w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku

Komentarze

Transkrypt

w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
W NUMERZE:
WIEŚCI Z WOJEWÓDZTWA
4
6
Naturalnie w Łodzi
Uczniowie gotują potrawy tradycyjne z Pomorza
Z ŻYCIA POMORSKIEGO OŚRODKA DORADZTWA ROLNICZEGO
9
10
12
12
13
O nas: Działalność doradcza w powiecie człuchowskim
Doradcy BP ODR w Gdańsku o sobie
Rozwój rolnictwa ekologicznego
Chów i hodowla złotnickiej pstrej
Pomorski Stół Bożonarodzeniowy
POMORSKA IZBA ROLNICZA
15
16
17
18
19
20
21
21
22
22
Posiedzenie Zarządu z Przewodniczącymi Rad Powiatowych...
Posiedzenie Rady Powiatowej PIR Powiatu Kartuskiego
Posiedzenia komisji PIR
Lokalna Grupa Działania „Trzy Krajobrazy”
Wojewódzka Olimpiada Młodych Producentów Rolnych
Nie tylko zboże zapełnia trzos...
II Powiatowy Stół Bożonarodzeniowy
Pomorski Stół Bożonarodzeniowy
Spotkanie opłatkowe
Kurs bukieciarstwa w Kołodziejach
Właściwy dobór odmiany
to wyższe plony
str. 30
Uzyskanie wysokich plonów ziarna
o wysokiej jakości możliwe jest tylko
przy zastosowaniu właściwej agrotechniki. Jednym z ważniejszych jej
elementów, często niedostrzeganych
przez rolnika, jest dobór odpowiedniej odmiany.
DLA WSI I REGIONU
23
25
Integracja pozioma w województwie pomorskim (cz. I)
Aktualne informacje prawne dla rolnictwa
ZARZĄDZANIE GOSPODARSTWEM ROLNYM
26
26
28
29
Zdaniem eksperta
Tendencje cenowe podstawowych produktów żywnościowych
Kampania cukrownicza 2011/2012 dobiega końca
Zasady funkcjonowania podatku od towarów i usług w rolnictwie
NA POLACH I ŁĄKACH
30
37
32
Właściwy dobór odmiany to wyższe plony (cz. II)
Ochrona plantacji rzepaku - podsumowanie sezonu 2010/2011 (cz. I)
Przypominamy – styczeń
W CHLEWNI I OBORZE
39
40
43
45
46
47
Ocena żywotności noworodka
Ważne elementy hodowli bydła mięsnego
Żywienie prosiąt
Spotkanie hodowców i producentów trzody chlewnej w Lubaniu
Przypominamy – styczeń
Wykaz hodowców trzody chlewnej...
W TROSCE O ŚRODOWISKO
49
50
Chów karpia z udziałem mikroorganizmów EM
Możliwości produkcji biogazu w województwie pomorskim
Z WIZYTĄ U ROLNIKA
51
53
Rolnictwo to rodzinna tradycja
Gospodarstwo z pomysłem
DONIESIENIA
55
57
59
60
62
O zielonej energii w Poświętnym
Przetwórstwo na poziomie gospodarstwa...
KGW Barcino od kuchni
Finał XII Pomorskiej Olimpiady Wiedzy o BHP w Rolnictwie
Olimpiada Młodych Producentów Rolnych
W DOMU I ZAGRODZIE
64
Marynowane i pieczone
OFERTY
ROZRYWKA DLA DOROSŁYCH I DLA DZIECI
RAPORT Z RYNKU
Ocena żywotności
noworodka
str. 39
O wydajności krów musimy pamiętać już od narodzin nowej jałóweczki.
Zwykle patrzymy na nią z nadzieją,
bo to przecież przyszłość naszego
stada krów mlecznych. A później nieraz zachodzimy w głowę, dlaczego
pierwiastki po wycieleniu, często nie
spełniają naszych oczekiwań.
Żywienie prosiąt
str. 43
Najważniejszym celem żywienia prosiąt jest odchowanie zdrowych i zdolnych do efektywnego tuczu lub reprodukcji zwierząt.
Wieści z województwa
Naturalnie w Łodzi
Województwo Pomorskie uczestniczyło
w czwartej edycji Targów Naturalnej Żywności
„NATURA FOOD”, kóre odbyły się w dniach
14-16 października br. w Łodzi. Nasza
prezentacja przyciągała licznych gości
targowych nie tylko aranżacją i wystrojem,
ale przede wszystkim ciekawą ofertą
regionalnych artykułów spożywczych.
T
ym razem stoisko pomorskie zapełniły ekologiczne
sery, m.in. przepyszny tradycyjny serek typu camembert „Słupski Chłopczyk”, wytwarzane przez
ZPH SER-MILK z Zielina k. Słupska oraz produkty owocowo-warzywne z Suszarni i Przetwórni „Leśna Spiżarnia”
z Wandzina, a także żuławskie oleje rzepakowe tłoczone na zimno. Ponadto zwiedzający na naszym stoisku
mogli posmakować przetworów z runa leśnego wytwarzanych przez Zakład Produkcji Spożywczej - Stefan
Skwierawski z Brus. Bogaty asortyment wyrobów zakładu wzbudził duże zainteresowanie konsumentów.
Pomorskie stoiska
W naszym regionie działa już ponad pół tysiąca gospodarstw ekologicznych. Rynek żywności ekologicznej
w ostatnich latach rozwija się bardzo dynamicznie.
Wraz ze wzrostem świadomości konsumentów i ich coraz większą dbałością o jakość spożywanej żywności rośnie popyt na produkty ekologiczne. Położenie naszego
regionu dodatkowo daje możliwości rozwoju rolnictwa
ekologicznego. Trójmiasto, Niemcy czy kraje skandynawskie to potencjalne, bliskie rynki zbytu dla żywności wysokiej jakości wytwarzanej na Pomorzu. Jednakże
brak konsolidacji producentów to na ten czas istotna słabość pomorskiego rynku żywności ekologicznej. Trudno
rolnikom w pojedynkę zdobywać atrakcyjne kontrakty
eksportowe. Do tego potrzebna jest grupa producencka
założona przez wytwórców żywności ekologicznej.
4
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Wieści z województwa
Podczas targów nastąpiło rozstrzygnięcie konkursów organizowanych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a związanych z produkcją i promocją żywności
wysokiej jakości. W konkursie na Najlepsze Gospodarstwo Ekologiczne, w kategorii „Ekologia i środowisko”
wyróżnienie otrzymało Stowarzyszenie Eko „Szkoła
Życia” prowadzące działalność rolniczą w Wandzinie,
w powiecie człuchowskim.
Paweł Woźniakowski ze Stowarzyszenia Eko Szkoła Życia z Wandzina
z nagrodą dla najlepszego gospodarstwa ekologicznego 2011
Laureatem III edycji Konkursu na najlepszy projekt
inicjatywę, mającą na celu promocję regionu za pomocą
produktu regionalnego lub tradycyjnego, została Lokalna
Grupa Działania Stowarzyszenie Turystyczne Kaszuby
z siedzibą w Kartuzach. Kapituła Konkursu wyróżniła
kampanię promującą region pod hasłem „Zmysły Kaszub”, w tym wyjątkowy folder pachnący truskawkami, zawierający informacje także o kaszëbsci malënie
– produkcie regionalnym ze znakiem Chronione Oznaczenie Geograficzne.
Dyrektor Biura LGD STK Aleksandra Moll
z nagrodą Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Łódzkie Targi Naturalnej Żywności NATURA FOOD
są bardzo licznie odwiedzane przez konsumentów i cieszą się coraz lepszą opinią pośród producentów żywności.
Trzy pracowite dni targów należy uznać za wspólny sukces wystawców i organizatorów pomorskiej ekspozycji.
Edyta Klasa
Starszy specjalista
Departament Środowiska i Rolnictwa
Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego
Ogłoszenie
Komunikat Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin
i Nasiennictwa w Gdańsku
Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Gdańsku zawiadamia, że w związku z rozpoczęciem z dniem 14 czerwca 2011 r. stosowania przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r., dotyczącego
wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylające dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/
414/EWG (Dz.Urz. UE L 309 z 24.11.2009, str. 1), na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa
i Rozwoju Wsi udostępniono interaktywną wyszukiwarkę informacji dotyczących dopuszczonych do
obrotu w Polsce środków ochrony roślin. Wyszukiwarka dostępna jest w sekcji dotyczącej ochrony
roślin pod linkiem:
http://www.minrol.gov.pl/pol/Informacje-branzowe/Wyszukiwarka-srodkow-ochrony-roslin
Zaleca się korzystanie z ww. wyszukiwarki, w celu uzyskiwania aktualnych informacji z zakresu
dopuszczonych do obrotu i stosowania środków ochrony roślin.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
5
Wieści z województwa
Uczniowie gotują potrawy tradycyjne
z Pomorza
Uczniowie klas o profilu
gastronomicznym ze szkół rolniczych
w województwie pomorskim wzięli
udział w cyklu warsztatów kulinarnych
„Poznajemy produkty tradycyjne
z Pomorza”. Warsztaty zorganizował,
w dniach 12 - 19 grudnia 2011 r.,
gdyński Oddział Terenowy Agencji
Rynku Rolnego.
W
projekcie wzięły udział trzy szkoły:
Zespół Szkół Agrotechnicznych i Ogólnokształcących w Swarożynie, Zespół
Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w Bolesławowie oraz Zespół Szkół
Rolnicze Centrum Kształcenia Ustawicznego
w Łodziarzy. W każdej z nich odbył się jeden
warsztat kulinarny połączony z seminarium.
Uczniowie zapoznali się z zasadami wytwarzania, ochrony i promocji żywności wysokiej jakości w Unii Europejskiej oraz zadaniami realizowanymi przez ARR, w tym również w obszarze
promocji żywności.
Podczas warsztatów uczniowie uczyli się
przyrządzania trzech wybranych potraw, wpisanych na listę produktów tradycyjnych województwa pomorskiego w kategorii „Gotowe
dania i potrawy”. Stosowali się do starych receptur wskazanych i udostępnionych przez pracowników Departamentu Środowiska i Rolnictwa Urzędu Marszałkowskiego Województwa
Pomorskiego, chociaż młodzi kucharze chętnie
sięgali też po produkty z innych kategorii listy.
Przypomnijmy, że listę produktów tradycyjnych
prowadzi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi,
a w poszczególnych województwach zgłoszenia
przyjmują urzędy marszałkowskie.
Seminaria prowadzili przedstawiciele Agencji Rynku Rolnego i Urzędu Marszałkowskiego
oraz Prezes Stowarzyszenia Kociewskie Forum
Kobiet – Krystyna Gierszewska, która na listę
produktów tradycyjnych zgłosiła fefernuski kociewskie i grochowinki.
Zwieńczeniem projektu będzie turniej szkół,
który odbędzie się w Swarożynie. Uczniowie
będą mieć za zadanie przygotowanie i estetyczne
podanie jednej z potraw, które były przedmiotem
warsztatów. Finał zaplanowano na 18 stycznia
2012 r.
6
Edyta Klasa
Teresa Suchodolska
Referat Rolnictwa, Ochrony Gruntów i Przyrody
Departament Środowiska i Rolnictwa
Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
O NAS
W ramach cyklu prezentującego jednostki organizacyjne
PODR w Gdańsku, przedstawiamy
Biuro Powiatowe Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Człuchowie
oraz
Biuro Powiatowe Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Gdańsku.
Działalność doradcza w powiecie człuchowskim
B
iuro Powiatowe Ośrodka Doradztwa Rolniczego
w Człuchowie działa na terenie powiatu człuchowskiego, w skład którego wchodzi 7 gmin:
• gmina miejska Człuchów,
• gmina miejsko-wiejska Czarne i Debrzno,
• gminy wiejskie - Człuchów, Koczała, Przechlewo,
Rzeczenica.
Doradztwo w rejonie człuchowskim funkcjonuje od
1978 roku, biuro od 1983 roku mieści się w budynku na
Osiedlu Młodych w Człuchowie.
W ogólnej powierzchni powiatu użytki rolne zajmują 41,3%, lasy i parki 49,2%. Najwięcej powierzchni
użytkowanej rolniczo znajduje się w gminie Człuchów
- 53,8%. W gminach Koczała i Rzeczenica grunty zaklasyfikowane do użytkowania rolniczego zajmują około
1/4 powierzchni gminy.
Rolnictwo powiatu człuchowskiego ukierunkowane
jest na produkcję żywca wieprzowego i uprawę zbóż.
Istnieją również gospodarstwa zajmujące się chowem
bydła mlecznego i mięsnego. W powiecie człuchowskim
są również duże gospodarstwa drobiarskie produkujące
kury, indyki i gęsi.
Gospodarstwo rolne
Teresy i Stanisława
Kosiarkiewiczów
Na uwagę zasługuje prowadzona od 1967 roku rodzinna firma Wąsikowskich, w skład której wchodzą
obecnie: wylęgarnia drobiu, odchowalnia kur reprodukcyjnych, cztery fermy reprodukcyjne własne i dwie
kooperujące oraz ferma brojlerów i mieszalnia pasz.
Założyciele firmy
Wąsikowskich oraz
kolejne pokolenia
kontynuujące jej
działalność
Gospodarstwo rolne
Anity i Piotra Krawców
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
Pisklęta z Zakładu Wylęgu Drobiu
HUBBARD
rodziny Wąsikowskich
7
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
Na znaczeniu zyskuje kukurydza uprawiana na
kiszonkę, która przeznaczona jest jako surowiec do istniejących w powiecie człuchowskim pięciu biogazowni
rolniczych należących do firmy POLDANOR S.A. Natomiast w gminie Debrzno są producenci ziemniaka jadalnego przeznaczonego do produkcji frytek, producenci
owoców miękkich i sadownicy. Gospodarstwa zajmujace się uprawą boczniaka i pieczarki znajdują się w gminie Przechlewo, Koczała i Rzeczenica.
inż. Dymitr Piórewicz
doradca rolny i rolnośrodowiskowy,
rachmistrz FADN
tel. kom. 797 010 582
e-mail: [email protected]
inż. Barbara Stoltmann
doradca rolny i rolnośrodowiskowy,
rachmistrz FADN
tel. kom. 797 010 583
e-mail: [email protected]
Biogazownia
w Koczale
Ziemniaki w przechowalni Anny i Joachima Kalla,
indyki w gospodarstwie Urszuli i Andrzeja Zezulów
Obecnie w BP ODR Człuchów pracuje 5 doradców:
Natalia Bryza
technik doradca
tel. kom. 797 010 581
e-mail: [email protected]
mgr inż. Monika Drobek
doradca rolny i rolnośrodowiskowy,
rachmistrz FADN
tel. kom. 607 143 908
e-mail: [email protected]
Zadania, które realizują doradcy wynikają z priorytetów dla rolnictwa i obszarów wiejskich opracowywanych corocznie i zamieszczanych w Planie Działania
Biura Powiatowego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
w Człuchowie. Pracownicy Biura zajmują się: doradztwem technologiczno-ekonomicznym, prowadzeniem
kursów stosowania środków ochrony roślin przy użyciu
opryskiwaczy, szkoleniem i wdrażaniem zasad wzajemnej zgodności w gospodarstwach rolnych (cross compliance), sporządzaniem dokumentacji do ubiegania się
o środki finansowe z funduszy krajowych i wspólnotowych (SPO, PROW, kredyty preferencyjne), tworzeniem i funkcjonowaniem grup producentów rolnych
oraz wspieraniem rozwoju przedsiębiorczości w tym
agroturystyki, przetwórstwem i sprzedażą produktów
tradycyjnych, lokalnych i regionalnych.
Rolnicy z powiatu człuchowskiego chętnie biorą
udział w różnych formach edukacji i doradztwa prowadzonego przez BP ODR Człuchów, a zdobytą wiedzę
wykorzystują przy podejmowaniu właściwych decyzji
koniecznych do dalszego funkcjonowania gospodarstwa rolnego. W konkursach organizowanych przez
firmy działające w otoczeniu rolnictwa zajmują czołowe
miejsca.
Uczestnicy jednego
ze szkoleń
zorganizowanych
przez BP ODR
w Człuchowie
mgr inż. Anna Kamińska
Kierownik Zespołu
doradca rolny i rolnośrodowiskowy,
rachmistrz FADN
tel. kom. 609 920 048
e-mail: [email protected]
8
Uczestnicy
Dni Pola w ZDOO
Wyczechy
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
Efektem współpracy gospodarstw rolnych z doradztwem jest:
• realizacja blisko 700 biznesplanów na realizację inwestycji związanych z zakupem gruntów, maszyn
i urządzeń rolniczych, budową budynków gospodarczych, zakupem stada podstawowego sporządzonych
w latach 1996-2011,
• udział 509 gospodarstw w realizacji programu rolnośrodowiskowego,
• 119 gospodarstw ekologicznych,
• 2 grupy producenckie,
• 2 grupy producentów owoców i warzyw,
• 2 gospodarstwa znajdujące się w Europejskiej Sieci
Dziedzictwa Kulinarnego,
• 32 gospodarstwa prowadzące rachunkowość FADN,
• liczne gospodarstwa świadczące usługi na rzecz agroturystyki i turystyki wiejskiej.
Pasieka Eko-Barć rodziny Patalas
Gospodarstwo agroturystyczne Łosiowisko
Ośrodek Readaptacji Stowarzyszenia Solidarni „PLUS”
EKO „Szkoła Życia” w Wandzinie
Nagrody i wyróżnienia gospodarstwa ekologicznego w Wandzinie
Podsumowując, należy stwierdzić, że rolnicy w powiecie człuchowskim aktywnie uczestniczą w różnych
szkoleniach, wyjazdach, konkursach i olimpiadach organizowanych przez BP ODR. Prowadzą zrównoważony system gospodarowania wykorzystując najnowsze
rozwiązania techniczne i technologiczne.
Zajazd Ostoja
w Sporyszu
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
Opracowali pracownicy
BP ODR w Człuchowie
9
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
Doradcy BP ODR w Gdańsku o sobie
B
iuro Powiatowe Ośrodka Doradztwa Rolniczego
Gdańsk mieści się siedzibie Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Gdańsku-Lipcach.
Nasi pracownicy działają, oprócz biura powiatowego
w Gdańsku, na terenie wszystkich 7 gmin w powiecie,
tj. Cedr Wielkich, Kolbud, Pruszcza Gdańskiego, Przywidza, Pszczółek, Suchego Dębu, Trąbek Wielkich.
Powierzchnia użytków rolnych i liczba gospodarstw na terenie powiatu jest wysoka, co wiąże się
z zapotrzebowaniem na usługi doradcze. Rolnictwo ma
największy udział w gospodarce gmin Cedry Wielkie
oraz Suchy Dąb, duże znaczenie ma również w gminach
Pszczółki, Pruszcz Gdański oraz Trąbki Wielkie. Z kolei
najmniejszą część gospodarki stanowi w gminie Kolbudy, ponieważ na tym terenie zmniejsza się powierzchnia
użytków rolnych w wyniku odrolniania działek na cele
budowlane oraz zalesiania najmniej wartościowych gleb.
W strukturze produkcji rolnej powiatu przeważa
produkcja roślinna: zboża, ziemniaki, buraki cukrowe,
warzywa, rośliny pastewne. Zwierzęta gospodarskie
hodowane są w nie więcej niż 20% gospodarstw, głównie jest to trzoda chlewna, bydło oraz drób.
Na naszym terenie jest wiele bardzo dobrych gospodarstw. Przykładem może być chciażby gospodarstwo
rodzinne Państwa Hanny, Jerzego i Marcina Karczów
w Koszwałach, które jest lauretem wielu konkursów,
w tym: Agroligi, konkursu Piękna Wieś oraz konkursu
Bezpieczne Gospodarstwo Rolne.
3.
4.
Gospodarstwo rodzinne Hanny, Jerzego i Marcina Karczów
(fot. 1, 2, 3, 4)
Taki stan rolnictwa w powiecie zobowiązuje nas do
przeprowadzania szkoleń i wyjazdów studyjnych przede
wszystkim w zakresie produkcji roślinnej, w mniejszym
stopniu w produkcji zwierzęcej.
1.
Szkolenie wyjazdowe w gminie Cedry Wielkie
2.
10
Zakres wykonywanych przez nas zadań uwzględnia aktualne potrzeby naszego powiatu i jest zgodny ze
strategią rozwoju województwa pomorskiego. Zajmujemy się przede wszystkim pomocą rolnikom i mieszkańcom wsi w pozyskiwaniu środków krajowych i unijnych
na rozwój gospodarstw rolnych i rozwój obszarów wiej-
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
skich. Pomagamy producentom w dostosowaniu gospodarstw rolnych do wymogów wzajemnej zgodności.
Pracownicy BP ODR Gdańsk:
Aleksander Banasik
starszy doradca
gmina Przywidz
tel. kom. 797 010 667
e-mail: [email protected]
Lech Czarnecki
starszy doradca,
doradca rolnośrodowiskowy
gmina Pruszcz Gdański
tel. kom. 797 010 669
e-mail: [email protected]
Maciej Górski
doradca rolnośrodowiskowy
gminy: Kolbudy i Suchy Dąb
tel. kom. 797 010 670
e-mail: [email protected]
Renata Gregorkiewicz
starszy doradca
gmina Cedry Wielkie
tel. kom. 797 010 671
e-mail: [email protected]
Elżbieta Pylińska
starszy doradca
gmina Trąbki Wielkie, współpraca z KGW
tel. kom. 797 010 668
e-mail: [email protected]
Marian Wasiak
technik doradca
gminy: Pszczółki i Suchy Dąb
tel. kom. 797 010 672
e-mail: [email protected]
I Powiatowy Stół Bożonarodzeniowy w Modrzewiowym Dworze
– 18 grudnia 2010 r.
Włączamy się również w promocję produktów tradycyjnych i lokalnych, współorganizując w gminie Trąbki
Wielkie imprezę - „Powiatowy Stół Bożonarodzeniowy”.
Po ubiegłorocznym sukcesie i dużym zainteresowaniu
mieszkańców powiatu, postanowiono realizować ten
projekt cyklicznie. W tym roku na imprezę zaproszono
Pana dr Grzegorza Russaka.
W ramach aktywizowania mieszkańców obszarów
wiejskich organizujemy Powiatowy Turniej Kół Gospodyń Wiejskich. Impreza ta cieszy się dużą popularnością nie tylko wśród uczestniczek turnieju, ale gromadzi
także grono osób dopingujących zmagania.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
Alina Wysocka
kierownik biura
doradca rolnośrodowiskowy
tel. kom. 607 930 419
e-mail: [email protected]
Beata Zimińska
starszy doradca
gminy: Pszczółki i Kolbudy
tel. 58 326 39 41
Opracowali pracownicy BP ODR w Gdańsku
11
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
Rozwój rolnictwa ekologicznego...
W dniach 29 - 30 listopada ub.r.,
w Oddziale PODR w Starym Polu,
odbyła się konferencja pt. „Rozwój
rolnictwa ekologicznego w Polsce w
ramach PROW 2007-2013”. Szkolenie to odbyło się na zlecenie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi i
zostało przez nie sfinansowane. Założeniem szkolenia było najpierw
teoretyczne przedstawienie zagadnień, a następnie pokazanie w terenie, jakie są praktycznie możliwości
ich realizacji. Dlatego w pierwszym
dniu odbyło się szereg wykładów
związanych z rolnictwem ekologicznym i PROW 2007-2013. Omówione zostały między innymi:
możliwości finansowego wsparcia
produkcji ekologicznej, systemy
jakości żywności wspierane w ramach PROW 2007-2013 i warunki
uczestnictwa rolników w tych systemach. Przedstawiony został stan
rolnictwa ekologicznego w naszym
województwie i w kraju. Ostatnim
wykładem była ocena ekonomiczna
gospodarstw ekologicznych w PL
FADN na tle gospodarstw konwencjonalnych.
W drugim dniu szkolenia odbył
się wyjazd terenowy do Starej Kościelnicy – wsi położonej w gminie
Miłoradz, w powiecie malborskim,
oraz Trzcińska w gminie Starogard
Gdański.
Stara Kościelnica to wieś, która dzięki zaangażowaniu lokalnej
społeczności i miejscowego lidera
- Pana Jerzego Wesołowskiego, z
powodzeniem realizuje projekty
finansowane ze środków PROW
2007-2013, dotyczące m.in. zagospo-
Chów i hodowla złotnickiej pstrej
W dniu 7 grudnia ub.r., w siedzibie Oddziału PODR w Strzelinie
odbyła się konferencja ,,Chów i hodowla złotnickiej pstrej’’. W spotkaniu wzięli udział rolnicy hodujący
tę rasę, zainteresowani hodowlą ekologiczną, a także doradcy z naszego
terenu. W pierwszej części spotkania
dr inż. Piotr Luciński - pracownik
Katedry Hodowli i Produkcji Trzody
Chlewnej przy Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu - omówił
historię pochodzenia rasy złotnicka
pstra. Przedstawił stan hodowli w
latach poprzednich i w chwili obecnej. Wskazał, jakie są cechy tuczne
i rzeźne świń złotnickich oraz ich
przydatność do krzyżowania.
W drugiej części konferencji
przedstawiciel z firmy paszowej
Josera Polska Sp. z o. o. Pani Katarzyna Chilomer omówiła pasze i
zasady żywienia świń w typie mię-
12
sno-słoninowym na przykładzie
rasy złotnickiej.
Jednak najwięcej emocji i zainteresowania wzbudziła trzecia część
spotkania, w czasie której Pan Jacek
Plotta - właściciel gospodarstwa ekologicznego - opowiedział o hodowli
trzody chlewnej w swoim gospodarstwie i doświadczeniach, jakie zdobył podczas praktyki w duńskim
gospodarstwie ekologicznym. Trzoda chlewna w jego gospodarstwie
utrzymywana jest w systemie otwartym. W 2009 roku, gospodarstwo
to zajęło I miejsce w województwie
pomorskim w konkursie na najlepsze gospodarstwo ekologiczne w kategorii ,, Ekologiczne gospodarstwo
towarowe’’ i III miejsce na etapie
krajowym. Rolnik stwierdził, że
wprowadzenie złotnickiej pstrej do
stada podstawowego i krzyżowanie
go rasami białymi, mogłoby znacz-
darowania terenów zielonych jako
elementu poprawy warunków środowiskowych i ochrony krajobrazu
kulturowego wsi. Tam też zwiedziliśmy gospodarstwo rolne Państwa
Janiny i Bogdana Muzyków, które
uczestniczy w programie rolnośrodowiskowym, a także skorzystało
z dofinansowania zakupu maszyn,
oraz rozwoju działalności usługowej w ramach PROW 2007-2013.
Zbigniew Marciniak
nie poprawić zdrowotność otrzymywanych tuczników oraz poprawić wykorzystanie paszy, przy jego
systemie utrzymywania.
Barbara Urbaniak
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
Pomorski Stół Bożonarodzeniowy
W związku z kontynuacją tradycji dziedzictwa kulturowego regionu, w dniu 9 grudnia
ub.r., w Oddziale Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Starym Polu odbył się
VII Wojewódzki Przegląd pn. „Pomorski Stół
Bożonarodzeniowy”.
Pomorskie stoły bożonarodzeniowe
Przegląd otworzył Dyrektor PODR Józef Sarnowski
Stół Koła Gospodyń Wiejskich ze Starej Kościelnicy, gm. Miłoradz
Uczestniczki przeglądu i zaproszeni goście
W przeglądzie wzięło udział 28 kół gospodyń
wiejskich z województwa pomorskiego. Przegląd
ma za zadanie wzmocnienie lokalnych więzi, kultywowanie tradycji bożonarodzeniowych naszej wsi,
a także promocję działań związanych z rozwijaniem
wrażliwości estetycznej inspirowanej kulturą i tradycją
oraz wzmocnienie poczucia tożsamości.
Panie z KGW przygotowały odświętnie przybrane stoły, z tradycyjnymi dla Świąt Bożego Narodzenia potrawami, których wyjątkowy smak
i aromat zapadają długo w pamięci. Stoły zastawione
były pysznymi pierogami z kapustą, wigilijnym barszczem z uszkami, zupami, pasztecikami, smakowitymi
rybami w różnej postaci, sałatkami. Były także pasztety,
schab w galarecie, pieczenie, a także tradycyjne świąteczne wypieki – serniki, makowce, pierniczki, ciasteczka.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
Stół Koła Gospodyń Wiejskich z Malenina, gm. Tczew
Świąteczny nastrój zapanował, gdy kolędy zaśpiewały Panie z zespołu ludowego ,,Wesoła Gromadka”
z Tychnów oraz Pan Sebastian Branecki.
Zaproszeni Goście oraz uczestnicy przeglądu wysłuchali prelekcji na temat ,,Dotyk anioła w rozwoju wioski
tematycznej Aniołowo”, wygłoszony przez Panią Halinę Cieślę, Prezesa Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju
Wsi Aniołowo oraz prelekcji pt. ,,Tradycje i obrzędy adwentowe i bożonarodzeniowe”, którą wygłosił Pan Ro-
13
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
man Klofczyński z Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych
nr 4 w Malborku. W uroczysty nastrój i niezwykły czas,
jasełkowym przedstawieniem teatralnym, wprowadziła
nas młodzież licealna, która przedstawiła scenkę pod tytułem ,,Jasełka bożonarodzeniowe”.
Wszyscy uczestnicy przeglądu otrzymali nagrody
grupowe ufundowane przez Samorząd Województwa
Pomorskiego, Pomorską Izbę Rolniczą, Agencję Rynku Rolnego, Bank Gospodarki Żywnościowej, Oddział
Operacyjny w Malborku oraz Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego.
Przegląd sfinansowany był ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach PROW 2007-2013 (Schematu III Pomocy
Technicznej - Sekretariat Regionalny Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich dla Województwa Pomorskiego).
Jasełka bożonarodzeniowe przygotowane przez młodzież
z Zespołu Szkół nr 2 w Malborku
Po części artystycznej goście i uczestnicy przeglądu
mogli podziwiać odświętne stoły i posmakować bożonarodzeniowych potraw, w których wyczuwało się nie
tylko niezwykły smak, ale i ,,serce włożone” w ich przygotowanie.
Przysmaki przygotowane przez panie z Koła Gospodyń Wiejskich
z Koźmina, gm. Skarszewy
Stół Koła Gospodyń Wiejskich z Kolonii Ostrowickiej, gm. Gniew
14
Koła Gospodyń Wiejskich uczestniczące w VII Wojewódzkim Przeglądzie pn. „Pomorski Stół Bożonarodzeniowy”:
- KGW z Rakowca, gmina Kwidzyn,
- KGW z Sasina, gmina Choczewo,
- KGW z Lubiszewa, gmina Nowy Dwór Gdański,
- KGW z Tychnów, gmina Kwidzyn,
- Stowarzyszenie Przyjaciół Marzęcina z Marzęcina,
gmina Nowy Dwór Gdański,
- KGW z Trzciana, gmina Ryjewo,
- KGW z Karolewa, gmina Zblewo,
- KGW z Czernina, gmina Sztum,
- KGW z Szymankowa, gmina Lichnowy,
- KGW z Bągartu, gmina Dzierzgoń,
- Stowarzyszenie Forum Żuławskich Dziewczyn
z Żuławki Sztumskiej, gmina Dzierzgoń,
- KGW Renawa z Benowa, gmina Ryjewo,
- KGW ze Starej Kościenicy, gmina Miłoradz,
- KGW z Obozina, gmina Skarszewy,
- KGW z Bolesławowa, gmina Skarszewy,
- KGW z Koźmina, gmina Skarszewy,
- KGW z Bożego Pola, gmina Skarszewy,
- KGW z Pinczyna, gmina Zblewo,
- KGW z Pałubinka, gmina Zblewo,
- KGW ze Semlina, gmina Zblewo,
- KGW z Pieców, gmina Kaliska,
- KGW Z Malenina, gmina Tczew,
- KGW z Tujska, gmina Stegna,
- KGW z Chmielna, gmina Chmielno,
- KGW z Kolonii Ostrowickiej, gmina Gniew,
- Stowarzyszenie Kobiet Gminy Stare Pole „Tradycja”
ze Starego Pola,
- KGW z Bałdowa, gmina Tczew,
- KGW z Luzina, gmina Luzino.
Agnieszka Rojewska
Alina Ciesielska
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
Posiedzenie Zarządu
z Przewodniczącymi Rad Powiatowych
W
i Komisji Problemowych Pomorskiej Izby Rolniczej
dniu 16 grudnia ub.r., w siedzibie Pomorskiej
Izby Rolniczej w Pruszczu Gdańskim miało
miejsce cykliczne spotkanie Zarządu Pomorskiej Izby Rolniczej z Przewodniczącymi Rad Powiatowych i Komisji Problemowych.
W trakcie posiedzenia poruszono istotne sprawy z
zakresu ubezpieczeń, płatności PROW, gospodarowania
nieruchomościami, funkcjonowania grup producentów.
Po szerokiej dyskusji dotyczącej składki zdrowotnej,
w głosowaniu jednomyślnie przyjęto stanowisko, które
zostanie przesłane do KRIR.
Propozycja zakłada, aby od 1 do 10 ha składka była
opłacana przez KRUS, od 10 do 20 ha była płacona przez
każdego ubezpieczonego w wysokości 50%, tj. 18 zł i powyżej 20 ha 36 zł. Prowadzącym działalność gospodarczą
nie przysługiwałoby zwolnienie i składka płacona byłaby
w całości. Stanowisko zostanie przesłane z uzasadnieniem
o dochodowości na podstawie FADN. Zwrócono również
uwagę na ujednolicenie jednostki do rozliczeń. Kwestionowane jest posługiwanie się w ustawach i rozporządzeniach ha przeliczeniowym i ha fizycznym.
Zastępca Dyrektora ANR Jerzy Romanowski poinformował o rozdysponowaniu gruntów będących w Zasobie
Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz zmianach w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami Rolnymi Skarbu Państwa i ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego.
Zastępca Dyrektora OR ARiMR w Gdyni Michał
Krause przybliżył zakres realizacji płatności bezpośrednich oraz innych płatności PROW.
Dyrektor OT ARR Radosław Szatkowski przypomniał o terminie składania wniosków na zwrot kosztów
za materiał siewny oraz stawki.
Dyrektor Jarosław Jelinek zapoznał zebranych z projektami i szkoleniami realizowanymi przez Pomorską
Izbę Rolniczą.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
Przedstawiciele grup producenckich zgłosili problemy, które utrudniają im rejestracje i funkcjonowanie.
Spotkaniu przewodniczył Prezes Pomorskiej Izby
Rolniczej Zenon Bistram, który w trakcie posiedzenia
przekazywał istotne informacje m.in. dotyczące terminu
kolejnego Walnego Zgromadzenia, wyjazdu dzieci na
kolonie zimowe, szkoleń itp.
W związku ze zbliżającymi się Świętami Bożego
Narodzenia i kończącego się roku, nie zabrakło życzeń
i wspólnego poczęstunku.
Zenona Mazurczyk
W dniu 9 grudnia 2011 roku, Zarząd Krajowej Rady
Izb Rolniczej przekazał Pomorskiej Izbie Rolniczej projekt
ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy
o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zakładał on między innymi wprowadzenie następujących zasad opłacania
składek zdrowotnych przez rolników i ich domowników:
- w gospodarstwach rolnych o powierzchni poniżej 6 ha
przeliczeniowych, składkę opłaca w całości KRUS,
- w gospodarstwach rolnych o powierzchni od 6 do 15 ha
przeliczeniowych, rolnik opłaca 18 zł za każdego ubezpieczonego, pozostałą część składki opłaca KRUS,
- w gospodarstwach rolnych o powierzchni powyżej 15 ha
przeliczeniowych, rolnik opłaca za każdego ubezpieczonego 36 zł, pozostałą część składki opłaca KRUS.
Składki opłacane są miesięcznie.
Na spotkaniu Zarządu PIR z Przewodniczącymi RP
i Przewodniczącymi Komisji Problemowych, w toku dyskusji, uwzględniając trudną sytuację ekonomiczną pomorskich rolników oraz opierając się na badaniach FADN,
wypracowano i przekazano KRIR następującą opinię
w przedmiotowej sprawie:
- zwolnionymi z opłacania składki winny być gospodarstwa rolne o powierzchni do 10 ha przeliczeniowych,
- gospodarstwa rolne o powierzchni do 10 ha przeliczeniowych, w których prowadzona jest działalność gospodarcza, winny podlegać obowiązkowi uiszczania składki
w pełnym zakresie, tj. 36 zł/osobę,
- w gospodarstwach rolnych o powierzchni od 10 do
20 ha przeliczeniowych rolnicy oraz ich domownicy winni opłacać składkę w wysokości 18 zł/osobę,
- w gospodarstwach rolnych o powierzchni powyżej 20 ha
przeliczeniowych rolnicy oraz ich domownicy winny
opłacać składkę w wysokości 36 zł/osobę.
Przypominamy, że obowiązek uiszczania składek na
ubezpieczenie zdrowotne, jest efektem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
15
Pomorska Izba Rolnicza
Posiedzenie Rady Powiatowej PIR
Powiatu Kartuskiego
D
nia 14 grudnia 2011 r. w Szymbarku odbyło się
posiedzenie Rady Powiatowej PIR Powiatu Kartuskiego. Spotkanie podsumowujące rok pracy
Rady Powiatowej odbyło się w uroczystej atmosferze.
Członkowie samorządu rolniczego oraz ich goście podzielili się opłatkiem i złożyli sobie życzenia świąteczno-noworoczne. Spotkanie swoją obecnością zaszczycili
m.in. Bogdan Łapa - Wicestarosta Powiatu Kartuskiego,
Józef Sarnowski - Dyrektor Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego, Kazimierz Derdowski - Zastępca
Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Nieruchomości Rolnych w Gdańsku, Regina Kleina - Kierownik
Biura Powiatowego Pomorskiego Ośrodka Doradztwa
Rolniczego w Kartuzach oraz Zenon Bistram - Prezes
Pomorskiej Izby Rolniczej.
Spotkanie opłatkowe poprzedziła dyskusja o bieżących problemach. Zygmunt Stromski, Delegat Rady
Powiatowej PIR Powiatu Kartuskiego, z gminy Przodkowo, poruszył temat funduszów promocji żywności
16
i przekształcania gruntów. Wyraził swoje niezadowolenie z braku promocji drobiu. Zasugerował też, aby pikniki promujące polską żywność odbywały się podczas
większych imprez, np. dożynek, gdzie dotrą do większej liczby konsumentów.
Stanisław Groth, Delegat Rady Powiatowej PIR
z gminy Żukowo, zwrócił uwagę na brak planów zagospodarowania przestrzennego w gminach, co skutkuje
bałaganem w przekształcaniu gruntów. Nawiązując do
tematu promocji żywności, przedstawił pomysł zaprezentowania się podczas Jarmarku Dominikańskiego.
Brunon Dąbrowski, Delegat Rady Powiatowej PIR
z gminy Sulęczyno, zaapelował do zebranych, aby dla
swojej społeczności lokalnej domagali się rzetelnych informacji od firm poszukujących gazu łupkowego. Wiele
osób jest przeciwko, choć ich wiedza w tym temacie jest
nikła. Z drugiej strony musimy zadbać o swój interes,
niech to przedsięwzięcie odbywa się z zachowaniem odpowiednich procedur.
Piotr Wicki, Przewodniczący Rady Powiatowej PIR
Powiatu Kartuskiego poruszył problem tworzenia grup
producentów rolnych w naszym województwie. Nie
wykorzystujemy naszego potencjału, jest bariera na drodze urzędniczej.
Józef Sarnowski, Dyrektor Pomorskiego Ośrodka
Doradztwa Rolniczego, poinformował, iż w niedługim
czasie w PODR będzie osoba, która udzieli wszelkich
porad odnośnie grup producenckich i pomoże przebrnąć przez zawiłości w przepisach.
Na posiedzeniu poruszono także tematy wysokości
podatku rolnego i zmian dotyczących składki ubezpieczenia KRUS. Zaproponowano, aby podwyższyć progi
hektarowe:
- gospodarstwa rolne o powierzchni do 10 ha przeliczeniowych – zwolnienie ze składki,
- gospodarstwa rolne o powierzchni od 10 do 20 ha
przeliczeniowych – rolnik opłaca składkę w wysokości
18 zł,
- gospodarstwa rolne o powierzchni powyżej 20 ha przeliczeniowych – rolnik płaci składkę w wysokości 36 zł.
Wnioski przyjęte na posiedzeniu Rady Powiatowej PIR Powiatu Kartuskiego w Szymbarku w dniu
14 grudnia 2011 r.:
1. Wniosek o podjęcie uchwały o wystosowanie do urzędów gmin pisma z przypomnieniem art. 5 a, ust. 1
ustawy o izbach rolniczych, mówiącego o zasięgnięciu opinii izby rolniczej w kwestiach ustalania stawki
podatku rolnego i przekształcania gruntów.
2. Wniosek o podjęcie uchwały o wprowadzenie ustawy
o obowiązkowym znakowaniu pochodzenia mięsa
w sieciach handlowych i hurtowniach.
Anna Zelewska
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
Posiedzenia komisji PIR
Posiedzenie Komisji Budżetowej
Posiedzenie Komisji Rewizyjnej
W dniu 20 grudnia 2011 r. w siedzibie PIR w Pruszczu
Gdańskim, odbyło się posiedzenie Komisji Budżetowej.
W komisji wzięli udział: Pan Zenon Bistram - Prezes PIR, Pan Jarosław Jelinek – Dyrektor Biura PIR oraz
Główny Księgowy – Pani Halina Stoduś i Specjalista
ds. księgowości – Pan Adrian Kłęk.
Tematami posiedzenia było:
- omówienie zmian do budżetu na 2011 r.,
- realizacja i wykonanie budżetu PIR za trzy kwartały
2011 r.,
- omówienie projektu budżetu PIR na 2012 r.
Zmiany do budżetu na 2011 rok przedstawił Dyrektor Biura – Pan Jarosław Jelinek, zaś realizację, wykonanie budżetu PIR za trzy kwartały i projekt budżetu PIR
na 2012 rok omówiła Główna Księgowa – Pani Halina
Stoduś.
Po długiej dyskusji Komisja pozytywnie zaopiniowała zmiany oraz wykonanie i projekt budżetu na 2012
rok. Komisja zauważyła, iż w planie budżetu zostały zaoszczędzone fundusze, co zyskało aprobatę Komisji.
W dniu 20 grudnia 2011 r. w siedzibie PIR w Pruszczu Gdańskim odbyło się posiedzenie Komisji Rewizyjnej. Tematami posiedzenia było:
- sprawozdanie z działalności Zarządu PIR za 2011 rok,
- realizacja i wykonanie budżetu PIR za trzy kwartały
2011 roku,
- realizacja i wykonanie wniosków z II WZ PIR (IV kadencja),
- sprawozdanie z działalności spółki PIR AGRO Partner,
Obszerne sprawozdanie z prac Zarządu za 2011 rok
zdał Prezes Pomorskiej Izby Rolniczej – Pan Zenon Bistram, natomiast z działalności Spółki PIR AGRO Partner – Dyrektor Biura – Pan Jarosław Jelinek.
Komisja pozytywnie zaopiniowała sprawozdanie
z działalności Zarządu PIR oraz Spółki PIR AGRO
Partner. Komisja zapoznała się również z realizacją
i wykonaniem budżetu za trzy kwartały 2011 roku i nie
wniosła żadnych uwag ani zastrzeżeń co do legalności,
gospodarności, działań finansowych izby.
Przewodniczący Komisji – Pan Jan Wiczling odczytał wszystkie wnioski i uchwały z II WZ PIR, które zostały podjęte na ww. Walnym Zgromadzeniu. Wnioski
i uchwały zostały zrealizowane i wysłane do odpowiednich instytucji.
Anna Bełdycka
Renata Wiczling
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
17
Pomorska Izba Rolnicza
Lokalna Grupa Działania „Trzy Krajobrazy”
L
okalna Grupa Działania „Trzy Krajobrazy” jest
stowarzyszeniem działającym prospołecznie na
północnej części Polski, na obszarze 6 gmin: Cedry Wielkie, Kolbudy, Pruszcz Gdański, Pszczółki,
Suchy Dąb, Trąbki Wielkie. Obszar obejmuje Żuławy
Gdańskie i północną część Pojezierza Kaszubskiego,
tzw. Wysoczyznę.
Obecnie LGD realizuje podejście Leader w ramach
osi 4. Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata
2007-2013, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej.
Dom podcieniowy w miejscowości Kolnik
Pod nazwą „Trzy Krajobrazy” kryje się inwestycja
w człowieka, kulturę i naturę.
Człowiek
Podstawową działalnością LGD jest aktywizacja
mieszkańców wsi poprzez szkolenia, seminaria oraz
spotkania mające na celu informowanie o dotacjach na
realizację wszelkich inicjatyw. Społeczność lokalna oraz
instytucje działające na obszarze LGD składają wnioski
na konkursy, które są ogłaszane przez stowarzyszenie
w ramach następujących działań:
• Małe Projekty,
• Odnowa i rozwój wsi,
• Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej,
• Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw.
Poza tym LGD wspiera działalność Kół Gospodyń
Wiejskich poprzez współorganizowanie konkursów
oraz imprez, w których Panie mogą wykazać się talentem kulinarnym oraz promują lokalne tradycje gastronomiczne. Spotkania z mieszkańcami sprzyjają zwiększeniu stopnia tożsamości mieszkańców z obszarem.
Kultura
Stowarzyszenie promuje dziedzictwo kulturowe
obszaru poprzez tworzenie produktu kulturowego
„Wesele Żuławskie z XVII w.”
Przedsięwzięcie „Wesele Żuławskie z XVII w.” to
spektakl teatralny, będący promocją bogatego dziedzictwa kulturowego obszaru Żuław Gdańskich poprzez
pierwszą próbę przedstawienia pieśni, tańców i obrzędów, związanych z weselem żuławskim i życiem codziennym mieszkańców ówczesnych Żuław, na tle wydarzeń historycznych.
Spektakl ten ma spełnić wielorakie zadania:
• rolę edukacyjną dla młodzieży szkolnej – w scenariuszu występuje m.in. forma narracji historycznej,
18
• wydobycie z „popiołów” zapomnienia i pokazanie
obecnej społeczności, zamieszkującej ten obszar, wartości kulturowych i historycznych tego obszaru, w celu
pogłębienia tożsamości z regionem,
• rolę promocyjną dla tego rejonu, z jego wspaniałymi
i niszczejącymi zabytkami, unikalnymi w skali kraju,
a także Europy,
• odtworzenie strojów, muzyki i tańców z epoki,
• stworzenie produktu kulturowo-turystycznego, który
mógłby być prezentowany również za granicą, szczególnie w Niemczech, ale także dla turystów zagranicznych odwiedzających Gdańsk.
Do realizacji projektu zaangażowano profesjonalnych artystów i osobowości z Trójmiasta, m.in.:
• scenariusz historyczny i konsultacja historyczna
– prof. Andrzej Januszajtis,
• adaptacja teatralna scenariusza historycznego
– Andrzej Pacuła,
• projekty strojów z epoki - artysta malarz Daniel Kufel
oraz Olga Leszko - wieloletni kostiumolog i scenograf
Opery Bałtyckiej i wykładowca ASP w Gdańsku, która również podjęła się wykonania scenografii,
• choreografia – Sławomir Gidel - wykładowca Akademii Muzycznej i Szkoły Baletowej w Gdańsku,
• muzyka z epoki - Capella Gedanensis - są prowadzone rozmowy,
• reżyseria spektaklu – Marek Pacuła - dyrektor artystyczny Piwnicy pod Baranami z Krakowa.
Pierwszym elementem promującym całe wydarzenie jest wystawa strojów żuławskich (kostiumy do spektaklu), zorganizowana w partnerstwie z Nadbałtyckim
Centrum Kultury w Gdańsku i Spatium Et Artis Jarosław Jelinek, na którą serdecznie zapraszamy.
W programie wernisażu jest m.in. krótka pogadanka historyczna prof. Andrzeja Januszajtisa oraz scenki
w wykonaniu studentów IV roku Wydziału Aktorstwa
i Musicalu Akademii Muzycznej w Gdańsku. Premiera
spektaklu jest przewidziana w maju 2012 roku.
LGD „Trzy Krajobrazy” promuje również działalność artystyczną oraz organizuje spotkania z artystami
LGD w ramach programu promowania lokalnych twórców i artystów.
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
Natura
LGD promuje obszar poprzez tworzenie szlaków
i pętli rowerowych. Obecnie opracowywane są ścieżki
rowerowe skupione wokół najciekawszych i najsłynniejszych zabytków na Żuławach i Wysoczyźnie, takich
jak domy podcieniowe, zabytkowe kościoły i pomniki
przyrody.
Elektrownia wodna Straszyn
- Kajakowy Szlak Elektrowni Wodnych Raduni
Wojewódzka Olimpiada
Młodych Producentów
Rolnych
W dniu 12 grudnia 2011 r., w sali im. Lecha Bądkowskiego Urzędu Marszałkowskiego w Gdańsku,
odbył się uroczysty finał Wojewódzkiej Olimpiady
Młodych Producentów Rolnych.
Celem Olimpiady było rozwijanie twórczych zainteresowań wśród młodych rolników, rozbudzanie ambicji
dalszego doskonalenia zawodowego oraz podniesienie
rangi zawodu rolnika. Wzięło w niej udział pięciu najlepszych uczestników z każdego powiatu, którzy wyłonieni zostali w eliminacjach powiatowych 25 listopada
2011 roku.
Laureaci Olimpiady zostali uhonorowani nie tylko
pucharami i symbolicznymi dyplomami, ale również
nagrodami rzeczowymi. Jedną z tych nagród ufundowała Pomorska Izba Rolnicza z Pruszcza Gdańskiego.
Wręczył ją Prezes Zenon Bistram.
Jak co roku Olimpiada cieszyła się ogromnym zainteresowaniem ze strony młodych producentów rolnych.
Zespół pałacowo-parkowy w Żelisławkach
Zachęcamy również do aktywnego spędzania
wolnego czasu oraz powrotu do tradycji historycznej poprzez uruchomienie wodnej trasy kajakowej na
Motławie. Stowarzyszenie planuje budowę przystani
kajakowych, dzięki którym będzie możliwe pokonanie
trasy do Gdańska na kajaku.
Trzy kierunki działalności LGD „Trzy Krajobrazy”
decydują o stworzeniu nowej marki Żuław.
Lokalna Grupa Działania „Trzy Krajobrazy”
ul. Krótka 2, 83-000 Pruszcz Gdański
tel./fax (58) 306 33 55
e-mail: [email protected]
www.trzykrajobrazy.pl
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
Renata Wiczling
19
Pomorska Izba Rolnicza
OŚRODEK TERENOWY CHOJNICE
Nie tylko zboże zapełnia trzos
– wsparcie dla osób chcących odejść z rolnictwa
Ośrodek Terenowy w Chojnicach rozpoczął realizację
projektu pt. „Nie tylko zboże zapełnia trzos – wsparcie dla osób
chcących odejść z rolnictwa” prowadzonego przez Pomorską
Izbę Rolniczą oraz Bałtycką Agencję Rozwoju Regionalnego
Sp. z o.o., w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki
Priorytet VIII Regionalne kadry gospodarki, działanie
8.1. Rozwój pracowników i przedsiębiorstw w regionie,
poddziałanie 8.1.2. Wsparcie procesów adaptacyjnych
i modernizacyjnych w regionie. Projekt jest współfinansowany
przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu
Społecznego.
U
czestnicy projektu mieli już
przeprowadzone badanie
preferencji
zawodowych
- wielowymiarowym kwestionariuszem preferencji, a następnie odbyły
się spotkania w celu opracowania
Indywidualnego Planu Działania,
który doprowadzi skierowanego
badanego na odpowiedni kurs.
Do tej pory przeprowadzono
nabór na szkolenia: prawo jazdy C+
E + przewóz rzeczy - 6 mężczyzn
z powiatu chojnickiego, operator
koparko-ładowarki – 4 mężczyzn
z powiatu chojnickiego.
Uczestnicy wzięli również udział
w 8-godzinnym warsztacie aktywizacji zawodowej, by uświadomić sobie własną wartość i podjąć
zatrudnienie bądź założyć własną
firmę poza sektorem rolniczym. Zadaniem warsztatów było rozpoznanie własnych umiejętności i predyspozycji, określenie swoich mocnych
i słabych stron, określenie celów
życiowych, pokazanie roli komunikacji w życiu społecznym i zawodowym, zapoznanie z podstawowymi
pojęciami z zasad równości szans
kobiet i mężczyzn, a także przedstawienie elementów asertywności.
W dniu 22 listopada ub.r. rozpoczął się kurs na prawo jazdy kategorii C+ E i przewóz rzeczy w Ośrodku
Kształcenia Kursowego – Kinga Peplińska w Chojnicach, a 24 listopada rozpoczął się kurs na operatora
koparko-ładowarki w Ośrodku Dy-
20
daktyczno- Szkoleniowym P.P.U.H.
POLKAR w Żukowie.
Zakończył się również nabór na
kucharza w gospodarstwie agroturystycznym – „Jedzmy zdrowo”. W
tej chwili kobiety mają zajęcia IPD
co przyczyni się do utworzenia kolejnej grupy szkoleniowej z wyłonieniem osób na zajęcie z aktywizacji
zawodowej lub osób zainteresowanych własną działalnością gospodarczą – małych przedsiębiorców.
Beneficjenci mają zapewnione
materiały biurowe, poczęstunek
i zwrot kosztów dojazdów.
Gabriela Łozowicka
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
II Powiatowy Stół Bożonarodzeniowy
W dniu 10 grudnia 2011 r., w sali bankietowej „Małe
Złotowo” w Kłodawie odbył się II Powiatowy Stół Bożonarodzeniowy, podczas którego Koła Gospodyń
Wiejskich z terenu całego powiatu gdańskiego zaprezentowały tradycyjne potrawy wigilijne oraz świąteczne zastawy. Gościem specjalnym był znany kucharz,
gawędziarz i autor wielu książek kucharskich pan
dr Grzegorz Russak.
W trakcie spotkania powołano specjalne komisje,
które oceniły wygląd stołu oraz potrawę z ryby.
Wyróżnienie za stół otrzymało KGW Jodłowno i Grabiny Zameczek - nagrody ufundowała Pomorska Izba
Rolnicza, zaś za potrawę z ryby – KGW Leszkowy.
Podczas całego spotkania uczennice Szkoły Podstawowej w Trąbkach Wielkich oraz Chór Męski BELCANTO śpiewali piękne kolędy.
Organizatorem imprezy było Starostwo Powiatu
Gdańskiego, Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego
oraz Urząd Gminy Trąbki Wielkie.
Renata Wiczling
Pomorski Stół Bożonarodzeniowy
W dniu 9 grudnia ub.r., w Pomorskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego, Oddział w Starym
Polu, po raz siódmy, odbył się przegląd pn. „Pomorski Stół Bożonarodzeniowy”.
W tegorocznym Przeglądzie wzięły udział Koła Gospodyń Wiejskich, lokalne stowarzyszenia z naszego
województwa, właściciele gospodarstw agroturystycznych oraz zainteresowani mieszkańcy wsi.
W tym ważnym wydarzeniu uczestniczyła również
Pomorska Izba Rolnicza, która - jak co roku - ufundowała nagrody rzeczowe dla uczestników przeglądu.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
Nagrody dla uczestników przeglądu, w imieniu
Zenona Bistrama - Prezesa Zarządu Pomorskiej Izby
Rolniczej, wręczył Władysław Sroka - Przewodniczący
Rady Powiatowej Pomorskiej Izby Rolniczej z powiatu
Malbork.
Marcin Piątek
21
Pomorska Izba Rolnicza
Spotkanie opłatkowe
Dnia 6 grudnia ub.r. delegaci Rady
Powiatowej Pomorskiej Izby Rolniczej Powiatu
Kościerskiego uczestniczyli w spotkaniu
opłatkowym w Wysinie.
Nastrój zadumy adwentowej wprowadził proboszcz
Parafii Wysin, który odprawił Mszę Świętą oraz zachęcił
do podzielenia się opłatkiem. Następnie zebrani goście
obejrzeli występy dzieci i młodzieży, m.in. pokaz tańca
i jasełka. Panowała niezwykle radosna atmosfera, a podczas obiadu nie zabrakło wesołych przyśpiewek. Na zakończenie pojawił się niezwykły gość – święty Mikołaj,
który przyniósł dla wszystkich upominki.
Delegaci Rady Powiatowej PIR Powiatu Kościerskiego pragną złożyć serdeczne podziękowanie za zaproszenie, w szczególności Pani Ewie Zielińskiej i wszystkim
zaangażowanym w przygotowanie tej pięknej uroczystości.
Anna Zelewska
Kurs bukieciarstwa w Kołodziejach
W dniu 5 grudnia ub.r.
w miejscowości Kołodzieje
rozpoczął się
kurs bukieciarstwa.
W kursie, zorganizowanym w ramach projektu „Nie tylko zboże zapełnia trzos – wsparcie
dla osób chcących odejść z rolnictwa”, uczestniczyło 10 osób. Zakończenie kursu, który obejmował 120 godzin zajęć dydaktycznych, zaplanowano na 21 grudnia.
Marcin Piątek
22
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Dla wsi i regionu
Integracja pozioma
w województwie pomorskim (cz. II)
Stan gospodarczego zorganizowania producentów rolnych jest obecnie jedną z najsłabszych
stron pomorskiego rolnictwa. Rolnicy produkują dobrej jakości płody rolne i sprzedają je
najczęściej pośrednikom, którzy opanowali znaczącą część rynku. Sprzedając swoje produkty
w sposób niezorganizowany, producenci stoją na przegranej pozycji, albowiem oferowane
partie towaru są z reguły niewielkie i często niedostosowane do oczekiwań odbiorcy.
Z
dniem 29 stycznia 2007 roku weszły w życie zmiany w ustawie o grupach producentów rolnych i
ich związkach oraz o zmianie innych ustaw, które zostały wprowadzone ustawą z dnia 15 grudnia 2006
roku (Dz.U. nr 251, poz. 1847). Zmiany te dotyczą między innymi zwolnień podatkowych.
Znowelizowana ustawa o grupach producentów
rolnych i ich związkach przewiduje od dnia 1 stycznia
2007 roku zwolnienie podatkowe dla grup w zakresie
podatku od nieruchomości i podatku dochodowego od
osób prawnych. Zwolnienie to nie jest określone w czasie, tak więc grupa tak długo będzie mogła z niego korzystać, jak długo będzie pozostawać w rejestrze grup
marszałka województwa.
Zwolnieniem z podatku od nieruchomości objęte
są budynki i budowle zajęte przez grupę producentów
rolnych wpisaną do rejestru tych grup, wykorzystywane wyłącznie na prowadzenie działalności w zakresie
sprzedaży produktów lub grup produktów wytworzonych w gospodarstwach członków grupy, zgodnie z jej
aktem założycielskim.
Natomiast zwolnienie z podatku dochodowego od
osób prawnych dotyczy dochodów grupy producentów rolnych wpisanej do rejestru grup, pochodzących
ze sprzedaży produktów lub grup produktów, dla których grupa została utworzona, wyprodukowanych w
gospodarstwach jej członków - w części wydatkowanej
na rzecz członków tej grupy w roku podatkowym lub w
roku po nim następującym. Za wydatki uznaje się wydatki przede wszystkim na zakup środków do produkcji przekazanych członkom grupy producentów rolnych
oraz szkolenie członków grupy producentów rolnych.
Zmiany dotyczą także możliwości uznania spółdzielni już funkcjonujących – jako grupę, w skład której
wchodzi co najmniej 5 producentów jednego produktu
lub grupy produktów, po spełnieniu odpowiednich warunków przepi-sów ustawy. Przepis ten umożliwia producentom rolnym – członkom spółdzielni rolniczych,
prowadzących wielokierunkową działalność, uzyskać
status grupy producentów rolnych, bez konieczności
tworzenia nowego podmiotu. Ma to umożliwić wykorzystanie istniejącego potencjału spółdzielczego zarówno ludzkiego, jak i majątkowego.
W zmianie do ustawy o grupach …, wprowadzono
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
dodatkowo zapis umożliwiający członkom grupy, którzy przechodzą na rentę strukturalną, na wystąpienie z
grupy, w terminie dla nich dogodnym.
Podsumowując, należy stwierdzić, iż wprowadzone
wyżej wymienione zmiany w ustawie przyczyniły się do
znacznego wzrostu liczby grup producentów rolnych w
kraju w latach 2007-2011.
Porównując jednak ilość grup wpisanych do rejestru
w roku 2008 i 2009 z rokiem 2007, na przykładzie na-szego województwa, należy stwierdzić, iż nastąpił spadek
liczby nowo rejestrowanych grup w tych latach. Zale-dwie 8 grup uzyskało wpis do rejestru w ciągu dwóch
lat, w porównaniu do roku 2007, w którym zarejestrowa-no 18 grup. Dopiero w 2010 i 2011 roku zarejestrowała się znacząca liczba grup.
Analizując rok 2007, należy stwierdzić, iż bodźcem
dynamicznego wzrostu liczby zarejestrowanych grup w
województwie, była nie wątpliwie nowelizacja ustawy „o
grupach”, która wprowadziła między innymi zwolnienia
podatkowe. Wzrost liczby grup wpisanych w bieżącym
oraz 2010 roku może wskazywać, z kolei na możliwości
finansowania inwestycji przez grupy w takich działaniach jak: „Zwiększenie wartości dodanej podstawowej
pro-dukcji rolnej i leśnej” oraz „Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw”, przy jednoczesnym wyczerpaniu
się środków dla pojedynczych gospodarstw, w ramach
działania „Modernizacja gospodarstw rolnych”.
Dokładniejsza analiza dotychczasowego stanu
zorganizowania grup producentów rolnych w województwie pomorskim wskazuje, że w wielu branżach
zorganizowanie producentów jest jeszcze bardzo słabe
lub nie wy-stępuje wcale. Na 35 możliwych kategorii
produktów lub grup produktów ujętych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa, w naszym województwie
zarejestrowano grupy, tylko w oparciu o 13 kategorii.
Kontynuując, w związku z prowadzoną produkcją rolną w naszym województwie, na uwagę zasługuje fakt,
iż brak jest jeszcze grup z branży hodowli koni, jajczarskiej, pszczelarskiej, czy chociażby grup zajmujących się
sprzedażą produk-tów ekologicznych, kwiatów świeżych, a nawet ozdobnych roślin ogrodniczych.
Jeśli chodzi o główny rodzaj produkcji, mimo reprezentowania hodowców ze strony licznych pomorskich
23
Dla wsi i regionu
związków i organizacji hodowców, przeważający udział
stanowią grupy zajmujące się sprzedażą produktów ro-ślinnych (ponad 71%).
W oparciu o analizę okazuje się, że spółdzielnia jest
formą prawną, która umożliwia i sprzyja organizowaniu się w grupy większej liczbie producentów, co jest
korzystnym zjawiskiem. Forma prawna spółdzielni
najczęściej wybierana jest przez hodowców zwierząt.
Głównym celem takich grup jest tanio produkować
– dobrze sprzedać.
Wśród zarejestrowanych grup, ponad 58% zrzesza
(tylko!) minimalną, wymaganą liczbę członków (5 osób),
jaka jest niezbędna do zarejestrowania grupy w rejestrze
marszałka województwa. Dotyczy to głównie grup zajmujących się sprzedażą ziarna zbóż i nasion roślin oleistych. Należy pamiętać, że mała liczba producentów w
grupie ma swoje zalety, ale stwarza również niebezpieczeństwo utraty statusu grupy producentów rolnych w
sytuacji rezygnacji lub nagłej śmierci członka grupy.
Co jest powodem słabego zorganizowania pomorskich producentów? Na to pytanie nie udzielę odpowiedzi. Jednakże mogę podać kilka przyczyn, które mają
decydujący wpływ na organizowanie się producentów.
Należą do nich między innymi: brak lub zły „lider”,
zróżnicowany potencjał gospodarstw (w wielu płaszczyznach) oraz niechęć do wspólnego działania ze strony producentów (nieufność sąsiedzka).
Informacje w sprawie wniosku o wpis do Rejestru
Grup Producentów Rolnych Województwa Pomorskiego oraz aktualny rejestr grup można znaleźć na stronie:
http://www.pomorskie.eu/pl/bip/umwp/urzad/
sprawy/sprawy_do_zalatwienia/grupy_producentow_rolnych.
Dodatkowych informacji, dotyczących zagadnień związanych z organizowaniem i funkcjonowaniem grup producentów rolnych, udzielają:
Andrzej Dolny, PODR Gdańsk-Lipce
tel. 607-400-856,
Bogdan Nowaczewski, PODR, Oddział Strzelino
tel. 601-395-830,
Sebastian Zwierz, PODR, Oddział Stare Pole
tel. 797-010-684.
24
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Dla wsi i regionu
Aktualne informacje prawne dla rolnictwa
Akt prawny
Dotyczy
Wysokości krajowej rezerwy kwoty krajowej
w roku kwotowym 2011/2012
Data ogłoszenia:
16 listopada 2011 r.
Data wejścia w życie:
23 listopada 2011 r.
Wysokość krajowej rezerwy
kwoty krajowej dla:
1) dostawców hurtowych
wynosi 303 251 736 kg;
2) dostawców bezpośrednich
wynosi 66 720 206 kg.
Zmiany rozporządzenia w sprawie
integrowanej produkcji
Data ogłoszenia:
17 listopada 2011 r.
Data wejścia w życie:
1 grudnia 2011 r.
Zmiany rozporządzenia w sprawie
szczegółowego zakresu, trybu i terminów
przekazywania sprawozdań oraz trybu
i zakresu rozliczeń w ramach Programu
Operacyjnego „Zrównoważony rozwój sektora
rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów
rybackich 2007-2013”
Data ogłoszenia:
17 listopada 2011 r.
Data wejścia w życie:
1 grudnia 2011 r.
Wykazu substancji priorytetowych
w dziedzinie polityki wodnej
Data ogłoszenia:
25 listopada 2011 r.
Data wejścia w życie:
9 grudnia 2011 r.
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 3 listopada 2011 r.
Dz.U. nr 245/2011, poz. 1460
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 4 listopada 2011 r.
Dz.U. nr 246/2011, poz. 1473
Rozporządzenie
Ministra Środowiska
z dnia 4 listopada 2011 r.
Dz.U. nr 246/2011, poz. 1474
Rozporządzenie
Ministra Środowiska
z dnia 10 listopada 2011 r.
Dz.U. nr 254/2011, poz. 1528
Rozporządzenie
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 21 listopada 2011 r.
Dz.U. nr 256/2011, poz. 1538
Istotne informacje
Stawki pomocy krajowej do owoców za 2011 r. Data ogłoszenia:
28 listopada 2011 r.
Data wejścia w życie:
z dniem ogłoszenia.
Rozporządzenie
Ministra Środowiska
z dnia 9 listopada 2011 r.
Dz.U. nr 258/2011, poz. 1549
Klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału
ekologicznego i stanu chemicznego
jednolitych części wód powierzchniowych
Data ogłoszenia:
29 listopada 2011 r.
Data wejścia w życie:
13 grudnia 2011 r.
Rozporządzenie
Ministra Środowiska
z dnia 15 listopada 2011 r.
Dz.U. nr 258/2011, poz. 1550
Form i sposobu prowadzenia monitoringu
jednolitych części wód powierzchniowych
i podziemnych
Data ogłoszenia:
29 listopada 2011 r.
Data wejścia w życie:
13 grudnia 2011 r.
Rozporządzenie
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 17 listopada 2011 r.
Dz.U. nr 261/2011, poz. 1561
Współczynnika przydziału kwot
indywidualnych z krajowej rezerwy
przeznaczonej dla dostawców hurtowych
w roku kwotowym 2011/2012
Data ogłoszenia:
2 grudnia 2011 r.
Data wejścia w życie:
9 grudnia 2011 r.
Zmiany rozporządzenia w sprawie
szczegółowych warunków i trybu
przyznawania oraz wypłaty pomocy
finansowej w ramach działania„Wdrażanie
projektów współpracy” objętego Programem
Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013
Data ogłoszenia:
2 grudnia 2011 r.
Data wejścia w życie:
9 grudnia 2011 r.
Rozporządzenie
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 17 listopada 2011 r.
Dz.U. nr 261/2011, poz. 1562
Na podstawie dostępnych materiałów opracowała Joanna Woźnica
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
25
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
ZDANIEM EKSPERTA
Rok 2012 zapowiada się, z racji kryzysu
i metod walki z jego skutkami, burzliwie
w całej gospodarce. Do kwietnia mają
zostać przedstawione wszystkie projekty
zapowiedziane w expose premiera. Już
w lutym, zgodnie z zapowiedzią, ma być
procedowana kwestia składek zdrowotnych dla rolników. Według zapowiedzi,
najbiedniejsi rolnicy, mający gospodardr inż. Daniel Roszak stwa do 6 ha, mieliby składkę opłacaną
przez państwo. Rolnicy gospodarujący na
powierzchni 6 - 15 ha, płaciliby połowę składki, a powyżej tej
powierzchni – całą składkę. Obawiam się, że miarą, według
której dokonano klasyfikacji poziomu zamożności lub biedy
rolników, był wyliczony przez GUS dochód z hektara przeliczeniowego. W 2010 r. wyniósł on 2278 zł w skali roku. Wyniki
rachunkowości gospodarstw rolnych według PL FADN wskazują, że taka dochodowość z hektara jest możliwa do osiągnięcia, ale przez gospodarstwa duże – o wielkości ekonomicznej
pow. 16 ESU, tj. ok. 40-hektarowe. Składkę zdrowotną płaci się
w wysokości 9% od przyjętej podstawy. W przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą podstawę
naliczania składki zdrowotnej stanowi 75% przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. W 2011 r. ta podstawa wynosiła ponad 2700 zł miesięcznie. Jednak o kwotę równą
7,75% tej podstawy przedsiębiorca może pomniejszyć sobie
podatek dochodowy. Faktycznie więc płacił miesięcznie ok. 34 zł.
Klasyfikowanie gospodarstw pod względem dochodowym jest
dość skomplikowane. Pomijanie wielkości ekonomicznej, typu
produkcyjnego i ograniczanie się w tej kwestii jedynie do powierzchni wydaje się dość ryzykowne. Chyba że tą podstawą
będzie faktycznie osiągnięty przez rolnika dochód. Ale w myśl
zapowiedzi rachunkowość i związany z nią podatek dochodowy
w rolnictwie ma być wprowadzony dopiero od 2013 r. Nie wiadomo jeszcze na jakich zasadach system ten będzie funkcjonował, ale przy dużej zmienności warunków rynkowych, wszelkie
ryczałtowe formy mogą być dla podatników bardzo ryzykowne.
Minister rolnictwa powiedział w telewizyjnym programie rolniczym, że system rachunkowości będzie dla rolników dobrowolny, na wzór opodatkowania podatkiem VAT. Jest to ciekawa koncepcja, ale trudno przewidzieć, czy dwojaki (do wyboru) system
opodatkowania dochodów rolników będzie w praktyce możliwy
do wprowadzenia. Funkcję quasi podatku dochodowego pełni
przecież podatek rolny inkasowany przez gminy. Czy reforma
aktualnego systemu ubezpieczeń jest niepotrzebna? Myślę, że
jest bardzo potrzebna, gdyż system jest niesprawiedliwy społecznie i został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny.
Czasu na nowe uregulowanie jest niewiele, gdyż przepis dotyczący ubezpieczenia zdrowotnego rolników traci moc 3 lutego
2012 r. Przedtem było jednak 15 miesięcy na jego znalezienie.
Czy ten czas został właściwie wykorzystany - przekonamy się
niebawem.
26
Zboża
W Polsce według opublikowanych we wrześniu
szacunków GUS, w 2011 r. zbiory podstawowych
zbóż z mieszankami zbożowymi (bez kukurydzy)
wyniosły 26,3 mln t, oznacza to obniżkę o 3,5%
w stosunku do roku ubiegłego. Należy spodziewać
się, iż w pierwszej połowie 2012 r. utrzyma się znacząca różnica pomiędzy cenami zbóż paszowych
i konsumpcyjnych. Wynika to z faktu, iż o ile europejskie agencje analityczne wstępnie oceniają, iż
udział zbóż o parametrach konsumpcyjnych w całej
Wspólnocie prawdopodobnie powróci do średnich
poziomów z ostatnich lat (po kiepskim pod tym
względem 2010 roku), w Polsce sytuacja pozostała trudna. Ponadto, mając na uwadze relatywnie
napięty unijny oraz światowy bilans popytu i podaży kukurydzy, zgodnie z przewidywaniami cena
tego zboża wzrosła. Tendencja ta powinna się utrzymywać do początku roku 2012. Przewiduje się, iż
w okresie styczeń - luty 2012 r. wzrośnie podaż krajowej pszenicy paszowej, co przełoży się na spadek
jej cen. W rezultacie po Nowym Roku ceny obu zbóż
powinny się do siebie zbliżyć. Analizując możliwe
zachowanie się cen pszenicy zarówno paszowej, jak
i konsumpcyjnej należy oczekiwać, iż jak co roku
możliwy jest sezonowy ich wzrost w okresie końca
grudnia 2011 r. i początku stycznia 2012 r., jednak
może on być niewielki.
Tabela 1.
Prognozy przeciętnych kwartalnych cen (t/zł) zbóż
Kwartały
IV kw. ‘11
I kw. ‘12
II kw. ‘12
Pszenica
konsumpcyjna
777 - 816
738 - 802
737 - 831
Pszenica
paszowa
711 - 748
677 - 736
665 - 750
Kukurydza
616 - 647
654 - 715
670 - 756
Rośliny oleiste
Bilans w bieżącym sezonie podobnie jak w UE,
pozostanie napięty. Według GUS, zbiory wyniosły
1,9 mln ton wobec 2,1 mln ton w roku ubiegłym.
Obniżki plonów i zapasów początkowych są na tyle
głębokie, że nie zrównoważy ich nawet spodziewany wzrost importu. W całym roku 2011, ze względu na niższą podaż rzepaku w Polsce, jego przerób
i produkcja oleju rzepakowego mogą być mniejsze
niż w roku 2010. Według prognoz IERiGŻ, produkcja oleju rzepakowego w 2011 roku może wynieść
790 tys. ton, czyli o 3% mniej niż w 2010 roku. Eksport rzepaku z Polski, w wyniku niższych zbiorów
i utrzymującego się wysokiego zapotrzebowania
na surowiec, prawdopodobnie będzie niższy. Podobnie rzecz wygląda w przypadku oleju rzepakowego. Powierzchnia zasiewów rzepaku pod zbiory
w roku 2012 jest wyższa i kształtuje się na poziomie
850 - 870 tys. ha, czyli o 10 - 12% większa w porów-
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
Tendencje cenowe
podstawowych produktów żywnościowych
naniu z powierzchnią w ubiegłym roku. Niska podaż
rzepaku w Polsce w całym sezonie 2011/2012 wskazuje,
że jego przerób będzie prawdopodobnie mniejszy niż
w sezonie poprzednim. Jednak przy założeniu wysokiego importu rzepaku do Polski i znacząco mniejszego
eksportu w stosunku do sezonu ubiegłego, skala spadku
przerobu surowca nie powinna być duża. Według Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, średnia cena skupu
rzepaku netto pod koniec roku 2011 ukształtowała się
na poziomie ok. 1835 zł/ha.
wpłynie w sposób istotny na poziom cen w pierwszej
połowie roku. Prawdopodobnie pod koniec pierwszego
kwartału 2012 r. ceny żywca drobiowego zaczną znacząco rosnąć. Przez większość minionego roku sytuacja
producentów indyków była lepsza niż producentów
kurcząt. Rekordowo wysokie ceny pasz były równoważone wysokimi cenami sprzedaży żywca. W rezultacie
w drugiej połowie roku wyraźnie wzrosła liczba wstawień piskląt indyczych. Na tej podstawie można prognozować, że na początku tego roku produkcja żywca
wzrośnie. Prawdopodobnie będzie to oznaczało dalszy
spadek cen skupu. W przededniu wejścia w życie zakazu stosowania nieulepszonych klatek w chowie kur
niosek (1 stycznia 2012 r.) bardzo trudno o rzetelną
prognozę dla tego rynku.
Tabela 2.
Prognoza średnich kwartalnych cen mięsa (zł/kg)
IV kw. ‘11
I kw. ‘12
II kw. ‘12
Żywiec
wieprzowy
Kwartał
4,88 - 5,07
4,34 - 4,80
4,43 - 5,00
Żywiec
wołowy
5,78 - 6,11
5,72 - 6,26
5,66 - 6,39
Żywiec
drobiowy
3,64 - 3,79
3,49 - 3,82
3,60 - 4,06
Mleko i przetwory mleczne
Mięso
Na rynku wołowiny prawdopodobnie nadal będzie
utrzymywać się korzystna sytuacja zarówno dla krajowych producentów żywca, jak i eksporterów mięsa.
Eksportowi z naszego kraju będzie sprzyjała m.in. niższa podaż bydła w UE.
W połowie minionego roku, w przeciwieństwie do
krajów unijnych (spadek pogłowia o 2,5%), w Polsce
nastąpił nieznaczny wzrost liczebności o 0,7%, w stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego, w tym
pogłowie bydła młodego w wieku 1 - 2 lata wzrosło
o 4,5%. W rezultacie w trzecim i czwartym kwartale
zanotowano bardzo szybki wzrost cen do nienotowanego nigdy wcześniej poziomu. W przypadku trzody
chlewnej obserwowany stosunkowo wysoki poziom
cen trzody chlewnej w końcówce roku oraz jednoczesny
spadek cen pasz spowodował, że wzrosła opłacalność
tego kierunku produkcji. Należy oczekiwać, że mimo
niższej krajowej podaży, sezonowy spadek cen nie
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
Na krajowym rynku mleka utrzymuje się lekka tendencja wzrostowa dynamiki cen skupu. W czwartym
kwartale za litr mleka producenci otrzymywali 1,2 zł, to
o ponad 15% więcej niż w analogicznym okresie roku
ubiegłego.
Według prognoz Instytutu Ekonomiki Rolnictwa
i Gospodarki Żywnościowej bilansowe spożycie nabiału i masła w ekwiwalencie mleka surowego w 2011
roku zwiększyło się o 2 litry, czyli do 193 litrów na
1 mieszkańca. Warto jednak zwrócić uwagę, iż w 2012 r.
bardziej prawdopodobna jest już stabilizacja konsumpcji przetworów mleczarskich w kraju, a ewentualne
umocnienie złotego wobec euro w dalszej części roku
może wpłynąć na spadek wolumenu eksportu z Polski.
W 2012 r. niewykluczone są jednak ich nieznaczne spadki. Szacuje się, że w pierwszym półroczu ceny będą się
kształtowały na poziomie 1,19 - 1,23 zł za litr mleka.
Tabela 3.
Prognoza średnich kwartalnych cen mleka (zł/l)
Kwartał
IV kw. ‘11
I kw. ‘12
II kw. ‘12
Mleko
1,21 - 1,25
1,19 - 1,24
1,17 - 1,23
Tadeusz Plichta
27
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
Kampania cukrownicza 2011/2012
dobiega końca
W
tym sezonie kampania cukrownicza ruszyła
nieco wcześniej niż w poprzednim. Zarówno plantatorzy, jak i koncerny obawiały się
powtórki z roku 2010, kiedy obfite opady śniegu, siarczyste mrozy i długo utrzymująca się okrywa śnieżna
utrudniły, a w wielu przypadkach wręcz uniemożliwiły
zbiór buraków. Dotyczyło to także jedynej funkcjonującej w woj. pomorskim Cukrowni Malbork, gdzie nie
zebrano buraków z powierzchni ok. 100 ha.
Rok 2011 był bardzo sprzyjający dla plantatorów zarówno w okresie wegetacji, jak i zbioru. Powierzchnia
uprawy buraków cukrowych w Polsce w roku 2011 wyniosła, podobnie jak w roku 2010, ok. 192 tys. ha.
Zdaniem ekspertów, korzystne warunki pogodowe w okresie wegetacji spowodowały, że plony będą
się wahały w granicach 55 - 60 ton/ha. Zbiory buraków
cukrowych mogą wzrosnąć do 10,5 - 11,0 mln ton, co
umożliwi produkcję 1550 - 1600 tys. ton cukru i będzie
to ilość wyższa od limitu produkcyjnego ustalonego
przez Komisję Europejską (1405,6 tys. ton).
W malborskiej cukrowni kampania rozpoczęła się
20 września. Przerób buraków został zakończony zgodnie z przewidywaniami z końcem minionego roku.
Kampania przebiegła sprawnie, bez większych problemów, co było efektem poczynionych nakładów inwestycyjnych na terenie zakładu. Jak wynika z informacji
płynących od jego właściciela, Krajowej Spółki Cukrowej SA, do minionej kampanii cukrownia była wyjątkowo dobrze przygotowana. Przeznaczono 19 mln zł
na inwestycje, a 7 mln zł na remonty bieżące. Prace
objęły m.in. wymianę i remonty urządzeń wykorzystywanych w procesie technologicznym. Wszystkie
sprawy związane z technologią zostały zrealizowane
w terminie – wyjaśnia Mariusz Kaźmierczak, dyrektor
Cukrowni Malbork. Zawarto umowy kontraktacyjne
z 858 plantatorami. Skup buraków w całości prowadzony był na placu fabrycznym cukrowni. Doczyszczone
28
na polu buraki w 99,8% dostarczone były przez firmy
transportowe. Położenie cukrowni w centrum miasta
zmusza do prowadzenia inwestycji mających na celu
zmniejszenia dokuczliwości pracy zakładu mieszkańcom. Taką rolę mają spełnić zainstalowane przed kampanią ekrany dźwiękochłonne, jak również instalacja
urządzeń odpylających. Ogółem, zgodnie z przewidywaniami, do przerobu na cukier trafiło ponad 0,5 mln
ton buraków. Zakładany poziom produkcji powinien
kształtować się w granicach 55 - 56 tys. ton cukru, przy
przewidywanej polaryzacji 16,5 - 16,9.
Należy podkreślić, że zmianom uległy kryteria oceny plonów buraka cukrowego. Coraz większe wymagania dotyczą parametrów jakościowych uzyskiwanego
plonu. Najważniejszą cechą stała się od niedawna zawartość cukru w korzeniach - na każdą jednostkę wagi
i za to rolnik uzyskuje konkretną cenę. Wyprodukowanie korzeni buraka cukrowego o dobrych jakościowo
parametrach jest możliwe jedynie przy stosowaniu odpowiedniej agrotechniki, a w tym również ochrony.
Od 20 września minionego roku rozpoczął się proces prywatyzacji Krajowej Spółki Cukrowej. Pracownikom oraz plantatorom, którzy aktualnie mają zawartą
umowę kontraktacyjną, przysługuje prawo wykupu
akcji. Według dyrektora Kaźmierczaka, cena 1,60 zł za
jedną akcję jest bardzo atrakcyjna, a decydujący się na
zakup zrobi dobry interes.
Ceny cukru na rynku krajowym są rekordowo
wysokie, ale zarysowuje się lekka tendencja spadkowa. Powodem tego jest zapowiedź większej produkcji
w kampanii 2011/2012 oraz rosnący import. W lipcu
ceny zbytu wynosiły średnio 2,93 zł/kg w przypadku
cukru workowanego i 3,54 zł/kg cukru paczkowanego.
W handlu detalicznym od lipca ceny spadły do 4,05 zł/kg
i były o 5% niższe niż przed miesiącem. Obecnie cena ta
kształtuje się na poziomie 4,7 - 4,9 zł/kg.
Tadeusz Plichta
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
Zasady funkcjonowania podatku
od towarów i usług w rolnictwie
W
ielu rolników zastanawia się, czy warto
przejść na rozliczanie się z urzędem skarbowym na zasadach ogólnych, tj. rozliczenie podatku VAT. Osobiście doradzam wszystkim większym
i inwestującym rolnikom skorzystać z tej formy rozliczeń. Prowadząc od lat rachunkowość rolną u wielu producentów, udowodniłam, iż nawet korzystając
z usług biura rachunkowego, taka forma rozliczeń generuje odpowiednie przychody do ich gospodarstwa.
Jedynym utrudnieniem dla rolnika jest wystawianie
faktur VAT oraz dokumentowanie zakupów – również
fakturami VAT.
Rolnicy rozliczający się na zasadach ogólnych muszą wystawiać
faktury VAT na sprzedawane towary
Podatek ten funkcjonuje według określonych zasad,
zawartych w następujących dokumentach:
- ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów
i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ),
- rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia
2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów
ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 97,
poz. 970 z późn. zm.),
- rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 5 kwietnia
2004 r. w sprawie wzorów dokumentów związanych
z rejestracją podatników w zakresie podatku od towarów
i usług (Dz.U. nr 55, poz. 539 z dnia 5 kwietnia 2004 r.).
Opodatkowanie podatkiem od towarów i usług
produktów rolnych umożliwia producentom rolnym
odliczenie podatku VAT zawartego w cenach środków
nabywanych do produkcji rolnej.
System zryczałtowanego zwrotu podatku VAT polega na uproszczonym rozliczaniu podatku VAT od
sprzedaży produktów rolnych. Rolnicy „ryczałtowi” są
zwolnieni z wystawiania faktur, prowadzenia ewidencji
sprzedaży, składania w urzędach skarbowych deklaracji VAT, dokonania zgłoszenia rejestracyjnego.
Zryczałtowany zwrot podatku VAT polega na tym,
że kwota ryczałtu jest wypłacana rolnikowi przez na-
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
bywcę produktów rolnych. Nabywca produktów rolnych - podatnik podatku VAT - wypłacony rolnikowi
ryczałt podatkowy rozlicza z urzędem skarbowym jako
podatek naliczony.
Aby przejść do wyboru rozliczania się według zasad
ogólnych, należy spełnić następujące warunki:
1) dokonać w poprzednim roku podatkowym sprzedaży produktów rolnych o wartości przekraczającej
20 tys. zł, z wyłączeniem produktów importowanych
oraz sprzedaży w ramach prowadzonej działalności
handlowej,
2) dokonać zgłoszenia rejestracyjnego w urzędzie skarbowym,
3) prowadzić przez co najmniej 3 kolejne miesiące poprzedzające miesiąc, od którego rolnik zamierza rozliczać się według zasad ogólnych, dzienną ewidencję
sprzedaży,
4) prowadzić, po dokonaniu zgłoszenia rejestracyjnego,
ewidencję sprzedaży i zakupów umożliwiającą sporządzanie deklaracji dla podatku od towarów i usług.
Rolnicy, którzy wybiorą możliwość rozliczania się
z podatku VAT według zasad ogólnych mogą powrócić do systemu ryczałtowego nie wcześniej niż po upływie 3 lat od daty rezygnacji z zasad ryczałtowych.
Rolnicy rozliczający się z podatku VAT na zasadach
ogólnych obowiązani są składać deklaracje podatkowe
dla podatku od towarów i usług za okresy miesięczne
w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Przy
czym rolnik sprzedający wyłącznie produkty rolne może
składać deklaracje podatkowe dla potrzeb podatku VAT
za okresy kwartalne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym powstał obowiązek
podatkowy, po uprzednim pisemnym zawiadomieniu
urzędu skarbowego (nie później niż do końca kwartału
poprzedzającego kwartał, za który pierwszy raz będzie
składana deklaracja) o wyborze kwartalnego rozliczania
się z podatku VAT.
Rolnicy zobowiązani, na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości, do prowadzenia ksiąg rachunkowych, rozliczają podatek VAT na zasadach ogólnych.
Małgorzata Stanisławczuk
Reklama
J&J ENERGY POLSKA Sp. z o.o.
Skup rzepaku z całej Polski,
również kontraktacje.
Kontakt: tel. 692 481 007 lub 795 530 898
e-mail: [email protected]
29
Na polach i łąkach
Właściwy dobór odmiany
to wyższe plony (cz. II)
Uzyskanie wysokich plonów
ziarna o wysokiej jakości
możliwe jest tylko przy
zastosowaniu właściwej
agrotechniki. Jednym z
ważniejszych jej elementów,
często niedostrzeganych
przez rolnika, jest dobór
odpowiedniej odmiany.
Wpływ odmiany na wielkość
plonu jest często bardziej
znaczący niż nawożenie czy
ochrona przed chorobami.
30
D
zięki postępowi hodowlanemu co roku wpisuje się
do rejestru coraz więcej
odmian. Nie zawsze nowo zarejestrowane odmiany gwarantują wysokie plony. Zależy to od warunków siedliskowych i odpowiedniej
agrotechniki. Są odmiany, które
plonują na podobnym poziomie
w całym kraju oraz takie, których
potencjał plonotwórczy ujawnia się
tylko w niektórych regionach. Dlatego bardzo ważne jest, aby nowo
zarejestrowane odmiany przebadać
w różnych warunkach klimatycznoglebowych.
Wybierając właściwą odmianę,
do określonych warunków siedliskowych, możemy uzyskać wyższe
plony, nawet o kilkanaście dt z ha.
Od kilku lat w woj. pomorskim
prowadzi się badania odmianowe
w ramach Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego. Na podstawie uzyskanych wyników można wyróżnić wiele odmian, które
w warunkach naszego województwa plonują najwierniej i najwyżej
od kilku lat. Dzięki tym doświadczeniom można stworzyć listy odmian najbardziej przydatnych dla
każdego rejonu.
Układ warunków klimatycznych w okresie wegetacji miał niekorzystny wpływ na plonowanie zbóż
jarych i ozimych. Szczególnie susza,
jaka panowała w kwietniu, maju
i w pierwszej dekadzie czerwca,
niekorzystnie wpłynęła na przebieg
wegetacji roślin uprawnych. Widać
to było szczególnie na glebach lżejszych klasy IV b w Lubaniu.
Wyniki doświadczeń z pszenżytem ozimym wskazują, że w województwie pomorskim wyróżniającymi się odmianami w 2011
roku były: Tulus, Pizarro, Algoso,
Moderato, Grenado i Fredro, które
plonowały powyżej wzorca, niezależnie od rodzaju gleby. Najwyższe
plony ziarna osiągnięto w Dębinie
i w Radostowie. Średni plon ziarna na a2 kształtował się powyżej
104 dt/ha. Niesprzyjające warunki
klimatyczne, o których wspomniałem wcześniej, spowodowały, że
plony ziarna na glebach piaszczystych w Lubaniu były dwukrotnie
niższe niż na glebach mocniejszych
w Dębinie. Należy zaznaczyć, że
Algoso, Moderato i Sorento w ostatnich latach plonowały najwyżej.
W tym roku do rejestru wpisano
sześć nowych odmian pszenżyta ozimego. Są to Agostino i Mikado - odmiany krótkosłome oraz Bereniko,
Borowik, KWS Trisol i Maestozo.
Na liście odmian zalecanych do
uprawy w naszym woewództwie
znajdują się: Sorento, Moderato,
Baltiko i Algoso.
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
Tabela 3.
Pszenżyto ozime. Plon ziarna odmian w miejscowościach (% wzorca). Rok zbioru 2011
Lp.
Odmiana
Mrozoodporność
(skala 9°)
Rok wpisu
do Krajowego
Rejestru
1
2
3
Plon ziarna (% wzorca) w miejscowościach:
Radostowo*
Dębina
Karżniczka
Wyczechy
Lubań
4
5
6
7
8
PRZECIĘTNY POZIOM AGROTECHNIKI
Wzorzec, dt z ha
88,3
100,6
81,2
89,4
41,5
109
106
88
105
1.
Algoso
4,5
2007
102
2.
Borwo
5,5
2008
98
92
99
113
91
3.
Elpaso
4,5
2010
90
100
96
88
99
4.
Fredro
4
2010
110
98
99
111
105
5.
Moderato
5
2004
99
104
97
96
122
6.
kr
Baltiko
4
2006
98
93
87
80
85
7.
Sorento
4
2002
105
102
110
85
102
8.
Alektokr
4,5
2008
90
86
98
100
100
9.
Grenado
5,5
2007
94
101
105
105
106
10.
Leontino
4
2008
102
101
97
86
97
11.
Pigmejkr
5
2008
95
86
103
92
94
12.
Pizarro
5
2008
106
108
113
106
108
13.
Atletico
14.
Tulus
15.
kr
kr
5
2009
96
90
100
85
100
4,5
2009
105
94
112
91
103
Cerber
4
2010
98
89
104
92
97
16.
Cyrkon
3,5
2010
108
96
102
81
101
17.
Cultivo
5
CCA
100
kr
79
WYSOKI POZIOM AGROTECHNIKI
Wzorzec, dt z ha
104,1
109,4
87,6
100,1
46,3
1.
Algoso
106
106
104
98
109
2.
Borwo
96
93
100
112
90
3.
Elpaso
94
105
99
84
92
4.
Fredro
105
97
97
106
109
5.
Moderato
99
110
98
97
113
6.
kr
Baltiko
93
97
90
75
96
7.
Sorento
97
101
106
81
106
8.
Alektokr
87
90
97
102
102
9.
Grenado
92
110
105
100
113
10.
Leontino
103
102
98
79
94
11.
Pigmejkr
88
91
102
98
95
12.
Pizarro
104
97
111
102
117
13.
Atletico
93
90
101
87
102
14.
Tulus
110
103
111
90
118
15.
Cerber
99
92
106
97
111
16.
Cyrkon
101
97
107
82
111
17.
Cultivo
91
kr
kr
kr
63
Wzorzec: Algoso, Borwo, Elpaso, Fredro.
Mrozoodporność: 90- bardzo duża, 50 - średnia, 10 - bardzo mała.
kr
- odmiany krótkosłome.
* Doświadczenie w Radostowie wykonano po przedplonie zbożowym (jęczmień jary).
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
31
Na polach i łąkach
Tabela 4.
Pszenżyto ozime. Plon ziarna odmian w miejscowościach (% wzorca). Rok zbioru 2009-2011
Lp.
Odmiana
LZO
w woj.
pomorskim
Plon ziarna (% wzorca)
2009
2010
2011
2010-2011
2009-2011
1
2
3
4
5
6
7
PRZECIĘTNY POZIOM AGROTECHNIKI
Wzorzec, dt z ha
LZO
70,6
72,5
80,2
76,4
74,4
113
114
102
107
109
93
109
99
104
101
102
103
1.
Algoso
2.
Borwo
3.
Elpaso
94
4.
Fredro
105
5.
Moderato
LZO
6.
Baltikokr
7.
Sorento
8.
Alektokr
kr
105
102
102
LZO
97
104
89
96
96
LZO
114
113
100
106
109
93
92
94
93
93
93
90
102
96
110
97
103
96
86
93
90
92
115
97
108
103
107
9.
Grenado
10.
Leontino
11.
Pigmejkr
12.
Pizarro
13.
Atletico
92
93
93
14.
Tulus
115
100
108
15.
Cerber
16.
Cyrkon
17.
Cultivo
kr
88
kr
96
97
101
104
99
101
101
WYSOKI POZIOM AGROTECHNIKI
Wzorzec, dt z ha
82,4
85,6
89,5
87,6
85,8
1.
Algoso
112
115
104
109
110
2.
Borwokr
92
91
99
95
94
3.
Elpaso
4.
Fredro
5.
Moderato
106
103
103
103
104
6.
kr
Baltiko
100
104
90
96
97
7.
Sorento
112
112
97
104
107
8.
Alektokr
94
93
95
94
94
9.
Grenadokr
94
98
103
100
98
10.
Leontino
107
95
101
11.
Pigmej
93
87
95
91
91
12.
Pizarro
107
96
105
101
103
13.
Atleticokr
93
93
93
14.
Tulus
109
105
107
15.
Cerber
100
16.
Cyrkon
98
17.
Cultivo
95
102
kr
Liczba doświadczeń
100
98
88
93
95
5
5
5
10
15
Wzorzec: 2011 Algoso, Borwo, Elpaso, Fredro; 2009-2010 średnia z wszystkich badanych odmian.
Z 16 badanych odmian żyta najwyższym plonem charakteryzowały się odmiany mieszańcowe: Palazzo, SU Skaltio, Helltop, Minello, Bra-
32
setto i Visello. Spośród odmian populacyjnych,
wyróżniły się Stanko, Dańkowskie Amber, Daran
i Domir. Najwyższe plony ziarna uzyskano w Karżnicz-
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
ce, gdzie średni plon na a2 był na poziomie 83,7 dt/ha.
Ze względu na wierność w plonowaniu w ostatnich latach,
odmiany Dańkowskie Diament, Domir, Stanko, Visello
i Minello zostały wpisane na listę odmian zalecanych do
uprawy na terenie województwa pomorskiego. W 2011
roku do rejestru wpisano trzy nowe odmiany żyta - odmianę mieszańcową SU Drive oraz dwie odmiany populacyjne Horyzo i Armand.
Tabela 5.
Żyto ozime. Plon ziarna odmian w miejscowościach (% wzorca). Rok zbioru 2011
Lp.
Odmiany
Rok wpisu
do Krajowego
Rejestru
Plon ziarna (% wzorca) w miejscowościach:
Karżniczka
Wyczechy
Lubań
1
2
3
4
5
70,2
73,1
48,8
97
82
89
PRZECIĘTNY POZIOM AGROTECHNIKI
Wzorzec, dt z ha
1.
Bosmo
2001
2.
Dańkowskie D.
2005
97
87
86
3.
Minello F1
2008
103
110
115
4.
Brasetto F1
2009
104
121
111
5.
Daran
2005
106
95
88
6.
Stanko
2007
104
104
121
7.
Visello F1
2007
116
104
96
8.
Bellami F1
2008
110
100
99
9.
Domir
2008
100
96
101
10.
Gonello F1
2009
109
98
108
11.
Palazzo F1
2009
112
112
129
12.
Dańkowskie Amber
2010
93
98
101
13.
SU Skaltio F1
2010
123
103
106
14.
Amato F1
CCA
103
105
79
15.
Helltop F1
CCA
124
94
119
16.
Hellvus F1
CCA
95
82
85
83,7
81,9
57,6
93
101
89
WYSOKI POZIOM AGROTECHNIKI
Wzorzec, dt z ha
1.
Bosmo
2.
Dańkowskie D.
LZO
93
80
96
3.
Minello F1
LZO
109
108
107
4.
Brasetto F1
105
111
109
5.
Daran
98
88
107
6.
Stanko
97
90
114
7.
Visello F1
110
105
110
8.
Bellami F1
102
101
121
9.
Domir
96
96
92
10.
Gonello F1
104
112
101
11.
Palazzo F1
107
121
124
12.
Dańkowskie Amber
98
92
100
13.
SU Skaltio F1
121
107
105
14.
Amato F1
107
95
109
15.
Helltop F1
115
103
107
16.
Hellvus F1
93
99
84
LZO
LZO
Wzorzec: Bosmo, Dańkowskie D., Minello F1, Brasetto F1.
F1 - odmiana mieszańcowa.
LZO - odmiana zalecana do uprawy na terenie województwa pomorskiego.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
33
Na polach i łąkach
Tabela 6.
Żyto ozime. Plon ziarna odmian (% wzorca). Lata zbioru: 2009-2011
Odmiany
Lp.
1
Plon ziarna (% wzorca)
2009
2010
2011
2010-2011
2009-2011
2
3
4
5
6
PRZECIĘTNY POZIOM AGROTECHNIKI
Wzorzec, dt z ha
76,6
72,8
64,0
68,4
71,1
93
82
89
86
88
1.
Bosmo
2.
Dańkowskie D.
93
88
90
89
91
3.
Minello F1
112
109
108
109
110
4.
Brasetto F1
108
112
110
5.
Daran
93
86
97
91
92
6.
Stanko
97
104
108
106
103
7.
Visello F1
109
103
106
105
106
8.
Bellami F1
107
104
103
104
105
9.
Domir
92
99
95
10.
Gonello F1
102
104
103
11.
Palazzo F1
114
116
115
12.
Dańkowskie Amber
97
13.
SU Skaltio F1
111
14.
Amato F1
15.
Helltop F1
111
16.
Hellvus F1
87
102
103
98
101
101
WYSOKI POZIOM AGROTECHNIKI
Wzorzec, dt z ha
90,5
84,1
74,4
79,3
83,0
1.
Bosmo
90
80
95
87
88
2.
Dańkowskie D.
95
90
89
90
92
3.
Minello F1
111
107
108
108
109
4.
Brasetto F1
107
108
108
5.
Daran
92
86
96
91
91
6.
Stanko
95
97
99
98
97
7.
Visello F1
107
105
108
107
107
8.
Bellami F1
106
107
107
107
106
9.
Domir
99
93
95
94
96
10.
Gonello F1
104
106
105
11.
Palazzo F1
111
117
113
12.
Dańkowskie Amber
100
97
13.
SU Skaltio F1
100
112
14.
Amato F1
106
103
15.
Helltop F1
16.
Hellvus F1
Liczba doświadczeń
104
105
104
6
9
109
93
3
3
3
Wzorzec: w 2011 r. - Bosmo, Dańkowskie D., Minello F1 , Brasetto F1; w 2009 – 2010 r. - średnia z wszystkich badanych odmian.
F1 - odmiana mieszańcowa.
Z badań odmianowych z jęczmieniem ozimym wynika, że najwyższym plonem wyróżniały się Wintmalt,
Merlot i Maybrit. Najwyższe plony ziarna uzyskano w Lisewie i Radostowie, gdzie plony przekroczyły 75 dt/ha.
Na listę odmian zalecanych do uprawy na obszarze
34
naszego województwa zostały wpisane Lomerit, Nickela, Maybrit, Karakan i Wintmalt.
W 2011 roku do Rejestru wpisano sześć nowych odmian. Są to: Antonella, Henriette, Holmes, KWS Moridian, Matilda i Wendy.
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
Tabela 7.
Jęczmień ozimy. Plon ziarna odmian w miejscowościach (% wzorca). Rok zbioru 2011
Lp.
Odmiana
Mrozoodporność
(skala 9°)
Rok wpisu
do Krajowego
Rejestru
Plon ziarna (% wzorca) w miejscowościach:
Radostowo
Lisewo
Karżniczka
Wyczechy
Lubań
1
2
3
4
5
6
7
8
PRZECIĘTNY POZIOM AGROTECHNIKI
Wzorzec, dt z ha
70,3
85,5
60,3
26,4
24,6
1.
Souleyka
5
2010
104
95
101
91
93
2.
Maybrit
5
2006
96
100
100
118
114
3.
Nickela
4,5
2006
99
105
99
92
93
4.
Lomerit
5,5
2002
99
98
91
100
116
5.
Merlot
5
2003
95
104
99
126
106
6.
Rosita
5,5
2005
98
93
93
143
90
7.
Fridericus
5
2007
94
86
85
100
97
8.
Karakan
5,5
2007
89
98
93
79
86
br, dw
9.
Wintmalt
4
2008
114
117
97
109
110
10.
Laverda
5
2009
92
95
98
93
64
11.
Merle
5
2009
92
99
89
69
91
12.
Metaxa
4,5
2010
99
108
91
116
83
br, dw
dw
WYSOKI POZIOM AGROTECHNIKI
Wzorzec, dt z ha
75,6
95,0
67,5
28,4
29,3
1.
Souleyka
105
96
99
98
98
2.
Maybrit
96
100
101
115
109
3.
Nickelabr, dw
98
103
100
87
93
4.
Lomerit
97
94
88
122
120
5.
Merlot
104
99
98
121
134
6.
Rosita
99
94
104
110
84
7.
Fridericus
95
85
89
89
83
8.
Karakan
93
96
102
112
102
9.
Wintmaltbr,dw
110
111
100
110
105
10.
Laverda
98
94
94
120
89
11.
Merle
97
94
99
110
104
12.
Metaxa
100
102
89
122
93
dw
Wzorzec: Souleyka, Maybrit, Nickela.
Mrozoodporność: 90- bardzo duża, 50 - średnia, 10 - bardzo mała (na podstawie Listy Opisowej Odmian COBORU Słupia Wielka, 2011).
dw
- odmiana dwurzędowa; br - odmiana przydatna na cele browarne.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
35
Na polach i łąkach
Tabela 8.
Jęczmień ozimy. Plon ziarna odmian (% wzorca). Lata zbioru: 2009-2011
Lp.
Plon ziarna (% wzorca)
Odmiana
LZO w woj.
pomorskim
2009
2010
2011
2010-2011
2009-2011
1
2
3
4
5
6
7
60,6
62,9
65,4
PRZECIĘTNY POZIOM AGROTECHNIKI
Wzorzec, dt z ha
70,6
65,1
1.
Souleyka
99
2.
Maybrit
LZO
96
104
101
103
101
3.
Nickela
LZO
105
106
100
103
104
4.
Lomerit
LZO
105
104
97
100
102
5.
Merlot
105
99
102
100
102
6.
Rosita
101
98
100
99
100
7.
Fridericus
8.
Karakan
9.
Wintmalt
10.
11.
12.
Metaxa
br, dw
100
101
89
96
97
LZO
101
101
92
97
98
LZO
102
92
110
101
101
Laverda
100
95
98
Merle
99
91
95
br,dw
102
dw
WYSOKI POZIOM AGROTECHNIKI
Wzorzec, dt z ha
81,4
77,2
71,9
75,1
101
104
102
99
99
102
105
97
101
101
101
102
102
103
100
101
99
101
100
Fridericus
101
100
89
95
97
Karakan
101
101
98
100
100
9.
Wintmaltbr,dw
100
91
108
99
99
10.
Laverda
100
98
99
11.
Merle
97
98
98
12.
Metaxa
1.
Souleyka
2.
Maybrit
98
107
3.
Nickela
106
99
4.
Lomerit
102
5.
Merlot
104
6.
Rosita
7.
8.
br, dw
66,6
100
100
dw
Liczba doświadczeń
5
5
4
9
14
Wzorzec 2011: Souleyka, Maybrit, Nickela; 2009-2010 - średnia z wszystkich badanych odmian.
LZO - odmiana zalecana do uprawy na obszarze województwa pomorskiego.
dw
- odmiana dwurzędowa; br - odmiana przydatna na cele browarne.
W ciągłym postępie biologicznym rola odmiany jest nieoceniona. Dobór właściwej odmiany dostosowanej do
warunków glebowych jakimi dysponuje rolnik jest najtańszym czynnikiem podniesienia plonów zbóż i jakości uzyskanego ziarna.
Mirosława Domańska, SDOO Radostowo
Józef Chrzanowski, PODR w Gdańsku
36
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
Ochrona plantacji rzepaku
- podsumowanie sezonu 2010/2011 (cz. I)
J
edną z najbardziej opłacalnych upraw w Polsce jest
uprawa rzepaku ozimego. Aby osiągnąć satysfakcjonujący efekt ekonomiczny, należy z wielką starannością dbać o plantację i przeciwdziałać wszelkim potencjalnym zagrożeniom. Do największych należą choroby
grzybowe i szkodniki atakujące plantacje. Uprawa rzepaku wymaga intensywnej agrotechniki i ochrony. Przebieg pogody – ilość opadów i temperatura to czynniki,
które warunkują presję ze strony patogenów.
W minionym sezonie, w różnych rejonach naszego
kraju mieliśmy do czynienia z różnymi problemami występującymi w uprawie rzepaku, które w każdym z tych
regionów w inny sposób wpłynęły na kształtowanie się
i wysokość plonu. Prawidłowo prowadzona plantacja
rzepaku powinna być chroniona zgodnie z sygnalizacją
już od wczesnych stadiów rozwojowych. Monitoring
i lustracja uprawy oraz analiza aktualnych warunków
pogodowych to podstawowe narzędzie diagnostyczne
każdego plantatora.
Utrudnione siewy
Sezon 2010/11 był najtrudniejszym wyzwaniem dla
producentów rzepaku, z jakim przyszło im się zmierzyć
w ciągu ostatnich kilkunastu lat. Na taki stan rzeczy złożyło się kilka elementów. Należałoby zacząć od terminu
siewu, który jest fundamentalnym elementem agrotechniki rzepaku. Na przykład w regionie warmińsko-mazurskim, w którym wegetacja jest opóźniona względem
środkowej i południowej Polski nawet o 2 tygodnie, co
przekłada się na późniejsze żniwa i przygotowanie stanowiska pod rzepak - siewy powinny być wykonane
w terminie wcześniejszym w porównaniu do innych regionów, mianowicie około 15 sierpnia. Dlatego rolnicy
muszą wykazać się ogromną dyscypliną i zaangażowaniem, gdyż zazwyczaj żniwa „depczą po piętach” siewom rzepaku. W minionym sezonie, kiedy ze względu
na pogodę żniwa się opóźniały, również siewy rzepaku
były opóźnione, a wschody i dalszy wzrost utrudnione
przez nadmiernie padające deszcze. Na ciężkich „minutowych” glebach mazurskich rzepak nie rozwijał się ze
względu na brak powietrza glebowego. Paradoksalnie
najlepsze plantacje ubiegłej jesieni były na najsłabszych,
przepuszczalnych glebach regionu. Czynniki te sprawiły, iż rośliny „wchodziły w zimę” słabo przygotowane,
z niewykształconą w pełni rozetą liściową składającą się
maksymalnie z 4 liści i cienką szyjką korzeniową. Taki
pokrój, nawet przy sprzyjających warunkach zimowania,
stawiał powodzenie tych upraw pod znakiem zapytania.
Jesienna ochrona fungicydowa
Wilgotna pogoda i umiarkowane temperatury niosą ze sobą zawsze większe ryzyko wystąpienia chorób
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
grzybowych. Takie właśnie warunki panowały jesienią.
Nastąpiło duże porażenie plantacji suchą zgnilizną kapustnych, zwłaszcza plantacji założonych wcześniej, na
przełomie 2. i 3. dekady sierpnia, na których piknidia
tej choroby wystąpiły masowo około 20 września. Pola
te zostały po raz drugi zaatakowane przez tę chorobę
na początku października. Natomiast w połowie października mocno zainfekowane suchą zgnilizną zostały
plantacje z wrześniowego terminu siewu. Problem ten
był spowodowany przede wszystkim brakiem płodozmianu. Zarodniki grzybów znajdowały się w resztkach
pożniwnych z poprzedniego sezonu i zainfekowały rzepak już jesienią.
Zagrożenie suchą zgnilizną z roku na rok będzie
wzrastało, zwłaszcza w gospodarstwach, gdzie prowadzona jest uprawa w technologii bezorkowej. Jest
kilka metod walki z patogenami chorobotwórczymi,
również takimi jak sucha zgnilizna kapustnych i czerń
krzyżowych. Natomiast na etapie rozwoju jesiennego
najlepszym sposobem okazały się zabiegi fungicydowe. Ponieważ plantacje rzepaku były bardzo nierówne
(rośliny od 2 do 5 liści), rolnicy w dużej mierze odchodzili od fungicydów wpływających na regulowanie
wzrostu, gdyż mogłyby one uszkodzić mniejsze rośliny. Dobrym rozwiązaniem okazał się fungicyd Topsin M, stosowany w dawce 1,2 – 1,4 l/ha. Posiada on
w swoim składzie tiofanat metylu, substancję z grupy
benzymidazoli, która nie ma negatywnego wpływu na
młode rośliny rzepaku. Jest to produkt systemiczny,
który skutecznie chroni plantację przed najważniejszymi chorobami jesienią. Należy również wspomnieć,
iż jest to jedyny układowy produkt na rynku, który
można stosować w niższych temperaturach. To bardzo
ważny aspekt przy jesiennej oraz wczesnowiosennej
ochronie roślin, gdyż właśnie wtedy whania temperatury są największe.
Na plantacjach bardziej wyrównanych, gdzie rośliny miały pokrój powyżej 4 liści stosowano połączenie
Topsinu M z produktem triazolowym Toledo – oba
produkty stosowano w dawce 0,7 l. Produkty w tej
mieszaninie bardzo dobrze się uzupełniają - zawarty
w Toledo tebukonazol wykazuje oprócz działania fungicydowego wpływ na formowanie rozety rzepaku.
Natomiast w połączeniu z tiofanatem metylu następuje lepsze jego wchłanianie i przemieszczanie się w
roślinie. Dodatkowo występuje tutaj działanie na patogeny chorobotwórcze dwiema substancjami z dwóch
różnych grup chemicznych.
cdn.
Jacek Preuss, Mariusz Staniek
Agencja Prasowa „Jatrejon”
37
Na polach i łąkach
Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy
Styczeń
Produkcja roślinna:
Przypominamy, że od 15 stycznia do 25 czerwca 2012 r. będzie można składać wnioski do OT ARR, o przyznanie
dopłaty do materiału siewnego. W terminie tym producenci rolni będą mogli składać wnioski o przyznanie dopłaty
z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany, mające charakter pomocy de minimis w rolnictwie (zakupionego i wysianego/wysadzonego w okresie od 15 lipca 2011 r. do 15 czerwca
2012 r.), zbóż ozimych, zbóż jarych, roślin strączkowych, ziemniaka, mieszanek zbożowych i pastewnych (sporządzonych z gatunków albo odmian gatunków objętych systemem dopłat, z wyłączeniem ziemniaka).
Styczeń to okres przerwy w pracach agrotechnicznych. Warto zatem, w tym czasie, sporządzić preliminarz nawożenia
mineralnego na kolejny sezon, zwłaszcza nawozów azotowych i wieloskładnikowych „wiosennych”.
Zapraszamy wszystkich producentów rolnych do udziału w konferencjach organizowanych przez Pomorski Ośrodek
Doradztwa Rolniczego. Najbliższa, która odbędzie się w Oddziale PODR w Starym Polu, poświęcona będzie agrotechnice w produkcji rolnej (szczegóły w ogłoszeniu na str. 54 ).
Przed rozpoczęciem okresu wegetacyjnego, warto sprawdzić aktualność zaświadczeń uprawniających do wykonywania zabiegów środkami ochrony roślin. Wszystkie zaświadczenia są ważne od dnia ich wydania, przez okres 5 lat.
W przypadku, gdy zaświadczenia utraciły swą ważność bądź nie posiadamy takich uprawnień, jest to właściwy czas,
aby ukończyć kurs chemizacyjny, uprawniający do dokonywania zakupów toksycznych i bardzo toksycznych środków
ochrony roślin i wykonywania zabiegów ochrony roślin. Terminy szkoleń, z zakresu stosowania środków ochrony roślin, należy ustalać z Jarosławem Muzyką (Oddział Stare Pole), telefon 600-976-049 lub Jarosławem Cichockim (Lubań),
telefon 797-010-602.
Zaleca się uzupełnienie wpisów do „Notatnika ewidencji zabiegów ochrony roślin”. Przypominamy, że ewidencja zabiegów jest wymogiem ustawowym, zgodnie z artykułem 71 „Ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin” (Dz.U.
z 2004 r. nr 11, poz. 94 z późn. zm.). Dzięki rzetelnie prowadzonej ewidencji możemy łatwiej dokonać oceny skuteczności wykonanych zabiegów, a także uniknąć dodatkowych, często niepotrzebnych kosztów.
Przypominamy o możliwości korzystania z usług laboratorium PODR w Starym Polu, w którym można, poprzez doradców, zlecić wykonanie określonych badań:
- gleb dla potrzeb doradztwa nawozowego w zakresie zakwaszenia (pH) i zawartości makroelementów, tj. fosforu, potasu i magnezu,
- poziomu azotu mineralnego w profilu glebowym, w celu uściślenia potrzeb wczesnowiosennego nawożenia azotowego ozimin.
Sebastian Zwierz
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku zaprasza na - dwudniowe szkolenia pt.: ,,Alternatywne źródła energii i ich zastosowanie” dla osób zatrudnionych w rolnictwie lub leśnictwie.
Szkolenia odbędą się w dniach:
1 - 2 lutego 2012 r. - PODR, Oddział Stare Pole,
7 - 8 lutego 2012 r. - PODR w Gdańsku,
9 - 10 lutego 2012 r. - PODR, Oddział Stare Pole,
14 - 15 lutego 2012 r. - PODR w Gdańsku.
Celem szkolenia jest podniesienie świadomości
rolników z zakresu odnawialnych źródeł energii jako
sposobu na ochronę środowiska, ograniczenie kosztów utrzymania gospodarstw domowych oraz źródeł
dodatkowych dochodów, zachęcanie do zastępowania
konwencjonalnych źródeł energii innowacyjnymi rozwiązaniami technologicznymi, pokazywanie korzyści
lokalnego wykorzystania odnawialnych źródeł energii
dla rolnictwa i obszarów wiejskich.
W pierwszym dniu szkolenia odbędą się 6 godzinne
wykłady, a w drugim 6 godzinny wyjazd studyjny.
Uczestnicy otrzymają na szkoleniu materiały informacyjne oraz bezpłatne wyżywienie i nocleg.
Wykładowcami będą pracownicy merytoryczni
PODR. Uczestnicy w drugim dniu szkolenia otrzymają
zaświadczenia o ich ukończeniu.
Więcej szczegółów na stronie www.podr.pl lub u doradców PODR.
„Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie”;
Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013;
Instytucja Zarządzająca Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
38
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
Ocena żywotności noworodka
O wydajności krów musimy pamiętać
już od narodzin nowej jałóweczki. Zwykle
patrzymy na nią z nadzieją, bo to przecież
przyszłość naszego stada krów mlecznych.
A później nieraz zachodzimy w głowę,
dlaczego pierwiastki po wycieleniu, często nie
spełniają naszych oczekiwań.
Być może naszej uwadze umknęły jakieś
szczegóły z najwcześniejszego okresu życia
naszej jałówki. Na co powinniśmy więc
zwrócić uwagę już od chwili jej przyjścia
na świat?
Bardzo ważny jest przebieg samego porodu. O tym,
że musi się odbywać w higienicznych, czystych warunkach, nie muszę chyba nikomu przypominać.
Odruchy cielęcia
Niezwykle istotne są obserwacje nowo narodzonego cielęcia i jego odruchów od pierwszych chwil życia
oraz określenie jego żywotności. Te odruchy i niektóre
zachowania cielaka pojawiają się albo powinny pojawiać się w pewnej kolejności. Pomiędzy 1. a 3. minutą
po porodzie cielę powinno już leżeć z uniesioną głową
w tzw. „pozycji mostkowej”. Między 2. a 5. minutą cielak powinien ruszać głową i prawidłowo ją utrzymywać,
powinien już również zacząć oddychać przez nozdrza,
a nie przez jamę gębową. Oddechy powinny być regularne
i głębokie. Gdy cielę ma problemy z oddychaniem, można tylną partię głowy polać zimną wodą. Po 20 - 40 minutach po porodzie cielę powinno zacząć wstawać, po
godzinie stać, a po 3 godzinach – chodzić. Szybko powinien też pojawić się odruch ssania i trzeba jak najszybciej
zwierzę napoić siarą.
Temperatura ciała noworodka
Dużego znaczenia nabiera również pomiar temperatury ciała noworodka. Wraz z upływającym czasem
od porodu ulega ona zmianie i wygląda następująco:
- bezpośrednio po porodzie - 39,5 - 40,5o C,
- 2 godziny po porodzie - 39,2 - 39,8o C,
- 6 godzin po porodzie - 38,4 - 39,2o C,
- 24 godziny po porodzie – 38,8 - 39,2o C.
Po upływie 24 godzin od porodu cielę ma już normalną
temperaturę wynoszącą około 39o C.
Żywotność noworodka
Dzięki obserwacji odruchów i różnych objawów
u nowo narodzonego cielęcia, możemy dokonać oceny
jego żywotności.
Jest kilka możliwości takiej oceny. Jedną z nich daje
„schemat APGAR”, który jest oparty na ocenie czterech
różnych parametrów.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
Ilość punktów
Kryterium
oceny
Reakcja głowy
na polewanie
zimną wodą
0
1
brak odruchu obniżona
- słaba
Odruch oczny
brak odruchu tylko jeden
gałkowy oraz
pozytywny
międzyraciczny
Oddechy
brak
Błona śluzowa
niebieskawo- niebieskawa
biała
2
spontaniczna
aktywna
ruchliwość
obydwa
odruchy
zachowane
nierytmiczne rytmiczne
i nieregularne
różowa
Suma punktów daje nam obraz żywotności cielęcia:
7 – 8 pkt – noworodek żywotny,
4 – 6 pkt – noworodek o zagrożonej przeżywalności,
0 – 3 pkt – noworodek słabo żywotny.
Drugim kluczem, dzięki któremu możemy ocenić
żywotność cielęcia jest schemat opracowany na Uniwersytecie w Giessen w Niemczech, oparty na ocenie
sześciu parametrów (tabela poniżej).
Stan bezpośrednio
po porodzie
Punktacja
Uzyskane
punkty
Podniesienie głowy po:
0,5-2 min
3
2-4 min
2
>4 min
1
Pozycja mostkowa po:
1-3 min
3
3-5 min
2
>5 min
1
Postawiona głowa po:
3-5 min
3
5-10 min
2
>10 min
1
39
W chlewni i oborze
Stan bezpośrednio
po porodzie
Punktacja
Uzyskane
punkty
Oddechy:
regularne, zamknięta
jama gębowa
3
nieregularne, otwarta
jama gębowa
2
zanikanie oddechów,
otwarta jama gębowa
1
Cielę stoi po 60 min:
w pozycji stojącej
3
leży w pozycji mostkowej
2
leży w pozycji bocznej
1
Temperatura ciała:
39,5 – 40,5o C
3
39,4 – 39,0 C
2
39,0 – 38,0 C
1
o
o
Klucz do oceny:
18 – 15 pkt. – prawidłowa żywotność,
12 – 15 pkt – cielę z problemami w pierwszym okresie
po porodzie,
poniżej 12 pkt. – cielę poważnie zagrożone, konieczne
zabiegi i intensywne leczenie.
Ocena taka daje nam wiedzę, na podstawie której
możemy podjąć odpowiednie kroki. Po ciężkim porodzie, gdy np. cielę zachłysnęło się wodami płodowymi,
sami możemy udrożnić drogi oddechowe, nozdrza,
zastosować masaż klatki piersiowej czy pobudzić oddychanie poprzez już wcześniej wspomniane polanie
tylnej części głowy zimną wodą, a jeśli wydaje nam się
to konieczne, wezwać lekarza weterynarii, który wspomoże oddychanie odpowiednimi lekami. Gdy cielę jest
słabe, nie chce wstawać, temperatura ciała spada poniżej
39,0o C zaraz po porodzie oznacza, że ma braki składników energetycznych i konieczna będzie interwencja
lekarza i wlew dożylny glukozy.
Prawidłowe postępowanie z cielakiem po porodzie,
właściwa ocena jego żywotności, w porę zdiagnozowane problemy,pozwolą na pewno obniżyć upadki nowo
narodzonych cieląt.
Życzę wszystkim hodowcom, aby były one jak najmniejsze, a najlepiej, żeby nie było ich wcale.
Literatura:
„Choroby cieląt w okresie pourodzeniowym (perinatalnym)”
Część 1. Ocena żywotności nowo urodzonego cielęcia i postępowanie z noworodkiem bezpośrednio po porodzie.
Zdzisław Boryczko, Sylwester Zając – Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie;
Hartwig Bostedt – Uniwersytet im. Justusa Liebiiga w Giessen.
Bydło 11/2011 r.
Opracował Zbigniew Marciniak
40
P
rodukcja wołowiny kulinarnej w naszym kraju
nabiera coraz to większego znaczenia. Przed laty
przeciętny konsument nie wiedział, co to znaczy
dobra wołowina, bowiem w naszych sklepach w sprzedaży było mięso wyłącznie z wybrakowanych krów
mlecznych lub cielęcina z bardzo młodych cieląt.
Pierwsze stado bydła mięsnego trafiło do Polski
w 1964 roku. Krzyżowanie towarowe zapoczątkowano
w latach 70-tych, a krzyżówki wysyłane były głównie na
eksport. Produkcja wołowiny była ściśle powiązana ze
stanem pogłowia bydła mlecznego.
Po zmianach ustrojowych, pogłowie bydła dramatycznie zmniejszyło się, skutkiem czego mamy najniższą
obsadę w Europie, tj. na 100 ha użytków rolnych przypada 30 sztuk. Duże powierzchnie trwałych użytków zielonych ulegają degradacji. Brak wypasania prowadzi często do wyniszczania runi. Regularny wypas stymuluje
bowiem wzrost roślin, zapobiega niekorzystnym zmianom w składzie botanicznym użytków zielonych, często
nie dopuszcza do pojawienia się roślin baldaszkowatych,
a także spontanicznych samosiewów wielu krzewów
i drzew, w tym także ekspansywnej sosny. A przecież
niewykorzystane powierzchnie użytków zielonych
mogą być bazą paszową dla zwierząt trawożernych,
między innymi dla bydła mięsnego.
O ile spadek pogłowia krów mlecznych można zrekompensować wzrostem jednostkowej wydajności mleka, to zmniejszenie wydajności pogłowia powoduje niestety spadek produkcji żywca wołowego.
Krzyżowanie
Produkcja żywca wołowego w Polsce dotychczas
związana jest głównie z bydłem mlecznym, natomiast
hodowla bydła mięsnego ma charakter elitarny, a jej
wpływ na produkcję żywca wołowego, w tym na jego
jakość, odbywa się poprzez krzyżowanie towarowe buhajów ras mięsnych z krowami ras mlecznych. Również
w tego typu krzyżowaniach potencjał nie jest w pełni
wykorzystany. Około 50% pogłowia mlecznego niebędącego pod oceną, niesłużącego, jako materiał do produkcji jałówek na remont, mogłoby być przeznaczone
do krzyżówek. Warto też pomyśleć o wykorzystaniu razówek. Pierwiastki krzyżówki dają potomstwo z większym dolewem rasy mięsnej, potem sprzedane na rzeź
mają jeszcze wartość handlową. Należy dodać, że mleko
pierwiastek krzyżówek, ma bogatszy skład chemiczny
i jest go więcej niż na odchowanie jednego cielęcia.
Hodowla bydła mięsnego i jego krzyżówek jest dużą
szansą rozwojową dla polskiego rolnika, zwłaszcza, że
zdaniem wielu specjalistów, będzie opłacalnym zajęciem.
Popyt na wołowinę
Wołowina jest poszukiwana na rynku 25 państw
Unii Europejskiej. Najchętniej zjadają ją Brytyjczycy
(średnio około 40 kg rocznie na jednego mieszkańca),
Włosi (28 kg na jednego mieszkańca), Francuzi (26 kg
na jednego mieszkańca), a my zjadamy tylko 4 kg. Czy
będziemy jeść więcej wołowiny? Miejmy nadzieję, że za
kilka lat będziemy zjadać jej co najmniej 10 kg.
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
Ważne elementy hodowli bydła
mięsnego
Wołowina o dużych walorach dietetycznych powinna być krucha, soczysta, o jasnej barwie i nadawać się do
spożycia po krótkiej obróbce termicznej. Taka wołowina
jest doskonałym źródłem wysokiej wartości białka, zawierającego wszystkie niezbędne aminokwasy, których
organizm nie jest w stanie wyprodukować. Mięso wołowe charakteryzuje się również doskonałym źródłem
witamin z grupy B oraz wyższą zawartością składników
mineralnych, takich jak żelazo, cynk, selen. Należy zrobić wszystko, by przekonać konsumentów, że polska
wołowina jest zdrowym, spełniającym ich oczekiwania
produktem.
Jakość mięsa wołowego zależy od wielu czynników,
z których najważniejsze to: rasa, wiek, rodzaj mięśni,
sposób żywienia, system utrzymania, a im większy
udział genów ras mięsnych, tym wartość wołowiny jest
większa.
Jakość runi pastwiskowej
Przed hodowlą bydła mięsnego szerokie perspektywy, a rachunek ekonomiczny tej produkcji uzależniony
jest od poniesionych kosztów. Największy wpływ na
opłacalność produkcji ma przede wszystkim żywienie,
które stanowi około 70% kosztów produkcji. Podstawą żywienia bydła ras mięsnych powinna być ruń pastwiskowa lub inna tania pasza, dowożona do miejsca
przebywania zwierząt. Nie łudźmy się, same geny nie
poprawią produkcji. Pastwisko jest najtańszą paszą,
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
ale pastwisko pielęgnowane, przy czym roślinność łąk
powinna charakteryzować się znacznym bogactwem
gatunków, w tym obecnością traw wartościowych pod
względem paszowym, m.in. takich jak: wyczyniec łąkowy, wiechlina błotna, wiechlina zwyczajna i mietlica
biaława. Niezależnie od skali produkcji i stosowanego
systemu wypasu pastwiskowego (wolny nieregulowany, wolny regulowany, kwaterowy rotacyjny czy kwaterowy dawkowany), dbałość o pastwisko wpływa na
jego jakość i na efekty produkcyjne. Pisząc o dbałości
o pastwisko, mam na myśli: wykaszanie niedojadów,
podsiewanie, wałowanie, rozgarnianie odchodów i kretowisk oraz nawożenie. Sianie mieszanek trawiastych
lub trawiasto-motylkowych jest kosztowne, ale - zwłaszcza przy intensywniejszym chowie - niezbędne. Użytki
zielone zlokalizowane w siedliskach mokrych i okresowo nadmiernie uwilgotnionych wymagają szczególnie
regularnej pielęgnacji, w przeciwnym razie następuje
wyraźne przerzedzanie runi oraz ekspansja śmiałka
darniowego, turzyc i chwastów.
Na gleby mineralno-organiczne, mokre, zalewane
i wolno obsychające wiosną należy stosować trawy,
takie jak: mozga trzcinowata, wyczyniec łąkowy, kostrzewa trzcinowa, mietlica biaława, wiechlina błotna,
a z roślin motylkowatych: komonicę błotną lub koniczynę białoróżową.
Na glebach murszowo-torfowych i murszowo-mineralnych o znacznych wahaniach uwilgotnienia (od
41
W chlewni i oborze
mocno wilgotnych do posusznych) zaleca wysiewać się
kostrzewę łąkową, tymotkę łąkową, kupkówkę pospolitą, wiechlinę łąkową, koniczynę białoróżową (szwedzką) i komonicę zwyczajną. Ze względu na stałe nawożenie organiczne (odchody bydła), ruń pastwiskowa nie
degraduje się tak szybko jak łąkowa, jednakże wzbogacona, różnorodna ruń (różne gatunki traw i motylkowych), to około 6 miesięcy taniego żywienia, gdy cielęta
korzystają z bogatej runi i białka mleka mamek. Zimowe
żywienie jest o wiele droższe niż letnie.
Dostęp do lizawek
Układając menu dla bydła mięsnego, należy pamiętać o tym, że potrzebuje ono soli mineralnych - także
na pastwisku. Najlepiej dostarczyć je w formie lizawek.
Lizawki są konieczne, ponieważ zwierzęta najczęściej
nie są w stanie zaspokoić swoich potrzeb na witaminy
i związki mineralne, pobierając tylko pasze objętościowe, nawet z dodatkiem pasz treściwych.
Umieszczenie lizawek na pastwisku nie jest sprawą
prostą. Należy zabezpieczyć je przed rozmiękaniem,
powodowanym warunkami atmosferycznymi, oraz
podłożem, jak i przed niszczeniem przez samo bydło.
Jako stabilną podstawę można np. wykorzystać stare
koło i lizawkę umocować na feldze. Bezpiecznie jest też
wyciąć miejsce na lizawkę w pniu lub specjalnie wkopanym balu. Można kupić gotowe półki na lizawki i umocować je najlepiej w miejscach najczęściej odwiedzanych
przez zwierzęta.
Miejsce bytowania - niezbędne elementy
Bydło mięsne, nawet w najbardziej mroźne dni,
chętnie przebywa na pastwisku, dlatego organizując
miejsce bytowania zwierząt, należy uwzględnić kilka
elementów, a najważniejsze z nich to:
1. wystarczająca ilość pożywienia, czyli paszy objętościowej (jeśli pastwiskiem są nieużytki, musi być
większy areał lub pasza dowożona),
Uwaga: głodne zwierzęta zjedzą nawet rośliny trujące!
2. dostęp do wody,
3. dostęp do schronienia przed słońcem, wiatrem, deszczem, mrozem oraz dla poczucia bezpieczeństwa;
naturalne zagajniki są niezastąpione na każdym pastwisku,
4. pastwisko powinno być ogrodzone.
Bydło mięsne ma swoje ulubione miejsca odpoczynku, a także towarzystwo. Nie należy zapomnieć o czochradłach. Jako czochradło może posłużyć zwykły pal
lub drzewo, ale można też zastosować czochradło profesjonalne zarówno na pastwisku, jak i pod wiatą lub
w oborze.
Drogi przepędowe
Niezależnie od skali produkcji, hodowcy bydła
muszą mieć świadomość zagrożeń występujących na
pastwisku i poza nim. Podłoże na drogach przepędowych oraz na ścieżkach wydeptywanych przez bydło
na pastwiskach powinno być oczyszczone z kamieni
i jakichkolwiek innych ostrych przedmiotów, które mo-
42
głyby uszkodzić, skaleczyć racice czy być przyczyną innych urazów kończyn. Zbiorniki wodne bardzo lubiane
przez bydło i wykorzystywane przez nie zarówno, jako
miejsce odpoczynku, jak i wodopój stanowią poważne
zagrożenie ze względu na możliwość rozmnażania się
wielu groźnych pasożytów jelitowo-żołądkowych czy
płucnych.
Stan pastwiska
Źródłem zagrożeń są również same odchody zwierzęce stanowiące miejsce wylęgu owadów. Zwłaszcza
przy intensywnym wypasie kwaterowym hodowcy
powinni rozgarniać odchody, żeby zminimalizować
możliwości wylęgania się w nich organizmów pasożytniczych. Bydło zaatakowane przez endopasożyty i ektopasożyty traci energię i chęć do życia. Spada wówczas
mleczność, przyrosty masy ciała i nasilają się problemy
z rozrodem.
Poskromy
Na każdej fermie zajmującej się hodowlą bydła, niezbędnym wyposażeniem są poskromy, powinny one
zapewniać bezpieczne unieruchomienie zwierzęcia na
czas wykonania niezbędnego zabiegu weterynaryjnego
lub pielęgnacyjnego. Nie ma znaczenia to, czy poskrom
jest drewniany czy metalowy, własnej konstrukcji czy
firmowy, ważne, żeby maksymalnie ograniczyć stres
zwierząt. Niezbędna jest znajomość naturalnych zachowań bydła, ponieważ poskrom zawsze związany
jest z sytuacją stresującą dla zwierzęcia. Konstruując
i lokalizując poskromy, należy uwzględnić nagłą zmianę
oświetlenia oraz duże kontrasty, których bydło panicznie się boi - stąd problemy przy przechodzeniu z jasnego w ciemne. Poskromy można umieszczać na wybiegu
lub okólniku, a także przy wyjściu z obory.
Technika chowu
Technika chowu bydła mięsnego zależy w dużej
mierze od stopnia odporności poszczególnych ras na
warunki klimatyczne. Bardziej odporne rasy, np. szkockie bydło górskie, galloway, angus, hereford, limousine
mogą praktycznie przebywać okrągły rok na wolnym
powietrzu, korzystając jedynie w trudniejszych okresach z zadaszeń, gdzie mogą skryć się przed wiejącymi,
zimnymi wiatrami czy zamieciami śnieżnymi.
Delikatniejsze rasy, np. charolaise, piemontese,
blondaquatine, powinny mieć możliwość schronienia
w budynkach, ale nie muszą to być oryginalne pomieszczenia inwentarskie. Równie dobrze mogą to być szopy,
wiaty czy inne zadaszenia, które większości ras mięsnych wystarczają nawet w zimie.
Każdy niezagospodarowany skrawek ziemi, dachu
lub teren częściowo zadrzewiony, może być dobrze wykorzystany do produkcji dobrej wołowiony o wysokich
walorach kulinarnych, bo jak wiadomo, tylko naturalne
warunki produkcji są gwarancją wysokiej wartości produktu.
Helena Artyszuk
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
W odchowie prosiąt czynimy starania, aby
otrzymać liczny i zdrowy miot. Pragniemy, by
nasze prosięta ważyły nie mniej niż
1,2 kg przy urodzeniu, a w dniu odsadzenia,
w przypadku utrzymywania przy maciorze
przez 4 tygodnie, osiągnęły wagę 8 kg.
Najważniejszym celem żywienia prosiąt
jest odchowanie zdrowych i zdolnych do
efektywnego tuczu lub reprodukcji zwierząt.
Aby osiągnąć zamierzony cel, musimy zadbać,
aby prosięta otrzymywały paszę odpowiednią
do swojego wieku, prawidłowo zbilansowaną
o wysokiej strawności i smakowitości.
Żywienie prosiąt
P
ierwszą paszą, jaką pobierają prosięta, jest siara.
Młode zwierzęta, rodząc się, pozbawione są odporności. Uzyskują ją przez pobranie przeciwciał
odpornościowych z siary. Ważne jest niezwłoczne pobranie jej przez noworodka, gdyż mleko lochy zapewnia
niezbędne składniki do prawidłowego funkcjonowania
organizmu. Należy pamiętać, iż wartość i skład tego
surowca zmienia się z godziny na godzinę. Po około
4 godzinach od porodu zawartość przeciwciał spada
o połowę, a po upływie doby, immunoglobuliny są rozkładane przez enzymy trawienne. Zmniejszeniu ulega
również wchłanialność przeciwciał ze śluzówki jelit.
Należy jednak pamiętać, że wielkość pobrania jej
uzależniona jest ściśle od warunków panujących w porodówce. W prawidłowych warunkach ilość siary pobierana przez prosięta waha się od 200 – 500 ml/prosię,
natomiast w zbyt niskiej temperaturze prosięta wypiją
jedynie 110 – 140 ml siary.
Po ukończeniu pierwszego tygodnia życia należy
zacząć podawać prosiętom paszę pełnoporcjową odpowiednio zbilansowaną, charakteryzującą się wysoką
strawnością, posiadającą wysoką wartość odżywczą.
Warunki fermowe rzadko pozwalają nam na wyprodukowanie pasz spełniających wszystkie te wymagania,
dlatego zaleca się stosowanie produktów wytwarzanych w wytwórni pasz, która odpowiednio bilansuje
i skrupulatnie dobiera poszczególne składniki do ich
wytworzenia. Od jakości i smakowitości paszy będzie
zależała wielkość jej pobierania oraz masa ciała prosiąt
przy odsadzeniu (wykres 1).
Odsadzenie od lochy jest przełomowym momentem
w życiu prosiąt, pojawiają się czynniki istotnie limitujące tempo wzrostu w tym okresie:
- pozbawienie korzystnych składników zawartych w mleku lochy,
- zbyt małe pobieranie wody i paszy,
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
- niedostateczna produkcja kwasów żołądkowych oraz
enzymów trawiennych,
- zmniejszona zdolność wchłaniania składników pokarmowych w jelicie cienkim.
Dlatego tak ważna jest ilość pobranej paszy przy maciorze, bo stanowi ona przygotowanie organizmu
do przejścia wyłącznie na pasze stałe. Prosięta, które
w pierwszym tygodniu po odsadzeniu mają utrudnione
warunki adaptacji do paszy stałej oraz te, które przebywają w złych warunkach środowiskowych, charakteryzują się niskimi przyrostami dziennymi. W efekcie końcowym, w późniejszym wieku, masa ciała jest za niska,
a wiek w dniu uboju zbyt wysoki (wykres 2).
Wykres 1.
Pobranie paszy przez prosięta ssące
w zależności od przedziału wiekowego prosiąt
(Bruininx i inni, 2002)
43
W chlewni i oborze
Wykres 2.
Wpływ tempa wzrostu w okresie pierwszego tygodnia
po odsadzeniu na masę ciała prosiąt
w 28. dniu po odsadzeniu (Boyd, 2003)
W nowoczesnych programach żywieniowych najczęściej zakłada się stosowanie 3 rodzajów mieszanek
przeznaczonych na kolejne fazy odchowu prosiąt.
• Pierwsza mieszanka to prestarter (superprestarter)
stosowana przed odsadzeniem. Jej zadaniem jest
przyuczenie prosiąt do wczesnego pobierania paszy
stałej. Istotnym celem jej stosowania jest także zwiększenie masy ciała odsadzonych prosiąt oraz zapewnienie lepszego wyrównania masy ciała poszczególnych prosiąt w miocie.
• Druga mieszanka - prestarter odsadzeniowy - przeznaczona jest na okres 2 - 3 tygodni po odsadzeniu.
Jej zadaniem jest umożliwienie przejścia z mleka matki na wyłącznie stałą paszę, przy zachowaniu pełnej
równowagi w układzie pokarmowym prosiąt.
• Trzecia mieszanka – starter - stosowana jest aż do momentu rozpoczęcia tuczu, czyli z reguły po osiągnięciu 25 - 30 kg masy ciała. Mieszanka ta powinna zapewniać możliwość intensywnego wzrostu prosiąt.
Zapotrzebowanie na składniki pokarmowe
w 1 kg mieszanki dla prosiąt
w zależności od masy ciała (wg norm niemieckich, 2009)
Przedział masy ciała (kg)
Wyszczególnienie
Jm.
5-8
8 - 12
EM
MJ
13,8
13,4
13,0
13,0
Białko ogólne
g
210
190
180
175
Lizyna
g
13,5
12,5
12,0
11,5
Metionina
g
3,7
3,4
3,3
3,1
Metionina+cystyna
g
7,2
6,6
6,4
6,1
Treonina
g
8,5
8,0
7,6
7,2
Tryptofan
g
2,7
2,3
2,2
2,1
Wapń
g
8,5
7,5
7,5
7,0
Fosfor
g
5,5
Fosfor str.
g
3,7
3,4
3,0
2,7
Sód
g
1,5
1,5
1,5
1,5
Włókno surowe
g
-
40
35
30
*Wariant z fitazą
44
12 - 20 20 - 30
6,5/5,2* 6,4/4,6* 5,5/4,2*
Prosięta powinny przyrastać do 10. tygodnia
450 g/dobę, przy zużyciu paszy na 1 kg przyrostu
poniżej 1,7 kg.
Analizując wartość pokarmową paszy dla prosiąt,
musimy szczególną uwagę zwrócić na poziom energii,
zawartość aminokwasów egzogennych, ilość oraz jakość
składników mineralnych i witamin. Niezbędne stają się
również powszechnie stosowane dodatki paszowe. Do
najczęściej stosowanych należą probiotyki, prebiotyki,
ich mieszaniny zwane synbiotykami, kwasy organiczne
i zioła. Głównym ich zadaniem jest stabilizacja mikroflory jelitowej i działanie bakteriostatyczne. Chcąc zwiększyć pobieranie paszy, stosujemy dodatki smakowe
i zapachowe. Należy dołożyć wszelkich starań, aby
ograniczyć lub wyeliminować składniki antyodżywcze,
mikotoksyny, dioksyny i wszelkie zanieczyszczenia.
Niezależnie od bieżącej koniunktury, producent
prosiąt powinien być zainteresowany, by straty w okresie odchowu oraz ponoszone nakłady na żywienie były
jak najniższe. Warunki takie może spełnić program
żywienia, w którym prosięta dobrze pobierają paszę,
odznaczają się wysokim tempem wzrostu, a ich stan
zdrowotny nie budzi zastrzeżeń. Jeżeli pasza jest sporządzona z bardzo dobrej jakości komponentów i jest
w pełni zbilansowana, w zakresie niezbędnych składników pokarmowych, to wtedy ponoszone nakłady na
przyrost 1 kg masy ciała będą najniższe. Czynnikiem
decydującym nie jest więc cena mieszanki, ale koszt, jaki
musimy ponieść, aby uzyskać wzrost masy ciała o 1 kg.
Włodzimierz Sawirski
Sprzedam
Kojce porodowe (16 szt.), wygrodzenia dla loch luźnych,
solidnie wykonane, autokarmniki dla prosiąt (15 szt.)
i autokarmniki dla tuczników (2 szt.) z mocnego tworzywa sztucznego, smoczki dla loch i prosiąt, ruszta
z tworzywa dla macior, koryta kamionkowe dla loch,
klatkę do przewozu loch zawieszaną na tuz.
Wiadomość: tel. kom. 697580947.
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
Spotkanie hodowców i producentów
trzody chlewnej w Lubaniu
W
dniu 2 grudnia ub.r. producenci i hodowcy
trzody chlewnej spotkali się w Lubaniu, na
zorganizowanej przez Pomorski Ośrodek
Doradztwa Rolniczego i Polski Związek Hodowców
i Producentów Trzody Chlewnej „POLSUS” wojewódzkiej konferencji pt. „Aktualne problemy zdrowotne
w hodowli trzody chlewnej”. Temat konferencji podpowiedzieli sami hodowcy, gdyż niestety ciągle mamy
jakieś problemy zdrowotne w stadach. Leczenie jest
bardzo drogie - trzeba więc bardzo dbać o profilaktykę.
Konferencję otworzyli i przywitali zebranych: Pan
Andrzej Okrój - kierownik Działu Systemów Produkcji
Rolnej, Standardów Jakościowych i Doświadczalnictwa
PODR, Pani Katarzyna Skrzymowska, główny specjalista PZHiPTCh „POLSUS” i Pan Józef Stolc, Prezes
Okręgowego Związku Hodowców Zarodowej Trzody
Chlewnej.
Aktualną sytuację na rynku trzody chlewnej, zasiewając ziarno optymizmu, przedstawiła Pani Katarzyna Skrzymowska. Omówiła sytuację w sektorze
oraz prognozy i perspektywy jego rozwoju wskazując, iż trend spadkowy pogłowia zostanie odwrócony
w 2012 roku, a odbudowa pogłowia, według analityków z BGŻ potrwa 3 - 5 lat i będzie jej towarzyszyła
przebudowa strukturalna stad i specjalizacja produkcji. Zapoznała uczestników spotkania z tendencjami
w zjednoczonej Europie i na świecie. Wskazała też na
pojawiające się w Europie głosy obrońców zwierząt
i konsumentów na temat chirurgicznej kastracji knurków, podkreślając, że na razie nie ma żadnych unijnych
regulacji prawnych w tym zakresie, jest jednak deklaracja brukselska – dobrowolna inicjatywa branżowa, która zakłada: od 1 stycznia 2012 r. kastrację chirurgiczną
w znieczuleniu, a od 1 stycznia 2018 r. całkowity zakaz
kastracji chirurgicznej. Polska nie podpisała tej deklaracji, a nasze prawo przewiduje, że na prosiętach powyżej
7. dnia życia zabieg ten może być wykonywany tylko
pod pełnym znieczuleniu przez uprawnione do tego
osoby: technika lub lekarza weterynarii. Prelegentka
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
omówiła również nowe przepisy dotyczące etykietowania mięsa oraz dopuszczoną od 1 grudnia ubiegłego
roku prostą ocenę mięsności tusz – metodę ZP, o której
już była mowa na łamach naszego czasopisma. Przedstawiła też obecne działania Funduszu Promocji Mięsa
Wieprzowego.
Kolejni wykładowcy mówili o problemach zdrowotnych stad trzody chlewnej. Jako pierwszy głos zabrał dr nauk weterynaryjnych Pan Piotr Kołodziejczyk
(POLSUS). Przedstawił zasady certyfikacji zdrowotnej
krajowych chlewni zarodowych, etapy badań i ich ocenę oraz pokazał Certyfikat Zdrowotny Stada. Następnie
omówił weterynaryjne aspekty żywienia, podkreślając jego znaczenie dla zdrowia zwierząt. Uwagę słuchaczy skupił na punktach krytycznych żywienia loch
i prosiąt. W podsumowaniu wskazał na najczęściej popełniane przez hodowców błędy i poradził czego hodowca powinien unikać.
Następnym prelegentem był lekarz prywatnej
praktyki weterynaryjnej dr nauk weterynaryjnych Pan
Jarosław Wojciechowski. Swoje wystąpienie podzielił
na dwie części. W pierwszej omówił czynniki zakaźne
i niezakaźne, wskazując je jako przyczynę niepowodzeń
w rozrodzie świń. Przedstawił i pokrótce omówił takie
czynniki zakaźne, jak: parvowiroza, PRRS, leptospiroza,
choroba Aujeszky’ego, PCV-2 i bruceloza. Powiedział,
że na wyniki osiągane w rozrodzie wpływają znacząco również czynniki niezakaźne, takie jak: organizacja
sektora rozrodu, żywienie, mykotoksyny, itp. Wskazał
na kilka optymalnych wskaźników dla loszek hodowlanych takich jak: czas aklimatyzacji i kwarantanny loszek w nowym stadzie powinien trwać 6 do 8 tygodni,
wiek krycia minimum 200 – 210 dni przy wadze 120 kg,
optimum wiek 210 - 230 dni i waga 135 - 145 kg. W kolejności zajął się adematozą, która to naraża rolników
na duże straty ekonomiczne. Omówił jej występowanie
i objawy, zwracając uwagę na konieczność jej odróżnienia od innych chorób szczególnie również dającej krwawą biegunkę dezynterii, oraz możliwości jej zwalczania
45
W chlewni i oborze
w zależności od postaci i stopnia nasilenia.
Tematy weterynaryjne kontynuował lek. wet. Jacek
Machoń, przedstawiciel firmy Boehringer Ingelheim.
Swoje wystąpienie poświęcił profilaktyce mykoplazmowego zapalenia płuc i cyrkowirozy. Omówił czynniki etiologiczne chorób przebiegających z objawami
zapalenia płuc i biegunkami. Zwrócił uwagę na straty
bezpośrednie powodowane tymi chorobami, a mianowicie wydłużenie tuczu, bardzo duże różnice wagowe
i kondycyjne poszczególnych sztuk w tym samym wieku, zwiększenie zużycia paszy, często i antybiotyków.
Zaproponował rozwiązanie – profilaktyczne, szczepienie jednokrotne szczepionką – preparatem na obydwie
choroby występującym pod nazwą FLEXcombo.
Po wystapieniach nastąpiła ożywiona dyskusja dotycząca stanu zdrowotnego naszych świń oraz prosiąt
i warchlaków importowanych, a także konkretnych
przypadków zwalczania i profilaktyki w chlewniach
hodowców.
Wiadomo, że choroby najczęściej rozwijają się
w złych warunkach mikroklimatycznych. O zapewnieniu jak najlepszych warunków w chlewni mówił kolejny
prelegent Pan Andrzej Komornicki z firmy Hodowca.
Zaproponował kilka rozwiązań wentylacji oraz różnych
systemów zadawania pasz dostosowanych do różnych
sektorów i budynków chlewni.
Na zakończenie głos zabrał Pan Andrzej Okrój, podziękował wykładowcom i uczestnikom konferencji. Wyraził uznanie dla współorganizatora spotkania Polskiego
Związku Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej
POLSUS. Podziękował sponsorom: firmie Boehringer Ingelheim i Hodowca.
Myślę, że licznie przybyli do Lubania hodowcy i producenci trzody chlewnej oraz doradcy uzyskali sporo
wiedzy, być może znaleźli też możliwości rozwiązania
swoich problemów hodowlanych.
Maria Gwizdała
Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy
Styczeń
Bydło:
Zwierzęta w czasie zimy powinny mieć zapewnione właściwe warunki mikroklimatyczne w oborze. Pamiętajmy o tym,
tym bardziej, że jak dotychczas, pogoda jest raczej nietypowa, jak na tę porę roku. Jeśli jest to tylko możliwe powinniśmy zapewnić zwierzętom możliwość ruchu, korzystania z wybiegów. Wpłynie to korzystnie na ich stan zdrowia,
przemianę materii i apetyt, jak również ułatwi wykrycie cichych rui. Tak jak i człowiek, zwierzęta nie lubią przebywać
w dusznych, wilgotnych i niewietrzonych budynkach. Jest to szczególnie ważne w odchowie cieląt.
Poród to bardzo ważny moment zarówno w życiu krowy, jak i nowo narodzonego cielęcia. Przede wszystkim powinien odbywać się w higienicznych warunkach. Nowo urodzone cielę jest bezbronne w walce z wszelkimi zarazkami. Cielaka trzeba wytrzeć do sucha, dobrze jak wyliże go krowa. Zrobi to najlepiej, najdokładniej i jednocześnie
wymasuje cielę, pobudzi je do życia. Następnie cielaka trzeba przenieść do czystej, zdezynfekowanej klatki i jak
najszybciej napoić ciepłą siarą, najlepiej przez smoczek. Cielak wypije wtedy tyle, ile będzie chciał, małymi łyczkami
i nie zachłyśnie się. Więcej informacji o ocenie żywotności nowo narodzonych cieląt znajdziecie Państwo w artykule,
w tym numerze PWR.
Przypominamy, że w laboratorium PODR, Oddział Stare Pole, wykonuje analizy laboratoryjne pasz objętościowych,
które zapewniają w tym okresie najbardziej stabilne żywienie bydła. Mając wyniki badań laboratoryjnych skarmianych
pasz, możemy zapewnić zwierzętom dawkę pokarmową zgodną z ich potrzebami bytowymi i produkcyjnymi.
Karmiąc krowy szczególnie w ostatnim okresie laktacji, pamiętajmy o ich kondycji. U krów otłuszczonych, zatuczonych
porody przebiegają znacznie trudniej, często potrzebna jest pomoc lekarza. Również siara od takich krów jest gorszej
jakości, zawiera mniej immunoglobulin.
Trzoda chlewna:
Okres zimowy wymaga od hodowców szczególnej troski o zwierzęta utrzymywane w nieogrzewanych budynkach inwentarskich, jeżeli chcą zachować ich zdrowie i wysoką produktywność.
Warunkiem prawidłowego rozwoju i funkcjonowania organizmu zwierzęcego jest pobranie odpowiedniej ilości świeżej wody. Dotyczy to zwłaszcza prosiąt i macior w okresie laktacji. Aby spełnić ten warunek, należy sprawić, aby woda do
pojenia nie docierała prosto z wodociągu, lecz za pośrednictwem zbiornika retencyjnego zainstalowanego w budynku.
Szczególnie wrażliwe na niedobór ciepła są prosięta. Dlatego należy na bieżąco kontrolować system dogrzewania gniazd
oraz panującą w nich temperaturę i podejmować starania, aby spadła poniżej tzw. dolnej temperatury krytycznej.
Układając dawki pokarmowe, należy szczególną uwagę zwrócić na zwiększone potrzeby energetyczne zwierząt,
zwłaszcza w systemach bezściołowych, uwzględniając dodatkową porcję paszy. Dotyczy to głównie loch luźnych i nisko prośnych, które w tym stadium karmione są szczególnie oszczędnie.
Zbigniew Marciniak, Włodzimierz Sawirski
46
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
Trafnym doborem par rodzicielskich do kojarzeń
tworzysz rentowność produkcji trzody chlewnej w swoim gospodarstwie
OKRĘGOWY ZWIĄZEK HODOWCÓW ZARODOWEJ TRZODY CHLEWNEJ
80-874 Gdańsk, ul. Na Stoku 48
tel./fax (58) 530-04-27, 530-04-44, e-mail: [email protected]
Genetyka przynosi szybkie zwiększenie mięsności produkowanego żywca wieprzowego.
Wysoka jakość materiału matecznego – loszki „POLSUS”, Filia Gdańsk i knurków „POLSUS”, Filia Gdańsk
wnosi lepsze korzyści produkcji w Twojej hodowli
i gwarantuje wyższe dochody w momencie klasyfikacji w ubojniach.
Wykaz hodowców trzody chlewnej, objętych oceną wartości użytkowej i hodowlanej
przez Polski Związek Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej „POLSUS”
Filia w Gdańsku, z siedzibą w Tczewie, uprawnionych do sprzedaży materiału hodowlanego
Stan na dzień 21.11.2011 r.
Produkuje
Lp.
Hodowca
Miejscowość
Poczta
Gmina
Nr tel.
knurki
loszki
i loszki
krzyżówkowe
Rasa
1.
Błażek Zenon
Kamionka
86-171 Rychława
Skórcz
58 582-91-37
605852155
-
*
10
2.
Browarczyk Tadeusz
Smołdzino
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-36
*
*
20
3.
Burek Stanisław
Lubieszyn
83-420 Liniewo
Liniewo
58 687-80-63
-
*
10
4.
Cybulski Zbigniew
Ostrowite
89-662 Ostrowite
Chojnice
52 398-74-12
-
*
20
5.
Ebertowski Ryszard
Markubowo
83-400 Kościerzyna
Kościerzyna
58 686-57-27
*
*
10
6.
Godlewski Zdzisław
Czarlin
83-110 Tczew
Tczew
58 536-69-13
607600890
*
*
20, 80
7.
Gołecki Feliks
Mościska
83-240 Lubichowo
Lubichowo
58 588-56-03
604888543
*
*
20
8.
Graban Wiesław
Zelgoszcz
83-208 Zelgoszcz
Lubichowo
58 588-51-15
669354612
-
*
20
9.
Gumiński Ryszard
Miradowo
83-210 Zblewo
Zblewo
58 588-44-34
606937965
-
*
20
10.
Hanasko Zenon
Rabacino
77-100 Bytów
Studzienice
59 821-47-89
*
*
10, 70
-
*
20
11.
Pliszka Józef
Zelgoszcz
83-208 Zelgoszcz
Lubichowo
58 582-43-06
505956000
12.
Hnatiuk Zenon
Rabacino
77-100 Bytów
Studzienice
59 821-47-93
504066467
*
*
10
13.
Jurczyński Henryk
Wielgłowy
83-120 Subkowy
Subkowy
58 536-69-51
601937950
-
*
20
14.
Koss Beata, Mirosław
Gnieżdżewo
84-121 Swarzewo
Puck
58 673-37-62
693302914
*
*
10, 70
15.
Krawczykiewicz
Michał
Sternowo
89-641 Nowa Cerkiew Chojnice
52 398-73-84
-
*
20
16.
Łoza Jarosław
Rabacino
77-100 Bytów
Studzienice
59 821-47-82
*
*
20
17.
Mazurowski Łukasz
Skórcz
514471825
-
*
10
18.
Mazurowski Marek
19.
Miąskowski Stanisław
Wielki Bukowiec 83-208 Zelgoszcz
Zelgoszcz
83-208 Zelgoszcz
Lubichowo
58 560-95-26
606618096
*
*
20, 70
Załęże
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-54
*
*
10
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
47
W chlewni i oborze
Produkuje
Lp.
Hodowca
Miejscowość
Poczta
Gmina
Nr tel.
knurki
loszki
i loszki
krzyżówkowe
Rasa
83-120 Subkowy
Subkowy
58 536-83-43
605346075
-
*
20
83-430 Stara Kiszewa
Stara Kiszewa 58 687-64-32
-
*
10
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-61
*
*
10
83-212 Bobowo
Bobowo
58 562-17-45
606703940
-
*
10
Smołdzino
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-30
603452481
*
*
20, 80
Skorzewo
83-400 Kościerzyna
Kościerzyna
58 687-12-11
*
*
20
Kartuzy
58 681-05-91
607658208
*
*
10, 20,
70
58 535-16-79
695940747
*
*
10
Miastko
502247997
*
*
10
Chojnice
52 397-09-54
-
*
20
89-641 Nowa Cerkiew Chojnice
52 398-72-58
-
*
20
82-500 Kwidzyn
Kwidzyn
55 275-74-70
602670505
*
*
20, 70
89-650 Czersk
Czersk
52 398-44-74
603199648
*
*
10
20.
Mokwa Maria
Subkowy
21.
Nowakowski
Mieczysław
Pałubin
22.
Regliński Andrzej
23.
Roskwitalski Andrzej
24.
Skrzypkowski Szczepan
25.
Stefański Marian
Smołdzino
Wysoka
26.
Stolc Józef
Kiełpino
83-307 Kiełpino
27.
Syldatk Elżbieta
Gronowo
83-122 W. Walichnowy Gniew
28.
Szepel Edward
29.
Szulc Bogdan
30.
Szynszecki Mirosław
Węgorzyno
Miastko
77-200 Miastko
ul. Długa 12/40
Pawłowo
Lotyń
31.
Śnieg Andrzej
32.
Talewski Grzegorz
33.
Terefenko Zbigniew
Michałowo
76-223 Stawęcino
Główczyce
59 811-66-78
880588100
-
*
20
34.
Węsierski Jan
Smołdzino
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-74
*
*
20
Skarszewy
605665567
58 588-22-11
*
*
10
35.
Megier Jarosław
Pastwa
89-600 Chojnice
Czersk
ul. Łubianka 9
Wolny Dwór
83-250 Skarszewy
* zakres produkcji oraz aktualna w miesiącu możliwość ilościowego zakupu materiału hodowlanego (knurki, loszki)
SYMBOLE RAS:
10 - WBP, 20 - BPZ, 50 - ZŁOTNICKA PSTRA, 60 - HAMPSHIRE, 70 - DUROC, 80 – PIETRAIN
Wykaz hodowców, którzy zrezygnowali z prowadzenia oceny użytkowości rozpłodowej loch i nieposiadających certyfikatu
oraz uprawnień do sprzedaży materiału hodowlanego trzody chlewnej (knurki i loszki):
1. Dahm Józef – Kranek, gmina Skórcz,
2. Cirocki Stanisław – Smołdzino, gmina Przodkowo,
3. Wrona Kazimierz – Łęgowo, gmina Pruszcz Gdański,
4. Wolski Bronisław – Bawernica, gmina Parchowo,
5. Toruńczak Ryszard – Załamkowo, gmina Kamienica Królewska,
6. Borkowski Zbigniew – Kościeleczki, gmina Malbork,
7. Nalikowski Piotr – Dubiel, gmina Kwidzyn,
8. Odya Czesław – Łąg Kolonia, gmina Czersk.
Wykaz telefonów komórkowych (służbowych) osób udzielających informacji na temat dostępnego materiału hodowlanego:
1. Ryszard Bogusławski - 507088394,
2. Andrzej Bułakowski - 507088396,
3. Arkadiusz Drewing - 507088398,
4. Krzysztof Żółć - 507088399,
5. Aleksandra Kopicka - 507088395.
48
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W trosce o środowisko
Chów karpia
z udziałem mikroorganizmów EM
G
ospodarstwo rolne Pana Krzysztofa Spałka położone jest w miejscowości Zawiaty, w powiecie
bytowskim. Jego powierzchnia całkowita to 18,17 ha, w tym grunty orne zajmują 10,0 ha, a 7,0 ha stanowią łąki, na
których znajdują się stawy karpiowe.
Głównym kierunkiem produkcji jest
chów bydła opasowego oraz dodatkowo
chów karpia w cyklu zamkniętym, w
tym produkcja narybku (lipcówka, kroczek). Gospodarstwo jest pod stałą kontrolą inspekcji weterynaryjnej. Wykonane w 2011 roku, w Instytucie Weterynarii w Puławach,
badania na obecność wirusa SVC w próbach karpia, nie
stwierdziły jego obecności w wiosennej wiremii.
Chów karpia, w tym produkcję narybku, gospodarstwo prowadzi już 10 lat. W tym okresie producent
zdobywał doświadczenie w hodowli oraz certyfikaty na
szkoleniach z zakresu dobrostanu w produkcji rybackiej.
Hodowlę ryb karpiowatych prowadzi się w gospodarstwie na stawach spuszczalnych o powierzchni 7,0 ha,
w tym staw tarliskowy zajmuje 1,5 ha.
Technologia produkcji narybku (lipcówki) karpia
z udziałem efektywnych mikroorganizmów EM
• I dekada kwietnia – zalewanie stawu tarliskowego
wodą źródliskową zasilaną z miejscowych źródeł, z
sąsiednich stawów.
• I dekada kwietnia – zastosowanie mikroorganizmów
EM.
• I dekada kwietnia - zastosowanie gnojówki bydlęcej
50 m3 (corocznie).
• III dekada kwietnia (22-25) – w zależności od warunków termicznych, wpuszczanie tarlaków – 30 szt. karpia o wadze 15 - 18 kg/szt.
• III dekada maja - amur 16 szt. o wadze 3 kg/szt. po
okresie tarła karpia.
• III dekada maja - tołpyga 10 szt. o wadze 1,5 kg/szt.
– po okresie tarła karpia.
• Tarło karpia – około 15 - 20 maja.
• Odłów lipcówki - koniec lutego w następnym roku.
Stosowanie efektywnych mikroorganizmów
Od 2009 roku producent rozpoczął stosowanie mikroorganizmów EM w produkcji narybku (lipcówki).
• 2009 rok - 20 l/1,5 ha- EMa,
• 2010 rok - 60 l/1,5 ha – EM plus,
• 2011 rok - 80 l/1,5 ha - EM plus,
• 2012 rok planuje się 120 l/1,5 ha - EM plus.
W latach poprzednich w produkcji narybku stosowano tylko gnojówkę w dawce 50 m3.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
Po zastosowaniu tylko gnojówki i przy takiej samej
obsadzie ilościowej i gatunkowej ryb wystąpił gwałtowny wzrost i rozwój roślinności wodnej, która prowadziła do zarastania akwenu do tego stopnia, że należało
wyciągać i usuwać nadmiar roślinności wodnej. Nawet
amur, tołpyga nie ograniczały nadmiernie rozrastającej
się roślinności.
W okresie poprzedzającym stosowanie mikroorganizmów EM, to jest do 2009 roku, efektywność produkcji narybku w tarlisku o powierzchni 1,5 ha była wysoce
niezadowalająca, ponieważ uzyskano tylko 300 kg lipcówki. Jednak już w 2009 roku, po zastosowaniu efektywnych mikroorganizmów EM w niewielkiej ilości
(20 l/1,5 ha stawu), nastąpiła wyraźna poprawa efektywności produkcji stawu tarliskowego. Uzyskano
wówczas 700 kg lipcówki. W 2010 roku producent zwiększył dawkę mikroorganizmów EM i uzyskał 1000 kg
lipcówki. Wydajność przewidywana przez hodowcę
w roku 2011 to około 1500 kg narybku.
Należy zaznaczyć, że zdrowotność i żywotność
lipcówki karpia w 2011 roku, na przełomie listopada i
grudnia, była bardzo wysoka. Producent zauważył również, że od czasu stosowania efektywnych mikroorganizmów EM, to jest od 2009 roku, nie ma problemów z
nadmiernym wzrostem roślinności wodnej, która jest na
bieżąco wyjadana przez niezwykle intensywnie żerujących amura i tołpygę. Przyrosty wagowe tych gatunków
były również bardzo wysokie.
Zespół stawów karpiowych Pana Krzysztofa Spałka położony jest w obszarze Natura 2000 i jest ponadto
miejscem żerowania cennych gatunków ptaków, takich
jak: orzeł bielik, rybołów, czapla biała, zimorodek.
Wnioski:
1. Zastosowanie mikroorganizmów EM spowodowało
kilkakrotny wzrost efektywności produkcji narybku
(lipcówki) w stawach tarliskowych z jednostki powierzchni.
2. Zastosowana gnojówka bydlęca z wysoką koncentracją substancji biogennych, po zastosowaniu efektyw-
49
W trosce o środowisko
nych mikroorganizmów, spowodowała bardzo szybki
rozwój sieci powiązań troficznych dla rozwijającego
się fitoplanktonu i zooplanktonu, który umożliwił
dalszy rozwój mikrofauny dennej jako pokarmu naturalnego ryb planktonożernych i żerujących na dnie.
3. Mikroorganizmy spowodowały również, że umyślnie
umieszczone w stawie tarliskowym amur i tołpyga
uzupełniły skład troficzny ekosystemu.
Na podstawie informacji uzyskanych od producenta
opracował Józef Jaszewski
MOŻLIWOŚCI PRODUKCJI BIOGAZU
W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego, w ramach międzynarodowego projektu pt. „Mokradła
(nieużytki), glony i biogaz – przeciwdziałanie eutrofizacji Południowego Bałtyku”, organizuje w styczniu i lutym 2012 r. szkolenia dla rolników zainteresowanych produkcją biogazu w województwie
pomorskim.
Zapraszamy do udziału w bezpłatnym, jednodniowym szkoleniu, prowadzonym m.in. przez zewnętrznych ekspertów, na temat biogazu i możliwości wykorzystania różnych substratów do jego produkcji na Pomorzu. Szkolenie odbędzie się w godz. 9.00 – 14.40, w siedzibach następujących Oddziałów PODR, w terminach (do wyboru):
26.01.2012 r. w Chojnicach
27.01.2012 r. w Starym Polu
20.02.2012 r. w Gdańsku
21.02.2012 r w Kartuzach
22.02.2012 r. w Tczewie.
Uczestnicy zajęć otrzymają bezpłatnie materiały szkoleniowe, opracowane w oparciu o najnowsze
analizy techniczno-finansowe, gadżety promocyjne oraz imienne certyfikaty ukończenia szkolenia.
W programie przewidziany jest serwis kawowy i obiad.
Szkolenie współfinansowane jest przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Południowy Bałtyk.
Ze względu na ograniczoną liczbę miejsc, prosimy o zgłoszenia telefoniczne, najpóźniej 7 dni przed
wybraną datą szkolenia: tel. 58 326 39 45, 58 326 39 05 lub 58 326 39 12.
Spośród wszystkich uczestników ww. szkoleń wybrana zostanie 50-osobowa grupa rolników,
która weźmie udział (bezpłatnie) we wrześniu 2012 r. w 3-dniowym wyjeździe studyjnym do
Szwecji, w celu zapoznania się z doświadczeniami szwedzkimi, w zakresie produkcji i wykorzystania biogazu na obszarach wiejskich.
50
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z wizytą u rolnika
Rolnictwo to rodzinna tradycja
O
dbiciem zmian zachodzących w polskim rolnictwie może być gospodarstwo Państwa Bernadety i Czesława Jereczków położone na Kaszubach.
Państwo Jereczkowie gospodarują samodzielnie już od
30 lat. Ich gospodarstwo znajduje się we wsi Jamno,
w gminie Parchowo, w powiecie bytowskim. Obecnie
jego powierzchnia wynosi 101 ha. Użytki rolne stanowią 98 ha, w tym 96 ha to grunty orne, w przeważającej
części klasy V i VI. Gospodarstwo prowadzi hodowlę trzody chlewnej. Jest to produkcja prosiąt do wagi
16 - 19 kg. Stado podstawowe to 110 szt. macior rasy wbp
x pbz. Roczna sprzedaż wynosi 2200 sztuk prosiąt.
Pozostałe zasiewy były podporządkowane produkcji zwierzęcej. Wraz z ziemią otrzymałem także sprzęt
uprawowy i ciągnik rolniczy. W tamtych czasach było
to dobre gospodarstwo, jedno z wiodących w gminie
Parchowo.
Ciągnik, który Pan Czesław odziedziczył po ojcu
Dom rodziny Jereczków
- Jak obecnie wygląda
Pana gospodarstwo?
Nastał czas, że mleko
wyprodukowane w gospodarstwie było trudno sprzedać. Dlatego stopniowo
wprowadzałem do gospodarstwa hodowlę trzody
chlewnej. Na początku było
to 10 szt. macior utrzymywanych w cyklu zamkniętym. Gdy nabrałem wprawy i poznałem tajemnice
hodowli, odważyłem się
Chlewnia - lochy luźne
postawić chlewnię i zająć
się hodowlą prosiąt. W chwili obecnej stado podstawowe liczy 110 sztuk macior rasy wbp x pbz. Maciory są
kryte knurem duroc. W gospodarstwie jest stosowana
inseminacja. W ciągu 30 lat, oprócz chlewni, wybudowałem nowy dom, gdzie mieszkam w tej chwili z rodziną,
powiększyłem gospodarstwo o 70 ha i wyposażyłem je
w nowy sprzęt, który ułatwia mi codzienną pracę. Zmieniła się też struktura zasiewów. Obecnie 60% upraw stanowią zboża, a 40% rośliny strączkowe i gryka.
- Gospodarstwo rolne odziedziczył Pan po rodzicach.
Jak ono wówczas wyglądało?
Gospodarstwo, które przejąłem po rodzicach 30 lat
temu, jako czwarte pokolenie w rodzinie, nastawione
było na produkcję mleka i żywca wołowego. Stado podstawowe liczyło 10 szt. krów mlecznych. Gospodarstwo
miało 28 ha. Uprawiałem 3 ha ziemniaków z przeznaczeniem na sadzeniaki i 3 ha jęczmienia browarnego
zakontraktowanego w Centrali Nasiennej w Bytowie.
- Dużo zainwestował Pan w gospodarstwo. Z jakich środków finansowych Pan korzystał?
Udało mi się wybudować nową chlewnię, na którą
otrzymałem kredyt z linii Młody Rolnik. Na nowy sprzęt
do gospodarstwa uzyskałem 50-procentową dopłatę ze
środków PROW 2004-2006, z działania „Modernizacja
gospodarstw rolnych”. Na zakup ziemi otrzymałem
kredyt o niskim oprocentowaniu, tak zwany KZ. Poza
tym otrzymuję dopłaty obszarowe i uczestniczę w pro-
Państwo Bernadeta i Czesław Jereczkowie
z doradcą PODR Bogumiłą Paszylk
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
51
Z wizytą u rolnika
gramach rolnośrodowiskowych, a dochody ze sprzedaży prosiąt pozwoliły mi w ostatnim roku wybudować
wiatę na maszyny.
ceny są niezadowalające, zyski czerpią pośrednicy. Będąc na jednym ze szkoleń organizowanych przez ODR,
znowu usłyszałem narzekania. Ktoś z zebranych powiedział: „Chłopy - nie narzekajmy, lecz działajmy, zorganizujmy się w grupę producentów”. I zaczęliśmy działać.
Pomogli nam pracownicy ODR-u. Powstało Zrzeszenie
Producentów Trzody Chlewnej, jedno z pierwszych
w województwie. Razem negocjowaliśmy ceny za
sprzedawany żywiec i środki do produkcji. Jako jedna
z pierwszych grup zostaliśmy wpisani na listę marszałka i skorzystaliśmy z dofinansowania.
Czesław Jereczek z synem Łukaszem
Sprzęt zakupiony ze środków PROW
Praca w polu
- Wiem, że jest Pan aktywnym członkiem Zrzeszenia Producentów Trzody Chlewnej w Bytowie. Jak to się zaczęło
i co Pana skłoniło do działania w grupie?
Kiedy byłem delegatem gminy Parchowo w Komisji
Powiatowej Pomorskiej Izby Rolniczej i radnym powiatu bytowskiego, docierały do mnie skargi, że rolnicy nie
otrzymują terminowo pieniędzy za sprzedany towar,
52
- Macie Państwo trójkę dzieci. Czy następca już zadeklarował się?
Tak, mamy dwie córki - Honoratę i Emilię, które już
usamodzielniły się i zawodowo spełniają się poza rolnictwem. Natomiast syn Łukasz ma zamiłowanie do rolnictwa. Wraz z żoną Barbarą samodzielnie eksperymentuje
na 16 ha i jednocześnie przygotowuje się do przejęcia
naszego gospodarstwa. Pomaga mi też w pracach polowych i w chlewni. Będzie więc już piąte pokolenie Jereczków, które zajmuje się pracą na roli tu, w Jamnie.
- Syn z rodziną mieszka w domu, który Pan wybudował.
Wiem, że wszystkie ważne decyzje podejmujecie wspólnie, macie wspólne plany na przyszłość. Zauważyłam
też, że w budynku odziedziczonym po Pana rodzicach
zaczyna się coś dziać. Czy uchyli Pan rąbka tajemnicy?
Kaszuby to piękne, czyste tereny, bogate w jeziora
i lasy. Uważamy więc, że należy je promować i zachęcać
do wypoczynku właśnie tutaj ludzi z kraju i zagranicy.
Chcemy, aby syn z rodziną zamieszkał w wyremontowanym, rodzinnym domu, w którym zamierzamy, przy
okazji kapitalnego remontu, wygospodarować kilka pokoi na agroturystykę.
- Dziękuję za rozmowę. Życzę Państwu spełnienia wszyst-
kich zamierzeń i planów - tych małych i tych dużych.
Rozmowę przeprowadziła
Bogumiła Paszylk
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z wizytą u rolnika
Na terenie gminy Czersk,
w miejscowości Łąg - Kolonia znajduje się
prężnie działające gospodarstwo rolne
Państwa Anny i Czesława Odya.
W 2003 roku rolnik rozpoczął działalność gospodarczą dotyczącą wyposażenia budynków inwentarskich
oraz import i handel maszynami i ciągnikami rolniczymi. W 2008 roku został wybudowany i oddany do użytku sklep rolniczy. Od 2011 roku Pan Czesław Odya jest
również subdealerem ciągników CASE.
Pani Anna jest aktywną członkinią Stowarzyszenia
KGW „ Łężanki” w Łęgu. Pan Czesław pełni funkcję
Przewodniczącego Rady Nadzorczej w BS Czersk. Pań-
Gospodarstwo z pomysłem
P
aństwo Odya, w 1992 roku, stali się właścicielami 20-hektarowego gospodarstwa,
które przejęli od rodziców Pana Czesława
- Państwa Bożeny i Henryka Odya. Obydwoje
małżonkowie są absolwentami Technikum Rolniczego w Swarożynie.
Gospodarstwo wyspecjalizowało się w produkcji trzody chlewnej w cyklu zamkniętym ze
stadem podstawowym 55 loch. Drugim kierunkiem jest produkcja bydła opasowego ze sprzedażą średnio 40 sztuk rocznie. Rolnik należy
do Zrzeszenia Producentów Trzody Chlewnej
w Brusach.
W 1991 roku Pan Czesław Odya odbył półroczną praktykę w Danii w gospodarstwie specjalizującym się w produkcji trzody chlewnej.
Praktyka zaowocowała doświadczeniami wykorzystywanymi we własnym gospodarstwie.
Od 1992 roku gospodarstwo znacznie się
powiększyło. Obecnie jego areał stanowi 80 ha
użytków rolnych, z czego 13 ha zajmują łąki i pastwiska. Całość upraw przeznaczona jest na produkcję pasz na potrzeby własne. Godne podkreślenia jest to, że co roku cały areał obsiewany jest
materiałem kwalifikowanym, co jest gwarancją
dobrego i zdrowego plonu. Średnio co 4 lata stosuje się tu wapnowanie gleb. Gospodarstwo jest
dobrze wyposażone w nowoczesny sprzęt rolniczy, który systematycznie jest uzupełniany i wymieniany. Budynki gospodarcze są wyposażone
w systemy wentylacyjne, mechaniczne paszociągi, chów odbywa się w systemie rusztowym
i częściowo na ściółce.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
53
Z wizytą u rolnika
W 2003 roku rolnik rozpoczął działalność gospodarczą dotyczącą wyposażenia budynków inwentarskich oraz import i
handel maszynami i ciągnikami rolniczymi. W 2008 roku został
wybudowany i oddany do użytku sklep rolniczy. Od 2011 roku
Pan Czesław Odya jest również subdealerem ciągników CASE.
Pani Anna jest aktywną członkinią Stowarzyszenia KGW „Łężanki” w Łęgu. Pan Czesław
pełni funkcję Przewodniczącego Rady Nadzorczej w BS Czersk. Państwo Odya mają dwoje
dzieci: Alinę uczennicę III klasy gimnazjum i Tomasza studenta IV roku energetyki na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie.
Gospodarstwo korzystało z programu SAPARD, z którego sfinansowany został zakup
między innymi 80-tonowego silosa zbożowego
i podajnika zbożowego, oraz z PROW 2007 – 2013
na modernizację gospodarstwa (zakupiono ciągnik i utwardzono drogi dojazdowe i podwórze).
W gospodarstwie na każdym kroku widoczny
jest profesjonalizm, ład i porządek. Rolnik nie będzie miał żadnych problemów z wprowadzeniem
zasad wzajemnej zgodności (cross compliance).
Zdobywane przez lata doświadczenie i umiejętność podejmowania trafnych decyzji ma
wpływ na dynamiczny rozwój gospodarstwa
Państwa Odya i osiąganie zysku z prowadzonych działalności.
Janusz Brzuchalski
54
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Doniesienia
Z wizytą u najlepszych grup producenckich
w Polsce
W dniach 7 i 8 grudnia 2011 r. grupa pomorskich rolników uczestniczyła w wyjeździe studyjnym
do Wielkopolski, gdzie miała okazję zapoznać się z działalnością grup producentów rolnych,
uważanych za jedne z najlepszych w kraju.
P
obyt w Wielkopolsce rozpoczął się od wizyty
w Golinie k. Jarocina i spotkania z Panem Andrzejem Tułazą - Prezesem 8 grup producenckich, mających siedzibę w tym miejscu. Najstarszą z nich i jednocześnie największą jest Grupa Producentów Trzody
Chlewnej JAR-PEK. Pan Tułaza zaprezentował historię
powstania oraz obecną działalność grup, które zrzeszają
łącznie 330 producentów rolnych. Zachęcał też pomorskich rolników do tworzenia grup producenckich i do
inwestowania we wspólną bazę produkcyjną i przechowalniczą. Uczestnicy spotkania zostali także oprowadzeni po obiektach gospodarczych, należących do
grup, tj. zapleczu magazynowym, punktach sprzedaży
środków do produkcji rolnej oraz atestacji opryskiwaczy. Według szacunków Pana Tułazy, członkowie grup
dzięki wspólnej organizacji, tylko w przypadku rzepaku zarabiają dodatkowo 40 - 50 zł/t.
Zaplecze gospodarcze grup w Golinie
Następna wizyta miała miejsce w siedzibie Grupy
Producentów Zbóż „Krot-Plon” w Krotoszynie, gdzie
odbyło się spotkanie z Prezesem Zarządu Grupy Panem
Robertem Czajką oraz jego zastępcą Panem Mateuszem
Motławskim. Grupa założona została jako spółdzielnia, a następnie przyjęła formę spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością. Zrzesza 40 udziałowców. Obecnie posiada elewator zbożowy o poj. 20 tys. ton wraz
z suszarnią i wagą elektroniczną oraz własne zaplecze
laboratoryjne. Rolnicy chwalą rzetelność i szybkość
prowadzonej na miejscu oceny dostarczanego ziarna.
Grupa przejęła także młyn, którego uruchomienie planuje się w najbliższej przyszłości. Poza tym prowadzi
sprzedaż środków ochrony roślin, materiału siewnego
i nawozów.
Siedziba grup producenckich w Golinie
Spotkanie z Panem Robertem Czajką - Prezesem Grupy Krot-Plon
Spotkanie z Panem Andrzejem Tułazą
52
Następnego dnia uczestnicy wyjazdu udali się do Zakładów Mięsnych „SALUS” w Golince k. Leszna, gdzie
2/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Doniesienia
odbyło się ponowne spotkanie z Panem Andrzejem Tułazą, który pełni także funkcję Prezesa Zarządu Spółki
„SALUS”. Zakłady te zostały przejęte przez 750 rolników, zrzeszonych w 27 grupach producenckich. Rolnicy ci wykupili 75% udziałów w upadającej firmie. Koszt
udziałów wyniósł 16 mln zł. Na ten cel został zaciągnięty kredyt. Część środków pochodziło z pomocy de minimis. Pomógł też Fundusz Poręczeń przy Wielkopolskim
Urzędzie Marszałkowskim.
Zakłady Mięsne „Salus” w Golince k. Leszna
W spotkaniu brał także udział dyrektor Zakładów
Mięsnych „SALUS”, który przedstawił aktualną działalność firmy oraz plany na przyszłość, w tym dotyczące
wprowadzenia systemu jakości mięsa QAFP. Aktualnie
zakład produkuje tylko półtusze wieprzowe. Dzienne
moce ubojowe wynoszą 1500 szt. tuczników i 500 szt.
macior. Obecnie ubija się około 500 tuczników i 150 - 200
macior. Połowa ubijanych zwierząt pochodzi od udziałowców. Zdaniem Dyrektora, pogłowie świń w Polsce
w najbliższych 4 latach będzie spadało, do poziomu
8 mln sztuk.
Z uczestnikami wyjazdu spotkał się też Pan Krzysztof Mielnik, Prezes Zarządu Spółdzielni Grupy Wielkopolskie. Spółdzielnia powstała w 2009 r., zrzesza 33 grupy producenckie, z różnych branż, których członkowie
dysponują areałem ok. 30 tys. ha. Większość tych grup
stała się udziałowcami „SALUSA”. Pan Mielnik pełni
także funkcję dyrektora finansowego Zakładów. Jest też
Wiceprezesem Zarządu Krajowego Związku Grup Producentów Rolnych, stąd też zachęcał pomorskie grupy
producenckie do łączenia swych sił i przystępowania do
tej organizacji.
W czasie wszystkich spotkań uczestnicy wyjazdu
mieli możliwość zadawania pytań, na które gospodarze udzielali wyczerpujących odpowiedzi. Zarówno
pomorscy, jak i wielkopolscy rolnicy wymieniali się
swoimi doświadczeniami oraz nawiązali kontakty do
współpracy w przyszłości.
Wyjazd został zorganizowany przez Pomorski
Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku, Oddział
w Starym Polu, we współpracy z Urzędem Marszałkowskim Województwa Pomorskiego. Dofinansowanie
pochodziło z Sekretariatu Regionalnego Krajowej Sieci
Obszarów Wiejskich w Województwie Pomorskim.
Ewa Szymańska
KRUS przypomina
Zgodnie z Art. 11.1., za wypadek przy pracy rolniczej uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło:
1. na terenie gospodarstwa rolnego, które ubezpieczony prowadzi lub, w którym stale pracuje, albo na terenie
gospodarstwa domowego bezpośrednio związanego z tym gospodarstwem rolnym, lub
2. w drodze ubezpieczonego z mieszkania do gospodarstwa rolnego, o którym mowa w pkt. 1, albo w drodze
powrotnej, lub
3. podczas wykonywania poza terenem gospodarstwa rolnego, o którym mowa w pkt. 1, zwykłych czynności
związanych z prowadzeniem działalności rolniczej, albo w związku z wykonywaniem tych czynności, lub
4. w drodze do miejsca wykonywania czynności, o których mowa w pkt. 3, albo w drodze powrotnej.
Wypadki przy pracy w rolnictwie zgłaszamy bez zbędnej zwłoki do najbliższej placówki Kasy Rolniczego
Ubezpieczenia Społecznego. Zgłaszać je może sam poszkodowany lub inna osoba, bezpośrednio lub za pośrednictwem poczty, telefonicznie albo za pomocą poczty elektronicznej.
Na terenie działania OR KRUS w Gdańsku, od początku roku do końca września 2011 r., zarejestrowano
636 zgłoszeń wypadków przy pracy w rolnictwie, tj. o 40 wypadków więcej niż w pierwszych 3 kwartałach 2010
roku. Zwiększenie liczby wypadków, przede wszystkim w pierwszym kwartale 2011 r., spowodowane było śliską
i śnieżną zimą, kiedy to dochodziło do poślizgnięć i upadków. Przyczyniał się do tego brak dbałości rolników
o właściwy stan nawierzchni podwórzy i ciągów komunikacyjnych. Nieutwardzone podwórza i ścieżki po opadach deszczu lub śniegu i roztopach stawały się śliskie i grząskie.
Przed nami jeszcze dwa miesiące zimy.
Pamiętajmy o posypywaniu podwórzy i ciągów komunikacyjnych!
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2012
53
Doniesienia
Aktualna sytuacja w hodowli bydła
mięsnego w regionie słupskim
W dniu 22 listopada ub.r., w siedzibie Oddziału PODR w Strzelinie odbyła się kolejna konferencja
poświęcona hodowli bydła mięsnego, w której uczestniczyło 33 rolników i doradców.
O
twierając spotkanie, Dyrektor Oddziału Zdzisław Kołodziejski przedstawił kilka istotnych
kwestii dotyczących hodowli bydła mięsnego w
naszym regionie. Stwierdził, iż mamy bardzo dużo niewykorzystanych użytków zielonych, na których można
z powodzeniem prowadzić tą działalność hodowlaną.
Podkreślił znaczenie działalności hodowców w grupach
producentów, jaką mogą tworzyć obecnie rolnicy.
Następnie głos zabrał lider grupy producentów
żywca wołowego Dolina Słupi, z siedzibą w Miszewie,
Pan Remigiusz Wojtera. W swoim wystąpieniu wskazał
jeden z czynników, który decyduje o mniejszych zyskach rolników z hodowli. Są nim pośrednicy handlujący żywcem.
Pojedynczy rolnik nie jest w stanie wyprodukować
takiej ilości żywca, aby stać się partnerem dla dużego
zakładu mięsnego. Przeszkodą w tworzeniu grupy producentów, zdaniem Pana Wojtery mogą być niektórzy
rolnicy i ich indywidualizm.
Korzyści, jakie uzyskują rolnicy - członkowie grupy, są duże. Wynegocjowaliśmy, dzięki hurtowym
zakupom, niższe ceny oleju napędowego, nawozów
i nasion kwalifikowanych - stwierdził na zakończenie
Pan Wojtera.
Helena Artyszuk, główny specjalista Pomorskiego
Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Gdańsku omówiła
najważniejsze elementy hodowli bydła mięsnego.
Przy wyborze rasy do produkcji bydła mięsnego należy przede wszystkim wziąć pod uwagę uwarunkowania przyrodnicze, do których należy dobrać odpowiednią
technologię chowu oraz warunki żywienia i utrzymania.
W dalszym wystąpieniu wykładowca stwierdził, że
to hodowca decyduje o wyborze rasy najbardziej odpo-
54
wiedniej do systemu chowu, posiadanej bazy paszowej
i wymagań rynku
Przedstawiciel P.H. Konrad Pan Jacek Kasprowicz
przestawił ofertę firmy, skupiając się głównie na inseminacji bydła mięsnego. Omówił również najnowszy
numer katalogu buhajów, który następnie trafił do
uczestników spotkania. Firma, oprócz konwencjonalnego nasienia buhajów z czołówek rankingów światowych, posiada nasienie deskowane oraz dużą ofertę
zarodków.
Przedstawiciel firmy Osadkowski Raiffeisen Pan Paweł Wekwert przedstawił dobór traw odpowiednich na
użytki zielone oraz odmiany kukurydzy najbardziej przydatne w naszych warunkach przyrodniczo-glebowych.
Na zakończenie konferencji główny specjalista Oddziału PODR w Strzelinie - Lubomir Szramowiak omówił aktualną sytuację w hodowli bydła mięsnego w regionie słupskim. Cieszy fakt powstania pierwszej grupy
producentów bydła oraz zwiększającej się grupy gospodarstw, które decydują się na hodowlę bydła mięsnego.
Lubomir Szramowiak
Sprzedam
Kojce porodowe (16 szt.), wygrodzenia dla loch luźnych,
solidnie wykonane, autokarmniki dla prosiąt (15 szt.)
i autokarmniki dla tuczników (2 szt.) z mocnego tworzywa sztucznego, smoczki dla loch i prosiąt, ruszta
z tworzywa dla macior, koryta kamionkowe dla loch,
klatkę do przewozu loch zawieszaną na tuz.
Wiadomość: tel. kom. 697580947.
2/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Doniesienia
RELACJA Z KONFERENCJI
Stan obecny i perspektywy
rolnictwa ekologicznego
W
dniach 7 - 8 grudnia ubiegłego roku, w Centrum
Konferencyjnym w Falentach k. Warszawy odbyła się konferencja pt. „Dobre praktyki w rolnictwie ekologicznym – stan obecny
i perspektywy”.
Jak co roku na spotkanie licznie
przybyli ekologiczni producenci rolni, doradcy rolniczy, przedstawiciele jednostek certyfikujących oraz
instytutów naukowych zajmujących
się produkcją ekologiczną. Organizatorem spotkania było Ministerstwo
Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, Oddział w Radomiu. Podczas
konferencji poruszono zagadnienia
bardzo istotne dla osób zajmujących
się branżą ekologiczną.
Plan Działań dla Żywności
Ekologicznej i Rolnictwa
Ekologicznego w Polsce
na lata 2011-2014
Konferencję rozpoczął Pan Michał Rzytki, Naczelnik Wydziału
Rolnictwa Ekologicznego w MRiRW.
Przedstawił obecny stan rolnictwa ekologicznego w Polsce i omówił zagadnienia dotyczące zmian
w Rozporządzeniu Rady nr 834/2007,
w sprawie produkcji ekologicznej
i znakowania produktów oraz nowy
Planu Działań dla Żywności Ekologicznej i Rolnictwa Ekologicznego
w Polsce na lata 2011-2014. Plan ten
przedstawia działania, jakie powinny być podejmowane i realizowane
przez MRiRW oraz jednostki podległe. Działania zostały podzielone
na sześć głównych zadań: rozwój
rynku, promocja i informacja; zasady produkcji; kontrola i certyfikacja; badania; ochrona środowiska;
współpraca. Realizacja działań ma
przyczynić się do rozwoju rynku
produktów rolnictwa ekologicznego,
wzrostu świadomości konsumentów
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2012
na temat produktów pochodzących
z tego sektora, rozwoju i udoskonalenia dostępnych technologii produkcji oraz dostępu do informacji
w tym zakresie.
Obecnie MRiRW największy nacisk położyło na zadanie pierwsze:
rozwój rynku, promocja i informacja.
W tym też celu wsparło tegoroczny
Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej
Pomocy. W dniach od 21 grudnia
2011 roku do 5 stycznia 2012 roku
na terenie placówki oraz w instytucjach podległych zorganizowano
zbiórkę pieniędzy na rzecz XX Finału WOŚP. Ponadto w dniach 7 8 stycznia 2012 r. na Placu Konstytucji odbył się Jarmark Ekologiczny,
na którym można było zapoznać się
z ofertą producentów żywności ekologicznej oraz spróbować produktów ekologicznych.
z inicjatywy Zarządu Banku Ochrony Środowiska. Organizacja jest
pierwszą fundacją banku działającą
na rzecz ochrony środowiska, promowania ekologii oraz zrównoważonego rozwoju. Fundacja zorganizowała konkurs dla uczniów szkół
gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych „Nakręć się na zdrowie”.
W ramach projektu zespoły
szkolne przygotowały spoty filmowe promujące żywność ekologiczną
i zdrowe odżywianie.
W ramach zadań informacyjnych będzie również utworzona
sieć demonstracyjnych gospodarstw
ekologicznych, z gospodarstw będących w bazie CDR. Sieć ma służyć
praktycznym szkoleniom z zakresu
produkcji ekologicznej, skierowanym do rolników i doradców. Do
tego celu ma również służyć modelowa przetwórnia ekologiczna
utworzona w CDR, Oddział w Radomiu.
Środki ochrony dla rolnictwa
ekologicznego
Rolnictwo i żywność ekologiczna będzie również silnie promowana
wśród wszystkich grup społecznych,
tj. osób dorosłych, dzieci i młodzieży.
Obecnie projekty edukujące społeczeństwo organizuje m.in. Fundacja
„Aktywnie po Zdrowie”. Fundacja powstała w grudniu 2009 roku,
Podczas konferencji poruszono
także inne istotne problemy dotyczące rolnictwa ekologicznego. Przedstawiciel Instytutu Ochrony Roślin
PIB w Poznaniu omówił, jakie środki
można stosować w ochronie roślin
i poinformował, że zostanie zwiększona liczba środków dopuszczanych do stosowania w rolnictwie
ekologicznym oraz środki te będą
bardziej dostępne. W szczególnych
55
Doniesienia
przypadkach dozwolone będzie
również stosowanie mniejszych dawek ŚOR. Tą korzystną dla rolników
zmianę w tym zakresie mogą zapewnić nowe unijne przepisy dotyczące
ochrony roślin, wynikające z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (WE) nr 1107/2009.
Wsparcia finansowe rolnictwa
ekologicznego po 2013 roku
Następnie omówiono możliwości wsparcia finansowego rolnictwa
ekologicznego po 2013 roku. Temat
ten przedstawiła Pani Anna Klisowska, Naczelnik Wydziału Działań
Rolnośrodowiskowych i Bioróżnorodności Departamentu Płatności
Bezpośrednich przy MRiRW.
We Wspólnej Polityce Rolnej po
2013 roku rolnictwo ekologiczne nabierze jeszcze większego znaczenia
i będzie ono oddzielnym działaniem w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich. Wsparcie
będzie przysługiwało rolnikom prowadzącym i przestawiającym gospodarstwo na ekologiczną metodę
produkcji. Jednak ostateczny kształt
działania i wysokość wsparcia finansowego będzie decyzją krajową.
Odstępstwa w rolnictwie
ekologicznym
Kolejne zagadnienie dotyczyło
odstępstw w rolnictwie ekologicznym (GIJHARS).
Najczęściej zgłaszane odstępstwa dotyczą m.in. trzymania bydła
na uwięzi. O odstępstwo to można
wnioskować, spełniając następujące
warunki: budynek, w którym trzymane są zwierzęta, wybudowano
przed 24 sierpnia 2000 roku, zwierzęta mają zapewnioną swobodę ruchu i co najmniej dwa razy w roku
gospodarstwo poddane będzie kontroli przez upoważnioną jednostkę
certyfikującą. Termin zakończenia
tego odstępstwa upływa 31 grudnia
2013 roku.
Kolejnym częstym odstępstwem
jest wprowadzanie do ekologicznej
produkcji drobiarskiej nieekologicznego drobiu. Odstępstwo obecnie
zezwala na wprowadzenie do gospodarstwa młodych kur w wieku
do 18 tygodnia, z przeznaczeniem
56
na produkcję jaj. Termin obowiązywania tego odstępstwa miał upłynąć 31 grudnia 2011 roku. Komisja
Europejska prawdopodobnie przedłuży ten termin do 31 grudnia 2015
roku. Aktualne pozostają jeszcze
m.in. takie odstępstwa, jak: zastosowanie dodatku azotynu sodu i azotanu potasu w przetwórstwie mięsa
oraz użycie nieekologicznych pasz
w związku z zaistniałymi okolicznościami katastroficznymi.
W drugim dniu konferencji Wojewódzkie Ośrodki Doradztwa Rolniczego przedstawiły gospodarstwa
ekologiczne, które wytwarzają produkty ekologiczne i wyróżniają się
w poszczególnych województwach.
Uczestnicy konferencji
Konferencja umożliwiła uczestnikom poruszenie problemów dotyczących produkcji ekologicznej,
zakupu pasz ekologicznych, uczestnictwa rolników w systemach jakości żywności. Dodatkowo rolnicy apelują również o zaprzestanie
wspierania dużych gospodarstw
ekologicznych z produkcją wyłącznie roślinną, ponieważ nie ma produkcji ekologicznej, bez obecności
zwierząt w gospodarstwie. System
płatności powinien wspierać gospodarstwa rzeczywiście wytwarzające
żywność wysokiej jakości.
Od 1 stycznia 2012 roku wszyscy
zainteresowani produkcją ekologiczną
mogą, poprzez Wojewódzkie Ośrodki
Doradztwa Rolniczego, składać propozycje zmian do projektu reformy Wspólnej Polityki Rolnej po 2013 roku.
Opracowała Małgorzata Habas
W
dniu 9 września ub.r., na
Przeglądzie Piosenki Biesiadnej – „Śpiewaj Razem
z Nami” w Starym Polu, który towarzyszył XVII Jesiennym Targom
Ogrodniczo-Nasiennym, Ludowy
Zespół Śpiewaczy „Wesoła Gromadka” z Tychnów (powiat kwidzyński) otrzymał Nagrodę Specjalną od Pana Tomasza Arabskiego
– Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Był to puchar i zaproszenia
na spotkanie opłatkowe do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Słowo się rzekło - 21 grudnia
zespół „Wesoła Gromadka” wraz
z Wójtem Gminy Kwidzyn, Dyrektorem GOK w Kwidzynie, przedstawicielkami Pomorskiego Ośrodka
Doradztwa Rolniczego w Gdańsku,
Oddział Stare Pole, Duszpasterzem
Rolników Diecezji Elbląskiej – proboszczem Parafii Krzyżanowo gościł
na spotkaniu opłatkowym w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Spotkanie opłatkowe odbyło
się w Sali Kolumnowej. Przybyłych
pracowników Kancelarii oraz zaproszonych gości powitał Dyrektor
Generalny Kancelarii Prezesa Rady
Ministrów Pan Lech Marcinkowski,
natomiast Zastępca Szefa KPRM,
Pan Wojciech Nowicki, skierował
do zebranych życzenia świąteczne
i noworoczne oraz zaprezentował
zespół „Wesoła Gromadka”, który
uświetnił spotkanie śpiewem pastorałek i utworów ludowych.
Po części oficjalnej, zespół wraz
z osobami towarzyszącymi został
zaproszony na uroczysty obiad,
który miał miejsce w Sali Bankietowej Kancelarii.
Następnie cała grupa, w towarzystwie Pani Margarity Skórskiej
– Naczelnik Wydziału RecepcyjnoProtokolarnego, zwiedziła sale posiedzeń i sale reprezentacyjne Kancelarii.
Przy pożegnaniu grupa otrzymała pamiątkowe upominki.
Spotkanie w Kancelarii Prezesa
Rady Ministrów było niezapomnianym przeżyciem dla wszystkich
jego uczestników i na pewno długo
pozostanie w ich pamięci.
Alina Ciesielska
Agnieszka Rojewska
2/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Doniesienia
„Wesoła Gromadka” w Kancelarii
Prezesa Rady Ministrów
Monika Kulecka i Lech Marcinkowski
- Dyrektor Generalny Kancelarii Prezesa
Rady Ministrów
„Wesoła Gromadka” z Tychnów
Ludowy Zespół Śpiewaczy „Wesoła Gromadka” powstał w maju 1988 roku.
Stworzyły go członkinie Koła Gospodyń Wiejskich, działającego w Tychnowach
od 1958 roku. Zespół prezentuje swój dorobek na prestiżowych przeglądach,
konkursach i festiwalach. Z wielu z nich wraca z nagrodami i wyróżnieniami.
„Wesoła Gromadka” ubarwia swym śpiewem wiele uroczystości, obchodów rocznic, świąt kościelnych i państwowych. Zespół wielokrotnie gościł na
dożynkach gminnych, powiatowych i państwowych, prezentując nie tylko
swoje piosenki, ale także umiejętności wicia wieńców. Wieńce dożynkowe,
wykonane przez członkinie, zdobywały główne nagrody.
Zespół słynie w regionie z kunsztu kulinarnego, z przepysznych ciast oraz
wyrobów domowego chleba i smalcu. Nie wszystkim wiadomo, że członkinie „Wesołej Gromadki” to znakomita drużyna strażacka OSP, biorąca udział
i zwyciężająca w zawodach strażackich na szczeblach od gminnego do wojewódzkiego. Kierownikiem zespołu i jego dobrym duchem jest Pani Monika
Kulecka.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2012
57
Doniesienia
58
2/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W domu i zagrodzie
Marynowane i pieczone
P
ieczeń przygotowana z marynowanego mięsa jest
delikatna i krucha. Natomiast dodatek do marynaty ziół, korzeni czy warzyw nadaje potrawie wyrafinowany smak. Mięso w marynacie powinno być przechowywane pod przykryciem w lodówce lub w innym
chłodnym miejscu i od czasu do czasu przekręcane, aby
się równomiernie zamarynowało. Czas przetrzymywania w zalewie zależy od tego, jak intensywny smak
chcemy uzyskać. Nie powinno się marynować mięsa
mrożonego, ponieważ stanie się ono twarde i suche.
Pamiętajmy, że mięso białe, delikatne, pochodzące
z młodych zwierząt wymaga znacznie krótszego czasu
dojrzewania w przyprawach niż mięsa ciemne, bardziej
zwarte, pochodzące ze zwierząt dojrzałych.
POLĘDWICA Z GRZYBAMI
W MARYNACIE Z CZERWONEGO WINA
POLĘDWICZKI W ZIOŁOWEJ MARYNACIE
80 dag polędwiczek wieprzowych (lub rostbefu) • 6 łyżek oleju • sól, pieprz.
Marynata: 4 łyżki oleju • 3 – 4 łyżki czerwonego octu
winnego • łyżeczka musztardy • 2 łyżeczki pieprzu tureckiego • posiekana zielenina: 2 łyżki natki pietruszki,
pół łyżki koperku, 1 – 2 łyżki trybuli, łyżka szczypiorku.
Przyrządzić marynatę – olej wymieszać z octem winnym, musztardą, przyprawić pieprzem, dodać zieleninę. Mięso opłukać, osuszyć i oczyścić z błon. Polędwiczki pokroić w plasterki grubości 3 mm, a rostbef przeciąć
wzdłuż włókien na trzy części, po czym każdą pokroić
na plasterki grubości 3 mm. Na patelni rozgrzać olej,
porcjami obsmażyć mięso z obu stron (ok. 3 minuty).
Przełożyć do salaterki razem z sosem z patelni, posolić,
oprószyć pieprzem. Polać ziołową marynatą, starannie
wymieszać i odstawić na 2 – 3 godziny. W tym czasie
3 - 4 razy dokładnie je wymieszać. Wyłożyć na półmisek
i podawać z kolorową papryką z delikatnej marynaty.
SKRZYDEŁKA ZE SŁODKO-KWAŚNEJ MARYNATY
Około1 kg polędwicy wieprzowej • 40 dag grzybów • 1 cebula • 2 łyżki oliwy • sól • pieprz czarny mielony.
Marynata: 1,5 szklanki czerwonego wytrawnego wina •
3 - 4 łyżki winnego octu • 1 cebula • 1 marchewka • 1/2 selera • 1 ząbek czosnku • 4 ziarenka pieprzu • 1 - 2 ziarenka
ziela angielskiego • 1 liść laurowy • 2 - 3 ziarenka jałowca •
kolendra • bazylia • tymianek • 2 goździki.
Cebulę pokroić w piórka. Marchewkę i seler pokroić w słupki, czosnek drobno posiekać. Czerwone wino
połączyć z octem winnym, wymieszać, dodać warzywa
(cebula, marchewka, seler). Ziarna jałowca, czarnego
pieprzu, kolendry i ziela angielskiego rozgnieść w moździerzu, dodać do marynaty wraz z czosnkiem. Następnie dodać goździki, liść laurowy, tymianek i bazylię. Polędwicę umyć i osuszyć, włożyć do marynaty i odstawić
na około 2- 3 godziny. Cebulkę posiekać, podsmażyć na
oliwie, następnie dodać grzyby, dusić do miękkości. Polędwicę oprószoną solą i pieprzem przełożyć do naczynia żaroodpornego, wokół polędwicy ułożyć podsmażone grzyby, podlać odrobiną czerwonego wytrawnego
wina. Wstawić do nagrzanego do około 200o C piekarnika i piec przez około 1,5 godziny.
64
12 sporych skrzydełek kurczaka.
Marynata: 3 - 4 ząbki czosnku • 3 łyżki płynnego miodu
wielokwiatowego • 3 łyżki świeżo wyciśniętego soku
z cytryny • 4 łyżki jasnego sosu sojowego • łyżka oleju
(najlepiej sezamowego) • 1 – 2 łyżeczki sosu tabasco •
2 łyżki ziaren sezamu • sól.
Umyte skrzydełka osuszyć papierowym ręcznikiem i ułożyć w szklanym lub porcelanowym naczyniu.
Czosnek obrać, przecisnąć przez praskę, wymieszać
z miodem, sosem sojowym, olejem i sokiem z cytryny.
Doprawić sosem tabasco, ale nie solić. Zalać tą zaprawą
skrzydełka, przykryć i na 5 godzin wstawić do lodówki. Co jakiś czas przewracać, by równo się marynowały. Następnie skrzydełka wyjąć i ułożyć (zewnętrzną
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W domu i zagrodzie
stroną do góry) na blasze wyścielonej pergaminem. Piec
10 - 15 minut w piekarniku nagrzanym do 220° C, po
czym przewrócić na drugą stronę, lekko posmarować
sosem, w którym się marynowały, posypać sezamem
i piec, aż będą rumiane i chrupiące (ok. 15 min). Po wyjęciu z piekarnika ewentualnie dosolić. Podawać z pieczywem i warzywnymi marynatami.
WIEPRZOWINA A’ LA DZIK
na 3 – 4 godziny w chłodne
miejsce. Po tym czasie mięso
zasznurować, zrumienić ze
wszystkich stron na rozgrzanym na patelni oleju. Przełożyć do brytfanny, podlać niewielką ilością wody, przykryć
i dusić ok. 90 minut na malutkim ogniu. Następnie dookoła pieczeni ułożyć obrane
ziemniaki i cebulki, oprószyć
je solą i pieprzem, wrzucić liść
laurowy i piec 60 minut w temperaturze 180° C. Co jakiś
czas obracać mięso i ziemniaki. Miękką szynkę rozsznurować, pokroić w plastry, ułożyć na ogrzanym półmisku, otoczyć wianuszkiem ziemniaków, polać sosem,
posypać posiekaną natką. Podawać z surówką z kiszonej kapusty.
WIEPRZOWINA Z JABŁKAMI
1,5 kg łopatki wieprzowej lub schabu karkowego bez
kości • łyżka smalcu • sól.
Marynata: 2 łyżki soku z cytryny • pół szklanki białego
wytrawnego wina • 2 duże cebule • pół łyżeczki cukru •
20 ziarenek jałowca • 3 – 4 goździki • liść laurowy • po 10
ziaren pieprzu i ziela angielskiego.
Sos: łyżka masła • łyżeczka mąki • szklanka rosołu • łyżka
powideł śliwkowych.
Składniki marynaty – z wyjątkiem cebul – zagotować. Mięso włożyć do garnka, obłożyć plasterkami jednej cebuli i zalać gorącą marynatą. Przykryć i odstawić
w chłodne miejsce na 4 – 6 dni. Codziennie przewracać.
Wyjąć z marynaty (płyn zachować), osuszyć, natrzeć
solą i zostawić na 2 – 3 godziny. Drugą cebulę pokroić
w plastry. Mięso przełożyć do brytfanny wysmarowanej tłuszczem, obłożyć cebulą i włożyć do piekarnika
nagrzanego do 180° C. Piec około 90 minut, skrapiając
marynatą lub zimną wodą. Rozgrzać w rondelku masło, dodać mąkę i zrobić białą zasmażkę, rozprowadzić
przecedzoną marynatą i rosołem. Dodać powidła, dokładnie wymieszać. Polać sosem i chwilę zapiekać. Podawać pokrojoną w ukośne plastry. W sosjerce podać
przetarty przez sito sos.
SZYNKA PIECZONA Z ZIEMNIAKAMI
Surowa szynka wieprzowa • 1,5 kg niedużych ziemniaków • 8 dymek • liść laurowy • natka pietruszki • olej do
smażenia.
Marynata musztardowo-ziołowa: 1 łyżka musztardy •
2 ząbki czosnku • po łyżeczce suszonych ziół – tymianku,
rozmarynu i szałwii • łyżeczka soli • duża szczypta pieprzu.
Musztardę wymieszać z utartym z solą czosnkiem, pokruszonymi ziołami i pieprzem. Mięso umyć, osuszyć,
obłożyć przygotowaną marynatą, przykryć i odstawić
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
700 g wieprzowiny (np. łopatki lub karczku) • 2 łyżki oliwy • 2 ząbki czosnku • sól • pieprz • tymianek • 1/2 cytryny • 4 jabłka.
Oliwę, posiekany czosnek oraz sok i skórkę startą
z cytryny wymieszać. Mięso posypać przyprawami i posmarować przygotowaną wcześniej mieszanką. Zostawić
w chłodnym miejcu na kilka godzin. Rozgrzać patelnię
i obsmażyć mięso tak, by z wszystkich stron było ładnie
zrumienione. Nagrzać piekarnik do 200o C. Przełożyć
mięso do naczynia żaroodpornego, dodać pozostałą marynatę. Podlać kilkoma łyżkami wody. Piec mięso 1,5 godziny, po około pół godziny dodać pokrojone w ósemki
jabłka. Co jakiś czas przewracać mięso, by się nie wysuszyło, a jeśli widzimy, że w naczyniu jest już mało płynu,
dolewamy wodę. Można też piec jakiś czas pod przykryciem, by potrawa nie traciła wody. Razem z mięsem można upiec ziemniaki, które po obraniu kroimy na kawałki
i mieszamy z oliwą z dodatkiem soli i pieprzu. Ziemniaki powinny piec się od 50 do 60 minut (zależy na jak
duże kawałki je pokroimy). Po upieczeniu wyjąć z naczynia żaroodpornego mięso i ziemniaki, a to co zostanie przetrzeć przez sito lub zmiksować, tworząc sos.
65
W domu i zagrodzie
PIECZEŃ MARYNOWANA Z ŻURAWINAMI
Filety umyć, osuszyć i pokroić w paseczki. Ananasa odcedzić, syrop wymieszać z sherry, octem, sosem sojowym (najlepiej jasnym), keczupem, miodem
i koncentratem pomidorowym. Dodać rozpuszczoną
w kilku łyżkach kostkę rosołową. Umieścić mięso w marynacie, odstawić na 20 minut. Cebulę obrać i pokroić
w krążki. Podsmażyć na połowie oleju. Dodać mieszankę
chińską oraz pokrojonego w kostkę ananasa. Smażyć aż
większość płynu odparuje. Wyjąć. Kurczaka wyciągnąć
z marynaty i podsmażyć na reszcie oleju. Dodać mieszankę warzywną i smażyć około 2 - 3 minut. Wlać marynatę
wymieszaną z mąką i smażyć jeszcze kilka minut.
GULASZ WOŁOWY Z KURKAMI
1 marchewka • 2 cebule • 250 ml octu z czerwonego wina
• 500 ml wody • 2 listki laurowe • 2 goździki • 1 łyżka nasion gorczycy • 2 łyżeczki ziaren pieprzu • 1 kg wołowiny
• 2 łyżki oleju • 400 ml wywaru mięsnego • sól • pieprz •
szczypta cukru • 5 łyżek ciemnej zasmażki błyskawicznej • 40 g orzechów włoskich • 80 g suszonych żurawin
amerykańskich.
Marchew obrać i pokroić w plasterki. Cebulę obrać
i pokroić w ćwiartki. Ocet zagotować z wodą, listkami
laurowymi, goździkami, gorczycą, pieprzem, marchwią
i cebulą. Odstawić do ostygnięcia. Mięso wraz z marynatą umieścić w torebce do zamrażania, szczelnie zamknąć
i włożyć do lodówki na 2 – 3 dni, obracając co jakiś czas.
Następnie wyjąć mięso z marynaty, marynatę przecedzić
przez sito, odmierzyć 500 ml. Mięso osuszyć i obsmażyć
z każdej strony na rozgrzanym w rondlu oleju. Dolać marynatę i wywar mięsny i dusić pod przykryciem przez
godzinę. Sos doprawić solą, cukrem i pieprzem. Dodać
zasmażkę i gotować na małym ogniu przez 3 minuty.
Orzechy posiekać, uprażyć i wraz z żurawiną dodać do
sosu, doprawić do smaku. Mięso pokroić w plastry, podawać z sosem i z ziemniaczanymi kluseczkami.
KURCZAK SŁODKO-KWAŚNY
4 filety z kurczaka • 1 cebula • 40 dag ananasa z puszki • 15 dag chińskiej mieszanki mrożonych warzyw •
3 łyżki oleju • 3 łyżki keczupu • 2 łyżki sosu sojowego •
1 łyżka koncentratu pomidorowego • 1 łyżka sherry •
1 łyżka miodu • 3 łyżki octu winnego • pół drobiowej
kostki rosołowej • 1 łyżka mąki kukurydzianej.
66
60 dag wołowiny • 2 cebule • 200 ml białego wina • 2 marchewki • 10 dag boczku • 3 łyżki musztardy • 2 łyżki mąki
pszennej • 3 ząbki czosnku • 20 dag marynowanych kurek
• 3 łyżki oleju • 2 łodygi selera naciowego • sok z jednej
cytryny • 2 liście laurowe • 4 goździki • 4 ziarenka jałowca
• 4 ziarenka ziela angielskiego • 1 łyżka posiekanych ziół
(oregano, szałwia, rozmaryn) • sól • pieprz.
Mięso oczyścić, umyć, osuszyć i pokroić w kostkę.
Włożyć do miski, dodać sól, liście laurowe, goździki,
jałowiec, ziele angielskie, wino i sok z cytryny, dobrze
wymieszać, po czym przykryć folią spożywczą i zostawić do marynowania na kilka godzin (najlepiej na noc).
Mięso wyjąć z marynaty i podsmażyć na rozgrzanym
w garnku oleju. Podlać wodą i dusić do momentu, aż
mięso stanie się miękkie. Cebule i marchew obrać, a następnie razem z oczyszczonymi łodygami selera pokroić na kawałki. Kurki osączyć z zalewy. Boczek pokroić
w kostkę. Mięso wyjąć z garnka. Sos odparować tak,
żeby został tłuszcz. Podsmażyć na nim boczek oraz cebulę. Dodać mąkę i musztardę, po czym wlać marynatę,
w której było zanurzone mięso. Jeżeli sos jest zbyt gęsty
można podlać wodą. Wrzucić marchewkę, seler, grzyby,
posiekane zioła, przeciśnięty przez praskę czosnek oraz
ugotowane mięso. Doprowadzić do wrzenia i gotować
do momentu, aż wszystkie składniki staną się miękkie.
Doprawić solą i pieprzem.
Przepisy zebrała Lucyna Lesińska
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Oferty
Usługi
Korekcja racic u bydła.
Wiadomość: tel. kom. 608868322.
Regeneracja części do maszyn rolniczych i budowlanych (sita otworowe, żaluzjowe, klepiska, posiewacze,
sprzęgła, sworznie, pompy hydrauliczne, siłowniki, rozdzielacze). Wiadomość: tel. (55) 619 80 85, (55) 231 25 30,
tel. kom. 509349400, Jegłownik.
Wydzierżawię
Budynek, przy drodze powiatowej, o powierzchni 300 m2
na magazyn lub działalność gospodarczą.
Wiadomość: tel. kom. 668056776 (gm. Nowy Staw).
Kupię
Skóry królicze. Wiadomość: tel. kom. 602714793.
Cielęta ras mięsnych lub krzyżówek.
Wiadomość: tel. kom. 516027710 lub 516027711.
Ciągnik MF 255 lub C-330, przyczepę o ład. 4 t, śrutownik + mieszalnik, siewnik Poznaniak, ładowacz Troll,
bronę talerzową, opryskiwacz o poj. 2000 l.
Wiadomość: tel. kom. 606361986.
Kombajn zbożowy Bizon Super lub Bizon Record oraz
przystawke do kukurydzy.
Wiadomość: tel. kom. 795807728.
Pług Famarol, kosiarkę rotacyjną, siewnik zbożowy lub
agregat uprawowo-siewny.
Wiadomość: tel. kom. 790318118.
Ciągnik Ursus lub Zetor 4- lub 6-cylindrowy oraz kombajn ziemniaczany Anna.
Wiadomość: tel. kom. 794365678.
Sprzedam
Okna PCV, różne wymiary (z demontażu).
Wiadomość: tel. kom. 601220617.
Dom w mieście, stan surowy, zamknięty (300 m2); działkę rekreacyjną nad jeziorem w Jaromierzu; agregat
prądotwórczy dużej mocy; hale o wym. 12 x 30 x 6,5 m
i 40 x 10 x 4 m (stalowe oraz blacha); maszyny rolnicze:
ciągnik 914, opryskiwacz, rozrzutnik nawozów, siewnik
talerzowy, brony, wały, pług; przyczepy (3 szt.); garaż
samochodowy; taśmy do obrywarki fasoli; przyczepy
do balotów słomy, zbiornik o poj. 4000 l.
Wiadomość: tel. kom. 783043724, Kwidzyn.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
Peluszkę i kminek.
Wiadomość: tel. (58) 692 60 83.
Dwie jałówki cielne HF.
Wiadomość: tel. (55) 221 11 89.
Rozdrabniacz zboża (śrutownik) z częściami, tj. sitami
i talerzem z nożem tnącym, silnik napędzający 7,5 KW,
stan b. dobry, cena do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. kom. 660913378.
Nasiona pomidorów wielkoowocowych – czarnych, białych, żółtych, malinowych i innych. Nowość - pomidory
do faszerowania.
Wiadomość: tel. (91) 564 55 76, www.janogrodnik.pl.tl.
Ciągnik Ursus 1224, r. prod. 1986; ciągnik Ursus 1434,
r. prod. 1994, kombajn Bizon ZO56, r. prod. 1987, szerokie opony, szarpacz słomy; bronę talerzową ciąganą
o szer. rob. 3,2 m hydraulicznie podnoszoną; przyczepę
wywrotkę o ładowności 4 t; przyczepę sztywną o ład.
4,5 t; ładowacz Cyklop; pług 4-skibowy obrotowy firmy
Unia. Ceny do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. kom. 791240903.
Gorczycę na poplon (2,5 zł/kg) oraz sadzeniaki ziemniaków jadalnych odm. Tajfun i Jelly (0,6 zł/kg).
Wiadomość: tel. kom. 691296426, Nowy Staw.
Ciagnik rolniczy Ursus 1201 MP, r. prod. 1979, stan b. dobry, cena - 15 000 zł. Wiadomość: tel. kom. 503022851.
Dwa graniczące ze sobą siedliska rolnicze na obrzeżach
Chojnic: tj. 2,2 ha ze stawem o pow. 800 m2, przyłączami
i możliwością budowy oraz 2,2 ha z dwoma nowymi budynkami w stanie surowym lub samą ziemię (4 ha). Cena
do uzgodnienia. Wiadomość: tel. kom. 691877920.
Przyczepę-wywrotkę o ład. 4,5 t na niskich kołach;
opryskiwacz zawieszany o szer. rob. 12 m; przenośnik
ślimakowy (żmijka) o dł. 8,5 m; ciągnik Ursus C-385 A
z przednim napędem Turbo, 105 KM; ciągnik Ursus
C-4011; glebogryzarkę o szer. rob. 1,5 m; siewnik zbożowy Poznaniak; zestaw bron ciężkich 5-polowych, zawieszanych; zestaw bron średnich 5-polowych, zawieszanych; rozsiewacz nawozowy lejowy o szer. rob. 12 m, ład.
800 kg; rozsiewacz nawozów lejowy, pielnik - wielorak;
2 wentylatory do siana ø 1 m.
Wiadomość: tel. kom. 668056776.
Jałówki 100% limousine (8 szt.) bardzo spokojne, bezrożne, po doskonałych rodzicach (wnuki słynnego buhaja francuskiego Napoleona nr FR 8797013359) stado
pod oceną PZHiPBM oraz 4 byczki w cenie od 4000 zł.
Wiadomość: tel. kom. 609850331, pow. lęborski.
67
Oferty
Prasę kostkującą Z-224, przyczepę-wywrotkę o ład. 4,5 t,
2 opony tylne do ciągnika MTZ-82, 4 opony z felgami
rozm. 20 do przyczepy. Wiadomość: tel. kom. 518304549.
Ciągnik Ursus 4512, r. prod. 1997, pierwszy właściciel,
cena - 34 000 zł.
Wiadomość: gm. Nowy Dwór Gd., tel. kom. 512425955.
Ciągnik Zetor 16145, r. prod. 1983, stan b. dobry, cena
- 30 000 zł. Wiadomość: tel. kom. 605227846.
Kombajn zbożowy Claas Merkator 60, cena - 27 000zł,
agregat aktywny + siewnik Amazone D-7 Super, r. prod.
1998, cena - 13 000 zł, ciągnik Cristal 121, r. prod. 2003
z Turem 16, rok prod. 2005, cena - 75000 zł, kosiarkę
rotacyjną, szer. rob. 1,6 m, cena - 1500 zł.
Wiadomość: tel. kom. 501243092.
Ciągnik MTZ 1224, r. prod. 2004, garażowany, stan
b. dobry; kombajn zbożowy Bizon Z 056 z szarpaczem
i stołem do rzepaku (garażowany) oraz kultywator podorywkowy. Wiadomość: tel. kom. 502520516.
Schładzalnik do mleka Alfa Laval, poj. 330 l, r. prod.
1996, stan b. dobry, cena do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. (58) 684 50 47, pow. Kartuzy.
Sianokiszonkę w balotach oraz pług 4-skibowy. Ceny
do uzgodnienia. Wiadomość: tel. kom. 604697016.
Ciągnik rolniczy MTZ-82 + ładowacz Tur 5, ciągnik
ma przedni napęd, r. prod. 1994 oraz ciągnik C-360 3P,
r. prod. 1989. Wiadomość: tel. kom. 694316478, pow.
Kwidzyn.
Pług zagonowy czeski PH-1 5-skibowy, nowe odkładnie
+ lemiesz; siewnik zbożowy Mazur, szer. rob. 4 m; prasę
kostkującą Z-224; opryskiwacz Pilmet, poj. 1000 l, szer.
rob. 12 m; przyczepę samozbierającą Fahr, rozsiewacz
nawozów lejek; wybierak do kiszonki.
Wiadomość: tel. kom. 501319039.
Tegoroczną kiszonkę z kukurydzy.
Wiadomość: tel. kom. 693566439.
Gospodarstwo rolne o pow. 12,5 ha, w tym 2,5 ha lasu,
z budynkiem mieszkalnym, oborą i stodołą w miejscowości Niemieryczów, pow. Lipsko, woj. mazowieckie,
cena - 160.000 zł. Cena do negocjacji. Wiadomość: Jarmuł
Marek, tel. 668378249, gm. Nowy Dwór Gdański.
Siewnik nawozowy Amazone dwutalerzowy o ład.
1200 kg, cena - 3500 zł oraz agregat podorywkowy gruber, r. prod. 2005, szer. rob. 3 m, 7 łap, talerze + wał,
cena - 12500 zł. Wiadomość: tel. 598322430, 502383589,
516165706.
Ciągnik Zetor 7711, r. prod. 1989, stan dobry oraz prasę
rolującą zmiennokomorową Krone 8-16, r. prod. 1996,
stan dobry. Wiadomość: tel. (55) 277 87 11, Piekło 52.
Sześć cielnych jałówek hodowlanych. Cena do uzgodnienia. Wiadomość: tel.( 55) 247 84 00, gm. Sztutowo.
Kombajn zbożowy International 541, heder szer. 3 m,
opielacz do buraków, pług 3-skibowy i pług podorywkowy 5-skibowy. Stan dobry. Ceny do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. kom. 516861660.
Gospodarstwo Ekologiczne Piotr Ostatek
Rosochy 26/44, 27-400 Ostrowiec Świętokrzyski,
tel. 507580964 lub 698695291
wysyła pocztą nasiona wspaniałych roślin: dynia Gigant,
owoce ogromne, 110 szt. – 15 zł; dynia Hokkaido, 110 szt.
– 20 zł; dynia bezłuskowa Gleisdorf, 200 szt. – 20 zł; pomidory Taliński, 120 szt. – 7 zł; pomidory Victoria, 120 szt. –
7 zł; pomidory Mikado, 120 szt. – 7 zł; pomidory francuski Gigant, 120 szt. – 7 zł; pomidory Faworyt, 120 szt. –
7 zł; pomidory Super Marmande, 120 szt. – 7 zł; rzodkiewka Noba, 100 szt. – 5 zł. Opłata przy odbiorze przesyłki. Nasiona o sprawdzonej sile kiełkowania. Do przesyłki dołączona instrukcja uprawy.
Odpady paszowe z ziemniaków jadalnych, koryta kamionkowe dla świń, autokarmniki plastikowe, klatki
porodowe, wygrodzenia dla macior luźnych, przetrząsaczo-zgrabiarkę pasową.
Wiadomość: tel. kom. 697580947 lub 605857362.
Agregat uprawowy Accord Kverneland, szer. rob. 3 m,
r. prod. 2006, cena - 32 000 zł. Wiadomość: tel. kom.
601988314, gm. Nowy Dwór Gdański.
Ciągnik Ursus C-360, r. prod. 1983; siewnik Mazur, szer.
rob. 4 m, bronę talerzową do ciągnika Ursus C-360.
Wiadomość: tel. kom. 665039264.
Agregat uprawowo-siewny Krone, aktywny z hydropakiem, szer. rob. 3 m. Wiadomość: tel. kom. 606361986.
Prosięta. Wiadomość: tel. 510514103, gm. Nowy Dwór
Gdański.
68
Kombajn Bizon Record, rok prod. 1996, stan bardzo
dobry. Wiadomość: tel. kom. 605247281, Gościszewo,
gmina Sztum.
Schładzalnik do mleka o poj. 550 l.
Wiadomość: Malbork, tel. kom. 604661651.
1/2012 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Rozrywka dla dorosłych i dla dzieci
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
KUPON 1
A
B
C
D
E
Styczeń 2012
F
G
H
I
J
K
Hasło:
A-5
K-10
D-6
H-1
G-3
F-5
E-2
H-7
E-6
A-1
H-9
K-8
POZIOMO:
A - 1) wołowy befsztyk
C - 1) wczytuje obrazy do komputera
D - 6) owocowy przecier
E - 1) choroba wirusowa
F - 5) miejsce występów
G - 1) królewskie wzgórze
H - 7) dragon
I - 1) kraina w środkowej Polsce
J - 6) stop miedzi, niklu i cynku
K - 1) lenno
PIONOWO:
1 - G) chińskie naczynie kuchenne
2 - A) ostatni Mohikanin Coopera
2 - I) w pasiece
3 - E) roślina zielna
4 - A) zimowa atrakcja
5 - F) w szkole podoficerskiej
6 - A) naczynie z próżnią
6 - I) roślina azjatycka o jadalnych korzeniach
7 - F) kategoria systematyczna
8 - A) prezent dla filatelisty
8 - H) raj dla narciarzy
9 - F) część sztuki teatralnej
10 - H) persymona
11 - F) koleżanka Oli
Wśród czytelników, którzy do 20 stycznia nadeślą do redakcji w Starym Polu prawidłowe rozwiązanie
krzyżówki wraz z kuponem, rozlosujemy nagrodę książkową.
Rozwiązanie z nr. 12/2011 – HASŁO: „PASTERKA”.
Nagrodę wylosowała: Maria Sander z Nowego Targu. Nagrodę prześlemy pocztą.
Wykreślanka dla dzieci
Wykreślcie z diagramu podane słowa. Są one wpisane poziomo lub pionowo, a niektórych liter użyto dwukrotnie. Nieskreślone litery, czytane kolejno
rzędami, utworzą rozwiązanie.
S
E
R
P
E
N
T
Y
N
A
Z
A
B
A
W
A
W
I
B
T
A
A
K
A
R
N
A
W
A
Ł
M
T
A
Ń
C
E
M
Y
L
N
P
O W
Y
P
Ó
Ł
N
O
C
A
M
U
Z
Y
K
A
R
N
O
N
K
O
N
F
E
T
T
I
K
F
A
J
E
R
W
E
R
K
I
BALONIK
FAJERWERKI
KARNAWAŁ
KONFETTI
MUZYKA
PÓŁNOC
SERPENTYNA
SZAMPAN
TAŃCE
ZABAWA
Konkurs
dla wytrwałych
Poniżej znajduje się pierwsza
część rysunku składającego się
z 11 elementów. Wśród dzieci,
które do 20 grudnia 2012 roku
nadeślą cały rysunek, naklejony
na karcie pocztowej, rozlosujemy
radiomagnetofon.
Laureata „Konkursu dla wytrwałych” roku 2011 podamy w numerze lutowym.
KUPON 1
Styczeń 2012
Wśród dzieci, które do 20 stycznia nadeślą prawidłowe rozwiązanie wykreślanki wraz z kuponem, rozlosujemy nagrodę książkową.
Rozwiązanie z nr. 12/2011 – HASŁO: „MIKOŁAJKOWE PODARUNKI”.
Nagrodę wylosował: Marceli Barto z miejscowości Ulkowy.
Nagrodę prześlemy pocztą.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 1/2012
69
POMORSKIE WIEŚCI ROLNICZE
POMORSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W GDAŃSKU
80-001 Gdańsk, ul. Trakt św. Wojciecha 293
tel. (58) 326 39 00, fax (58) 309 09 45
e-mail: [email protected]
www.podr.pl
WYDAWCA:
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego
w Gdańsku
Pomorska Izba Rolnicza
Oddział w Starym Polu
82-220 Stare Pole, ul. Marynarki Wojennej 21
tel. (55) 270 11 11 lub 270 11 00, fax 270 11 62
e-mail: [email protected]
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
80-001 Gdańsk, ul. Trakt św. Wojciecha 293
tel. (55) 270 11 32, e-mail: [email protected]
DZIAŁ REKLAMY I PRENUMERATY:
Lubań, tel. (58) 688 20 11, (58) 688 21 50,
fax (58) 688 22 52, e-mail: [email protected]
ODDZIAŁY
REDAKCJA:
KOLEGIUM REDAKCYJNE:
mgr inż. Krzysztof Pałkowski (przewodniczący), mgr inż. Andrzej
Dolny, mgr inż. Antoni Hajdaczuk, Jarosław Jelinek (Pomorska
Izba Rolnicza), mgr inż. Zdzisław Kołodziejski, mgr inż. Bożena
Korzańska (red. naczelna), mgr inż. Andrzej Okrój, dr inż. Daniel
Roszak, mgr inż. Jan Rozenek, mgr inż. Ewa Szymańska,
mgr Beata Wójcik
Wanda Ciecholewska i Bożena Korzańska
BP ODR Chojnice
ul. 31 Stycznia 56, 89-600 Chojnice, tel./fax (52) 397 41 12
e-mail: [email protected]
KOREKTA:
mgr Lucyna Lesińska
BP ODR Człuchów
Osiedle Młodych 9, 77-300 Człuchów, tel. (59) 834 24 34
e-mail: [email protected]
DRUK:
Przedsiębiorstwo Prywatne „WiB”
ul. Sobieskiego 14, 80-216 Gdańsk, tel. (58) 522 30 29
BP ODR Gdańsk
ul. Trakt św. Wojciecha 293, 80-001 Gdańsk, tel. (58) 326 39 22
e-mail: [email protected]
Wpłaty przyjmujemy na konto:
PODR w Gdańsku, PKO S.A.
Nr 91 1240 1268 1111 0010 3636 0465
CENA PRENUMERATY:
półroczna – 12,00 zł + 12,00 zł (koszty przesyłki) = 24,00 zł
roczna – 22,00 zł + 22,00 zł (koszty przesyłki) = 44,00 zł
Prenumeratę przyjmują również doradcy BP ODR.
CENNIK ODPŁATNOŚCI
ZA MATERIAŁY INFORMACYJNO-REKLAMOWE
Ogłoszenia, komunikaty i informacje handlowe,
artykuły sponsorowane:
cała strona - 800 zł + VAT; 1/2 strony - 480 zł + VAT;
1/4 strony - 300 zł + VAT; 1 cm2 - 1,60 zł + VAT
reklama kolorowa wewnątrz numeru - cała strona - 1200 zł + VAT
reklama kolorowa wewnątrz numeru - 1/2 strony - 720 zł + VAT
reklama kolorowa na okładce II i III - 1400 zł + VAT
reklama kolorowa na okładce IV - 1800 zł + VAT
zamieszczenie wkładki reklamowej (kartka formatu A4) 500 zł + VAT
Drobne ogłoszenia od rolników są zamieszczane
bezpłatnie.
Ogłoszenia te można zgłaszać telefonicznie:
tel. (55) 270 11 32, 270 11 31 lub 270 11 30,
drogą elektroniczną: e-mail: [email protected]
albo listownie na adres redakcji.
Redakcja nie zwraca tekstów niezamówionych i nie drukuje ich
bez podania przyczyny. Redakcja zastrzega sobie również prawo
redagowania i skracania nadesłanych materiałów.
Za treść ogłoszeń, tekstów sponsorowanych i reklam zleconych
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku nie ponosi
odpowiedzialności. Ogłoszenia dla rolników indywidualnych są
bezpłatne. Przyjmują je doradcy BP ODR lub można je przesłać
pocztą.
BIURA POWIATOWE OŚRODKA DORADZTWA ROLNICZEGO
NAKŁAD: 4 200 egz
PRENUMERATA:
Dział Systemów Produkcji Rolnej, Standardów Jakościowych
i Doświadczalnictwa w Lubaniu
83-422 Nowy Barkoczyn
tel. (58) 688 20 11, (58) 688 21 50, fax (58) 688 22 52,
e-mail: [email protected]
BP ODR Bytów
ul. Wojska Polskiego 33, 77-100 Bytów, tel. (59) 822 27 52
e-mail: [email protected]
SKŁAD KOMPUTEROWY:
CENA 1 egz. - 2,00 zł
Oddział w Strzelinie
76-200 Słupsk 2
tel. (59) 847 12 88, fax (59) 847 12 81
e-mail: [email protected]
BP ODR Kartuzy
ul. Hallera 1, 83-300 Kartuzy, tel./fax (58) 681 42 67
e-mail: [email protected]
BP ODR Kościerzyna
ul. Wodna 14, 83-400 Kościerzyna, tel./fax (58) 686 66 23
e-mail: [email protected]
BP ODR Kwidzyn
ul. Grudziądzka 8, 82-500 Kwidzyn, tel. (55) 261 34 59
e-mail: [email protected]
BP ODR Lębork
ul. Czołgistów 5, 84-300 Lębork, tel. (59) 862 21 72
e-mail: [email protected]
BP ODR Malbork
ul. Marynarki Wojennej 21, 82-220 Stare Pole, tel. (55) 270 11 19
e-mail: [email protected]
BP ODR Nowy Dwór Gdański
Plac Wolności 1, 82-100 Nowy Dwór Gd., tel. (55) 247 28 68
e-mail: [email protected]
BP ODR Puck
ul. Wejherowska 5, 84-100 Puck, tel. (58) 673 28 77
e-mail: [email protected]
BP ODR Słupsk z siedzibą w Strzelinie
76-200 Słupsk 2, tel. (59) 847 12 81
e-mail: [email protected]
BP ODR Starogard Gdański
Nowa Wieś Rzeczna, ul. Rzeczna 18, 83-200 Starogard Gd., tel. (58) 562 49 63
e-mail: [email protected]
BP ODR Sztum
ul. Mickiewicza 39, 82-400 Sztum, tel. (55) 267 04 33
e-mail: [email protected]
BP ODR Tczew
ul. Lecha 12, 83-110 Tczew, tel. (58) 531 38 27
e-mail: [email protected]
BP ODR Wejherowo
ul. Sobieskiego 241, 84-200 Wejherowo, tel. (58) 672 13 09
e-mail: [email protected]

Podobne dokumenty

w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku

w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku klasyfikacji przeważają grunty klasy III i IV. Plony podstawowych upraw rolniczych są skorelowane z warunkami produkcji i znacznie przekraczają średnie plony w województwie. Ogólna powierzchnia powi...

Bardziej szczegółowo

w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku

w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku projektów podejmie Zarząd Województwa Pomorskiego. Karolina Litka Budowa świetlico-remizy w Smętowie Granicznym, która została oddana do użytku w 2011 roku (fot. 1), a także remont dachu kościoła w...

Bardziej szczegółowo