mmuzyka - Warszawa - Instytut Adama Mickiewicza

Komentarze

Transkrypt

mmuzyka - Warszawa - Instytut Adama Mickiewicza
RAPORT
raport 2012/2013I
RAPORT
Z prawdziwą satysfakcją oddaję w Państwa ręce kolejny raport Instytutu Adama Mickiewicza. Mam nadzieję, iż jest
on dowodem na to, że nasz trzynasty sezon nie tylko nie był
pechowy, ale obfitował w doniosłe wydarzenia i znaczące
sukcesy.
Do jednego z najważniejszych zaliczam powołanie Rady Instytutu,
którą swoim udziałem zaszczycili prof. Jerzy Buzek (Przewodniczący), dr Włodzimierz Cimoszewicz, prof. Jerzy Hausner, prof. Edmund
Wnuk-Lipiński, ambasador Jerzy Koźmiński oraz, z urzędu, Podsekretarz Stanu Monika Smoleń (Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa
Narodowego) i Podsekretarz Stanu Beata Stelmach (Ministerstwo
Spraw Zagranicznych).
Sezon 2012/2013 był ważny nie tylko ze względu na sukcesy polskiej
kultury na arenie międzynarodowej, takie jak: Polska Arts w Edynburgu czy wielowymiarowy projekt Lutosławski 100/100, o którym
międzynarodowi krytycy pisali, że skutecznie wprowadził tego wielkiego kompozytora do repertuarów najlepszych światowych orkiestr,
solistów, dyrygentów i sal koncertowych. Za nami miesiące wielu
emocjonujących przeżyć muzycznych i teatralnych, także w Polsce.
Wiosną 2013 gościliśmy w Warszawie najlepsze rosyjskie spektakle
w ramach festiwalu „ДА! ДА! ДА!” – przeglądu, który stał się niekwestionowanym wydarzeniem, entuzjastycznie przyjętym przez krytykę
i publiczność.
Za granicą poświęciliśmy ten sezon rozwijaniu wieloletniego programu promocji polskiego designu oraz umacnianiu marki Polska w tak
ważnych miejscach, jak Londyn, Mediolan, Paryż czy Azja, gdzie od
czterech lat konsekwentnie budujemy naszą pozycję. Krzepnie również marka I, CULTURE Orchestra, która zakończy swoje trzecie,
„północne” tournée koncertem w Wilnie podczas szczytu Partnerstwa Wschodniego.
Przed nami kolejne wyzwania – najbliższe
to multidyscyplinarny projekt kulturalny
w Turcji z okazji 600-lecia nawiązania
stosunków dyplomatycznych.
W tym miejscu zawsze dziękujemy naszym partnerom z Ministerstwa Spraw Zagranicznych i placówek dyplomatycznych RP, stowarzyszeniom twórczym oraz instytucjom kultury w Polsce i za granicą,
artystom, animatorom kultury, a od tego roku również naszym partnerom: PKN Orlen i Grupie Lotos S.A. za życzliwe wsparcie w imię
wspólnych wartości.
paweł potoroczyn
dyrektor instytutu adama mickiewicza
4
E
EDYNBURG
K
A
KLOPSZTANGA
PROJEKT AZJA
str. 6
str. 14
str. 20
EEPAP
L
LUTOSŁAWSKI
str. 26
str. 30
str. 34
D
DESIGN
Sz
SZYMANOWSKI
T
str. 42
str. 50
str. 56
Д
FESTIWAL
ДA! ДA! ДA!
TURCJA
instytut adama mickiewicza
M
T
MUZYKA
TEATR I SZTUKI
PERFORMATYWNE
str. 60
str. 86
F
W
FILM
SZTUKI WIZUALNE
I DESIGN
str. 98
str. 106
P
PUBLIKACJE
O INSTYTUCIE
str. 120
str. 124
raport 2012/20135
E
EDYNBURG
• Teatr Biuro Podróży
w Edynburgu
E
EDYNBURG
ZŁOTO
W EDYNBURGU
Cztery festiwale, sto osiemdziesiąt wydarzeń, dziesięć scen
i blisko trzydziści tysięcy widzów – to nasz udział w Olimpiadzie Kulturalnej w Edynburgu.
Kultura towarzyszy igrzyskom od czasów antycznej Grecji, kiedy
olimpiada była tyleż zmaganiem atletów, co festiwalem poetów,
śpiewaków i aktorów. Olimpiada Kulturalna, towarzysząca olimpiadzie mającej miejsce w Londynie w 2012 roku, ze względu na swoje
rozmiary została podzielona między Londyn i Edynburg. Wybraliśmy Edynburg, bo to właśnie miejsce jest centrum życia kulturalnego Wielkiej Brytanii w lipcu i sierpniu, zresztą gościmy tam od lat.
W 2012 roku po raz pierwszy przygotowany został program pokazujący tak szerokie spektrum tego, co dzieje się w polskiej kulturze.
Byliśmy wszędzie: Valery Gergiev poprowadził London Symphony
Orchestra przez wszystkie cztery symfonie Szymanowskiego i oba
koncerty skrzypcowe, Cleveland Orchestra zachwyciła wykonaniem
muzyki Lutosławskiego, Teatr Biuro Podróży pokazał trzy spektakle
• Bogdan Zdrojewski, Minister
Kultury i Dziedzictwa
Narodowego podczas Olimpiady
Kulturalnej w Edynburgu
leksandra Borys – „Lost in
A
details”
8
instytut adama mickiewicza
(wystawiając je łącznie dwadzieścia cztery razy), Teatr Pieśń Kozła
zdobył Fringe First, a „2008: Macbeth” Grzegorza Jarzyny rzucił na
kolana krytyków i wstrząsnął publicznością.
Wielkim dowodem uznania był fakt, że dwa najważniejsze festiwale
zostały otwarte polskimi spektaklami. Awangardowy Fringe Festiwal
rozpoczął „Makbet: Kim jest ten człowiek we krwi?” Teatru Biura Podróży, a najstarszy i najbardziej prestiżowy Edinburgh International
Festival zainaugurowany został przedstawieniem „2008: Macbeth”
TR Warszawa. Spektakl Jarzyny zapowiedziały wszystkie najważniejsze gazety w Wielkiej Brytanii, pisząc, że jest „siedliskiem doskonałości artystycznej” („The Sunday Times”) i „najważniejszym wydarzeniem w Szkocji” („The Scotsman”).
Wybraliśmy Edynburg, bo to właśnie
miejsce jest centrum życia kulturalnego
Wielkiej Brytanii w lipcu i sierpniu, zresztą
gościmy tam od lat.
Polscy artyści brali udział w Jazz & Blues Festival (Aga Zaryan, Marcin
Wasilewski Trio, Mitch & Mitch, Maciej Obara Quartet, Profesjonalizm) oraz w Edinburgh Art Festival, na którym pokazaliśmy wystawę
Here/Now w Royal Scottish Academy, a także instalację „Pain Thing”
Roberta Kuśmirowskiego.
W Dance Base (jednym z najlepszych ośrodków tanecznych na świecie) wirowała solo Aleksandra Borys w „Lost in detailes”, a Leszek
Bzdyl poprowadził warsztaty mistrzowskie.
raport 2012/20139
E
EDYNBURG
Premiera spektaklu Pawła Passiniego
„Kukła. Księga blasku” w wykonaniu
neTTheatre
Wielkim dowodem uznania był fakt, że dwa
najważniejsze festiwale zostały otwarte
polskimi spektaklami.
E
EDYNBURG
Najliczniej byliśmy obecni na Fringe Festival. Centrum polskiego życia w czasie jego trwania stanowiła niezwykła przestrzeń Summerhall – dawnej szkoły weterynarii zamienionej w centrum kultury. Tu
odbywały się spektakle teatru ZAR, komuna//warszawa czy Teatru
Usta Usta Republika; tu święcił triumfy Teatr Pieśń Kozła, o którego
widowisku „Pieśni Leara” napisano w „The Herald Tribune”, że „gdyby ta recenzja była jak pieśń, to byłby to hymn wdzięczności”.
W klubie festiwalu, przez cztery wieczory czarował Raphael Rogiński, prezentując ze swym zespołem mieszaninę muzyki chasydzkiej
i surf rocka oraz bluesowe songi przetykane transowymi rytmami
amerykańskich Indian.
Dzieci mogły obejrzeć w Summerhall polskie filmy animowane w cyklu „Gdy zobaczysz kota i inne opowieści o zwierzętach” a dorośli –
„Małego czarnego kapturka i inne surrealistyczne opowieści”, etiudy
Borowczyka „Boro in the Box” oraz „Przewodnik do Polaków”.
Inna festiwalowa przestrzeń – Old College Quad – należała do spektakli plenerowych. Obok znanych już tutejszej widowni „Carmen
Funebre” i „Makbeta” Teatr Biuro Podróży wystawił „Planetę Lem”,
a Teatr KTO spektakl „Ślepcy”.
Edynburskie festiwale co roku przyciągają najciekawszych artystów,
najważniejszych impresario z całego świata oraz międzynarodową
publiczność. Gdyby były olimpiadą sportową, to w 2012 roku zdobylibyśmy tam wszystkie złote medale.
pektakl „Cadillac”
S
Teatru Usta Usta
Teatr ZAR
fot. Douglas Robertson Photography
• Zespół Mitch & Mitch podczas
koncertu w Edynburgu
12
instytut adama mickiewicza
• Fragment spektaklu „Carmen
Funebre” Teatru Biuro Podróży
Artyści Aga Zaryan, Agata Dymus-Kaźmierczak, Aleksandra Borys, Aleksandra Zawada, Alte Zachen,
Cukunft, Grażyna Dobrzelecka, Grzegorz Bral, Grzegorz Jarzyna, Grzegorz Laszuk, Grzegorz Reske,
Jarosław Fret, Jarosław Siejkowski, Jerzy Zoń, Joanna Łyczko, komuna//warszawa, Leszek Bzdyl, London
Symphony Orchestra, Maciej Obara Quartet, Magda Błasińska, Marcin Brzozowski, Marcin Masecki,
Marcin Wasilewski Trio, Mitch & Mitch With Their Incredible Combo, neTTheatre, Olga Rek, Paweł
Passini, Paweł Szkotak, Profesjonalizm, Raphael Rogiński, Robert Kuśmirowski, Teatr Biuro Podróży,
Teatr KTO, Teatr Pieśń Kozła, Teatr Szwalnia, Teatr Usta Usta Republika, Teatr ZAR, Valery Gergiev,
Wacław Miklaszewski, Wojciech Wiński, Wojtek Ziemilski, Wovoka
Partnerzy Dance Base, Edinburgh International Festival, Edinburgh Jazz & Blues Festival, Edinburgh
Sculpture Workshop, Instytut Kultury Polskiej w Londynie, Konsulat RP w Edynburgu, Royal Scottish
Academy, Summerhall, Universal Arts
raport 2012/201313
K
KLOPSZTANGA
• Wystawa „Coming soon”,
Temporary Gallery Köln
fot. Marcin Oliva-Sot
K
KLOPSZTANGA
TRZEPAK ZAMIAST
FEJSBUKA
Celem projektu Klopsztanga. Polska bez granic było wyjście
poza ramy historycznych relacji polsko-niemieckich. Spotykamy się przy trzepaku.
W dialekcie śląskim słowo klopsztanga oznacza trzepak. Trzepak
to nie przedmiot, to nie obiekt, to Miejsce. Przywołuje obrazy dzieciństwa, młodzieńczej fantazji, niewinnych emocji, zabawy, poczucia bezpieczeństwa, inicjacji. To symbol relacji. Przedstawiona
w logotypie projektu klopsztanga jest znakiem komunikacji, wymiany doświadczeń i dialogu poprzez kulturę – bez ceremoniałów
i konwenansów.
hamburg 25.07–9.09.2012
W roku 2012 rozpoczęliśmy prezentacje, które pozwalają naszym artystom zaistnieć w dwudziestu miastach Nadrenii Północnej-Westfalii, od Akwizgranu poprzez Bochum, Dortmund, Düsseldorf, Kolonię,
aż po Straelen, Unnę oraz Witten.
W roku 2012 na polsko-niemieckim
trzepaku zajmowaliśmy się głównie sztuką
wizualną i performatywną. Spotkania
w 2013 upłynęły pod hasłem muzyki.
oanna Kiliszek – zastępca
J
dyrektora IAM, Maria Kozłowska
– Klopsztanga i Aleksander
Gowin – manager projektu
Klopsztanga podczas konferencji
prasowej w Schauspiel Köln
fot. Marcin Oliva Soto
ystawa „Pamięć pracy”
W
w Zollverein w Essen
fot. Marcin Oliva-Soto
16
instytut adama mickiewicza
• Koncert Baaba feat m.bunio.s
& Gaby Kulki podczas
inauguracji projektu Klopsztanga
w Schauspiel Köln
fot. Marcin Oliva-Soto
• Joanna Kiliszek, zastępca
dyrektora IAM, przemawia
podczas konferencji prasowej
w Schauspiel Köln
Nadrenia Północna-Westfalia jest gospodarczym i kulturotwórczym
odpowiednikiem Górnego Śląska. Do niedawna zagłębie węgla i stali, wraz ze zmierzchem przemysłu ciężkiego zmieniła kopalnie i huty
w centra sztuki, stając się zagłębiem przemysłów kultury na europejską skalę. W postindustrialnych przestrzeniach doskonale odnalazły
się takie instytucje kultury, jak Ruhrtriennale czy PACT Zollverein.
W roku 2010 Zagłębie Ruhry i Essen zdobyły tytuł Europejskiej Stolicy Kultury. Ze swoją infrastrukturą i stabilnie finansowanymi instytucjami Nadrenia Północna-Westfalia ma dziś wpływy globalne.
W roku 2012 na polsko-niemieckim trzepaku zajmowaliśmy się głównie sztuką wizualną i performatywną. Spotkania w 2013 roku upłynęły pod hasłem muzyki.
raport 2012/201317
K
KLOPSZTANGA
Do najważniejszych efektów projektu należy nawiązanie współpracy z festiwalem Ruhrtriennale, kierowanym przez jednego z najwybitniejszych współczesnych kompozytorów – Heinera Goebbelsa.
Rozszerzenie kooperacji z festiwalem oraz konwencja targów kreatywnych c/o pop w Kolonii to przykład modelowego rozwiązania
w dziedzinie promocji muzyki aktualnej. Zainicjowana w 2012 roku
prezentacja polskich zespołów jest rozwijana wraz ze zwiększającym
się udziałem artystów i przedstawicieli branży muzycznej z Polski.
Rezultatem niezwykłej instalacji „Pamięć pracy", realizowanej latem
2012roku w Weltkulturerbe Zollverein w Essen (efekt wzajemnej inspiracji 50 polskich i niemieckich artystów) była kontynuacja i rozwój
projektu w Katowicach/Szopienicach w roku 2013.
W wyniku opracowanego przez IAM specjalnego programu wizyt
studyjnych w Polsce otrzymaliśmy zaproszenia do udziału w wydarzeniach w innych centrach kulturalnych Niemiec, takich jak festiwal
Reeperbahn w Hamburgu, Jazzahead w Bremie czy Museum Morsbroich w Leverkusen.
Instytut Adama Mickiewicza wspiera także wymianę kontaktów oraz
idei pomiędzy kuratorami, dramaturgami, producentami teatralnymi
z Polski i Niemiec oraz krajów Europy Środkowo-Wschodniej, czemu służy projekt East European Performing Arts Platform (EEPAP).
Klopsztanga i EEPAP to kamienie milowe w dziele rozbudowy globalnej sieci wymiany doświadczeń kulturowych.
• Wystawa „Coming soon”,
Temporary Gallery Köln
fot. Marcin Oliva-Soto
18
instytut adama mickiewicza
Artyści Agnieszka Kalinowska, Agnieszka Kurant, Ana Vujanović, Andrzej Tobis, Anna Molska, Arkadiusz Gola, Artur Żmijewski, Cezary
Bodzianowski, Chór Kobiet, Christoph Westermeier, DJ Motyl, Dominik Lejman, Ensemble musikFabrik, Felix Kubin, Gaba Kulka & m.bunio.s,
Giulietta Ockenfuss, Harakiri Farmers, Jacek Sienkiewicz, Jan Ritsema, Janusz Orlik, Juergen Staack, Julia Marcell, Kamp!, Katarzyna Kozyra,
Katarzyna Przezwańska, komuna//warszawa, Konrad Smoleński, Maciej Obara Quartet, Magdalena Kita, Małe Instrumenty, Małgorzata
Haduch, Martin Pfeifle, Mirosław Bałka, Mitch & Mitch, Olaf Brzeski, Oskar Dawicki, Paula & Karol, Piotr Bosacki, Piotr Wójcik, Poznański Chór
Kameralny, Radek Szlaga, Radikal Guru, The KDMS, Seb Koberstädt, Sławomir Rumiak, SLG, Stephan Stroux, Tomek Jeziorski, Transkapela,
Weronika Pelczyńska, Wojciech Bąkowski, Wojtek Ziemilski, Yula, Zorka Wollny
Partnerzy Ars Cameralis Silesiae Superioris, c/o pop festival, C’n’B Convention, Concerto Köln, Ensemble musikFabrik, Fundacja Sztuka
i Współczesność, Instytut Polski w Düsseldorfie, Juicy Beats Festival, Kölner Gesellschaft für Alte Musik ZAMUS, Konsulat Generalny RP
w Kolonii, Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Kunstsammlung NRW, Museum Abteiberg w Mönchengladbach, NRW Kultursekretariat,
Open Source Festival, SOHO, Stadt Mönchengladbach, Stiftung Zollverein, Stowarzyszenie „Gdzie jest sztuka?”, Transmission e. V., Urząd
Marszałkowski Województwa Śląskiego, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki
raport 2012/201319
A
PROJEKT AZJA
• Aleksandra Cwen w „Odysei”
Teatru im. Jana Kochanowskiego
w Opolu
A
PROJEKT AZJA
KOREAŃSKI
PAŹDZIERNIK
Od końca 2008 roku, w ramach powołanego
Projektu Azja, Instytut zrealizował ponad
60 samodzielnych projektów i 22 wizyty
studyjne, operując w Chinach (Pekin,
Szanghaj, Tianjin), Hongkongu, Republice
Korei, Japonii, Singapurze i na Tajwanie.
Agnieszka Holland odcisnęła dłoń w Alei Gwiazd, w Strefie
Zdemilitaryzowanej oglądano Wajdę, na wyspie Jara zachwycał Stańko, Warlikowski otworzył wielki festiwal teatralny.
Październik jest w Korei Południowej miesiącem najważniejszych
festiwali kulturalnych. Jesienią 2012 roku wzięliśmy udział w niemal
wszystkich, a na większości z nich mieliśmy status gościa specjalnego. Zaczęliśmy jeszcze w kwietniu koncertami Royal String Quartet
z Ingolfem Wunderem w Sejong Center, w sierpniu kontynuowaliśmy
wystawą „Unpolished – Young Design from Poland” w Korea Foundation Cultural Gallery w Seulu. We wrześniu, na odbywającym się
w Strefie Zdemilitaryzowanej DMZ Korean International Documentary Film Festival, zaprezentowaliśmy program złożony z dzieł wielkich dokumentalistów, reżyserskich sław i filmów młodego pokolenia. Październikowy Festiwal Sztuk Performatywnych w Seulu został
zainaugurowany spektaklem „(A)pollonia” Krzysztofa Warlikowskiego. Pokazalismy tam też „Odyseję” Teatru im. Jana Kochanowskiego
w Opolu, a jej reżyser, Krzysztof Garbaczewski, poprowadził w Seulu
warsztaty z Gombrowicza, zakończone czytaniem performatywnym
(po koreańsku) „Iwony, księżniczki Burgunda”. W tym czasie na festiwalu SIDance w Seoul Arts Center Teatr Dada von Bzdülöw tańczył
„Duety Nieistniejące”, a na Międzyanarodowym Festiwalu Filmowym
w Busan zaprezentowaliśmy złożoną z 10 filmów retrospektywę mistrzów polskiego kina. W konkursie wzięły udział: „Imagine”, „Yuma”
i „Mój rower”. Pod koniec roku do dystrybucji trafiła koreańska wersja „Polish Cinema Now!”, wyczerpującego kompendium wiedzy
o współczesnym polskim kinie.
• Agnieszka Holland w Alei Gwiazd
Festiwalu Filmowego w Busan
(Busan International Film
Festival)
oncert Maciej Obara Quartet
K
podczas Jarasum International
Jazz Festival 2012 w Korei
22
instytut adama mickiewicza
Na targach PAMS wespół z partnerami z Grupy Wyszehradzkiej zorganizowaliśmy serię wydarzeń teatralnych oraz stoisko pod wspólnym szyldem PACE.V4 (Performing Arts Central Europe). Na ogromnym plenerowym festiwalu jazzowym Jarasum publiczność podbili:
Tomasz Stańko Quartet, Maciej Obara Quartet, Nikola Kołodziejczyk
Trio – Stryjo i raggamuffinowo-dancehallowy Senk Że.
Koreańska prasa dużo pisała o polskiej drodze do wolności, o polskich wartościach, wrażliwości artystycznej i uniwersalnych kontekstach polskiej sztuki. Publiczność entuzjastycznie przyjmowała
nasze prezentacje i mimo różnic kulturowych widzowie dzielili się
swoimi fascynacjami w mediach społecznościowych.
Artyści Agnieszka Bar, Agnieszka Holland, Dorota Kędzierzaw-
ska, Dj Hory, Ingolf Wunder, Jacek Petrycki, Krzysztof Garbaczewski, Krzysztof Zanussi, Maciej Cuske, Maciej Obara Quartet, Michał
Chaciński, Mike Polarny, Natural Born Chillers, Radosław Rychcik,
Royal String Quartet, Senk Że, Trio – Stryjo, The KDMS (Max Skiba,
Kathy Diamond, Artur Koryciński) Tomasz Januchta, Tomasz Stańko Quartet, William Youn, zespół Teatru Dada von Bzdülöw, zespół
Teatru im. Jana Kochanowskiego w Opolu, zespół Teatru Nowego
w Warszawie, zespół Teatru Stefana Żeromskiego w Kielcach
Partnerzy Ambasada RP w Seulu, Arts and Theatre Institute
(Czechy), Busan Dance Market, Busan International Film Festival,
DMZ Docs, FF Club, Hanguk Performing Arts Center, Hungarian
Theatre Museum and Institute, Jarasum International Jazz Festival, Jazztopad, Korea Arts Management Service, Korea Foundation, Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki, Muzeum Regionalne
w Stalowej Woli, Sejong Center, Seoul Foundation for Arts and Culture, Seoul Section of the International Dance Council CID-UNESCO,
Staff Seoul, Theatre Institute (Słowacja), Wajda School, Wydział Polonistyki na Hankuk University of Foreign Studies
raport 2012/201323
A
PROJEKT AZJA
EEPAP
EEPAP
SIECIOWANIE
EUROPY
Wschodnioeuropejska Platforma Sztuk Performatywnych
(East European Performing Arts Platform, EEPAP) jest organizacją na rzecz rozwoju sztuk performatywnych (teatru
i tańca) w Europie Środkowej i Wschodniej. Do jej podstawowej działalności należy wspieranie i ułatwianie międzynarodowej wymiany między artystami oraz działaczami,
a także opracowywanie i rozwijanie programów edukacyjnych w dziedzinie sztuk performatywnych.
EEPAP działa jako pierwsza instytucja Partnerstwa Wschodniego
z siedzibą w Centrum Kultury w Lublinie, przy finansowym wsparciu
Urzędu Miasta Lublin oraz IAM.
EEPAP prowadzi projekty artystyczne,
działalność edukacyjną i rezydencyjną,
stając się ważną alternatywą
i uzupełnieniem istniejących w Europie
Środkowej ośrodków akademickich.
Chcemy dzielić się z naszymi sąsiadami najlepszymi praktykami
w dziedzinie produkcji, dystrybucji, marketingu, edukacji i warsztatów w sztukach performatywnych. Projekt obejmuje 18 państw: Armenię, Azerbejdżan, Gruzję, Mołdawię, Ukrainę, Białoruś, Słowację,
Czechy, Węgry, Rumunię, Bułgarię, Bośnię i Hercegowinę, Słowenię,
Chorwację, Serbię, Macedonię, Kosowo i Polskę. Platforma skierowana jest głównie do niezależnych artystów, kuratorów, krytyków,
teoretyków oraz osób prowadzących autonomiczne ośrodki kulturowe i festiwale. EEPAP to platforma inicjująca oraz wspierająca
współpracę twórców i specjalistów związanych ze sztukami performatywnymi. Prowadzi projekty artystyczne, działalność edukacyjną
i rezydencyjną, stając się ważną alternatywą, a także uzupełnieniem
istniejących w Europie Środkowej ośrodków akademickich.
onferencja „TożsamośćK
autonomia-dyskurs krytyczny.
Taniec w Europie ŚrodkowoWschodniej po 1989 roku”
w dniach 8-9 listopada 2012
w Lublinie fot. Blow up
jazd EEPAP w dniach
Z
15-16 października 2012
w Lublinie fot. Blow up
28
instytut adama mickiewicza
Pierwszy program rezydencyjny odbył się m.in. w Belgradzie, podczas Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego BITEF. „W Belgradzie
zobaczyłem wiele znakomitych spektakli, odkryłem kulturę Serbii.
Rezydencja dała mi impuls do kreatywnego działania i pozwoliła
inaczej spojrzeć na rzeczywistość, co dla mnie jako reżysera jest
niezwykle ważne” – napisał Denis Fedorow, uczestnik rezydencji
z Białorusi.
Z kolei Michaela Zakutanska ze Słowacji, uczestniczka rezydencji
w Sarajewie, podczas Międzynarodowego Festiwalu Teatralnego
MESS, tak wspomina udział w Festiwalu: „Jednym z ważniejszych
aspektów było poznanie innych dramatopisarzy oraz dramaturgów
w podobnym wieku, którzy mierzą się z tymi samymi problemami
i analizują zjawisko dramatu oraz teatru w kontekście swojego kraju.
Myślę, że podczas festiwalu zostały utworzone mocne więzi z pozostałymi uczestnikami warszatatów”.
Na przełomie lipca i sierpnia 2012 roku w Kijowie, podczas Międzynarodowej Szkoły Letniej dla Kuratorów Teatralnych, odbyła się
pierwsza edycja naszego projektu edukacyjnego Desant, na który
składał się cykl seminariów ze znanymi kuratorami teatralnymi.
Studenci chwalili sobie dostęp do praktycznych informacji (gdzie
szukać grantów, jak nawiązywać kontakty), ale równie istotny był
kontakt z wykładowcami, którzy pokazywali, jak tworzyć program
wydarzenia, umiejscawiając je w kontekście społecznym. Podjęty
przez Borkę Pavićević, dyrektorkę Centrum Dekontaminacji Kulturowej w Belgradzie, temat zagrożenia nacjonalizmem czy niebezpieczeństwa depolityzacji społeczeństwa i hołubienia sztuki oderwanej od rzeczywistości, okazał się być tematem bardzo ważnym
dla uczestników seminariów, tym bardziej, że rzadko poruszanym
w ukraińskim teatrze.
W październiku 2012 roku w Lublinie odbył się drugi zjazd plenarny EEPAP. Obok reprezentantów krajów współpracujących z EEPAP
w spotkaniu wzięła udział reprezentantka Turcji oraz dwoje kuratorów z Niemiec. Pierwszy zjazd założycielski miał miejsce rok wcześniej w Krakowie, podczas polskiej Prezydencji w Unii Europejskiej.
Instytucje współpracujące Art Corporation w Mińsku, Art Office w Sofii, Centrum Derida Dance w Sofii, Centrum Łesia Kurbasa
w Kijowie, Festival Ruhrtriennale, Festiwal Konfrontacje Teatralne w Lublinie, Festiwal Krakowskie Reminiscencje Teatralne, Institute of
Contemporary Arts w Erywaniu, Instytut Goethego, Instytut Muzyki i Tańca w Warszawie, Instytut Teatralny w Pradze, Lubelski Teatr Tańca,
Międzynarodowy Festiwal Teatralny MESS w Sarajewie, Międzynarodowy Festiwal Teatralny BITEF w Belgradzie, Organizacja ColectivA
w Cluj, Stowarzyszenie Drabina we Lwowie, Teatr Dramatyczny w Grodnie, Teatr Mladinsko i Teatr Glej w Lublanie, Teatr Stary w Krakowie
Partnerzy Centrum Kultury w Lublinie , Miasto Lublin
raport 2012/201329
L
LUTOSŁAWSKI
• Plakat obchodów 100. rocznicy
urodzin Witolda Lutosławskiego,
autorstwa Marcina Łagockiego
C
M
Y
CM
MY
CY
CMY
K
L
LUTOSŁAWSKI
STO KONCERTÓW
NA STULECIE
Lutosławski, twórca jednego
z najświetniejszych krajobrazów
muzycznych XX wieku.
„The Independent”
„Nie mogłem marzyć o takim brzmieniu, takiej interpretacji” – powiedział Witold Lutosławski po wysłuchaniu „Łańcucha II” w wykonaniu Anne-Sophie Mutter w Zurychu,
w 1989 roku. 24 lata później legendarna niemiecka skrzypaczka swym występem w Warszawie inaugurowała obchody
stulecia urodzin mistrza.
Wcześniej, uchwałą Konferencji Generalnej UNESCO, przyjęto, że
setna rocznica urodzin kompozytora znajdzie się na listach rocznic
obchodzonych pod auspicjami UNESCO, a Sejm RP uchwalił 2013
Rokiem Witolda Lutosławskiego. Liczne polskie instytucje kultury
wspólnie realizowały niezwykły program koncertów, wydarzeń edukacyjnych i wydawniczych, mających na celu uczczenie twórczości
kompozytora i dyrygenta, którego znaczenie, dorobek oraz międzynarodowe wyróżnienia (w tym muzyczny Nobel – „Polar Music Price”) dają mu trwałe miejsce w muzycznym panteonie.
Spektakularnym sukcesem były koncerty Cleveland Orchestra
na Międzynarodowym Festiwalu w Edynburgu. Dyrygował Franz
Welser-Möst, a brytyjska prasa zachwycała się muzyką „piękną
w swej prostej ekspresji” („The Guardian”), „nieodparcie łączącą
bezbłędną dokładność i brawurową energię” („Telegraph”).
Witold Lutosławski w 1960 roku
fot. A. Zborski © POLMIC
32
instytut adama mickiewicza
Projektem wyjątkowym w swym rozmachu jest trwający od stycznia
2013 roku cykl koncertów Philharmonia Orchestra „Woven Words”.
Warszawski koncert filharmoników londyńskich był wydarzeniem
sezonu.
sa-Pekka Salonen w Warszawie
E
podczas koncertu Philharmonia
Orchestra z serii „Woven Words”
fot. Konrad Ćwik ©IAM
Oprócz produkcji licznych koncertów i przywracania muzyki Lutosławskiego do repertuarów wielkich światowych orkiestr, IAM prowadził biuro prasowe Roku Lutosławskiego oraz systematycznie informował o realizowanych projektach na oficjalnej stronie obchodów
www.lutoslawski.culture.pl.
Po pierwszej części sezonu opinia publiczna zdaje się nie mieć już
wątpliwości, iż polski kompozytor (nie tylko genialny muzyk, ale także filozof i erudyta, potrafiący łączyć proces twórczy z refleksją teoretyczną) był jednym z najwybitniejszych artystów XX wieku. Proces
przywracania Lutosławskiemu należnego miejsca w repertuarach
wielkich orkiestr i słynnych sal koncertowych, w pierwszej połowie
roku uwieńczony sukcesem, trwa nadal. W sezonie 2013–2014 planowane są kolejne wykonania, nagrania i publikacje.
Artyści Esa-Pekka Salonen, Jennifer Koh, Krystian Zimerman,
Matthias Goerne, Truls Mørk, Philarmonia Orchestra
Partnerzy Instytut Muzyki i Tańca, Towarzystwo im. Lutosław-
skiego, Filharmonia Narodowa, Narodowy Instytut Audiowizualny,
Ambasada w Baku, Konsulat w Irkucku, Instytut Polski w Rzymie
raport 2012/201333
Д
FESTIWAL
ДA! ДA! ДA!
• „Lear. Komedia” – spektakl
w reżyserii Konstantina
Bogomołowa
Д
FESTIWAL
ДA! ДA! ДA!
ROSYJSKA
WIOSNA TEATRALNA
W POLSCE
• „Zamknięte drzwi”
fot. Douglas Robertson Photography
36
W 2011 roku polski teatr podbił serca Rosjan, teraz oddaliśmy Rosjanom Warszawę. „Nie wątpię, że nadchodzące wydarzenia staną się potężnym impulsem dla rozwoju naszych
relacji” – napisał we wstępie do programu przeglądu „ДА!
ДА! ДА!” Władimir Miedinskij, Minister Kultury Federacji
Rosyjskiej.
Festiwal rozpoczął się 17 maja 2013 roku bezprecedensową transmisją satelitarną. Zgromadzeni w warszawskim Teatrze Dramatycznym
widzowie połączyli się z publicznością teatru MChT im. Czechowa
w Moskwie, oglądając na gigantycznym ekranie grany tam kultowy
spektakl „Idealny mąż. Komedia” Konstantina Bogomołowa. Począwszy od tego dnia w teatrach stolicy (Narodowym, Studio, Dramatycznym, TR Warszawa) i Centrum Sztuki Cartonovnia przez ponad dwa
tygodnie prezentowaliśmy najlepsze spektakle ze scen Moskwy i Petersburga. Towarzyszyły im spotkania z artystami, panele dyskusyjne
i konferencja „Konstantin Stanisławski: teatr, kino”, którą uczciliśmy
150-lecie urodzin mistrza. Wielkim finałem festiwalu była premiera
sztuki Pawła Priażki „Życie jest piękne”, wyreżyserowanej w Teatrze
Studio przez Marata Gacałowa.
instytut adama mickiewicza
• Scena ze spektaklu „Gorki-10”
Na rosyjską wiosnę teatralną w Warszawie przywieźliśmy dziesięć
spektakli, z których wszystkie, co podkreślał minister kultury Rosji,
zostały wybrane przez niezależnych polskich krytyków teatralnych.
Kuratorzy „ДА! ДА! ДА! Współczesny teatr, dramat i performans z Rosji” – Agnieszka Lubomira Piotrowska i Roman Pawłowski – ułożyli je
w dwa nurty: rozliczający się z pamięcią historyczną i skoncentrowany na współczesności. Oba dopełniają obrazu społeczeństwa, które
mierzy się ze swoją totalitarną przeszłością, a zarazem przechodzi
gwałtowną modernizację. Oglądając je, łatwo zauważyć, że Polaków
i Rosjan łączy podobny stosunek do teatru jako jednego z nielicznych
mediów społecznej debaty, poważnego dialogu i tożsamości elit. Jak
podkreślają kuratorzy festiwalu: „W obu krajach, pomimo komercjalizacji i globalizacji kultury, zachował on wysoki status społeczny
i wciąż jest miejscem istotnej dyskusji o człowieku, a nie tylko gałęzią
Kuratorzy festiwalu ułożyli przywiezione
do Warszawy spektakle w dwa nurty:
rozliczający się z pamięcią historyczną
i skoncentrowany na współczesności.
raport 2012/201337
Д
FESTIWAL
ДA! ДA! ДA!
Spektakl „Idealny mąż. Komedia”
Konstantina Bogomołowa teatru MChT
im. Czechowa w Moskwie zainaugurował
festiwal „ДА! ДА! ДА!” w Warszawie
fot. Jekatierina Cwietkowa
Festiwal rozpoczął się bezprecedensową
transmisją satelitarną kultowego spektaklu
„Idealny mąż. Komedia” Konstantina
Bogomołowa.
Д
FESTIWAL
ДA! ДA! ДA!
show-biznesu”. Widzowie mogli tego doświadczyć osobiście, oglądając takie dzieła, jak: „Życie i los” w reżyserii Lwa Dodina (adaptacja zakazanej w ZSRR epopei Wasilija Grossmana o losach rosyjskiej
inteligencji w czasach Wojny Ojczyźnianej), „Gorki-10” Dmitrija
Krymowa (autorski spektakl rozprawiający się z trzema filarami mitologii sowieckiej: rewolucją, wojną, życiem codziennym), widowisko
„Lear. Komedia” w reżyserii wielkiego buntownika rosyjskiej sceny
Konstantina Bogomołowa, czy „Shoot/Get Treasure/Repeat” teatru
post z Petersburga. Ten ostatni był czołowym reprezentantem nurtu
teatru skoncentrowanego na współczesności, szukającego uniwersalnych mechanizmów rządzących ludzkim losem. Wszystkie spektakle spotkały się z uznaniem krytyki i publiczności, która nagradzała
je owacjami na stojąco.
„ДА! ДА! ДА! Współczesny teatr, dramat i performans z Rosji” to
drugi etap rozpoczętego pięć lat temu pionierskiego projektu, którego celem jest stworzenie polsko-rosyjskiej platformy współpracy,
rozwijającej nowe zjawiska teatralne. Etapem pierwszym był projekt
„Polski teatr w Moskwie” zaprezentowany na Festiwalu Złota Maska
w 2011 roku w Moskwie, w którym IAM pokazał pięć polskich spektakli. W 2012 roku „(A)pollonia” Krzysztofa Warlikowskiego zdobyła
Złotą Maskę (najbardziej prestiżową nagrodę teatralną w Rosji) za
najlepszy spektakl zagraniczny 2011 roku, a gdy na przedstawienie „Persona. Marilyn” Krystiana Lupy zabrakło biletów, doszło do
strasznej awantury przy kasach teatru! Według słów Marii Rewiakiny, dyrektor generalnej festiwalu, polskie spektakle „wywołały niewiarygodny entuzjazm twórczy, sprecyzowały kierunek poszukiwań
artystycznych i skłoniły Rosjan do zastanowienia się nad rolą teatru
w życiu publicznym”.
Projekty „Polski teatr w Moskwie” oraz „ДА! ДА! ДА! Współczesny
teatr, dramat i performans z Rosji” są już stałym elementem poszukiwania wspólnych wizji. Kolejnym krokiem będzie przyszłoroczna
premiera „Lodu” Konstantina Bogomołowa. Enfant terrible rosyjskiego teatru adaptuje prozę Władimira Sorokina we współpracy
z zespołem warszawskiego Teatru Narodowego. Premiera w styczniu
2014 roku.
cena ze spektaklu
S
„Życie i los” Lwa Dodina
fot. Wiktor Wasiliew
Shoot /Get Treasure/Repeat”
„
Dmitrija Wołkostriełowa
i Siemiona Aleksandrowskiego
fot. Julia Liustarnowa/teatr post
Uzbek” w reżyserii
„
Tałgata Batałowa
fot. Biuro Prasowe Festiwalu Złota
Maska
40
instytut adama mickiewicza
• „Leningrad” – spektakl muzyczny
Łukasza Czuja
fot. Natalia Borzymowska
Artyści reżyserzy: Aleksander Wartanow, Dmitrij Krymow, Dmitrij Wołkostriełow, Jurij Murawicki,
Konstantin Bogomołow, Lew Dodin, Łukasz Czuj, Marat Gacałow, Sasza Denisowa, Siemion
Aleksandrowski, Tałgat Batałow; aktorzy: aktorzy Małego Teatru Dramatycznego z Petersburga, aktorzy
Teatru MChT z Moskwy, aktorzy Teatru Piosenki z Wrocławia, aktorzy teatru post z Petersburga, aktorzy
Teatru Prijut Komedianta z Petersburga, aktorzy Teatru Studio z Warszawy, aktorzy Teatru Szkoły Sztuki
Dramatycznej i Laboratorium Krymowa z Moskwy, aktorzy Teatru.doc z Moskwy
Partnerzy Akademia Teatralna im. Zelwerowicza, Bar Studio, Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu
i Porozumienia, Centrum Sztuki Cartonovnia, Festiwal Filmów Rosyjskich Sputnik nad Polską, Festiwal
Złota Maska – współorganizator, Filmoteka Narodowa i Kino Iluzjon, Orlen – mecenas festiwalu, Teatr
Dramatyczny, Teatr IMKA, Teatr Narodowy, Teatr Studio, TR Warszawa
raport 2012/201341
D
DESIGN
• Kolekcja porcelany Kristoff
„Great Inventors” (proj. Kaja
Kusztra) i „Nathalie & George”
(proj. Maria Jeglińska), stół
modułowy „Cloud” (proj. Lorens)
– wystawa „Polska innowacja
w Mediolanie” prezentowana
w MOST
D
DESIGN
PRZEDMIOTY,
KTÓRE lubią LUDZI
Przyjazne meble, wertykalny ogród domowy, samopodlewająca się rama na rośliny, ekologiczne zabawki, rowery
marzeń, sprzęt agd, a nawet pociągi i tramwaje – mamy za
sobą pierwszy rok programu promocji polskiego designu na
świecie.
Tak jak kiedyś polską specjalnością był plakat, tak w ostatnich latach
naszą wizytówką w domenie przemysłów kreatywnych staje się design. Projektowanie w Polsce przeżywa rozkwit, do głosu doszło pokolenie fantastycznie utalentowanych twórców, pojawiły się świetne
szkoły i zagłębia designu, jak Zamek Cieszyn, poznańska School of
Form czy Łódź Design Festival.
Program „Rok polskiego designu”
to nasza obecność na kluczowych
międzynarodowych targach,
festiwalach, wystawach, biennale.
• Fotel „RM58” projektu Romana
Modzelewskiego – ikona
polskiego designu wprowadzona
do seryjnej produkcji przez firmę
Vzór
fot. Vzór
• Kolekcja porcelany „Euclid”
projektu Eweliny Wiśniowskiej
(School of Form) powstała
podczas warsztatów
ceramicznych „Art Food”
w Ćmielów Design Studio
44
instytut adama mickiewicza
Czym jest design? Miłością przedmiotów do ludzi. Nie wszystkie
muszą być modne czy ładne, ale muszą komunikować jakąś wartość
bądź emocje, spełniać konkretną potrzebę, wyrażać ideę.
• Maski „Noc Kupały” (proj.
Kosmos Projekt) – wystawa
„Collective Unconscious”,
Salone Internazionale del Mobile
w Mediolanie
Program „Rok polskiego designu” to nasza obecność na kluczowych
międzynarodowych targach, festiwalach, wystawach, biennale.
W roku 2013 prezentowaliśmy to, co najlepsze w polskim wzornictwie przemysłowym na najważniejszych światowych festiwalach:
International Contemporary Furniture Fair w Nowym Jorku, London
Design Festival, Business of Design Week w Hongkongu czy Salone
Internazionale del Mobile w Mediolanie. Poprzez takie wystawy, jak:
„Must Have from Poland”, „Polish Design”, „Polska innowacja w Mediolanie” budowaliśmy świadomość istnienia silnych polskich marek,
sięgających po nowatorskie technologie, wdrożonych do produkcji,
cechujących się najwyższą jakością wykonania, odpowiadających
współczesnym trendom, antycypujących oczekiwania odbiorców.
Ważnym aspektem programu jest networking – tworzenie projektantom i firmom projektowym możliwości nawiązywania współpracy,
budowania sieci kontaktów, wymiany wiedzy i doświadczeń, także
wśród studentów polskich i zagranicznych. Robimy to poprzez spotkania, warsztaty, wizyty studyjne, rezydencje, obecność na ważnych
wydarzeniach branżowych.
raport 2012/201345
D
DESIGN
Wystawa „Polish Design”
prezentowana w Superstudio Piu
podczas Salone Internazionale del
Mobile w Mediolanie
Budujemy świadomość istnienia silnych
polskich marek, sięgających po nowatorskie
technologie, wdrożonych do produkcji,
cechujących się najwyższą jakością wykonania,
odpowiadających współczesnym trendom,
antycypujących oczekiwania odbiorców.
D
DESIGN
• • Wystawa „Must Have from
Poland”, Ventura Lambrate,
Salone Internazionale del
Mobile, Mediolan
48
instytut adama mickiewicza
Projektanci Agata i Arek Seredyn, Agata Dudek, Agnieszka
Bar, Agnieszka Czop, Agnieszka Lasota, Aleksander Modzelewski,
Aleksandra Gaca, Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Aleksandra
Niepsuj, Alicja Patanowska, Arobal, Aze Design, Bartek Mejor,
Bartosz Mucha, Baskho Trybek, Beton, Beza Projekt, Bogdan
Kosak, Boho, Bongo Design, bro.Kat, Cookie, Damian Nowak,
Dawid Ryski, Dbwt, Dizeno Creative, Dominik Cymer, Edgar Bąk,
Emilia Bartkowska, Endesign, Fera Bikes, Filip Zagórski, Fontarte,
Gagani, Gravika, Grzegorz Cholewiak, Grzegorz Laszuk, Hakobo,
Halina Kamińska, Homework, Izabela Kaczmarek-Szurek, Jadwiga
Husarska-Chmielarz, Jakub Jezierski, Jan Bajtlik, Jan Lutyk,
Jarosław Hulbój, Jerzy Cielecki, Joanna Rusin, Justyna Medoń,
Justyna Popławska, Kafti Design, Kaja Gliwa, Kaja Kusztra, Kamila
Kanclerz, Karina Marusińska, Karolina Kotowska, Kasia Bogucka,
Katarzyna Modrzejewska, Katarzyna Turczyńska, Kompott, Kosmos
Project, Krecha, Kristoff, Kuba Sowiński, Lapolka, Lorens, Maciej
Gąsienica Giewont, Magdalena Łapińska, Magdalena Pilaczyńska,
Malafor, Małgorzata Gurowska, Małgorzata Żółkiewska, Maliny,
mamsam, Marcel Kaczmarek, Marcin Pogorzelski, Marek Cecuła,
Maria Jeglińska, Marta Krupińska, Mateusz Przybysz, Matylda
Krzykowski, Maurycy Tryuk-Moczulski, Michał Jońca, Miinio,
Mikołaj Wierszyłłowski, Monika Patuszyńska, Monomoka, Mops
Design, Mowo Studio, Nioska, Od Rzeczy, Oskar Zięta, Pan Tu Nie
Stał, Pani Jurek, Paweł Grobelny, Paweł Grunert, Piotr Młodożeniec,
Poorex, Puff- Buff, Rafał Jarmołowski, Rene Wawrzkiewicz, Robert
Czerniawski, Studio Colorofon, Tabanda, Tomasz Augustyniak,
Tomek Rygalik, Trzy Myszy, Twożywo, Tymek Borowski, Tymek
Jezierski, Wzorowo
Partnerzy Ambasada RP w Brazylii, Ambasada RP w Hawanie,
Ambasada RP w Kopenhadze, Kadaemia Sztuk Pięknych Warszawa,
Depot Basel, Design Trade w Kopenhadze, Fundacja Creative Project,
Galeria Munkeruphus w Danii, Instytut Kultury Polskiej w Londynie,
Konsulat Generalny RP w Hong Kongu, Konsulat Generalny RP
w Sao Paulo, Korea Foundation, kwartalnik 2+3d, London Design
Festival, Lwowska Akademia Sztuk Pięknych, Ministerstwo Spraw
Zagranicznych RP, Modus Design, Łódź Design Festival, Muzeum
Regionalne w Stalowej Woli, Pracowania Krytyki Dizajnu, Pratt
Institute, Royal College of Art, School of Form, Stowarzyszenie
Twórców Grafiki Użytkowej, TXT Publishing, Typo Berlin, Wallpaper
Magazine, Zamek Cieszyn
Prezentowane w ramach programu wystawy pokazują nie tylko doskonale zaprojektowane obiekty użytkowe, ale także nowatorskie
rozwiązania technologiczne, które dowodzą gotowości polskich projektantów do współpracy z przemysłem, otwartość na eksperymenty i innowacyjność. Jak piszą autorzy wystawy „Polska innowacja
w Mediolanie”: „Przybliżamy światowym odbiorcom polskie wzornictwo oraz zmieniamy nasz wizerunek z kraju jedynie ukierunkowanego
na odtworzeniową produkcję dóbr, na kraj pomysłodawców i projektantów bazujących na silnym zapleczu produkcyjnym”.
raport 2012/201349
Sz
SZYMANOWSKI
Karol Szymanowski
fot. ze zbiorów NAC
Sz
SZYMANOWSKI
TRIUMFALNE
TOURNÉE
„Niczego podobnego wcześniej nie słyszałem” – napisał „The
Herald” po pierwszej prezentacji muzyki Szymanowskigo na
Edinburgh International Festival, komentując całkowicie
wyprzedane koncerty.
W roku 2004 Nicola Benedetti, urodzona w Szkocji skrzypaczka, wygrała konkurs BBC Młody Muzyk, wykonując Koncert skrzypcowy
nr 1 Karola Szymanowskiego. Miała wtedy 16 lat. Wybrała Szymanowskiego ze względu na jego zmysłowy, mistyczny wdzięk i skalę
wyzwania dla wykonawcy.
Olśniewająca Symfonia
nr 2 Szymanowskiego – absolutnie
wspaniała, bogata jak u Straussa.
„The Herald”
W minionym roku Instytut Adama Mickiewicza zaprosił ją, by zagrała
na Międzynarodowym Festiwalu w Edynburgu, towarzysząc London
Symphony Orchestra pod batutą Valerego Gergieva. Ten trudny do
zapomnienia koncert zainaugurował międzynarodowe tournée London Symphony Orchestra, upamiętniające 130. rocznicę urodzin i 75.
rocznicę śmierci Karola Szymanowskiego. Głównym celem projektu
było przywrócenie uchodzącej za trudną i ryzykowną w kontekście
frekwencji muzyki Szymanowskiego do światowego obiegu festiwalowego i repertuarowego. Do niedawna wykonywany sporadycznie,
Nicola Benedetti podczas próby
© Edinburgh International Festival
52
instytut adama mickiewicza
dzięki pozyskaniu jednej z najlepszych światowych orkiestr i osobistemu zaangażowaniu legendarnego dyrygenta, Szymanowski
w wielkim stylu wraca do najbardziej prestiżowych sal koncertowych.
Spektakularny powrót Szymanowskiego to, oprócz międzynarodowej trasy koncertowej London Symphony Orchestra, także nagranie
i emisja londyńskich koncertów przez stację telewizyjną Mezzo, prezentacja opery „Król Roger” w Santa Fé (USA), Bilbao (Hiszpania)
czy nagranie BBC Symphony Orchestra z dziełami kompozytora dla
Chandos Records.
• Valery Gergiev
© Douglas Robertson Photography
Kapitalny koncert, Nicola powraca
z jednym z największych swych triumfów.
„The Scotsman”
Artyści London Symphony Orchestra, Vladimir Jurowski, Jeremy
Ovenden, Stephen Wadsworth, Mariusz Kwiecień, Valery Gergiev
Partnerzy Edinburgh International Festival, Santa Fé Opera
Festival, Instytut Kultury Polskiej w Nowym Jorku, Cité de la
Musique – Salle Pleyel, Instytut Kultury Polskiej w Paryżu, UBS,
Mezzo
raport 2012/201353
Sz
SZYMANOWSKI
Fragment spektaklu „Króla
Rogera” w reżyserii Michała
Znanieckiego w Palacio
Euskalduna, Bilbao, Hiszpania
fot. E. Moreno Esquibel © ABAO OLBE
T
TURCJA
T
TURCJA
KORZENIE
EUROPY
W roku 1414 na dwór sułtański przybyli Jakub Skarbek
z Góry i Grzegorz Ormianin – posłowie wysłani przez Władysława Jagiełłę. Tak zaczęły się, nigdy nie zerwane, stosunki
dyplomatyczne Polski z Turcją.
W 2014 roku obchodzić będziemy 600-lecie polsko-tureckich stosunków dyplomatycznych. To rzecz bez precedensu. Łącząca nas
historia jest skomplikowana, ale obfituje we wzniosłe chwile. To nie
legenda, że sesje tureckiego parlamentu otwierano słowami: „Poseł
z Lechistanu jeszcze nie przybył”. Turcja nigdy nie uznała rozbiorów
Polski.
tambuł to jeden z ośrodków,
S
w którym odbędzie się
prezentacja polskiej kultury
fot. PANATO
58
Turcja to kolebka Europy i obecnie bardzo dynamicznie rozwijająca się gospodarka, a także ponad siedemdziesięciomilionowy kraj,
w którym średnia wieku mieszkańców nie przekracza 30 lat, a życie
kulturalne ma bardzo wysoki poziom. Obchody 600-lecia naszych
relacji to świetna okazja, by opowiedzieć młodym Turkom współczesną Polskę – ojczyznę wolnych i ambitnych ludzi – poprzez polskie
wartości, które mogą się okazać zbieżne z tureckimi.
instytut adama mickiewicza
IAM otrzymał zadanie opracowania i realizacji programu kulturalnego
obchodów tej znaczącej rocznicy. Sezon zainicjuje wystawa „Polska
– Turcja. 600 lat stosunków politycznych i kulturalnych”, a zamknie
wystawa „Orientalizm w polskim malarstwie, rysunku i grafice” (dużo
uwagi poświęcająca twórczości Stanisława Chlebowskiego, który był
nadwornym malarzem i nauczycielem rysunku sułtana Abdülaziza
1861-1876). Obie wystawy przygotowywane są przez Muzeum Narodowe w Warszawie i będą stanowiły historyczne klamry spinające
program. Jego trzonem będzie prezentacja tego, co najlepsze w naszej kulturze dziś: muzyka, teatr, taniec, kino, nowe formy w sztukach
wizualnych i designie. Polscy artyści wystąpią na najważniejszych
tureckich festiwalach. A dzięki programowi Bogdana Zdrojewskiego,
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, „Turcja 2014 – Promesa”
w kilkanastu miastach zrealizujemy blisko 100 prezentacji.
Wstępem do obchodów 600-lecia były rozmowy przedstawicieli polskiego i tureckiego środowiska filmowego podczas „Meetings on the
Bridge” na Istanbul International Film Festival 2013, koncert zespołu
Marcin Wasilewski Trio na 20. Izmir European Jazz Festival, koncert
zespołu Apollon Musagète Quartett na zakończenie 27. International
Izmir Festival oraz wręczenie Krzysztofowi Pendereckiemu nagrody
za całokształt twórczości podczas 41. Istanbul Music Festival.
izyta Ministra Kultury
W
i Dziedzictwa Narodowego
Bogdana Zdrojewskiego w Turcji
Obchody 600-lecia naszych relacji to
świetna okazja, by opowiedzieć młodym
Turkom współczesną Polskę – ojczyznę
wolnych i ambitnych ludzi.
artyści Apollon Musagète Quartett, Krzysztof Penderecki, Marcin
Wasilewski Trio
Partnerzy Istanbul Foundation for Culture and Arts (IKSV),
Izmir Foundation for Culture Arts and Education (IKSEV),
Konsulat Generalny RP w Stambule
raport 2012/201359
M
MUZYKA
espół Zakopower podczas
Z
występów w Azji
M
MUZYKA
Sz
SZYMANOWSKI
NAJLEPSZA OPERA
NA ŚWIECIE
Santa FÉ 21.07–14.08.2012
Bilbao 24.11–3.12.2012
Amerykańscy recenzenci zgodnie domagali
się częstszych inscenizacji Szymanowskiego,
porównując go do Skriabina, Ravela
czy Bartóka.
„Baryton Mariusz Kwiecień popisał się wspaniałą rolą Króla Rogera, którego pełna perturbacji podróż w głąb własnej
psychiki kończy się peanem na cześć słońca…” – napisał George Loomis w „Financial Times”.
W „New York Times” Anthony Tomassini, guru amerykańskich krytyków muzycznych, zastanawiał się, czemu ta piękna, mistyczna i odważna opera nie jest częściej wystawiana w jego kraju. Premiera „Króla Rogera” na słynnym amerykańskim festiwalu operowym w Santa Fé
stała się triumfalnym wejściem polskiego dzieła do głównego nurtu
muzyki w Stanach Zjednoczonych. Amerykańscy recenzenci zgodnie
domagali się częstszych inscenizacji Szymanowskiego, porównując
go do Skriabina i Ravela („Santa Fé Reporter”), Debussy’ego i Bartóka
(„Santa Fé New Mexican”) Straussa i Berga (San Francisco's Classical
Music Blog) i zachwycając się talentem Mariusza Kwietnia. Wybitny
polski baryton (rocznik 1972) w USA kojarzony jest z rolą Don Giovanniego z opery Mozarta. Od dziesięciu lat wykonuje ją na deskach
największych teatrów operowych świata, w tym Metropolitan Opera.
Kwiecień odkrył „Króla Rogera”, pracując z Krzysztofem Warlikowskim w Paryżu i Madrycie. Po amerykańskim sukcesie w listopadzie
Mariusz Kwiecień wystąpił w Bilbao, w inscenizacji „Króla Rogera”
reżyserowanej przez Michała Znanieckiego pod batutą Łukasza Borowicza. Produkcja ta została równie entuzjastycznie przyjęta. „Spektakl jest bardzo atrakcyjny. Przenosi akcję do współczesności, co jest
czytelne, gdyż dzieło ma wymiar ponadczasowy” (Jose M. Irurzun
w Beckmesser).
ragment spektaklu „Króla
F
Rogera” w reżyserii Michała
Znanieckiego w Palacio
Euskalduna, Bilbao, Hiszpania
fot. E. Moreno Esquibel
62
instytut adama mickiewicza
Występy London Symphony Orchestra pod
batutą Valerego Gergieva w Usher Hall
w ciągu pierwszego wieczora stały się
sensacją Edinburgh International Festival.
Valery Gergiev fot. Marco Borggreve
Sz
SZYMANOWSKI
ROSYJSKI BOHATER
Edynburg 21–22.08.2012
„Nikt przy zdrowych zmysłach nie dałby mniej niż pięć gwiazdek wykonaniu Londyńskiej Orkiestry Symfonicznej w sobotni wieczór…” – napisał recenzent z „The Herald Scotland”
i była to tylko jedna z wielu entuzjastycznych relacji z koncertów muzyki Karola Szymanowskiego w Edynburgu.
Występy London Symphony Orchestra pod batutą Valerego Gergieva
w Usher Hall w ciągu pierwszego wieczora stały się sensacją Edinburgh International Festival. W ciągu dwóch kolejnych dni wykonano
kompletny cykl symfoniczny i oba koncerty skrzypcowe.
Valery Gergiev jest legendą rosyjskiej muzyki. Od roku 1978 prowadzi
spektakle operowe w Teatrze Maryjskim w Peterburgu (kiedyś Leningradzki Państwowy Akademicki Teatr Opery i Baletu im. S. M. Kirowa), od roku 1996 jest jego dyrektorem artystycznym. Dwa lata temu,
podczas obchodów 200. rocznicy urodzin Chopina w warszawskiej
Filharmonii Narodowej, został odznaczony polskim Złotym Medalem
„Zasłużony dla Kultury Gloria Artis”.
Koncertom Londyńskiej Orkiestry Symfonicznej w Edynburgu towarzyszyła debata „Ojczyzna Szymanowskiego – zapomniany Orient
Europy”. Wzięli w niej udział znani inelektualiści: prof. Daniel Beauvois, prof. Steven Downes, dr Roman Berczenko oraz przedstawiciele
Polski.
raport 2012/201363
M
MUZYKA
INTEGRACJA,
PRZYJAŹń, MUZYKA
Warszawa, Kiszyniów, mińsk,
Tbilisi, lublin, kijów
12.08–1.09.2012
Powołana przez Instytut Adama Mickiewicza I, CULTURE
Orchestra to zespół wybitnie uzdolnionych młodych muzyków z Polski i krajów Partnerstwa Wschodniego. Jako filarowy projekt Zagranicznego Programu Kulturalnego Polskiej
Prezydencji 2011 zainaugurowała swą działalność koncertami
w najbardziej prestiżowych salach Europy (Londyn, Berlin,
Bruksela, Madryt). Od tamtej pory tworzymy ją co roku.
ICO jest symbolem poszanowania różnorodności kultur, solidarności
i przyjaźni oraz idei europejskiej. Jako projekt edukacyjny umożliwia
młodym talentom zmianę perspektywy artystycznej i doskonalenie
warsztatu pod okiem muzyków z najlepszych orkiestr świata (Philharmonia Orchestra, Moskiewskie Konserwatorium im. P. Czajkowskiego, Royal Academy of Music, Royal Welsh College of Music and
Drama, wenezuelski programu El Sistema czy London Symphony
Orchestra).
ICO jako projekt edukacyjny umożliwia
młodym talentom zmianę perspektywy
artystycznej i doskonalenie warsztatu pod
okiem muzyków z najlepszych orkiestr
świata.
irill Karabits,
K
dyrygent I, CULTURE Orchestra
fot. Konrad Ćwik ©IAM
64
instytut adama mickiewicza
Każdego roku odbywa się konkurs do kolejnej edycji projektu.
W 2012 do I etapu online zgłosiło się prawie 400 osób. Po prowadzonych w 7 krajach przesłuchaniach II etapu wyselekcjonowaliśmy
97 najbardziej uzdolnionych muzyków. Dyrektorem artystycznym
projektu został Ilyich Rivas, 19-letni Wenezuelczyk, uznawany za jednego z najciekawszych dyrygentów młodego pokolenia.
• Próba I Culture Orchestra
w Polskiej Filharmonii Bałtyckiej
im. Fryderyka Chopina w Gdańsku
fot. Konrad Ćwik ©IAM
Rok temu dwunastodniowa rezydencja ICO, w czasie której młodzi
przygotowują pod okiem mistrzów repertuar na trasę koncertową,
odbyła się w Lublinie. Tam też ICO rozpoczęła tournée, które objęło
również Warszawę, Mińsk, Kijów, Kiszyniów i Tbilisi.
Drugi rok z rzędu patronatu orkiestrze udzielił Prezydent RP Bronisław Komorowski.
Koncert ICO w Gdańsku
fot. Konrad Ćwik ©IAM
raport 2012/201365
M
MUZYKA
L
LUTOSŁAWSKI
MUZYKA ZACZYNA SIĘ
TAM, GDZIE SŁOWO
JEST BEZSILNE
Koncerty muzyki Witolda Lutosławskiego w wykonaniu Cleveland
Orchestra pod dyrekcją Franza Welsera-Mösta na Edinburgh International Festival były spektakularnym sukcesem. Ten niezwykły występ
był oficjalną inauguracją, powitaniem festiwalu. Mistrzowskie dzieło
w mistrzowskim wykonaniu, bilety wyprzedane, zachwyt krytyki, publiczność w ekstazie.
Edynburg 21–22.08.2012
ranz Welser-Möst
F
i Cleveland Orchestra
66
O koncertach Lutosławskiego w Edynburgu napisano, że były
„nieodpartym połączeniem bezbłędnej dokładności i brawurowej energii” („Telegraph”), „mistrzowsko interpretowane
i przejrzyste” („The Times”), migotliwe, niezapomniane,
roziskrzone…
Austriak Franz Welser-Möst od dziesięciu lat jest dyrektorem muzycznym Cleveland Orchestra, a od trzech lat pełni tę samą funkcję
w Operze Wiedeńskiej. Uważany jest za jednego z najlepszych dyrygentów na świecie.
instytut adama mickiewicza
K
KLOPSZTANGA
PAULA I KAROL
Hamburg 21.09.2012
W 2011 „The Guardian” umieścił ich na liście „Dźwięki świata”
i napisał, że są nowymi polskimi superbohaterami. Wrzesień
2012 był dla nich czasem podboju niemieckiej publiczności.
Punktem kulminacyjnym trzeciej trasy Pauli & Karola był słynny
hamburski Reeperbahn Festival. Prócz grania i śpiewania pisanych
wspólnie z Karolem piosenek, Paula wystąpiła tam także w panelu,
dyskutując o roli nagrań studyjnych w przyszłości rynku muzycznego.
W drodze do Hamburga śpiewający po angielsku duet zagrał koncerty klubowe, wystąpił na Berlin Music Week i Soundcheck Festival
w Getyndze.
Jeszcze trzy lata temu postrzegani byli jako lokalny, warszawski fenomen. Dziś mają za sobą kilkaset koncertów w Polsce, Europie i Ameryce. Grali na festiwalach Eurosonic, Liverpool Sound City, Europavox, Culture Collide, zachwycili Holandię, Francję, Nowy Jork, Teksas,
Wielką Brytanię, Islandię, Kanadę, Niemcy, Ukrainę.
raport 2012/201367
M
MUZYKA
A
PROJEKT AZJA
NA WYSPIE
JARA I DADA
Co roku tysiące Koreańczyków jadą pod namioty na małą
wyspę, by spędzić weekend na największym plenerowym
festiwalu jazzowym w Azji Wschodniej. Atrakcją Jarasum
International Festival 2012 był „Focus on Polska” – cztery
koncerty polskich zespołów.
wyspa Jara, Gapyeong 12–14.10.2012
Seul, Busan 9–12.10.2012
„Tomasz Stańko uznawany jest za największego polskiego muzyka
jazzowego, pioniera free jazz show. To artysta, który za pomocą muzyki niósł Polakom przesłanie wolności w kraju, który przez wiele lat
znajdował się pod komunistycznym jarzmem” – napisał we wrześniu
dziennik „The Korean Herald”, zapowiadając, że festiwal Jarasum
w 2012 roku jest dedykowany w dużej mierze Polsce.
„Wspaniały jazz we wspaniałym miejscu! Grają najlepsi, w tym takie
międzynarodowe sławy, jak Duke Ellington Orchestra, John Scofield
Trio i Tomasz Stańko Quartet. Koniecznie trzeba to zobaczyć” – nawoływał „Seoul Weekly”.
Koreańska fanka zespołu Stryjo
Koncert zespołu Stryjo
68
Tomasz Stańko Quartet – Nasza najsilniejsza jazzowa marka
zagrał na scenie głównej, Jazz Island, w piątek. W sobotę wystąpił tam saksofonista Maciej Obara i jego Kwartet, również
w sobotę, ale na scenie Festival Lounge, koncertowali muzycy Trio
– Stryjo (pianista Nikola Kołodziejczyk ze swymi muzykami). W niedzielny wieczór – najbardziej szaloną noc na wyspie – Party Stage
– rozgrzewała siódemka muzyków Senk Że. Polskie koncerty obejrzało 35 tysięcy osób, prasa i internet nagrodziły ich entuzjastycznymi
recenzjami.
instytut adama mickiewicza
Senk Że podczas koncertu
Kiedy na wyspie Jara rozbrzmiewał polski jazz, na Seoul International
Dance Festival (SIDance) zachwycał polski taniec. Założyciele Teatru
Dada von Bzdülöw, czyli Leszek Bzdyl i Katarzyna Chmielewska, wystąpili w prestiżowym Seoul Arts Center. Ich „Duety Nieistniejące”
opowiadały koreańskiej publiczności uniwersalnym językiem tańca
o miłosnych relacjach, zmieniających się odcieniach uczuć między
kobietą a mężczyzną, wyrażały nieuchwytne, nazywały nienazwane.
Duet wystąpił jeszcze na Busan Dance Market.
Wspaniały jazz we wspaniałym miejscu!
Grają najlepsi, w tym takie międzynarodowe
sławy, jak Duke Ellington Orchestra, John
Scofield Trio i Tomasz Stańko Quartet.
Koniecznie trzeba to zobaczyć.
„Seoul Weekly”
raport 2012/201369
M
MUZYKA
L
LUTOSŁAWSKI
Inauguracja
Roku
Lutosławskiego
warszawa 25.01.2013
25 stycznia 2013 roku minęło sto lat od chwili urodzin Witolda Lutosławskiego. Tego dnia na scenie Filharmonii Narodowej w Warszawie swój koncert rozpoczęła legendarna
skrzypaczka Anne-Sophie Mutter.
Towarzyszyła jej Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Narodowej pod
batutą Antoniego Wita. Międzynarodowy rok, upamiętniający setną
rocznicę przyjścia na świat wielkiego polskiego kompozytora, został
oficjalnie rozpoczęty.
nne-Sophie Mutter i Antoni Wit
A
po koncercie inaugurującym Rok
Lutosławskiego w Filharmonii
Narodowej w Warszawie
fot. Konrad Ćwik ©IAM
Trudno sobie wyobrazić lepszy sposób
inauguracji Roku Lutosławskiego.
Anne-Sophie Mutter była jego muzą,
przyjaciółką, wiele dzieł skomponował
z myślą o niej.
Trudno sobie wyobrazić lepszy sposób inauguracji Roku Lutosławskiego. Anne-Sophie Mutter była jego muzą, przyjaciółką, wiele
dzieł skomponował z myślą o niej. Niemalże kultem otoczone jest jej
prawykonanie „Łańcucha II” na scenie Tonhalle w Zurychu (1986).
Mistrz był zachwycony. Uważał, że nie można było zagrać jego dzieła lepiej. „Wspominanie jej gry zawsze towarzyszy myśleniu o moich
przyszłych utworach na skrzypce. Jestem jej za to ogromnie wdzięczny” – mówił o Anne-Sophie Mutter kompozytor.
Dyrygent Antoni Wit ma w swym repertuarze wszystkie symfonie
Lutosławskiego, które maestro utrwalił także na płytach.
Koncert uświetnił dodatkowo premierowy utwór Pawła Szymańskiego. Owacjom nie było końca.
70
instytut adama mickiewicza
L
LUTOSŁAWSKI
SŁOWA TKANE
Londyn, Warszawa, Tokio, Madryt, Lublana,
Drezno, Berlin, Wiedeń, Modena, Udine, paryż
7.03–9.09.2013
Esa-Pekka Salonen
fot. Konrad Ćwik ©IAM
„Muzyka zaczyna się tam, gdzie słowo jest bezsilne” – brzmi
motto ogólnoeuropejskiego portretu Witolda Lutosławskiego malowanego poprzez koncerty, seminaria, reportaże filmowe i artykuły. Projekt nosi tytuł „Woven Words”.
Przygotowany został przez Philharmonia Orchestra i Instytut Adama
Mickiewicza w związku z 100. rocznicą urodzin kompozytora. Doradcą merytorycznym cyklu jest Steven Stucky. Koncerty w wykonaniu
Philharmonia Orchestra były zestawieniem utworów Witolda Lutosławskiego z kochaną przez niego muzyką francuską (Ravel, Roussel,
Debussy). Występy odbyły się na całym świecie, między innnymi
w Londynie, Tokio, Dreźnie, Modenie, Madrycie, Wiedniu, Udine,
Rzymie, Lublanie i Paryżu. Wszystkie symfoniczne koncerty poprowadził (uważany za jednego z najlepszych wykonawców muzyki klasycznej na świecie) Esa-Pekka Salonen, fiński dyrygent, były uczeń
Lutosławskiego, przyjaciel i współpracownik. Poznali się w połowie
lat siedemdziesiątych w helsińskiej Akademii Sibeliusa, gdzie Lutosławski prowadził zajęcia z kompozycji. Salonen uczcił jubileusz swego mistrza międzynarodową trasą koncertową, w skład której prócz
„Woven Words” weszły występy z Los Angeles Philharmonic i Chicago Symphony Orchestra.
„Lutosławski jest po prostu jednym z najważniejszych kompozytorów
XX wieku. Retrospektywa jego twórczości to okazja do przybliżenia
jego pasjonującej, głębokiej, niezwykle nastrojowej muzyki nowym
odbiorcom, a zbiory zaprezentowane w formie cyfrowej będą trwały już zawsze. Dzięki współpracy z IAM mamy dostęp do archiwów
i źródeł historycznych, które nigdy dotąd nie były szeroko publikowane poza Polską, a które rzucają nowe światło na życie i twórczość
kompozytora. Nie mogę się doczekać, by pokazać światu wszystko,
co odkryliśmy” – podkreślał przed koncertami Esa-Pekka Salonen.
Lutosławski jest po prostu jednym
z najważniejszych kompozytorów
XX wieku.
Esa-Pekka Salonen
raport 2012/201371
M
MUZYKA
NIE PANIKOWAĆ!
TO TYLKO SUKCES
Wiedeń 2.10.2012
Austin 12–17.03.2013
Liverpool 3–6.05.2013
Barcelona 21–26.05.2013
Sezon 2012/2013 był zmasowanym
desantem „Don’t Panic! We’re From Poland”
na festiwale międzynarodowe.
W tym roku po raz czwarty z rzędu braliśmy udział w jednym
z największych brytyjskich showcase'ów muzycznych – Liverpool Sound City. Były także Waves Vienna, amerykański
SXSW i Primavera.
Sezon 2012/2013 był zmasowanym desantem „Don’t Panic! We’re
From Poland” na festiwale międzynarodowe. W październiku 2012
wraz z Francją byliśmy muzycznymi gospodarzami festiwalu Waves Vienna, który dołącza do formatu The Great Escape i Liverpool
Sound City, niemieckich C/O Pop i Reeperbahn czy holenderskiego
Eurosonic. Skupiając uwagę na potencjale rynków muzycznych Europy Wschodniej, WV preferuje młode talenty muzyki alternatywnej,
indie rocka, muzyki elektronicznej i klubowej. Mottem edycji 2012
było „East Meets West”. Z Polski grali: Oszibarack i Miloopa, łódzki
Kamp!, Novika i Lex, Twilite, Paula & Karol, Mike Polarny z kolektywu
Pompon oraz Łukasz Seliga, znany jako SLG.
Wiosną 2013 zaprezentowaliśmy najciekawsze polskie projekty
na największej konferencji muzyczno-filmowej na świecie – SXSW
w Austin, w Texasie. SXSW to platforma networkingu, nawiązywania
nowych kontaktów. Polskie zespoły zgromadziły ponad dwutysięczną publiczność, ukazało sie wiele recenzji w prasie branżowej: „Alfitude”, „Music Broadway World”, „The Von Pip Musical Express”,
„Wanderless”. Sezon wiosenny zamknęliśmy podczas barcelońskiego Primavera Sound – najbardziej opiniotwórczego festiwalu muzyki
alternatywnej w Europie, który stanowi kluczowy przyczółek promocji naszej muzyki aktualnej.
oncert z cyklu Don't Panic
K
na festiwalu SXSW w Austin
oncert Moniki Brodki na SXSW
K
w Austin
72
instytut adama mickiewicza
W maju 2013 roku cała uwaga światowej branży muzycznej skupiona
była na Polsce, która została gościem specjalnym i partnerem strategicznym festiwalu The Great Escape. TGE to wydarzenie otwierające
sezon festiwali muzyki popularnej w Europie. Co roku występuje na
nim 300 artystów z 30 krajów, przyciągając 16-tysięczną publiczność, a także setki profesjonalistów, managerów, selekcjonerów
i najważniejsze osoby z branży muzycznej z całego świata. Właśnie
ich aktywnej i licznej obecności The Great Escape zawdzięcza opinię festiwalu wyznaczającego trendy, na którym wyławiane są nowe
talenty, odnoszące potem międzynarodowe sukcesy. Na klubowych
scenach Brighton wystąpiło aż 8 polskich artystów i zespołów:
tres. b, Brodka, Kamp!, Daniel Drumz, Teielte, Pictorial Candi, Enchanted Hunters i The KDMS. łącznie zagrali 13 koncertów, zarówno
w głównym programie festiwalu, jak i w ramach showcase'u „Don't
Panic! We're From Poland". TGE to nie tylko muzyka, ale i targi wiedzy
oraz konferencje, w tym spotkanie networkingowe „Meet the Polish"
oraz „The Polish Party" – wydarzenie otwierające festiwal.
raport 2012/2013
73
M
MUZYKA
INWESTYCJA
W TALENT
Warszawa, berlin 03.2013
Realizowany w formule biennale projekt
powstał z myślą o rozwoju najbardziej
utalentowanych, młodych polskich
kompozytorów, poprzez umożliwienie
im nawiązania współpracy z jednym
z czołowych zespołów muzyki współczesnej.
Czerwiec 2012 – Jarosław Płonka wygrywa Composer Collider. W koncercie finałowym po raz pierwszy wykonany jest
jego „lightly touched/heavily pressed” przez zespół musikFabrik. Utwór retransmituje niemieckie radio publiczne
WDR.
Zamówienie utworu i jego nagranie jest nagrodą warsztatów studyjnych Composer Collider: Poland zorganizowanych przez IAM
i Ensemble musikFabrik w Kolonii. Realizowany w formule biennale
projekt powstał z myślą o rozwoju najbardziej utalentowanych, młodych polskich kompozytorów, poprzez umożliwienie im nawiązania
współpracy z jednym z czołowych zespołów muzyki współczesnej,
jakim jest Ensemble musikFabrik.
Wykonany przez musikFabrik „lightly touched/heavily pressed” był
główną częścią pracy doktorskiej Płonki. „Ten utwór jest muzyką
o muzyce, kompozycją wielowarstwową, która daje słuchaczowi wybór skupienia się na słuchaniu ogólnej całości lub jednej, wybranej
warstwy” – mówi kompozytor (rocznik 1984).
Powstały 13 lat temu zespół musikFabric skupia się na pracy z najmłodszymi kompozytorami i dyrygentami, ale współpracuje też z największymi twórcami muzyki współczesnej: Heinerem Goebbelsem,
Péterem Eötvösem, Georgiem Friedrichem Haasem, Wolfgangiem
Rihmem, Rebeccą Saunders i Karlheinzem Stockhausenem.
uzycy zespołu Ensemble
M
musikFabrik
fot. © Ensemble musikFabrik
74
instytut adama mickiewicza
A
PROJEKT AZJA
Lutosławski Quartet:
Artur Rozmysłowicz,
Maciej Mołdawski,
Marcin Markowicz,
Jakub Jakowicz
PROJEKT WIRTUOZI
Hongkong, Korea, Japonia, Singapur, chiny
21–30.03.2013
Marzec 2013. Kolejne działania Projektu Azja w Chinach.
Lutosławski Quartet koncertuje w Hongkongu, Korei, Japonii, Singapurze oraz Chinach (Haugzhou i Pekinie).
Hong Kong Arts Festival to jedno z największych i najbardziej prestiżowych wydarzeń kulturalnych w Azji. Trwa od 41 lat, występują na
nim najwybitniejsi muzycy i artyści sztuk performatywnych świata.
Rok temu odbyło się tu ponad 170 spektakli i koncertów, w tym dwanaście międzynarodowych premier, wśród których był głośny spektakl „4.48 Psychosis” TR Warszawa, w reżyserii Grzegorza Jarzyny.
W tym roku na Festiwalu Sztuki w Hongkongu, polski kwartet wykonał kwartety smyczkowe Witolda Lutosławskiego, Karola Szymanowskiego i Marcina Markowicza. Kwartet wystąpił później w jednym
z najważniejszych festiwali muzyki poważnej w regionie – Tongyeong
International Music Festival w Korei.
W tym roku na Festiwalu Sztuki
w Hongkongu polski kwartet wykonał
kwartety smyczkowe Witolda
Lutosławskiego, Karola Szymanowskiego
i Marcina Markowicza.
raport 2012/201375
M
MUZYKA
K
KLOPSZTANGA
sklep z jazzem
Jazzahead to największe na świecie targi jazzowe. Odbywają
się od ośmiu lat w Bremie.
Na pierwszym w historii Jazzahead stoisku „Jazz in Poland” obecne
były cztery festiwale: Sopot Jazz Festival, Lotos Bielska Zadymka Jazzowa, Krakowska Jesień Jazzowa, Jazztopad Festival Wrocław. Ponadto: magazyn „Jazz Forum”, portal Jazzarium.pl, Fundacja Zbigniewa Seiferta oraz IAM. Oddzielne stoisko miała warszawska oficyna
wydawnicza i kolektyw muzyków Lado ABC. Przez trzy dni miejsca
te cieszyły się niesłabnącym zainteresowaniem. Zarówno muzycy,
jak i animatorzy polskiej sceny jazzowej byli od dawna wyczekiwani
w Bremie. W przyszłym roku spodziewamy się jeszcze większego zainteresowania ze strony przedstawicieli krajowej sceny.
brema 25–28.04.2013
Pięciuset wystawców z trzydziestu
jeden krajów, dwa tysiące delegatów
z czterdziestu dwóch krajów, ponad dziesięć
tysięcy osób oglądających siedemdziesiąt
koncertów na dwudziestu pięciu scenach.
U
czestnicy i polskie stoisko
na targach Jazzahead
76
instytut adama mickiewicza
T
TURCJA
Polska muzyka
na tureckich
festiwalach
Izmir 12.03.2013
pollon Musagète Quartett
A
podczas występu w Izmirze
fot. ©ONURACIMAZ
W marcu na 20. Izmir European Jazz Festival koncertowało
polskie trio, w lipcu polski kwartet zamknął jeden z najważniejszych tureckich festiwali muzyki klasycznej.
Apollon Musagète jest zaliczany do czołówki światowych kwartetów
smyczkowych – grali w nowojorskim Carnegie Hall, londyńskiej Wigmore Hall i paryskim Luwrze. Na 27. Międzynarodowym Festiwalu
Muzycznym w Izmirze zagrali „Meditation on the Old Czech Chorale
St. Wenceslas op. 35 a” Josefa Suka, III Kwartet smyczkowy Krzysztofa Pendereckiego „Kartki z nienapisanego dziennika” oraz Kwartet
smyczkowy nr 2 a-moll op. 13 Feliksa Mendelssohna.
Cztery miesiące wcześniej na 20. Jazzowym Festiwalu w Izmirze wystąpiło Marcin Wasilewski Trio w składzie: Marcin Wasilewski (fortepian), Sławomir Kurkiewicz (kontrabas), Michał Miśkiewicz (perkusja). Laureaci Fryderyka, na co dzień nagrywający dla legendarnej
wytwórni ECM, zaczęli grać razem jako nastolatkowie. Zanim rozpoczęli samodzielną karierę jako trio, przez wiele lat stanowili zespół
Tomasza Stańki.
raport 2012/201377
M
MUZYKA
A
PROJEKT AZJA
DWORSKI PEKIN
PO GÓRALSKU
Hongkong, Hangzhou, Pekin 29.04–29.05.2013
Założeniem festiwalu, organizowanego
przez chińskie Ministerstwo Kultury,
Krajową Radę Radiofonii i Telewizji
oraz miasto Pekin, jest promocja
międzynarodowej wymiany kulturalnej.
Meet in Beijing 2013 Arts Festival organizowany jest od
roku 2000. Zakopower i Cracovia Danza wystąpili tu w maju
i kwietniu, podczas jego trzynastej edycji.
Założeniem festiwalu, organizowanego przez chińskie Ministerstwo
Kultury, Krajową Radę Radiofonii i Telewizji oraz miasto Pekin, jest
promocja międzynarodowej wymiany kulturalnej. Obejmuje szeroką
skalę dziedzin i wydarzeń (spektakle, wystawy, koncerty, gale, seminaria). Do tej pory wystąpiło na nim ponad 1000 zespołów artystycznych ze 110 krajów, włączając w to takie gwiazdy, jak balet Teatru
Bolszoj czy Royal Shakespeare Company.
Chińska wiosna kulturalna 2013 powitała polskich artystów w Chaoyang Sports Center – koncerty Zakopower – oraz w Tongzhou Canal
Park, gdzie prezentowała się Cracovia Danza. Obydwa zespoły, poza
koncertami na festiwalu, odbyły jeszcze serię innych występów w
różnych miastach Chin. Projekt był współorganizowany przez Ambasadę RP w Pekinie.
akopower podczas spotkania
Z
z publicznością chińską w Xining
akopower podczas występów
Z
w Chinach
78
instytut adama mickiewicza
raport 2012/201379
M
MUZYKA
WIELKA UCIECZKA
W POLSKĄ STRONĘ
Brighton 16–18.05.2013
„(…) Przed drzwiami czekała długa kolejka. Czy jest szansa
na modę na polską muzykę?” – pytał dziennikarz portalu internetowego „Gazety Wyborczej” w korespondencji z festiwalu The Great Escape w Brighton.
Polska była na brytyjskim TGE 2013 krajem gospodarzem – miała
specjalne miejsce w programie i szansę większej promocji niż inne
kraje. „Udało się sprawić, że każdy uczestnik festiwalu przez cały
weekend miał Polskę pod ręką, a dokładniej: na szyi – festiwalowe
identyfikatory wyposażone były w wyraźnie widoczne, białe smycze
z hasłem promocyjnym polskiej muzyki za granicą: »Don't panic,
we're from Poland«” – pisał Przemysław Gulda dla gazeta.pl.
Wystąpili: Kamp!, Brodka, trés.b, Daniel Drumz, Teielte, Pictorial
Candi, The KDMS, trio Enchanted Hunters. Największym sukcesem
był nasz finałowy showcase. Sala prestiżowego klubu Brighton, gdzie
odbyły się ostatnie cztery polskie koncerty (Brodka, Pictorial Candi,
trés.b i Kamp!), wypełniona była po brzegi, przed drzwiami – kolejki. „Znaczącą większość publiczności stanowili Anglicy, udało się
więc osiągnąć bardzo rzadki efekt niegrania za granicą wyłącznie dla
przedstawicieli miejscowej Polonii”.
Sukces polskich kapel na TGE to efekt strategii promocji muzyki
aktualnej skupionej wokół marki „Don’t Panic! We’re From Poland”.
Rozpoczęte w 2009 roku działania zaowocowały naszym udziałem
w kilkunastu dużych zagranicznych festiwalach. Polscy artyści po
raz pierwszy pojawili się w Brighton w 2010 roku podczas projektu
Polska! Year. The Great Escape to jeden z największych tego typu
festiwali – co roku występuje na nim 300 artystów z 30 krajów, przyciągając 16-tysięczną publiczność i wpływowe osobistości branży
muzycznej z całego świata.
très.b na festiwalu The Great Escape
80
instytut adama mickiewicza
Polska była na The Great Escape 2013
krajem gospodarzem – miała specjalne
miejsce w programie i szansę większej
promocji niż inne kraje.
raport 2012/201381
M
MUZYKA
T
TURCJA
MISTRZ W STAMBULE
Stambuł 17.06.2013
Stambulski Festiwal Muzyczny jest
najważniejszym w Turcji wydarzeniem
muzyki klasycznej.
„To wielki zbieg okoliczności, że maestro Penderecki odbiera
nagrodę, gdy w Stambule trwają manifestacje i ludzie walczą
o swoje prawa” – powiedziała Yesim Gurer, dyrektor artystyczna festiwalu, w rozmowie z PAP. Wyraziła też nadzieję,
że maestro skomponuje utwór zainspirowany wydarzeniami
w jej kraju.
Decyzja o przyznaniu Krzysztofowi Pendereckiemu nagrody za całokształt twórczości podczas 41. Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego w Stambule zapadła dużo wcześniej. Polski kompozytor
odebrał ją 17 czerwca 2013 roku, w trakcie galowego koncertu w bazylice Aya İrini.
Podczas koncertu zagrała Monachijska Orkiestra Kameralna pod
batutą Alexandra Liebreicha. W programie znalazły się: Koncert
D-dur na orkiestrę smyczkową Igora Strawińskiego, tren „Ofiarom
Hiroszimy” Krzysztofa Pendereckiego, Symfonia fis-moll „Pożegnalna” Josepha Haydna oraz Koncert fortepianowy A-dur nr 23 Wolfganga Amadeusza Mozarta z solistką Khatią Buniatishvili, która wystąpiła także jako solistka podczas tegorocznego tournée I, CULTURE
Orchestra.
rzysztof Penderecki odbiera
K
nagrodę w Stambule
fot. PANATO
82
instytut adama mickiewicza
Stambulski Festiwal Muzyczny jest najważniejszym w Turcji wydarzeniem muzyki klasycznej. Podczas jego 41. edycji w najważniejszych salach koncertowych stolicy Turcji odbyły się 22 koncerty
z udziałem światowej sławy solistów (Vadim Repin, Maxim Vengerov, Shlomo Mintz, Maria João Pires) i orkiestr (Monachijska Orkiestra Kameralna, Niemiecka Filharmonia Kameralna z Bremy).
Elżbieta i Krzysztof Pendereccy
fot. PANATO
Rok 2014 to 600-lecie polsko-tureckich stosunków dyplomatycznych. Podczas następnej edycji festiwalu spodziewać się więc należy
kolejnych polskich wydarzeń artystycznych najwyższej rangi.
raport 2012/201383
M
MUZYKA
K
KLOPSZTANGA
WIELE FUNKCJI
COLOGNE ON POP
kolonia 19–23.06.2013
„Don't Panic! We're From Poland” po raz drugi gościło na
C/O Pop – International Music Festival. Odbywający się od
10 lat Cologne On Pop w Kolonii jest jednym z dwóch (obok
hamburskiego Reeperbahn) najgorętszych miejsc prezentacji młodych talentów w Niemczech.
Na jubileuszowe C/O Pop przybyło 150 międzynarodowych artystów,
zagrano 50 koncertów w 35 lokalizacjach w centrum miasta. Polskę
reprezentowali: Rebeka, Coldair i How How.
W czasie trwania Cologne On Pop odbywała się w Kolonii również
intensywna konferencja branżowa C'n'B Convention oraz spotkania
europejskiego networku muzycznego Europareisse. C/O Pop to od
niedawna także prężna agencja bookingowa skupiająca obiecujących
europejskich artystów.
Uczestnicy C/O Pop 2013:
How How, Rebeka, Coldair
84
instytut adama mickiewicza
André Tchaikovsky
18 lipca na austriackim festiwalu Bregenzer Festspiele, nad
jeziorem Bodeńskim, odbyła się światowa prapremiera opery „Kupiec wenecki” Andrzeja Czajkowskiego (André Tchaikowsky), współprodukowanej przez Teatr Wielki – Operę
Narodową i Instytut Adama Mickiewicza.
Premierze towarzyszyło trzydniowe sympozjum poświęcone Czajkowskiemu. Brali w nim udział naukowcy zajmujący się twórczością
artysty, jego przyjaciele i byli współpracownicy – John O'Brien, András Schiff, Christopher Seaman i Uri Segal.
Dyrektor festiwalu w Bregencji – David Pountney – opisał operę Czajkowskiego jako utwór „politonalny, istniejący gdzieś pomiędzy światem Brittena a Berga”. Kompozytor pracował nad nią od 1968 roku
do śmierci w 1982. Oparte na sztuce Shakespeare’a libretto napisał
(obecny na premierze) John O'Brien.
Największe sukcesy Andrzej Czajkowski zdobywał jako światowej sławy pianista. Obdarzony niezwykłą pamięcią, potrafił nauczyć się utworu z dnia na dzień. Jego największą pasją była jednak
kompozycja.
TEN DRUGI
CZAJKOWSKI
Bregencja 18.07.2013
Dyrektor festiwalu w Bregencji – David
Pountney – opisał operę Czajkowskiego
jako utwór „politonalny, istniejący gdzieś
pomiędzy światem Brittena a Berga”.
Prócz „Kupca weneckiego” Bregenzer Festspiele 2013 uczcił też inne
utwory Czajkowskiego, w tym „The Inventions op. 2”, „Seven Sonnets
of Shakespeare”, Kwartet smyczkowy nr 2, Koncert fortepianowy
op. 4. z solistą Maciejem Grzybowskim – znawcą, entuzjastą i popularyzatorem tego wybitnego kompozytora.
raport 2012/201385
T
TEATR I SZTUKI
PERFORMATYWNE
T
TEATR I SZTUKI
PERFORMATYWNE
TRIUMFALNA
PIEŚŃ KOZŁA
Edynburg 3–27.08.2012
E
EDYNBURG
Reżyser Grzegorz Bral wybrał kluczowe sceny szekspirowskiego „Króla Leara”, by stworzyć historię złożoną z gestów,
słów i muzyki. Dialog zastępuje gra uczuć, wyrażona cyklem
12 pieśni.
Oprócz Fringe First 2012, spektakl Teatru Pieśń Kozła zdobył
w Edynburgu Musical Theatre Matters Special Award (za najlepsze
muzyczne przedstawienie teatralne) prestiżowego „Herald Archangel”, przyznawanego przez dziennik „The Herald”, i został najwyżej
oceniony w rankingach krytyków teatralnych magazynu „The List”.
Spośród ok. 3 tysięcy spektakli pokazanych na Fringe’u dzieło Brala
otrzymało najwięcej gwiazdek.
Fringe Festival gromadzi corocznie ponad pół miliona widzów i uważany jest za największy festiwal teatralny świata. Latem 2012 roku
pokazaliśmy tam dwanaście spektakli, większość była grana po dwa
tygodnie, niektóre nawet miesiąc. Teatr Pieśń Kozła wystawił tu także
88
instytut adama mickiewicza
„Mackbetha”, swą światową premierę miała „Kukła. Księga Blasku”
Pawła Passiniego, o której „Exeunt Magazine” napisał, że jest „(…)
spojrzeniem na kondycję człowieczą przez kabalistyczny pryzmat reżysera, jest kompendium snów, pożądania i koszmarów”.
Publiczność Summerhall oraz – z niezwykłym entuzjazmem przyjmująca polski teatr – prasa poznały również takie spektakle, jak:
„JestemCzeczem” Teatru Szwalnia, „Cesarskie cięcie. Próby o samobójstwie” Teatru ZAR, a także polityczny teatr w postaci przedstawienia „Sierakowski” zespołu komuna//warszawa czy plenerową grę
z publicznością „Cadillac” Teatru Usta Usta Republica.
W ramach performance wystawiono instalację „24h” Wacława Miklaszewskiego, videoprojekt „Relatives” i monodram „Mała narracja”
Wojtka Ziemilskiego.
W przestrzeni Old College Quad królował Teatr Biuro Podróży (nagradzany na Fringe’u w minionych latach), wystawiając „Carmen
Funebre”, „Planetę Lem” i „Makbeta”. Teatr KTO zaprezentował natomiast „Ślepców”.
Detoks dla całego organizmu. Czysta,
prosta, transcendentna katharsis.
Na pełnym bezbożności Festiwalu Fringe,
„Pieśni Leara” są jak świętość.
Edinburgh Festival Guide
Scena ze spektaklu „Pieśni Leara”
fot. Karol Jarek
eatr Pieśni Kozła odbierający
T
nagrodę Fringe First
fot. Doulgas Robertson Photography
raport 2012/201389
T
TEATR I SZTUKI
PERFORMATYWNE
E
EDYNBURG
TRIUMF MAKBETA,
TRIUMF JARZYNY
Edynburg 3–27.08.2012
Jarzyna znalazł się w jednym szeregu
z najwybitniejszymi żyjącymi klasykami
europejskiego teatru – Ariane Mnouchkine
i Christophem Marthalerem.
„Nie ma lepszego sposobu na otwarcie festiwalu i nowego
centrum kulturalego w Szkocji niż »2008: Mackbeth«”– powiedział Jonathan Mills, dyrektor Edinburgh International
Festival.
Po raz pierwszy spektaklem z Polski zainaugurowano ten jeden z najbardziej prestiżowych festiwali teatralnych na świecie. Jarzyna znalazł
się w jednym szeregu z najwybitniejszymi żyjącymi klasykami europejskiego teatru – Ariane Mnouchkine i Christophem Marthalerem. Widowisko Grzegorza Jarzyny to dzieło z niezwykłą scenografią, efektami
wizualnymi i pirotechnicznymi, które nie mieściły się na żadnej z edynburskich scen. Wybudowano więc dla polskiego Makbeta nową przestrzeń, w Lowland Hall – jednej z magazynowych hal niedaleko lotniska.
Lyn Gardner z „The Guardian” chwaliła Jarzynę za to, że zrozumiał, iż
Makbet jest przede wszystkim żołnierzem, i napisała: „To wojna daje
mu okazję przejęcia władzy i wojna go niszczy. (…) Seks, władza i przemoc są tu nierozerwalnie ze sobą związane, nie tylko w stosunkach
Makbeta i Lady Makbet, ale także w brutalnym zachowaniu żołnierzy
wobec siebie”.
Na każdy z siedmiu spektakli bilety były wyprzedane, a dwa dni po premierze „The Guardian” transmitował na żywo całe przedstawienie na
swej stronie internetowej. Spektakl miał 11.000 odsłon, w tym 7.000
unikalnych użytkowników. Zapis tej transmisji jest dostępny na www.
culture.pl.
2008: Mackbeth” w reżyserii
„
Grzegorza Jarzyny
90
instytut adama mickiewicza
raport 2012/201391
T
TEATR I SZTUKI
PERFORMATYWNE
WSZYSTKO JEST
DOZWOLONE
Paryż 5–9.10.2012
Premiera „Miasta snu” odbyła się
w Théâtre de la Ville nad Sekwaną,
w ramach Festival d’Automne à Paris
2012, i postawiła na baczność francuskich
krytyków.
92
„Robimy skok w nieznane. W »Mieście snu« można bezkarnie pogmerać w sobie” – powiedziała „Gazecie Wyborczej“
aktorka Monika Niemczyk, która podsunęła Krystianowi Lupie pomysł, by wrócił do „Po tamtej stronie” Alfreda Kubina.
Po raz pierwszy reżyser zaadaptował tę utopijną, a jednocześnie jedną z bardziej niezwykłych powieści XX wieku na scenę Teatru Starego
w Krakowie. Rezultatem jego zmierzenia się z dziełem, którym Alfred
Kubin zwalczał swą schizofrenię i niemoc twórczą, był „zapis indywiduacyjnej katastrofy” głównego bohatera. 27 lat później opowieść
o malarzu w ukrytym przed światem Państwie Snu stała się rzeczywistością sceny TR Warszawa, serwowaną nam przez Lupę w sposób
graniczący z sadyzmem.
Premiera sztuki odbyła się w Théâtre de la Ville nad Sekwaną, w ramach Festival d’Automne à Paris 2012, i postawiła na baczność francuskich krytyków. Pisali, że to doświadczenie o niespotykanej mocy
i autentyczności.
„Lupa zabiera nas ku nienamacalnym obszarom odczuwania, neurozy, fantasmagorii. (…) Przeprowadzone przez niego obnażenie słabości i niestabilności umysłu sprawia, że sami czujemy się źle” – podkreślała Christophe Candoni na portalu toutelaculture.com.
instytut adama mickiewicza
Fantastyczny spektakl, znakomicie przyjęty,
doskonale pasujący do konwencji festiwalu,
poszukującego nowych form teatralnych.
„Hanpac View”
Scena ze spektaklu „Odyseja” Teatru
im. Jana Kochanowskiego w Opolu
Nie tylko Rosjanie pokochali „(A)pollonię” Krzysztofa Warlikowskiego, wręczając jej dwa lata temu Złotą Maskę. Pokochali ją także widzowie w Korei, choć mogłoby się wydawać, że niełatwy w odbiorze dla samych Polaków spektakl
za granicą, tym bardziej w tak różniącej się kulturze, będzie
niezrozumiały.
„(….) Poświęcenie jest tematem bliskim ludziom na całym świecie.
»(A)pollonia« to sztuka uniwersalna” – napisał koreański dziennik
„Yonhap News” o sztuce Krzysztofa Warlikowskiego, którą 5 października 2012 roku otwarto Festiwal Sztuk Performatywnych w Seulu (SPAF). Pięciogodzinna „(A)pollonia” była tam grana trzy razy.
Również trzy razy pokazana została „Odyseja” Teatru im. Jana Kochanowskiego w Opolu. „Fantastyczny spektakl, znakomicie przyjęty,
doskonale pasujący do konwencji festiwalu, poszukującego nowych
form teatralnych” – napisał miesięcznik teatralny „Hanpac View”.
Krzysztof Garbaczewski, reżyser „Odysei”, prócz udziału w spotkaniach z publicznością, poprowadził w Seulu pięciodniowe warsztaty
teatralne z koreańskimi aktorami. Poświęcone były „Iwonie, księżniczce Burgunda”, a zakończyły się publicznym czytaniem sztuki
w Seoul Theater Center. Tekst Gombrowicza przełożyła koreańska
polonistka Lee Okjin. Wszystkie wydarzenia odbyły się w ramach
prowadzonego przez Instytut Adama Mickiewicza Projektu Azja.
A
PROJEKT AZJA
ODYSEJA
I (A)POLLONIA
Seul 5–15.10.2012
raport 2012/201393
T
TEATR I SZTUKI
PERFORMATYWNE
JAK STRASZY JARZYNA
Londyn 31.10–3.11.2012
Paryż 16–18.11 2012, 20–23.11.2012
adelajda 14-17.03.2013
Po dwóch latach od sukcesu „4.48 Psychosis” Sarah Kane
w reżyserii Grzegorza Jarzyny TR Warszawa wraca na londyński festiwal z wampirami.
Od kiedy powieści cyklu „Zmierzch” stały się fenomenem wśród kobiet z całego świata, a grający główne role w adaptacjach filmowych
angielski aktor, Robert Pattinson, uosobieniem ich marzeń – trudno
jest zainteresować wyrafinowanych Europejczyków wampirami. Tym
bardziej cieszą entuzjastyczne recenzje pierwszej zagranicznej podróży „Nosferatu”, jaką były prezentacje spektaklu w Barbicanie, najbardziej znanym londyńskim centrum kulturalnym, a potem w Teatrze
Odeon, na Festival d’Automne w Paryżu.
„Polski reżyser wykorzystuje opowieść o Drakuli do zapuszczenia się
w ciemne emocjonalne terytoria” – pisała z zadowoleniam Sarah Hemiming w „Financial Times”. Właśnie – produkowany masowo przez
zachodni show biznes współczesny wampir jest plastrem na duszę,
a ten Jarzyny, nawiązujący do gotyckiego klasyka Brama Stokera –
wciąż niepokoi. Jest również wspaniałym widowiskiem. Wspólnie ze
scenografką, Magdaleną Maciejewską, i reżyserką światła, Jacqueline Sobiszewski, reżyser wykreował pełne grozy, upiorne epizody,
czerpiąc z tradycji filmowego horroru.
Jak pisał „Financial Times”: „Inscenizacja Jarzyny nie dokonuje jednoznacznego rozróżnienia między dobrem a złem, ale przywołuje
świat marzeń, odwołuje się do ukrytych głęboko pragnień i lęków,
sugeruje, że wampir jest w każdym z nas”.
Po jesiennych sukcesach, w marcu 2013 „Nosferatu” ponownie wyruszył z Polski na prestiżowy Adelaide Festival w Australii.
94
instytut adama mickiewicza
Wspólnie ze scenografką, Magdaleną
Maciejewską, i reżyserką światła,
Jacqueline Sobiszewski, reżyser wykreował
pełne grozy, upiorne epizody, czerpiąc
z tradycji filmowego horroru.
raport 2012/201395
T
TEATR I SZTUKI
PERFORMATYWNE
A
PROJEKT AZJA
POKÓJ GRUPY
WYSZEHRADZKIEJ
seul 8–12.10.2012
Projekt Instytutu Adama Mickiewicza sprawił, że polska
sztuka była obecna na targach Performing Arts Market in
Seoul (PAMS). Pokazaliśmy tam „Samotność pól bawełnianych” w wykonaniu zespołu Teatru im. Stefana Żeromskiego
w Kielcach.
Znakomity spektakl Radosława Rychcika spotkał się z żywiołowym,
gorącym przyjęciem. Pokazany został na scenie National Theater of
Korea w ramach showcase’u, pod szyldem PACE.V4 Performing Arts
Central Europe – Visegrad Countries Focus.
„Focus wyszehradzki” oznaczał wspólne z instytutami teatralnymi
z Czech, Słowacji i Węgier stoisko targowe w ramach PAMS, w koreańskim Teatrze Narodowym. Pod wspólnym szyldem PACE.V4 odbyły się tam także panele dyskusyjne, wykłady teatralne na K’Arts
University, pokaz artystycznego filmu animowanego o projekcie
PACE. V4 autorstwa Anny Błaszczyk.
Jako grupa PACE.V4 byliśmy gospodarzem jednego z wieczorów dla
uczestników targów z cyklu PAMS Night. 10 października w Live Jazz
Club w Deehangno zagrali artyści krajów V4. „Noc wyszehradzką”
otworzył kwartet Macieja Obary, koncertowali klubowo DJ'e z grupy
Pompon: Mike Polarny & Hory. W ramach projektu PACE.V4 wydana
została także antologia dramatu państw grupy wyszechradzkiej.
Stoisko IAM...
...i scena ze spektaklu
„Samotność pól bawełnianych”
podczas targów PAMS
„Focus wyszehradzki” oznaczał wspólne
z instytutami teatralnymi z Czech, Słowacji
i Węgier stoisko targowe w ramach PAMS,
w koreańskim Teatrze Narodowym.
96
instytut adama mickiewicza
ŚPIEW MUEZINÓW
Sulaymanija, Halabdża, Erbil (IRAK),
Kerala (INDIE) 26.11–14.12.2012
„Carmen Funebre” obejrzało w sumie ponad
trzy tysiące Irakijczyków. W Sulaymanii,
mieście uniwersyteckim, artyści teatru
poprowadzili warsztaty dla młodzieży.
Oprawcy nie mają twarzy. Ich ryk zagłusza wszystko. Idą na
szczudłach, z pejczami w dłoniach. Tak zaczyna się „Carmen
Funebre” – uniwersalna metafora opisująca los wygnańcow,
manifest przeciw wojnom etnicznym.
Spektakl powstał w roku 1993, po spotkaniu artystów Teatru Biuro Poróży z uchodźcami z byłej Jugosławii. W grudniu 2012 roku wystawiony
został w irackiej części Kurdystanu.
„Montujemy scenografię na placu, w centrum Sulaymaniji. Mercedes
z napisami Culture.pl wydał się policji samochodem pułapką, więc nas
przeszukują” – napisała Marta Strzałko dla portalu e-teatr.pl. Przechodnie gromadzą się, by obserwować budowę sceny. Śpiew muezinów, nawołujący do wieczornej modlitwy, staje się częścią widowiska. Po spektaklu wzruszeni widzowie pomagają rozmontować instalację. Kolejny
przystanek to Halabdża – w roku 1988 wyludniona przez atak chemiczny reżimu Saddama Husajna. Wizyta polskiego teatru jest pierwszym
tego rodzaju wydarzeniem w mieście od czasu zbrodni. Grają pośrodku
szerokiej ulicy. Widzowie, głównie mężczyźni, reagują krzykiem, śmiechem, łzami. Wieść o przedstawieniu rozchodzi się po okolicznych miastach umęczonego wojną kraju. W Erbil, stolicy Kurdystanu, ustawia się
długa kolejka, by uścisnąć aktorom dłonie.
„Carmen Funebre” obejrzało w sumie ponad trzy tysiące Irakijczyków.
W Sulaymanii, mieście uniwersyteckim, artyści teatru poprowadzili
warsztaty dla młodzieży.
Styczeń 2013 to przystanek Indie i Piąty Międzynarodowy Festiwal Teatralny w Kerali, połączony z Biennale Sztuki Współczesnej w Kochi. Tu
grany jest spektakl „Makbet – kim jest ten człowiek we krwi?”.
„Jak zwykle w ruch idą szczudła, motory, ogień i kilka ton żelaznej scenografii” – mówi reżyser, Paweł Szkotak. Indyjska prasa pisze, że „widowisko ukazuje, jak przemoc staje się codziennością w coraz bardziej
wrogim świecie”. Na spektakl przychodzi 1500 osób.
raport 2012/201397
F
FILM
F
FILM
A
PROJEKT AZJA
POLISH
SPECIAL
Koreańska Strefa Zdemilitaryzowana
21–27.09.2012
Przegląd polskich produkcji dokumentalnych zaprezentowany na DMZ Korean International Film Festival obejmował najnowsze dzieła uznanych dokumentalistów (między innymi „Tonia i jej dzieci”, „Las katyński” i „Jak to się
robi” Marcela Łozińskiego czy „Notatki z podziemia” Jacka
Petryckiego).
Zaprezentowaliśmy także dokumenty wielkich polskich reżyserów,
znanych przede wszystkim z filmów fabularnych (wczesne dzieła
Krzysztofa Kieślowskiego i Andrzeja Wajdy) oraz dokumenty wyprodukowane przez młodsze pokolenie polskich filmowców. Pokazaliśmy produkcje Lidii Dudy, Adama Palenty, Piotra Bernasia i Macieja
Drygasa oraz zestaw filmów krótkometrażowych: „Andrzej Wajda:
Let’s Shoot!” zrealizowanych przez studentów Wajda School, która
była partnerem przy prezentacji „Polish Doc Special”. Obecny na festiwalu Jacek Petrycki i Maciej Cuske prowadzili wykłady i warsztaty.
Strefa Zdemilitaryzowana, trzynaście
filmów, dwa tysiące widzów, ponad
dwieście trzydzieści materiałów o polskim
dokumencie w koreańskich mediach.
acek Petrycki podczas otwarcia
J
Festiwalu DMZ Docs
100
instytut adama mickiewicza
Dorota Kędzierzawska, Agnieszka Holland i
Krzysztof Zanussi podczas Festiwalu BIFF
A
PROJEKT AZJA
„Kino polskie lat 60. i 70. śmiało konkurowało z kinem zachodnioeuropejskim. Jednocześnie do socjalistycznej Polski
docierały jedynie wybrane produkcje zachodnie, reprezentujące wysoki poziom artystyczny. Takie filmy oglądała masowa publiczność.”
W ten sposób koreański magazyn „Cine21” tłumaczy zjawisko ponadprzeciętnej wrażliwości polskiego widza. Robi to w swym specjalnym
wydaniu poświęconym Busan International Film Festival (BIFF).
BIFF I GWIAZDY
Busan International Film Festival
4–13.10.2012
O polskiej kinematografii pisało się ubiegłej jesieni w koreańskiej
prasie bardzo dużo. W konkursie brały udział trzy nasze filmy: „Imagine” Andrzeja Jakimowskiego, „Yuma” Piotra Mularuka i „Mój rower” Piotra Trzaskalskiego, co więcej – przywieźliśmy na BIFF dziesięć klasycznych filmów, było też obecnych troje wielkich twórców:
Agnieszka Holland, Krzysztof Zanussi i Dorota Kędzierzawska.
„Zobaczcie, czemu Scorsese tak pokochał »Rękopis znaleziony
w Saragossie«, że finansował jego renowację, dlaczego Wajda to
dla wielu największy polski reżyser XX wieku; dowiedzcie się, za co
Polański dostał Złotego Niedźwiedzia w Berlinie, a Zanussi Złotego
Lwa w Wenecji” – reklamowano nasz cykl w programach BIFF. Dzięki
retrospektywie Korea zobaczyła: „Ziemię obiecaną” Andrzeja Wajdy,
„Rok spokojnego słońca” Krzysztofa Zanussiego, „Rysopis” Jerzego
Skolimowskiego, „Zezowate szczęście” Andrzeja Munka, „Rękopis
znaleziony w Saragossie” Wojciecha Hasa, „Pociąg” Jerzego Kawalerowicza, „Przypadek” Krzysztofa Kieślowskiego, „Wrony” Doroty
Kędzierzawskiej, „Matnię” Romana Polańskiego i „W ciemności”
Agnieszki Holland, która w pierwszym dniu festiwalu odcisnęła dłoń
w koreańskiej Alei Gwiazd.
raport 2012/2013101
F
FILM
A
PROJEKT AZJA
DVD NA EKRANY.
Polski film w Japonii
Tokio, Osaka, Kyoto, Nagoja 24.11.2012–20.01.2013
Dzięki odrestaurowaniu kopii filmowych
w końcu możliwe było wprowadzenie
polskiej klasyki na japońskie ekrany.
Święto klasyki polskiego kina – „Poland Film Festival 2012”
– zorganizował japoński dystrybutor i wydawca Nobuo Murata z Mermaid Films.
W programie znalazło się dwadzieścia kultowych dzieł polskiej kinematografii. Gościły na ekranie Image Forum w centrum Tokio. Na
otwarciu festiwalu, obok przedstawicieli polskiej dyplomacji w Tokio,
obecni byli reżyserzy Jerzy i Michał Skolimowscy, którzy także wzięli
udział w rozmowach z widzami.
Nobuo Murata to człowiek, dzięki któremu na japońskim rynku pojawiły się m.in. dvd z filmami „Cztery noce z Anną”, „Essential Killing”
Jerzego Skolimowskiego oraz dzieła Andrzeja Wajdy i Jerzego Kawalerowicza z lat 60. XX wieku. Ponieważ cieszyły się dużym zainteresowaniem, ale brakowało wiedzy na ich temat, Murata zorganizowł
festiwal podnoszący świadomość swych rodaków o naszej kinematografii. Dzięki wyprodukowaniu specjalnie na ten cel kopii filmowych
(18 tytułów w wersji z japońskimi napisami!) w końcu możliwe było
wprowadzenie polskiej klasyki na japońskie ekrany. W 2013 roku odbędzie się druga edycja festiwalu.
mbasador RP w Japonii Cyryl
A
Kozaczewski oraz Jerzy i Michał
Skolimowscy podczas inauguracji
Poland Film Festival Tokyo 2012
102
instytut adama mickiewicza
SZTUKA WOLNOŚCI
To nie była ucieczka, bo zawsze wracali.
To praktyka wolności.
„Sztuka wolności” duetu reżyserskiego Słota/Kłosowicz
zdobył dziesięć nagród na międzynarodowych festiwalach
filmu górskiego.
Dla nich Himalaje to nie geografia, tylko kultura gór. Dokument
o polskim himalaizmie to ballada nie tylko o polskich cnotach narodowych, jak odwaga, upór, solidarność, ale również opowieść o niezwykłej przedsiębiorczości. Bez niej trudno byłoby zrozumieć, jak
szaleńcy z kraju bez paszportów, twardej waluty i z własnoręcznie
produkowanym sprzętem rządzili w Himalajach przez dwie dekady.
Opowieść tym wiarygodniejsza, że głównym narratorem filmu o Kukuczce, Wielickim, Rutkiewicz i innych wielkich postaciach polskiego
himalaizmu jest ich największy konkurent – Reinhold Messner.
raport 2012/2013103
F
FILM
SZTUKA ZNIKANIA
wArSZAwA premiera kinowa: 18.07.2013
„sztuka znikania” reprezentowała w tym
roku nasz kraj w szwajcarii, na Visions
du réel – jednym z największych festiwali
filmów dokumentalnych na świecie.
104
co zobaczył kapłan wudu w Polsce stanu wojennego? czy
udało mu się wygnać demona z generała?
Rok 1980 – w PRL panują kryzys, szarość i komuna. Na zaproszenie
reformatora teatru, Jerzego Grotowskiego, z grupą Haitańczyków
przybywa tu młody kapłan wudu, Amon Frémon, którego przodkowie
to polscy legioniści czasów Napoleona. Zafascynowany i zdziwiony
wszystkim, co ogląda – kolejkami milczących ludzi, stadionami, deszczem i śniegiem, Amon zostaje w Polsce na dłużej. Chce pomóc krainie swych praojców otworzyć jej serca i umysły „rodaków”.
„Art of Disappearing” nominowanych do Oskara za „Królika po berlińsku” Bartka Konopki i Piotra Rosołowskiego to spojrzenie na Polskę czasów stanu wojennego z perspektywy innej kultury. Przybysz
widzi więcej i ostrzej. Film jest kolejną częścią cyklu „Przewodnik do
Polaków”.
instytut adama mickiewicza
T
TURCJA
SPOTKANIA
NA MOŚCIE
Stambuł 8-9.04.2013
To preludium przypadającej w 2014 roku rocznicy 600-lecia
polsko-tureckich stosunków dyplomatycznych. Na tegorocznym Istanbul International Film Festival odbyły się rozmowy przedstawicieli polskiej i tureckiej branży filmowej.
Festiwalowa publiczność obejrzała trzy polskie filmy: „W imię…” Małgorzaty Szumowskiej, „Imagine” Andrzeja Jakimowskiego oraz „Włosy” Agnieszki Polskiej. Małgorzata Szumowska była również jurorem
głównego konkursu międzynarodowego na festiwalu (przewodniczył
mu Peter Weir). Twórcy dyskutowali z publicznością, a specjalnie
przybyłe do Istambułu grono przedstawicieli polskich szkół i środowisk filmowych po raz pierwszy wzięło udział w „Meetings on the
Bridge”. Organizowane od ośmiu lat spotkania branżowe to platforma dająca możliwość prezentacji międzynarodowych projektów filmowych i okazja do spotkań producentów, scenarzystów, reżyserów
oraz reprezentantów organizacji filmowych Turcji i Europy. To również warsztaty, dyskusje i wymiana pomysłów.
Spotkania na moście podczas
Istanbul International Film Festival
fot. IAM
raport 2012/2013105
W
SZTUKI WIZUALNE
I DESIGN
W
SZTUKI WIZUALNE
I DESIGN
W CZYNIE
SPOŁECZNYM
Warszawa,
plac zbawiciela
Podczas polskiej Prezydencji zdobiła plac przed
Parlamentem Europejskim, potem pojawiła
się na Placu Zbawiciela w Warszawie. Miała
wspierać ducha i radować oczy. Stała się obiektem
wandalizmu i sporu światopoglądowego.
espół IAM pod Tęczą
Z
autorstwa Julity Wójcik,
laureatki Paszportów Polityki
i Kulturalnego Sztormu Roku
Gazety Wyborczej
fot. Marcin Oliva-Soto
W
SZTUKI WIZUALNE
I DESIGN
A
PROJEKT AZJA
Unpolished w seulu
Seul 5–30.08. 2012
D
DESIGN
Wystawa „Unpolished – Young Design from Poland” została
zaprezentowana po raz czternasty. Tym razem w Korea Foundation Cultural Center Gallery w Seulu.
Zmieniająca się za każdym razem, gdy dołącza do niej nowy artysta,
wystawa jest sposobem poszukiwania wspólnego mianownika polskiego designu. Wybierając projekty do kolejnych edycji, kuratorzy
szukają cech charakterystycznych, wyróżniających nasze wzornictwo spośród innych designerskich marek świata. Wybór prac naszych najlepszych dwudziesto- i trzydziestoletnich twórców zależy
też od miejsca oraz kontekstu, w którym będą one pokazywane.
Koreańska edycja „Unpolished”
to 18 prac 16 projektantów i grup
projektowych.
W Seulu bardzo licznie zaprezentowaliśmy obiekty ze szkła i porcelany. Były także podziwiane w Azji dmuchane sofy grupy Malafor i dywany duetu Czop/Rusin. Większość prac to prototypy, unikaty lub
serie limitowane.
Wystawa „Unpolished” w Korea
Foundation Cultural Center Gallery
w Seulu
110
instytut adama mickiewicza
Ogółem koreańska edycja „Unpolished” to 18 prac 16 projektantów
i grup projektowych: Aze Design, Agnieszki Bar, Betonu, Grzegorza
Cholewiaka, Agnieszki Czop i Joanny Rusin, DBWT, Macieja Gąsienicy Giewonta, Kafti, Kompottu, Bogdana Kosaka, Malafora, Kariny
Marusińskiej, Alicji Patanowskiej, grupy Wzorowo i Oskara Zięty.
Publiczność Seulu mogła też wysłuchać wykładów Agnieszki Jacobson-Cieleckiej (jednego z dwóch kuratorów wystawy), projektantki
Agnieszki Bar oraz polonistów koreańskich. Wydarzenie uzupełniły
pokazy czterech polskich filmów dokumentalnych z serii „Przewodnik do Polaków”.
Była to druga prezentacja projektów młodych polskich designerów
w Azji. Rok wcześniej wystawa brała udział w targach Inno Design
Tech EXPO w Hongkongu.
gnieszka Jacobson–Cielecka
A
podczas wernisażu wystawy
raport 2012/2013111
W
SZTUKI WIZUALNE
I DESIGN
L
LUTOSŁAWSKI
Eksperyment
na lutosławskim
WRO Art Center, Wrocław 5.04.2013
LutoScratch to interaktywna, aleatoryczna
instalacja inspirowana tworczością
Lutosławskiego.
LutoScratch to nowa praca Pawła Janickiego. Zajmujący się
związkami sztuk wizualnych i dźwięku artysta stworzył interaktywną, aleatoryczną instalację inspirowaną twórczością
Lutosławskiego i jemu poświęconą.
Obiekt przenosi obraz i dźwięk na płaszczyznę operacji didżejskich.
Na trzech stanowiskach z gramofonami, usytuowanych w przestrzeni
ekspozycji, widzowie pojedynczo lub prowadząc jednocześnie kilkuosobowy eksperyment, mogą operować obrazem wykonania perkusyjnego utworu muzycznego, stworzonego specjalnie na potrzeby
instalacji. Utwór ten rozpoczyna się od krótkiej inwokacji z tekstem
Lutosławskiego traktującym o aleatoryzmie i jego zasadach.
LutoScratch po raz pierwszy została zaprezentowana na 15. Biennale
Sztuki Mediów 2013 we wrocławskim WRO Art Center. Kuratorem
wystawy jest Piotr Krajewski.
Instalacja LutoScratch
we Wrocławiu
fot. © WRO Art Center
112
instytut adama mickiewicza
D
DESIGN
CO TRZEBA
MIEĆ Z POLSKI
mediolan 9-14.04.2013
Wystawa „Must Have from Poland” po raz drugi zagościła
na targach designu w Mediolanie, przyciągając ponad osiemdziesiąt tysięcy zwiedzających.
Salone Internazionale del Mobile to najważniejszy międzynarodowy
przegląd nowości pojawiających się we wzornictwie przemysłowym.
To także zapowiedź obowiązujących w danym sezonie trendów. Na
wystawie „Must Have from Poland” pokazano 32 starannie wyselekcjonowane projekty autorstwa polskich designerów.
Wśród prezentowanych rozwiązań pojawiało się kilka dominujących
tendencji, m.in. nostalgia za wzornictwem lat 60. i 70., sięgnięcie
po ekologiczne rozwiązania i wiele innych. Pochwała kreatywności
i najwyższa jakość wykonania tworzą znamienne cechy polskiego
designu. Projekty wyróżnione znakiem „Must Have from Poland” to
pozycje obowiązkowe dla wielbicieli współczesnego wzornictwa.
ystawa „Must Have from
W
Poland”, Ventura Lambrate, Salone
Internazionale del Mobile, Mediolan
Na wystawie „Must Have from Poland”
pokazano 32 starannie wyselekcjonowane
projekty autorstwa polskich designerów.
raport 2012/2013113
W
SZTUKI WIZUALNE
I DESIGN
D
DESIGN
dzwony
w wenecji
Na 55. Biennale w Wenecji zabrzmiały dzwony. Pawilon Polski przemienił się w monumentalną instalację muzyczną.
„Everything Was Forever, Until It Was No More” – to tytuł
pracy Konrada Smoleńskiego.
„Wieloelementowa instalacja dźwiękowa nawiązuje do wizji maszynowego, futurystycznego świata. Ogromne, dźwiękowe konstrukcje
wypełniają nieomal klaustrofobicznie całą przestrzeń Pawilonu Polonia” – czytamy w uzasadnieniu jury, które wybrało projekt.
Wenecja 1.06–24.11.2013
Wieloelementowa instalacja dźwiękowa
nawiązuje do wizji maszynowego,
futurystycznego świata.
„Ta praca może być postrzegana jako instalacja audio, rzeźba, utwór
muzyczny albo równie dobrze performance. Zautomatyzowane instrumenty co godzinę grają od nowa kompozycję audio, nagrywając
i przetwarzając na żywo rejestrowany dźwięk” – mówił sam twórca
w rozmowie z Michałem Wolińskim dla Culture.pl.
Instalacja Konrada Smoleńskiego
onrad Smoleński podczas pracy
K
nad instalacją
ierwsza Dama Anna
P
Komorowska i Minister Kultury
i Dziedzictwa Narodowego
Bogdan Zdrojewski podczas
otwarcia Pawilonu Polskiego na
55. Biennale w Wenecji
114
instytut adama mickiewicza
Prócz dwóch spiżowych dzwonów instalację tworzą gigantyczne głośniki i metalowe szafki w roli instrumentów, którymi Smoleński buduje symfonie dźwięków i ciszy, rezonansu i opóźnienia. Jego piętnastominutowy koncert końca wybrzmiewa na 55. Biennale co godzinę
przez pół roku.
ragment instalacji „Everything
F
Was Forever, Until It Was No
More”
raport 2012/2013115
W
SZTUKI WIZUALNE
I DESIGN
D
DESIGN
Polski design
Mediolan 1.06–11.11.2013
W 2013 roku Mediolan zobaczył
aż sześć polskich wystaw.
Nasz udział w Salone del Mobile – największych targach designu w Europie – to jeden z kluczowych punktów wieloletniego
programu promocji polskiego wzornictwa przemysłowego na
świecie.
Mediolan 2013 widział sześć polskich wystaw. Najlepsze projekty minionego roku prezentowały się w Ventura Lambrate, pod hasłem „Must
Have from Poland.” Temporary Museum for New Design gościło ekspozycję „Polish Design”, ukazującą obiekty wiodących polskich marek.
Kolejny projekt, przygotowany przez projektantów wykorzystujących
w swojej pracy nowatorskie technologie, to „Polska innowacja w Mediolanie” w Muzeum MOST. Także tu, w ramach pokazu „Let’s cook
the future”, potrawy serwował przemysłowy robot, zaprogramowany
przez studentów poznańskiej School of Form. W centrum artystycznej
dzielnicy Brery, pod marką „designlink.pl” swoje obiekty prezentowali: Zięta Prozessdesign, Aleksandra Gaca, Vzór, Malafor, Velt, Maria
Jeglińska, Jan Lutyk i Bashko Trybek. Wielką gwiazdą ekspozycji była
wdrożona do produkcji ikona polskiego wzornictwa: fotel RM58 – zaprojektowany przez Romana Modzelewskiego w 1958 roku.
ystawa „Polska Innowacja w Mediolanie” prezentowana w Muzeum Nauki
W
i Technologii (MOST)
rojekt „Let’s cook the future”, Muzeum Nauki i Technologii (MOST), Salone
P
Internazionale del Mobile, Mediolan
ystawa „designlink.pl”, EDIT by designjunction, Salone Internazionale del
W
Mobile, Mediolan
ystawa „Collective Unconscious”, Ventura Lambrate, Salone
W
Internazionale del Mobile, Mediolan
116
instytut adama mickiewicza
raport 2012/2013117
W
D
SZTUKI WIZUALNE
I DESIGN
DESIGN
designerska
ceramika
„To przedsięwzięcie międzynarodowe, integrujące wiele obszarów:
świat projektowania z przemysłem ceramicznym, edukację z realiami zawodowymi, metody pracy i doświadczenia kultur. Wyjmujemy
rzeczywistość szkolną i wprowadzamy ją w prawdziwe życie” – mówi
Marek Cecuła, lider projektu.
POZNAŃ 26.07–8.08.2013
tudenci School of Form oraz
S
Royal College of Art podczas
warsztatów w Ćmielów Design
Studio
118
„Art Food” to projekt warsztatów studenckich poznańskiej
School of Form i londyńskiej Royal College of Art, które zaowocowały stworzeniem limitowanej kolekcji prototypów
naczyń ceramicznych – designerskich „nośników jedzenia”.
Celem projektu, łączącego sztukę rzemiosła z szeroką wiedzą humanistyczną, opartą na kulturowych aspektach podawania do stołu,
było stworzenie serii naczyń mogących sprostać oczekiwaniom wymagających szefów kuchni. Uczestnicy programu pod okiem specjalistki z dziedziny antropologii, dr Ewy Klekot, i mistrza kulinarnego,
Wojciecha Modesta Amaro, sprawdzali, jak smak i sposób przyrządzania potraw wpływają na formy ich prezentacji. Następnie wiedzę
teoretyczną wcielili w życie podczas trzytygodniowych warsztatów
w Ćmielów Design Studio. Rezultaty ich pracy można było oglądać na
wystawie w poznańskiej Concordia Design. Jeden z przygotowanych
przez studentów wzorów zostanie wdrożony do masowej produkcji
przez Polskie Fabryki Porcelany Ćmielów i Chodzież.
instytut adama mickiewicza
D
DESIGN
CUDA ŚWIATA
Nowy Jork 1.06–31.07.2013
Wonder Cabinets of Europe
„
& Friends” (proj. Matylda
Krzykowski)
fot. © Jeremy Liebman
Wonder Cabinets of Europe &
„
Friends” (proj. Maria Jeglińska)
fot. © Jeremy Liebman
„Wonder Cabinets of Europe & Friends” zawitały na nowojorskie International Contemporary Furniture Fair, odsłaniając tajemnice wnętrz studia projektowego.
By zaprezentować najciekawsze przykłady współczesnego designu,
Maria Jeglińska i Livia Lauber (kuratorki wystawy i jednocześnie designerki) sięgnęły po renesansową ideę theatrum mundi, tworząc
konceptualną interpretację gabinetu osobliwości. Zaproszone do
udziału w wystawie pracownie otrzymały do dyspozycji gablotę oraz
zadanie, by umieścić w niej nie tylko swój projekt, ale także kontekst
(geograficzny, kulturowy, osobisty), w jakim powstawał – inspiracje,
metody pracy oraz – jak to w gabinecie osobliwości – rzeczy, których
związki nie są od razu uchwytne. Wzbogacone o szkice, obiekty, teksty i materie gabloty stają się w ten sposób trójwymiarową biblioteką, oferującą wgląd w pracę współczesnego studia projektowego.
Każdy z artystów sam decydował, jaką część swego świata udostępnić odbiorcom.
By zaprezentować najciekawsze przykłady
współczesnego designu, kuratorki stworzyły
konceptualną interpretację gabinetu
osobliwości.
raport 2012/2013119
P
PUBLIKACJE
PUBLIKACJE
kompendium
DESIGNU
LUTOSŁAWSKI
I SALONEN
Owocem ponad dwuletniej współpracy polskich i amerykańskich
pisarzy oraz dramaturgów jest najnowsza antologia polskich tekstów
scenicznych w języku angielskim,
pod redakcją Krystyny Duniec, Joanny Klass i Joanny Krakowskiej.
Ogłaszając zwycięzcę, Stowarzyszenie Niemieckich Krytyków
Fonograficznych nazwało płytę
„przełomowym nagraniem, które wydobywa muzykę Lutosławskiego – i wszystkie jej aspekty – na
wierzch”.
Autorzy, Czesława Frejlich i Dominik Lisik, przyjęli formułę łączącą walory albumu, słownika i analizy problemowej.
Prezentowane obiekty zostały pogrupowane w 7 kategorii: meble; środki transportu i przestrzeń publiczna; urządzenia
domowe i specjalistyczne; lampy; szkło
i ceramika; tkaniny, ubiór i zabawki oraz
eksperymenty. Wszystko to ujęte w niezwykłej konwencji bez katalogowych
upiększeń, ukazane w niebanalnych,
wręcz surowych stylizacjach.
Redaktorki projektu napisały także obszerny wstęp oraz wykonały ogromną
pracę edytorską, tworząc noty i przypisy do wszystkich sztuk. Procesowi
przygotowania antologii towarzyszyły
warsztaty dramaturgiczne, które wprowadziły nowe metodologie pracy nad
tłumaczeniem dramaturgicznym i które
aktywnie angażowały amerykańskich
dramaturgów, autorów tekstów oraz
tłumaczy. Praca redaktorek polegała na
zbadaniu wyników warsztatów dramaturgicznych i ogromnej ilości komentarzy, pytań, wątpliwości oraz autorskich
adaptacji, które nadsyłali amerykańscy
pisarze opracowujący każdy tekst.
Wydany w Los Angeles album „Lutosławski: The Symphonies" zdobył
w czerwcu Nagrodę Niemieckich Krytyków Fonograficznych 2013 w kategorii
muzyki symfonicznej. Album jest owocem wieloletniej współpracy Esy-Pekki Salonena z Los Angeles Philharmonic
i Sony Classical.
Polish Design:
UNCUT
Czesława Frejlich
Dominik Lisik
122
DRAMAT
W USA
„Polish Design: Uncut” to podsumowanie dorobku polskiego designu minionej dekady. Prezentuje
ponad 120 najciekawszych polskich projektów powstałych po
2000 roku i przybliża sylwetki ich
twórców.
Zdjęcia wykonał Przemek Szuba, ukazując polskie projektowanie bez zbędnych
dekoracji, zgodnie z tytułowym „Uncut”.
Wydany po angielsku album wzbogacony został wywiadami z czołowymi polskimi projektantami.
Polish Design: UNCUT
n Polish
ven cated and
mics,
nts over
cluding
s manua few
Przemek
enmpahy, and
ll off, we
gners.
ach to
perience,
e a particstate
s overmmary
s only
ext.
P
Książka ukazuje się w serii „In Performance” Wydawnictwa Seagull Books,
w dystrybucji Chicago University Press.
Jest to największy dotychczas wydany zbiór dramatów polskich na rynku
anglojęzycznym.
Salonen, uczeń i wielbiciel Lutosławskiego, pisze o dziełach swojego mistrza, że
„posiadają piękno olbrzymiego organizmu, jak drzewo, czy może las. Jesteśmy
poruszeni logiką formy i nieuchronnością wzrostu”.
Album jest kolejnym etapem projektu Lutosławski 100/100. Wydawnictwo
opatrzone zostało komentarzem Stevena Stucky’ego, znanego badacza twórczości Lutosławskiego, laureata Nagrody Pulitzera w dziedzinie kompozycji.
Sony Classical International jest częścią
Sony Music Entertainment, jednej z największych wytwórni nagraniowych na
świecie.
instytut adama mickiewicza
LUTOSŁAWSKI
I GARDNER
„Coś na kształt rewelacji” – napisał
Richard Whitehouse w „International Record Review”.
W ramach programu Polska Music ukazała się seria pięciu albumów z muzyką
Witolda Lutosławskiego, nagranych
przez BBC Symphony Orchestra pod
batutą Edwarda Gardnera, który zaliczany jest do najwybitniejszych interpretatorów twórczości mistrza wśród
dyrygentów młodego pokolenia. Jako
soliści wystąpili m.in.: Louis Lortie (fortepian), Paul Watkins (wiolonczela),
Michael Collins (klarnet), Tasmin Little
(skrzypce).
Albumy wydane zostały przez Chandos
Records – jedno z najbardziej liczących
się na rynku europejskim niezależnych
wydawnictw fonograficznych. Wytwórnia skupia wybitnych artystów i jest
najbardziej znana z pionierskiego programu serii wydawniczych, promujących
twórczość wybitnych, lecz mniej znanych kompozytorów w przełomowych
interpretacjach.
PENdErecki
byPENDERECKI
Najważniejszy jubileusz sezonu.
Kompozytor, dyrygent i profesor muzyki, były rektor Akademii Muzycznej
w Krakowie przyszedł na świat 23 listopada 1933 roku w Dębicy. Wydanie boxu CD z nagraniami wszystkich
symfonii Krzysztofa Pendereckiego pod
jego batutą, w wykonaniu Orkiestry
Sinfonia Iuventus, to wkład IAM w ten
wielki, międzynarodowy jubileusz.
VADEMECUM
KINA
Koreański jest drugim, po angielskim, językiem obcym, w którym
ukazał się przewodnik po nowym
polskim filmie.
ODKRYWANIE
POLSKI
Dotarcie do globalnego odbiorcy
z komunikatem „Polska kreatywnym zagłębiem Europy” jeszcze
nigdy nie było tak łatwe. W ramach
prestiżowej serii „Wallpaper* Revealed” odkrywamy nasze największe atuty.
„Wallpaper*” jest jednym z najbardziej
opiniotwórczych magazynów z pogranicza designu i lifestyle'u na świecie. Nie
tylko prezentuje to, co będzie ciekawe
i warte zobaczenia w nadchodzących
sezonach, lecz sam te trendy kreuje.
Skupia się na współczesnym designie,
architekturze, wnętrzach, modzie, podróżach, nowinkach technologicznych,
motoryzacji. Cykl „Wallpaper* Revealed”
to intrygujący przewodnik po krajach
i ich kulturze, ukazujący je jako źródła
potencjalnej inspiracji.
Kampania wizerunkowa, którą prezentujemy na łamach czasopisma, to uniwersalny dodatek do wydarzeń rozgrywających się w ramach projektu promocji
polskiego designu.
„Polish Cinema Now!” to kompendium
wiedzy o polskim kinie po roku 1989.
Składa się z jedenastu esejów traktujących, między innymi, o animacji, rozrywce, dokumencie czy kinie genderowym.
Książka, pod redakcją Mateusza Wernera, została opracowana po angielsku
przez czołowych ekspertów kina i wydana
w Wielkiej Brytanii przy okazji Polska!
Year w 2010 roku. Wydanie w wersji
koreańskiej jest dystrybuowane w księgarniach na terenie całego kraju. W planach dalsze wersje azjatyckie: chińska
i japońska.
raport 2012/2013123
O INSTYTUCIE
O INSTYTUCIE
UNIJNE
PIENIĄDZE.
INSTRUKCJA
OBSŁUGI
„Kultura i Europa dla Obywateli – programy europejskie dla
międzynarodowej współpracy i aktywizacji społecznej” – to
temat sierpniowego seminarium, którego celem było zapoznanie potencjalnych wnioskodawców z zasadami ubiegania
się o granty.
W formie dyskusyjno-warsztatowej prezentowane były przykłady
zrealizowanych projektów, dzielono się wiedzą i doświadczeniami z pozyskiwania finansowania unijnego, analizowano pomysły na
projekt. Było to jedno z serii ponad 50 spotkań, szkoleń, warsztatów
i konferencji organizowanych co roku przez Punkt Kontaktowy ds.
Kultury i Punkt Kontaktowy Europa dla Obywateli na temat unijnych
programów grantowych dla organizacji i instytucji kulturalnych oraz
obywatelskich.
Wydana przez nas w języku polskim i angielskim publikacja „Europejskie sieci współpracy kulturalnej w praktyce” („European cultural
cooperation networks in practice”) omawia zasady powstawania
i funkcjonowania międzynarodowych sieci kulturalnych, zawiera listę
najważniejszych sieci europejskich, analizuje wybrane, zrealizowane
w Polsce projekty dofinansowane przez Komisję Europejską.
Program Kultura 2007-2013 to program
Komisji Europejskiej skierowany do sektora
kultury. Wspiera dialog międzykulturowy,
mobilność artystów i obieg dzieł.
Program Kultura 2007–2013, to projekt Komisji Europejskiej skierowany do sektora kultury. Wspiera dialog międzykulturowy, mobilność artystów i obieg dzieł. Działalność promocyjna i informacyjna
na temat programu należy do funkcjonujących w 37 państwach Punktów Kontaktowych ds. Kultury. W Polsce Punkt Kontaktowy (ang.
CCP – Cultural Contact Point) działa w ramach struktury IAM. Od
roku 2006 prowadzimy też Punkt Kontaktowy „Europy dla Obywateli” – programu wspierającego realizację międzynarodowych projektów społecznych, edukacyjnych i kulturalnych, adresowanego do
pracowników administracji samorządowej i trzeciego sektora.
arsztaty Punktu
W
Kontaktowego ds. Kultury
fot. własna
126
instytut adama mickiewicza
BUDŻET
PUNKTy
KoNTAKToWE
1,33%
INNE
WyDATKI
25,71%
DZIAŁALNoŚĆ
ProGrAMoWA
72,96%
PUNKTy
KoNTAKToWE
1.25%
INNE
WyDATKI
25,75%
raport 2012/2013
DZIAŁALNoŚĆ
ProGrAMoWA
73%
127
O INSTYTUCIE
RADA IAM
Zgodnie ze statutem IAM członków rady
powołuje na trzy lata minister kultury na
wniosek dyrektora Instytutu. W skład rady
wchodzą także przedstawiciele ministrów:
kultury oraz spraw zagranicznych.
4 stycznia 2013 roku w Warszawie powołana została Rada
Instytutu Adama Mickiewicza. W jej skład weszli wybitni
przedstawiciele polskiej polityki i nauki.
Przewodniczącym Rady IAM jest poseł do Parlamentu Europejskiego
prof. dr hab. Jerzy Buzek. Członkami rady są: Senator RP Włodzimierz
Cimoszewicz, Podsekretarz Stanu w MSZ Beata Stelmach, Podsekretarz Stanu MKiDN dr Monika Smoleń, Prezes Polsko-Amerykańskiej
Fundacji Wolności Jerzy Koźmiński, Honorowy Rektor Collegium Civitas prof. dr hab. Edmund Wnuk-Lipiński oraz wykładowca Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie i członek Rady Polityki Pieniężnej
prof. Jerzy Hausner. Powołania na stanowiska przewodniczącego
i członków rady wręczył Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Bogdan Zdrojewski. Na pierwszym posiedzeniu przyjęto regulamin,
oceniono działalność Instytutu w latach 2008–2012, zaopiniowano
plan działań na lata 2013–2017.
Drugie spotkanie miało miejsce 17 maja 2013 roku. Rada wydała rekomendacje dotyczące finansowania IAM, a także regulacji prawnych
bezpośrednio wpływających na jakość jego działań. Dyskutowano
również nad synergią współpracy Instytutu z innymi podmiotami zajmującymi się marką narodową.
ogdan Zdrojewski Minister
B
Kultury i Dziedzictwa
Narodowego otworzył pierwsze
posiedzenie Rady Instytutu
Adama Mickiewicza
128
instytut adama mickiewicza
„The New York Times” napisał o nim: „Trębacz wolności,
ducha, myśli i jazzu”. Culture.pl Superbrands nagrodziło za:
„Światowej klasy kunszt, bezkompromisowe podejście do
muzyki, niezwykle trafne dobieranie młodych muzyków do
kolejnych składów”.
STAŃKO TO MARKA
5 kwietnia 2013 roku wręczona została nagroda Culture.pl Superbrands, przyznawana przez IAM we współpracy z Superbrands Polska najsilniejszej marce kultury w środowisku międzynarodowym.
Odebrał ją Tomasz Stańko – trębacz, kompozytor muzyki jazzowej,
teatralnej i filmowej, którego styl jest rozpoznawany w najbardziej
prestiżowych salach koncertowych świata.
Culture.pl Superbrands ustanowiona została przez IAM i Superbrands rok temu, z myślą o twórcach oraz instytucjach kultury, które
najskuteczniej promują i wspierają polską kulturę za granicą. Pierwsze Culture.pl Superbrands otrzymali w 2012 roku Grzegorz Jarzyna
i Krzysztof Warlikowski. Nominacji do nagrody dokonują eksperci
IAM i dyrektorzy Instytutów Kultury Polskiej. Tegorocznego laureata
wybrała kapituła w składzie: Piotr Bratkowski („Newsweek”), Piotr
Mucharski („Tygodnik Powszechny”), Zdzisław Pietrasik („Polityka”), Marta Strzelecka („Wprost”), Monika Brzywczy („Przekrój”),
dyrektor IAM Paweł Potoroczyn i przewodniczący Rady Marek Superbrands – Krzysztof Najder.
The Superbrands Ltd. to międzynarodowa organizacją nagradzającą
sukcesy marek, które wypracowały najmocniejszą pozycję w swojej
branży. Działa w 85 krajach.
Honorowym Superbrandem 2013 za: „Tworzenie ikon, swoistych marek, w których wszyscy się odnajdujemy i przez które my, Polacy, jesteśmy rozpoznawani na całym świecie i za odwagę do rozrachunku
z mitami narodowej wyobraźni” został Andrzej Wajda.
ŹRÓDŁO WIEDZY
Ponad 35 tysięcy artykułów, codzienne
relacje z obecności polskiej kultury za
granicą, niezawodne źródło informacji dla
cudzoziemców, Polaków i Polonii.
yrektor IAM Paweł Potoroczyn
D
wręcza Tomaszowi Stańko
nagrodę Culture.pl Superbrands
Działający od 12 lat nasz flagowy portal culture.pl to wyjątkowe, nie poddane presji komercyjnej medium, publikujące
po polsku i angielsku, zatrudniające ekspertów we wszystkich dziedzinach kultury, kierowane przez redaktor naczelną Weronikę Kostyrko.
Rok 2012 to blisko 3 000 000 odwiedzin, 4 500 000 odsłon, blisko 2
000 000 unikalnych użytkowników.
W pierwszym kwartale 2013 serwis odnotował ponad 800 000 odwiedzin, ponad 1 300 000 odsłon, blisko 600 000 unikalnych użytkowników z ponad stu krajów.
Liczba fanów culture.pl na Facebooku przekracza 30 000. Jesteśmy
także na Pinterest i Twitterze.
Nasze treści dostępne są na smartfonach i tabletach, co zapewniają
aplikacje na urządzenia mobilne z systemami iOS oraz Android.
W ciągu kilku lat portal stał się źródłem referencyjnym dla internautów, tradycyjnych mediów i instytucji. Dlatego IAM stopniowo integruje wszystkie swoje strony pod marką culture.pl. Jego najnowszą częścią stała się strona kidsculture.pl, która
w przyjazny dla dzieci sposób, poprzez interaktywne gry, bajki i publikacje, uczy, rozwija kreatywność, promuje różnorodność i uniwersalność polskiej kultury. Prace kidsculture.pl koordynuje Katarzyna
Zamoyska.
raport 2012/2013129
rada
instytutu
adama
mickiewicza
O INSTYTUCIE
struktura
zespołu
zastępca
dyrektora
główny
księgowy
wydział
zarządzania
programami
ministra
wydział
administracji
wydział
komunikacji
wydział
księgowości
stanowisko
pełnomocnika
ds. informacji
niejawnych
stanowisko
pełnomocnika ds.
systemu zarządzania
jakością
komitet
sterujący
stanowisko
obsługi
prawnej
stanowisko
zarządzania
zasobami
ludzkimi
stanowisko
administratora
bezpieczeństwa
informacji
130
instytut adama mickiewicza
d
y
r
ekt
o
r
sekretariat
stanowisko obsługi
sekretariatu
i recepcji
zastępca
dyrektora
wydział
controllingu
wydział
zarządzania
wiedzą
zespół
ekspertów
wydział
wizyt studyjnych,
staży
i prezydencji
wydział
programów
europejskich
projekt rok polskiego designu
projekt turcja
projekt brazylia
p r o j e k t c u lt u r e . m e d i a
projekt polska music
p r o j e k t k lo p s z ta n g a
projekt azja
p r o j e k t w h at ' s n e x t
projekt propmocji polski na kampusach usa
p r o j e k t s tat u t ow y
raport 2012/2013131
wydawca
Instytut Adama Mickiewicza
ul. Mokotowska 25
00-560 Warszawa
www.iam.pl
teksty
Małgorzata Zawadka-Kowalska
współpraca merytoryczna
Ewa Bogusz-Moore, Natalia Dzieduszycka, Aleksander Gowin, Michał Hajduk, Krzysztof Halicz, Anna Hieropolitańska, Marcin Jacoby,
Marta Keil, Joanna Klass, Dariusz Klechowski, Barbara Krzeska, Aleksander Laskowski, Katarzyna Mitrovic, Małgorzata Mostek,
Daria Odija, Agata Opieka, Katarzyna Świętochowska, Aleksandra Wieczorek
projekt graficzny
Mateusz Kaniewski
korekta
Monika Gołębiowska
tłumaczenie
Joanna Dutkiewicz
korekta angielska
Roger Domagalski
produkcja
Agata Wolska
ISBN 978-83-60263-88-4
© Instytut Adama Mickiewicza 2013

Podobne dokumenty