią
Gospodarstwa produkcji mleka
Punkty skupu dziczyzny
Statki rybackie (z wyłączeniem statków przetwórni i
statków zamrażalni)
Fermy jaj konsumpcyjnych
Punkty skupu jaj
36
37
38
39
40
41
42
1167
1037 441 363
2758
916
46
45
203927 32313 4645 2673
1158
1031
82
96
671
985
7
117
852
7
9
67
0
0
97
1
- 70 -
19
1
0
3
169 39 173 115 39 9
11
23
52
16
0
7 1919 2082 1052 251
1
56
64
55 11
25 111 256 28
6 13
0
0
11 83
0 2466
1 16
0
0
0
1
0
0
123
0
0
2
0
0
13
1
13
65
1
0
66
1
0
2
0
4
15
0
0
0
0
0
0
0
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Podmioty prowadzące transport produktów
pochodzenia zwierzęcego, w tym mleka
Podmioty zajmujące się pośredniczeniem w
transakcjach kupna-sprzedaży
Inne
43
3433
1941
44
45
242
232
121
107
17
21
- 71 -
9
36
1
0
0
0
1
7
3
0
9
4
0
5
0
0
0
0
1
1
0
0
16
0
0
0
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Poniższa tabela podaje zestawienie wyników badań laboratoryjnych środków spożywczych oraz wyniki badań środowiskowych w zakresie
zanieczyszczeń biologicznych i chemicznych wykonanych przez laboratoria urzędowe (Zakłady Higieny Weterynaryjnej). Wyniki dotyczą badań
wykonanych w ramach urzędowego nadzoru.
Tabela 23. Zestawienie wyników badań laboratoryjnych środków spożywczych oraz wyniki badań środowiskowych w zakresie zanieczyszczeń biologicznych i
chemicznych wykonanych przez laboratoria urzędowe
Liczba prób
Przyczyny zakwestionowania prób
2461
384
416
1661
13
14
62
2
15
16
17
93
0
0
listeria
salmonellozy
inne
2634
12
radionuklidy
35933
11
organoleptyczne
51958
10
PCB / dioksyny
87891
9
pestycydy
8
hormony
7
antybiotyki
6
polifosforany
dodane
5
azotany, azotyny
4
chemiczne
3
pozostałe
2
mikrobiologiczne
1
chemicznych
mikrobiologicznych
w tym
zbadano ogółem
0
Uprawnione laboratoria (ZHW,
laboratoria
zakwestionowanych
w tym
leki weterynaryjne
Rodzaj prób
18
19
0
2
01
171
6
4
4
Mięso
02
45129
26078
19051
1341
1251
194
209
848
88
3
2
2
31
2
48
0
0
0
2
Przetwory mięsne
03
10169
2396
7773
35
17
0
6
11
18
0
0
1
14
0
3
0
0
0
0
Drób
04
8635
7904
731
161
156
6
138
12
5
3
2
0
0
0
0
0
0
0
0
Przetwory z mięsa drobiowego
05
4953
1179
3774
244
242
82
3
157
2
0
0
1
1
0
0
0
0
0
0
Ryby
06
384
355
29
18
18
5
1
12
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Przetwory rybne
07
930
86
844
33
0
0
0
0
33
0
0
0
0
0
33
0
0
0
0
Mięczaki i skorupiaki
08
441
329
112
11
10
0
5
5
1
0
0
0
0
0
1
0
0
0
0
Mleko
09
6
0
6
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Przetwory mleczarskie
10
5019
3506
1513
185
178
0
0
178
7
0
0
0
7
0
0
0
0
0
0
- 72 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Miód
11
2315
Jaja spożywcze
12
Przetwory jajczarskie
13
Tłuszcze zwierzęce
Mięso mielone i preparaty
mięsne
Wyroby garmażeryjne
2234
81
79
79
0
9
70
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
124
0
124
7
0
0
0
0
7
0
0
0
7
0
0
0
0
0
0
672
193
479
4
2
1
0
1
2
0
0
0
2
0
0
0
0
0
0
14
36
36
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
15
1378
40
1338
13
5
0
0
5
8
0
0
0
0
0
8
0
0
0
0
16
1617
1603
14
208
208
42
6
160
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Próby do badań sanitarnych
17
440
376
64
34
34
1
24
9
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Inne środki spożywcze
18
5643
5643
0
261
261
53
15
193
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
- 73 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Występowanie, charakter i przyczyny niezgodności
Analiza przypadków niezgodności w odniesieniu do głównych sektorów
zajmujących się produktami pochodzenia zwierzęcego przedstawia się następująco.
A.
Sektor mięsa czerwonego
W 2008 r. nadzorem IW objętych było 3 547 zakładów zajmujących się: ubojem
zwierząt domowych kopytnych, rozbiorem i przetwórstwem mięsa tych zwierząt,
rozbiorem i przetwórstwem mięsa zwierząt łownych oraz zwierząt łownych
hodowlanych. Kontrolami urzędowymi objęto 3 333 zakłady.
Jakość mięsa czerwonego
Laboratoria urzędowe wykonały 56 712 analizy mięsa czerwonego, z czego 28
550 w kierunku zanieczyszczeń mikrobiologicznych i 28 162 w kierunku
zanieczyszczeń chemicznych. W wyniku przeprowadzonych badań laboratoryjnych
uzyskano 1 273 wyniki niezgodne ze względu na zanieczyszczenia mikrobiologiczne i
114 ze względu na zanieczyszczenia chemiczne.
B. Sektor mięsa drobiowego
W 2008 r. nadzorem IW objętych było 474 zakładów zajmujących się ubojem,
rozbiorem i przetwórstwem mięsa drobiowego, jak również króliczego, z czego zostało
skontrolowanych 453 zakładów.
Jakość mięsa drobiowego
W 2008 r. w laboratoriach urzędowych wykonano 13 588 analizy mięsa
drobiowego, z czego 9 083 w kierunku zanieczyszczeń mikrobiologicznych i 4 505 w
kierunku zanieczyszczeń chemicznych, przy czym niezgodności dotyczyły odpowiednio
398 oraz 7 zbadanych próbek.
- 74 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
C. Sektor produktów rybołówstwa
W 2008 roku pod nadzorem IW znajdowało się 263 zakładów przetwórstwa
produktów rybołówstwa, z czego skontrolowano 249 zakładów .
Liczba statków rybackich objętych nadzorem IW w 2008 roku wynosiła 679
(671 statków zarejestrowanych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 852/2004, 8statków
przetwórni), z czego 121 zostało skontrolowanych.
Jakość produktów rybołówstwa
Laboratoria urzędowe przebadały 384 próbek pobranych z ryb, z czego 355 w
kierunku zanieczyszczeń mikrobiologicznych i 29 w kierunku zanieczyszczeń
chemicznych. Niezgodności dotyczyły jedynie zanieczyszczeń mikrobiologicznych.
W odniesieniu do przetworów rybnych w 2008 roku wykonano 930 analiz, z
czego 86 w kierunku zanieczyszczeń mikrobiologicznych i 844 w kierunku
zanieczyszczeń
chemicznych,
przy
czym
niezgodności
dotyczyły
jedynie
zanieczyszczeń chemicznych.
W odniesieniu do mięczaków i skorupiaków w laboratoriach urzędowych
wykonano 441 analiz, z czego 329 w kierunku zanieczyszczeń mikrobiologicznych i
112 w kierunku zanieczyszczeń chemicznych. Niezgodności dotyczyły odpowiednio 11
i 1zbadanych próbek.
D. Sektor mleczarski
Na 318 zatwierdzonych zakładów przetwórstwa mleka skontrolowanych zostało
310 obiektów.
W odniesieniu do przechowywania (punkty odbioru mleka) mleka surowego
nadzorem IW było 3 478 podmioty z czego 3 024 zostało skontrolowanych.
Liczba gospodarstw produkcji mleka wynosiła 203 927, z czego 32 313 zostało
skontrolowanych.
- 75 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Jakość mleka
W roku sprawozdawczym laboratoria urzędowe wykonały 5 025 analizy mleka,
z czego 3 506 w kierunku zanieczyszczeń mikrobiologicznych i 1 519 w kierunku
zanieczyszczeń chemicznych. Niezgodności dotyczyły odpowiednio 178 oraz 7
zbadanych próbek.
E. Przetwórstwo jaj
W 2008 r. nadzorem IW objętych było 362 zakładów pakowania jaj, z czego
zostało skontrolowanych 344 zakładów.
W 2008 r. nadzorem IW objętych było 14 zakładów przetwórstwa jaj, przy czym
poddano kontroli wszystkie zakłady.
Jakość jaj konsumpcyjnych
W
2008
r. w laboratoriach urzędowych
wykonano
796
analiz jaj
konsumpcyjnych i produktów jajecznych, z czego 193 w kierunku zanieczyszczeń
mikrobiologicznych i 603 w kierunku zanieczyszczeń chemicznych, przy czym
niezgodności dotyczyły odpowiednio 2 oraz 9 zbadanych próbek.
Weryfikacja zgodności z wymaganiami „prawa żywnościowego” innych
podmiotów sektora spożywczego przedstawiała się następująco:
F. Miód i produkty pszczele
Na 95 zakładów konfekcjonujących lub przetwarzających miód i produkty
pszczele, skontrolowano 31 podmiotów . W 2008 roku w laboratoriach urzędowych
wykonano 2315 analizy miodu, z czego 2234 w kierunku zanieczyszczeń
mikrobiologicznych i 81 w kierunku zanieczyszczeń chemicznych, przy czym
niezgodności dotyczyły 79 zanieczyszczeń mikrobiologicznych.
- 76 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
G. Chłodnie składowe
Z nadzorowanych 114 chłodni składowych skontrolowanych zostało 112
obiektów.
H. Zakłady wytwarzające żywność złożoną (roślinno-zwierzęcą)
Z
nadzorowanych
56
zakładów
wytwarzających
żywność
złożoną
skontrolowano 53 podmiotów.
I. Podmioty prowadzące sprzedaż bezpośrednią
Z nadzorowanych 2 758 podmiotów skontrolowano 916 podmiotów
J. Podmioty prowadzące działalność marginalną, lokalną i ograniczoną
Z nadzorowanych 1167 podmiotów prowadzących działalność marginalną,
lokalną i ograniczoną skontrolowano 1037 podmiotów.
Transport produktów pochodzenia zwierzęcego (w tym mleka)
W 2008 roku pod nadzorem IW znajdowało się 3 433 podmiotów zajmujących
się transportem produktów pochodzenia zwierzęcego, kontrole dotyczyły działalności
1 941.
Z analizy występujących nieprawidłowości wynika, że największy odsetek
stwierdzanych uchybień dotyczył odpowiednio: ograniczonej niezgodności w ramach
spełniania wymagań w pomieszczeniach żywnościowych, wymagań dla sprzętu i
wyposażenia, higieny osobistej pracowników i szkoleń, specyficznych wymagań
określonych w rozporządzeniu (WE) nr 853/2004, jakości wody oraz systemu HACCP.
Charakter prowadzonej sprawozdawczości z kontroli urzędowych nie pozwala jednak
na ocenę stopnia nasilenia tych niezgodności (poważne/drobne).
Niezgodności stwierdzane podczas kontroli urzędowych charakteryzują się różnym
- 77 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
stopniem ryzyka. Uchybienia w utrzymaniu porządku i czystości przez podmioty
sektora spożywczego mogą mieć wpływ na zwiększone występowanie w produktach
zanieczyszczeń mikrobiologicznych i chemicznych. Wyniki analiz laboratoryjnych
prowadzonych
w
2008
r.
dowodzą,
że
występowanie
zanieczyszczeń
mikrobiologicznych w przetworzonych produktach pochodzenia zwierzęcego stanowi w
niektórych sektorach ciągle poważny odsetek.
Niezgodności dotyczące utrzymania porządku i czystości wynikają z
niewystarczącej
świadomości
osób
prowadzących
jak
i
zatrudnionych
w
przedsiębiorstwach sektora spożywczego oraz dużej rotacji pracowników. Dotyczy to
zakładów przetwórczych funkcjonujących we wszystkich sektorach.
Nieprawidłowości dotyczące funkcjonowania w zakładach systemu opartego na
zasadach HACCP często związane są z brakiem przeszkolonych pracowników
efektywnie zaangażowanych w tworzenie i wdrażanie systemu w zakładzie. Dotyczy to
w większej mierze zakładów małych i średnich.
W przypadku niewielkich gospodarstw prowadzących produkcję podstawową,
spełnienie wymagań o charakterze technicznym napotyka na trudności, które są głównie
związane z brakiem środków finansowych na modernizację budynków, urządzeń i
instalacji. Odnotowywane uchybienia w odniesieniu do jakości, częstotliwości i zakresu
badań wody używanej w gospodarstwach związane są z brakiem podłączenia do sieci
wodno-kanalizacyjnych i pozyskiwaniem wody z własnych ujęć głębinowych oraz
nieprecyzyjnymi wymaganiami prawnymi w odniesieniu do częstotliwości i zakresu
badań.
Monitoring pozostałości
W trakcie realizacji programu monitoringu pozostałości w roku 2008 wyniki
niezgodne zostały stwierdzone w 170 na 29 717 przebadanych próbek, co stanowi
0,57% wszystkich wykonanych badań monitoringowych. Jeszcze korzystniejszy
wskaźnik uzyskano dla próbek ukierunkowanych (target), wśród których wyniki
niezgodne stanowiły 0,36% ocenianych.
W programie „target” wykryto 7 przypadków niezgodności dla substancji należących
do gr. A – substancji wykazujących działanie anaboliczne oraz substancji, których
- 78 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
stosowanie u zwierząt jest niedozwolone. Wśród nich, w kierunku pozostałości
hormonów, wykrywane pojedyncze wyniki dotyczyły głównie pochodnych hormonów
naturalnych (19-nortestosteron – 1 próbka u świń, testosteron – 2 próbki bydła).
Dodatkowo w toku postępowań wyjaśniających przeprowadzonych w gospodarstwach,
nie potwierdzono nielegalnego stosowania tych związków przez hodowców, co
mogłoby wskazywać na inną przyczynę wystąpienia wyników niezgodnych. W 1
próbce pochodzącej od bydla (na ponad 2 tysiące przebadanych) wykryto
chloramfenikol. Pozostałości innych leków przeciwbakteryjnych (gr. B1) wykryto w
około 0,48% przebadanych w tym kierunku próbek. Badania potwierdzające
wykazywały najczęściej obecność pozostałości tetracyklin i fluorochinolonów.
Zaobserwowano wzrost liczby wyników niezgodnych w zakresie pozostałości
kokcydiostatyków u drobiu i w jajach. W minionym roku wykryto 36 takich wyników,
co stanowi niemal 22% wszystkich stwierdzonych niezgodności. Ponadto stosunkowo
często stwierdzano obecność pozostałości zieleni malachitowej (i jej metabolitu zieleni
leukomalachitowej) w rybach – ok. 10% przebadanych próbek.

W odniesieniu do zanieczyszczeń środowiskowych (pestycydy, PCB,
pierwiastki toksyczne) zaobserwowano niskie stężenia tych związków, często na
poziomie wykrywalności stosowanych metod analitycznych. Wyjątek stanowią
zwierzęta łowne, wśród których stężenia kongenerów PCB na poziomie 0,6 mg/kg
tłuszczu dzików były podstawą uznania 7 wyników jako niezgodne. Na podobnie
niskich poziomach kształtowały się stężenia ołowiu, kadmu, rtęci i arsenu w mięśniach
zwierząt, jak również w mleku, jajach i miodzie.
W trakcie realizacji programu monitoringu pozostałości przez granicznych
lekarzy weterynarii, w roku 2008 wyniki niezgodne zostały stwierdzone w 16 próbkach,
co stanowi 6,64% wszystkich 241 wykonanych badań monitoringowych. W programie
nie wykryto żadnego związku należącego do gr. A – substancji wykazujących działanie
anaboliczne oraz substancji, których stosowanie u zwierząt jest niedozwolone. Wśród
substancji z gr. B to jest produktów leczniczych, zanieczyszczeń chemicznych oraz
innych zanieczyszczeń występujące niezgodności najczęściej dotyczyły następujących
grup związków:

B3c – zanieczyszczeń środowiskowych, metali ciężkich stwierdzonych
w produktach pochodzenia zwierzęcego.
- 79 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Monitoring PCDD, PCDF i dl-PCB
Przekroczenia najwyższych dopuszczalnych poziomów potwierdzono tylko w
dwóch próbkach łososia bałtyckiego oraz jednej próbce mięsa świń. W przypadku
pierwszej próbki łososia bałtyckiego (pochodzącego z łowiska nr 25) stwierdzono
przekroczenie dopuszczalnego poziomu zarówno dla PCDD/PCDF jak i dla sumy
PCDD/PCDF/dl-PCB. W przypadku drugiej próbki łososia (również z łowiska nr 25),
stwierdzono przekroczenie sumy PCDD/PCDF/dl-PCB. W próbce mięsa wieprzowego
(pochodzącego z woj. mazowieckiego) stwierdzono przekroczenie PCDD/PCDF.
W odniesieniu do podmiotów sektora spożywczego zajmujących się żywnością
pochodzenia zwierzęcego i działających w ramach całego łańcucha produkcyjnego
organy IW wydały w roku sprawozdawczym:

4 901 decyzji administracyjnych wydanych zgodnie z art. 54 ust. 2 lit. a
rozp. 882/2004,

2 529 decyzji administracyjnych produkcji wydanych zgodnie z art. 54
ust. 2 lit. b rozp. 882/2004,

113 decyzji administracyjnych produkcji wydanych zgodnie z art. 54 ust.
2 lit. c rozp. 882/2004,

30 decyzji administracyjnych zwierzęcego wydanych zgodnie z art. 54
ust. 2 lit. d rozp. 882/2004,

273 decyzje administracyjne zakładu wydanych zgodnie z art. 54 ust. 2
lit. e rozp. 882/2004,

78 decyzji administracyjnych wydanych zgodnie z art. 54 ust. 2 lit. f
rozp. 882/2004,

10 decyzji administracyjnych gospodarstw wydanych zgodnie z art. 54
ust. 2 lit. g rozp. 882/2004,

5170 decyzji administracyjnych rejestru wydanych zgodnie z art. 54 ust.
2 lit. h rozp. 882/2004,

12 160 decyzji administracyjnych wydanych na podstawie przepisów
ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego.
Dodatkowo w ubiegłym roku Inspekcja Weterynaryjna nałożyła:

775 mandaty karne na łączną kwotę 149818 zł, z czego zostało
- 80 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
wyegzekwowanych 471 mandatów na łączną kwotę 87739 zł.

366 kar pieniężnych łączną kwotę 798712 zł.
71 spraw skierowanych zostało do organów ścigania z powodu podejrzenia popełnienia
przestępstwa
2.1.2. Sektor prawa paszowego
Częstotliwość i rodzaj niezgodności z przepisami
W przyprowadzanych kontrolach stosowano listy kontrolne SPIWET, które
określają wymogi prawa paszowego (zgodnie z przepisami krajowymi i unijnymi).
Ocena zgodności oparta jest o klasyfikacje: prawidłowo, nieprawidłowo, wymaga
poprawy. W opisie do SPIWET (uwagi) uwzględnia się obserwacje dodatkowe
poczynione przez kontrolującego inspektora.
1) Częstotliwość i rodzaj niezgodności
W trakcie przeprowadzonych w 2008 roku przez Inspekcje Weterynaryjną kontroli
urzędowych podmiotów gospodarczych działających w sektorze paszowym oraz
podmiotów prowadzących działalność z zakresu przetwarzania ubocznych produktów
pochodzenia zwierzęcego zostały wykryte następujące naruszenia.
Tabela 24. Wyniki kontroli urzędowych w sektorze paszowym
Stwierdzone naruszenia
Liczba
podmiotów
l.p.
Działania podjęte w wyniku przeprowadzonej kontroli
Decyzja
administracyjna
1
2
3
4
5
System
HACCP
procedury
Pomieszczenia
i wyposażenie
Kontrola
jakości
produkcja
Personel
Przechowywanie
i
i
Kary pieniężne
2827
502
16
Skierowanie
do organów
ścigania
1
2078
329
8
0
761
101
5
2
808
1479
87
179
1
10
0
0
- 81 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
6
7
8
9
10
9
i transport
Prowadzenie
dokumentacji
Reklamacje, wycofanie,
przekroczenia (monitoring
oraz RASFF)
Pasze lecznicze
Etykietowanie
Inne
(wymienić)
przekroczenie
dopuszczalnych poziomów
substancji
niedozwolonych
i
niepożądanych w paszach
Ogółem
1937
178
0
0
148
79
6
1
98
305
179
12
91
120
24
13
43
5
2
33
126
44
10620
1678
Tabela 25. Wyniki kontroli urzędowych w sektorze utylizacyjnym.
Działania podjęte w wyniku
przeprowadzonej kontroli
l.p.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
Stwierdzone naruszenia
Liczba
podmiotów
Pomieszczenia i wyposażenie
System HACCP i procedury
Przechowywanie i transport
Kontrola jakości, skład, obecność
niedozwolonych substancji
Warunki sanitarne (mycie ,
dezynfekcja)
Prowadzenie
dokumentacji,
pozwolenia
Oznakowanie produktu
Organizacyjne
Drobne naruszenia
Naruszenie wymagań zawartych
w Rozporządzeniu WE Nr
1774/2002
Utrudnianie
przeprowadzenia
kontroli
Niewłaściwe zagospodarowanie
ubocznych
produktów
pochodzenia
zwierzęcego
i
produktów przetworzonych
Nie spełnienie warunków metod
przetwarzania 1 – 5 ubocznych
produktów
pochodzenia
zwierzęcego
Ogółem
- 82 -
147
43
48
20
65
28
24
9
4
0
0
1
Skierowani
e do
organów
ścigania
0
1
2
0
46
20
1
1
125
29
1
2
25
63
58
7
13
25
0
6
1
0
0
0
0
5
0
0
1
0
0
1
9
2
1
2
1
3
0
0
593
224
9
14
Kary
pieniężn
e
Decyzja
administracyjna
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
W ramach prowadzonej przez Inspekcję Weterynaryjną urzędowej kontroli pasz
w 2008 roku pobrano 14215 próbek do badań laboratoryjnych, w tym 4596 u
podmiotów zatwierdzonych i 9619 u podmiotów zarejestrowanych.
Tabela 26. Zestawienie wyników badań laboratoryjnych w sektorze paszowym
Ilość pobranych próbek
Zatwierdzeni
Zarejestrowani
Łącznie
Typ przemysłu Poddane
W tym nie Poddane
W tym nie Poddane
W tym nie
paszowego
badaniom spełniające badaniom
spełniające badaniom
spełniające
wymagań
wymagań
wymagań
Wytwórcy
200
9
421
9
621
18
materiałów
paszowych
Magazynowanie
1
0
31
3
32
3
materiałów
paszowych
Wytwórcy
127
0
26
0
153
0
dodatków,
bioprotein
i
premiksów
Wytwórcy
3111
85
325
7
3436
92
mieszanek
paszowych
Wytwórcy pasz
102
0
0
0
102
0
leczniczych
Importerzy
i
przedstawiciele
przedsiębiorstw
w
krajach
trzecich
0
0
0
0
0
0
Pośrednicy,
dystrybutorzy i
detaliści
Hodowcy
zwierząt
gospodarskich
602
7
1621
31
2223
38
290
22
7165
205
7455
227
Wytwórcy karm
dla zwierząt
domowych
Innego rodzaju
działalności w
zakresie pasz
Łącznie
163
11
30
2
193
13
0
0
0
0
0
0
4596
134
9619
257
14215
391
- 83 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Materiał do badań stanowiły próbki pasz pobierane w ramach urzędowej
kontroli z krajowych zakładów paszowych, z produktów importowanych oraz próbki od
prywatnych producentów pasz i podmiotów wytwarzających pasze nieprzeznaczone do
obrotu. Wykonano łącznie 17011 analiz. W wyniku przeprowadzonych badań
analitycznych nieprawidłowości w zakresie jakości pasz stwierdzono w 406 analizach,
co stanowi ok. 2,39%.
2) Analiza przypadków niezgodności
Na podstawie analizy wyników badań i kontroli należy stwierdzić, że
bezpieczeństwo wytwarzanych pasz w odniesieniu do roku 2007 uległo pogorszeniu.
Znacznie zwiększyła się liczba prób dodatnich w kierunku obecności niedozwolonego
przetworzonego białka zwierzęcego w żywieniu zwierząt gospodarskich. Liczba ta
zwiększyła się z 1,11% w roku 2007 do 2,89% w roku 2008. Ponadto, w okresie
sprawozdawczym w stosunku do roku 2007 zwiększyła się liczba próbek pasz nie
spełniających wymagań w zakresie jakości mikrobiologicznej pasz (w 2007 r. – 64, w
2008 r. - 77). Zwiększyła się również liczba wykroczeń w zakresie nieprawidłowości
oznakowania pasz (w 2007 r. – 383 stwierdzone nieprawidłowości w etykietowaniu, w
2008 r. - 528).
W celu wykrycia obecności przetworzonego białka zwierzęcego w materiałach
paszowych i mieszankach paszowych przeprowadzono łącznie 7088 analiz, w tym 989
próbek stanowiły materiały paszowe. W celu wykrycia obecności mączek mięsnokostnych ze zwierząt lądowych przeprowadzono 6418 analiz, w tym 856 w materiałach
paszowych. W tym zakresie stwierdzono nieprawidłowości w 163 próbkach, co stanowi
ok. 2,54 %. W przypadku mieszanek paszowych przeznaczonych dla przeżuwaczy
pobrano 1858 próbek, a dla trzody chlewnej 2228 (łącznie 4086). Analizę
przeprowadzono
metodą
mikroskopową,
określoną
w
dyrektywie
Komisji
2003/106/WE z dnia 23 grudnia 2003 r. w sprawie analitycznej metody określania
składników pochodzenia zwierzęcego do celów urzędowej kontroli pasz.
W 24 próbkach materiałów paszowych stwierdzono obecność przetworzonego
białka zwierzęcego, natomiast w przypadku mieszanek paszowych dla przeżuwaczy w 8
próbkach zidentyfikowano składniki pochodzące ze zwierząt lądowych, a w 6 próbkach
- 84 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
składniki pochodzące z ryb.
Spośród pobranych 1666 próbek mieszanek paszowych dla drobiu stwierdzono
80 naruszeń w zakresie obecności mączek mięsno-kostnych. Przeprowadzone kontrole
w kierunku wykrywania obecności przetworzonego białka pochodzenia zwierzęcego
wykazały, iż w mieszankach paszowych dla drobiu występowały znacznie częściej
zanieczyszczenia składnikami pochodzenia zwierzęcego. Nieprawidłowości te należały
do najczęściej występujących w Polsce w 2008 roku.
W ramach kontroli urzędowej w 2008 roku przeprowadzono również badania,
których celem była ocena stanu mikrobiologicznego środków żywienia zwierząt.
Badania te były prowadzone w kierunku obecności pałeczek Salmonella.
Zbadano 2303 próbek mieszanek paszowych i 903 próbek materiałów paszowych.
Celem oznaczenia ogólnej liczby bakterii tlenowych mezofilnych poddano badaniu 6
próbek pasz. Liczba bakterii z rodziny Enterobacteriaceae została oznaczona w 42
próbkach pasz. Miano Clostridium spp. określono w 7 próbkach pasz.
W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono w 70 próbach obecność
pałeczki Salmonella w mieszankach paszowych i materiałach paszowych, co stanowiło
ok. 2,18 % w tym zakresie nieprawidłowości. W 3 przebadanych próbkach materiałów
paszowych stwierdzono beztlenowe laseczki z rodzaju Clostridium.
Tabela 27. Zestawienie wyników badań laboratoryjnych w odniesieniu do niektórych
parametrów w sektorze pasz
PAP
Salmonella
Niedozwolone czynniki wzrostu
Metale ciężkie
Arsen
Kadm
Ołów
Rtęć
Łącznie
Dioksyny
PCDD+PCDF
Dioksynopodobne
PCB
Koncegenery PCB
Łącznie
Pestycydy
Szkodniki żywe
Materiały paszowe
Mieszanki paszowe
Pobrano
W tym nie Pobrano W tym nie
prób
spełniające prób
spełniające
wymagań
wymagań
989
24
6099
179
903
30
2303
40
69
2
1320
35
34
0
61
0
27
0
109
0
26
0
110
0
34
0
131
0
121
0
411
0
39
0
39
0
25
1
28
0
39
103
381
113
- 85 -
0
1
8
9
87
154
85
48
0
0
0
0
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Zanieczyszczenia botaniczne
Mikotoksyny
179
174
3
0
3
297
0
0
Inne nieprawidłowości (fluor, azotyny, inne
mikroorganizmy, radionuklidy, czynnik
antypsynowy w produktach sojowych)
Łącznie
123
1
350
7
3155
78
11070
261
Przeprowadzono również badania w kierunku oznaczenia poziomu dioksyn oraz
zawartości pestycydów w materiałach paszowych i mieszankach paszowych. Łącznie
przeprowadzono oznaczenia w poziomu dioksyn w 257 próbach, a pozostałości
pestycydów w 466 próbach. W wyniku czynności kontrolnych stwierdzono 1 przypadek
przekroczenia dioksynopodobnych PCB w produktach pochodzenia zwierzęcego.
3) Występowanie niezgodności
Występowanie niezgodności dotyczyło głównie gospodarstw indywidualnych
utrzymujących zwierzęta i produkujących pasze na potrzeby własne szczególnie w
odniesieniu do producentów trzody chlewnej i drobiu. Natomiast w odniesieniu do
wytwórców pasz wprowadzanych do obrotu podstawowa niezgodność dotyczyła
oznakowania pasz, nieprzestrzegania przepisów w tym zakresie. Liczba uchybień w
zakresie jakości pasz w tym sektorze dotyczyła również nieprawidłowości w jakości
handlowej produktów, na przykład zaniżanie poziomu białka. Podkreślić należy, że do
kategorii naruszeń poważnych zalicza się niezgodne z prawem stosowane mączek
mięsno - kostnych.
Inną częstą niezgodnością było prowadzenie działalności bez zgodnego z
prawem paszowym (rozporządzenie (WE) nr 183/2005 parlamentu Europejskiego i
Rady z dnia 12 stycznia 2005 r. ustanawiającego wymagania dotyczące higieny pasz)
zgłoszenia. Dotyczy to głównie rolników indywidualnych. Przy czym na podstawie
posiadanych informacji można stwierdzić, że dotyczy to regionów południowowschodnich, w których występuję duże rozdrobnienie gospodarstw.
- 86 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
4) Charakter zagrożeń wynikających z niezgodności
Należy podkreślić, że wysoka częstotliwość występowania niezgodności
dotyczących nielegalnego stosowania mączek mięsno kostnych świadczy, że są to
niezgodności potencjalnie mogące mieć wpływ na zdrowie ludzi i zwierząt.
5) Przyczyny niezgodności
Niezgodność dotycząca nielegalnego stosowania mączek mięsno-kostnych jest
wynikiem z jednej strony braku świadomości ze strony rolników, a z drugiej dążeniem
do maksymalnego obniżenia kosztów produkcji środków spożywczych pochodzenia
zwierzęcego. Wpływ na powstanie tej niezgodności ma również brak skutecznych,
proporcjonalnych i odstraszających sankcji.
W 2008 roku na podstawie przepisów Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i
Rozwoju Wsi z dnia 4 września 2007 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie
wymagań weterynaryjnych dla dodatków do wzbogacania gleby (Dz. U 2007 Nr 175
poz.
1231)
wprowadzono
obowiązek
znakowania
mączek
mięsno-kostnych
przeznaczonych na polepszacze gleby, poprzez wymieszanie ich z wapnem nawozowym
w ilości 10-30%. W/w działania zostały wprowadzone w życie celem ograniczenia
możliwości nielegalnego stosowania mączek mięsno-kostnych w żywieniu zwierząt
gospodarskich.
Zgodnie z Instrukcją Głównego Lekarza Weterynarii Nr GIWpuf 710u.1/2006 (z
późn. zm.) wszystkie przypadki wykrycia nielegalnego zastosowania mączek mięsnokostnych były kierowane do organów ścigania. W stosunku do podmiotów, u których
wykryto nieprawidłowości, nakładano karę grzywny.
Poniższa tabela przedstawia zastosowane przez Inspekcje Weterynaryjną środki i
sankcję nakładane na podmioty gospodarcze działające w sektorze pasz przy
stwierdzeniu nieprawidłowości.
- 87 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Tabela 28. Środki i sankcje zastosowane przez Inspekcje Weterynaryjną przy
stwierdzeniu nieprawidłowości w sektorze paszowym.
Środki działania
Liczba
Sankcje
Liczba
przypadków
przypadków
zakaz stosowania w żywieniu
154 wstrzymanie,
zawieszenie
zatwierdzenia lub rejestracji
zapewnienie
zgodności
56 cofnięcie zatwierdzenia lub
produkowanych
pasz
z
rejestracji
wymaganiami w określonym
czasie
zatrzymanie,
zakaz
55 decyzja
o
wstrzymaniu
36
wprowadzania do obrotu
produkcji
produktu paszowego
wycofanie pasz z obrotu
18 decyzja nakazująca usunięcie
165
uchybień
zastosowanie
zabiegu
22 wszczęcie postępowania w
60
dekontaminacji pasz
sprawie o wykroczenie
przetwarzanie pasz w inny
9 postępowanie karne
52
odpowiedni sposób
przeznaczenie, użycie pasz do
8 postępowanie egzekucyjne na
45
innych celów
drodze administracyjnej
cofnięcie paszy do miejsca
2 inne sankcje
206
pochodzenia
utylizacja, zniszczenie paszy
109
zakaz uboju zwierząt
15
ubój zwierząt
zatrzymanie,
zakaz
4
wprowadzania do obrotu
produktu żywnościowego
wycofanie żywności z obrotu
5
przeznaczenie,
użycie
0
żywności do innych celów
utylizacja,
zniszczenie
1
żywności
inne podjęte środki i działania
225
W 2008 roku zakaz stosowania w żywieniu zwierząt gospodarskich wydawano
przy stwierdzeniu w paszy niedozwolonego białka pochodzenia zwierzęcego oraz przy
zanieczyszczeniu pasz Salmonella. Przy stwierdzeniu PAP wydawano również decyzje
administracyjne dotyczące zniszczenia paszy lub wycofania z obrotu. W piętnastu
przypadkach wydano zakaz uboju zwierząt. Dotyczyły one wykrycia stosowania w
żywieniu zwierząt mączek mięsno-kostnych (10 przypadków), oraz wykrycie substancji
antybakteryjnych w mieszankach paszowych stosowanych w żywieniu trzody chlewnej.
Jako inne podjęte środki i działania można wymienić: zmiana nazwy mieszanki
- 88 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
paszowej (przy stwierdzeniu poziomów makro-/mikro elementów, witamin, składników
pokarmowych niezgodnych z deklaracją producenta) zawiadomienie PLW właściwego
dla miejsca wytworzenia (pochodzenia) paszy, wykonanie powtórnych badań z próbek
archiwalnych i in.).
W 2008 roku nie wydano decyzji administracyjnych nakazujących ubój
zwierząt. Nie odnotowano również takich sankcji w stosunku do podmiotów
gospodarczych jak wstrzymanie (zawieszenie) zatwierdzenia lub rejestracji oraz decyzji
o cofnięciu zatwierdzenia lub rejestracji.
Reasumując, należy uznać iż nastąpił postęp w realizacji celów strategicznych,
oraz zaleceń Komisji Europejskiej w odniesieniu do wytwarzania, obrotu i stosowania
pasz. Nadal jednak potrzebne są działania mające na celu wzrost świadomości rolników
i hodowców w zakresie przestrzegania prawa paszowego. Wprowadzenie kontroli
CROSS-COMPLIANCE powinno wpłynąć na poprawę tej świadomości.
2.1.3. Weterynaryjna kontrola graniczna
W okresie objętym kontrolą zanotowano w sumie 191 przypadków uchybień w
zakresie dobrostanu zwierząt obejmujących 6 rodzajów nieprawidłowości: niewłaściwe
warunki transportu, błędy w wypełnianiu dzienników podróży (lub brak dzienników),
brak bezpiecznego poskromienia zwierząt podczas transportu, przekroczone limity
czasowe podczas transportu zwierząt, brak licencji przewoźnika, brak zatwierdzenia
środka transportu zwierząt. Najwięcej uchybień zanotowano z powodu braku urządzeń
lub posiadania niesprawnego systemu do mierzenia i notowania temperatury powierza
na środkach transportu. Takich uchybień stwierdzono 88. Najwięcej przypadków
powyższych nieprawidłowości zanotowano w przypadku transportów i transportów
świń (głównie rzeżnych) – 75 oraz bydła hodowlanego – 13.
Dziennik podróży: Błędy w prawidłowym wypełnianiu dziennika podróży
zanotowano w 58 przypadkach, w tym najwięcej przy transporcie świń (41), zwierząt
cyrkowych (10) i bydła (6).
Kontrole przeprowadzane w krajach trzecich przez Biuro Żywności i
Weterynarii Komisji Europejskiej wskazują pewne nieprawidłowości, a w przypadku
stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia ludzi i zwierząt wprowadzane są
- 89 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
zmiany do obowiązującego prawodawstwa (o ile nieprawidłowości dotyczą części lub
całości systemu kontroli w danym kraju) polegające na obowiązku zaostrzonych
kontroli granicznych (pobieranie prób z każdej przesyłki, do momentu uzyskania
wyników przesyłka pozostaje pod nadzorem urzędowego lekarza weterynarii). W
przypadku nieprawidłowości dotyczących pojedynczych podmiotów (zakładów)
wycofuje się uprawnienia eksportowe do UE. Prowadzi się także analizę częstotliwości
powiadamiania za pomocą systemu RASFF o stwierdzanych podczas m.in. kontroli
granicznych nieprawidłowościach. Na tej podstawie można ustalić, który kraj trzeci
wykazuje większy odsetek nieprawidłowości w stosunku do ogólnej liczby
nieprawidłowości w danym sektorze.
Niezgodności stwierdzane podczas kontroli granicznej charakteryzują się
różnym stopniem ryzyka, z uwagi na fakt, iż przesyłki po stwierdzeniu
nieprawidłowości mogą być odrzucone w posterunku kontroli granicznej, a zatem nie są
wprowadzone do wolnego obrotu lub, w przypadku losowo pobranych prób do badań
laboratoryjnych, są przewożone do miejsca przeznaczenia w oczekiwaniu na wyniki,
które są przesyłane do powiatowego lekarza weterynarii natychmiast po ich uzyskaniu.
Wówczas istnieje możliwość wprowadzenia przesyłki do obrotu i konieczność
wdrożenia działań po uzyskaniu wyniku niezadowalającego.
Niekiedy z uwagi na czas oczekiwania na wyniki badań laboratoryjnych towar
zwolniony do obrotu trafia do konsumenta i jego wycofanie jest niemożliwe.
Uzyskanie stosownej wiedzy na temat wymogów prawa UE w zakresie
warunków eksportowych do UE leży po stronie kraju pochodzenia, które udziela
gwarancji dotyczących produktu i potwierdza spełnienie wszelkich wymagań poprzez
podpisanie wypełnionego prawidłowo świadectwa zdrowia. Z chwilą uzyskania
uprawnień eksportowych wymagania te powinny być spełnione przez podmiot
działający w sektorze spożywczym a stosowny nadzór powinien być zapewniony przez
właściwą władzę nadzorująca dany podmiot.
W przypadku stwierdzenia powtarzających się lub poważnych nieprawidłowości
urzędowy lekarz weterynarii w posterunku kontroli granicznej postępuje zgodnie z
decyzja wydaną przez Głównego Lekarza Weterynarii o zarządzeniu kontroli
wzmocnionej przesyłek pochodzących z tego samego miejsca pochodzenia.
Powiadamia także Komisję Europejska za pomocą sytemu RASFF. W przypadkach
- 90 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
poważnego naruszenia prawa sprawa jest kierowana do organów ścigania (próby
nielegalnego wwozu, fałszerstwa dokumentów).
2.2. Państwowa Inspekcja Sanitarna
2.2.1. Bezpieczeństwo i higiena żywności
Zakłady produkcji i obrotu żywnością
Stan sanitarny nadzorowanych obiektów oceniany był zgodnie z procedurami
urzędowej kontroli żywności oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z
żywnością. Do tego celu wykorzystane były ujednolicone arkusze oceny stanu
sanitarnego dla poszczególnych rodzajów obiektów.
Do najczęściej występujących niezgodności z przepisami prawa żywnościowego
należą:

brak procedur kontroli wewnętrznej
opartych na zasadach
systemu
HACCP, w tym:
-
brak procedur opartych na zasadach systemu HACCP,
-
brak opisu procesów technologicznych,
-
brak analizy zagrożeń,
-
brak zidentyfikowanych krytycznych punktów kontroli,
-
brak opracowania i prowadzenia działań korygujących
w przypadku
stwierdzenia niezgodności z założeniami,
-
brak lub zbyt szerokie zakresy tolerancji,
-
brak procedur weryfikacji systemu,
-
brak audytów wewnętrznych,
-
brak bieżących zapisów w dokumentacji HACCP.
Ograniczenia we wdrażaniu systemu HACCP wynikają z problemów
ekonomicznych związanych z potrzebą modernizacji przestarzałej infrastruktury, a
także
niewystarczającą
wiedzą
merytoryczną
- 91 -
zatrudnionego
personelu,
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
odpowiedzialnego za wprowadzenie systemu. Często stwierdzano, że właściciele
zakładów dysponowali gotową dokumentacją systemu HACCP, bez zgłębienia wiedzy
w tym zakresie.
W przypadku stwierdzenia powyższej niezgodności wydano polecenia i decyzje
administracyjne nakazujące opracowanie i wdrożenie procedur kontroli wewnętrznej
opartych na
zasadach
systemu HACCP. Wydano także zalecenia pokontrolne
dotyczące min. uzupełnienia posiadanej już przez przedsiębiorców dokumentacji o
dodatkowe dokumenty systemowe. Ponadto udzielano instruktażu w zakresie
funkcjonowania systemu HACCP.

nieprawidłowy stan techniczny i czystość w zakładzie, w tym:
 ściany z ubytkami tynku, odpryskami farby, zagrzybiałe i zawilgocone,
 zacieki wodne na sufitach,
 podłogi trudne do utrzymania w czystości,
 brak czystości i porządku w pomieszczeniach,
 brak czystości urządzeń, sprzętu produkcyjnego, powierzchni mających kontakt
z żywnością,
 brak
środków
dezynfekujących
do
urządzeń,
pomieszczeń,
sprzętu
i wyposażenia.
W przypadku stwierdzenia powyższej niezgodności:
 wydano decyzje administracyjne
nakazujące doprowadzenie do właściwego
stanu sanitarno-technicznego powierzchni ścian, sufitów, podłóg bądź sprzętu
produkcyjnego;
 zastosowano karanie mandatowe za nie przestrzeganie zasad higieny w procesie
produkcji lub w obrocie środkami spożywczymi;
 w przypadku uchybień
stwarzających zagrożenie dla
zdrowia człowieka
wydano decyzje unieruchomienia zakładu;
 przeprowadzono kontrole sprawdzające wykonanie zaleceń pokontrolnych.

brak prawidłowo opracowanych, wdrożonych i przestrzeganych instrukcji
GHP i GMP, w tym:
- 92 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 brak instrukcji i rejestrów z zakresu GHP/GMP;
 brak zapisów z przeprowadzanych zabiegów mycia i dezynfekcji;
 brak zapisów ze szkoleń pracowników;
 brak rejestru temperatur w urządzeniach chłodniczych;
 brak monitorowania obecności szkodników.
W przypadku stwierdzenia powyższej niezgodności:
 wydano zalecenia pokontrolne,
 wydano decyzje administracyjne
nakazujące opracowanie i
wdrożenie
instrukcji oraz prowadzenie rejestrów w ramach Dobrej Praktyki Produkcyjnej
i Dobrej Praktyki Higienicznej.

niezachowanie ciągłości łańcucha chłodniczego środków spożywczych łatwo
psujących się
 brak dokumentacji dotyczącej zachowania ciągłości łańcucha chłodniczego
na etapie dostaw i przechowywania środków spożywczych nietrwałych
mikrobiologicznie - łatwo psujących się,
 przechowywanie środków spożywczych niezgodnie z deklaracją producenta.
Przyczyną tego stanu rzeczy jest zbyt mała powierzchnia chłodnicza w
zakładach (mała ilość urządzeń chłodniczych w stosunku do wielkości asortymentu),
niewiedza w zakresie zasady prawidłowego przechowywania produktów, zgodnie z
wymaganiami producentów.
W przypadku stwierdzenia powyższej niezgodności wydano zalecenia
pokontrolne oraz zastosowano karanie mandatowe.

wprowadzanie do obrotu lub używanie do produkcji środków spożywczych
po upływie terminu przydatności do spożycia/ daty minimalnej trwałości oraz
o zmienionych cechach organoleptycznych
W przypadku stwierdzenia powyższej niezgodności
 wydano zalecenia pokontrolne
- 93 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 wydano decyzje nakazujące wycofanie z obrotu środków spożywczych po
upływie terminu przydatności do spożycia bądź daty minimalnej trwałości,
 zastosowano karanie mandatowe za wprowadzanie do obrotu artykułów
spożywczych po upływie terminu przydatności do spożycia bądź daty
minimalnej trwałości lub o zmienionych cechach organoleptycznych.

brak właściwej segregacji żywności, w tym:
 środki spożywcze tj: jaja, mięso, nieczyszczone warzywa przechowywane obok
produktów przeznaczonych do bezpośredniego spożycia
 brak zachowanej segregacji w urządzeniach chłodniczych
 brak rozdzielnej sprzedaży artykułów spożywczych
W przypadku stwierdzenia powyższej niezgodności wydano zalecenia pokontrolne oraz
zastosowano karanie mandatowe.

brak
aktualnych
epidemiologicznych
osób
orzeczeń
lekarskich
zatrudnionych
w
do
celów
sanitarno-
bezpośrednim kontakcie
z
żywnością w zakładach produkcji i obrotu
W przypadku stwierdzenia powyższej niezgodności
 wydano zalecenia dot. przedłożenia aktualnych orzeczeń lekarskich do celów
sanitarno-epidemiologicznych zatrudnionego personelu.
 wydano
decyzje
nakazujące
odsunięcie
pracowników
od
pracy w
bezpośrednim kontakcie z żywnością.

rozpoczęcie
/
rozszerzenie
działalności
bez
uzyskania
decyzji
o zatwierdzeniu zakładu i wpisu do rejestru
W przypadku stwierdzenia powyższej niezgodności
 w przypadku stwierdzenia uchybień
stwarzających zagrożenie dla zdrowia
człowieka wydano decyzje unieruchomienia zakładu
 wydano decyzje o nałożeniu kary pieniężnej.
- 94 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Jako główne przyczyny wykrytych niezgodności, szczególnie w małych
obiektach w nadzorowanych obiektach wskazywano brak środków.
W wielu zakładach stwierdza się, że personel zatrudniony przy bezpośrednim
kontakcie
z żywnością
wykazuje
niską
świadomość
zagrożeń
związanych
z niewłaściwym postępowaniem ze środkami spożywczymi.
Personel jest często słabo wykwalifikowany. Następuje duża rotacja na
stanowiskach pracy głównie w piekarniach, ciastkarniach, gastronomii oraz w obrocie,
a coraz częściej właściciele zakładów skarżą się na niemożność pozyskania nowych,
wykwalifikowanych pracowników w sytuacji zwalniania stanowisk pracy przez
poprzedni personel.
W takich przypadkach duże obciążenie tych osób, które pracują może stanowić
dodatkowe zagrożenie przez niedokładne wypełnianie obowiązków z powodu ich
nadmiaru. Stwierdza się również zbyt małą świadomość właścicieli obiektów
prowadzących swoje przedsiębiorstwa często niezgodnie ze swoim zawodowym
przygotowaniem.
Na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, iż większość uchybień
wynika z nieświadomości pracowników zatrudnionych w sektorze spożywczym i
związana jest z brakiem wdrożenia systemu HACCP oraz dobrej praktyki higienicznej i
produkcyjnej. Skutkuje to m.in. niedostatecznym wykształceniem personelu z zakresu
zagadnień higieny, a szczególnie widoczne jest w małych i średnich obiektach.
Powyższe przedkłada się w negatywny sposób na stan higieniczno – sanitarny danego
przedsiębiorstwa, a w szczególności widoczne jest w niżej wymienionych obszarach:
 zachowania czystości pomieszczeń, urządzeń i sprzętu,
 właściwej segregacji środków spożywczych zapewniającej nie występowanie
zakażeń krzyżowych zachowania łańcucha chłodniczego dla wprowadzanej do
obrotu żywności,
 monitoringu temperatur na wszystkich etapach produkcji i obrotu żywnością.
Kolejną przyczyną powstawania niezgodności są problemy z dostatecznym
finansowaniem placówek takich jak: szkoły, przedszkola, szpitale, domy pomocy
społecznej, żłobki, internaty, domy dziecka należące do grupy zakładów żywienia
zbiorowego zamkniętego. Brak środków finansowych przedkłada się na wydłużanie się
terminów realizacji związanych z poprawą stanu technicznego pomieszczeń, urządzeń i
- 95 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
sprzętu.
Na podstawie analizy niezgodności w zakładach produkujących środki
spożywcze można stwierdzić, że w pełni wymagania prawa żywnościowego spełniają
duże firmy, wdrażające systemy jakości w każdym obszarze działalności, produkujące
duże partie środków spożywczych.
Stan sanitarny zakładów w podziale na grupy obiektów
Stan sanitarny obiektów w latach 2003-2008 przedstawia poniższa tabela.
Tabela 29. Odsetek obiektów żywności i żywienia o stanie sanitarnym niezgodnym
z wymaganiami w latach 2003-2008
Odsetek obiektów o złym
Lata
stanie sanitarnym
2003
10,2
2004
8,6
2005
2,9
2006
2,3
2007
2,3
2008
2,3
Na podstawie przedstawionych wyżej danych liczbowych można stwierdzić, że
w latach 2003 - 2006 następowała systematyczna poprawa stanu sanitarnego zakładów
produkcji i obrotu żywnością. Natomiast w latach 2007 i 2008 odsetek zakładów o złym
stanie sanitarnym utrzymał się na poziomie z roku 2006, tj. 2,3 %.
Stan sanitarny nadzorowanych obiektów oceniany był przez organy Państwowej
Inspekcji Sanitarnej zgodnie z jednolitymi procedurami urzędowej kontroli żywności
oraz
materiałów
i
wyrobów
przeznaczonych
do
kontaktu
z
żywnością
uwzględniającymi przepisy w zakresie wymagań higieniczno – sanitarnych.
Na podstawie szczegółowych danych, które zostały zestawione w tabeli nr 30
odnotować należy największą poprawę w stosunku do roku 2007 stanu sanitarnego:
- 96 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
zakładów przemysłu zbożowo-młynarskiego (o 1,3%) i zakładów garmażeryjnych (o
0,5%) - od wielu lat należących do grup, w których stwierdzano najwyższy, odsetek
zakładów niezgodnych z wymaganiami. Niepokojące jest jednak nieznaczne
pogorszenie, w porównaniu do roku 2007, stanu sanitarnego sklepów spożywczych (o
0,1%), bowiem stanowią one najliczniejszą grupę obiektów nadzorowanych przez
organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Tabela 30. Stan sanitarny obiektów żywności, żywienia i przedmiotów użytku w latach
2007-2008
% obiektów o złym stanie
sanitarnym w latach
Rodzaj obiektów
L.p.
Różnica
2007
2008
1
Wytwórnie lodów
0,3
0,2
-0,1
2
Automaty do lodów
1,0
1,2
0,2
3
Wytwórnie tłuszczów roślinnych i mieszanin
tłuszczów zwierzęcych z roślinnymi
4
Piekarnie
3,8
3,9
0,1
5
Ciastkarnie
2,0
1,7
-0,3
6
Przetwórnie owocowo - warzywne i grzybowe
0,5
0,9
0,4
7
Browary i słodownie
-
2,1
2,1
8
Wytwórnie napojów bezalkoholowych
0,7
-0,5
1,2
i rozlewnie piwa
9
-
Wytwórnie naturalnych wód mineralnych,
naturalnych wód źródlanych i wód stołowych
4,8
4,8
0,9
0,9
-
10
Zakłady garmażeryjne
1,9
1,4
-0,5
11
Zakłady przemysłu zbożowo - młynarskiego
4,7
3,4
-1,3
12
Wytwórnie makaronów
0,5
-
-0,5
13
Wytwórnie wyrobów cukierniczych
1,2
1,2
-
14
Wytwórnie koncentratów spożywczych
0,8
0,8
-
15
Wytwórnie octu, majonezu i musztardy
-
-
-
- 97 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
16
Wytwórnie chrupek, chipsów i prażynek
-
-
-
17
Wytwórnie suplementów diety
-
-
-
18
Wytwórnie środków spożywczych specjalnego
przeznaczenia żywieniowego
-
-
-
19
Wytwórnie substancji dodatkowych
-
-
-
20
Cukrownie
-
5
5
21
Inne wytwórnie żywności
0,7
1,1
0,4
22
Sklepy spożywcze
3,1
3,2
0,1
23
Kioski spożywcze
3,2
2,9
-0,3
24
Magazyny hurtowe
1,7
1,4
-0,3
25
Obiekty ruchome i tymczasowe
2,7
2,6
-0,1
26
Środki transportu
0,2
0,1
-0,1
27
Inne obiekty obrotu żywnością
3,5
2,2
-1,3
28
Zakłady żywienia zbiorowego otwarte
2,1
2,1
-
29
Zakłady żywienia zbiorowego zamknięte
1,0
0,7
-0,3
30
Razem (obiekty żywności i żywienia)
2,4
2,3
-0,1
31
Wytwórnie
materiałów
i
wyrobów
przeznaczonych do kontaktu z żywnością
32
33
Miejsca obrotu materiałami i wyrobami
przeznaczonymi do kontaktu z żywnością
Obiekty produkcji, konfekcjonowania i obrotu
kosmetykami
OGÓŁEM – obiekty objęte nadzorem
-0,7
0,4
1,1
-0,4
0,4
0,5
0,3
2,3
-
0,2
2,3
Pomimo dość wysokiego odsetka obiektów o złym stanie sanitarnym z grup:
wytwórnie tłuszczów roślinnych i mieszanin tłuszczów zwierzęcych z roślinnymi,
wytwórnie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych
oraz browary i słodownie, a także cukrownie, należy stwierdzić, że w ww. grupach
stwierdzono niezgodność z przepisami tylko w 1 obiekcie w każdej z grup. Jednakże, ze
- 98 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
względu na małą liczbę obiektów objętych nadzorem przełożyło się to na wysoki
wskaźnik niezgodności.
W grupie zakładów żywienia zbiorowego zamkniętych skontrolowano 26 330
obiektów. Pomimo poprawy ich stanu sanitarnego w stosunku do roku poprzedniego,
niepokoi dyskwalifikacja 144 zakładów, co stanowi 0,7 % obiektów tego typu (w
2007 r. – 1,0 %), w tym m.in. 0,8 % bloków żywienia w szpitalach (w 2007 r. – 0,7 %)
oraz 0,6 % stołówek przedszkolnych (w 2007 r. – 1,1 %). W roku 2008 skontrolowano
7667 stołówek szkolnych, z których 52 oceniono jako niezgodne z obowiązującymi
wymaganiami higieniczno-sanitarnymi, co stanowi 0,8 % (w 2007 r. – 1,3 %).
Do grup obiektów, w których nie stwierdzono złego stanu sanitarnego należą
wytwórnie: makaronów, octu, majonezu i musztardy; chrupek, chipsów i prażynek;
suplementów diety, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego
oraz substancji dodatkowych. Jednakże zakłady te nie mają istotnego znaczenia w
ogólnej statystyce oceny stanu sanitarnego kraju w zakresie higieny żywności, żywienia
i przedmiotów użytku, bowiem stopień zagrożenia zdrowia związany z tymi zakładami
w ujęciu populacyjnym jest stosunkowo niewielki.
W przypadku grup obiektów, których stan sanitarny może stanowić zagrożenie
dla bezpieczeństwa żywności, najczęściej występującymi uchybieniami były:
1. Piekarnie (na 6101 skontrolowanych, jako niezgodne z wymaganiami oceniono
216 zakładów, co stanowi 3,9 % ocenionych):
 stwierdzenie obecności szkodników zbożowo-mącznych, a także brak
skutecznej ochrony zakładu przed szkodnikami,
 brak zachowanej ciągłości łańcucha chłodniczego środków spożywczych
łatwo psujących się,
 stwierdzenie surowców niewłaściwej jakości zdrowotnej,
 nieprawidłowe znakowanie wyrobów gotowych (brak pełnego składu
surowcowego lub skład niezgodny ze stanem faktycznym),
 zły stan sanitarno-techniczny pomieszczeń i urządzeń,
 brak
aktualnych
orzeczeń
lekarskich
do
celów
sanitarno-
epidemiologicznych osób mających kontakt z żywnością.
Liczba piekarni zmniejsza się systematycznie w ciągu ostatnich lat. W 2004 r.
objętych nadzorem było 7339 piekarni, w 2005 r. – 7151, w 2006 r. – 6971, w 2007 r. –
- 99 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
6683, natomiast w 2008 r. - 6391.
Likwidacji najczęściej ulegają małe zakłady o złych warunkach sanitarnotechnicznych. Nadzorowane obiekty charakteryzują się zróżnicowanym stanem
sanitarno-technicznym. Znaczną część zakładów stanowią rzemieślnicze piekarnie
rodzinne o niedużej produkcji, prowadzące sprzedaż głównie na rynku lokalnym i w
powiatach ościennych. Funkcjonują one często w starych, adaptowanych i
wyeksploatowanych budynkach, w których utrudnione jest (również z przyczyn
ekonomicznych) prowadzenie modernizacji. Niemniej następuje dalsza poprawa
warunków sanitarno-technicznych obiektów – poprzez sukcesywne modernizacje,
polegające na zwiększeniu funkcjonalności zakładów, wydzieleniu pomieszczeń do
mycia pojemników transportowych do pieczywa, wymianie urządzeń, wyposażenia i
sprzętu produkcyjnego itp.
2. Zakłady przemysłu zbożowo-młynarskiego (na 556 skontrolowanych, jako
niezgodne z wymaganiami oceniono 17 zakładów, co stanowi 3,4 %
ocenionych):
 brak bieżącej, zimnej i ciepłej wody,
 obecność gryzoni i innych szkodników zbożowo-mącznych,
 brak właściwie urządzonego węzła sanitarnego,
 niewłaściwa wentylacja lub całkowity jej brak.
W tej grupie obiektów większość stanowią młyny gospodarcze usługowo
mielące zboża na potrzeby okolicznych mieszkańców. Są to na ogół stare, niewielkie
zakłady, wyposażone w wyeksploatowane urządzenia. Obiekty nierentowne są
likwidowane, o czym świadczy zmniejszenie liczby zakładów objętych nadzorem z 941
w
2003 r.
do
774
w 2007 r.
i
do
651
w
2008
r.
Zatem
w
ciągu
5 lat (2003 - 2008) nastąpił spadek o 30,8 %. Natomiast w 2008 r. liczba zakładów tego
typu, w stosunku do roku 2007, zmniejszyła się o 123 zakłady, czyli o 15,89%.
3. Ciastkarnie (na 3097 skontrolowanych, jako niezgodne z wymaganiami
oceniono 46 zakładów, co stanowi 1,65 % ocenianych):
 nieprawidłowa funkcjonalność pomieszczeń,
 niezachowanie ciągłości łańcucha chłodniczego,
- 100 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 zły stan techniczny pomieszczeń,
 brak prawidłowego znakowania wyrobów gotowych,
 surowce po upływie terminu przydatności do spożycia
W
przypadku
pozostałych
grup
obiektów
najczęściej
występującymi
uchybieniami były:
Kioski (na 9847 skontrolowanych, jako niezgodne z wymaganiami oceniono
184 obiekty, co stanowi 2,9 % ocenionych):
 rozszerzenie działalności handlowej bez możliwości jednoczesnego
zapewnienia właściwych warunków sanitarno-higienicznych,
 przechowywanie nietrwałych artykułów spożywczych poza urządzeniem
chłodniczym,
 przechowywanie artykułów spożywczych w opakowaniach bezpośrednio
na podłodze,
 brak czystości i porządku w pomieszczeniach.
Sklepy
spożywcze
(na
88 736
skontrolowanych,
jako
niezgodne
z
wymaganiami oceniono 1951 obiektów, co stanowi 3,17 % ocenionych).
Sklepy spożywcze są najliczniejszą grupą ewidencjonowanych obiektów żywności i
żywienia i stanowią 43,8 % nadzorowanych obiektów. Liczba nadzorowanych sklepów
utrzymuje się na podobnym poziomiew 2008 r. - 147 884 (w 2007 r. – 148 989, w
2006 r. – 149 864, w 2005 r. – 150 060, w 2004 r. – 150 906).
Stan sanitarny sklepów spożywczych jest zróżnicowany. Nadzorowane 3059
duże obiekty typu hiper i supermarkety, które stanowią 2,1 % sklepów spożywczych,
wyposażone są w odpowiednie urządzenia i sprzęt, zapewniające prawidłowe warunki
do przechowywania i sprzedaży żywności. Zdecydowaną większość nadzorowanych
obiektow tego typu stanowią jednak sklepy małe zlokalizowane głównie na terenach
wiejskich.
Nadal najwięcej uchybień stwierdzano w małych sklepach. Do najczęściej
stwierdzanych należą:
 przechowywanie artykułów nietrwałych w niewłaściwej temperaturze
lub poza urządzeniami chłodniczymi,
 nie zachowanie należytej czystości, zwłaszcza na zapleczu sklepu,
- 101 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 brak
zabezpieczenia
pieczywa
nie
opakowanego
przed
zanieczyszczeniami,
 nieodpowiednia higiena osobista personelu, brak prawidłowej odzieży
ochronnej,
 oferowanie do sprzedaży przeterminowanych środków spożywczych,
 brak prawidłowych zapisów kontroli wewnętrznej, w tym rejestrów
temperatury przechowywania łatwo psującej się żywności.
Zakłady żywienia zbiorowego otwarte (na 47 472 skontrolowanych, jako
niezgodne z wymaganiami oceniono 707 obiektów, co stanowi 2,11 % ocenionych):
 zbyt mała powierzchnia, złe wyposażenie przygotowalni do wstępnej
obróbki surowców,
 używanie do produkcji zniszczonego sprzętu i urządzeń,
 brak wydzielonej zmywalni naczyń stołowych od zmywalni naczyń
kuchennych lub sprzętu do ich wyparzania.
Zakłady żywienia zbiorowego zamknięte (na 26 330 skontrolowanych, jako
niezgodne z wymaganiami oceniono 144 obiekty, co stanowi 0,68 % ocenionych):
 nieprawidłowe mycie naczyń stołowych, kuchennych i transportowych,
 brak wydzielonej zmywalni naczyń stołowych,
 niewystarczająca ilość urządzeń chłodniczych,
 używanie do produkcji wyeksploatowanych urządzeń oraz zniszczonego
sprzętu i naczyń,
 brak przygotowalni do obróbki wstępnej surowców (czynności te
wykonuje się w kuchni właściwej).
Bloki żywienia w szpitalach
W roku 2008 organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nadzorowały 900 bloków
żywienia w szpitalach, a skontrolowały – 877. W wyniku przeprowadzonej oceny stanu
sanitarnego, w 7 szpitalach bloki żywienia oceniono jako niezgodne z wymaganiami
- 102 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
(0,8% skontrolowanych). Przeprowadzono 2 198 kontroli sanitarnych, w tym 80
interwencyjnych. Wydano 468 decyzji administracyjnych, nałożono 56 mandatów, na
kwotę 9 750,00 zł.
Stan sanitarny bloków żywienia w szpitalach jest zróżnicowany. Oprócz
nowoczesnych, wyposażonych w odpowiednie urządzenia i sprzęt, zapewniające
prawidłowe warunki do produkcji i dystrybucji posiłków, są również zlokalizowane w
starych, zdekapitalizowanych budynkach, wyposażone w wyeksploatowane urządzenia.
Uchybienia najczęściej występujące w blokach żywienia w szpitalach:
 nieprawidłowy stan sanitarno – techniczny powierzchni ścian, sufitów, podłóg w
pomieszczeniach produkcyjnych oraz magazynowych,
 zniszczony i wyeksploatowany drobny sprzęt produkcyjny,
 nieprawidłowości w zakresie mycia i osuszania naczyń stołowych,
 brak segregacji żywności oraz monitoringu temperatur w urządzeniach
chłodniczych,
 nieprawidłowa
odzież
ochronna
personelu,
niezgodne
z
posiadanymi
procedurami (zbyt niskie) temperatury podawanych posiłków.
Na 900 nadzorowanych obiektów tego typu 833 wdrożyły zasady GHP/GMP, co
stanowi 92,55% (w 2007 r. - 87,30%), a 384 – posiada wdrożony system HACCP, co
stanowi 42,67% (w 2007 r. - 26,63%). Pomimo poprawy, stan wdrożenia ww.
systemów nie jest zadowalający, ponieważ odpowiednie żywienie pacjentów szpitali w
higienicznych warunkach stanowi istotny element leczenia.
Ogólna ocena obiektów żywności i żywienia
Stan sanitarno-higieniczny obiektów żywności i żywienia nadzorowanych przez
organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest bardzo zróżnicowany. Działają zarówno
obiekty stare (zwłaszcza w miastach o zwartej zabudowie), jak i nowoczesne, obiekty
małe (sklepy w rejonach wiejskich) oraz bardzo duże (typu super i hipermarkety).
Stan sanitarny i techniczny obiektów żywności i żywienia poprawia się m.in.
dzięki systematycznym i konsekwentnym kontrolom prowadzonym przez organy
Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Niektóre zakłady, szczególnie małe, mieszczące się w
budynkach
mieszkalnych
w
zwartych
zabudowach
- 103 -
miast
lub
w
domach
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
jednorodzinnych na wsi, pozbawione są możliwości rozbudowy i modernizacji
(niezbędnej z uwagi na konieczność wdrażania systemów GMP/GHP/HACCP), głównie
z powodu trudności ekonomicznych właścicieli oraz dekapitalizacji infrastruktury.
W wielu zakładach stan sanitarny ulega systematycznej poprawie, dzięki coraz
większej świadomości przedsiębiorców w zakresie obowiązujących wymagań oraz
wdrażaniu i stosowaniu zasad dobrej praktyki higienicznej (GHP), dobrej praktyki
produkcyjnej (GMP), a także wprowadzaniu systemu HACCP.
W skali całego kraju zasady GHP/GMP wdrożyło 210 181 zakładów, co stanowi
67 % nadzorowanych obiektów żywności i żywienia w (2007 r – 53,64 %). Najwyższy
odsetek obiektów z wdrożonymi zasadami GHP/GMP stwierdzono w województwach:
opolskim – 84,11 % (w 2007 r. -76,99 %), śląskim – 83,88 % (w 2007 r. - 70,33 %)
oraz w podlaskim – 83,35 % (w 2007 r. - 76,64 %).
Natomiast system HACCP wprowadziło 57 536 nadzorowanych obiektów, co
stanowi 18,68 % nadzorowanych obiektów żywności i żywienia (w 2007 r. - 8,56 %).
Najwyższy odsetek obiektów z wdrożonym system HACCP stwierdzono w
województwach: śląskim 29,02 % (w 2007 r. - 16,40%), podkarpackim 28,25 % (w
2007 r. 10,62%) oraz dolnośląskim 27,36 % ( w 2007 r. 7,33 %).
Stan sanitarny środków transportu żywności
W 2008 r. organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej skontrolowały 12 054 środki
transportu żywności, spośród których 7 (0,14 %) oceniono jako niezgodne z
wymaganiami higieniczno-sanitarnymi (w 2007 r. – 0,18 %).
Najczęściej stwierdzane uchybienia sanitarne w środkach transportu żywności
dotyczyły:
 braku zapisów w rejestrach mycia i dezynfekcji,
 niedostatecznej higieny personelu – braku odzieży ochronnej,
 braku oznakowania pojazdu,
 nieprawidłowej temperatury przewożonych artykułów spożywczych,
 nie zachowania odpowiedniej segregacji przewożonych środków spożywczych,
 zniszczonej powierzchni wewnętrznej.
Zakłady produkujące żywność posiadają na ogół własne środki transportu, na
- 104 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
które uzyskały pozytywne decyzje organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Większość obiektów obrotu żywnością dysponuje prawidłowymi środkami transportu,
dobrymi technicznie i przeznaczonymi wyłącznie do przewozu artykułów spożywczych.
Niektóre zakłady korzystają z usług specjalistycznych firm transportowych.
Jakość zdrowotna żywności
W Państwowej Inspekcji Sanitarnej opracowywano „Plan pobierania próbek do
badania żywności w ramach urzędowej kontroli i monitoringu dla PIS na 2008 rok”.
Powyższy dokument został opracowywany we współpracy z jednostkami badawczorozwojowymi współpracującymi z ww. Inspektoratem tj.: Narodowym Instytutem
Zdrowia Publicznego - Państwowym Zakładem Higieny, Instytutem Żywności i
Żywienia, Instytutem Chemii i Techniki Jądrowej.
W planie określono ogólne liczby próbek dla:
 poszczególnych kierunków i zakresów badań,
 w podziale na poszczególne grupy i podgrupy asortymentu,
 w podziale na województwa.
Ww. plan na 2008 r. przesłano do Państwowych Wojewódzkich Inspektorów
Sanitarnych (PWIS). Państwowi Wojewódzcy Inspektorzy Sanitarni są odpowiedzialni
za nadzór nad procesem planowania i realizacji zadań określonych w rocznym planie
pobierania próbek i badania żywności w województwie oraz sporządzaniem stosownych
sprawozdań z realizacji. Ww. plan ma charakter ramowy. Zawarte w nim liczby próbek
to obligatoryjne minimum - 100%. Przydzielenie ok. 25-30% (lub większej liczby
próbek) ponad plan pozostaje w kompetencji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora
Sanitarnego. Ww. rezerwa ok. 25-30% próbek daje możliwość Państwowym
Wojewódzkim Inspektorom wykonania badań w kierunku wybranych parametrów,
zgodnie ze specyfiką danego regionu (np. kontrola importu środków spożywczych z
krajów trzecich w GSSE), czy też zgodnie z bieżącymi potrzebami – w wybranym
zakresie.
Ww. pula rezerwowa dotyczy próbek pobieranych:
 w przypadku podejrzenia niewłaściwej jakości zdrowotnej i możliwości
zagrożenia zdrowia,
- 105 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 w przypadku zatruć, skarg składanych przez konsumentów
 w ramach kontroli i pobierania próbek w tych podmiotach, u których wcześniej
stwierdzono przekroczenia (tzw. follow-up inforcement).
Monitoring żywności (m.in. kontrola pozostałości pestycydów, azotanów, metali
szkodliwych dla zdrowia, mikotoksyn, dioksyn, napromieniania żywności, kontrola
żywności wzbogacanej) jest prowadzony zgodnie z wymaganiami Komisji Europejskiej
(rozporządzenia, decyzje, zalecenia).
Szczegółowe dane dotyczące realizacji Planu w 2008 r. przedstawiono w
poniższej tabeli. Dla każdego kierunku badań podano liczbę próbek zbadanych
(ogółem, w tym ile próbek ewidencjonowano w ramach urzędowej kontroli oraz
monitoringu), liczbę próbek zaleconą w Planie oraz procent realizacji Planu.
Tabela 31. Realizacja Planu Pobierania Próbek
%
Liczba próbek
REALIZACJI
wg Planu na 2008
Kierunek badań
w ramach
M
Mikrobiologia
36488
1280
Metale
6590
Pozostałości
pestycydów
Mikotoksyny
Azotany
substancji
dodatkowych
Kryteria
w ramach
RAZEM
U
M
U
M
44366
42316
2050
116
160.15
1675
8544
7097
1635
107.69
97.61
1590
1455
1621
1616
1455
950
50
1437
1413
54
148.7
108
700
350
777
777
332
100.90
94.85
6740
-
6873
6873
-
101.97
-
300
-
331
331
-
110.33
-
101.63
100
czystości
substancji
dodatkowych
PLANU
w ramach
U
Zawartość
Zbadanych w 2008r.
i
substancji
- 106 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
pomagających
w
przetwarzaniu
Skażenia
promieniotwórcze
-
360
601
139
485
-
134.72
1840
240
2216
2001
233
108.75
97.08
600
600
97.8
97.8
Badania materiałów i
wyrobów
przeznaczonych
do
kontaktu z żywnością
GMO
613
+
100
w
rezerwie
613
+
100
w 600
rezerwie
3- MCPD
250
100
341
240
101
96
101
Histamina
200
-
273
273
0
136.5
-
Metanol, cyjanowodór 100
-
127
127
-
127
Jod w soli
-
320
373
36
337
-
105.3
Znakowanie
wg.decyzji PWIS
41198
41082
551
414
414
342
342
331
82.6
79.95
645
645
673
650
607
100.77
94.10
-
47551
47188
693
9109
9098
15
147
129
147
86
98
Wybrane parametry w
środkach
specjalnego
żywieniowego
przeznaczenia
i
suplementach diety
Kontrola
żywności
wzbogacanej
Pozostałe
parametry
(organoleptyka,
oznaczenia
250
fizyko-
chemiczne, itd.)
Zanieczyszczenia
biologiczne i fizyczne
wg. decyzji PWIS
Badania w kierunku 150
150
- 107 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
napromieniowania
żywności
promieniowaniem
jonizującym
Akryloamid
-
140
140
16
140
250
730
730
243
-
64
64
4
64
100
Furan
-
150
147
-
147
98
Dioksyny
-
20
20
-
20
-
100
Antybiotyki
-
80
20
-
20
-
100
OGÓŁEM
58670
8456
168621
163078
10260
112.1*
107.1*
WWA (benzo[a]piren) 750
Izomery trans kwasów
tłuszczowych
100
97.33
97.2
U - urzędowa kontrola żywności
M- monitoring żywności
*Przy obliczaniu procentu realizacji planu wzięto pod uwagę wyłącznie realizację pracy w zakresie
kierunków, w ramach których zalecono w planie liczbę próbek do zbadania.
W porównaniu do roku 2007, w 2008 r jakość zdrowotna środków spożywczych
i wprowadzanych do obrotu w kraju uległa nieznacznemu pogorszeniu. Sytuację w
odniesieniu do środków spożywczych w latach 2007-2008 przedstawia poniższa tabela.
Tabela 32. Jakość zdrowotna środków spożywczych
Środki
Rok
spożywcze W tym
razem
krajowe
Próbki
Próbki
importowane
UE
Próbki
Próbki
Próbki
Próbki
Próbki
Próbki
zbadane
zakwesti zbadane zakwesti zbadane zakwesti zbadane zakwesti
onowane
onowane
onowane
onowane
%
%
%
%
2007
99 657
3,28
83 999
2,77
10 806
7,6
4 852
2,54
2008
76247
3,69
63137
3,3
9376
6,74
3734
2,54
- 108 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
W
2008 r.
laboratoria
Państwowej
Inspekcji
Sanitarnej
działające
w
zintegrowanym systemie badania żywności zbadały ogółem 76 247 próbek środków
spożywczych, z których 2 813, tj. 3,7 % nie spełniało obowiązujących w kraju
wymagań jakości zdrowotnej (w 2007 r. – 3,3 %).
Jakość produktów żywnościowych, które stanowią podstawę wyżywienia tj.
mięso, drób, jaja, przetwory zbożowo-mączne oraz warzywa i owoce jest dość dobra,
ponieważ odsetki zbadanych próbek w ww. grupach asortymentowych wahały się na
niskim poziomie od 1,51% do 3,84%.
W niektórych asortymentach żywności stwierdzono zwiększenie odsetka
zdyskwalifikowanych próbek. Dotyczy to np.:
 mleka i przetworów mlecznych - na 13 101 zbadanych próbek - 629 nie
spełniało obowiązujących wymagań, co stanowi 4,8% (w 2007 r. - 3,61%), w
tym: 510 próbek ze względu na zanieczyszczenia mikrobiologiczne (czyli 4,4%
próbek zbadanych) oraz 71 próbek w zakresie znakowania (0,87% próbek
zbadanych);
 ryb, owoców morza i ich przetworów – na 3 006 zbadanych próbek - 130 nie
spełniało obowiązujących wymagań, co stanowi 2,93% (w 2007 r. - 1,49%), w
tym: 43 próbki w zakresie znakowania (czyli 2,01% próbek zbadanych) oraz 11
próbek ze względu na zanieczyszczenia mikrobiologiczne (0,70% próbek
zbadanych);
 cukru i inne – na 58 zbadanych próbek - 3 nie spełniały obowiązujących
wymagań, co stanowi 5,17% (w 2007 r. - 3,35%), w tym: 1 próbka w zakresie
znakowania oraz po 1 ze względu na zanieczyszczenia biologiczne i fizyczne,
 wody mineralne i napoje bezalkoholowe – na 2382 próbki zbadane,
zdyskwalifikowano – 161, co stanowiło 6,76% (w 2007 r. - 3,77%), w tym: 61
próbek za badania organoleptyczne (czyli 4,31% próbek zbadanych), 52 próbki
ze względu na zanieczyszczenia mikrobiologiczne (3,82%) oraz 52 próbki w
zakresie znakowania.
Pozytywnie należy podkreślić poprawę jakości żywności z grup: warzywa;
grzyby; napoje alkoholowe; ziarna roślin oleistych; koncentraty spożywcze; majonezy,
musztardy, sosy oraz suplementy diety.
W 2007 r. największe nieprawidłowości stwierdzono w grupie suplementy diety
- 109 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
(19,47 % zbadanych próbek nie spełniało obowiązujących wymagań - głównie w
zakresie znakowania). Natomiast w 2008 r. odsetek zdyskwalifikowanych próbek
suplementów diety spadł do 6,92% (czyli o 12,55%), w tym 6,98% krajowych (w 2007
r. - 21,11 %), aż 16,19% pochodzących z UE (w 2007 r. - 38,17 %) oraz 4,42%
importowanych z krajów trzecich (w 2007 r. - 6,07 %).
Do najczęściej kwestionowanych środków spożywczych należą od wielu lat:
kawa, herbata i kakao z importu. W 2008 r. w grupie kawa, herbata, kakao, herbatki
owocowe i ziołowe zdyskwalifikowano ogółem 17,48 % próbek pobranych do badań (w
2007 r. - 17,01%), w tym:
 1,59% produktów krajowych (w 2007 r. - 2,92%),
 2,19% wyprodukowanych w UE (w 2007 r. - nie kwestionowano),
 25,87%, czyli 403 próbki z 1558 pobranych do badań z importu (w 2007 r. 18,59%),
głównie
za
obecność
zanieczyszczeń
biologicznych
oraz
nieprawidłowe znakowanie.
Po przebadaniu drożdży, octu i nowej żywności nie stwierdzono podstaw do
kwestionowania pobranych i zbadanych próbek.
Znakowanie środków spożywczych
Próbki pobierane do badań laboratoryjnych oceniane są m.in. w kierunku
zgodności znakowania z obowiązującymi przepisami. W 2008 r. na 42 972 ocenionych
próbek - zakwestionowano 800, co stanowi 1,86% (w 2007 r. - 1,86%).
Najczęściej stwierdzonymi uchybieniami w znakowaniu środków spożywczych
były:
 brak daty minimalnej trwałości lub terminu przydatności do spożycia,
 brak określenia nazwy producenta lub jego siedziby (dotyczyło to w
szczególności pieczywa, wędlin i niektórych przetworów zbożowych),
 brak etykiety na mięsie mielonym i wędlinach, bądź umieszczanie etykiet
w pojemnikach tak, aby nie były one widoczne dla konsumentów,
 etykiety nietrwale przymocowane do opakowań,
 przypisywanie suplementom diety działania, których nie posiadają lub
przypisywanie im właściwości zapobiegania chorobom, ich leczenia albo
- 110 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
odwoływanie się do takich właściwości.
Nadzór nad obrotem grzybami i przetwórstwem grzybów oraz zatrucia
grzybami
W 2008 r., podobnie jak w latach ubiegłych prowadzono nadzór nad obrotem
grzybami i przetworami grzybowymi, w sklepach spożywczych, warzywniczych,
hurtowniach oraz nad targowiskową sprzedażą grzybów świeżych i suszonych. Obrót
grzybami i przetworami grzybowymi na targowiskach w większości przypadków
prowadzony był prawidłowo. Szczególnym nadzorem objęte były również przetwórnie
warzywno-grzybowe.
Pod względem stosowania grzybów, szczególnie dziko rosnących, kontrolowano
także zakłady żywienia zbiorowego typu otwartego i zamkniętego. W czasie pełnienia
nadzoru zwracano uwagę, czy oferowane do sprzedaży grzyby posiadały ważne atesty i
były prawidłowo oznakowane.
W 2008 r. 63 osoby uległy zatruciu grzybami, w tym najwięcej, bo aż 32
przypadki spowodowane były spożyciem muchomora sromotnikowego, 6 - krowiakiem
podwiniętym, 5 – piestrzenicą kasztanowatą.
W wyniku zatrucia grzybami w 2008 r. odnotowano 5 zgonów, w tym 4 - po
spożyciu muchomora sromotnikowego, a w przypadku 1 osoby - nie można było ustalić
przynależności gatunkowej grzybów, które spowodowały zatrucie.
Największą liczbę zatruć grzybami stwierdzono w województwach: łódzkim –
11, małopolskim – 8, świętokrzyskim – 7 oraz lubelskim – 7. Natomiast w woj.
opolskim i dolnośląskim nie zgłoszono żadnych zatruć po spożyciu grzybów.
W ramach działań profilaktycznych grzyboznawcy zatrudnieni w Państwowej
Inspekcji Sanitarnej udzielali porad w zakresie przynależności gatunkowej grzybów.
Ponadto
organizowano
wystawy
grzybów
oraz
za
pośrednictwem
mediów
przekazywano informacje dotyczące grzybów, targowiskowej sprzedaży grzybów,
grzybobrania, jego zalet oraz niebezpieczeństw wynikających z niewłaściwego
postępowania.
- 111 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Badanie
żywności
w
kierunku
obecności
organizmów
genetycznie
zmodyfikowanych (GMO)
W 2008 r. zbadano 600 próbek żywności w kierunku obecności organizmów
genetycznie zmodyfikowanych.
Do badań zostały pobrane próbki z produktów potencjalnie mogących zawierać
GMO, takich jak np.: produkty z soi, kukurydzy i ryżu, warzywa, mięso, przetwory
mięsne i drobiowe, wyroby cukiernicze i ciastkarskie, koncentraty spożywcze, środki
spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz cukier (traceability).
Badania zostały przeprowadzone w 3 Laboratoriach Badania Żywności Genetycznie
Zmodyfikowanej działających w strukturach Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Spośród zbadanych próbek 6 zostało zdyskwalifikowanych ze względu na
nieprawidłowe
oznakowanie
produktów,
w
których
wykryto
genetycznie
zmodyfikowaną soję Roundup Ready.
Soja Roundup Ready jest
organizmem genetycznie zmodyfikowanym
autoryzowanym jako żywność oraz do produkcji żywności zgodnie z rozporządzeniem
nr 1829/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 września 2003 r. w sprawie
genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy. Soja ta może znajdować się na rynku
pod warunkiem, że jest oznakowana zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia.
Soję genetycznie zmodyfikowaną wykryto wyłącznie w waflach o smaku:
 czekoladowym (4 próbki),
 śmietankowym (1 próbka)
 mlecznym (1 próbka).
Ponadto, w pobranych do badań (w ramach wypełniania zobowiązań
wynikających z decyzji Komisji nr 2006/601 z dnia 5 września 2006 r. w sprawie
środków
nadzwyczajnych
w
odniesieniu
do
niedozwolonego
genetycznie
zmodyfikowanego organizmu pod nazwą LL RICE 601 w produktach z ryżu,
zmienionej decyzją nr 2006/754/WE z dnia 6 listopada 2006 r.) próbkach produktów
ryżowych nie stwierdzono genetycznie zmodyfikowanego materiału.
- 112 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Badanie
żywności
w
kierunku
napromieniania
promieniowaniem
jonizującym.
W 2008 roku pobrano i zbadano pod kątem napromieniania 147 próbek środków
spożywczych. Do badań wybrano produkty z grup: zioła i przyprawy, warzywa, drób,
podroby i produkty drobiarskie, orzechy, ryby, owoce morza i ich przetwory oraz
owoce świeże i suszone. Szczególną uwagę zwracano na próbki przypraw w torebkach
dołączane do azjatyckich zestawów obiadowych (wyłącznie w postaci suchej ), oraz
próbki produktów konfekcjonowanych w postaci proszkowej, często stanowiące
mieszaninę kilku przypraw lub wchodzące w skład półproduktów kulinarnych.
Próbki w ramach badania żywności poddanej napromienianiu promieniowaniem
jonizującym badane były jednocześnie w ramach urzędowej kontroli i monitoringu.
Szczególną uwagę zwracano na pobieranie próbek pochodzących z krajów trzecich
(spoza UE), a w mniejszej ilości pochodzących z krajów UE.
Próbki do badań pobierano:
 w ramach granicznej kontroli sanitarnej przez GSSE i PSSE,
 w ramach nadzoru nad zakładami, które zajmują się paczkowaniem przypraw,
 z magazynów surowców zakładów przetwórstwa spożywczego, w których
przyprawy stanowią surowiec do produkcji wyrobów gotowych,
 drób, orzechy w łupinach i krewetki były pobierane z obrotu: z hurtowni i z
dużych sieci handlowych.
Na 147 pobranych próbek środków spożywczych 2 próbki (1,36%) zostały
zdyskwalifikowane. W obu przypadkach były to przyprawy:
przyprawa do kurczaka (produkcji krajowej),
gałka muszkatołowa mielona (z Indonezji).
System Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach –
RASFF
Informacje o produktach, które nie spełniają wymagań przepisów prawnych i
stanowią równocześnie potencjalne zagrożenie dla zdrowia lub życia konsumentów są
przesyłane w ramach Systemu Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i
- 113 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Paszach – RASFF.
W roku 2008 Krajowy Punkt Kontaktowy systemu RASFF otrzymał 403
powiadomienia o niebezpiecznych produktach żywnościowych i paszach (w roku 2007
– 361, w 2006 – 286, w 2005 – 190, w 2004 – 179, w 2003 – 89 powiadomień), w tym:
 292 powiadomienia dotyczące niezgodności wykrytych podczas kontroli
urzędowej (w 2007 – 257 powiadomień, w 2006 r. - 193, w 2005 r. - 102, w
2004 r. – 137, w 2003 r. – 76),
 111 powiadomień z Komisji Europejskiej dotyczące produktów pochodzących z
Polski (w 2007 – 104 powiadomienia, w 2006 r. - 93, w 2005 r. - 87, w 2004 r. 42, w 2003 r. - 13).
Do najczęściej występujących rodzajów zagrożeń zgłoszonych do systemu
RASFF w 2008 roku należały chemiczne zanieczyszczenia żywności (199 zgłoszeń w
tym: z kraju 152, z KE – 47).
Powiadomienia krajowe
W 2008 r. najczęściej występującym zagrożeniem w zakresie chemicznych
zanieczyszczeń żywności, zgłaszanych w ramach RASFF, było zgłoszenie 43
przypadków przekroczenia limitu pozostałości środków ochrony roślin, takich jak:
benomyl w pieczarkach (2), dimetoat w jabłkach, śliwkach i rzodkiewkach (4),
karbendazym - w większości przypadków w pieczarkach (10), chloropiryfos w
marchwi, brokułach, ryżu brązowym oraz w brzoskwiniach (4), endosulfan w czarnej
porzeczce i marchwi (2).
Kolejną grupą zagrożeń (39 powiadomień) były notyfikacje w sprawie
stwierdzenia mykotoksyn, z czego większość przypadków (28) dotyczyło obecności
aflatoksyn w orzeszkach, pistacjach, curry, chili suszonym. W 7 przypadkach
stwierdzono ochratoksynę A. Ponadto zgloszono 3 przypadki stwierdzenia zearalenonu
w kaszy gryczanej oraz 1 przypadek
deoksyniwalenonu – DON w płatkach
kukurydzianych.
W produktach rybnych – szprotach w 10 przypadkach stwierdzono
przekroczenie poziomu benzo(a)pirenu, zaś 2 przypadki przekroczenia limitu tego
zanieczyszczenia dotyczyły oleju i oliwy z oliwek.
- 114 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Ponadto 23 powiadomienia dotyczyło przypadków migracji substancji
chemicznych do żywności, z czego 10 stanowiła migracja formaldehydu, a w 13
przypadkach – migracja globalna.
W stosunku do poprzedniego roku zmniejszeniu uległy przypadki stwierdzenia
dwutlenku siarki i siarczynów – zarówno ponadnormatywną ich zawartość, jak i
obecność tych związków w produktach, do których zakazane jest stosowanie tej
substancji dodatkowej. W 2008 roku ich ilość zmalała do 2 powiadomień.
Ponadto w ramach funkcjonowania systemu RASFF zgłoszono 12 przypadków
przekroczenia dopuszczalnych limitów metali szkodliwych dla zdrowia, z czego 8
powiadomień dotyczyło przekroczenia zawartości ołowiu, 2 - przekroczenia sumy
ołowiu i kadmu oraz po jednym przypadku przekroczenia arsenu i kadmu.
Obecność barwników Sudan I-IV, które nie są dopuszczone do stosowania w
produktach spożywczych stwierdzono, tak jak w poprzednim roku, w 2 przypadkach. W
zakresie ww. barwników powiadomienia dotyczyły papryki ostrej – Sudan I i IV
pochodzącej z Hiszpanii oraz Sudan I w kurkumie importowanej z Indii.
Spośród
zagrożeń
mikrobiologicznych,
które
stwierdzono
w
71
powiadomieniach (z kraju – 41, z KE – 30), ok. 65% powiadomień krajowych spośród
zagrożeń
mikrobiologicznych
dotyczyło
obecności
Salmonelli,
głównie
w
importowanej śrucie sojowej / słonecznikowej (12), produktach pochodzenia
zwierzęcego (10), makaronie (1), jajach (1), w makuchach lnianych i mączce mięsno –
kostnej po jednym i w morelach suszonych (po 1). Przesyłano również powiadomienia
dot. zanieczyszczenia bakteriami Listeria monocytogenes (w boczku wędzonym, metce
cebulowej, filetach z pstrąga wędzonego, gyrosie z kurczaka oraz stekach drobiowych
smażonych i kotlecie drobiowym).
Nadmierne
zanieczyszczenie
bakteriami
Pseudomonas
aeruginosa
(4),
stwierdzono głównie w wodzie, gdzie w dwóch przypadkach towarzyszyło im
zanieczyszczenie bakteriami z grupy coli.
Natomiast zmiany organoleptyczne stwierdzono w 18 przypadkach. W ziarnach
słonecznika, orzechach, nasionach gorczycy, fasoli białej, ryżu białym i pieprzu
czarnym stwierdzono szkodniki lub ich ekskrementy.
Krajowy Punkt Kontaktowy RASFF otrzymał również informację o przypadku
wykrycia antybiotyku w odtłuszczonym mleku w proszku przeznaczonym na cele
- 115 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
paszowe.
Na podstawie oceny ryzyka dokonywanej każdorazowo przez zespół ekspertów
naukowych, organy urzędowej kontroli żywności podejmowały działania zapewniające
wyeliminowanie zagrożenia. Zakwestionowane produkty były wycofywane z rynku
zgodnie z ustawowymi kompetencjami, podejmowano również działania wyjaśniające i
działania zaradcze, stosownie do stanu faktycznego.
Ponadto
przesyłane
były
powiadomienia
dotyczące
nieprawidłowego
oznakowania produktów spożywczych (4), brak oznakowania dotyczącego zawartości
GMO (1), dwa przypadki niepełnego oznakowania oraz brak informacji o
napromienianiu (1), uszkodzenie opakowania (1), a także brak oznakowania (1) i
podanie na opakowaniu informacji sprzecznych (1).
Siedem przypadków dotyczyło zakładów niezatwierdzonych do eksportu na
rynek UE.
Krajowa sieć RASFF przekazała również trzy powiadomienia o
niespełnieniu przez zakład / środek transportu wymagań higienicznych, trzy
powiadomienia o stwierdzeniu niewłaściwej temperatury podczas transportu, zaś
siedem przypadków dotyczyło stwierdzenia niedozwolonej substancji.
Spośród tych 292 powiadomień przesłanych przez krajową sieć powiadamiania
do Komisji Europejskiej wysłano 159 powiadomień.
Spośród środków importowanych, zakwestionowanych w wyniku granicznej
kontroli sanitarnej, powiadomienie zostało przesłane w 107 przypadkach. Największą
grupę (24) stanowiły przekroczenia dopuszczalnej zawartości aflatoksyn w orzechach
ziemnych, curry, ryżu i figach. Produkty te były zwracane do producenta bądź
utylizowane.
Powiadomienia przesłane przez Komisję Europejską
Spośród 111 powiadomień przesłanych przez KE dotyczących żywności
produkowanej lub importowanej do Polski 47 przypadków dotyczyło produktów
zanieczyszczonych chemicznie, z czego największy odsetek stanowiły powiadomienia o
przekroczeniu zawartości dioksyn i polichlorowanych bifenyli (6) w produktach
spożywczych, takich jak: wątróbka z dorsza w sosie własnym, mrożone mięso
wieprzowe, premiksy paszowe. Kolejną grupę stanowiły aflatoksyny (5) w migdałach,
- 116 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
gałce muszkatołowej, nasionach ogbono, ziarnach słonecznika i paście pistacjowej oraz
z przyborów kuchennych z nylonu oraz stwierdzenie obecności melaminy (4) w
cukierkach, snackach sojowych, wodorowęglanie amonu i słonych paluszkach. Liczba
powiadomień odnośnie zawartości benzo(a)pirenu w środkach spożywczych uległa
zmniejszeniu w porównaniu do 2007 roku z pięciu do jednego zanotowanego w
szprotach wędzonych w oleju.
Dodatkowo w porównaniu do roku 2007, w którym stwierdzono w 5
przypadkach zbyt wysoki poziom ochratoksyny A, w 2008 roku nie otrzymano żadnego
powiadomienia z Komisji Europejskiej dotyczącego Polski.
Z zanieczyszczeń
mikrobiologicznych
kwestionowane
były przeważnie
produkty wyprodukowane w zakładach nadzorowanych przez Inspekcję Weterynaryjną.
Większość
stanowiły
zanieczyszczenia
bakteriami
Salmonella
(19)
różnych
asortymentów mięs chłodzonych lub mrożonych, z czego 13 powiadomień odnosiło się
do piersi / filetów z indyka, 2 do śruty rzepakowej i pojedyncze do mielonego pieprzu,
proszku jajecznego, mrożonego mięsa odkostnionego mechanicznie i płuc wołowych
przeznaczonych na pokarm dla zwierząt.
Bakterie z gr. coli stwierdzono w ciętych kwiatach lipy srebrzystej, zaś jeden
przypadek dotyczył stwierdzenia zarówno bakterii Salmonella i z gr. coli w mrożonej
dziczyźnie.
Listeria monocytogenes obecna była w 3 produktach – serze owczym solonym
oraz w próżniowo pakowanym łososiu wędzonym. Natomiast jedno powiadomienie
związane było ze stwierdzeniem zanieczyszczenia udźca i skóry z indyka bakteriami
Campylobacter jejuni zaś w mrożonych skrzydełkach z kurczaka stwierdzono
wystąpienie bakterii Listeria monocytogenes i bakterii Campylobacter jejuni.
Ponadto w trzech przypadkach stwierdzono obecność pasożytów w wątróbkach
z dorsza w sosie własnym i w oleju – wyprodukowanych w Polsce.
Stwierdzono również przypadek obecności włośnia w koniach przeznaczonych
na rzeź -pochodzących z Polski.
Przedmiotem
powiadomień
były
także
środki
spożywcze
niezadeklarowaną na opakowaniu obecność składników alergennych:
 orzechów ziemnych w czekoladzie;
 kazeiny w gorzkiej czekoladzie;
- 117 -
zawierające
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 glutenu w kaszce dla dzieci;
 mleka w filetach z łupacza;
 białka orzechów ziemnych w ciasteczkach z orzechami.
Ponadto
były
również
przypadki,
w
których
wykryto
obecność
nieautoryzowanej substancji - siarczanu wadylu; substancji dodatkowej E 316 izoaskorbinianu sodu w mrożonych plastrach ośmiornicy; kwasu sorbowego w jogurcie
pitnym; GMO w makaronie z Chin; barwnika - red yeast rice w kluskach; barwników żółcieni pomarańczowej i czewieni koszenilowej, Pąs 4R w kiełbasie góralskiej oraz
barwnika - czerwieni koszenilowej i Pąs 4R w parówkach drobiowych; barwnika –
erytrozyny (E 127) w suplemencie diety; składnika pochodzącego z nieautoryzowanego
genetycznie modyfikowanego organizmu - rzodkiewnika pospolitego w suplemencie
diety;. Ponadto zanotowano jeden przypadek napromienianego
składnika w
suplemencie diety.
Komisja Europejska przesłała ponadto 7 powiadomień dot. przypadków
zanieczyszczeń fizycznych (obecność ciał obcych w skrawkach wołowiny, fragmentów
szkła w ogórkach w zalewie octowej, w kawie rozpuszczalnej i w ciasteczkach oraz
plastiku w czekoladowych jajkach). Stwierdzano także obecność kamieni w mrożonej
herbacie z cytryną oraz kawałków metalu w paluszkach z dorsza głęboko mrożonych.
Ponadto 5 powiadomień dotyczyło migracji formaldehydu z naczyń melaminowych
wyprodukowanych w Chinach.
Jeden przypadek zaś dotyczył migracji I- rzędowych amin z nylonowych
przyborów kuchennych, pochodzących z Chin.
W zakresie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością z
krajowej sieci, jak i z Komisji Europejskiej w większości kwestionowane produkty
importowane były z Chin. Stwierdzono w nich nadmierną migrację ołowiu, kadmu i
formaldehydu.
Graniczna kontrola sanitarna żywności oraz materiałów i wyrobów
przeznaczonych do kontaktu z żywnością w 2008 r.
Graniczna
kontrola
sanitarna
żywności
oraz
materiałów
i
wyrobów
przeznaczonych do kontaktu z żywnością w roku 2008 prowadzona była przez organy
- 118 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Państwowej Inspekcji Sanitarnej na zasadach określonych w obowiązujących
przepisach prawnych, w tym w szczególności - w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli
urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i
żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.
Urz. UE L 191 z 30.04.2004, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, Rozdz. 3, t.
45, str. 200), a w zakresie nieuregulowanym w ww. rozporządzeniu - ustawa z dnia 25
sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225) oraz
rozporządzeniach wykonawczych wydanych na jej podstawie.
Zgodnie z ww. ustawą o bezpieczeństwie żywności i żywienia organy
Państwowej Inspekcji Sanitarnej przeprowadzają graniczne kontrole sanitarne żywności
pochodzenia niezwierzęcego oraz materiałów lub wyrobów przeznaczonych do
kontaktu z żywnością, przywożonych z państw niebędących członkami Unii
Europejskiej oraz z państw niebędących członkami Europejskiego Porozumienia o
Wolnym Handlu (EFTA) - stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym.
Powyższej kontroli podlegają również ww. towary wprowadzone na terytorium
Wspólnoty przez przejście graniczne leżące na terytorium innego państwa
członkowskiego UE lub państwa EFTA i niepoddane w tym państwie granicznej
kontroli sanitarnej, obejmowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej procedurą
celną, z którą wiąże się dopuszczenie do obrotu.
Zgodnie z ww. rozporządzeniem 882/2004, celem granicznej kontroli sanitarnej
jest zapewnienie, aby na rynek Wspólnoty z państw trzecich były wprowadzane towary
bezpieczne (w tym żywność oraz materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z
żywnością). Zatem kontrole te przeprowadzane są głównie na granicy zewnętrznej Unii
Europejskiej. Jednakże w przypadku zaistnienia okoliczności uniemożliwiających
dokonanie ostatecznej kontroli sanitarnej towarów na przejściu granicznym związanych
np. z koniecznością przeprowadzenia badań laboratoryjnych - ww. przepisy
dopuszczają możliwość przekazania importowanych towarów do odprawy ostatecznej
przez terenowo właściwych państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych w
głębi kraju.
Organy PIS, podobnie jak w latach poprzednich, w 2008 r. stosowały jednolite
procedury, w tym procedurę kontroli PK/NG/01 „Kontrola jakości zdrowotnej
- 119 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
przywożonej z zagranicy żywności, składników żywności, substancji pomagających w
przetwarzaniu oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością”.
W roku 2008 - w ramach nadzoru nad jakością zdrowotną żywności oraz
materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością organy Państwowej
Inspekcji Sanitarnej pobrały do badań:
 9 376 próbek żywności importowanej z krajów trzecich, z których 632 tj. 6,74%
nie spełniało obowiązujących w kraju wymagań jakości zdrowotnej (w 2007 r. 7,60%),
 885 próbek importowanych materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu
z żywnością, z których 68 tj. 7,68% nie spełniało obowiązujących w kraju
wymagań (w 2007 r. - 8,60%).
Najczęściej importowane produkty kwestionowano za:
 zanieczyszczenia
–
biologiczne
na
5737
próbek
zbadanych
zdyskwalifikowano - 480 (8,37% zbadanych), w tym: 398 próbek kawy,
herbaty, kakao, herbatek owocowych i ziołowych, co stanowi 82,9%
próbek zakwestionowanych,
 zanieczyszczenie
mikotoksynami
–
na
508
zbadanych
próbek
zdyskwalifikowano – 43 (8,46% zbadanych), w tym: 21 próbek
orzechów, 12 próbek owoców i 6 próbek ziarna zbóż i przetworówy
zbożowo-mącznych,
 nieprawidłowe
znakowanie
–
na
2
555
zbadanych
próbek
zdyskwalifikowano – 42 (1,64% zbadanych), w tym: 18 próbek
suplementów diety, 12 próbek materiałów i wyrobów przeznaczonych do
kontaktu z żywnością.
Ponadto na 227 próbki materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z
żywnością importowane z krajów trzecich (głównie Chin) zbadanych w kierunku
migracji metali szkodliwych dla zdrowia - zakwestionowano 7 próbek, co stanowi
3,08%.
- 120 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Działalność represyjna
W 2008 r. w wyniku podjętych czynności kontrolnych, organy Państwowej
Inspekcji Sanitarnej wydały 51 726 decyzji administracyjnych, nałożyły 26 638
mandatów na łączną kwotę 5 030 080 zł oraz złożyły 54 akty oskarżenia i zawiadomień
do prokuratury.
Zestawienie działań mających na celu zapewnienie zachowania zgodności z
prawem przez podmioty działające w sektorze spożywczym zostało przedstawione w
poniższej tabel.
Tabela 33. Działalność represyjna
i
Działalność represyjna
nałożono mandatów liczba wniosków o ukaranie
OBIEKTY PRODUKCJI ŻYWNOŚCI
Wytwórnie lodów 118
4
Automaty
do
257
25
lodów
Wytwórnie
tluszczów
roślinnych
i
mieszanin
7
tłuszczów
zwierzęcych
z
roślinnymi
Piekarnie
3869
103
Ciastkarnie
1296
41
Przetwórnie
owocowo
273
9
warzywne
i
grzybowe
Browary
i
18
1
słodownie
Wytwórnie
napojów
85
bezalkoholowych
i rozlewnie piwa
Wytwórnie
naturalnych wód 96
9
mineralnych,
liczba wniosków o
nałożenie
kar pieniężnych przez
PWIS
razem
razem
na kwotę
w tym
unieruchomienia/
przerwania
działalności całego
lub części zakładu
zakazu
wprowadzenia
produktu do obrotu
razem
Rodzaj obiektów
w tym
liczba aktów oskarżenia
zawiadomień do prokuratury
decyzji
do Sądu Grodzkiego
wydano
administracyjnych
43
8360
1
1
4
138
26770
3
2
1
3
6
4
1382
539
305800
117610
20
16
3
5
17
11
4
3
5
47
10700
13
1
12
9
3
550
1
1
1
5
10
1450
7
9
1900
- 121 -
2
1
1
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
naturalnych wód
źródlanych
i
stołowych
Zakłady
249
4
garmażeryjne
Zakłady
przemysłu
158
1
zbozowomłynarskiego
Wytwórnie
64
1
makaronów
Wytwórnie
wyrobów
146
3
cukierniczych
Wytwórnie
koncentratów
43
1
spożywczych
Wytwórnie octu,
majonezu
i 17
musztardy
Wytwórnie
chrupek, chipsów 23
i prażynek
Wytwórnie
suplementów
36
diety
Wytwórnie
środków
spożywczych
4
specjalnego
przeznaczenia
żywieniowego
Wytwórnie
substancji
4
1
dodatkowych
Cukrownie
13
Inne wytwórnie
255
9
żywności
OBIEKTY OBROTU ŻYWNOŚCIĄ
Sklepy spożywcze 22756
251
W tym: super,
1052
12
hipermarkety
Kioski
1395
32
W tym: - kioski na
targowiskach
112
2
sprzedające mięso
Kioski
na
targowiskach
264
9
sprzedające inne
środki spożywcze
Magazyny
2064
18
hurtowe
W tym: hurtownie
suplementów
38
diety
Obiekty ruchome i 176
21
3
97
25050
3
3
8
20
3100
1
1
2
16
2300
1
1
4
43
9800
5
1
8
8
1800
4
4
1
2
300
1
1
3
3
700
6
6
6
3
4
1
1
2
400
62
12200
849
12574
80
26
7
2
8
1
2123650 183
51
132
12
1060
245410
10
5
5
2
966
166820
19
2
17
182
29750
14
294
58700
7
87
663
137930
47
4
43
1
8
3
400
6
-
6
-
14
569
104430
51
3
48
- 122 -
10
7
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
tymczasowe
Środki transportu 322
2
Inne
obiekty
317
12
obrotu żywnością
OBIEKTY ŻYWIENIA ZBIOROWEGO
Zakłady żywienia
zbiorowego
11717
326
otwarte
W tym: zakłady
4897
170
małej gastronomii
Wagony
gastronomiczne
(restauracyjne
i
barowe)
Zakłady żywienia
zbiorowego
5826
86
zamknięte (a-p)
a)
stołówki
158
5
pracownicze
b) bufety przy
168
20
zakladach pracy
c) stołówki w
domach
531
8
wczasowych
d) bloki żywienia
468
1
w szpitalach
w tym: żywienie
w
systemie 76
cateringowym
e)
kuchnie
22
niemowlęce
f) bloki żywienia
w sanatoriach i 113
2
prewentoriach
w tym: żywienie
w
systemie 4
cateringowym
g) bloki żywienia
w domach opieki 240
4
społecznej
w tym: żywienie
w
systemie 16
1
cateringowym
h) stołówki w
żłobkach
i
56
1
domach małego
dziecka
i)
stołówki
1820
21
szkolne
w tym: żywienie
w
systemie 174
2
cateringowym
j) stołówki w
bursach
i 214
1
internatach
k) stołówki na 179
2
68
8700
3
53
132
20670
30
48
7937
20
3
2
28
3
1675170 223
13
210
6
3117
597036
124
7
117
4
1
500
1297
262420
55
5
50
5
88
21800
5
1
4
2
200
43600
11
2
9
5
188
40170
5
1
4
2
56
9750
1
1
9
2150
1
100
39
5000
2
400
57
10100
4
4
8
1700
7
1450
1
1
151
26970
4
4
16
4050
1
1
13
2300
228
45800
1
1
21
4
2
2
- 123 -
1
1
1
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
koloniach/półkolo
niach/obozach/zi
mowiskach
l) stołówki w
przedszkolach
w tym: żywienie
w
systemie
cateringowym
ł) stołówki w
domach dziecka i
młodzieży
m)
stołówki
studenckie
n) stołówki w
zakładach
specjalnych
i
wychowawczych
o) zakłady usług
cateringowych
p) inne zakłady
żywienia
Razem
Wytwórnie
materiałów
i
wyrobów
przeznaczonych
do kontaktu z
żywnością
Miejsca
obrotu
materiałami
i
wyrobami
przeznaczonymi
do kontaktu z
żywnością
w
tym:
a)
hurtownie
b) sklepy
Razem
Ogółem
1328
94
14200
7
7
33
6
1100
3
3
67
12
2150
20
4450
6
6
1
15
1950
70
21850
3
3
1
7
40
7
1
154
1
64
7
204
6
3
58
10780
51604
960
1172
26630
66
2
56
1
6
5028580 697
96
601
54
4
1000
3
3
16
4
500
2
2
49
13
4
500
1
1
7
122
51726
3
18
1190
8
26638
1
1500
5
5030080 702
601
54
960
- 124 -
1
5
101
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
2.3. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa
2.3.1. Obrót i stosowanie środków ochrony roślin
W ramach przeprowadzanych kontroli inspektorzy PIORiN wydali 5425 zaleceń
pokontrolnych, o 10,83 % mniej niż w analogicznym okresie roku ubiegłego.
Zrealizowano 3645 zaleceń, co stanowi 67,19 % ogólnej liczby wydanych zaleceń.
Najniższy
procent
zrealizowanych
zaleceń
pokontrolnych
obserwuje
się
w
województwie lubuskim - 12 % (powód: wyznaczanie terminu realizacji zaleceń
przypadającego na rok 2009), a najwyższy w województwach zachodniopomorskim i
warmińsko – mazurskim - ponad 90%.
Tabela 34. Szczegółowe zestawienie wydanych w okresie sprawozdawczym zaleceń
pokontrolnych i sankcji karnych w rozbiciu na poszczególne rodzaje kontroli
Typ
kontroli
Liczba
Liczba
rekontr
kontroli
oli
Wydane zlecenia pokontrolne
Odpowiedzialność karna
%
decyzje o
Zrealizo realizacji
wnioski mandat opłacie
Ogółem
wazaleceń
do sądu
y
sankcyjn
nych
pokontrol
ej
nych
726
597
82,23
0
54
29
4677
3029
64,76
4
281
15
14
93,33
0
0
5
3
60,00
0
0
A
B
C
D
inne
kontrole
7383
18819
1567
515
286
1261
13
0
1198
0
2
2
razem
29482
1560
5425
3645
100,00
1
1
5
336
Najwięcej nieprawidłowości stwierdzono podczas przeprowadzania kontroli
typu B, mających na celu sprawdzenie prawidłowości stosowania środków ochrony
roślin. W trakcie tych kontroli wydano 86,21 % wszystkich zaleceń pokontrolnych, a
ich realizacja została sprawdzona w 3029 re-kontrolach, co stanowi 83,1 % wszystkich
kontroli sprawdzających. Mandaty nałożone za nieprawidłowe stosowanie środków
ochrony roślin stanowią 83,63 % wszystkich wydanych mandatów.
- 125 -
29
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Urzędowa kontrola pozostałości pestycydów w produktach roślinnych
przeznaczonych do spożycia przez ludzi na etapie produkcji pierwotnej
W roku 2008 badania pozostałości obejmowały 46 upraw w tym: 22 warzyw i
pieczarek, 13 upraw ogrodniczych i 11 rolniczych. Ogółem w ramach urzędowej
kontroli przebadano 2 482 próbek płodów rolnych, w tym odpowiednio: 1 019
dotyczyło owoców, 746 stanowiły warzywa gruntowe, 488 dotyczyło warzyw spod
osłon i pieczarek, 183 stanowiły próbki pobrane z upraw rolniczych oraz 46 próby w
ramach kontroli wyrywkowej. Łącznie na 2 482 przebadanych próbek, przekroczenia
NDP stwierdzono w 53 przypadkach, co stanowi 2,1 %.
Wykres 1. Pozostałości środków ochrony roślin w płodach rolnych w 2008 roku.
próbki bez pozostałości
z pozostałościami śor bez przekroczeń NDP
próbki z przekroczeniami NDP
2,1%
30,6%
67,3%
Integrowana Produkcja
W wyniku kontroli uchybienia stwierdzono u 45 producentów (na 1655 kontroli
u producentów ogółem). Pobrano 160 próbek płodów rolnych na potrzeby zbadania
pozostałości środków ochrony roślin. Wśród pobranych próbek w 5 wykryto
nieprawidłowości. Zostało również pobrane 208 próbek na obecność pozostałości
nawozów
i
innych
pozostałości,
wśród
których
stwierdzono
2
przypadki
nieprawidłowości. Próbki płodów rolnych przebadano u 30,7 % certyfikowanych w
2008 roku producentów.
- 126 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Obrót stosowanie środków ochrony roślin
Kontrole obrotu środkami ochrony roślin (kontrole typu A)
W ramach sprawowanego nadzoru nad przestrzeganiem przepisów ustawy o
ochronie roślin Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa objęła czynnościami
kontrolnymi miejsca, w których jest lub może być prowadzona działalność w zakresie
obrotu i konfekcjonowania środków ochrony roślin.
W 2008 roku przeprowadzono 7383 takich kontroli oraz 286 kontroli
sprawdzających wykonanie zaleceń pokontrolnych. Liczba kontroli, w porównaniu z
analogicznym okresem roku poprzedniego, zmniejszyła się o 12 %, co było
spowodowane prowadzeniem w 2008 roku szczegółowych i długotrwałych kontroli
punktów sprzedaży hurtowej środków ochrony roślin.
Tabela 35. Szczegółowe zestawienie kontroli typu A w rozróżnieniu na miejsca
prowadzenia kontroli
Liczba wydanych zaleceń
pokontrolnych
Typ kontroli
hurtownie śor
Liczba
Liczba
kontroli rekontroli
Odpowiedzialność karna
decyzje o
zrealizwniosk
niezrealimandat opłacie
ogółem owanyc
i do
zowanych
y
sankcyjn
h
sądu
ej
519
38
118
104
15
0
9
6
4966
235
546
465
82
0
41
9
12
2
5
4
1
0
1
0
958
3
45
14
31
0
1
14
inne
928
8
12
10
2
0
2
0
Ogółem
7383
286
726
597
131
0
54
29
punkty
detaliczne śor
punkty
konfekcjonow
ania śor
miejsca
potencjalnej
sprzedaży śor
(targowiska,
kwiaciarnie
itp.)
- 127 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Kontrole typu A były przeprowadzane zarówno w zaewidencjonowanych przez
Inspekcję
rejestrach
przedsiębiorców
wykonujących
działalność
w
zakresie
konfekcjonowania lub obrotu środkami ochrony roślin, tj. punktach konfekcjonowania
środków ochrony roślin, w hurtowniach, punktach obrotu detalicznego, jak również w
innych miejscach, w których jest lub może być prowadzony obrót środkami ochrony
roślin i zaprawionym materiałem siewnym (np. kwiaciarnie, targowiska). Przedmiotem
tych kontroli było sprawdzenie warunków wykonywania działalności w zakresie
konfekcjonowania lub obrotu środkami ochrony roślin zgodnie z wymogami ustawy o
ochronie roślin i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jak również spełnienia
obowiązujących wymogów odnośnie wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i
zaprawionego materiału siewnego. Wśród 7393 wykonanych kontroli typu A
największy udział (tj. 67,99 %) miały kontrole przeprowadzone w punktach
detalicznych, natomiast kontrole w hurtowniach stanowiły 7,02 % tych kontroli.
Zgodnie z przyjętymi przez PIORiN na rok 2008 założeniami, największa
częstotliwość kontroli przypadała na punkty hurtowe. Średni wskaźnik częstotliwości
kontroli hurtowni w 2008 roku wyniósł 1,59, natomiast punktów obrotu detalicznego –
0,83.
Tabela 36. Szczegółowe zestawienie nieprawidłowości wykazanych podczas kontroli
typu A w układzie krajowym
Ogólna liczba
kontroli
Liczba
stwierdzonych
nieprawidłowości
2 283
29
2 684
63
warunków przechowywania śor
4 780
75
szkoleń w zakresie obrotu lub konfekcjonowania śor
4 856
161
ewidencji nabywców środków b. toksycznych i
toksycznych
1 953
53
inne
1 746
58
niedopuszczenia środka ochrony roślin do obrotu
4 998
75*
przeterminowanego środka ochrony roślin
5 174
386*
Nieprawidłowości
sprzedaż bez wpisu do rejestru
dokumentacji dopuszczającej
prowadzenia obrotu śor
pomieszczenia
do
- 128 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
opakowań
5 085
10*
etykiet-instrukcji stosowania
5 360
2 411*
zaprawionego materiału siewnego
1 322
13*
40 241
3 334
Razem
*) 1 środek ochrony roślin lub 1 rodzaj zaprawionego materiału siewnego
W wyniku przeprowadzenia 7383 kontroli typu A pracownicy Inspekcji
stwierdzili 3334 różnych nieprawidłowości. Dotyczyły one przede wszystkim: braku
aktualizacji etykiet-instrukcji stosowania środków ochrony roślin (na 5360 kontroli w
tym zakresie stwierdzono 2411 nieprawidłowości) oraz obecności w obrocie
przeterminowanych środków ochrony roślin (na 5147 przypadków kontroli w tym
zakresie wykazano 386 nieprawidłowości).
Wykazane nieprawidłowości skutkowały wydaniem 726 zaleceń pokontrolnych,
54 mandatów karnych, 29 decyzji o nałożeniu opłaty sankcyjnej i 70 decyzji o
wycofaniu środków ochrony roślin z obrotu.
W wyniku przeprowadzonych działań kontrolnych
wydano 29 decyzji o
naliczeniu opłaty sankcyjnej (art. 108 ust. 1 ustawy o ochronie roślin). Przyczyną
naliczenia takiej opłaty było wprowadzanie przez przedsiębiorców do obrotu środków
ochrony roślin bez wymaganego zezwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, lub
bez wpisu do rejestru działalności regulowanej, tj. niezgodnie z art. 64 ust. 1 w/w
ustawy.
Kontrole stosowania środków ochrony roślin (typu B)
W ramach sprawowanego przez Inspekcję nadzoru nad prawidłowością
stosowania środków ochrony roślin inspektorzy ochrony roślin i nasiennictwa
przeprowadzali kontrole w miejscach stosowania środków ochrony roślin. W 2008 roku
przeprowadzono 20080 takich kontroli, w tym 1261 re-kontroli. Głównym przedmiotem
kontroli było sprawdzenie czy w gospodarstwie prowadzona jest ewidencja
wykonywanych zabiegów i czy opryskiwacz jest sprawny technicznie, a także czy
rolnik ukończył szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin i czy
wykonuje zabiegi zgodnie z zaleceniami zawartymi w etykiecie-instrukcji stosowania.
- 129 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Sprawdzeniu podlegały również zapisy zawarte w prowadzonej przez rolników
ewidencji wykonywanych zabiegów.
Kontrole typu B przeprowadzane były w gospodarstwach konwencjonalnych
i prowadzących Integrowaną Produkcję, w miejscach prowadzenia fumigacji środkami
ochrony roślin oraz w miejscach zaprawiania materiału siewnego. Szczegółowe
zestawienie liczby kontroli w ww. miejscach przedstawia tabela poniżej.
Tabela 37. Zestawienie liczby kontroli w zakresie stosowania środków ochrony roślin
Typ kontroli
gospodarstwa
rolne 1-15 ha
produkcja
konwencjonalna
gospodarstwa
rolne >15 ha
produkcja
konwencjonalna
gospodarstwa IP
1-15 ha
gospodarstwa IP
>15 ha
miejsca
fumigacji
miejsca
zaprawiania
materiału
siewnego
pozostałe
miejsca
stosowania śor
Ogółem
Liczba
Liczba
rekontr
kontroli
oli
Liczba wydanych zaleceń
pokontrolnych
Ogółem
zrealizowa niezrealizon- ych
wanych
Odpowiedzialność
karna
wnioski
do sądu
mandaty
7374
607
2589
1594
1004
0
148
8687
626
1961
1360
602
2
102
1167
8
29
18
11
0
2
492
2
9
4
5
0
3
202
9
25
16
7
0
12
208
2
4
4
0
0
1
689
7
60
33
26
2
13
18819
1261
4677
3029
1655
4
281
W wyniku przeprowadzonych kontroli typu B w 2008 r. stwierdzono 4677
nieprawidłowości, które skutkowały wystawieniem 281 mandatów karnych oraz
złożeniem 4 wniosków do sądu. Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły przede
wszystkim braku badania technicznego opryskiwacza (16 477 kontroli – 2048
nieprawidłowości), braku ukończenia szkolenia (16982 – 1325 nieprawidłowości) oraz
braku prowadzenia ewidencji wykonywanych zabiegów (16577 kontroli – 1113
- 130 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
nieprawidłowości). Szczegółowe zestawienie nieprawidłowości wykazanych podczas
kontroli typu B przedstawiono w tabeli poniżej.
Tabela 38. Szczegółowe zestawienie nieprawidłowości wykazanych podczas kontroli
typu B w układzie krajowym
Rodzaj nieprawidłowości
Ogólna liczba
kontroli
Liczba
stwierdzonych
nieprawidłowości
Procentowy udział
nieprawidłowości
użycia środka ochrony roślin
niedopuszczonego do obrotu
16648
38
0,23
użycia środka ochrony roślin
niezgodnie
z
zakresem
stosowania określonym w
etykiecie-instrukcji stosowania
15915
116
0,73
6440
39
0,60
12316
16982
39
1325
0,32
8,52
16577
1113
7,80
16447
2048
12,45
1662
42
2,53
warunków
bezpiecznego
stosowania dot. art. 77
warunków przechowywania
ukończenia szkolenia
ewidencji
wykonywanych
zabiegów
badań sprawności technicznej
opryskiwacza
kontroli dot. Integrowanej
produkcji
Razem
4760
Badania pozostałości pestycydów w produktach roślinnych w ramach
urzędowej kontroli prawidłowości stosowania środków ochrony roślin powiadomienia RASFF
W roku 2008 najczęściej wykrywane przekroczenia odnotowano w uprawie
porzeczki, pieczarek i jabłoni. Dotyczyły one takich substancji czynnych jak:
fenazachina, karbendazym, fenitrotion, cypermetryna dimetoat. W 2008 roku
stwierdzono również stosowanie niedozwolonych środków ochrony roślin. Najczęstsze
przypadki
dotyczyły
uprawy
pieczarki
(substancje
czynne:
karbendazym,
chlorfenfinfos), porzeczki (substancje czynne: karbendazym, endosulfan, tebukonazol,
bitertanol, bromopropylat) i rzodkiewki (substancje czynne: dimetoat, iprodion).
Przekroczenia najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości oraz
przypadki wykrycia związków niedopuszczonych do stosowania w danej uprawie objęte
- 131 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
były procedurą powiadamiania RASFF. W 2008 roku Główny Inspektorat Ochrony i
Nasiennictwa otrzymał 74 powiadomień informacyjnych RASFF, z czego tylko jedna
próbka jabłek zawierała pozostałości dimetoatu (2,1 mg/kg) zagrażające zdrowiu
małych dzieci.
Poniższy
wykres
przedstawia
liczbę
i
nazwy
substancji
aktywnych
przekazywanych
w ramach powiadomień informacyjnych RASFF w 2008 roku.
Wykres 2. Liczba substancji aktywnych przekazywanych w powiadomieniach
informacyjnych RASFF
25
20
17
15
10
5
9
4
6
5
3
1
2
2
2
5
3
1
4
2
3
3
1
2
1
2
1
2
1
1
1
1
0
y
ow
yl
et
m
s
ifo
m lina
ry
pi ozo
l rf
nk o
wi tom os
f
e
m nfin
di
rfe
lo
ch on
l
za a t
fo m
ry
pi
a
bu alid bin
o
ks str
bo sy l
k
o
flo a z
tri on ol
k z
bu a
te iko n
op
pr ion a
d n ny
ro hi
ip zac inia
na am
fe a rb
k
t io n
di yn o il
n
az lo
di ota
l
r
lo n i
ch kso
o
di t
flu toa n a
e try
m
di rme os
pe ryf
cy p i
ro
lo nil
ch dy
o il
pr n
cy eta bin a
m
ry tro
pi sys
ok fa n
az sul
do nid
en flu a
n
lilo do
t o y mi
oc n
pr tio
tro ym
ni az
fe nd
e
rb
ka
Wyniki badań pozostałości pestycydów przeprowadzone przez Instytut
Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach
Ogółem
w
2008
roku
zanalizowano
550
próbek
płodów
rolnych,
w tym: 254 próbek owoców, 60 próbek warzyw spod osłon, 169 próbek warzyw
gruntowych, 21 próbek upraw rolniczych oraz 46 próbek dla celów kontroli
wyrywkowej. Badaniami kontrolnymi objęto 172 substancje biologicznie czynne
środków ochrony roślin oraz 40 upraw, w tym: 11 upraw sadowniczych, 5 upraw
warzyw spod osłon, 20 upraw gruntowych i 4 uprawy rolnicze.
W wyniku badań w 336 próbkach, czyli w 61,1% ogółu nie stwierdzono
obecności pozostałości środków ochrony roślin. W 203 próbkach, czyli w 36,9 %
wykryto pozostałości pozostające poniżej najwyższych dopuszczalnych pozostałości
- 132 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
(NDP), a w 2,0 % ogólnej liczby próbek, tj. w 11 próbkach, stwierdzono przekroczenia
NDP.
Analizując poszczególne grupy upraw stwierdzono, że:
 na 254 próbek owoców: 141 próbek (55,5 %) nie zawierało pozostałości, 112
próbek (44,1 %) zawierało pozostałości poniżej NDP, a przekroczenia NDP
stwierdzono w 1 próbce (0,4 %);
 na 60 próbek warzyw spod osłon: 32 próbki (53,3 %) nie zawierało pozostałości,
23 próbki (38,3 %) zawierało pozostałości poniżej NDP, a przekroczenia NDP
stwierdzono w 5 próbkach (8,3 %);
 na 169 próbek warzyw gruntowych: 104 próbki (61,5 %) nie zawierało
pozostałości, 61 próbek (36,1%) zawierało pozostałości poniżej NDP, a
przekroczenia NDP stwierdzono w 4 próbkach (2,4 %);
 we wszystkich 21 próbkach upraw rolniczych (zboża i ziemniaki) nie
stwierdzono pozostałości środków ochrony roślin;
 na 46 próbek pobranych z gatunków sprawdzanych wyrywkowo: 38 (82,6 %)
próbek nie zawierało pozostałości, 7 (15,2%) próbek zawierało pozostałości
poniżej NDP, a przekroczenia NDP stwierdzono w jednej (2,2 %) próbce.
Wykres 3. Pozostałości środków ochrony roślin w 2008 r.
- 133 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Wykres 4. Pozostałości środków ochrony roślin w owocach
Wykres 5. Pozostałości środków ochrony roślin w warzywach spod osłon
- 134 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Wykres 6. Pozostałości środków ochrony roślin w warzywach gruntowych
Wykres 7. Pozostałości środków ochrony roślin w innych gatunkach sprawdzanych
wyrywkowo
Pozostałości środków ochrony roślin występowały najczęściej w próbkach
maliny, brzoskwiń, brokułu, kalafiora (100 %), porzeczek (91 %), pomidorów (91 %),
fasoli szparagowej (92 %) i kapusty głowiastej (83 %).
Wyniki badań pozostałości pestycydów przeprowadzone przez Instytut
Ochrony Roślin – Państwowy Instytut Badawczy w Poznaniu
Ogółem w 2008 roku pobrano do badań 1 332 monitorowych próbek płodów
rolnych. Laboratoria Instytutu Ochrony Roślin, w ramach programu urzędowych badań
kontrolnych pozostałości środków ochrony roślin, wykonały analizy na obecność 120
- 135 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
związków (113 substancji aktywnych środków ochrony roślin oraz 7 związków
pochodnych).
Spośród 1 332 badanych próbek w 353 próbkach (tj. 26,5 % ogółu
analizowanych) stwierdzono obecność pozostałości środków ochrony roślin. Wykryto
46 spośród 120 oznaczanych związków. Pozostałości wykrywano najczęściej w
próbkach owoców (54,9 %), w próbkach warzyw spod osłon (17,3 %), próbkach
warzyw gruntowych (13,6%) i próbkach upraw rolniczych (11,7 %). W 2,1 % badanych
próbek stwierdzono przekroczenia najwyższych dopuszczalnych pozostałości (NDP). W
22 próbkach (1,7 %) z 11 gatunków znaleziono pozostałości środków ochrony roślin
niedopuszczonych do ich ochrony. W 4 próbkach (0,3 %) stwierdzono zarówno
przekroczenia najwyższych dopuszczalnych pozostałości, jak i pozostałości środków
ochrony roślin niedopuszczonych do stosowania.
Wykres 8. Pozostałości środków ochrony roślin w 2008 r. (IOR)
próbki bez pozostałości
próbki z pozostałościami =lub< NDP
próbki z pozostałościami > NDP
2,1%
24,4%
73,5%
- 136 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Wykres 9. Pozostałości środków ochrony roślin w owocach (IOR)
próbki bez pozostałości
próbki z pozostałościami =lub< NDP
próbki z pozostałościami > NDP
5,0%
45,1%
49,9%
Wykres 10. Pozostałości środków ochrony roślin w warzywach spod osłon (IOR)
próbki bez pozostałości
próbki z pozostałościami =lub< NDP
próbki z pozostałościami > NDP
17,3%
0,0%
82,7%
- 137 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Wykres 11. Pozostałości środków ochrony roślin w warzywach gruntowych (IOR)
próbki bez pozostałości
próbki z pozostałościami =lub< NDP
próbki z pozostałościami > NDP
12,3%
1,4%
86,3%
Wykres 12. Pozostałości środków ochrony roślin w uprawach rolniczych (IOR)
próbki bez pozostałości
próbki z pozostałościami =lub< NDP
próbki z pozostałościami > NDP
11,1%
0,6%
88,3%
Wyniki badań pozostałości pestycydów przeprowadzonych przez Centralne
Laboratorium GIORiN w Toruniu
W roku 2008 wykonano analizy dla 600 próbek w tym: 364 próbki owoców
(truskawka, gruszka, malina, porzeczka, jabłko), 72 próbek warzyw spod osłon (ogórek,
pomidor, sałata), 164 próbek warzyw gruntowych (ogórek, papryka, pomidor,
rzodkiewka, sałata, pieczarka).
- 138 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Analizując poszczególne grupy upraw stwierdzono, że:
 na 364 próbki owoców: 149 próbek (41 %) nie zawierało pozostałości, 201
próbek (55,2 %) zawierało pozostałości poniżej NDP, a przekroczenia NDP
stwierdzono
w 14 próbkach (3,8 %);
 na 173 próbki warzyw spod osłon i pieczarek: 132 próbki (76,3 %) nie zawierało
pozostałości, 33 próbki (19,1 %) zawierało pozostałości poniżej NDP, a
przekroczenia NDP stwierdzono w 8 próbkach (4,6 %);
 na 63 próbki warzyw gruntowych: 45 próbek (71,4 %) nie zawierało
pozostałości,
17 próbek (27 %) zawierało pozostałości poniżej NDP, a przekroczenia NDP
stwierdzono w 1 próbce (1,6 %).
Wykres 13. Pozostałości środków ochrony roślin w 2008 r. (GIORiN)
bez pozostałości
z pozostałościami bez przekroczeń NDP
próbki z przekroczeniami NDP
3,8%
41,9%
54,3%
- 139 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Wykres 14. Pozostałości środków ochrony roślin w owocach (GIORiN)
bez pozostałości
z pozostałościami bez przekroczeń NDP
próbki z przekroczeniami NDP
3,8%
41,0%
55,2%
Wykres 15. Pozostałości środków ochrony roślin w warzywach spod osłon i pieczarek
(GIORiN)
bez pozostałości
z pozostałościami bez przekroczeń NDP
próbki z przekroczeniami NDP
4,6%
19,1%
76,3%
- 140 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Wykres 16. Pozostałości środków ochrony roślin w warzywach gruntowych (GIORiN)
bez pozostałości
z pozostałościami bez przekroczeń NDP
próbki z przekroczeniami NDP
1,6%
27,0%
71,4%
Integrowana Produkcja
W 2008 roku do systemu integrowanej produkcji zgłoszono 2784 upraw, co
świadczy, że niektórzy producenci deklarowali prowadzenie upraw więcej niż jednego
gatunku roślin w systemie Integrowanej Produkcji.
Zgłoszenia objęły 23 gatunki roślin sadowniczych, warzywniczych i rolniczych,
z czego uprawy sadownicze i warzywnicze stanowiły odpowiednio 89,4 i 9,5 %
wszystkich zgłoszonych do systemu. W 2008 roku najliczniej były zgłoszenia
producentów jabłek stanowiące 48,6 %, a druga co do wielkości grupa zgłoszeń
stanowiąca 15,3 % udziału to uprawy wiśni.
- 141 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Wykres 17. Zestawienie zgłoszeń do IP w 2008 r. dla poszczególnych gatunków roślin
1600
1354
1400
1200
1000
800
600
427
400
149 131
200
223
65
90
20
6
23
22
7
15
83
16
58
45
3
2
10
2
2
po
rz
e
cz
ki
c
ja
bł
k
gr a
us
za
zk
r.
i
ic
ze
br
m r.
zo
al
in
sk
y
w
śl
in
iw
ie
i m ki
or
el
e
bo ag
re
ró
s
w
ki t
wy
s
w .
iśn
po
i
m tru
s e
id
or ka
wk
y
p
po od i
m os
id
ł.
bu ory
ra gr
.
ki
ćw
m ik
ar .
ka che
pu w
st
a
g
ka ł.
la
f
pa
io
r
pr
yk ceb
ul
a
po a
d
os
ł
sa .
og łata
og
ó
ór rki
ki
g
po r.
d
os
ch ł.
zi rza
em n
ni
ak
i
0
Najwięcej upraw zgłoszonych do Integrowanej Produkcji zarejestrowano w
województwie mazowieckim (1092) i łódzkim (258), co stanowi odpowiednio 39,2 i 9,7
% wszystkich zgłoszeń.
Zgłoszona powierzchnia upraw do systemu IP na dzień 31 grudnia 2008 roku
wynosiła 14 629 ha, z czego 92,7 % powierzchni stanowiły uprawy sadownicze.
Zgłoszona powierzchnia w analizowanym roku stanowi 87,2 % powierzchni zgłoszonej
w roku 2007. Największą powierzchnię upraw do Integrowanej Produkcji w 2008 r.
zgłoszono w województwach: mazowieckim, kujawsko-pomorskim i łódzkim
odpowiednio: 39,7 %, 12,7 % i 11,1 % całkowitej zgłoszonej powierzchni.
Największy udział w ogólnej zgłoszonej powierzchni stanowią jabłonie 10 234
ha co stanowi 66,4 %. Powierzchnie upraw zajmujących największe areały w systemie
IP przedstawiono na poniższym wykresie
- 142 -
31
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Wykres 18. Zestawienie zgłoszonej powierzchni do IP dla poszczególnych gatunków
roślin
12 000
10 234
10 000
8 000
6 000
4 000
2 000
752
1 171
759
1 001
455
257
0
jabłka
porzeczki
czar.
i czer.
wiśnie
truskawki marchew
cebula
inne
W gospodarstwach z Integrowaną Produkcją przeprowadzono 1 655 kontrole
pod kątem zgodności prowadzenia upraw z wymogami IP. W wyniku kontroli
uchybienia stwierdzono u 45 producentów.
Pobrano 160 próbek płodów rolnych na potrzeby zbadania pozostałości środków
ochrony roślin. Wśród pobranych próbek w 5 wykryto nieprawidłowości. Zostało
również pobrane 208 próbek na obecność pozostałości nawozów i innych pozostałości
innych substancji, wśród których stwierdzono 2 przypadki nieprawidłowości. Próbki
płodów rolnych przebadano u 30,7 % certyfikowanych w 2008 roku producentów.
Intensyfikacja działań kontrolnych dotyczących eksportu produktów
roślinnych przeznaczonych do konsumpcji, odnoście pozostałości pestycydów
azotanów i azotynów
W dniu 26 marca 2008 r. w Brukseli podpisane zostało przez przedstawicieli
Komisji Europejskiej i Federalnej Służby Nadzoru Weterynaryjnego i Fitosanitarnego
Federacji
Rosyjskiej
MEMORANDUM
dotyczące
bezpieczeństwa
produktów
roślinnych, przeznaczonych do spożycia przez ludzi i wywożonych ze Wspólnoty
Europejskiej (WE) do Federacji Rosyjskiej, w odniesieniu do pozostałości pestycydów,
azotanów i azotynów. Podpisanie tego dokumentu umożliwiło bezpośredni eksport z
Polski do Federacji Rosyjskiej produktów pochodzenia roślinnego przeznaczonych do
- 143 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
spożycia przez ludzi.
W związku z podpisaniem MEMORANDUM, GIORiN wspólnie z MRiRW
wskazał laboratoria, które maja za zadanie wystawiać certyfikaty bezpieczeństwa. Do
systemu zgłoszonych zostało się 9 laboratoriów. Oficjalne wznowienie eksportu z
Polski do Federacji Rosyjskiej nastąpiło 10 listopada 2008 roku. Zgłoszenie
laboratorium do GIORiN odbywało się na podstawie deklaracji o możliwości
wystawiania świadectw bezpieczeństwa zgodnie z Memorandum. Ponadto warunkami
były:
 akredytacja polska lub innego państwa członkowskiego WE,
 precyzja i szeroki zakres analiz (co najmniej 115 substancji w wielu produktach
roślinnych),
 znajomość wymagań rosyjskich i zapisów MEMORANDUM.
Informowanie o zasadach eksportu do Federacji Rosyjskiej odbywało się
poprzez komunikaty na stronie internetowej PIORiN. Na przełomie czerwca i lipca
2008 r. na terenie całego kraju zorganizowane zostały 4 konferencje dla eksporterów
(Warszawa, Poznań, Kielce, Olsztyn), podczas których omówione zostały szczegółowo
zasady eksportu produktów roślinnych do Federacji Rosyjskiej. W konferencjach
wzięło udział ok. 350 przedsiębiorców.
2.3.2. Sektor zdrowia roślin
Częstotliwość i rodzaj niezgodności z przepisami
W roku 2008, w wyniku prowadzonych inspekcji i wykonanych analiz
laboratoryjnych, w 1 908 miejscach produkcji stwierdzono występowanie 16 różnych
organizmów kwarantannowych i regulowanych. Podobnie jak w latach poprzednich,
w 2008 r. na terenie całego kraju dość powszechnie notowano obecność bakterii
Clavibacter
michiganensis
ssp.
sepedonicus,
podczas
gdy
inne
organizmy
kwarantannowe występowały sporadycznie. Wyżej wymienioną bakterię stwierdzono w
1 592 miejscach produkcji, co stanowiło 83,4 % wszystkich miejsc produkcji uznanych
za porażone przez organizmy kwarantannowe i regulowane. Najpowszechniej bakteria
- 144 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
notowana była w województwach: małopolskim – 291 miejsc produkcji oraz
dolnośląskim – w 153 takich miejscach. Najmniejszą liczbę porażonych miejsc
produkcji przez ten organizm, stwierdzono w województwach: pomorskim – 15 miejsc
produkcji, zachodniopomorskim – 17 miejsc produkcji oraz opolskim i lubuskim – po
43 miejsca produkcji.
Ponadto, w 2008 r. stwierdzono również sporadyczne występowanie takich
bakterii jak: Xanthomonas campestris pv. phaseoli i Clavibacter michiganensis ssp.
michiganensis, tj. odpowiednio w 5 i w 1 miejscu produkcji.
W grupie grzybów stwierdzono 5 organizmów kwarantannowych. Ich
występowanie odnotowano ogółem w 12 miejscach produkcji, przy czym w 5 miejscach
produkcji stwierdzono występowanie grzyba Phytophthora ramorum. W roku
sprawozdawczym grzyb ten wystąpił na terenie 3 województw, w tym w województwie
mazowieckim odnotowano go w 3 miejscach produkcji. W 2008 r. stwierdzono
występowanie grzyba Synchytrium endobioticum w 3 miejscach produkcji w
województwach: małopolskim, kujawsko-pomorskim i mazowieckim. Ponadto w
wyniku przeprowadzonych badań laboratoryjnych prób gleby, przez Instytut Hodowli i
Aklimatyzacji Roślin w Radzikowie, pobranych w województwie mazowieckim,
stwierdzono, że w badanej próbie występuje patotyp 18(T1) tego patogena. Jest to
pierwsze wykrycie tego patotypu na ternie Polski.
Wśród szkodników owadzich największe znaczenie miało wystąpienie
zachodniej kukurydzianej stonki korzeniowej (Diabrotica virgifera). W skali całego
kraju w wyniku prowadzonych kontroli zdrowotności, stwierdzono występowanie tego
szkodnika w 167 miejscach produkcji (2007 r. odnotowano tego szkodnika w 174
miejscach produkcji), w 9 województwach. Najliczniej wystąpił on w południowej
części Polski w województwach: opolskim – 39 miejsc produkcji, dolnośląskim – 31
miejsc produkcji, śląskim – 26 miejsc produkcji. Pojedyncze przypadki wystąpienia
tego szkodnika stwierdzono w województwach: łódzkim (4 miejsca produkcji) i
wielkopolskim (4 miejsca produkcji).
Ogółem w grupie wirusów i organizmów wirusopodobnych stwierdzono 4
organizmy
kwarantannowe
i
regulowane.
Spośród
wirusów
najpowszechniej
występował wirus ospowatości śliw (Plum pox virus). W 2008 r. zanotowano go w 43
miejscach produkcji i zanotowano wzrost liczy porażonych miejsc produkcji, w
- 145 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
stosunku do 2007 r., o 18 takich miejsc. W większym nasileniu patogen ten wystąpił w
województwie mazowieckim – w 12 miejscach produkcji oraz w województwie
lubelskim – w 11 miejscach produkcji.
W roku sprawozdawczym, analogicznie jak w 2007 r. najczęściej stwierdzanym
nicieniem był mątwik ziemniaczany (Globodera rostochiensis) – w 58 miejscach
produkcji. Najwięcej porażonych miejsc produkcji (14 stwierdzeń) odnotowano w
województwie mazowieckim. Pozostałe gatunki nicieni notowane były rzadziej, w tym
niszczyk zjadliwy (Ditylenchus dipsaci) – w 7 miejscach produkcji i niszczyk
ziemniaczak (Ditylenchus destructor) – w 8 (głównie w województwie lubelskim – 8
miejsc produkcji).
W 2008 roku za wykroczenia z zakresu nadzoru fitosanitarnego, inspektorzy
PIORiN wystawili 142 mandaty na łączną kwotę 21 670 zł. Ponadto, nałożono 11 opłat
sankcyjnych na łączną kwotę 24 970 zł oraz skierowano 4 wnioski o ukaranie do sądu.
W 2008 r. wystawiono o 32 mandaty mniej niż w roku 2007, natomiast liczba
nałożonych opłat sankcyjnych wzrosła o 5.
Najwięcej mandatów wystawiono w województwach: małopolskim i śląskim –
po 31, natomiast najmniej w województwach: podkarpackim, warmińsko – mazurskim
i świętokrzyskim – po 1. Wysokość grzywien nałożonych w drodze mandatów wahała
się w granicach od 50 do 500 zł. Najwięcej mandatów nałożono z tytułu naruszenia
zasad dotyczących obrotu ziemniakami oraz wprowadzania do obrotu roślin, produktów
roślinnych lub przedmiotów bez wymaganych paszportów roślin.
Opłaty sankcyjne nałożono w związku z wprowadzaniem do obrotu roślin i
produktów roślinnych bez wymaganego wpisu do rejestru przedsiębiorców.
Przedmiotowe opłaty zostały nałożone w województwach: świętokrzyskim – 5,
dolnośląskim i łódzkim – po 2 oraz zachodniopomorskim i kujawsko-pomorskim – po
1.
Wnioski do sądu skierowane były m.in. z tytułu uniemożliwiania lub utrudniania
wykonywania czynności kontrolnych wojewódzkiemu inspektorowi ochrony roślin
i nasiennictwa. Wnioski te zostały złożone w województwach: małopolskim i
wielkopolskim – po 2 wnioski.
- 146 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
2.4 Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
2.4.1. Jakość handlowa artykułów rolno-spożywczych
Częstotliwość i rodzaj niezgodności z przepisami
Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych realizuje zadania
określone w ustawie o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz
w innych ustawach i rozporządzeniach, zarówno krajowych jak unijnych. Kontrole
przeprowadzane przez Inspekcję JHARS mają na celu sprawdzenie czy artykuły rolnospożywcze spełniają wymagania w zakresie jakości handlowej (cech artykułu
dotyczących właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych
w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagań wynikających ze
sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania) określone w przepisach
o jakości handlowej oraz dodatkowe wymagania zadeklarowane przez producenta.
W 2008 roku w laboratoriach IJHARS przebadano 8048 próbki, wykonując
41997 oznaczeń parametrów jakościowych.
Tabela 39. Zestawienie ilości próbek przebadanych przez laboratoria GIJHARS
w ramach urzędowej kontroli żywności w 2008 roku, niespełniających wymagań jakości
handlowej.
Lp.
Liczba
Nazwa grupy artykułów rolnozbadanych
spożywczych
próbek
1
2
3
Liczba zbadanych
Liczba
próbek
o
próbek
z stwierdzonej jakości
wynikiem
niezgodnej
z
negatywnym przepisem
lub
deklaracją (%)
4
5
1.
Mięso i jego przetwory
1691
76
4,5
2.
Drób i jego przetwory
41
2
4,9
3.
Ryby i ich przetwory
435
82
18,9
4.
Mleko i jego przetwory
904
145
16,0
5.
Zboże i jego przetwory
973
145
14,9
6.
Wyroby piekarskie
1457
22
1,5
7.
Wyroby cukiernicze
183
38
20,8
8.
Dodatki spożywcze
4
4
100,0
- 147 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
9.
Nasiona oleiste
15
0
0,0
10.
Nasiona roślin strączkowych
1
0
0,0
11.
Tłuszcze roślinne
56
1
1,8
12.
Tłuszcze zwierzęce
26
3
11,5
13.
Chmiel i jego przetwory
660
18
2,7
14.
Cukier i wyroby cukrowe
5
0
0,0
15.
Owoce i warzywa suszone
Przetwory
owocowo
warzywne
3
1
33,3
389
57
14,7
16.
-
17.
Napoje bezalkoholowe
170
9
5,3
18.
Wyroby winiarskie
140
23
16,4
19.
Wyroby spirytusowe
31
1
3,2
20.
Kawa i herbata
341
2
0,6
21.
Kakao i ziarno kakaowe
1
0
0,0
22.
Miód
14
0
0,0
23.
Zioła i przyprawy
146
8
5,5
24.
Koncentraty spożywcze
2
0
0,0
25.
Susz paszowy
1
0
0,0
26.
Orzechy
5
1
20,0
27.
Wyroby garmażeryjne
85
12
14,1
28.
GMO
207
2
1,0
29.
Ekologia
62
0
0,0
8048
652
8,1
Ogółem
Częstotliwość i rodzaj niezgodności – z podziałem na sektory
Stwierdzone w trakcie kontroli IJHARS niezgodności w zakresie jakości
handlowej w poszczególnych grupach towarowych w 2008 roku zawierają się
w tabeli nr 40.
- 148 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Tabela 40. Zestawienie ilości partii objętych kontrolą jakości handlowej w 2008 r.
L.
p.
1
2
Rodzaj produktu
Jakość fizykochemiczna
ilość
ilość
% partii
partii
kontroloniewłaś
niewłaści
wanych
ciwej
wej
partii
jakości
jakości
Owoce i warzywa
4664
świeże
Przetwory
472
zbożowe
Znakowanie
ilość
ilość
partii
%
partii
kontroloniewłaści niewłaściw
wanych
wej
ej jakości
partii
jakości
1402
31,0
-
-
-
82
17,4
430
109
25,3
3
Nawozy
124
7
5,7
124
23
18,5
4
5
Oliwa z oliwek
Makaron
Napoje
bezalkoholowe
Pieczywo
Napoje
spirytusowe
Przetwory z mięsa
czerwonego
Przetwory
mleczne
Mięso drobiowe i
jego przetwory
Ryby i przetwory
rybne
Jaja spożywcze
Ziemniaki
Przyprawy
Przetwory
owocowowarzywne
Wyroby
cukiernicze
Wyroby
winiarskie
gronowe
Produkty
seropodobne
Produkty
mlekopodobne
Zabielacze
do
kawy
Herbata
Herbatki
52
142
1
20
1,9
14,1
77
218
16
94
20,8
43,1
169
7
4,1
234
61
26,1
2080
6
0,3
2023
939
46,4
24
0
0
36
2
5,5
1574
83
5,3
1790
726
40,6
616
80
13,0
654
141
21,6
29
0
0
405
104
25,7
366
74
20,2
481
231
48,0
171
143
5
7
3,0
4,9
500
171
213
96
37
72
19,2
22,0
33,8
287
41
14,3
381
120
31,5
99
6
6,1
123
68
55,3
65
6
9,2
79
27
34,2
-
-
-
18
4
22,2
-
-
-
5
0
0
-
-
-
20
7
35,0
-
-
-
79
109
34
53
43,0
48,6
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
- 149 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
24
25
26
27
28
29
30
owocowe
Kawa
rozpuszczalna
Mieszanki kawy
naturalnej
ze
zbożową
Miód pszczeli
Miód pitny
Koncentraty
spożywcze
Majonez
Fermentowane
napoje winiarskie
18
-
-
25
9
34,6
-
-
-
7
3
42,9
16
8
50,0
142
-
25
-
17,6
-
-
-
-
168
69
41,1
-
-
-
50
17
34,0
-
-
-
181
55
45,0
Występowanie, charakter i przyczyny niezgodności
W
trakcie
poszczególnych
kontroli
grup
jakości
handlowej
towarowych
artykułów
najczęściej
rolno-spożywczych
stwierdzano
następujące
nieprawidłowości:
Świeże owoce i warzywa
 wymagania określone w normach handlowych – nie spełnianie wymagań
minimalnych dla poszczególnych klas jakości, wymagań w zakresie
sortowania według wielkości,
 znakowanie – niekompletne, umieszczanie tylko wybranych spośród
wszystkich wymaganych informacji określonych w normach UE;
całkowity brak oznakowania towaru, bezpodstawne zastosowanie
określenia nawiązującego do rolnictwa ekologicznego.
Ziemniaki
 wymagania
zawilgocenie
określone
w
przepisach
powierzchni,
-
porażenie
zapleśnienie,
zgnilizną,
nadmierne
uszkodzenia
mechaniczne oraz porośnięcie kiełkami powyżej dopuszczalnej długości
(3 mm) w przypadku ziemniaków jadalnych,
 znakowanie – całkowity brak oznakowania, brak oznakowania w języku
polskim, brak danych identyfikacyjnych oraz brak numeru wpisu do
„rejestru
przedsiębiorców”,
brak
- 150 -
nazwy
produktów,
brak
lub
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
nieprawidłowa ilość nominalna ziemniaków paczkowanych, brak lub
nieprawidłowy
kraj
pochodzenia,
umieszczenia
klasy
jakości
ziemniaków lub kategorii na opakowaniu (w przepisach lub normach nie
ma wymagań dotyczących klasyfikacji ziemniaków, podanie takiej
informacji może wprowadzać konsumenta w błąd),
Przetwory zbożowe
 parametry fizykochemiczne – mąka - zawyżona i zaniżona zawartość
popiołu, zawyżona wilgotność, zaniżony stopień rozdrobnienia; kasze zaniżony lub zawyżony stopień rozdrobnienia oraz zawyżona zawartość
popiołu całkowitego; płatki - zawyżona wilgotność i kwasowość,
 znakowanie – nie umieszczenie na opakowaniu informacji o warunkach
przechowywania, użycie nieprawidłowego wyrażenia do określenia
ilości nominalnej zamiast „masa netto” było „waga netto”, niepełne dane
identyfikacyjne producenta, sugerowanie specjalnych właściwości
poprzez podanie na opakowaniu informacji „bez konserwantów” podczas
gdy do mąki nie można dodawać substancji konserwujących, brak
oznaczenia na opakowaniu partii produkcyjnej.
Pieczywo i bułka tarta
 cechy organoleptyczne - zaniżona w odniesieniu do deklaracji
producenta masa oraz zbyt jasna skórka charakterystyczna dla pieczywa
niewypieczonego,
 parametry fizykochemiczne – zaniżona zawartość tłuszczu oraz
wilgotność, zawyżona kwasowość w odniesieniu do deklaracji
producenta;
w bułce tartej stwierdzono zawyżoną zawartość tłuszczu, zawyżoną
zawartość cukrów ogółem oraz podwyższoną wilgotność,
 znakowanie - brak określenia rodzaju pieczywa w nazwie, brak
nieprecyzyjnego określenia producenta, brak informacji o warunkach
- 151 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
przechowywania,
niepełna
informacja
dotycząca
składu,
nie
wyszczególnienie w składzie składników alergennych np. rodzaju mąki z
ziarna zbóż zawierającego gluten a także nasion sezamu, stosowanie
niewłaściwego określenia poprzedzającego datę minimalnej trwałości,
pominięcie
w
składzie
składników
składnika
złożonego,
np. substancji dodatkowych znajdujących się w zastosowanym
polepszaczu lub mieszance piekarniczej, umieszczenie na opakowaniu
tolerancji wagowej przy zawartości netto produktu.
Makaron
 parametry
fizykochemiczne
–
zaniżona
zawartość
tłuszczu
w makaronach produkowanych z dodatkiem jaj, niewłaściwy wygląd
makaronu przed i po ugotowaniu, zawyżona zawartość makaronu
zdeformowanego oraz zawyżona zawartość popiołu, zafałszowanie mąką
z pszenicy zwyczajnej makaronu deklarowanego przez producenta jako
artykuł pochodzący wyłącznie z mąki durum,
 znakowanie
–
niepełne,
nieaktualne
oraz
nieprawidłowe
dane
identyfikacyjne producenta, brak oznaczenia lub oznaczenie partii
produkcyjnej makaronu w sposób uniemożliwiający jego identyfikację,
podanie tolerancji wagowej przy określeniu masy lub zawartości netto,
niepełna lub błędna informacja o zastosowanych składnikach (zamiast
mąki pszennej typ 450 producent stosował mąkę pszenną typ 400 o
niższej zawartości popiołu), nie wyszczególnienie w składzie makaronu
procentowej zawartości składników wymienionych w nazwie (jaj,
kurkumy, masy jajowej), nie podanie informacji o warunkach
przechowywania.
Wyroby winiarskie gronowe
 parametry fizykochemiczne – zawyżona lub zaniżona zawartość cukrów
redukujących, zaniżona zawartość alkoholu etylowego,
- 152 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 znakowanie – podawanie niepełnych lub nieaktualnych danych
wprowadzającego do obrotu, niewłaściwe oznakowania zawartości
alkoholu (podawanie zakresu np. 9÷11% obj.), użycie niewłaściwej
wielkości
cyfr
i
liter
w oznakowaniu ilości nominalnej i zawartości alkoholu, brak informacji
o pochodzeniu wyrobu, brak numeru partii; nie umieszczenie w jednym
polu widzenia informacji dotyczących nazwy, ilości nominalnej oraz
zawartości alkoholu.
Napoje bezalkoholowe
 cechy organoleptyczne - obecność owadów w butelkach z napojem
bezalkoholowym,
 parametry fizykochemiczne – zaniżona zawartość dwutlenku węgla,
ekstraktu ogólnego i zawartość kwasów w stosunku do deklaracji
producenta,
 znakowanie – brak lub niepełne dane identyfikujące producenta,
wykazywanie w składzie surowcowym komponentów faktycznie
nieużytych do produkcji napoju (barwniki, przeciwutleniacze, soki,
cukier, dozwolone substancje słodzące), brak dodatkowej informacji
„zawiera cukier i substancje słodzące”, brak numeru partii produkcyjnej,
wprowadzanie w błąd konsumenta poprzez sugerowanie, iż produkt
wyprodukowano na bazie soku owocowego, gdy faktycznie część lub
całość soku była zastępowana aromatami identycznymi z naturalnymi,
brak funkcji technologicznych stosowanych substancji dodatkowych,
nieprawidłowe określenie ilości nominalnej produktu poprzez użycie
sformułowania ”poj.” zamiast „objętość netto”, błędne określenia daty
minimalnej trwałości, brak określenia warunków przechowywani.
- 153 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Przetwory owocowo-warzywne
 cechy organoleptyczne – niewłaściwy wygląd, konsystencja, przekrój
poprzeczny ogórków, grubość skrawków w przypadku kapusty kiszonej,
obecność ogórków z plamami i uszkodzeniami chorobowymi,
 parametry
fizykochemiczne
–
przetwory
owocowe:
niższa
niż
deklarowana zawartość ekstraktu ogólnego, zawartości owoców, masy
netto, niższa niż wymagana według rozporządzenia MRiRW zawartość
ekstraktu ogólnego, wyższa niż deklarowana zawartość zanieczyszczeń
organicznych, kwasowości ogólnej, wyższe niż deklarowane pH;
przetwory warzywne: niższa niż deklarowana kwasowość ogólna,
kwasowość czynna (pH), zawartość ekstraktu ogólnego, masa netto,
masa netto warzyw po odcieknięciu zalewy, wyższa lub niższa niż
deklarowana zawartość chlorku sodu, brak szczelności opakowań.
 znakowanie - brak określenia warunków przechowywania, brak pełnych
danych
identyfikujących
producenta,
użycie
nieprawidłowych
sformułowań dotyczących daty minimalnej trwałości lub terminu
przydatności do spożycia, brak w wykazie składników ilościowej
zawartości składnika występującego w nazwie lub podkreślonego przy
użyciu grafiki, brak funkcji technologicznej zastosowanej substancji
dodatkowej, brak informacji o użyciu składnika alergennego (gorczyca).
Soki i nektary
 znakowanie – brak podania wartości odżywczej, podanie niepełnych lub
błędnych informacji
oraz błędne wyliczenie tej wartości, brak
umieszczenia w oznakowaniu soku owocowego otrzymanego z soku
zagęszczonego informacji: „wyprodukowano z soku zagęszczonego” lub
nie podanie tej informacji w pobliżu nazwy, w sposób czytelny i
wyróżniający się od tła oraz użycie sformułowania „wyprodukowany z
koncentratu” zamiast wyrażenia przytoczonego wyżej, brak pełnych
- 154 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
danych identyfikacyjnych producenta lub podanie nieprawidłowych
danych dotyczących producenta, użycie określenia w oznakowaniu „ze
świeżo wyciśniętych …..” lub „świeżo wyciśnięty sok …” , podczas gdy
przedmiotowe soki zostały otrzymane z soków wyciśniętych w innych
krajach i poddanych obróbce termicznej, nie podawanie w jednym polu
widzenia
wymaganych
informacji
(np.
nie
podano
wyrażenia
„wyprodukowany z koncentratu” w pobliżu nazwy), brak określenia
warunków przechowywania, umieszczenie wyrażenia „bez dodatku
cukru” na opakowaniach soku winogronowego i gruszkowego (zgodnie z
rozporządzeniem MRiRW do tych soków nie można dodawać cukrów),
nie podanie w nazwie drugiego gatunku owocu, który faktycznie był w
składzie soku
składników
oraz nie podania zawartości procentowych tych
(np.
nazwa
umieszczona
na
opakowaniu
-„Sok
truskawkowy” zamiast „Sok truskawkowo- jabłkowy”), podanie
zawartości betakarotenu jako barwnika mimo, że w przypadku soków
dodatek barwników jest niedozwolony, nie podanie informacji „zawiera
naturalnie występujące cukry” przy określeniu „bez dodatku cukru”.
Oliwa z oliwek
 parametry fizykochemiczne – zawyżona zawartość stigmastadienów
w oliwie z oliwek z pierwszego tłoczenia najwyższej jakości (ekstra
virgin),
 znakowanie – brak informacji dotyczącej opisu kategorii oliwy z oliwek
i informacji o sposobie jej uzyskania, brak informacji o kraju
pochodzenia, stosowanie niewłaściwego sformułowania poprzedzającego
datę
minimalnej
trwałości,
brak
informacji
o
warunkach
przechowywania, stosowanie niewłaściwej wielkości cyfr i liter w
oznakowaniu ilości nominalnej, stosowanie niewłaściwego oznaczenia
jednostki
miary w oznakowaniu
ilości nominalnej, stosowanie
nieprawidłowego określenia poprzedzającego dane o ilości nominalnej.
- 155 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Mięso drobiowe i jego przetwory
 znakowanie mięsa drobiowego - brak lub nieprawidłowo określony
termin przydatności do spożycia, brak lub nieprawidłowo podany adres
producenta, brak podania informacji o stanie termicznym mięsa
drobiowego wprowadzanego do obrotu, np. świeże, niepełne dane
identyfikujące producenta, podawanie w skrócie nazw firm, niezgodnych
z wpisami do ewidencji działalności gospodarczej, brak klasy jakości,
szata graficzna umieszczona na opakowaniu mięsa drobiowego
wprowadzająca konsumenta w błąd,
 znakowanie przetworów drobiowych - nazwa produktu wprowadzająca
konsumenta w błąd, np.: schab drobiowy (nazwa produktu kojarzy się z
mięsem wieprzowym), brak jednostek masy przy podawaniu zawartości
netto produktu, brak procentowej zawartości mięsa w składzie produktu,
nieprawidłowo określony termin przydatności do spożycia, funkcje
technologiczne użytych substancji dodatkowych, przedstawiono w
sposób
niezrozumiały
dla
konsumenta
(np.
„stab”,
„wzm”,
„przeciwutl.”), nieprawidłowy adres producenta, brak numeru partii
produkcyjnej, informacje o składzie surowcowym produktu podano w
sposób nieczytelny i mało widoczny,
Jaja spożywcze
 znakowanie jaj - brak kodu producenta, znakowanie jaj kodem zakładu
pakowania zamiast kodem producenta, umieszczanie nieczytelnego
i nieprawidłowego kodu producenta,
 znakowanie opakowań jednostkowych -
brak lub nieprawidłowo
określona data minimalnej trwałości, brak numeru partii produkcyjnej,
niepełne dane identyfikujące producenta (brak wskazania formy prawnej,
np. sp. z o.o.), stosowanie informacji wprowadzających konsumenta w
błąd poprzez używanie określeń „dobre bo podkarpackie” lub stosowanie
określenia „smaczne” podczas gdy artykuł posiada te same cechy jak
- 156 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
inne podobne artykuły, oraz umieszczanie, grafiki sugerującej chów
z wolnym wybiegiem w przypadku, gdy kury były utrzymywane w
chowie klatkowym, brak lub nieprawidłowe informacje o metodzie
chowu kur, brak lub nieprawidłowo podana klasa wagowa jaj, brak
informacji wyjaśniających znaczenie kodu producenta, brak określenia
warunków przechowywania jaj.
Przetwory mleczne
 parametry fizykochemiczne - zafałszowanie tłuszczem niemlecznym
oraz zaniżona zawartość tłuszczu przy równoczesnej zawyżonej
zawartości wody,
 znakowanie - nieprawidłowe dane identyfikujące producenta, podanie
niepełnej informacji dotyczącej wartości odżywczej produktu, brak
podania w tym samym polu widzenia informacji, dotyczących: nazwy
produktu,
zawartości
netto
i terminu przydatności do spożycia, brak podania informacji dotyczącej
warunków przechowywania obok terminu przydatności do spożycia,
deklarowanie dłuższego terminu przydatności do spożycia, co było
niezgodne
z
deklarowaną
normą,
stosowanie
oznakowania
wprowadzającego konsumenta w błąd co do rodzaju produktu,
stosowania
nieprawidłowego
wyrażenia
poprzedzającego
ilość
nominalną: „waga netto” zamiast „masa netto".
Ryby i przetwory rybne
 parametry fizykochemiczne – zaniżona zawartość mięsa ryb, zawyżona
zawartość glazury w przypadku ryb mrożonych glazurowanych,
zawyżona zawartość tłuszczu, zaniżona masa netto produktu,
 znakowanie - brak informacji o obszarze połowu lub metodzie produkcji
ryb,
brak
informacji
o
procentowej
zawartości
składników
charakterystycznych takich jak mięso ryby oraz dodatki warzywne
- 157 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Przetwory z mięsa czerwonego
 cechy organoleptyczne – niewłaściwy wygląd zewnętrzny oraz
niewłaściwy wygląd wędlin na przekroju.
 parametry fizykochemiczne – zawyżona zawartość wody, tłuszczu i soli,
zaniżona zawartość białka,
 znakowanie – brak lub nieprawidłowo podany wykaz składników, np.:
niepełny wykaz składników, brak dozwolonych substancji dodatkowych
i ich funkcji, brak składników alergennych, informacje wprowadzające w
błąd co do składu i rodzaju wyrobu, brak danych identyfikujących
producenta.
Wyroby cukiernicze
 cechy organoleptyczne - wygląd powierzchni zewnętrznej produktu
gotowego (uszkodzenia powierzchni, prześwity nadzienia),
 parametry fizykochemiczne - zawyżona zawartość cukrów oraz
niewłaściwa zawartość kuwertury w stosunku do deklaracji producenta,
 znakowanie – brak informacji o zawartości tłuszczu kakaowego,
niewłaściwe określenia zawartości masy kakaowej, nieprawidłowe
oznaczenia daty minimalnej trwałości, niepełny wykaz składników, brak
funkcji technologicznej niektórych ze składników, brak numeru partii
produkcyjnej,
braku
informacji
o
warunkach
przechowywania,
nieprecyzyjne określenie producenta, tj. brak adresu, nazwy lub formy
prawnej,
poprzedzenie
oznaczenia
ilości
nominalnej
towaru
paczkowanego sformułowaniem „waga netto” zamiast „masa netto”.
Przyprawy
 cechy organoleptyczne - obcy smak,
 parametry fizykochemiczne – zawyżona zawartość popiołu całkowitego
oraz zaniżona zawartość olejków eterycznych,
- 158 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 znakowanie - niewłaściwe podanie składu surowcowego mieszanek, brak
danych
producenta,
trwałości,
podanie
nieprawidłowe
po
ilości
oznaczenia
nominalnej
daty
minimalnej
tolerancji
wagowej,
umieszczanie informacji sugerujących posiadanie przez przyprawę
specjalnych właściwości, brak warunków przechowywania, nieczytelna
lub brak oznaczenia partii produkcyjnej.
Analiza przypadków niezgodności
W
wyniku
kontroli
jakości
handlowej
artykułów
rolno-spożywczych,
przeprowadzonych na rynku krajowym w 2008 r. stwierdzono:
16,5% skontrolowanych partii wyrobów niezgodnych z przepisami o jakości
handlowej oraz z deklaracją producenta; najwięcej nieprawidłowości w zakresie jakości
handlowej wykazano, w przypadku: miodów pitnych (50,0% skontrolowanych partii),
ryb i przetworów rybnych (20,2% skontrolowanych partii), przetworów zbożowych
(17,4%
skontrolowanych
partii),
przetworów
owocowo-warzywnych
(14,3%
skontrolowanych partii), makaronu (14,1% skontrolowanych partii), przetworów
mlecznych (13,0% skontrolowanych partii), 31,0% skontrolowanych partii świeżych
owoców i warzyw na rynku krajowym niezgodnych z normami UE,
3,0% skontrolowanych partii ziemniaków nieodpowiadających wymaganiom w
zakresie cech jakości handlowej zawartym w przepisie krajowym,
36,0% skontrolowanych partii artykułów rolno-spożywczych nieprawidłowo
oznakowanych, najwięcej zastrzeżeń w tym zakresie dotyczyło: herbatek owocowych
(48,6% skontrolowanych partii), ryb i przetworów rybnych (48,0% skontrolowanych
partii),
pieczywa
(46,4%
skontrolowanych
partii),
fermentowanych
napojów
winiarskich (45,0% skontrolowanych partii), makaronów (43,1% skontrolowanych
partii), herbaty (43,0% skontrolowanych partii), mieszanek kawy z kawa zbożową
(42,9% skontrolowanych partii), koncentratów spożywczych (41,1% skontrolowanych
partii), przetworów z mięsa czerwonego (40,6% skontrolowanych partii), zabielaczy do
kawy (35,0% skontrolowanych partii), kawy rozpuszczalnej (34,6% skontrolowanych
partii) i majonezu (34,0% skontrolowanych partii), przetworów owocowych i
warzywnych (31,5% skontrolowanych partii),
- 159 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
19,2% partii jaj i opakowań niespełniających wymagań w zakresie znakowania,
w tym: opakowań jednostkowych (41,5% skontrolowanych partii); opakowań
transportowych
(19,0%
skontrolowanych
partii),
kodem
producenta
(4,2%
skontrolowanych partii).
Biorąc pod uwagę, fakt, że jakość handlowa artykułów żywnościowych wiąże
się z bezpieczeństwem ekonomicznym konsumentów, nieprawidłowości stwierdzone
podczas kontroli nie stanowią zagrożenia zdrowotnego dla ludzi, zwierząt czy roślin.
Występowanie niezgodności
IJHARS przeprowadzała w 2008 roku kontrolę jakości handlowej artykułów
rolno-spożywczych wybranych grup towarowych produktów zgodnie z Rocznym
planem kontroli.
Typowanie
do
kontroli
poszczególnych
produktów
oraz
podmiotów,
uzależnione było od wyników wcześniejszych kontroli przeprowadzonych przez
GIJHARS oraz inne inspekcje, propozycje tematów zgłoszonych przez Ministerstwo
Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz inne instytucje współpracujące z Inspekcją.
Kontrole w poszczególnych branżach przeprowadzane były jednorazowo
w poszczególnych kwartałach 2008 roku. W przypadku świeżych owoców i warzyw,
przetworów mlecznych, przetworów z mięsa czerwonego, ryb i ich przetworów,
pieczywa i bułki tartej oraz oliwy z oliwek IJHARS prowadziła w 2008 roku kilka
kontroli planowych, których potrzeba wynikała z dużej liczby nieprawidłowości
stwierdzonych we wcześniejszych kontrolach i informacji przekazanych przez inne
służby kontrolne np. Inspekcję Handlową. Ponadto w ww. grupach produktów ze
względu na stwierdzone nieprawidłowości prowadzono także kontrole doraźne na
wniosek wojewódzkich inspektoratów JHARS i Głównego Inspektora JHARS.
Zgodnie z ustawą o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych Inspekcja
jest upoważniona do kontroli artykułów rolno-spożywczych w produkcji i obrocie oraz
sprowadzanych z zagranicy.
Kontrole przeprowadzane przez Inspekcję JHARS nie dotyczą obrotu
detalicznego, z wyłączeniem świeżych owoców i warzyw.
Stwierdzone przez IJHARS w trakcie kontroli planowych i doraźnych
- 160 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
niezgodności były wykrywane w kontrolowanych podmiotach na etapie produkcji,
pakowania i przechowywania, w zakresie jakości handlowej produktów finalnych oraz
surowców użytych do produkcji wyrobu gotowego. W przypadku świeżych owoców
i warzyw, nieprawidłowości stwierdzano również podczas kontroli przeprowadzanych
na etapie obrotu detalicznego, tj. w hurtowniach i centrach dystrybucyjnych, sklepach
detalicznych, sklepach wielkopowierzchniowych.
Wykryte w trakcie kontroli nieprawidłowości w zakresie jakości handlowej
surowców użytych do produkcji wyrobu gotowego miały wpływ na jakość produktu
finalnego, np. stosowanie do wypieku pieczywa surowców o gorszej jakości np. mąki
o wyższej zawartości wilgotności lub przeterminowanych dodatków wpływało na
pogorszenie wartości wypiekowej pieczywa.
Przeprowadzone przez IJHARS kontrole planowe i doraźne owoców i warzyw,
przetworów mlecznych, przetworów z mięsa czerwonego, ryb i ich przetworów
wykazały powtarzające się systematycznie poważne nieprawidłowości w aspekcie
jakościowym, np. zafałszowywanie:
 produktów mlecznych (masła, serów topionych) dodatkiem tłuszczu
niemlecznego oraz zwiększonym udziałem wody,
 przetworów z mięsa czerwonego (kiełbasy białej, parówek, wędlin
podrobowych, wędzonek, kiełbasy suchej i podsuszonej) przez zaniżanie
zawartość białka (mięsa), zawyżanie udziału wody i zawyżanie
zawartości tłuszczu, zawyżanie zawartości soli i skrobi,
 przetworów rybnych przez zaniżanie masy netto produktów i zawyżanie
zawartości warzyw kosztem udziału mięsa ryb, a także zwiększanie
ilości glazury na rybach mrożonych.
Kontrole owoców i warzyw świeżych prowadzone w 2008 roku wykazały
powtarzające się systematycznie w każdym kwartale nieprawidłowości w zakresie:
 wymagań minimalnych ze względu na gnicie, pleśnienie, zabrudzenie,
brak świeżości i jędrności oraz uszkodzenia,
 deklarowanej klasy jakości,
 wielkości,
 prezentacji i pakowania.
Oprócz niezgodności dotyczących aspektów jakościowych, w trakcie kontroli
- 161 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
systematycznie stwierdzano także nieprawidłowości w zakresie wymagań formalnoprawnych polegające na nie zgłoszeniu:
 do wojewódzkiego inspektora jakości handlowej artykułów rolnospożywczych właściwego, ze względu na miejsce zamieszkania lub
siedzibę zgłaszającego podjęcia działalności gospodarczej w zakresie
produkcji, składowania, konfekcjonowania,
 do okręgowego urzędu miar działalności w zakresie paczkowania
towaru.
W każdej kontrolowanej grupie produktów stwierdzano powtarzające się
systematycznie poważne nieprawidłowości w zakresie znakowania polegające na
niekompletnym oznakowaniu, umieszczeniu na opakowaniu produktu tylko wybranych
elementów, spośród informacji wynikających z przepisów krajowych i wspólnotowych
polegające na:
 braku jakiegokolwiek oznakowania,
 braku pełnych danych identyfikujących producenta,
 braku numeru partii produkcyjnej,
 braku wyszczególnienia wszystkich składników produktu,
 braku informacji o warunkach przechowywania,
 braku informacji dotyczącej procesów technologicznych stosowanych
w produkcji, np. „produkt głęboko mrożony” w przypadku wyrobów
garmażeryjnych
 używaniu niewłaściwej nazwy dla produktu np. „masło” w odniesieniu
do tłuszczu mlecznego do smarowania oraz znaków graficznych
sugerujących, że wyrób jest masłem podczas gdy stanowi on mieszaninę
tłuszczów mlecznych.
Charakter zagrożeń wynikających z niezgodności
Kontrole prowadzone przez Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów RolnoSpożywczych mają na celu zapobieganie stosowania przez producentów oszukańczych
praktyk, fałszowania żywności oraz wszelkich innych praktyk mogących wprowadzać
konsumenta w błąd.
- 162 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Identyfikacja przypadków, które potencjalnie mogą mieć znaczny wpływ na
ludzi, zwierzęta lub rośliny
Stwierdzane
przez
Inspekcję
Jakości
Handlowej
Artykułów
Rolno-
Spożywczych nieprawidłowości w zakresie jakości handlowej mogą mieć głównie
wpływ na ludzi, ponieważ dotyczą artykułów rolno-spożywczych spożywanych przez
ludzi.
Przypadki, które mogą mieć potencjalnie wpływ na ludzi bezpośrednio
w kontekście jakości handlowej wpływają na bezpieczeństwo ekonomiczne
konsumenta. Są to głównie przypadki fałszowania żywności i wprowadzania
konsumenta w błąd. Przykłady:
 zwiększanie ilości glazury na rybach mrożonych glazurowanych,
 zaniżanie masy mięsa w przetworach mięsnych oraz rybnych,
 brak lub podanie nieczytelnych informacji o zawartości mięsa na
opakowaniach przetworów mięsnych i rybnych,
 fałszowanie wyrobów mlecznych tłuszczem niemlecznym oraz poprzez
zwiększanie udziału wody kosztem tłuszczu,
 brak lub podawanie nieczytelnych informacji dotyczących masy netto
wszystkich środków spożywczych w opakowaniach jednostkowych,
 stwierdzanie
zaniżonej
zawartości
tłuszczu
w makaronach
produkowanych z dodatkiem jaj.
Opis poważnych potencjalnych konsekwencji lub „ryzyka” związanego
z tymi przypadkami niezgodności
Nieprawidłowości w zakresie jakości handlowej mogą mieć konsekwencje w
zakresie:
 rozwoju mikroorganizmów w związku z zawyżoną zawartością wody
w produktach,
 obniżania wartości odżywczej środków spożywczych,
 narażenie
konsumentów
na
alergennych,
- 163 -
nieświadome
spożywanie
substancji
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 narażenie konsumentów na spożywanie zwiększonych ilości substancji
dodatkowych, np. konserwantów.
Nieprawidłowości w zakresie jakości handlowej mają w szczególności wpływ
na
interesy
ekonomiczne
konsumenta,
które
jest
ściśle
powiązane
z fałszowaniem żywności i wprowadzaniem konsumenta w błąd.
Opis dotyczący kwestii czy ryzyko to związane jest wyłącznie z określonym
rodzajem zagrożenia czy też następuje ogólne podwyższenie ryzyka wynikające
z równoczesnego pojawienia się zagrożeń różnego rodzaju, czy różnych zespołów
zagrożeń.
Ryzyko dotyczące obniżenia bezpieczeństwa żywności może wynikać
z
równoczesnego
pojawienia
się
nieprawidłowości
w
zakresie
parametrów
fizykochemicznych oraz znakowania lub dotyczyć tylko nieprawidłowych informacji na
opakowaniu. Przykłady:
 stwierdzenie równoczesnego zawyżenia zawartości wody w produkcie
oraz brak czytelnych informacji dotyczących terminu przydatności do
spożycia lub daty minimalnej trwałości lub warunków przechowywania,
 brak podania na opakowaniu informacji o zawartości składników
alergennych,
 brak podania informacji o zawartości składników dodatkowych np.
konserwantów.
Ryzyko dotyczące obniżenia bezpieczeństwa ekonomicznego konsumenta może
również wynikać z równoczesnego pojawienia się nieprawidłowości w zakresie
parametrów fizykochemicznych oraz znakowania lub dotyczyć tylko nieprawidłowych
informacji na opakowaniu.
Przykłady:
 stwierdzenie
zafałszowań
żywności
nie
mających
wpływu
na
bezpieczeństwo żywności np. dodatek tłuszczów obcych do przetworów
mlecznych tj. masło, sery,
 fałszowane czekolad i wyrobów czekoladowych poprzez zmniejszanie
udziału tłuszczu kakaowego,
 zafałszowanie oliwy z oliwek innymi olejami roślinnymi.
- 164 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Przyczyny niezgodności
Wyniki przeprowadzanych przez Inspekcję JHARS kontroli jakości handlowej
artykułów rolno-spożywczych wskazują na występowanie nieprawidłowości zarówno
w zakresie parametrów fizykochemicznych jak również znakowania.
Nieprawidłowości te mogły świadczyć o świadomym nieprzestrzeganiu przez
producentów postanowień obowiązujących przepisów, nie przestrzeganiu receptur oraz
o błędach popełnionych podczas procesu technologicznego, które miały wpływ na
jakość produktu gotowego lub były wynikiem celowego działania producenta.
Powodem wadliwego oznakowania może być nieznajomość przepisów lub
nieprawidłowa ich interpretacja, chęć wykorzystania zapasów nieaktualnych etykiet lub
celowe wprowadzanie w błąd konsumenta. Nieprawidłowości w zakresie znakowania
wyrobów gotowych wynikać mogą
również ze zmian jakie wprowadzane są
w obowiązujących przepisach dotyczących znakowania artykułów rolno-spożywczych
lub mogą świadczyć o oszczędnościach finansowych producentów związanych
z wykorzystaniem starych lub błędnie wydrukowanych etykiet.
Działalność represyjna
Zgodnie z ustawą o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych Inspekcja
JHARS jest upoważniona do wydawania decyzji administracyjnych oraz nakładania
grzywien za stwierdzone podczas kontroli nieprawidłowości.
Inspekcja JHARS może w drodze decyzji:
1. zakazać wprowadzania do obrotu artykułu niespełniającego wymagań
jakości handlowej lub wymagań w zakresie transportu lub składowania,
2. nakazać poddanie artykułu, określonym zabiegom,
3. zakazać składowania artykułu w nieodpowiednich warunkach albo jego
transportowania środkami transportu nienadającymi się do tego celu,
4. przeklasyfikować artykuł rolno-spożywczych do niższej klasy, jeżeli artykuł
ten nie spełnia wymagań jakościowych dla danej klasy jakości handlowej,
5. nakazać zniszczenie artykułu na koszt jego posiadacza.
- 165 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
W wyniku kontroli w zakresie jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych
na rynku krajowym i w obrocie z zagranicą wojewódzcy inspektorzy JHARS:

ukarali grzywną w drodze mandatu karnego 2 432 osoby na ogólną kwotę
567 030 zł (podstawy prawne nałożonych grzywien przedstawiono w zamieszczonej
tabeli),

wydali 2 227 decyzji administracyjnych, obejmując nimi 4 785,1 t,
1 326,7 hl oraz 480 030 sztuki, zakwestionowanych artykułów rolno-spożywczych
o wartości 8 874 200 zł, w tym 32 decyzje administracyjne dotyczyły towarów
w obrocie z zagranicą.
- 166 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Tabela 41. Sankcje zastosowane przez organy IJHARS.
Zastosowane sankcje
Wydano decyzji administracyjnych
Asortyment
raze
m
Zakaz wprowadzania
do obrotu artykułu
niespełniającego
wymagań jakości
handlowej lub
wymagań w zakresie
transportu lub
składowania
nakaz poddanie
artykułu,
określonym
zabiegom
zakaz składowania
artykułu w
nieodpowiednich
warunkach albo jego
transportowania
środkami transportu
nienadającymi się do
tego celu
grzywny
przeklasyfikowanie
artykuł rolnospożywczych do
niższej klasy, jeżeli
artykuł ten nie
spełnia wymagań
jakościowych dla
danej klasy jakości
handlowej,
nakaz zniszczenie
artykułu na koszt
jego posiadacza
22
-
-
62
9
31
7000
1150
6550
liczba
kwota
Przetwory zbożowe
Miód
Fermentowane
napoje
winiarskie
Wyroby
winiarskie
gronowe
Ryby i przetwory rybne
Przetwory
z
mięsa
czerwonego
Świeże owoce i warzywa
70
7
13
1
-
47
7
13
KONTROLE PLANOWE
-
3
2
1
-
-
-
-
3300
38
180
3
23
35
55
36
2
4
17
185
4550
37000
241
49
178
-
14
-
296
Przetwory mleczne
Soki i nektary
90
1
9
-
18
1
-
61
-
2
-
70
5
55008
0
18400
1550
- 167 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Mięso drobiowe i jego
przetwory
Znakowanie
jaj
spożywczych
Oliwa z oliwek
Makaron
Napoje bezalkoholowe
Artykuły rolno-spożywcze
potencjalnie zawierające
produkty GMO
Pieczywo i bułka tarta
Mleczne
produkty
funkcjonalne
66
-
36
-
17
13
45
9900
57
27
30
-
-
-
47
10550
7
75
23
2
2
5
5
59
16
-
14
1
1
12
53
45
9
3100
10700
11650
1300
73
3
20
-
37
3
-
-
-
167
3
34200
600
5
2
40
2000
550
8550
3
1300
48
73
16000
49
44
9700
73
53
11
24
92
177
21
13
23
62
32600
7650
2700
6250
7400
Kontrole doraźne zlecone przez Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
10
3
7
1
1
mięsa 24
17
6
1
Masło
Ocet
Przetwory
z
czerwonego
Ryby i przetwory rybne
Mięso czerwone i jego
przetwory
Ziarno zbóż i jego
przetwory
Pieczywo
Mleko i jego przetwory
Drób i jego przetwory
Ryby i ich przetwory
Świeże owoce i warzywa
4
3
1
Kontrole doraźne przeprowadzone z inicjatywy wojewódzkich inspektorów JHARS
- 168 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Przetwory
owocowowarzywne
Wyroby cukiernicze
Wyroby garmażeryjne
Kontrola
innych
artykułów
rolnospożywczych
7
19
5000
8
53
71
9
21
78
1400
4500
21050
- 169 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Nadzór nad realizacją zadań IJHARS
W 2008 r. do Głównego Inspektora wpłynęło 105 odwołań od decyzji
administracyjnych
wojewódzkich inspektorów JHARS, co stanowiło 4,7% ogółu
decyzji wydanych przez organ I instancji.
Odwołania od decyzji administracyjnych wnoszono w przypadku:

ryb i ich przetworów - 28 odwołań,

nawozów – 14 odwołań,

wyrobów cukierniczych - 13 odwołań,

przetworów mlecznych – 11 odwołań,

przetworów zbożowych – 11 odwołań,

przetworów mięsnych – 8 odwołań.
Główny Inspektor w 2008 roku rozpatrzył 90 odwołań (tj. 86,0% ogółem
wniesionych), pozostałe 15 – ze względu na termin ich przesłania do GIJHARS
(grudzień 2008 roku) – rozpatrzone zostaną w 2009 roku bez przekroczenia
obowiązującego terminu. Sposób rozpatrzenia przez Głównego Inspektora JHARS
odwołań od decyzji administracyjnych wydanych przez organ I instancji zawarto
w poniższej tabeli.
Tabela 42. Sposób rozpatrzenia odwołań od decyzji administracyjnych wniesionych do
Głównego Inspektora JHARS w 2008 r.
Lp
.
Sposób rozpatrzenia odwołań
1.
2.
3.
4.
Utrzymano w mocy decyzje administracyjne I instancji
Uchylono i przekazano do ponownego rozpatrzenia
Uchylono i umorzono postępowanie
Wydano postanowienie o uchybieniu terminu wniesienia
odwołania
5.
Uchylono w części i orzeczono co do istoty
6.
Wydano postanowienie o uchybieniu terminu do
wniesienia odwołania
7.
Pozostawiono bez rozpatrzenia z powodu braku podstaw
do wniesienia odwołania
8.
Utrzymano w części decyzje I instancji oraz w części
umorzono postępowanie odwoławcze
9.
Stwierdzono nieważność decyzji administracyjnych
wydanych w I instancji
Razem
- 170 -
Liczba
rozpatrzonych
odwołań
47
12
9
8
% ogółu
rozpatrzonych
odwołań
52,2
13,4
10,0
8,9
5
4
5,6
4,4
3
3,3
1
1,1
1
1,1
90
100,0
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Główny Inspektor JHARS utrzymał w mocy decyzje administracyjne dotyczące:
przetworów mięsnych, mlecznych oraz ryb i makaronu.
Na decyzje administracyjne wydane przez Głównego Inspektora przedsiębiorcy
wnieśli 43 skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skargi dotyczyły
głównie:

wyrobów czekoladowych – 11 skarg

przetworów mlecznych – 10 skarg,

nawozów –9 skarg,

przetworów owocowo warzywnych – 4 skargi

przetworów rybnych – 4 skargi,

przetworów jajecznych – 3 skargi,

przetworów zbożowych – 2 skargi.
Po rozpatrzeniu spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił 15 skarg, tj.
35,0% ogółu wniesionych przez przedsiębiorców oraz uchylił 7 zaskarżonych decyzji.
Pozostałe 21 skarg jest w trakcie załatwiania przez WSA.
2.5. Inspekcja Handlowa
Zakres
kontroli
obejmował
przede
wszystkim
sprawdzenie
jakości
i
oznakowania oferowanych produktów, warunków ich przechowywania, przestrzegania
wyznaczonych terminów ważności, legalności działania przedsiębiorców, posiadania
przez pracowników mających bezpośredni kontakt z żywnością odpowiednich orzeczeń
lekarskich.
Oceny jakości środków spożywczych dokonano na podstawie badań cech
organoleptycznych, parametrów fizykochemicznych i składu surowcowego podanego
w oznakowaniu. W pierwszej kolejności typowano do oceny produkty objęte
szczegółowymi wymaganiami określonymi w rozporządzeniach wspólnotowych i
dyrektywach zaimplementowanych do prawodawstwa krajowego oraz produkty, w
stosunku do których istniało uzasadnione podejrzenie o naruszenie przepisów.
Oznakowanie (w tym sposób prezentacji w miejscu sprzedaży) sprawdzono w
odniesieniu do obowiązujących przepisów, zwracając szczególną uwagę na to, czy
sposób podawania informacji nie wprowadza w błąd konsumenta co do rzeczywistych
- 171 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
właściwości produktów.
Częstotliwość, rodzaj niezgodności oraz ich analiza
Ogółem w 2008 r. skontrolowano 223,4 tys. partii artykułów rolnospożywczych, materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz środków
żywienia zwierząt towarzyszących (w 2007 r. 300,2 tys.).
Ujawnienie chociażby jednej niezgodności z zakresu wykonywanej kontroli
spowodowało zakwestionowanie 18,1 tys. partii, tj. 8,1 % (w 2007r. 4,4%) m.in. z
uwagi na:
 wady jakości – 21,1% próbek,
 nieprawidłowe oznakowanie – 8,8% partii,
 niezgodną z deklarowaną zawartość netto – 9,7% próbek,
 „przeterminowanie” – 4,7% partii.
W porównaniu do wyników kontroli za 2007 r. nastąpiło zwiększenie
wskaźników nieprawidłowości we wszystkich wybranych wyżej kategoriach. W 2007 r.
wady jakości stwierdzono w 17,1% skontrolowanych próbek, nieprawidłowe
oznakowanie
w
5,9%
partii,
zaniżoną
zawartość
netto
w
1,5%
próbek,
przeterminowanie w 2,1% partii. Na wzrost wskaźnika wadliwości produktów
prawdopodobnie miała wpływ większa wykrywalność nieprawidłowości w toku badań
laboratoryjnych w związku z wdrożeniem w laboratoriach IH nowoczesnych metod
badawczych oraz większa trafność w typowaniu do kontroli wyrobów, w stosunku do
których istniało podejrzenie, że nie spełniają wymagań.
Jakość produktów – badania organoleptyczne i fizykochemiczne
Oceny jakości środków spożywczych dokonano na podstawie badań cech
organoleptycznych, parametrów fizykochemicznych i składu surowcowego w
odniesieniu do wymagań przepisów unijnych i krajowych oraz deklaracji producenta.
W 2008 r. zbadano jakość 12.313 próbek towarów żywnościowych (w 2007r.
14.263 próbek) i 1.634 próbki wyrobów i napojów w gastronomii (1.114).
Niewłaściwą jakość stwierdzono w odniesieniu do 2.942 próbek, tj. 21,1%
- 172 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
(w 2007 r. 17,1%), w tym:
 2 851 próbek towarów żywnościowych, tj. 23,2 % (w 2007 r. 17,7%),
 91 próbek wyrobów i napojów w gastronomii, tj. 5,6 % ( w 2007 r. 9,1%).
Jakość zbadanych próbek kwestionowano z uwagi na niezgodność z:
 deklaracją producenta - 2399 próbek,
 obowiązującymi przepisami – 810 próbek.
Wadliwość
poszczególnych
rodzajów
produktów
objętych
kontrolami
planowymi przedstawia się następująco:
Tabela 43. Wadliwość poszczególnych rodzajów produktów objętych kontrolami
planowymi
Liczba próbek
RODZAJ PRODUKTU
zbadanych
masło
Wadliwość
%
zakwestionowanych
3:2
832
441
53,0
1850
687
37,1
105
32
30,5
mrożone wyroby kulinarne
1325
390
29,4
mleko i przetwory mleczne (bez masła)
1754
412
23,5
napary kawy
112
23
20,5
przetwory owocowe i warzywne
818
153
18,7
produkty rolnictwa ekologicznego
487
57
11,7
1905
212
11,1
677
69
10,2
93
9
9,7
napoje bezalkoholowe
662
44
6,6
w tym soki i nektary
195
14
7,2
wyroby kulinarne w gastronomii
508
30
5,9
ryby i przetwory rybne
napoje alkoholowe w gastronomii
mięso i przetwory mięsne
kawa
jaja spożywcze
- 173 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Badania przeprowadzone przez Inspekcję Handlową, których wyniki zostały
przedstawione w powyższej tabeli wskazują na niski poziom jakości wielu grup
towarowych. Należy jednak mieć na uwadze, że dobór produktów do badań opiera się
na kryterium największego prawdopodobieństwa wystąpienia wad. W porównaniu do
wyników analogicznych kontroli w roku 2007, niektóre uzyskane wyniki wskazują na
poprawę, tj.:

masło - 66,1% wadliwych próbek w 2007 r.

przetwory owocowe i warzywne - 25,8%,
Jakość mleka i jego przetworów (bez masła) nie uległa zmianie (w 2007 r.
21,4% wadliwych próbek), mięsa i jego przetworów (w 2007 r. 12,6%), napojów
bezalkoholowych (w 2007 r. 10,6%).
Większość z wymienionych grup o najwyższych wskaźnikach wadliwości
została uwzględniona w planach kontroli na 2009 rok, tj.: mleko i przetwory mleczne
(w tym masło), ryby i przetwory, mięso i przetwory, kawa, napoje bezalkoholowe, a
także potrawy i napoje w gastronomii.
Należy zauważyć, że fałszowanie pewnych grup produktów jest bardzo
opłacalne, przez co walka z tym procederem jest szczególnie utrudniona. Przykładem
takiego produktu jest masło, z uwagi na jego cenę i powszechność stosowania. W
ocenie Inspekcji Handlowej w 2008 r. nie udało się w sposób zadowalający poprawić
jego jakości, co wynikało z braku efektywnych narzędzi karania nieuczciwych
przedsiębiorców. W związku z tym, Inspekcja w 2008 r. popierała projektowaną
nowelizację ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych wprowadzającą
wysokie kary za wprowadzanie do obrotu żywności o niewłaściwej jakości handlowej.
Nowy przepis wszedł w życie z dniem 18.12.2008 r. toteż efekty jego stosowania
widoczne będą dopiero w 2009 r.
Poniżej wymieniono najczęściej stwierdzane wady jakości w 2008 r.:
 w maśle - zafałszowanie tłuszczami roślinnymi, niewłaściwa, niejednolita,
kaszkowata konsystencja, wyższa lub niższa zawartość tłuszczu, wyższa
zawartość wody;
 w rybach i przetworach rybnych - wyższa od deklarowanej zawartość glazury i
niższa masa netto ryby, niedokładne oprawienie ryb (pozostawienie głów,
obecność znacznej części przewodu pokarmowego i oddechowego), miękka
- 174 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
rozpadająca się tekstura mięsa ryb, obecność substancji dodatkowych (słodziki,
konserwanty) niezadeklarowanych na etykiecie;
 w mrożonych wyrobach kulinarnych – niewłaściwa konsystencja, niższa od
deklarowanej zawartość farszu (nadzienia) bądź składników (najczęściej mięsa,
kiełbasy, grzybów, owoców), niższa zawartość białka i tłuszczu,
 w przetworach mięsnych - obecność dużej ilości ścięgien i chrząstek, smak
gorzkawy nieczysty, tłuszczowy, niższy wsad surowców mięsno-tłuszczowych,
wyższa od deklarowanej zawartość tłuszczu i wody oraz niższa białka;
 w napojach bezalkoholowych - obniżona zawartość ekstraktu ogólnego i
ekstraktu bezcukrowego, przekroczona dopuszczalna zawartość substancji
konserwujących i ich soli, zaniżona kwasowość ogólna w przeliczeniu na kwas
cytrynowy;
 w przetworach mlecznych (bez masła) – smak i zapach nieczysty kwaśny lub
gorzki, niewłaściwa konsystencja, niezgodna z deklaracją, tj. wyższa lub niższa
zawartość tłuszczu, wody i białka;
 w przetworach owocowych i warzywnych – niewłaściwa, zmieniona barwa,
uszkodzenia mechaniczne warzyw, obecność zmian chorobowych, obniżona
zawartość ekstraktu ogólnego i kwasowość ogólna, niedozwolone zagęszczenie
koncentratu pomidorowego skrobią;
 w
wyrobach
kulinarnych
i
napojach
alkoholowych
w
zakładach
gastronomicznych - zaniżona w stosunku do deklaracji masa oraz zawartość
składników głównych (takich jak mięso) w oferowanych potrawach oraz
zaniżona zawartość surowca kawy w naparach, alkoholu w drinkach lub
objętość podawanych alkoholi,
 w produktach rolnictwa ekologicznego - obecność azotynu sodu (NaNO2) i
azotanu potasu, podczas gdy jako dodatek może być stosowany tylko jeden ze
środków konserwujących (przetwory mięsne), podwyższona zawartość wody i
5-hydroksymetylofurfuralu (miód), obecność kwasu benzoesowego i jego soli
pomimo deklaracji producenta „bez konserwantów” oraz niewłaściwe cechy
organoleptyczne (przetwory owocowe i warzywne).
Stwierdzane nieprawidłowości świadczyły o nieprawidłowym przeprowadzeniu
- 175 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
procesów technologicznych, zastosowaniu niewłaściwego składu surowcowego (w tym
zastąpieniu droższych składników tańszymi, nieprzestrzeganiu warunków stosowania
substancji dodatkowych), nieodpowiednim przechowywaniu lub wręcz celowym
fałszowaniu produktów. Niektóre wady mogły być wynikiem zwykłego zaniedbania
przedsiębiorców.
Prawidłowość oznakowania produktów
Łącznie w 2008 r. oceniono oznakowanie 92,6 tys. partii towarów (w 2007 r.
124,5 tys. partii). Ze względu na stwierdzone nieprawidłowości zakwestionowano 8,2
tys. partii, tj. 8,8% (w 2007 r. 5,9 %).
Wśród produktów objętych kontrolami problemowymi udział liczby partii
towarów z uchybieniami w oznakowaniu do liczby partii sprawdzonych w
poszczególnych grupach produktów w 2008 r. przedstawiał się następująco: ryby
mrożone i w glazurze (40,3%), produkty rolnictwa ekologicznego (35,1%), kiełbasy
(33,7%), herbatki owocowe (32%), mięso (25,5%), wyroby seropodobne (18,8%),
mrożone wyroby kulinarne (18%), naturalne wody mineralne (17,7%).
Najwięcej
zastrzeżeń
wniesiono
do
sposobu
oznakowania
produktów
oferowanych luzem w tym takich, które poza ogólnymi przepisami dotyczącymi
etykietowania żywności podlegają dodatkowym szczegółowym wymaganiom w
zakresie informacji zamieszczanych w miejscu ich sprzedaży konsumentom, np. w
przypadku ryb należy dodatkowo podać obszar połowu, metodę produkcji i nazwę
naukową gatunku, a dla mięsa wołowego informacje dotyczące pochodzenia, miejsca
uboju i rozbioru zwierząt, z których uzyskano dane mięso.
Nieprawidłowości w oznakowaniu produktów w opakowaniach jednostkowych
miały znacznie mniejszy rozmiar niż towarów sprzedawanych luzem.
Do poważniejszych uchybień stwierdzanych w oznakowaniu opakowań
jednostkowych, decydujących niekiedy o wyborze produktu przez konsumentów
zaliczyć należy:
 używanie mylącej nazwy co do rodzaju produktu, podwójnego nazewnictwa lub
niepodawanie nazwy rodzajowej w ogóle ,
- 176 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 stosowanie sugestywnej szaty graficznej opakowań z wizerunkami składników
i odpowiednio wyeksponowanymi napisami wskazującymi na rodzaj użytych
surowców, których w rzeczywistości nie było w produkcie albo były w
minimalnych
ilościach
nieupoważniających
do
eksponowania
ich
na
opakowaniu,
 sugerowanie właściwości leczniczych lub innych szczególnych właściwości,
 niepodawanie
ilościowej zawartości składników występujących w nazwach
wyrobów,
 nierzetelny wykaz składników,
 niepodawanie masy netto składników stałych po oddzieleniu zalewy,
 brak rzetelnej
informacji
o zastosowanych
substancjach dodatkowych
dozwolonych.
Z innych nieprawidłowości należy wymienić różnego rodzaju chwyty
reklamowe, polegające na eksponowaniu w czołowej części opakowania napisów, nazw
fantazyjnych, czy grafiki sugerujących lepszą kategorię produktu niż faktyczna.
Właściwe informacje o produkcie umieszczano w innym miejscu w sposób mało
czytelny drobnym drukiem, zlewającym się z tłem. Praktyki takie wynikały przede
wszystkim z chęci zapewnienia lepszego zbytu i nosiły często znamiona czynów
nieuczciwej konkurencji.
Zawartość netto
Podczas badań laboratoryjnych sprawdzono zawartość netto ocenianych
produktów. Niższą od deklarowanej przez producenta zawartość netto stwierdzono w
odniesieniu do 1290 próbek, co stanowiło 9,7% skontrolowanych w tym zakresie.
Problem dotyczył przede wszystkim jaj kurzych, których masa nie odpowiadała
zadeklarowanej kategorii wagowej.
- 177 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Oferowanie wyrobów po upływie terminów przydatności do spożycia lub
daty minimalnej trwałości
Podczas kontroli sprawdzono aktualność terminów przydatności do spożycia lub
dat minimalnej trwałości 189,1 tys. partii artykułów rolno – spożywczych stwierdzając
przeterminowanie
w
przypadku
9,0
tys.
partii,
tj.
4,7%
ocenionych.
Na
zakwestionowane partie składały się pojedyncze sztuki produktów.
Nieprawidłowe warunki przechowywania
Zastrzeżenia do warunków przechowywania środków spożywczych wniesiono
w przypadku 97 placówek (4,4% skontrolowanych). Nieprawidłowości polegały na
przechowywaniu towarów w temperaturach odbiegających od zalecanych przez
producentów
lub
bez
stosownego
rozdzielenia
produktów
pod
względem
asortymentowym.
Brak
aktualnych
orzeczeń
lekarskich
dla
potrzeb
sanitarno-
epidemiologicznych
Dopuszczenie do pracy na stanowiskach mających bezpośredni kontakt z
żywnością pracowników bez aktualnych zaświadczeń lekarskich do celów sanitarnoepidemiologicznych stwierdzono w 108 obiektach handlowych i gastronomicznych
(4,9%).
Działania podjęte w odniesieniu do przedsiębiorców, u których stwierdzono
nieprawidłowości
Na podstawie wyników kontroli wstrzymywano od obrotu wszystkie partie
produktów niewiadomego pochodzenia, nie oznakowane lub oznakowane w sposób
rażąco naruszający przepisy, a także wszystkie partie produktów przeterminowanych,
zafałszowanych, wykazujących cechy zepsucia lub nieświeżości.
Ogółem w 2008 r. w toku przeprowadzonych kontroli, na podstawie ustawy
- 178 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
o Inspekcji Handlowej wydano 574 decyzje w toku kontroli i 95 po ich zakończeniu
w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami. Wyniki przeprowadzonych kontroli
stanowiły podstawę do skierowania: 110 powiadomień do organów ścigania, 183
wniosków o ukaranie do sądów oraz nałożenia 5314 mandatów.
Ponadto 1599 spraw przekazano do właściwych terenowo organów Inspekcji
Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, a 596 do Państwowej Inspekcji
Sanitarnej i Inspekcji Weterynaryjnej.
Do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przekazano 12 spraw
dotyczących stosowania praktyk nieuczciwej konkurencji naruszających zbiorowe
interesy konsumentów. Dotyczyło to produktów należących do takich grup towarowych
jak: tłuszcze do smarowania w tym masło, przetwory mięsne, herbatki owocowe a także
różnego rodzaju środków spożywczych oferowanych w promocjach. Oznakowanie tych
produktów wprowadzało konsumentów w błąd, co do rodzaju, składu, jakości lub
poprzez nieuczciwą promocję, bądź wyroby nie odpowiadały zadeklarowanym
wymaganiom jakościowym.
- 179 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Rozdział 3.
Audyty przeprowadzane zgodnie z art. 4 ust.
6 rozporządzenia (WE) nr 882/2004
3.1. Inspekcja Weterynaryjna
System kontroli w drodze audytów, o których mowa w art. 4 ust. 6
rozporządzenia (WE) nr 882/2004 w roku 2008 nie został wdrożony, wszczęto prace
przygotowawcze zmierzające do stworzenia systemu audytów wewnętrznych w
Inspekcji Weterynaryjnej.
3.2. Audyty wewnętrzne przeprowadzane przez organy Państwowej
Inspekcji Sanitarnej
Państwowa Inspekcja Sanitarna przeprowadza audyty wewnętrzne zgodnie z art.
4 ust. 6 Rozporządzenia (WE) nr 882/2004. Audyty mają na celu stwierdzenie
zgodności
postępowania
zgodnie
z
przepisami
rozporządzenia
Parlamentu
Europejskiego i Rady nr 882/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli
urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i
żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt.
Audyty przeprowadzono w oparciu o ,,Instrukcję przeprowadzania audytu
wewnętrznego dotyczącego stosowania rozporządzenia (WE) nr 882/2004 z dnia 29
kwietnia 2004r.” opracowanej w Głównym Inspektoracie Sanitarnym oraz zgodnie z
wytycznymi zawartymi w Decyzji Komisji z dnia 29 września 2006r., nr 2006/677/WE
określającej kryteria przeprowadzania audytów zgodnie z rozporządzeniem 882/2004.
Audyty
zostały
przeprowadzone
przez
pracowników
jednostek
nadrzędnych
posiadających szkolenie w zakresie technik audytowania.
W 2008 roku przeprowadzono 55 audytów wewnętrznych na poziomie lokalnym
(w powiatowych stacjach sanitarno-epidemiologicznych). Plan audytów został
zrealizowany w 90 %. Zestawienie liczbowe przeprowadzonych audytów z podziałem
na regiony został przedstawiony w poniższej tabeli.
- 180 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Tabela 44 .Audyty wewnętrzne przeprowadzone przez organy Państwowej Inspekcji
Sanitarnej
Lp.
Województwo
Liczba
Liczba
% realizacji
zaplanowanych
zrealizowanych
planu
audytów
audytów
auditów
1.
Łódzkie
3
3
100
2.
Warmińsko-mazurskie
5
5
100
3.
Wielkopolskie
0
0
-
4.
Pomorskie
36
30
83,3
5.
Świętokrzyskie
3
3
100
6.
Małopolskie
0
0
-
7.
Kujawsko-pomorskie
5
5
100
8.
Lubuskie
0
0
-
9.
Lubelskie
1
1
100
10.
Śląskie
0
0
-
11.
Mazowieckie
0
0
-
12.
Podkarpackie
2
2
100
13.
Dolnośląskie
2
2
100
14.
Zachodniopomorskie
3
3
100
15.
Opolskie
1
1
100
16.
Podlaskie
0
0
-
61
55
90%
SUMA
Zakres audytów obejmował następujące zagadnienia :
 ocenę planowanych kontroli pod kątem ich przeprowadzania zgodnie
z harmonogramami kontroli oraz stosowanymi procedurami,
 weryfikację skutecznego wykonywania planowanych rozwiązań,
- 181 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 ocenę czy częstotliwość kontroli i zastosowane metody są odpowiednie do
osiągnięcia celów rozporządzenia (WE) 882/2004 (czy uwzględniono ocenę
ryzyka w zakresie bezpieczeństwa i jakości zdrowotnej, na które narażona może
być żywność w procesie produkcji lub obrocie, wielkość i rodzaj produkcji,
stosowane w zakładzie procesy technologiczne, wdrożone systemy kontroli
wewnętrznej, wyniki dotychczasowych kontroli w zakładzie, informacje, które
mogą wskazywać na niezgodność),
 ocenę planowanych rozwiązań zapewniających wystarczające gwarancje
bezpieczeństwa produktu końcowego oraz zgodność z innymi wymaganiami
prawa żywnościowego,
 obserwację wykonywania czynności kontrolnych w wybranym zakładzie sektora
spożywczego.
Na podstawie sprawdzonej dokumentacji stwierdzono, iż częstotliwość
przeprowadzonych kontroli oraz zastosowane metody są odpowiednie do osiągnięcia
celów rozporządzenia (WE) Nr 882/2004.
Przy ustalaniu częstotliwości przeprowadzanych kontroli w ww. zakładach
uwzględniono ocenę ryzyka, na które może być narażona żywność w procesie
produkcji.
Stosowane rozwiązania w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w
obiektach, poprzez wydawanie decyzji administracyjnych lub zaleceń pokontrolnych
oraz terminowe ich sprawdzanie w celu wyegzekwowania usunięcia nieprawidłowości
(np.
wdrożenia
i przestrzegania
systemów
kontroli
wewnętrznej)
zapewniają
wystarczające gwarancje bezpieczeństwa produktu końcowego oraz zgodność z innymi
wymaganiami prawa żywnościowego.
Obserwacja czynności kontrolnych w wytypowanych zakładach, nie wykazała
rozbieżności pomiędzy faktycznym stanem sanitarnym obiektu, a prowadzoną
dokumentacją.
Przeprowadzone audyty nie wykazały istotnych niezgodności w stosunku do
wymagań Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 882/2004/WE. Audyty
potwierdziły, że pracownicy znają procedury i techniki kontroli. Kontrole
przeprowadzane są wnikliwie, co świadczy o dużej wiedzy i znajomości prawa
żywnościowego.
- 182 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Ponadto przeprowadzono audyty 4 Laboratoriów Badania Żywności (w WSSE
w: Katowicach, Bydgoszczy, Opolu i Warszawie) w zakresie:
 Badania żywności oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu
z żywnością w kierunku parametrów jakości zdrowotnej, w tym
zanieczyszczeń chemicznych i mikrobiologicznych.
 Badania żywności w zakresie pozostałości pestycydów.
 Poprawności praktycznego stosowania i wyboru właściwych metod
badawczych w
zakresie sprawowania urzędowej kontroli żywności i
monitoringu w obszarze badania skażeń promieniotwórczych żywności.
Powyższe audyty zostały przeprowadzone przy współudziale ekspertów z
Laboratorium Referencyjnego – Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego –
Państwowego Zakładu Higieny.
- 183 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Rozdział 4.
Działania mające na celu zapewnienie
skutecznego działania służb kontroli
urzędowych
4.1. Działania szkoleniowe
4.1.1. Inspekcja Weterynaryjna
W roku 2008, Główny Inspektorat Weterynarii zakończył realizację trzech
projektów w ramach współfinansowania ze środków Transition Facility:
1. Wzmocnienie administracji weterynaryjnej w zakresie kontroli nad paszami i
polepszaczami gleby PL2005/IB/AG/09/TL,
2. Wzmocnienie administracji weterynaryjnej, etap II, TF2005/017-488.04.03,
3. Wzmocnienie administracji weterynaryjnej w zakresie szkoleń dla urzędowych
lekarzy
weterynarii
stosownie
do
Rozporządzenia
(WE)
854/2004
(PL2005/IB/AG/08/TL),
4. Wzmocnienie administracji weterynaryjnej w zakresie kontroli nad paszami i
polepszaczami gleby PL2005/IB/AG/09/TL,
5. Wzmocnienie administracji weterynaryjnej, etap II, TF2005/017-488.04.03.
realizowany w ramach współpracy bliźniaczej przez Główny Inspektorat
Weterynarii we współpracy z konsorcjum niemiecko-holenderskim. W
działaniach realizowanych w ramach projektu uczestniczyli przedstawiciele
GIW, GrIW, WIW, PIW, ZHW, PIWet, MRiRW, Służby Celnej, Agencji
Rynków Rolnych i uczelni posiadających wydziały medycyny weterynaryjnej.
Realizację tego projektu podzielono na 4 komponenty:
 Komponent 1 - Wzmocnienie polskiego systemu granicznej kontroli
weterynaryjnej – w ramach Komponentu 1 przeprowadzono szkolenia i
warsztaty w zakresie różnych aspektów weterynaryjnej kontroli granicznej (np.
system RASFF, monitoring na granicach, refundacje eksportowe, itd.),
- 184 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 Komponent 2 - Wzmocnienie weterynaryjnych laboratoriów diagnostycznych –
w ramach Komponentu 2 przeprowadzono szkolenia i warsztaty z zakresu m. in.
diagnostyki chorób pszczół, ryb, koni, drobiu, diagnostyki PCR, bakteriologii,
patologii, a także zorganizowano 4 wizyty studyjne w laboratoriach państw
członkowskich UE,
 Komponent 3 - Zapewnienie jakości w polskich laboratoriach weterynaryjnych –
w ramach Komponentu 3 przeprowadzono seminaria szkoleniowe w zakresie m.
in. operacyjnego zarządzania jakością w laboratoriach weterynaryjnych, audytu
wewnętrznego, a także zorganizowano dwie wizyty studyjne n.t. procedury
akredytacyjnej i wstępnych warunków organizacyjnych systemu zarządzania
jakością w wybranych akredytowanych laboratoriach PC,
 Komponent 4 - Fundusze unijne w zakresie weterynarii – w ramach
Komponentu 4 ;- w ramach Komponentu 4 przeprowadzono m. in. dwa
szkolenia na tematy poświęcone zarządzaniu środkami UE.
W roku 2008 r. przeprowadzono kompleksowe praktyczne ćwiczenia
symulacyjne dotyczące kontroli i zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, przeznaczone
dla pracowników polskiej administracji weterynaryjnej.
Projekt dotyczący szkoleń dla urzędowych lekarzy weterynarii bazuje na
tematach zawartych w Załączniku 1, Rozporządzenia Nr 854/2004 Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. Obowiązek przygotowania
odpowiedniego programu szkoleniowego obejmującego bezpieczeństwo żywności
wynika z w/w rozporządzenia. W ramach projektu przeszkolonych zostało ok. 320
lekarzy weterynarii, którzy po zdaniu testu będą mogli pełnić funkcje urzędowych
lekarzy weterynarii. Ponadto na potrzeby tego projektu został przygotowany podręcznik
szkoleniowy dotyczący różnych aspektów bezpieczeństwa żywności, został on
rozdystrybuowany we wszystkich inspektoratach weterynarii, polskich uczelniach
weterynaryjnych, jak również innych instytucjach odpowiadających bezpośrednio i
pośrednio za kwestie bezpieczeństwa żywności w Polsce. Podręcznik będzie mógł być
wykorzystany również w innych szkoleniach skierowanych do IW.
- 185 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
W ramach projektu przeprowadzono szkolenia dotyczące poniżej przedstawionej
tematyki, w których wykładowcami byli polscy i niemieccy eksperci – praktycy:
1. Bezpieczeństwo żywnościowe,
2. Zmiana paradygmatów w strategii gwarantowania bezpieczeństwa żywności w
UE,
3. Mięso odkostnione mechanicznie - technologia, higiena i zastosowanie,
4. Systemy zarządzania jakością w przemyśle spożywczym,
5. Przestrzeganie dobrych praktyk higienicznych, ze szczególnym uwzględnieniem
małych przedsiębiorstw,
6. HACCP- system analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli jako
narzędzie panowania nad bezpieczeństwem żywności,
7. HACCP - podstawowe zasady i przykład praktyczny,
8. Dostarczenie zwierząt (kontrola transportu i zdrowia) i ich humanitarny
wyładunek,
9. Magazyn żywca (zachowanie odpowiednich warunków, opieka nad zwierzętami
ich zachowanie, zapędzanie zwierząt),
10. Mycie i dezynfekcja środków transportu zwierząt i magazynów żywca,
11. Sposoby zapędzania zwierząt i unieruchomienie – humanitarnie, wykonanie,
12. Ogłuszanie materiał służący jako ściółka, wykonanie, kontrola,
13. Oszacowanie ryzyka przy ocenie gospodarstwa pochodzenia zwierząt, w ramach
badania zwierząt przeznaczonych do uboju,
14. Badanie przed- i po ubojowe mięsa zorientowane na ryzyko,
15. Przepisy kontroli
przedubojowego
oraz
i
ocena
wyników
poubojowego.
badania
Oszacowanie
w
ramach
badania
prawdopodobieństwa
i
przydatności takich informacji przy badaniu,
16. Ocena ryzyka i dokumentacja środków kontroli przy badaniu przedubojowym i
poubojowym pod kątem zarządzania jakością,
17. Zalecane postępowanie w przypadku szerszej kontroli na przykładzie badania
przedubojowego i badania na obecność włośnia,
18. Higiena produkcji w ubojni, nadzór dokumentacji wewnętrznych systemów
kontroli zakładów,
19. Kontrola wewnętrzna zakładów i nadzór urzędowy,
- 186 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
20. Kontrola przedsiębiorstw sektora żywnościowego bazująca na ocenie ryzyka –
zastosowanie praktyczne,
21. Zarządzanie jakością i audyt przedstawione na podstawie rozporządzenia
882/2004 i 854/2004,
22. Podstawy audytowania systemu HACCP,
23. Charakterystyka biofilmów, skutki ich występowania, zapobieganie i usuwanie
24. Zwalczanie salmonelli w stadach zwierząt,
25. Mapa drogowa BSE,
26. Stabilność prionów,
27. Epidemiologia diagnostyczna,
28. Zasady nowoczesnych badań i ich zastosowanie w diagnostyce oraz
epidemiologia diagnostyczna,
29. Kryteria
mikrobiologiczne
z
rozporządzenia
(WE)
nr
2073/2005
–
odpowiedzialność spoczywająca na przedsiębiorstwach spożywczych oraz na
właściwych władzach,
30. Pobieranie próbek żywności do badań mikrobiologicznych.
31. Pobieranie próbek pozostałości substancji mających działanie farmakologiczne
zorientowane na ryzyko.
Ponadto w roku 2008 realizowane były szkolenia organizowane przez DG
SANCO w ramach programu „Better Training for Safer Food”:

Warsztaty szkoleniowe na temat HACCP,

Warsztaty szkoleniowe dotyczące najlepszych praktyk w przeprowadzaniu
kontroli w lotniczych granicznych posterunkach weterynaryjnych,

Warsztaty szkoleniowe dotyczące najlepszych praktyk w przeprowadzaniu
kontroli w morskich granicznych posterunkach weterynaryjnych,

Warsztaty szkoleniowe dotyczące najlepszych praktyk w przeprowadzaniu
kontroli
na
drogowych
i
kolejowych
granicznych
posterunkach
weterynaryjnych,

Warsztaty szkoleniowe poprzedzone konferencją na temat standardów unijnych
w zakresie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego,
- 187 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008

Warsztaty szkoleniowe dotyczące monitoringu i kontroli zoonoz oraz
stosowanie kryteriów mikrobiologicznych w artykułach spożywczych,

Warsztaty szkoleniowe dotyczące kontroli materiałów mających kontakt z
żywnością,

Warsztat szkoleniowy oraz spotkanie na temat ewaluacji i rejestracji produktów
ochrony roślin.
W celu dalszego ulepszania efektywnego działania służb weterynaryjnych za
niezbędne należy uznać:
 dalsze szkolenie pracowników IW w zakresie wymagań dla podmiotów sektora
spożywczego oraz pasz ze względu na znaczną rotację kadr,
 szkolenie pracowników PIW w zakresie audytowania systemu HACCP,
 szkolenie powiatowych lekarzy weterynarii, inspektorów weterynaryjnych
szczebla
powiatowego
z
zasad
postępowania
administracyjnego
oraz
postępowania egzekucyjnego w administracji,
 podjęcie przez powiatowych lekarzy weterynarii działań mających na celu
zapewnienie odpowiedniego przygotowania merytorycznego lekarzy wolnej
praktyki wyznaczonych do nadzoru nad zakładami sektora spożywczego oraz
precyzyjne określenie zakresu czynności wykonywanych z upoważnienia PLW,
 opracowanie
przez
PLW
harmonogramów
kontroli
zakładów
przez
wyznaczonych lekarzy weterynarii, gwarantujących weryfikację spełniania
przez zakład wszystkich wymaganych warunków (np. sprawdzenie wszystkich
kontrolowanych elementów w ciągu tygodnia/miesiąca),
 zwiększenie zatrudnienia w Inspekcji Weterynaryjnej zwłaszcza szczebla
powiatowego,
 pionizację struktury Inspekcji Weterynaryjnej,
 utworzenia w wojewódzkich inspektoratach weterynarii biur ds. audytu, aby
kontrole przeprowadzane w powiatowych inspektoratach weterynarii nie były
prowadzone przez inspektorów z biur merytorycznych,
 zacieśnienie współpracy z innymi krajami członkowskimi i Komisją Europejską
w celu ujednolicenia stosowanych procedur kontroli,
 organizację spotkań z podmiotami gospodarczymi, związkami branżowymi oraz
przedstawicielami placówek dyplomatycznych w celu informowania o
- 188 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
wymaganiach prawa UE.
4.1.2. Państwowa Inspekcja Sanitarna
Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej organizują szkolenia w zakresie
urzędowej kontroli żywności zgodnie ze specyfiką Inspekcji oraz w ramach
posiadanego budżetu.
Szkolenia zorganizowane w 2008 r. skierowane były do pracowników
wojewódzkich, powiatowych i granicznych stacji sanitarno-epidemiologicznych i miały
charakter teoretyczny i praktyczny (szkolenia laboratoryjne). Uczestnicy kursów
otrzymali materiały szkoleniowe oraz streszczenia wykładów i prezentacji.
W 2008 r. zostało przeprowadzono 4 482 szkolenia (łącznie na poziomie
centralnym, regionalnym i lokalnym). Wykaz i liczba szkoleń przeprowadzonych w
2008 roku została zawarty w tabeli nr 45.
Tabela 45. Tematyka i liczba szkoleń przeprowadzonych dla pracowników PIS
Tematyka szkoleń
Lp.
Liczba szkoleń
1.
Regulacje prawne
1275
2.
Metody badawcze
213
3.
Systemy
zapewnienia
bezpieczeństwa
360
żywności (m.in. HACCP, GHP/GMP)
4.
Prowadzenie urzędowych kontroli żywności
846
5.
System RASFF
405
6.
Zasady auditowania
175
7.
Inne
1208
SUMA
4482
- 189 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
1.
Regulacje prawne, w tym m.in.:
 Aktualne i proponowane zmiany ustawodawstwa w zakresie substancji
dodatkowych, aromatów (w tym aromatów dymu wędzarniczego) i enzymów
 Przekazanie informacji ze szkolenia, które odbyło się w Mikołajkach na temat
bezpieczeństwa żywności, żywienia oraz projektowanych zmian w przepisach
prawnych i nadzorze
 Wdrażanie
nowych
przepisów
prawnych
związanych
z
najwyższymi
dopuszczalnymi poziomami pozostałości pestycydów w żywności
 Praktyczne stosowanie przepisów UE w nadzorze nad materiałami i wyrobami
przeznaczonymi do kontaktu z żywnością
 Decyzja Komisji Europejskiej dotycząca zezwolenia na wprowadzanie do
obrotu żywności i paszy wyprodukowanej z genetycznie zmodyfikowanego
buraka cukrowego z dnia 24.10.2007r. 2007/692/WE
 Decyzja Komisji 2008/162 z dnia 26.02.2008r. zmieniająca decyzję nr
2006/601/WE w sprawie środków nadzwyczajnych w od niesieniu do
niedozwolonego genetycznie zmodyfikowanego ryżu LL RICE 601; decyzja nr
200/289 z dnia 3.04.2008r. w sprawie środków nadzwyczajnych w odniesieniu
do niedozwolonego genetycznie zmodyfikowanego organizmu Bt 63 w
produktach z ryżu
 Ustawodawstwo żywnościowe Unijne i krajowe –przepisy ustawy o
bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz akty wykonawcze w tym znakowanie
ryb
 Zmiany w przepisach krajowych w zakresie bezpieczeństwa żywności i
żywienia
 Zatwierdzanie i rejestracja zakładów
 Szkolenie dot. zachowania terminów w związku z wydawaniem decyzji
administracyjnych
 Określenie strony w postępowaniu administracyjnym
 Znakowanie żywności
- 190 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 Omówienie przepisów ze szczególnym zwróceniem uwagi na znakowanie
pieczywa opakowanego i nie opakowanego oraz znakowania w przypadku
zastosowania substancji dodatkowych
 Barwniki w żywności – aspekt zdrowotny i prawny.
2. Metody badawcze, w tym m.in.:
 Przygotowanie próbek do oznaczania zawartości benzo[a]pirenu w środkach
spożywczych
 Przygotowanie i mineralizacja próbek żywności do oznaczania Ca, Mg, Fe
 Badanie sensoryczne żywności
 Furan – badanie w środkach spożywczych dla niemowląt i małych dzieci
 Badanie tłuszczów smażalniczych oraz ocena organoleptyczna oliwy z oliwek
 Metody chromatograficzne
 Wysokosprawna chromatografia cieczowa
 Walidacja metod badawczych
 Identyfikacja i znakowanie wzbogaconych środków spożywczych i oznaczanie
zawartości wapnia
 Walidacja metod mikrobiologicznych i szacowania niepewności
 Badania mikrobiologiczne żywności
 Spójność pomiarowa w laboratorium
 Ważenie- teoria i praktyka
 Oznaczanie zawartości azotanów, azotynów w produktach mięsnych.
 Diagnostyka Listeria monocytogenes w środkach spożywczych
3. Systemy zapewnienia bezpieczeństwa żywności (m.in. HACCP, GHP/GMP) , w
tym m.in.:
 Metodologia kontroli oraz kontrola systemu HACCP
 Omówienie wyników oceny systemu HACCP przeprowadzonych w roku 2007
w wytypowanych zakładach
- 191 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 Analiza zagrożeń przeprowadzana w różnych typach obiektów objętych
nadzorem.
4. Prowadzenie urzędowych kontroli żywności, w tym m.in.:
 Identyfikacja i znakowanie wzbogaconych środków spożywczych
 Nielegalna produkcja produktów pochodzenia zwierzęcego i ich wprowadzanie
na rynek – niezbędne środki do jej eliminacji
 Suplementy diety, nowa żywność, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia
żywieniowego oraz oświadczenia żywieniowe i zdrowotne
 Nadzór nad problemami dotyczącymi żywienia w zakładach zamkniętych,
żywienia zbiorowego
 Nadzór nad postępowaniem z odpadami w tym pochodzenia zwierzęcego
 Pełnienie nadzoru nad obrotem środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego
oraz kompetencji organów IW do nadzoru nad obiektami wprowadzającymi do
obrotu wyżej wymienione środki spożywcze w ramach sprzedaży bezpośredniej
oraz działalności MLO
 Napromienianie żywności – aspekty ogólne.
 Postępowanie ze skargami, wnioskami, reklamacjami PO/WSSE-08
5. System RASFF, w tym m.in.:
 Omówienie nowych formularzy powiadomień RASFF
 System RASFF, ocena funkcjonowania występujące problemy, nowe kierunki
skuteczności systemu
 Podsumowanie funkcjonowania systemu RASFF, analiza zgłoszeń produktów
niebezpiecznych w woj. lubuskim w kraju i w Europie
 Przekazanie informacji ze szkolenia na temat dalszej poprawy nadzoru nad
bezpieczeństwem żywności TF 2006 z zakresu Systemu RASFF
- 192 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
6. Zasady audytowania, w tym m.in.:
 Zamiana w dokumentacji systemowej- aktualizacja procedur ogólnych
 Prowadzenie nadzoru nad czynnościami kontrolnymi.
 Warsztaty doskonalące dla audytorów wewnętrznych
 Prowadzenie auditów wewnętrznych
 Przeprowadzanie auditów zgodnie z rozporządzeniem
Parlamentu
Europejskiego
i
Rady
w
sprawie
( WE) nr 882/2004
kontroli
urzędowych
przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem
paszowym i
żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt
i dobrostanu
zwierząt
7. Inne, w tym m.in.:
 Problemy bezpieczeństwa tłuszczów jadalnych
 Wytyczne do przeprowadzania kontroli działalności PPIS w roku 2008
 Interpretacja dotycząca możliwości wstępu osób niepełnosprawnych z psem
przewodnikiem lub psem opiekunem do obiektów żywności i żywienia;
interpretacja przepisów dotyczących wymagań odnoszących się do stanu
zdrowia osób pracujących przy dystrybucji i sprzedaży żywności opakowanej
 Trzymaj formę oraz wdrażanie programu dobrowolnego znakowania żywności
wartością odżywczą
 Racjonalizacja posiłków szkolnych w aspekcie zawartości energii i składników
odżywczych oraz ich jakości i bezpieczeństwa
 Zarządzanie kryzysowe
 System bezpieczeństwa żywności II
 Nielegalna produkcja produktów pochodzenia zwierzęcego.
Przeprowadzono również szkolenia w ramach projektu Transition Facility 2006
- „Poprawa wdrażania nadzoru nad bezpieczeństwem żywności”. Tematyka szkoleń
dotyczyła:
 wczesnego ostrzegania i zarządzania kryzysowego, w tym:
- 193 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
-
RASFF oraz CIRCA,
-
zarządzania kryzysowego/planów awaryjnych,
 bezpieczeństwa i higieny żywności – przede wszystkim w zakresie wymogów
mikrobiologicznych,
 identyfikowalności,
 materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością w zakresie
analiz i prowadzenia nadzoru
 suplementów diety oraz oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych
Informacje uzyskiwane podczas szkoleń w WSSE i innych zewnętrznych
szkoleniach, w których brali udział przedstawiciele PSSE/GSSE na bieżąco były
przekazywane w systemie kaskadowym pozostałym pracownikom podczas szkoleń
wewnętrznych.
Ponadto przeprowadzono narady dla kierowników i pracowników pionu HŻŻ
i PU, w trakcie których omawiano zagadnienia związane z bieżącą pracą, przede
wszystkim z poborem próbek żywności, przedmiotów użytku i materiałów
przeznaczonych do kontaktu z żywnością w ramach urzędowej kontroli żywności i
monitoringu, realizacją harmonogramu kontroli sanitarnych.
Tematyka narad dotyczyła m.in.:
 oceny potencjalnego ryzyka i jakości zdrowotnej celem wytypowania obiektów
do wzmożonego nadzoru sanitarnego.
 przedstawienia wytycznych do planu zasadniczych zamierzeń na 2008r. z
ukierunkowaniem na zwiększenie efektywności wyników przeprowadzanych
kontroli.
 omówienia „Zintegrowanego wieloletniego planu kontroli dla Polski na lata 20072009”
 omówienia najczęściej powtarzających się nieprawidłowości z naruszeniem
przepisów prawa w zakładach żywności i żywienia o negatywnym stanie
sanitarnym w roku 2007 oraz wytypowanie obiektów do wzmożonego nadzoru w
roku 2008.
 ustalenia organizacji sprawowania nadzoru nad zakładami żywności i żywienia w
2008 roku.
- 194 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 omówienia spraw bieżących z zakresu urzędowej kontroli żywności.
podsumowania na szczeblu powiatowym wyników współpracy organów
Państwowej Inspekcji Sanitarnej i Inspekcji Weterynaryjnej
5 pracowników Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz 1 z laboratorium
referencyjnego wzięło udział w szkoleniu z zakresu systemy HACCP organizowanego
przez Komisję Europejską w ramach programu „Better Training fos Safer Food”.
Szkolenia obywały się na dwóch poziomach zaawansowania:
-
podstawa systemu HACCP,
-
Audyt systemy HACCP.
W ramach powyższego programu przeszkolono ponadto pracownika Głównego
Inspektoratu Sanitarnego w zakresie zoonoz i kryteriów mikrobiologicznych.
4.1.3. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa
W roku 2008 r. zorganizowane zostało przy współudziale przedstawicieli
Głównego Inspektoratu Sanitarnego, szkolenie dla przedstawicieli wojewódzkich
inspektoratów ochrony roślin i nasiennictwa dotyczące prawa żywnościowego. Na
szkoleniu obecnych było 40 osób.
Dwóch przedstawicieli GIORiN i WIORiN wzięło udział w dwóch warsztatach
organizowanych w ramach programu Better Training for Safer Food o tematyce
dotyczącej wprowadzania sytemu HACCP.
4.1.4 Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
W 2008 r. pracownikom IJHARS umożliwiono udział w 195 szkoleniach,
w tym:

pracy,
8 szkoleniach centralnych, dotyczących: opisów i wartościowania stanowisk
kształtowania
wynagrodzeń
w
służbie
cywilnej,
zarządzania
i organizacji czasu pracy, etyki i strategii antykorupcyjnych, w których udział wzięło 65
pracowników IJHARS,

55 szkoleniach powszechnych, obejmujących takie zagadnienia jak: prawo
zamówień publicznych, prawo pracy, ochrona danych osobowych i informacji
- 195 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
niejawnych, finanse i księgowość, kadry i płace, udzielanie pierwszej pomocy,
podstawy BHP, rozwój interpersonalny, zarządzanie projektami w administracji, system
świadczeń rodzinnych, administrowanie danych i bezpieczeństwo prowadzenia BIP,
zarządzanie ryzykiem, w których udział wzięło 589 pracowników IJHARS,

132 szkoleniach specjalistycznych służących pogłębieniu i uaktualnieniu
wiedzy oraz ujednoliceniu zasad przeprowadzania kontroli, w których uczestniczyło
1.107 osób; tematyka szkoleń specjalistycznych dotyczyła głównie procedur
określonych w przepisach unijnych lub wynikających z nowych zadań nałożonych na
IJHARS (w zakresie jakości handlowej różnych grup artykułów rolno-spożywczych,
metodologii kontroli ex-post, mechanizmów WPR, nadzoru nad certyfikacją
w rolnictwie ekologicznym, kontroli prawidłowości klasyfikacji tusz w systemie
EUROP), jak również systemu zarządzania jakością i wartościowania stanowisk pracy
w służbie cywilnej, a w przypadku pracowników laboratoriów: nowych metodyk badań
laboratoryjnych oraz obsługi sprzętu i urządzeń do badań laboratoryjnych.
Ponadto 18 pracowników IJHARS podnosiło swoje kwalifikacje zawodowe na
studiach
zawodowych,
magisterskich
i
studiach
podyplomowych,
na kierunkach związanych z rolnictwem (tj.: integrowana produkcja roślin, technologia
żywności, towaroznawstwo, ekonomika rolnictwa, ochrona środowiska), ekonomią
(tj.: rachunkowość, finanse, bankowość), zarządzaniem (tj.: zarządzanie jakością
w przemyśle spożywczym, systemy zarządzania, logistyka i zarządzanie w europejskich
systemach transportowych), administracją i zamówieniami publicznymi.
- 196 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Szkolenia
organizowane
przez
komórki
organizacyjne
GIJHARS
i poszczególne WIJHARS dla pracowników IJHARS
Tabela 46. Zestawienie szkoleń
Organizator szkolenia
Temat szkolenia
Liczba
szkoleń
Liczba
uczestników
Szkolenia organizowane przez Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
Wydział Nadzoru
Rolnictwa
Ekologicznego i
Produktów
Regionalnych
Wydział Nadzoru
Rolnictwa
Ekologicznego i
Produktów
Regionalnych
oraz przedstawiciel
GIORIN
Wydział Nadzoru
Rolnictwa
Ekologicznego i
Produktów
Regionalnych
Wydział Nadzoru
Rolnictwa
Ekologicznego i
Produktów
Regionalnych
oraz
Włoskie
Ministerstwo
Rolnictwa,
Żywności
i Polityki Leśnej
Obrót wewnątrz wspólnoty i import z krajów trzecich
produktów pochodzenia ekologicznego
1
8
Spotkanie ujednolicające tryb postępowania WIJHARS
w ramach czynności sprawdzających u producentów
w rolnictwie ekologicznym
1
33
Seminarium „Podstawy funkcjonowania systemu
ochrony nazw produktów rolnych i środków
spożywczych zarejestrowanych jako chroniona nazwa
pochodzenia, chronione oznaczenie geograficzne lub
gwarantowana tradycyjna specjalność”
Kontrola urzędowa produktów posiadających chronioną
nazwę pochodzenia, chronione oznaczenie geograficzne
lub
będących
gwarantowanymi
tradycyjnymi
specjalnościami
Kontrola zgodności procesu produkcji produktów
posiadających chronioną nazwę pochodzenia, chronione
oznaczenie geograficzne lub będących gwarantowanymi
tradycyjnymi specjalnościami ze specyfikacją
Nadzór
nad
certyfikującymi
upoważnionymi
Wydział Kontroli
Ex-post
Przygotowanie
nowo zgłoszonych inspektorów
WIJHARS do realizacji zadań wynikających
z Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 4045/89 z dnia 21
grudnia 1989 r. w sprawie kontroli przez Państwa
Członkowskie transakcji stanowiących część systemu
finansowania przez Sekcję Gwarancji Europejskiego
Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej i uchylające
dyrektywę 77/435/EWG
Omówienie realizacji planu kontroli ex-post w roku
kontrolnym 2007/2008 i uwag do sposobu
przeprowadzania i dokumentowania kontroli ex-post
przez inspektorów WIJHARS
- 197 -
53
2
41
4
41
2
11
2
11
1
19
1
40
jednostkami
Szkolenia dla przyszłych trenerów
Wydział Kontroli
Ex-post
1
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Wydział Kontroli
Ex-post
Omówienie mechanizmu WPR Wsparcie rynku
produktów pszczelich oraz realizacji planu kontroli
ex-post w roku kontrolnym 2007/2008 oraz założeń
i sposobu realizacji planu kontroli ex-post na rok
2008/2009
1
40
Szkolenie ujednolicające w zakresie kontroli
prawidłowości
klasyfikacji
tusz
wieprzowych
w systemie EUROP
2
2 sesje
szkoleniowe
dla 27 osób
Szkolenie ujednolicające w zakresie kontroli
prawidłowości klasyfikacji tusz wołowych w systemie
EUROP oraz raportowania cen wołowiny
4
Kolejno
21,20,16,17
osób
Doskonalenie umiejętności audytorów
2
24
Pełnomocnik ds.
systemu zarządzania
jakością
Szkolenie dla kandydatów na audytorów wewnętrznych
ISO 9001:2000
2
52
Pełnomocnik ds.
systemu zarządzania
jakością
Szkolenie doskonalące dla Pełnomocników SZJ –
ujednolicenie procesów
5
5 sesji
szkoleniowych
dla 16 osób
Wydział Kontroli
Jakości Handlowej
Wydział Kontroli
Jakości Handlowej
Pełnomocnik ds.
systemu zarządzania
jakością
Wydział
Administracji i
Księgowości
WIJHARS
W Białymstoku
Szkolenia i spotkania
ujednolicające w związku
z procesem opisów i wartościowania stanowisk pracy
4
oraz podziałem środków na wypłatę dodatków
specjalnych w IJHARS
Szkolenia branżowe organizowane przez Wojewódzkie Inspektoraty
Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
Jakość handlowa mięsa drobiowego, w tym tuszek
1
gęsich
WIJHARS
w Bydgoszczy
Jakość handlowa pieczywa oraz bułki tartej
WIJHARS
w Bydgoszczy
Fałszowanie produktów mleczarskich
obowiązującego ustawodawstwa
WIJHARS
w Krakowie
Zafałszowania żywności
WIJHARS
w Rzeszowie
i Warszawie
WIJHARS
W Szczecinie
Prawidłowość
spożywczych
WIJHARS
w Zielonej Górze
Kolejno 51, 33,
34, 26 osób
30
1
19
1
20
1
43
rolno-
1
30
Jakość handlowa przetworów z mięsa czerwonego, ze
szczególnym
uwzględnieniem
prawidłowości
znakowania
Szkolenie z zakresu winiarstwa
1
35
1
29
znakowania
- 198 -
w
artykułów
świetle
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
4.1.5. Inspekcja Handlowa
Zrealizowano szereg szkoleń dla pracowników IH zajmujących się urzędową
kontrolą żywności, m.in. z zakresu: jakości i oznakowania żywności ekologicznej, jaj
kurzych, wykorzystania technik izotopowych przy ocenie autentyczności soków,
stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Dobór tematów
wynikał przede wszystkim z obszaru kontroli zaplanowanych na 2008 r. oraz nowych
zadań nałożonych na UOKiK. Ponadto zrealizowano cykl szkoleń w ramach projektu
Transition Facility 2005/017-488.02.06 „Promowanie bezpieczeństwa konsumentów”.
Łącznie projekt obejmował 14 szkoleń tematycznych oraz 20 szkoleń z obszaru testów
porównawczych, organizowanych przez niemiecki Warentest (dotyczących np. badania
i oceny kawy, czekolady, wyrobów wędliniarskich, przetworów owocowych i
warzywnych). W ww. serii szkoleń wzięli udział niemal wszyscy pracownicy
wszystkich laboratoriów oraz inni pracownicy Głównego Inspektoratu IH. Pracownicy
laboratoriów brali również udział w innych szkoleniach, głównie z obszaru systemu
zarządzania.
4.2. Zmiany w organizacji lub zarządzie urzędów właściwych
4.2.1. Inspekcja Weterynaryjna
W 2008 roku nastąpiły zmiany w zakresie organizacji terenowych jednostek
Inspekcji Weterynaryjnej. Zmiany wprowadzone zostały rozporządzeniem Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 maja 2008 roku zmieniającym rozporządzenie
w sprawie terytorialnego zakresu działania oraz siedzib powiatowych i granicznych
lekarzy weterynarii (Dz. U. Nr 96, poz. 613).
W tym zakresie dokonano zmiany właściwości Powiatowego Lekarza
Weterynarii z siedzibą w Krośnie poprzez zawężenie obszaru jego działania wyłącznie
do Krosna – miasta na prawach powiatu oraz powiatu krośnieńskiego. Wskazana
zmiana
wyłączyła
z
właściwości
Powiatowego
Lekarza
Weterynarii
w Krośnie obszar powiatu brzozowskiego, dla którego powołany został Powiatowy
Lekarz Weterynarii z siedzibą w Brzozowie. Zmiana ta weszła w życie z dniem
- 199 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
6 września 2008 roku. Ponadto rozszerzono właściwość Powiatowego Lekarza
Weterynarii w Pruszczu Gdańskim o obszar powiatu gdańskiego, co związane było
z likwidacją urzędu Powiatowego Lekarza Weterynarii w Gdańsku. Wskazana zmiana
weszła w życie z dniem 20 czerwca 2008 roku.
W związku z powyższymi zmianami obecnie działa 305 powiatowych lekarzy
weterynarii.
Zmieniła się również liczba granicznych lekarzy weterynarii. Obecnie jest ich
11. W rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 maja 2008 roku
zmieniającym rozporządzenie w sprawie terytorialnego zakresu działania oraz siedzib
powiatowych i granicznych lekarzy weterynarii, ustalona została właściwość
Granicznego Lekarza Weterynarii w Gdańsku dla portu morskiego Gdańsk.
W związku ze wskazaną zmianą nastąpiło zawężenie właściwości Granicznego Lekarza
Weterynarii w Gdyni wyłącznie do portu morskiego Gdynia. Zmiana weszła w życie z
dniem 20 czerwca 2008 roku.
4.2.2. Inspekcja Handlowa
Zapewnienie dodatkowych zasobów
W 2008 r. trwały prace nad utworzeniem systemu informatycznego „IHKontrole” – narzędzia ułatwiającego zarządzanie kontrolami poprzez zapewnienie
dostępu do bieżących informacji o kontrolach prowadzonych przez wszystkie
wojewódzkie inspektoraty IH. Z końcem roku wersja testowa została przekazana do
użytku we wszystkich wojewódzkich inspektoratach IH. Planuje się, że docelowo
system umożliwi także generowanie sprawozdań (protokołów) z kontroli.
Zmiany dotyczące organizacji lub zarządzania
Dnia 10.07.2008 r. uchwalono ustawę o zniesieniu Głównego Inspektora
Inspekcji Handlowej, o zmianie ustawy o Inspekcji Handlowej oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. Nr 157, poz. 976), na mocy której z dniem 01.01.2009 r. zadania i
kompetencje Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej przejął Prezes Urzędu Ochrony
- 200 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Konkurencji
i
Konsumentów.
Zmiana
miała
na
celu
spłaszczenie
struktur
administracyjnych poprzez eliminację jednego organu spośród trzech funkcjonujących
na szczeblu centralnym2, a w konsekwencji istotnie ograniczyć czas przepływu
informacji oraz zwiększyć przejrzystość działań.
Po 01.01.2009 r. sprawami kontroli żywności w UOKiK zajmuje się Wydział
Artykułów Żywnościowych w nowoutworzonym Departamencie Inspekcji Handlowej.
Do zadań Wydziału należy m.in.: organizowanie i koordynowanie kontroli o znaczeniu
krajowym, opracowywanie informacji zbiorczych z wyników tych kontroli,
opracowywanie projektów MANCP i okresowych sprawozdań z wykonania MANCP.
Dostarczanie
wskazówek
lub
informacji
podmiotom
prowadzącym
przedsiębiorstwa żywnościowe oraz konsumentom
Udzielano porad dotyczących przepisów regulujących działalność gospodarczą
w zakresie produkcji i handlu. Kontakty z przedsiębiorcami i konsumentami stanowiły
ważne,
dodatkowe
źródło
wiadomości
o nieprawidłowościach
i
zagrożeniach
występujących na rynku oraz o wątpliwościach związanych z interpretacją przepisów.
Łącznie w 2008 r. Główny Inspektorat IH udzielił 929 porad i instruktaży, w tym
konsumentom – 280, a przedsiębiorcom – 649.
Laboratoria
Zdecydowana większość badań na potrzeby kontroli IH przeprowadzana jest w
6 laboratoriach Głównego Inspektoratu IH (obecnie UOKiK). Wszystkie laboratoria
utrzymują system zarządzania wg wymagań normy PN-EN ISO/IEC 17025 ”Ogólne
wymagania
dotyczące
kompetencji
laboratoriów
badawczych
i wzorcujących”.
Laboratoria w roku 2008 przeszły kolejne audity Polskiego Centrum Akredytacji (PCA)
praktycznie bez wykazania niezgodności. Podczas auditów PCA zgłoszono kolejne
metody do akredytacji (w sumie 57 metod).
2
Przed zmianą Prezesowi Rady Ministrów podlegał Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i
Konsumentów, jemu z kolei – Główny Inspektor Inspekcji Handlowej. Główny Inspektor stał na czele
Inspekcji Handlowej, która jako całość podlegała Prezesowi UOKiK.
- 201 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
W celu zapewnienia wysokiego standardu badań, w 2008 r. dokonano zakupów
szeregu nowoczesnego sprzętu (np. chromatograf cieczowy z detektorem masowym
LC-MS, chromatografy gazowe GC-FID, chromatograf gazowy z detektorem masowym
GC-MS, wyposażenie pracowni PCR). W Laboratorium w Olsztynie zorganizowano
nową pracownię, która zajmować się będzie badaniami żywności metodami biologii
molekularnej.
Ponadto, w roku 2008 opracowana została strategia rozwoju laboratoriów
badających produkty żywnościowe, wskazująca kierunki specjalizacji na najbliższe lata.
W swoich działaniach Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ściśle
współpracowała z innymi organami urzędowej kontroli żywności, przede wszystkim z
Inspekcją Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych przez wzajemne
informowanie się o wynikach kontroli i podejmowanie wspólnych działań w celu
eliminowania zafałszowań produktów, a także z organami nadzoru sanitarnego i
weterynaryjnego. Ponadto, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów współpracował
z mediami przekazując informacje na temat działalności kontrolnej w obszarze
żywności.
4.3. Nowe ustawodawstwo
4.3.1 Inspekcja Weterynaryjna
Zmiany, jakie nastąpiły w prawodawstwie krajowym w 2008 roku, związane
były przede wszystkim z implementacją prawa unijnego do polskiego porządku
prawnego.
Ustawa z dnia 10 lipca 2008 roku o zmianie ustawy o ochronie zdrowia zwierząt
oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz o zmianie niektórych innych ustaw
(Dz.
U.
Nr
145,
poz.
916)
wprowadziła
zmiany
do
ustawy
z
dnia
11 marca 2004 roku o ochronie zdrowia zwierząt i zwalczaniu chorób zakaźnych
zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213, poz. 1342), ustawy z dnia 10 grudnia 2003 roku
o kontroli weterynaryjnej w handlu (Dz. U. z 2007 r. Nr 121, poz. 842) oraz ustawy
z dnia 16 grudnia 2005 roku o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U.
z 2006 r. Nr 17, poz. 127 z późn. zm.). Zmiany były niezbędne w związku
- 202 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
z implementacją dyrektywy Rady 2006/88/WE z dnia 24 października 2006 roku
w sprawie wymogów w zakresie zdrowia zwierząt akwakultury i produktów
akwakultury oraz zapobiegania niektórym chorobom zwierząt wodnych i zwalczania
tych chorób (Dz. Urz. UE L Nr 328 z 24.11.2006 r., s. 14, z późn. zm.).
Wejście w życie rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 z dnia 22 grudnia 2004
roku w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu i związanych z tym działań oraz
zmieniającym dyrektywy 64/432/EWG i 93/119/WE oraz rozporządzenie (WE)
nr 1255/97 (Dz. Urz. UE L 3 z 5.01.2005 r., s. 1) spowodowało konieczność
wprowadzenia w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt (Dz. U.
z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 z późn. zm.) zmian objętych zakresem wskazanego
rozporządzenia. Dokonano tego ustawą z dnia 8 grudnia 2006 roku o zmianie ustawy o
ochronie zwierząt i o ochronie zdrowia zwierząt oraz o zwalczaniu chorób zakaźnych
zwierząt (Dz. U. Nr 249, poz. 1830), która weszła w życie z dniem
5 stycznia 2008 roku.
Natomiast zmiana rozporządzenia Rady (WE) nr 21/2004 ustanawiającego
system identyfikacji i rejestrowania owiec i kóz oraz zmieniające rozporządzenie (WE)
nr 1782/2003 i dyrektywy 92/102/EWG i 64/432/EWG (Dz. Urz. UE L Nr 5
z dnia 9.01.2004 r., s.8 z późn. zm.) wymusiła zmianę ustawy z dnia 2 kwietnia 2004
roku o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. Nr 91, poz. 872
z późn. zm.) czego dokonano ustawą z dnia 10 stycznia 2008 roku o zmianie ustawy o
zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych oraz o zmianie ustawy
o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. Nr 43, poz. 258).
Ponadto ustawą z dnia 3 października 2008 roku o zmianie ustawy
o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. Nr 195, poz. 1201) zmieniono art. 16 ustawy
o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 121, poz. 1842 z późn. zm.)
umożliwiając w odniesieniu do szczepień ochronnych lub badań rozpoznawczych,
sprawowania nadzoru nas miejscami gromadzenia, skupu lub sprzedaży zwierząt,
targowiskami oraz wystawami, pokazami lub konkursami zwierząt, badania zwierząt
umieszczanych na rynku, przeznaczonych do wywozu oraz wystawiania świadectw
zdrowia, a także pobierania próbek do badań, wyznaczanie osób niebędących
pracownikami Inspekcji Weterynaryjnej, świadczących usługi weterynaryjne w ramach
zakładu leczniczego dla zwierząt, do wykonywania czynności urzędowych Inspekcji
- 203 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Weterynaryjnej oraz podpisywania umów, w sprawach wykonywania zadań Inspekcji
Weterynaryjnej, z podmiotami prowadzącymi zakład leczniczy dla zwierząt.
Natomiast ustawą z dnia 24 października 2008 roku o zmianie ustawy
o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. Nr 214, poz. 1346) zniesiono określony w ustawie z dnia 25 sierpnia 2006 roku o
bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225 z późn. zm.) wymóg
znakowania
w
języku
polskim
środków
spożywczych,
przeznaczonych
do wywozu poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ww. ustawą dodano również
ust. 3 do art. 22, w którym wskazano, iż Główny Lekarz Weterynarii jest organem
właściwym w sprawach przekazywania Komisji Europejskiej informacji zgodnie
art. 31 rozporządzenia Komisji (WE) nr 589/2008 z dnia 23 czerwca 2008 roku
ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE)
nr 1234/2007 w sprawie norm handlowych w odniesieniu do jaj (Dz. Urz. UE L 163 z
24.06.2008 r., s. 6, z późn. zm.).
Zmiany dokonano również w ustawie z dnia 22 lipca 2006 roku o paszach (Dz.
U. Nr 144, poz. 1045 z późn. zm.), gdzie przesunięto termin wprowadzenia zakazu
wytwarzania, wprowadzania do obrotu i stosowania w żywieniu zwierząt pasz
genetycznie zmodyfikowanych oraz organizmów genetycznie zmodyfikowanych
przeznaczonych do użytku paszowego. Wskazana zmiana nastąpiła to na mocy ustawy z
dnia 26 czerwca 2008 roku o zmianie ustawy o paszach (Dz. U. Nr 144, poz. 899) i
weszła w życie z dniem 12 sierpnia 2008 roku.
Poza powyższymi zmianami należy wskazać, iż ustawą z dnia 4 września 2008
roku
o
zmianie
ustawy
w
celu
ujednolicenia
terminologii
informatycznej
(Dz. U. Nr 171, poz. 1056) zmieniono ustawy z dnia 27 sierpnia 2003 roku
o weterynaryjnej kontroli granicznej (Dz. U. Nr 165, poz. 1590 z późn. zm.) oraz
ustawę z dnia 2 kwietnia 2004 roku o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.
U. Nr 91, poz. 872 z późn. zm.).
- 204 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
4.4. Kontrole wewnętrzne
4.4.1. Inspekcja Weterynaryjna
4.4.1.1. Kontrole przeprowadzane przez Biuro Kontroli GIW
Za 2008 r. Główny Lekarz Weterynarii przy pomocy Biura Kontroli Głównego
Inspektoratu Weterynarii prowadzi nadzór nad działalnością merytoryczną terenowych
organów Inspekcji Weterynaryjnej. Założenia ogólne działania Biura Kontroli
przewidują przeprowadzanie kontroli problemowych, doraźnych i sprawdzających
wojewódzkich lekarzy weterynarii, wybranych powiatowych lekarzy weterynarii oraz
kontrole problemowe biur merytorycznych GIW. Kontrole doraźne i sprawdzające są
przeprowadzane każdorazowo na zlecenie Głównego Lekarza Weterynarii, w tym
kontrole sprawdzające są przeprowadzane w miarę potrzeb (w zależności od oceny
informacji na zalecenia pokontrolne)
Zakres i program kontroli zatwierdza każdorazowo Główny Lekarz Weterynarii.
W celu wzmocnienia nadzoru nad jednostkami podległymi oraz wprowadzenia
jednolitych procedur kontroli tych jednostek, na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z
dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. Nr 33, poz. 287 z późn.
zm.), przygotowana została procedura przeprowadzania kontroli przez pracowników
Głównego Inspektoratu Weterynarii. Procedura ta została wprowadzona instrukcją
Głównego Lekarza Weterynarii Nr GIW bk.090.1/2005-01-03 z dnia 03 stycznia 2005r.
w sprawie postępowania kontrolnego. Zgodnie z procedurą Biuro Kontroli GIW, po
przeprowadzonej kontroli, przygotowuje wystąpienie pokontrolne.
W roku 2005 wprowadzono załącznik do wystąpienia pokontrolnego w formie
tabelarycznej, zawierający kolumny określające zalecenie, odpowiedź kontrolowanego
organu oraz komentarz Biura Kontroli. Tabelaryczna forma wydanych zaleceń i
konieczność odpowiedzi na wydane zalecenie wyegzekwowała przestrzeganie ścisłości
i precyzyjności składanych wyjaśnień przez podległe organy.
W
roku
2008
Biuro
Kontroli
przeprowadziło
kontrole
problemowe
w 5 WIW-ach i 11 PIW-ach , jednym biurze merytorycznym GIW oraz 7 kontroli
doraźnych w 7 PIW-ach.
- 205 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Ponadto pracownik Biura Kontroli uczestniczył w kontroli doraźnej fermy
trzody chlewnej - kontrola prowadzona na WIOŚ w Poznaniu przy aktywnym
uczestnictwie przedstawicieli IW, PIS, GIOŚ.
Kontrolami
problemowymi
objęto
5
wojewódzkich
i
11
wybranych
powiatowych inspektoratów weterynarii w województwach:
 śląskim,
 zachodniopomorskim,
 wielkopolskim,
 mazowieckim,
 świętokrzyskim.
Ponadto należy zaznaczyć, że powiatowe inspektoraty weterynarii są poddawane
kontrolom wojewódzkich lekarzy weterynarii.
Zakres kontroli problemowych przeprowadzonych w jednostkach terenowych
IW z ramienia GLW roku 2008r. obejmował, następujące zagadnienia:
1. Wykonywanie ustawowych zadań związanych z rejestracją i kontrolą
podmiotów zajmujących się zbieraniem, transportem i utylizacją ubocznych
produktów zwierzęcych kategorii 1, 2, i 3 przez wojewódzkich i powiatowych
lekarzy weterynarii.
2. Terminowość
załatwiania
spraw
administracyjnych
przez
komórki
organizacyjne GIW.
3. Działania IW szczebla wojewódzkiego i powiatowego w zakresie prowadzenia i
wykonania krajowego planu badań pozostałości.
4. Wykonywanie ustawowych zadań związanych z nadzorem nad zakładami uboju
koni.
5. Nadzór nad zakładami uboju i rozbioru, w tym wykonywanie ustawowych zadań
związanych z badaniem zwierząt rzeźnych i mięsa oraz nadzorem nad
przestrzeganiem przepisów o ochronie zwierząt w rzeźniach (kontrola czynności
urzędowych wykonywanych przez osoby wyznaczone przez powiatowego
lekarza weterynarii)
6. Nadzór nad chłodniami składowymi, ze szczególnym uwzględnieniem
identyfikowalności towarów.
7. Realizacja wytycznych określonych w instrukcji GLW Nr GIWhig-500-11/07 z
- 206 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
dnia 14 sierpnia 2007r. w sprawie określenia, na podstawie analizy ryzyka,
częstotliwości kontroli podmiotów sektora spożywczego,
8. Nadzór sprawowany przez urzędowych lekarzy weterynarii (z wyznaczenia
PLW)
nad
zakładami
produkującymi
środki
spożywcze
pochodzenia
zwierzęcego, za wyjątkiem badania mięsa.
9. Nadzór nad miejscami gromadzenia zwierząt i punktami odpoczynku (transport,
certyfikacja zdrowia zwierząt).
Kontrole doraźne dotyczyły między innymi:
1. Prawidłowości prowadzenia nadzoru przez powiatowego lekarza weterynarii
nad zakładem wytopu tłuszczy spożywczych .
2. Prawidłowości prowadzenia nadzoru przez powiatowego lekarza weterynarii
nad zakładami uboju, zakładami przetwórczymi środków spożywczych
pochodzenia zwierzęcego.
3. Prawidłowości prowadzenia nadzoru przez powiatowego lekarza weterynarii
nad miejscami gromadzenia zwierząt i wysyłkami zwierząt do krajów UE.
4. Prawidłowości zatwierdzania i prowadzenia nadzoru przez powiatowego lekarza
weterynarii nad zakładami wytopu tłuszczy dla celów paszowych i
technicznych.
5. prawidłowości zatwierdzania i prowadzenia nadzoru przez powiatowego lekarza
weterynarii nad zakładem uboju i zasadności cofnięcia wyznaczenia lekarzowi
wyznaczonemu, w kontekście doniesień prasowych między innymi o konflikcie
interesów między organem IW a nadzorowanym podmiotem.
Działania kontrolne w zakresie nadzoru powiatowego lekarza weterynarii nad
miejscami gromadzenia zwierząt i wysyłkami zwierząt do krajów UE były prowadzone
przy uczestnictwie przedstawicieli CBA – Centralnego Biura Antykorupcyjnego.
Łącznie kontrolą objęto 26 jednostek organizacyjnych Inspekcji Weterynaryjnej.
Czynności kontrolne prowadzone były przez niepełny skład osobowy Biura Kontroli. W
terminie od marca 2008r. skład osobowy biura zmniejszył się z 5 do 4 osób.
- 207 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Ważniejsze wyniki kontroli
Organizacja i koordynacja działań powiatowych lekarzy weterynarii oraz
kontrola sprawowanego przez nich nadzoru należy do obowiązków wojewódzkich
lekarzy weterynarii. W trakcie przeprowadzanych kontroli funkcjonowania jednostek
podległych wskazywano na występowanie nieprawidłowości w działaniu niektórych
powiatowych i wojewódzkich lekarzy weterynarii. Do najistotniejszych (najczęściej)
występujących nieprawidłowości należały:
 przypadki braku spójności regulaminu organizacyjnego z zadaniami jakie mają
realizować jednostki IW szczebla wojewódzkiego i powiatowego;
 przypadki braku dokonywania przez właściwych powiatowych i wojewódzkich
lekarzy weterynarii kontroli prawidłowości wykonywania i dokumentowania
powierzonych czynności przez wyznaczonych lekarzy weterynarii oraz
prawidłowości sporządzania sprawozdań RRW 6;
 przypadki braku działań nakazowych ze strony wojewódzkiego lekarza
weterynarii w związku ze stwierdzanymi nieprawidłowości w zakładach
nadzorowanych przez powiatowego lekarza weterynarii. Organ wojewódzki
tylko
prosi
o
zintensyfikowanie
działań
administracyjnych
wyegzekwowania przestrzegania przepisów prawa żywnościowego.
w
celu
Z treści
wystąpień pokontrolnych nie wynikało, że za stwierdzone podczas kontroli
nieprawidłowości odpowiedzialny jest oprócz podmiotu również organ nadzoru
tolerujący stwierdzone nieprawidłowości, co marginalizuje odpowiedzialność
organów nadzoru;
 przypadki dokumentacji dotyczącej wyznaczeń nie spełniającej wymagań z
treści art. 16 ust. 2 i 3 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej. W umowach
zawartych z wyznaczonymi nie określono miejsca, sposobu i zakresu
powierzonych do wykonywania czynności.
 przypadki niewłaściwego prowadzenia listy osób wyznaczonych do czynności
urzędowych (listy nie zawierają danych wynikających z art. 16 ust. 4 ustawy o
Inspekcji Weterynaryjnej, np. z list nie wynika jakich wyznaczeń dotyczą);
 przypadki braku prowadzenia przez powiatowego lekarza weterynarii planów
kontroli urzędowych;
- 208 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 przypadki stosowania, podczas kontroli wyznaczonych lekarzy, wzoru protokołu
do kontroli osób wykonujących czynności z wyznaczenia w rzeźniach
niezgodnego z zakresem zadań kontrolnych wynikających z rozporządzenia
854/2004, co daje fałszywie ujemne wyniki kontroli.
 przypadki braku upoważnienia lekarzy wyznaczonych lekarzy do wydawania
decyzji o uznaniu mięsa za niezdatne do spożycia i wydawania innych decyzji
wynikających z treści rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia
9 października 2006 r. w sprawie określenia spraw rozstrzyganych w drodze
decyzji administracyjnych przez powiatowego lekarza weterynarii albo
urzędowego lekarza weterynarii z upoważnienia powiatowego lekarza
weterynarii,
 przypadki braku audytowania przez wyznaczonych procedur zakładowych,
braku dokumentowania nadzoru nad ubojem zwierząt,
 przypadki
braku
znajomości
zasad
rozporządzenia
178/2002
przez
wyznaczonych lekarzy; brak dokumentowania wykonywania bieżącego nadzoru
przez wyznaczonych lekarzy weterynarii,
 przypadki braku stosowania niewłaściwych pieczęci przez wyznaczonych
lekarzy weterynarii, braku egzekwowania przez wyznaczonych lekarzy
weterynarii dostarczania łańcucha pokarmowego przed dostarczeniem zwierząt
do uboju, braku egzekwowania przez wyznaczonych lekarzy weterynarii
dostarczania prawidłowego wypełniania dokumentów handlowych.
 przypadki tolerowania dokonywania badań z powierzchni tusz w laboratoriach
nie posiadających akredytacji, braku opracowanych i wdrożonych procedur
zapewniających humanitarne postępowanie ze zwierzętami w zakładach uboju
oraz ich humanitarny ubój;
 przypadki zbyt małej obsady kadrowej w inspektoracie, np. zespół higieny w
trzyosobowym składzie w nie jest w stanie zagwarantować wiarygodnego
nadzoru dla 87 podmiotów na terenie trzech powiatów będących właściwością
terytorialną PLW w Łodzi;
 przypadki
nie
stosowania
się
do
ogólnych
zasad
postępowania
administracyjnego - nieumiejętnie dobierane podstawy prawne wydawanych
decyzji, nakazy do wykonania konstruowane nieprecyzyjnie, brak prawidłowego
- 209 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
uzasadnienia faktycznego i prawnego wydawanych decyzji;
 przypadki braku egzekwowania wykonania postanowień decyzji przez
powiatowych
lekarzy
weterynarii,
w
tym
wdrażania
postępowania
egzekucyjnego w administracji;
 przypadki braku załączenia materiału dowodowego i wskazania kto, w jaki
sposób i jak naruszył przepisy prawa, w składanych zawiadomieniach do
organów ścigania przez powiatowego lekarza weterynarii;
 przypadki braku wspólnych z ITD kontroli przewozów koni;
 przypadki tolerowania używania w zakładzie wody z nielegalnych ujęć (ujęcia
własne)
przy
jednoczesnym
braku
wyczerpujących
ustaleń
odnośnie
zaopatrzenia zakładu w wodę oraz postępowania z powstającymi ściekami w
przypadkach awizowanych przez inne organy inspekcyjne lub kontrolne;
 przypadki braku protokołu z kontroli dokonanej przed zatwierdzeniem zakładu,
braku projektu technologicznego;
 przypadki zatwierdzania przez powiatowego lekarza weterynarii dokumentacji
HACCP niedostosowanej do specyfiki działalności zakładu, z brakiem
ustanowienia kryteriów mikrobiologicznych dla produkowanych wyrobów,
schematu
blokowego
procesu
technologicznego
nie
uwzględniającego
wszystkich etapów procesu produkcji, z brakiem określenia warunków
termicznych dla transportowanych surowców, parametrów termicznych dla
wytopu, składowania tłuszczu, analizy zagrożeń nie dostosowanej do
technologii produkcji.
 przypadki dopuszczenia do przewozów środków spożywczych samochodów
cystern, pomimo, że dokumentacja zakładu nie przewiduje używania surowców
i wyrobu gotowego w stanie ciekłym;
 przypadki niezgodnego z prawem wydawania decyzji administracyjnych
odwołujących wyznaczenie lekarzy weterynarii;
 przypadki
dokumentowania
czasu
pracy wyznaczonych
lekarzy przez
brygadzistę rzeźni, co było podstawą do naliczania wynagrodzenia przez PIW;
 przypadki wydawania decyzji kwalifikującej zakład pomimo, że zakład nie
spełniał wymogów do handlu z powodu braku wszystkich niezbędnych do
prowadzonej działalności pomieszczeń, braku stanowisk badań, braku
- 210 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
zapewnienia
dobrostanu
zwierząt
w
magazynie
żywca
oraz
podczas
oszałamiania i wykrwawiania;
 przypadki niespójności w zapisach w dzienniku badania poubojowego i
przedubojowego, np. dziennik badania poubojowego zawiera liczne zapisy o
ubojach w agonii, pomimo, że w dziennikach badania przebojowego brak jest
zapisów świadczących o nieprawidłowościach w stanie zdrowia zwierząt
dopuszczanych do uboju, a zapisy o uboju w agonii dotyczą nawet świń i bydła
zakupionych bezpośrednio w rzeźni tego samego dnia, w którym dokonano
uboju;
 przypadek zaniechania przez powiatowego lekarza weterynarii podjęcia
zdecydowanych działań, w tym zawiadomienia organów ścigania o naruszeniu
nietykalności
cielesnej
urzędowego
lekarza
weterynarii
będącego
funkcjonariuszem publicznym podczas wykonywania czynności z wyznaczenia.
Zawiadomienie o naruszeniu nietykalności cielesnej zostało złożone dopiero po
półtora miesiąca, jak sprawa nabrała rozgłosu medialnego;
 przypadki zbyt małej częstotliwość kontroli weterynarii realizacji monitoringu
dokonywanych
przez
wojewódzkiego
pełnomocnika
ds.
monitoringu
pozostałości w stosunku do wymogów wynikających z instrukcji GLW,
 przypadki naruszania procedury zatwierdzania zakładów przetwórczych
kategorii 3 (sporządzono odręcznie protokół z kontroli, będący podstawą
zatwierdzenia działalności, w którym zamieszczono jedynie informację o
rodzaju złożonych dokumentów, zamontowaniu jednego urządzenia w całości i
wyrażenia zgody na rozruch technologiczny zakładu), zmiany zatwierdzenia
zakładu z przetwórczego na zakład techniczny (aktualizując wpisy w rejestrze,
jednakże bez przeprowadzenie kontroli z użyciem listy kontrolnej SPIWET
i udokumentowania
spełnienie
wszystkich
warunków
dla
takiego
zatwierdzenia),
 przypadki
braku
właściwego
nadzoru
nad
podmiotami
skutkującego
prowadzeniem przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność w zakresie
transportowania produktów pochodzenia zwierzęcego także działalności
operatora produktów pochodzenia zwierzęcego (jadalnych i niejadalnych) a
ponadto nielegalnie działalności w zakresie ubocznych produktów pochodzenia
- 211 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
zwierzęcego bez wymaganego zgłoszenia i spełnienie wymagań określonych
przepisami, w szczególności prowadzenie zakładu pośredniego,
 przypadki braku właściwego nadzoru skutkującego przeznaczaniem tłuszczu
topionego technicznego pozyskanego tzw. metodą tradycyjną na cele
niedozwolone, tj. do zakładów paszowego i spożywczego a także prowadzenie
dalszej dystrybucji przez operatora w celu oczyszczania i dokonywania
nielegalnych przeładunków na terenie innego województwa, ostatecznie
wysyłanego także do innych państw członkowskich,
 przypadki tolerowania przeprowadzania wytopu tłuszczu przeżuwaczy, z
naruszeniem przepisów rozporządzenia WE 999/2001 i rozporządzenia WE
1774/2002,
 przypadki niezasadnego przedłużania procedury zatwierdzenia zakładu z
powodu przypisania prowadzonej działalności kodu bazy SPIWET, tj. 29składowanie na potrzeby własne, zmienionej następnie na 31-składowanie
usługowe i tym samym rozstrzygania o prawach i obowiązkach podmiotów na
podstawie przepisów wewnętrznych zawartych w instrukcji,
 przypadki
naruszenia
procedur
postępowania
administracyjnego,
w
szczególności poprzez niedotrzymanie terminu, wskazanego w powiadomieniu o
wszczęciu postępowania administracyjnego, na zapoznanie się strony ze
zgromadzonym
materiałem
dowodowym
przed
wydaniem
decyzji
administracyjnej, a także poprzez zastosowanie w rozstrzygnięciu wydanej
decyzji różnego trybu wykonania poszczególnych obowiązków, nadając w
pouczeniu wydanej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności w trybie
art.108 § 1 Kpa,
 przypadki niewłaściwego nadzoru nad miejscami gromadzenia zwierząt i
wprowadzaniem zwierząt do handlu wewnątrzwspólnotowego, polegającego na
certyfikacji zdrowia zwierząt fikcyjnie wprowadzanych do miejsca gromadzenia
zwierząt;
 przypadki zatwierdzania miejsc gromadzenia zwierząt nie spełniających
warunków weterynaryjnych;
 przypadki braku pobierania opłat za dojazdy do miejsc gromadzenia zwierząt
przy jednoczesnym zwrocie kosztów dojazdu pracownikowi Inspektoratu;
- 212 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 przypadki braku nadzoru ze strony powiatowego lekarza weterynarii nad
prawidłowością
wystawiania
przez
urzędowych
lekarzy
weterynarii
cząstkowych świadectw zdrowia, skutkującego między innymi przekroczeniem
uprawnień i poświadczaniem nieprawdy w dokumentach przez lekarzy
wyznaczonych.
Podsumowanie wyników kontroli i wnioski
Wystąpienia pokontrolne skierowano do kierowników skontrolowanych przez
Biuro Kontroli jednostek. W wystąpieniach pokontrolnych wskazywano stwierdzone
nieprawidłowości wraz z przytoczeniem norm prawnych, które zostały naruszone i
wnioskowano o udzielenie informacji zawierającej:
1) określenie przyczyn wykazanych nieprawidłowości,
2) ustalenie osób odpowiedzialnych za powstałe uchybienia,
3) działania podjęte w stosunku do osób winnych ich powstaniu,
4) określenie kalendarium podejmowania działań korygujących, mających na celu
uniknięcie powtórnego zaistnienia powyższych nieprawidłowości.
Wykazane w czasie kontroli nieprawidłowości, jak wynika z informacji
nadsyłanych do Głównego Lekarza Weterynarii, zostały przez kontrolowanych
usunięte, a wnioski uwzględnione w dalszej pracy jednostek kontrolowanych.
W wyniku przeprowadzonych kontroli działania podjęte z nakazu Głównego
Lekarza Weterynarii przez właściwych powiatowych i wojewódzkich lekarzy
weterynarii skutkowały następującymi rezultatami:
 wykreślono zakład techniczny topiący tłuszcz metodą tradycyjną z rejestru
i skreślono z listy prowadzonej przez Głównego Lekarza Weterynarii,
 zaprzestano działalności w zakresie wskazanym w wynikach kontroli doraźnej,
 zlikwidowano nielegalny obrót prowadzony przez przewoźników na terenie
kilku województw i zlikwidowano prowadzenie składów pośrednich,
 zweryfikowano
oleochemicznych,
działalność
prowadzoną
technicznych
i
pozyskiwaniem tłuszczu zwierzęcego,
- 213 -
w
zatwierdzonych
przetwórczych
zakładach
zajmujących
się
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 zinterpretowano wymagania rozporządzenia WE 1774/2002 w zakresie
stosowania
metod
przetwarzania
ubocznych
produktów
pochodzenia
zwierzęcego mogących mieć zastosowanie jako środki żywienia zwierząt, w tym
metod przetwarzania surowców tłuszczowych
 umorzone śledztwo prowadzone przez Prokuraturę w Dąbrowie Górniczej
kontynuowano na wniosek Policji-sprawa została skierowana do Sądu
rejonowego w Dąbrowie Górniczej,
 zweryfikowano zakres zarejestrowanej i zatwierdzonej działalności prowadzonej
w zakresie transportowania produktów spożywczych i transportowania
ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego,
 sprawdzono stosowanie tłuszczu pochodzenia zwierzęcego do produkcji pasz
oraz jego pochodzenie, w tym stosowane metody przetwarzania przez zakłady je
produkujące i poddające dalszej obróbce oraz pochodzenie w aspekcie gatunku
zwierząt, z których pozyskano surowiec,
 sprawdzono procedery składowania oraz rotowania smalcu spożywczego i
terminy jego ponownego przetopu, w aspekcie legalności procesu i terminów
przydatności do spożycia,
 wykreślono miejsce gromadzenia zwierząt z rejestru i skreślono z listy
prowadzonej przez Głównego Lekarza Weterynarii, przez co zlikwidowano
wprowadzanie zwierząt (cieląt) do handlu za pośrednictwem fikcyjnego miejsca
gromadzenia
 wdrożono doraźne postępowanie kontrolne z ramienia wojewódzkiego lekarza
weterynarii wszystkich miejsc gromadzenia zwierząt na terenie województwa
mazowieckiego, w wyniku których w stosunku do czterech powiatowych
lekarzy weterynarii skierowano sprawy do Rzecznika Dyscyplinarnego WIW ,
 zaktualizowano i poprawiono regulaminy organizacyjne, rejestry podmiotów,
listy osób wyznaczonych do czynności urzędowych, wdrożono postępowanie
administracyjne w stosunku do podmiotów/zakładów, w których stwierdzone
zostały naruszenia prawa weterynaryjnego,
 dwóch powiatowych lekarzy weterynarii zrezygnowało z funkcji, w tym wobec
jednego prowadzone jest postępowanie prokuratorskie.
- 214 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Wyniki kontroli przemawiają ponadto za koniecznością:
1. W związku z przepisami rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29
października 1999 r. w sprawie określenie stanowisk urzędniczych,
wymaganych kwalifikacji zawodowych, stopni służbowych urzędników
służby
cywilnej,
szczegółowych
mnożników
zasad
ustalania
do
i
ustalania
wypłacania
wynagrodzenia
innych
oraz
świadczeń
przysługujących członkom korpusu służby cywilnej (Dz. U. z 1999 r. Nr 89
poz. 996), wskazującym, że jedynie lekarz weterynarii może pełnić funkcje
inspektora weterynaryjnego zarówno w powiatowych, jak i wojewódzkich
inspektoratach weterynarii, należy rozważyć zasadność wystąpienia z
wnioskiem o poszerzenie możliwości zatrudnienia osób posiadających inne
niż weterynaryjne wykształcenie, w szczególności do wykonywania zadań
inspekcyjnych w zakresie wykonywania nadzoru nad środkami żywienia
zwierząt i nadzoru farmaceutycznego, a w obecnym stanie prawnym osoby
nie posiadające wyższego wykształcenia weterynaryjnego przenieść na
stanowiska inne niż inspekcyjne.
2. Ustawicznego szkolenia urzędowych lekarzy weterynarii z przepisów prawa
UE zawartych w rozporządzeniach stanowiących tzw. Pakiet Higieniczny.
3. Ustawicznego prowadzenia szkoleń dla powiatowych lekarzy weterynarii,
inspektorów weterynaryjnych szczebla powiatowego z zasad postępowania
administracyjnego oraz postępowania egzekucyjnego w administracji.
4. Ustawicznego szkolenia urzędowych lekarzy weterynarii z przepisów prawa
krajowego i UE dotyczącego certyfikacji zdrowia zwierząt wprowadzanych
do handlu wewnątrzwspólnotowego, transportu zwierząt, ochrony zwierząt.
5. Wydania przepisów krajowych w drodze rozporządzenia w sprawie
warunków przetrzymywania zwierząt w miejscach gromadzenia zwierząt
(głównie dotyczących wielkości powierzchni przypadającej na jedno
zwierzę).
- 215 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
4.4.1.2. Kontrole Granicznych i Powiatowych Lekarzy Weterynarii
prowadzone przez Biuro ds. Granic GIW
Biuro ds. Granic GIW prowadzi kontrole działalności granicznych lekarzy
weterynarii w zakresie prowadzenia urzędowych kontroli przesyłek zwierząt,
produktów pochodzenia zwierzęcego oraz pasz wprowadzanych na terytorium UE jak
również powiatowych lekarzy weterynarii w zakresie prowadzenia nadzoru nad
składami celnymi.
W roku 2008 przeprowadzono kontrole 6 posterunków weterynaryjnej kontroli
granicznej oraz 1 składu celnego dla produktów niespełniających wymagań
przewozowych UE oraz 2 kontrole PIW w zakresie nadzoru nad przywozem produktów
pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do indywidualnego spożycia
Kontrole przeprowadzone przez pracowników Biura dotyczyły:

infrastruktury i wyposażenia posterunków weterynaryjnej kontroli
granicznej pod kątem spełniania wymogów określonych w decyzji Komisji
2001/812/WE z dnia 21 listopada 2001r. określająca wymagania dla zatwierdzenia
punktów kontroli granicznej odpowiedzialnych za kontrolę weterynaryjną produktów
wchodzących do Wspólnoty z krajów trzecich oraz bieżącego funkcjonowania po kątem
wypełniania przepisów dotyczących weterynaryjnej kontroli granicznej (ustawa z dnia
27 sierpnia 2003r. o weterynaryjnej kontroli granicznej (Dz. U. Nr 165, poz. 1590 z
późn. zm.)

zatwierdzania i sprawowania nadzoru przez powiatowych lekarzy
weterynarii nad składami celnymi, składami wolnocłowymi oraz magazynami
znajdującymi się w wolnych obszarach celnych przeznaczonymi dla produktów
pochodzenia zwierzęcego pochodzących z krajów trzecich, niespełniających wymagań
przywozowych UE.
Procedura kontroli granicznych posterunków kontroli weterynaryjnej ustalona
została w Instrukcji Głównego Lekarza Weterynarii Nr GIWbip.600/1/07 z dnia 31
października 2007 r. w sprawie sposobu oceny funkcjonowania posterunków
weterynaryjnej kontroli granicznej oraz ich dostosowania do wymagań określonych w
prawie Unii Europejskiej.
Załącznik I Instrukcji GLW stanowi zasady postępowania urzędowych lekarzy
- 216 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
weterynarii przy dokonywaniu oceny dostosowania posterunku weterynaryjnej kontroli
granicznej do wymogów Unii Europejskiej oraz procedury przeprowadzania kontroli
Załącznik II Instrukcji stanowi lista kontrolna służąca do szczegółowej oceny
posterunku.
Załącznik III stanowi wzór protokołu z kontroli wraz z aneksem, w którym to
aneksie przekazane są do kierownika jednostki zalecenia pokontrolne po podpisaniu
przez kontrolowanego i kontrolującego ostatecznej wersji protokołu.
Procedura kontroli powiatowych lekarzy weterynarii określona została w
Instrukcji Głównego Nr GIWbip-601/1/07 z dnia 5 stycznia 2007 r. w sprawie
zatwierdzania i sprawowania nadzoru nad składami celnymi, składami wolnocłowymi
oraz magazynami znajdującymi się w wolnych obszarach celnych przeznaczonymi dla
produktów pochodzenia zwierzęcego pochodzących z krajów trzecich, niespełniających
wymagań przywozowych UE.
Załącznik I do instrukcji stanowi lista kontrolna będąca wzorem protokołu z
kontroli
składu celnego, składu wolnocłowego lub magazynu znajdującego się w
wolnym obszarze celnym przeznaczonym dla produktów pochodzenia zwierzęcego
pochodzących z krajów trzecich, niespełniających wymagań przywozowych UE.
Wnioski dotyczące ogólnej stosowności systemu kontroli urzędowych
zarządzanego przez urzędy właściwe dla realizacji celów
Podczas kontroli posterunków weterynaryjnej kontroli granicznej stwierdzano
uchybienia dotyczące infrastruktury oraz wyposażenia obiektów, poza tym braki w
dokumentacji, która powinna być aktualizowana i dostępna w posterunkach, a także
nieprawidłowości co do stosowanych procedur weterynaryjnej
kontroli granicznej
zwierząt i przesyłek produktów.
W przypadku procedur stwierdzano niekiedy błędy w ich stosowaniu, brak
dostatecznej wiedzy wszystkich urzędowych lekarzy weterynarii nt. szczegółowych
zasad przeprowadzania kontroli, problemy z interpretacją prawodawstwa bądź
problemy wynikające z braku regulacji prawnych w pewnych zakresach (np. nie zawsze
określone kryteria mikrobiologiczne dla produktów spożywczych w prawodawstwie
wspólnotowym).
- 217 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Wszelkie uchybienia są wymieniane każdorazowo w protokole z kontroli,
którego 1 egzemplarz przekazywany jest do jednostki kontrolowanej. Zalecenia
pokontrolne obejmują również termin wyznaczony przez jednostkę kontrolująca na
usunięcie uchybień.
W
odniesieniu
do
funkcjonowania
składu
celnego
dla
produktów
niespełniających wymagań przywozowych kontrola nie wykazała nieprawidłowości.
4.4.2. Państwowa Inspekcja Sanitarna
Działania kontrolne PIS prowadzone są na wszystkich poziomach:
 Główny Inspektorat Sanitarny – kontroluje działalność wojewódzkich stacji
sanitarno – epidemiologicznych oraz wybrane stacje powiatowe lub graniczne
(PSSE/GSSE)
 Wojewódzkie Stacje Sanitarno – Epidemiologiczne kontrolują działalność
podległych Powiatowych i Granicznych Stacji Sanitarno – Epidemiologicznych
(PSSE/GSSE)
 Ponadto w GIS, WSSE i PSSE/GSSE prowadzone są kontrole wewnętrzne.
W IV kwartale każdego roku w Głównym Inspektoracie Sanitarnym
przygotowywane są wytyczne dotyczące planowania działalności PIS adresowane do
WSSE oraz program działania GIS na następny rok.
W ww. planach na następny rok uwzględniane są m.in. harmonogramy:
Kontroli kompleksowych prowadzonych w WSSE, w których uczestniczą wszystkie
departamenty GIS
Kontroli tematycznych/problemowych w podległych WSSE, które realizowane są przez
poszczególne departamenty merytoryczne GIS, w tym Departament Bezpieczeństwa
Żywności i Żywienia.
Celem każdej kontroli kompleksowej jest sprawdzenie pod względem
merytorycznym i prawnym działalności komórek organizacyjnych wchodzących w
skład Wojewódzkiej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej oraz kierowanie działalnością
PIS na terenie danego województwa.
Jednostka, która poddana została kontroli otrzymuje protokół/raport zawierający
zalecenia pokontrolne i jest zobowiązana do przesłania pisemnej informacji na temat
- 218 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
realizacji zaleceń pokontrolnych w terminie określonym przez kontrolującego. Ponadto
prowadzony jest dalszy nadzór nad wdrażaniem zaleceń pokontrolnych poprzez
kontrole sprawdzające. Kontrole sprawdzające planowane są w podległych jednostkach
w przypadkach stwierdzenia w trakcie kontroli istotnych nieprawidłowości.
Kontrole przeprowadzone przez Główny Inspektorat Sanitarny
W Głównym Inspektoracie Sanitarnym został wdrożony System Zarządzania
Jakością zgodnie z normą PN-EN ISO 9001:2001 – Systemy Zarządzania Jakością.
Wymagania. W ramach SZJ do działań prowadzonych w PIS zostały opracowane
niezbędne procedury, w tym m.in. procedura dot. planowania i realizacji kontroli
kompleksowych, która określa tryb postępowania podczas przygotowania planu i
przeprowadzania kontroli kompleksowej WSSE, sposób dokumentowania oraz
obowiązuje wszystkie komórki organizacyjne GIS.
W zakresie bezpieczeństwa żywności i żywienia kontrole podległych jednostek
PIS przeprowadzane są przez zespoły kontrolne złożone z przedstawicieli Departamentu
Bezpieczeństwa Żywności i Żywienia. Ilość osób w zespole zależy od zakresu kontroli i
waha się od 2 do 4-5 osób.
W roku 2008 w zakresie bezpieczeństwa żywności i żywienia przeprowadzono
6 kontroli, w tym:
 4 kontrole kompleksowe:
-
WSSE w Łodzi (oraz PSSE w Pabianicach i PSSE w Skierniewicach);
-
WSSE w Katowicach (oraz w PSSE w Katowicach);
-
WSSE w Bydgoszczy (oraz PSSE w Bydgoszczy i PSSE w Inowrocławiu);
-
WSSE w Opolu (oraz PSSE w Opolu, PSSE w Brzegu i PSSE w
Kędzierzynie-Koźlu);
 2 kontrole problemowe w:
-
WSSE w Białymstoku (oraz w PSSE w Łomży);
-
WSSE w Warszawie (oraz w PSSE w Warszawie i w Ostrowi
Mazowieckiej).
W ramach ww. kontroli/auditów analizą i oceną objęte były w szczególności:
- 219 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
-
Obsada etatowa pionu HŻŻiPU oraz kwalifikacje pracowników.
-
Prawidłowość
sprawowania
nadzoru
nad
podległymi
stacjami
sanitarno-
epidemiologicznymi (PSSE/GSSE) w zakresie HŻŻiPU oraz bezpieczeństwem
żywności i żywienia.
-
Szkolenia w zakresie HŻŻiPU w WSSE oraz podległych PSSE.
-
Współpraca z Inspekcją Weterynaryjną.
-
Realizacja i sposób podejmowania działań w ramach systemu RASFF oraz ich
zgodności z obowiązującymi procedurami.
Ponadto w zależności od informacji wpływających do GIS sygnalizujących
problemy w poszczególnych regionach analizą i oceną obejmowano nadzór nad
suplementami diety.
W trakcie niektórych kontroli stwierdzono:
 Niedostateczną obsada kadrowa pionu HŻŻiPU.
 Nieprawidłowości w sprawowaniu nadzoru nad podległymi stacjami sanitarnoepidemiologicznymi w zakresie HŻŻiPU (np. nie dostosowanie tematów i
częstotliwości kontroli tematycznych do rzeczywistych potrzeb i problemów
stwierdzanych w województwie).
 Nie przestrzeganie zasad przygotowywania dokumentów.
 Nieprawidłowe przeprowadzanie szkoleń w zakresie HŻŻiPU (np. niedokładne
przekazywanie do szczebla powiatowego wiadomości zdobytych na szczeblu
centralnym).
 Nieprawidłowy dobór poszczególnych elementów szkoleń (np. zbyt krótki czas
poświęcany na dyskusję merytoryczną).
Kontrole
przeprowadzone
przez
Wojewódzkie
Stacje
Sanitarno-
Epidemiologiczne
W 2008 roku pracownicy Oddziałów Higieny Żywności, Żywienia i
Przedmiotów
Użytku
Wojewódzkich
Stacji
Sanitarno-Epidemiologicznych
przeprowadzili 348 kontroli wewnętrznych w podległych Powiatowych Stacjach
Sanitarno-Epidemiologicznych i Granicznych Stacjach Sanitarno-Epidemiologicznych.
- 220 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Kontrole miały na celu sprawdzenie działalności organów PIS w obszarze nadzoru nad
bezpieczeństwem żywności. W ramach ww. działań przeprowadzono 260 kontroli
planowanych, w tym kontrole kompleksowe i problemowe oraz 88 kontroli
nieplanowanych - interwencyjnych.
Kontrole kompleksowe obejmowały całościową ocenę sposobu sprawowania
przez kontrolowaną stację urzędowej kontroli żywności oraz materiałów i wyrobów
przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Kontrole problemowe natomiast dotyczyły
oceny realizacji wytypowanych zagadnień merytorycznych.
Powody przeprowadzania kontroli nieplanowanych:
 sprawdzanie wykonywania poleceń Państwowych Wojewódzkich Inspektorów
Sanitarnych,
 wyrywkowe kontrole sposobu realizacji akcji inicjowanych przez Państwowych
Wojewódzkich Inspektorów Sanitarnych,
 analiza docierających do Państwowych Wojewódzkich Inspektorów Sanitarnych
interwencji
konsumenckich
dotyczących
nieprawidłowości
higieniczno-
sanitarnych w obiektach.
Kontrole w zakresie działalności pionu higieny żywności, żywienia i
przedmiotów użytku dotyczyły następujących obszarów:
 oceny obsady kadrowej i kwalifikacji pracowników,
 prawidłowość nadzoru nad obiektami, w tym szczególnie nad wykazującymi zły
stan sanitarny,
 realizacji zasad GHP, GMP i systemu HACCP w zakładach produkcji i obrotu
żywnością, ze szczególnym uwzględnieniem ich dokumentowania dla potrzeb
oceny ryzyka zagrożenia bezpieczeństwa żywności,
 egzekwowania od przedsiębiorców działających na rynku spożywczym
wykonania obowiązku określonego w art. 18 rozporządzenia WE nr 178/2002 z
dnia 28 stycznia 2002r. dotyczącego możliwości śledzenia produktów –
traceability,
 oceny podejmowanych działań wobec podmiotów naruszających przepisy prawa
żywnościowego (sankcje karne, decyzje, itp.),
 realizacja planów kontroli zgodnie z harmonogramem i wytycznymi zawartymi
- 221 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
w odpowiedniej procedurze,
 pobierania próbek do badań laboratoryjnych żywności w ramach urzędowej
kontroli i monitoringu przez Państwową Inspekcję Sanitarną w roku 2008
zgodnie z opracowanym planem,
 działań organów PIS związanych z systemem RASFF - sposobu postępowania w
przypadku
zgłoszeń
o
niebezpiecznych
produktach
żywnościowych,
przekazywanych przez Krajowy Punkt Kontaktowy,
 szkoleń wewnętrznych pracowników,
 oceny współpracy z innymi jednostki kontrolnymi, w szczególności z Inspekcją
Weterynaryjną.
Najważniejsze nieprawidłowości stwierdzane podczas kontroli w podległych
jednostkach:
 przy poborze próbek żywności nie uwzględniono wszystkich wskazówek
zawartych w wytycznych do planu pobierania próbek na 2008r.;
 stwierdzano
przypadki
niewystarczająco
konsekwentnego
egzekwowania
wykonania decyzji wydanych przez państwowych powiatowych inspektorów
sanitarnych dotyczących powtarzających się uchybień i nieprawidłowości,
 po otrzymaniu kwestionowanych wyników badań laboratoryjnych żywności nie
dokonywano wnikliwej analizy ryzyka w celu ustalenia źródła zanieczyszczenia
a także nie wydawano decyzji- rachunku za czynności kontrolne związane z
pobraniem oraz zbadaniem kwestionowanej próbki;
 nieterminowo sprawdzano przypadki wykonania przez przedsiębiorców zaleceń
pokontrolnych oraz obowiązków określonych w decyzjach administracyjnych,
 przy planowaniu kontroli w zakładach żywności częstotliwość nie zawsze była
wynikiem oceny ryzyka,
 stwierdzano pojedyncze przypadki niewłaściwego sposobu realizacji działań
podejmowanych w następstwie powiadomień otrzymywanych w ramach
systemu RASFF, w tym dokumentowania wyników przeprowadzonych kontroli.
- 222 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Wnioski wynikające z przeprowadzonych kontroli:
 stosowano obowiązujące procedury urzędowej kontroli żywności
 realizacja i dokumentowanie szkoleń w zakresie bezpieczeństwa żywności była
prawidłowa,
 działania podejmowane w ramach powiadomień RASFF były właściwe,
 działania kontrolne podejmowane w ramach zgłoszonych skarg i interwencji
były szybkie i adekwatne do zgłoszonych nieprawidłowości,
 prawidłowo prowadzono kontrolę graniczną,
 współpraca z organami Inspekcji Weterynaryjnej przebiegała w sposób
prawidłowy,
 kadra zatrudniona w pionie higieny żywności, żywienia i przedmiotów użytku
posiada odpowiednie wykształcenie kierunkowe oraz wielu pracowników
uzyskało dodatkowe kwalifikacje (np. studia podyplomowe, specjalizacje).
Kadrę ze średnim wykształceniem stanowią głównie instruktorzy higieny z
długim stażem pracy oraz doświadczeniem zawodowym,
 przeprowadzanie kontroli nieplanowych, przede wszystkim w związku z
powiadomieniami w ramach systemów RASFF oraz wnioskami podmiotów o
zatwierdzenie zakładów – stwarzać może ryzyko nie zrealizowania planowych
kontroli w nadzorowanych zakładach,
 w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości wdrażano działania korygujące
mające na celu ich wyeliminowanie.
Oceniając pracę powiatowych stacji sanitarno-epidemiologicznych należy
podkreślić uzyskanie dużej poprawy obsady kadrowej w Sekcjach HŻŻ i PU oraz coraz
lepszego wyposażenia służącego do sprawnego komunikowania się i organizacji pracy
(np. faks, laptop). Sukcesywnie zwiększa się również jakość pracy pracowników
urzędowej kontroli żywności poprzez częste i efektywne szkolenia, jak również
samokształcenie się.
Ciągłym problemem jest konieczność przeprowadzania dużej ilości kontroli
nieplanowanych, co ujemnie wpływa na wykonanie kontroli planowanych.
Trudności finansowe i niedostatek środków transportu powoduje, że organy
- 223 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
stopnia powiatowego działają niekonsekwentnie (wydają decyzje administracyjne, a
obowiązki w nich zawarte sprawdzane są zbyt późno).
Egzekwowanie poprawy w ramach postępowań administracyjnych obarczone
jest błędami popełnianymi przy wystawianiu rozlicznych decyzji, a obsługa prawna jest
niewystarczająca.
4.4.3. Państwowa Inspekcja ochrony Roślin i Nasiennictwa
Kontrole wewnętrzne wojewódzkich inspektoratów ochrony roślin i
nasiennictwa
Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa przeprowadził 2 kontrole
problemowe i jedną kompleksową wojewódzkich inspektoratów ochrony roślin i
nasiennictwa w zakresie nadzoru i kontroli obrotu i stosowania środków ochrony roślin.
Diagnostyka laboratoryjna
W 2008 r., zgodnie z rocznym harmonogramem kontroli, przeprowadzono 8
kontroli w wojewódzkich inspektoratach.
Wszystkie kontrole miały charakter problemowy, a ich celem była:
 ocena działalności diagnostycznej laboratoriów WIORiN w Białymstoku,
Poznaniu i Gdańsku w zakresie poprawności wdrożenia metody FISH do badań
ziemniaków na obecność bakteriozy pierścieniowej;
 ocena działalności oddziałów granicznych w Dorohusku i Hrubieszowie w
zakresie inspekcji fitosanitarnej przesyłek importowanego materiału roślinnego i
opakowań, wykonywania badań laboratoryjnych na obecność agrofagów
kwarantannowych, zapewnienia warunków bezpieczeństwa fitosanitarnego;
 ocena prowadzenia badań monitoringowych występowania Phytophthora
ramorum na terenie działania WIORiN w Lublinie, Warszawie i Łodzi.
W wyniku kontroli ustalono, że w niektórych spośród wizytowanych WIORiN
konieczne jest podjęcie działań w celu usprawnienia działania jednostek oraz usunięcia
stwierdzonych nieprawidłowości i uchybień, a mianowicie:
- 224 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 uzupełnienia braków w zakresie zaopatrzenia w odczynniki chemiczne oraz
prowadzenie ich ewidencji oraz zapewnienie okresowych przeglądów i
konserwacji sprzętu optycznego (dot. oddziałów granicznych);
 zapewnienie odpowiedniej do nałożonych zadań kadry laboratorium (z
uwzględnieniem zastępstwa) w celu umożliwienia sprawnej i terminowej
realizacji badań;
 ścisłe przestrzeganie zalecanych metodyk badawczych;
 zapewnienie odpowiednich warunków przechowywania próbek ziemniaka;
 prowadzenie
oceny zdrowotności
lustrowanych
szkółek
na
podstawie
odpowiedniej liczby próbek poddawanych ocenie laboratoryjnej.
Problematyka fitosanitarna
W 2008 r., przeprowadzono 5 kontroli problemowych w wojewódzkich
inspektoratach ochrony roślin i nasiennictwa w zakresie realizacji zadań z pionu
fitosanitarnego.
Przedmiotem kontroli była ocena realizacji zadań:
 w zakresie wydawania paszportów roślin dla roślin produktów roślinnych
lub przedmiotów (WIORiN w Olsztynie),
 w zakresie obsługi fitosanitarnej eksportu (WIORiN w Białymstoku),
 związanych ze zwalczaniem organizmów szkodliwych w zakresie spraw
dotyczących udzielania dotacji na dofinansowanie kosztów zwalczania
(WIORiN w Lublinie),
 związanych z kontrolą zdrowotności roślin, produktów roślinnych lub
przedmiotów pod kątem występowania organizmów szkodliwych podlegających
obowiązkowi zwalczania oraz postępowaniem w przypadku wykrycia takich
organizmów (WIORiN w Katowicach),
 związanych z nadzorem nad wykrywaniem i zwalczaniem organizmów
szkodliwych (WIORiN w Koszalinie).
W wyniku przeprowadzonych kontroli nie stwierdzono rażących uchybień w
działalności wojewódzkich inspektoratów ochrony roślin i nasiennictwa w zakresach
objętych kontrolami. Z każdej kontroli sporządzano protokół, a wyniki kontroli zostały
- 225 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
przedstawione w wystąpieniach pokontrolnych.
4.4.4. Kontrole wewnętrzne Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno
–Spożywczych
W ramach nadzoru sprawowanego przez Głównego Inspektora Jakości
Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w 2008 roku przeprowadzono ogółem 12
kontroli wewnętrznych, których celem było sprawdzenie prawidłowości realizacji zadań
ustawowych przez wojewódzkie inspektoraty jakości handlowej artykułów rolnospożywczych. Zadania w tym zakresie – określone w Ramowym planie kontroli
wewnętrznej na 2008 rok – zrealizowane zostały w całości.
Zakres kontroli wewnętrznych w 2008 roku obejmował sprawdzenie procesu
związanego z realizacją kontroli urzędowych, od momentu ich przygotowania przez
WIJHARS do zakończenia postępowania kontrolnego, ze szczególnym zwróceniem
uwagi na prawidłowość stosowania sankcji przewidzianych prawem dla IJHARS.
Podstawowym kryterium kontroli wewnętrznej było przestrzeganie obowiązujących
przepisów, a miernikiem stanu faktycznego - wskaźniki statystyczne, pozwalające na
ocenę skali nieprawidłowości stwierdzonych w wyniku kontroli dokumentów oraz
efektywności realizowanych zadań przez kontrolowaną jednostkę.
Kontrola
wewnętrzna
potwierdziła
skuteczność
kontroli
urzędowych,
przeprowadzanych przez WIJHARS, zwrócono natomiast uwagę na konieczność
uszczegółowienia
i
ujednolicenia
niektórych
zagadnień
związanych
z
dokumentowaniem ustaleń z kontroli. W wyniku kontroli wewnętrznej Główny
Inspektor JHARS przekazał kontrolowanym WIJHARS wystąpienia pokontrolne,
a ponadto wnioski i ustalenia omówione zostały na naradach Kierownictwa IJHARS.
Aktualny system kontroli urzędowych zwiększa możliwość oddziaływania na
kontrolowanych przedsiębiorców, zwłaszcza w przypadkach fałszowania jakości
handlowej artykułów rolno-spożywczych, bądź uchylania się od wyeliminowania
stwierdzonych w toku kontroli nieprawidłowości.
W ramach monitorowania systemu zarządzania jakością oraz skuteczności jego
wdrożenia i utrzymywania przeprowadzano planowe audyty wewnętrzne. W 2008 roku
przeprowadzono 152 audytów wewnętrznych (wg. normy ISO 9001: 2000).
- 226 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
4.4.5. Inspekcja Handlowa – kontrole wewnętrzne
Realizacja zadań wykonywanych w 2008 r. podlegała, jak przedstawiono
w Zintegrowanym wieloletnim planie kontroli dla Polski (MANCP):
 kontroli sprawowanej na bieżąco przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji
i Konsumentom na podstawie przedkładanych mu okresowych raportów z
kontroli, sprawozdania rocznego z działalności IH. Raporty takie zostały
przedłożone ze wszystkich zrealizowanych tematów kontroli, przedłożone też
zostało sprawozdanie z działalności IH w 2008 r.,
 kontroli sprawowanej przez Głównego Inspektora IH, polegającej m.in. na
sprawdzeniu realizacji przez wojewódzkich inspektorów IH zadań określonych
w ustawie i przepisach odrębnych.
W związku z trwającymi w 2008 r. pracami wynikającymi ze zniesienia
Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej3 i przejęcia jego kompetencji przez Prezesa
Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), nie opracowano stosownych
procedur i nieprzeprowadzano audytów w wojewódzkich inspektoratach IH oraz
Głównym Inspektoracie IH. Na 2009 rok w UOKiK zaplanowane są kontrole
wewnętrzne związane pośrednio z urzędową kontrolą żywności, m.in.: ocena
organizacji i funkcjonowania systemu kierowania przez Prezesa UOKiK działalnością
Inspekcji Handlowej.
4.5. Systemy wewnętrzne (Państwowa Inspekcja Sanitarna)
W wybranych stacjach sanitarno-epidemiologicznych wdrożono system jakości
w nadzorze sanitarnym w oparciu o wymagania normy PN-EN ISO/IEC 17020 „Ogólne
kryteria działania różnych rodzajów jednostek inspekcyjnych”. Zgodnie z wymaganiami
ww. normy przeprowadzono audity wewnętrzne. Wyznaczeni audytorzy auditowali
różne obszary działalności kontrolnej w stacjach sanitarno-epidemiologicznych na
3
Patrz rozdział 4.2. Sprawozdania
- 227 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
zgodność z procedurami systemu jakości. Audity wykazały, że pracownicy pionu
HŻŻiPU są zaangażowani we wdrażanie Systemu Jakości, konsekwentnie wykonują
czynności służbowe, co daje pozytywny wizerunek jednostkom kontrolnym.
Laboratoria Badania Żywności i Przedmiotów Użytku WSSE oraz PSSE
funkcjonują zgodnie normą PN-EN ISO 17025:2005 „Ogólne wymagania dotyczące
kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących”. Laboratoria były auditowane
zgodnie z wymogami zawartymi w ww. normie oraz zgodnie z wymogami Polskiego
Centrum Akredytacji.
- 228 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Rozdział 5.
Podsumowanie ogólnej skuteczności systemu
kontroli urzędowych w Polsce
Zgodnie z art. 3 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 kontrole urzędowe
przeprowadzane były regularnie, zgodnie z udokumentowanymi procedurami tak, aby
osiągnąć zamierzone cele. W czasie kontroli podejmowano wszelkie środki niezbędne
do zapewnienia bezpieczeństwa żywności.
Pojawienie się „nowego rodzaju” zagrożeń wynikających z globalizacji handlu
oraz
powiększania
terytorialnego
zakresu
działania
przedsiębiorców
branży
spożywczej, wymagało ciągłego zacieśniania współpracy pomiędzy podległymi
jednostkami celem objęcia nadzorem, w sposób jednolity i kompleksowy, obiektów
na terenie całego kraju.
Jednocześnie z uwagi na fakt, iż urzędowa kontrola żywności aby była
skuteczna musi być interdyscyplinarna, podejmowano działania oparte na zasadach
określonych w zawartych porozumieniach o współpracy, pomiędzy organami urzędowej
kontroli żywności.
W 2008 roku w ramach realizacji celu strategicznego MANCP dotyczącego
wzmocnienia koordynacji i współpracy pomiędzy organami urzędowej kontroli
żywności, jednostki inspekcyjne prowadziły efektywną, wzajemną współpracę w
podejmowanych działaniach nadzorowych zgodnie z zapisami zawartymi w stosownych
porozumieniach oraz przy pełnym respektowaniu obowiązujących przepisów prawa.
Współpraca odbywała się na wszystkich szczeblach: centralnym, regionalnym i
lokalnym.
Współpraca miedzy poszczególnymi Inspekcjami odbywała się poprzez:
 organizację wspólnych szkoleń i narad dla przedstawicieli określonych
służb;
 wzajemne przekazywanie informacji i materiałów dotyczących naruszeń
obowiązujących przepisów prawa ujawnionych w wyniku kontroli, w tym w
ramach systemu RASFF na szczeblu wojewódzkim i powiatowym;
- 229 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 wzajemne
informowanie
się
o
wynikach
badań
laboratoryjnych
wskazujących na niewłaściwą jakość żywności;
 w przypadkach uzasadnionych organizowanie wspólnych kontroli oraz
udzielanie sobie stosownej pomocy merytorycznej w ramach sprawowanego
nadzoru.
Działalność
organów
urzędowej
kontroli
miała
na
celu
zapewnienie
odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa żywności produkowanej i wprowadzanej do
obrotu poprzez efektywną działalność kontrolną w zakresie oceny zgodności
nadzorowanych podmiotów z znowelizowanym prawodawstwem krajowym oraz aktami
prawnymi Unii Europejskiej, jak też prowadzenie działalności edukacyjno-zdrowotnej
mającej za zadanie dotarcie do jak najszerszego grona odbiorców (współpracowano w
tym zakresie z urzędami miast i gmin w celu upowszechniania wiedzy wśród
zainteresowanych).
Współpraca wszystkich Inspekcji w 2008 roku przyczyniła się do wzmocnienia
koordynacji nadzoru nad bezpieczeństwem żywności produkowanej i wprowadzanej do
obrotu na terenie Polski.
Organy urzędowej kontroli żywności w 2008 roku skutecznie realizowały cel
strategiczny Zintegrowanego Wieloletniego Planu Kontroli dla Polski na lata 2007-2009
w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa żywności „od pola do stołu”.
Realizując powyższy cel:
 przeprowadzano urzędowe kontrole począwszy od etapu produkcji,
poprzez dystrybucję i wprowadzanie do obrotu detalicznego;
 dokonywano oceny partii towarów z importu na przejściach granicznych
jak i w miejscach docelowego przeznaczenia;
 pobierano do badań laboratoryjnych próbki środków spożywczych oraz
materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością;
 dokonywano oceny sposobu i jakości żywienia w zakładach żywienia
zbiorowego;
 opracowywano i przekazywano wnioski pokontrolne do właścicieli i
kierownictwa zakładów;
 prowadzono efektywne postępowanie administracyjno – egzekucyjne w
celu wyeliminowania stwierdzonych nieprawidłowości;
- 230 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
 prowadzono działania edukacyjne skierowane do społeczeństwa oraz
producentów i dystrybutorów żywności w zakresie wymagań prawa
żywnościowego;
 przeprowadzano urzędowe kontrole żywności zarówno przywożonej z
państw trzecich, jak i wywożonej poza Wspólnotę.
Szczególnym nadzorem sanitarnym objęto zakłady produkcji i obrotu żywnością
oraz żywienia, które wykazują najgorszy stan sanitarny, wprowadzają do obrotu szeroki
asortyment środków spożywczych przeznaczonych dla dużej liczby lub specjalnej grupy
konsumentów, albo stanowią jedyne dostępne źródło zaopatrzenia.
W części grup zakładów wzrósł odsetek obiektów niezgodnych z wymaganiami.
Istnieje zatem potrzeba podjęcia działań zmierzających do mobilizacji przedsiębiorców
do poprawy sytuacji w tym zakresie, a także bardziej konsekwentnego egzekwowania
od przedsiębiorców nakładanych obowiązków prawa żywnościowego.
Systematycznie rośnie liczba zakładów żywności i żywienia z poprawnie
wdrożonym i stosowanym Programem Warunków Wstępnych oraz z opracowaną i
utrzymywaną pełną procedurą HACCP. Jednakże pomimo, iż ogólna liczba obiektów,
w których działają systemy samokontroli wzrasta, odsetek w każdej z grup zaniżają
zakłady posiadające sformalizowany i opisany system kontroli zagrożeń, który jednak
nie jest stosowany w praktyce. Pewna część zakładów nie wykazuje ponadto postępów
w implementacji procedur opartych na zasadach HACCP, co tłumaczy wciąż wysoki
odsetek obiektów, które są „w trakcie” wdrażania systemów samokontroli.
Pracownicy organów urzędowej kontroli żywności mają do dyspozycji
odpowiednie, proporcjonalne działania represyjne. Jednakże większą skuteczność
można
osiągnąć poprzez stosowanie równocześnie sankcji karnych i metod
pozwalających
przedsiębiorców.
na
pogłębienie
świadomości
sanitarnej
kontrolowanych
Szkolenia z zakresu szeroko rozumianego „bezpieczeństwa
żywności” powinny być skierowane nie tylko do pracowników organów urzędowej
kontroli żywności ale także do podmiotów.
Ochrona zdrowia publicznego jest jednym z najważniejszych zadań Inspekcji
Weterynaryjnej, której kontrola i nadzór w różnych ogniwach łańcucha żywnościowego
pozwala zapewnić wysokie bezpieczeństwo żywności. Stąd też istnieje konieczność
usprawnienia nadzoru weterynaryjnego, celem zwiększenia zaufania konsumentów do
- 231 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
poziomu bezpieczeństwa produkowanej żywności.
Dzięki
zmianie
polegającej
na
przypisaniu
każdemu
nadzorowanemu
podmiotowi produkującemu żywność zwierzęcego pochodzenia odpowiedniej kategorii
ryzyka, zracjonalizowaniu uległ system nadzoru. Obdarzono większym zaufaniem
właścicieli podmiotów, którzy we właściwy sposób realizują przepisy dotyczące
bezpieczeństwa żywności.
Ponadto w stosunku do roku poprzedniego zmniejszyła się ogólna liczba
zakładów produkujących żywność pochodzenia zwierzęcego. Wzrost liczby podmiotów
odnotowano w przypadku punktów odbierających mleko oraz zakładów pakowania jaj.
Zauważalny był spadek liczby zakładów uprawnionych do produkcji na rynek krajowy,
objętych, zgodnie z art. 4 rozporządzenia (WE) Nr 2076/2005, okresem przejściowym,
jak również liczby zakładów zakwalifikowanych jako sprzedaż bezpośrednia.
Jednocześnie zaobserwowano wzrost liczby zakładów zakwalifikowanych jako
działalność marginalna, lokalna i ograniczona oraz zakładów zatwierdzonych.
Analiza kontroli przeprowadzonych w 2008 r. wykazała, że najgorzej w ocenie
kontrolujących wypadły zakłady zakwalifikowane do kategorii: chłodnie, mięso białe,
mięso czerwone oraz mleko. W punktach odbioru mleka, zakładach zajmującym się
przetwórstwem ryb i pakowaniem jaj nie stwierdzono rażących niezgodności.
W ramach realizacji celu strategicznego -
wzmocnienie poziomu ochrony
interesów konsumentów i efektywności funkcjonowania wewnętrznego rynku
produktów żywnościowych prowadzono kontrole, których zadaniem było:
 ujawnianie nieuczciwych praktyk rynkowych oraz nieuczciwej konkurencji,
 sprawdzanie przestrzegania przepisów krajowych i unijnych w zakresie
jakości handlowej i oznakowania produktów oraz przepisów regulujących
obrót,
 weryfikacja legalności i rzetelności działalności przedsiębiorców.
Kontrolami
objęto
przede
wszystkim
produkty
będące
przedmiotem
codziennych zakupów, do których dotychczas wnoszono najwięcej zastrzeżeń,
szczególnie dotyczących zafałszowania (np. mleko i jego przetwory) lub naruszenia
warunków
bezpieczeństwa
(napoje
bezalkoholowe
gazowane).
W
przypadku
otrzymania wysokich wskaźników wadliwości, zaplanowano ponowną realizację
danego tematu w roku 2009 (np. ryby i przetwory rybne).
- 232 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Kontrole sprawdzające wykazały, że przedsiębiorcy w większości przypadków
w sposób dobrowolny usuwali stwierdzone nieprawidłowości w toku kontroli. Jest to
również
efekt
współpracy z
organami
urzędowej
kontroli
żywności, które
przekazywane między sobą na bieżąco informacje o stwierdzonych niezgodnościach
powstałych na etapie wytwarzania.
Dzięki wprowadzeniu nowych przepisów przewidujących wysokie kary dla
przedsiębiorców wprowadzających do obrotu artykuły rolno-spożywcze niewłaściwej
jakości, efektywność kontroli w 2009 r. prawdopodobnie wzrośnie.
Realizowano również zadania w ramach celu strategicznego - Zapobieganie
występowaniu i zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w celu ochrony zdrowia
publicznego.
Ważnym osiągnięciem w ochronie zdrowia publicznego było uznanie Polski za
kraj oficjalnie wolny od gruźlicy bydła wyrażone poprzez decyzję Komisji
2009/342/WE z dnia 23 kwietnia 2009 roku zmieniająca decyzję 2003/467/WE w
odniesieniu do uznania niektórych regionów administracyjnych Włoch za oficjalnie
wolne od gruźlicy bydła, brucelozy bydła i enzootycznej białaczki bydła, uznania
niektórych regionów administracyjnych Polski za oficjalnie wolne od enzootycznej
białaczki bydła oraz uznania Polski i Słowenii za państwa członkowskie oficjalnie
wolne od gruźlicy bydła.
W celu zapewnienia skutecznego działania służb urzędowej kontroli w 2008
roku przeprowadzono szereg szkoleń i narad, w tym szkoleń warsztatowych,
połączonych ze sprawdzeniem poziomu nabytej wiedzy, szczególnie w obszarze
znajomości i praktycznego stosowania postanowień prawa krajowego oraz aktów
prawnych UE obowiązujących w nadzorze nad bezpieczeństwem żywności oraz
materiałami i wyrobami przeznaczonymi do kontaktu z żywnością.
Ponadto przeprowadzano kontrole podległych jednostek celem weryfikacji
stosowania w praktyce przepisów prawa w obszarze urzędowej kontroli żywności.
Organy urzędowej kontroli przeprowadzały również audyty w podległych
jednostkach w celu zapewnienia, że realizacją one wymagania Rozporządzenia (WE) nr
882/2004.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że zgodnie z art. 17 ust. 2
Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 oraz rozporządzeniem (WE) nr 822/2004 system
- 233 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
urzędowych kontroli żywności w 2008 roku w Polsce działał skutecznie i z pożytkiem
dla ochrony zdrowia konsumentów. Przedsiębiorcy objęci byli urzędową kontrolą na
wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności. Kontrole
przeprowadzano regularnie w oparciu o analizę ryzyka, z ustaloną częstotliwością
celem realizacji zapisów rozporządzenia nr 882/2004.
- 234 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
Spis tabel
1. TABELA 1. ZATWIERDZENI / ZAREJESTROWANI PRODUCENCI I PRZEDSIĘBIORSTWA
HANDLOWE ........................................................................................................... 11
2. TABELA 2. LICZBA PODMIOTÓW DZIAŁAJĄCYCH NA RYNKU PASZ (1) ORAZ LICZBA
PODMIOTÓW PODDANYCH URZĘDOWEJ KONTROLI (INSPEKCJI)
(2)
W 2008 ROKU ... 12
3. TABELA 3. LICZBA URZĘDOWYCH KONTROLI (INSPEKCJI) PODMIOTÓW
DZIAŁAJĄCYCH NA RYNKU PASZ W 2008 ROKU ..................................................... 13
4. TABELA 4. KONTROLE IDENTYFIKACJI I REJESTRACJI ZWIERZĄT – BYDŁO ........... 18
5. TABELA 5. PARAMETRY ANALIZY RYZYKA DLA WYBORU SIEDZIB STAD BYDŁA DO
KONTROLI IDENTYFIKACJI I REJESTRACJI W 2009 R.
............................................. 19
6. TABELA 6. KONTROLE IDENTYFIKACJI I REJESTRACJI ZWIERZĄT – OWCE I KOZY .. 20
7. TABELA 7. PARAMETRY ANALIZY RYZYKA DLA WYBORU SIEDZIB STAD OWIEC I
KÓZ DO KONTROLI IDENTYFIKACJI I REJESTRACJI W 2009 R. ................................. 21
8. TABELA 8. ROCZNY RAPORT Z KONTROLI RZEŹNI POD WZGLĘDEM DOBROSTANU
ZWIERZĄT ............................................................................................................. 23
9. TABELA 9. ROCZNY RAPORT Z KONTROLI ŚRODKÓW TRANSPORTU
WYKORZYSTYWANYCH DO PRZEWOZU ZWIERZĄT POD WZGLĘDEM DOBROSTANU
ZWIERZĄT ............................................................................................................. 24
10. TABELA 10. RAPORT Z KONTROLI GOSPODARSTW UTRZYMUJĄCYCH ZWIERZĘTA
GOSPODARSKIE ..................................................................................................... 26
11. TABELA 11. DANE DOTYCZĄCE LICZBY SKONTROLOWANYCH PRZEZ GRANICZNYCH
LEKARZY WETERYNARII PRZESYŁEK WPROWADZONYCH W 2008R. W RAMACH
PROCEDURY IMPORTU ........................................................................................... 28
12. TABELA 12. DANE DOTYCZĄCE LICZBY SKONTROLOWANYCH PRZEZ GRANICZNYCH
LEKARZY WETERYNARII PRZESYŁEK WPROWADZONYCH W 2008R. W RAMACH
PROCEDURY TRANZYTU (W TYM TRANZYTU Z CZASOWYM SKŁADOWANIEM W
SKŁADACH CELNYCH)........................................................................................... 28
13. TABELA 13. DANE DOTYCZĄCE LICZBY SKONTROLOWANYCH PRZEZ GRANICZNYCH
LEKARZY WETERYNARII PRZESYŁEK WPROWADZONYCH W 2008R. W RAMACH
PROCEDURY REIMPORTU ....................................................................................... 29
- 235 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
14. TABELA 14. DANE DOTYCZĄCE LICZBY SKONTROLOWANYCH PRZEZ GRANICZNYCH
LEKARZY WETERYNARII PRZESYŁEK W 2008R. W RAMACH PROCEDURY
EKSPORTU............................................................................................................. 29
15. TABELA 15. WYNIKI KRAJOWEGO PLANU MONITORINGU POZOSTAŁOŚCI W
ŻYWNOŚCI POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO WWOŻONEJ Z KRAJÓW TRZECICH ZA ROK
2008 ..................................................................................................................... 30
16. TABELA 16. RECORDING OF CHECKS OF LIVE ANIMALS CONSIGNMENTS
INTRODUCED FOR IMPORT INTO THE COMMUNITY (97/794) POLAND 01 JANUARY –
31 DECEMBER 2008 POLAND 01 JANUARY - 30 JUNE 2008 ............................... 32
17. TABELA 17. RAPORT ZA ROK 2008 ZAWIERAJĄCY DANE LICZBOWE DOTYCZĄCE
WYNIKÓW WYKONYWANIA ZASAD DOTYCZĄCYCH PRZYWOZU Z KRAJÓW
TRZECICH MIĘSA I MLEKA PRZEZNACZONYCH DO INDYWIDUALNEGO SPOŻYCIA,
ZGODNIE Z ROZPORZĄDZENIEM (WE) KOMISJI 745/2004 ..................................... 38
18. TABELA 18. LICZBA KONTROLI PRZEPROWADZONYCH PRZEZ ORGANY
PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI SANITARNEJ W PODZIALE NA WOJEWÓDZTWA. .............. 44
19. TABELA 19. RODZAJ I ILOŚĆ PRZEPROWADZONYCH KONTROLI I RE-KONTROLI W
2008 ROKU ........................................................................................................... 53
20. TABELA 20. LICZBA PRÓB PŁODÓW ROLNYCH PRZESŁANYCH DO
POSZCZEGÓLNYCH LABORATORIÓW ..................................................................... 54
21. TABELA 21. CERTYFIKACJA IP W 2008 R. W PODZIALE NA POSZCZEGÓLNE
UPRAWY ............................................................................................................... 56
22. TABELA 22. STAN SANITARNY OBIEKTÓW W ZAKRESIE HIGIENY PRODUKTÓW
SPOŻYWCZYCH POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO
...................................................... 65
23. TABELA 23. ZESTAWIENIE WYNIKÓW BADAŃ LABORATORYJNYCH ŚRODKÓW
SPOŻYWCZYCH ORAZ WYNIKI BADAŃ ŚRODOWISKOWYCH W ZAKRESIE
ZANIECZYSZCZEŃ BIOLOGICZNYCH I CHEMICZNYCH WYKONANYCH PRZEZ
LABORATORIA URZĘDOWE .................................................................................... 72
24. TABELA 24. WYNIKI KONTROLI URZĘDOWYCH W SEKTORZE PASZOWYM............. 81
25. TABELA 25. WYNIKI KONTROLI URZĘDOWYCH W SEKTORZE UTYLIZACYJNYM. ... 82
26. TABELA 26. ZESTAWIENIE WYNIKÓW BADAŃ LABORATORYJNYCH W SEKTORZE
PASZOWYM ........................................................................................................... 83
27. TABELA 27. ZESTAWIENIE WYNIKÓW BADAŃ LABORATORYJNYCH W ODNIESIENIU
- 236 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
DO NIEKTÓRYCH PARAMETRÓW W SEKTORZE PASZ .............................................. 85
28. TABELA 28. ŚRODKI I SANKCJE ZASTOSOWANE PRZEZ INSPEKCJE
WETERYNARYJNĄ PRZY STWIERDZENIU NIEPRAWIDŁOWOŚCI W SEKTORZE
PASZOWYM. .......................................................................................................... 88
29. TABELA 29. ODSETEK OBIEKTÓW ŻYWNOŚCI I ŻYWIENIA O STANIE SANITARNYM
NIEZGODNYM Z WYMAGANIAMI W LATACH 2003-2008 ........................................ 96
30. TABELA 30. STAN SANITARNY OBIEKTÓW ŻYWNOŚCI, ŻYWIENIA I PRZEDMIOTÓW
UŻYTKU W LATACH 2007-2008 ............................................................................ 97
31. TABELA 31. REALIZACJA PLANU POBIERANIA PRÓBEK...................................... 106
32. TABELA 32. JAKOŚĆ ZDROWOTNA ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH ............................ 108
33. TABELA 33. DZIAŁALNOŚĆ REPRESYJNA ............................................................ 121
34. TABELA 34. SZCZEGÓŁOWE ZESTAWIENIE WYDANYCH W OKRESIE
SPRAWOZDAWCZYM ZALECEŃ POKONTROLNYCH I SANKCJI KARNYCH W ROZBICIU
NA POSZCZEGÓLNE RODZAJE KONTROLI ............................................................. 125
35. TABELA 35. SZCZEGÓŁOWE ZESTAWIENIE KONTROLI TYPU A W ROZRÓŻNIENIU NA
MIEJSCA PROWADZENIA KONTROLI .................................................................... 127
36. TABELA 36. SZCZEGÓŁOWE ZESTAWIENIE NIEPRAWIDŁOWOŚCI WYKAZANYCH
PODCZAS KONTROLI TYPU A W UKŁADZIE KRAJOWYM ....................................... 128
37. TABELA 37. ZESTAWIENIE LICZBY KONTROLI W ZAKRESIE STOSOWANIA ŚRODKÓW
OCHRONY ROŚLIN ............................................................................................... 130
38. TABELA 38. SZCZEGÓŁOWE ZESTAWIENIE NIEPRAWIDŁOWOŚCI WYKAZANYCH
PODCZAS KONTROLI TYPU B W UKŁADZIE KRAJOWYM
...................................... 131
39. TABELA 39. ZESTAWIENIE ILOŚCI PRÓBEK PRZEBADANYCH PRZEZ LABORATORIA
GIJHARS
W RAMACH URZĘDOWEJ KONTROLI ŻYWNOŚCI W 2008 ROKU,
NIESPEŁNIAJĄCYCH WYMAGAŃ JAKOŚCI HANDLOWEJ. ....................................... 147
40. TABELA 40. ZESTAWIENIE ILOŚCI PARTII OBJĘTYCH KONTROLĄ JAKOŚCI
HANDLOWEJ W 2008 R. ....................................................................................... 149
41. TABELA 41. SANKCJE ZASTOSOWANE PRZEZ ORGANY IJHARS. ........................ 167
42. TABELA 42. SPOSÓB ROZPATRZENIA ODWOŁAŃ OD DECYZJI ADMINISTRACYJNYCH
WNIESIONYCH DO GŁÓWNEGO INSPEKTORA JHARS W 2008 R. ......................... 170
43. TABELA 43. WADLIWOŚĆ POSZCZEGÓLNYCH RODZAJÓW PRODUKTÓW OBJĘTYCH
KONTROLAMI PLANOWYMI ................................................................................. 173
- 237 -
ZINTEGROWANY WIELOLETNI PLAN KONTROLI DLA POLSKI
RAPORT ROCZNY 2008
44. TABELA 44 .AUDYTY WEWNĘTRZNE
PRZEPROWADZONE PRZEZ ORGANY
PAŃSTWOWEJ INSPEKCJI SANITARNEJ ................................................................ 181
45. TABELA 45. TEMATYKA I LICZBA SZKOLEŃ PRZEPROWADZONYCH DLA
PRACOWNIKÓW PIS ............................................................................................ 189
46. TABELA 46. ZESTAWIENIE SZKOLEŃ .................................................................. 197
- 238 -

Podobne dokumenty