newsletter 2 - Luteranie.pl

Komentarze

Transkrypt

newsletter 2 - Luteranie.pl
HOLANDIA
Biuletyn Komisji ds. polsko-holenderskich
Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego i Ewangelicko-Reformowanego w RP
Spis treści:
1. Wprowadzenie.................................................................................................. 2
2. Wiadomości z Holandii I-VI 2009.................................................................... 4
3. Z kalendarza Komisji........................................................................................ 7
4. Kilka podstawowych wiadomości o kościołach protestanckich w Holandii... 10
5. Partnerstwa – aktualności................................................................................ 15
6. Mówimy po niederlandzku.............................................................................. 18
7. Holenderska KsiąŜka Kucharska..................................................................... 19
8. Dział informacyjny.......................................................................................... 20
1
Wprowadzenie
Chryste pokorny i cichy, bądź w sercu tego, do którego mówię, bądź na ustach tego, który
mówi do mnie, bądź we wszystkich, którzy obok mnie przechodzą, którzy mnie widzą,
którzy mnie słyszą. (św. Patryk + 461)
Niniejszy newsletter wydany specjalnie na „Dzień Holenderski” oddany zostanie w
ręce uczestników w przeddzień święta Trójcy Św.
Ks. bp. A. Wantuła powiedział: ... cenimy wiedzę, lecz na pierwszym miejscu w szeregu
wartości stawiamy za Panem Jezusem miłość i jej owoce i to jest nasze najwaŜniejsze
poznanie, które przekazał Syn BoŜy, a które utrzymuje w nas Duch Święty – jako trzecia
osoba Trójcy Św. ...
Tymi słowami rozpocznę swoje rozwaŜania dotyczące zagadnień współpracy Kościołów
ewangelickich.
Ze względu na wiek jestem chyba najstarszym członkiem Komisji do spraw
kontaktów z ludźmi „dobrej woli” (ludźmi kierowanymi miłością) bratnich Kościołów –
parafii Holandii, którzy dowiedli swymi czynami jak wiele dobrego moŜna uczynić dla
bliźniego.
Rozpocznę od tego, Ŝe moje kontakty z Holandią rozpoczęły się od podróŜy
samochodem via Holandia do Anglii. Zawsze podziwiałem: holenderski ład i porządek,
który obserwowałem z okien samochodu, płaskie tereny, świetną autostradę wiodącą przez
Antwerpię do Belgii. Poza tym ze Zwiastuna dowiadywałem się o pracy i kontaktach
pastorowej Ewy Walter i całej Komisji. To trwało do chwili powrotu na stałe do Ojczyzny
i skierowania mnie do pracy w parafiach Świętochłowice i Wirek na Górnym Śląsku. W
tych parafiach kontakty rozpoczął ks. bp Tadeusz Szurman (ówczesny proboszcz miejsca),
a kontynuowali moi poprzednicy. Dla mnie więc nastąpił okres zawierani przyjaźni z
Kolegami w Urzędzie jak i ze Świeckimi osobami partnerskiej parafii w Burgum (Fryzja).
Pierwsze wyjazdy, coroczna wymiana młodzieŜy, przebywanie w „Marchenwald”,
cudownych okolicach jezior, łąk – które to chwile zaliczam do cudownych w moim Ŝyciua przede wszystkim bycie wśród ludzi otwartych serc. Prostota, szczerość, wspólne chwile
modlitewne odsłoniły mi inne odczucia od tych, które przeŜywałem jadąc samochodem.
Zaś uwieńczeniem wszystkiego było otrzymanie zaproszenia na „dni polskości” do Burum,
gdzie zjechali się przedstawiciele róŜnych parafii z całej Holandii. Tu chciałbym podzielić
się spostrzeŜeniami i uwagami. Było to dnia 18 marca 2006 roku. Pani pastor Joka Baay
wygłosiła referat, zaś koreferentem byłem ja. Było to spotkanie dwudniowe: w sobotę
rozpoczęło się krótkim naboŜeństwem, po czym nastąpiła część referatowa, za po południu
przedstawiciele róŜnych parafii składali sprawozdania z kontaktów poszczególnych parafii
w Holandii z partnerskimi w Polsce.
Zaobserwowałem, Ŝe w większości takimi kontaktami zajmują się w Holandii przede
wszystkim osoby świeckie (mała obecność duchownych). Po drugie kontakty z niektórymi
polskimi parafiami po okresie „solidarnościowym” materialnych pomocy płynących z
zagranicy jakby „oziębły”.
Dyskutowano jak w obecnych warunkach moŜna kontynuować współpracę polskoholenderską? W sobotę wieczór odbył się „socjał evening” czyli wymiana myśli i
wspólnych, koleŜeńskich spotkań. Całość ukoronowana została niedzielnym
naboŜeństwem prowadzonym w duchu modlitw wspólnoty z Taize (świeczki, pieśni).
Podczas dwóch naboŜeństw niedzielnych (porannego i wieczornego) kościół „pękał w
szwach”. Byłem bardzo zdziwiony, po doświadczeniach w Anglii (puste kościoły
anglikańskie) oraz nasze kościoły ewangelickie np. w zagłębiu Rurh-Niemcy, które
równieŜ niedzielami „świeciły pustkami”.
2
Wracając do Holandii (Burgum), w rodzinie, u której mieszkałem modlitwa
towarzyszyła nam trzykrotnie dziennie i to nie tradycyjna, ale pełna mocy Ducha Św. Nie
tylko zastanowiło mnie to, ale i przypomniało moje dzieciństwo (bo obecnie teŜ róŜnie
bywa w naszych domach – szczególnie jeśli chodzi o niedziele). Tam moŜna było odczuć
namiastkę tego, co powiedziano o zborze w Jerozolimie, Ŝe „u owego mnóstwa
wierzących, było jedno serce i jedna ducha”. Kiedy temat ten poruszyłem z jednym z
naszych KsięŜy – pastorów w Niemczech oświadczył, Ŝe to wszystko zaleŜy od
Duchownego danej parafii, Ŝe i w Niemczech moŜna spotkać kościoły pełne wiernych. A
przecieŜ tydzień temu obchodziliśmy „urodziny” Kościoła, czyli Wylanie Ducha Świętego
– powstanie Kościoła na ziemi, o którym ap. Paweł pisze iŜ „jest duchowym ciałem
Chrystusa”.
Kolejnym spostrzeŜeniem czy uwagą było to, Ŝe akurat w parafii partnerskiej
Konfirmacja odbywa się w wieku lat 20-25, kiedy człowiek dorosły sam decyduje się na
ten krok, świadomie wybierając drogę z Chrystusem. „Wybierz Ŝycie abyś Ŝył...” (V MojŜ
30,19). Tzn. to samo co droga wybrana i wskazana przez zakon BoŜy, byś doszedł do
Golgotę przez Jezusa Chrystusa i znalazł w Nim błogosławieństwo i Ŝycie wieczne.
Dlatego słuszną uwagę wyraził ks. bp T. Szurman na ostatnim spotkaniu w Katowicach
(13 marca br), by w przyszłości odbyła się dyskusja nt. „dzisiejszych form poboŜności” w
wymiarze praktycznym, misyjnym.
Reasumując to, co chciałem przekazać powyŜej, jest Ŝyczenie, aby zbliŜający się
Dzień Holenderski był nie tylko chlubną „prolongatą” tradycji przeszłości, ale
zastanowieniem się nad dalszymi planami współpracy w odnowionej rzeczywistości
wspólnej Europy, która wytycza nowe drogi Ŝycia i współŜycia nie tylko narodom ale i
Kościołowi XXI wieku. Pamiętając przede wszystkim o tym, abyśmy nie przestawali „...
wielbić i chwalić Trójjedynego Boga Ojca, Syna i Ducha Świętego za Jego dzieło miłości
do kaŜdego człowieka. Za to, Ŝe nas stworzył, wybrał i powołał...” (ks. H. Czembor). Niech
ten dzień, który „wyrósł” z wieloletniej juŜ tradycji współpracy Kościołów ewangelickich
Polski i Holandii będzie dalszym „krokiem milowym” miłości, o której ap. Paweł pisze
„...a tak pozostaje wiara, nadzieja i miłość, a z nich największa jest miłość” (I Kor 13,13).
Miłość, które jest ponadczasowa i nieznająca granic, czy poszczególnych kultur, która
wiąŜe nas w „spójni” Trójcy Świętej, a Dzień ten będzie błogosławiony Duchem Świętym
i westchnieniem:
Nawiedź nas Duchem Świętym
nasz Mistrzu z niebios wzięty
o Panie niepojęty.
ks. Alfred Bieta
3
Wiadomości z Holandii 2008
czyli przegląd serwisów prasowych
styczeń
- Wolny Uniwersytet w Amsterdamie zorganizował „Tydzień Kalwina” w związku
z przypadającą w tym roku 500 rocznice urodzin J. Kalwina. Na to wydarzenie składało się
sympozjum , koncert organowy , warsztaty, debata pt. „ Kalwin jako produkt eksportowy „
i spacer po Amsterdamie śladami czterech wieków kalwinizmu w Niderlandach.
- Fundacja Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy zorganizowała po raz pierwszy Finał
w Holandii. Tygodnik polonijny Niedziela.NL wraz z dystrybutorem polskiej prasy Prasa
Polska.NL i powstającym polskim radiem internetowym RadioHolandia.PL załoŜyli sztab
w Hadze. Ambasada RP w Hadze objęła Honorowy Patronat nad organizacją finału WOŚP
w Holandii. Tematem była profilaktyka w dziedzinie wczesnego rozpoznania chorób
nowotworowych u dzieci.
luty
- 8 lutego Publiczna Biblioteka w Amsterdamie skończyła 90 lat. Została otwarta w 1919.
W roku 2007 przeniosła się do nowego budynku. Powierzchnia biblioteki wynosi obecnie
28.500 m kw. Dlatego nazywana jest największą biblioteka publiczna w Europie.
Zaprojektowana została, aby stać się miejscem spotkań, studiów i odpoczynku.
- 10 lutego połączyły się dwa banki: Postbank N.V. i ING Bank, tworząc ING. Tym samym
skończyła się pewna era. Postbank został załoŜony w roku 1881, Ŝeby stymulować
oszczędzanie wśród szerokich mas. W miarę upływu lat tzw. „giro” było dla kaŜdego
Holendra pojęciem samym w sobie, a o popularności Postbanku niech zaświadczy fakt, ze
polowa płatności bankowych w Niderlandach dokonywana była via Postbank.
- 25 lutego ok. godz. 10.26, na pole w pobliŜu lotniska Schiphol spadł samolot tureckich linii
lotniczych i przełamał się na trzy części. 9 osób zginęło. Przyczyną katastrofy okazał się błąd
techniczny.
marzec
- Od 11-go do 22 marca trwał Niderlandzki Tydzień KsiąŜek. Jest to coroczne wydarzenie,
odbywające się od roku 1932. Ma miejsce zawsze w marcu i trwa 10 dni. Jego celem jest
promowanie niderlandzkich ksiąŜek. Podczas wieczoru poprzedzającego rozpoczęcie
Tygodnia odbywa się tradycyjny Bal KsiąŜki w Amsterdamie.
- Holenderska policja zatrzymała 7 osób pod zarzutem przygotowywania zamachu
terrorystycznego w Amsterdamie. Wśród zatrzymanych jest jeden krewny terrorysty, który
zginął dokonując zamachów w Madrycie w 2004 roku. - Zatrzymania zmniejszają zagroŜenie
atakiem, ale ryzyko pozostaje - powiedział na konferencji prasowej szef policji Bernard
Welten.
kwiecień
- 46-letni męŜczyzna otworzył w nocy z piątku na sobotę ogień do klientów kawiarni i
przechodniów w Rotterdamie w zachodniej Holandii. Jedna osoba zginęła, a trzy zostały
lekko ranne.
- Holenderski wywiad AIVD ostrzegł przed "powaŜnym" zagroŜeniem, jakie stanowi
działalność tajnych słuŜb Maroka, Rosji i Chin w Holandii. Piszą o tym w opublikowanym
4
dorocznym raporcie. - Holandia i obywatele holenderscy stanowią z rozmaitych powodów
"atrakcyjny cel" dla obcych słuŜb wywiadowczych - pisze AIVD w raporcie, przedstawionym
ministrowi spraw wewnętrznych.
- Bezrobotni Polacy, wracajcie do domu! Takie hasło rzucił radny Rotterdamu. Choć
tłumaczy, Ŝe nie chce, by Polacy skończyli na bruku, w środowisku polonijnym zawrzało.
Wypowiedź podchwyciły holenderskie dzienniki i portale informacyjne. Portal AD.NL
zatytułował swą informację "Polacy bez pracy, wracajcie". Część komentatorów dziwi się,
dlaczego nie interweniował polski ambasador. Inni ironizują, Ŝe Karakus tak bardzo martwi
się o bezrobotnych Polaków, iŜ chce ich odsyłać do domu, a nie przeszkadzają mu np.
bezrobotni muzułmanie.W Rotterdamie mieszka ok. 15 tys. Polaków, z czego dwie trzecie na
czarno, to znaczy nie mają Ŝadnych praw. śeby w Holandii skorzystać np. z przytułku dla
bezdomnych trzeba być zarejestrowanym w jakiejś gminie. Rzeczniczka Karakusa Farida
Aghris wyjaśnia: - Nie będziemy odsyłać Polaków do domu, nie mamy prawa tego robić.
Chcemy zadbać o Polaków, którzy z powodu kryzysu stracą pracę, a nie będą mieli prawa do
zasiłków. Chcemy poinformować ich, gdzie jeszcze w Holandii moŜna znaleźć pracę i jak
załatwić sprawy związane z powrotem do kraju, gdyby to było konieczne - mówi nam Aghris.
Sam Karakus od dawna zagiął parol na Polaków. Jesienią 2007 r. zaproponował, by zakazać
naszym rodakom osiedlania się w tanich dzielnicach zamieszkanych przez imigrantów.
I rozpętał ogólnokrajową debatę o złym zachowaniu się polskich imigrantów, którzy rzekomo
nie potrafią się dostosować do holenderskich norm.
- Holenderskie ministerstwo zdrowia potwierdziło pierwszy przypadek zachorowania na
wirusa świńskiej grypy. To trzyletni chłopiec - donosi lokalna agencja ANP. Holandia jest juŜ
siódmym krajem w Europie, a piętnastym w ogóle, w którym wykryto wirusa.
- 30 kwietnia ok. godz. 12, podczas świętowania Dnia Królowej (Koninginnedag)
w Apeldoorn, rozpędzony samochód osobowy staranował kilka zapór i potrącając wielu ludzi
(świadkowie mówili o ludziach wyrzucanych w powietrze jak lalki ) uderzył w pomnik De
Naald. Kilka metrów dalej stal odkryty piętrowy autobus, w którym siedziała królowa
Beatrix, następca tronu Willem Alexander z małŜonką i kilkunastu członków rodziny
królewskiej. Siedem osób zginęło. Przypuszcza się, ze sprawca zamierzał dokonać zamachu
na rodzinę królewską. Sprawca zamachu zmarł w szpitalu.
maj
- Prokuratura w Hadze wszczęła śledztwo w sprawie wykorzystywania kilkudziesięciu
nielegalnych pracowników sezonowych, głównie z Polski i Rumunii, przez producentkę
szparagów w Someren na południowym wschodzie Holandii - poinformowały źródła sądowe.
Inspekcja pracy wykazała w piątek, Ŝe "dziesiątki pracowników, głównie z Rumunii i Polski,
otrzymywało zbyt niskie wynagrodzenie" - powiedział rzecznik ministerstwa spraw
socjalnych Edmond Messchaert. Warunki ich pracy moŜna by porównać do "współczesnego
niewolnictwa" - powiedział burmistrz Someren Alfred Veltman, cytowany przez holenderską
agencję prasową ANP. Zarabiali o wiele mniej, niŜ im pierwotnie obiecywano. Spali w tanich
pomieszczeniach bez okien i byli zmuszani do kupowania Ŝywności - podkreślił Veltman.
Producentka szparagów musi uiścić 566 tys. euro grzywny za płacenie od 2005 roku swoim
pracownikom pensji poniŜej minimalnego wynagrodzenia miesięcznego w wys. 1.200 euro,
zatrudnianie pracowników nie posiadających pozwolenia na pracę i niezgłaszanie wypadków
przy pracy - poinformował Messchaert.
5
- Na styku granic Belgii, Niemiec i Holandii Polacy mieszkający w tych krajach mają
świętowali przypadające 2 maja Święto Polonii, a takŜe 5. rocznicę rozszerzenia UE, 10.
rocznicę wejścia do NATO oraz 20. rocznicę wyborów 4 czerwca 1989.
To pierwsza tego rodzaju inicjatywa, która miała na celu integrację trzech polskich
społeczności. Piknik "Ponad granicami" zorganizowały wspólnie konsulat generalny RP w
Kolonii wraz z wydziałami konsularnymi w Brukseli i Hadze, a takŜe Kongres Polonii
Niemieckiej, Rada Polonii Belgijskiej, Polonia Holenderska oraz klub Polregio.
czerwiec
- Przywódca Tybetańczyków Dalajlama XIV przybył z trzydniową wizytą do Holandii.
Wygłosi tam wykłady i spotka z holenderskimi buddystami, ale nie zostanie przyjęty przez
premiera kraju. Z Dalajlamą prywatnie ma się spotkać w piątek szef holenderskiej dyplomacji
Maxime Verhagen. W czwartek przywódca duchowy Tybetańczyków wygłosi publiczny
wykład w Amsterdamie. Moja wizyta nie jest polityczna - powiedział Dalajlama XIV na
konferencji prasowej.
opracowanie: Agnieszka Godfrejów-Tarnogórska, Lidia Klarecka
źródła: serwisy prasowe
6
Z kalendarza Komisji ds. polsko-holenderskich
Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego i Ewangelicko-Reformowanego w RP
- W dniu 13 marca 2009 r. w Katowicach odbyło się trzecie spotkanie Komisji
ds. holenderskich w Polsce. W spotkaniu wzięli udział wszyscy członkowie Komisji.
W spotkaniu Komisji wzięli równieŜ udział: ks. Bp Tadeusz Szurman, p. BoŜena Polak i
p. Ruta Raabe z Parafii EA w Chorzowie. Głównym celem spotkania było omówienie
przygotowań do Dnia Holenderskiego w Warszawie, w dniu 6 czerwca br. Zastanawiano się
równieŜ nad tematyką kolejnych spotkań.
- W dniu 28 marca 2009 r. w Bunnik Komisja ds. Polskich w Holandii zorganizowała Dzień
Polski. Tematyka tegorocznego spotkania dotyczyła sytuacji kościołów mniejszościowych
w Polsce. Główny wykład wygłosił p. Jarek Kubacki (teolog reformowany, ksiądz
w Ecumenical Critical Community w Ijmond). W drugim referacie ks. Johan Becks
przedstawił sytuację polskiej inteligencji, skupionej wokół Tygodnika Powszechnego.
Spotkanie prowadziła p. Trudie Smith, przewodnicząca komisji. W Dniu Polskim wzięli
udział przedstawiciele następujących Parafii: Burgum, Roden, Dieren, Haga, Ablasserdam,
Papendrecht i Gravenzande.
Na spotkaniu zaprezentowano teŜ ksiąŜkę Pieta van Veldhuizena - przewodnik po Polsce,
wydaną w 2008 r. Pozdrowienia z Polski przekazała p. A. Wrzesińska. Spotkanie zakończono
krótkim naboŜeństwem.
Uczestnicy spotkania
Przewodnicząca Komisji
p.Trudie Smith
Uczestnicy spotkania
7
- W dniu 29 kwietnia 2009 r. członkowie Komisji zostali zaproszeni do Ambasady Królestwa
Niderlandów w Warszawie na przyjęcie z okazji urodzin królowej Beatrix. Królowa Beatrix
w tym roku skończyła 71 lat. Jednocześnie było to poŜegnalne przyjęcie Ambasadora.
W sierpniu br., po 3 latach pracy w Polsce, Ambasador p. Marnix Krop obejmie placówkę
dyplomatyczną w Niemczech. Wśród gości specjalnych był premier Holandii Jean Peter
Balkende (ur. 7 maja 1956). Premier wywodzi się z partii chrześcijańskich demokratów
i kieruje pracami rządu od 22 lipca 2002 r.
Jest oddanym członkiem Kościoła
Reformowanego w Holandii. Uczęszczał do ewangelickiej szkoły podstawowej
i chrześcijańskiego liceum. Następnie studiował historię i prawo na uniwersytecie Vrije
w Amsterdamie. W 1992 r. otrzymał tytuł doktora prawa.
przygotowała: Anna Wrzesińska
8
Kilka podstawowych wiadomości o kościołach protestanckich w Holandii
Jest to próba przedstawienia sytuacji „w przeddzień” połączenia się
społeczności, które uczestniczyły w procesie „Samen op weg” czyli „razem na
drodze”. W ten proces łączenia zaangaŜowały się:
Nederlandse Hervormde Kerk
- Kościół Reformowany Holandii (KRH),
Gereformeerde Kerken in Nederland - Kościoły (w znaczeniu: lokalne zbory)
Zreformowane w Holandii (KZH),
Evangelisch-Luthersche Kerk in het Koninkrijk der Nederlanden Ewangelicko-Luterański Kościół w Królestwie Niderlandów.
Ten proces zjednoczeniowy, który – z róŜnym nasileniem - trwał ok.30 lat
doprowadził do powstania nowego tworu w 2003 roku, który nosi nazwę:
Verenigde Protestantse Kerk in Nederland,
czyli Stowarzyszony Kościół Protestancki w Holandii.
Miarodajną informację na temat Ŝycia i działania protestantyzmu w Holandii naleŜy
oprzeć o zarys ogólnego przedstawienia struktur religijnych w tym kraju. Zawsze istotną
sprawą w takich prezentacjach musi być próba określenia się danej grupy na tle całokształtu
stosunków pomiędzy społecznością protestancką i rzymskokatolicką. Statystycznie – od
czasów reformacji – pozostają obydwa ugrupowania prawie równorzędne. Co prawda pod
względem praw politycznych rodzaj równouprawnienia nastąpił dopiero w XIX wieku, ale
właściwie zawsze, od czasu reformacji (która w Ŝyciu narodu holenderskiego na
wychodźstwie nastąpiła w XVI wieku, chociaŜ w samej Holandii miała miejsce dopiero
w XVII wieku) katolicyzm i protestantyzm są w ustawicznym klinczu i nie mogą siebie
wzajemnie ignorować. Obydwa ugrupowania – oczywiście kaŜde na swój sposób – muszą
takŜe zmierzyć się z procesem postępującej sekularyzacji.
Trochę historii.
Właściwie do tej pory nie zostało to w rozstrzygający sposób wyjaśnione, dlaczego
w XVI i wczesnym XVII wieku, to właśnie kalwinizm zajął pozycję przodującego ruchu
w łonie holenderskiego protestantyzmu. Z całą pewnością pierwszymi protestantami na
tamtym terenie byli luteranie. Historia odnotowuje, Ŝe trwająca 80 lat (1568 – 1648) wojna
była walką o narodową niezaleŜność od panowania hiszpańskiego, a jednocześnie była tak
samo uporczywą i pełna bohaterskich epizodów walką o wolność religijną prowadzoną
wspólnie przez róŜne warstwy społeczeństwa przeciwko represyjnemu rzymskiemu
katolicyzmowi.
W trakcie tej wojny okazało się, Ŝe w 1618 roku polityczna i wojskowa
siła przywódców ruchu wyzwolenia narodowego była tak znaczna, Ŝe powaŜyli się zwołać
pierwszy, ogólnokrajowy Synod Kościoła Reformowanego w miejscowości Dordrecht. Synod
odbywał się w latach 1618 – 1619 i powoli, ale konsekwentnie przyjmował ustalenia
dotyczące wyznania i porządku kościelnego. Ten właśnie synod wprowadził pierwsze
zasadnicze rozróŜnienie w kwestiach dogmatycznych, bo zdecydowanie odrzucił taką
interpretację nauki o predestynacji i o odwiecznym wyborze, która właśnie w ciągu
poprzedzającej dekady została zdefiniowana przez stronnictwo arminiańskie, czyli
zwolenników poglądów Arminiusza – jednego z profesorów teologii reformowanej.
9
Od tego czasu opierając się na Wyznaniu Wiary z Dort (1619), a przyjmując takŜe za
obowiązujące Katechizm Heidelberski (1563) oraz Wyznanie Belgijskie, kalwinizm
holenderski ustalił swa bazę dogmatyczną. Pamiętając, Ŝe wciąŜ jeszcze trwała wojna
zwracamy uwagę, Ŝe linia frontu wytyczona pomiędzy siłami holenderskimi, a jednostkami
hiszpańskimi, która w tamtym czasie trwała dość długo w bezruchu, miała decydujący wpływ
na religijny krajobraz Holandii, bo właśnie od tamtego czasu południowe części kraju są
w przewaŜającej mierze traktowane jako twierdza holenderskiego katolicyzmu.
Zwycięski wynik walki o niepodległość w połączeniu ze zwycięstwem w aspekcie religijnym
spowodowały, Ŝe oficjalnie, aŜ do pierwszych dekad XIX wieku, Kościół Reformowany był
kościołem uprzywilejowanym. Tylko on mógł publicznie sprawować swój kult, organizować
swoje naboŜeństwa, czyli właściwie stał się kościołem państwowym To w tej społeczności
pojawiły się tendencje do przyjęcia kierunków wyznaczonych przez tzw. późną reformację
XVII i XVIII wieku. Za główne cechy, czy przejawy religijności powstałej w oparciu o ten
ruch są: pewien rodzaj biblijnie umotywowanego mistycyzmu, nacisk kładziony na
doświadczenia duchowe w połączeniu z poszukiwaniem wewnętrznego, jednoznacznie
określonego przekonania religijnego, rodzaj etycznego konserwatyzmu, który mógł się
przekształcać w rygoryzm oraz tendencja do fundamentalistycznego traktowania materiału
biblijnego, który stawał się ewidentny w rozmowie, modlitwie, dyskusji. Badacze drugiej
połowy XX wieku uwaŜają, Ŝe ten rodzaj poboŜności ma wciąŜ duŜy wpływ wewnątrz
prawego skrzydła holenderskiego kalwinizmu.
Utworzenie monarchii i powstanie Królestwa Niderlandów miało wpływ na Ŝycie
protestantyzmu. Kościół Reformowany z inicjatywy władców otrzymał w 1816 roku nowy
porządek kościelny, a nawet musiał przyjąć nową nazwę: Nederlandse Hervormde Kerk, czyli
Kościół Reformowany Holandii (KRH). Taka zaleŜność od władcy obudziła poczucie
niepewności pośród duchownych i świeckich, szczególnie w konserwatywnym, uwaŜającym
się za prawowierne, skrzydle. Ten proces rozwarstwienia nastrojów, poszukiwania
odpowiedniego wyrazu sprzeciwu miał kilka etapów, ale moŜna w skrócie powiedzieć, Ŝe
wpływ państwa na Kościół był jednym z zasadniczych powodów rozdźwięku, aŜ do podziału
Kościoła włącznie, co miało miejsce dwukrotnie: w roku 1834 i 1886. Jednocześnie
w połowie XIX wieku Kościół usiłując zachować spójność (prezentowaną jako swoistą
toŜsamość) stał się jakby konglomeratem róŜnych grup, czy ruchów teologicznych, z których
kaŜda przyjmowała jakiś kierunek, opinię, czy teorię, przy całkowitym odrzuceniu innych
poglądów. To nie pozwalało na wzajemne kontakty, wymianę myśli i dzielenie się wiarą
pomiędzy poszczególnymi ruchami. W tym kontekście skrzydło odrzucające liberalizm
teologiczny wyszło z Kościoła w 1886 roku i połączyło się z innymi, „odłączonymi” jeszcze
w 1834 roku, by w 1892 utworzyć Gereformeerde Kerken in Nederland, czyli Kościoły
(w sensie: lokalne zbory) Zreformowane w Holandii (KZH). W tym ruchu i w tym skrzydle
kalwinizmu wybitną postacią był Abraham Kuyper. Głównymi cechami tak sformowanego
Kościoła było:
- podkreślanie bazy wyznaniowej, włączając w to daleko idącą próbę egzekwowania
kościelnej dyscypliny,
- mocne podkreślanie lokalnego znaczenia Ŝycia i świadectwa Kościoła (stąd liczba
mnoga dotycząca kościołów, czyli zborów w oficjalnej nazwie),
poszukiwanie konkretnego wyrazu tego, co to znaczy powszechne kapłaństwo
wszystkich wierzących, aby pobudzić – moŜe nawet wszystkich członków Kościoła –
do aktywnego Ŝycia chrześcijańskiego.
Holenderski kalwinizm często niestety podlegał wręcz przypadkowym podziałom.
Dlatego obok tych juŜ przedstawionych największych struktur konfesyjnych w łonie
ewangelicyzmu reformowanego pojawiło się w historii szereg innych, znacznie mniejszych.
Wydaje się prawie naturalne, Ŝe „odłączeni” zwolennicy Arminiusza – po odrzuceniu jego
10
poglądów przez Synod w Dort (1619) – zorganizowali swoją społeczność w postaci struktury,
która przyjęła nazwę „Wspólnota Braterska Remonstrantów w Holandii” (1628). Ten
mniejszościowy Kościół istnieje do dzisiaj , a w XX wieku został uznany za pełnoprawnego
członka Światowego Aliansu Reformowanego. Warto jeszcze wspomnieć o trzech innych
niezaleŜnych strukturach. Część spośród tych, którzy uznali się za „odłączonych” w 1834
roku utworzyła „Gereformeerde Gemeenten”, czyli Zreformowane Parafie (ZP). To byli ci,
którzy nie wstąpili do KZH. Inna mniejszość, powstała w wyniku tamtego podziału z 1834
roku, takŜe nie wzięła udziału w fuzji z 1892 roku i pozostała jako osobna struktura pod
nazwą „Christelijke Gereformeerde Kerken in Nederland” czyli Chrześcijańskie
Zreformowane Zbory w Holandii (CZZH). Gdy mowa o poboŜności, zarówno CZZH jak
i wspomnianych wcześniej ZP, to widać, Ŝe korzystały one w duŜej mierze z dorobku tzw.
późnej reformacji. Do wielu z nich dotarły wiadomości m.in. o „Wielkim Przebudzeniu
w Northampton” w 1742 roku i jego skutkach dla Ŝycia parafialnego. W tym czasie pastorem
był tam Jonathan Edwards (uwaŜany przez opinię amerykańską za ojca dziewiętnastowiecznej
teologii amerykańskiego prezbiterianizmu). PoniewaŜ Edwardsa odwiedził tam George
Whitefield, współpracownik braci Wesley’ów, było to w Europie, przez ponad sto lat, błędnie
utoŜsamiane z powstaniem Kościoła Metodystycznego. Dopiero w XIX wieku niektóre
ośrodki w Europie uznały za przydatne dla siebie, rezultaty przebudzenia duchowego w łonie
ewangelicyzmu reformowanego Ameryki Północnej. Jeszcze jedna grupa ludzi i parafii
odłączyła się od KRH na skutek kryzysu, który został wywołany specyficzną sytuacją
Kościoła w kraju, który był w tym czasie (1944) pod okupacją niemiecką. Ci ludzie
zbuntowali się przeciwko postawie władz Kościoła, którą określili mianem „doktrynalnego
centralizmu” i utworzyli strukturę, która przyjęła nazwę „Gereformeerde Kerken
Vrijgemaakt”, czyli Wyzwolone Kościoły Zreformowane.
Dla dwu głównych ugrupowań holenderskiego kalwinizmu (KRH i KZH) druga
połowa XX wieku przyniosła znaczące zmiany, potrzebę refleksji nad własną historią, a takŜe
próbę objęcia świadomością procesów, które równolegle miały miejsce w Europie
(na przykład wieloletnie przygotowywania do podpisania Ugody w Leuenbergu 1973).
Najpierw w 1951 roku KRH przyjął nowy, prezbiterialno-synodalny ustrój. Tak, jak
dowartościował on udział pojedynczych starszych-prezbiterów (Kościoła i Zboru), tak samo
usunął wręcz wszelki wpływ struktur państwa. KZH nie zareagował od razu, ale w końcu lat
sześćdziesiątych w sprawach ruchu ekumenicznego zaczął zmieniać swą postawę na bardziej
otwartą. Działo się tak zarówno w kwestiach krajowych jak i międzynarodowych. Jest to tak
nieodległa historia, Ŝe świadectwo o tym mogą złoŜyć wciąŜ Ŝyjący uczestnicy tamtych
spotkań i odbiorcy otrzymywanej wówczas waŜnej pomocy w Kościele EwangelickoReformowanym w Polsce. Synod KZH przyjął w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych
kilka dokumentów teologicznych (na przykład stu stronicowy dokument „Bóg z nami” z 1979
roku, czy dokument dotyczący duszpasterstwa wobec osób o innej orientacji seksualnej z
1986 roku), którymi interesowali się ewangelicy reformowani w Polsce i w Europie. Obydwa
Kościoły zawsze po drugiej wojnie światowej broniły strony państwa Izrael i dobrej opinii o
judaizmie, co spowodowało, Ŝe w zimie 1973/74 roku, cała Holandia została „ukarana” przez
państwa arabskie brakiem dostawy nośników energii, a jej obywatele przez 7 zimowych
miesięcy cierpieli chłód w domach. Postawa obu (KRH i KZH) społeczności kościelnych
(jakkolwiek kaŜda z nich była daleka od jednorodności, czy uniformizmu poglądów) zmieniła
atmosferę koegzystencji w atmosferę współpracy i doprowadziła do pierwszych rozmów
i rozwaŜań na temat moŜliwości połączenia się. Pewien wymowny przykład stanowiły
wydarzenia prowadzące do powstania Zjednoczonego Kościoła Reformowanego Anglii
(koniec lat siedemdziesiątych), czy podobne doświadczenia w Belgii. Zarówno jedne i drugie
były równolegle wnikliwie analizowane. MoŜna stwierdzić, Ŝe juŜ od roku 1969 aktywne
grupy obydwu kościołów (KRH liczący wówczas ponad milion członków oraz KZH z ok. 700
11
tys.) weszły do procesu zjednoczeniowego, a od roku 1986 został do niego włączony maleńki,
liczący wówczas ok. 17 tys. członków Kościół Ewangelicko-Luterański.
Potrzeba sprostania wyzwaniom naszych czasów
Sekularyzm jest największym wyzwaniem, przed którym stoją kościoły w Holandii. Nie tylko
zresztą wyzwaniem. Dość skutecznie obniŜa on ogólnie pojmowany wpływ na Ŝycie
społeczeństwa. MoŜna stwierdzić (nawet nie podając tu szczegółowych wyników badań), Ŝe
w ciągu czterech ostatnich dekad, ten wpływ jest stopniowo coraz mniejszy. W tym względzie
zupełnie wyjątkowym ewenementem był przed kilku laty okres przygotowań do ślubu
następcy tronu, a potem sama transmisja uroczystości weselnych. Ogólnonarodowa wręcz
dyskusja z tej okazji się zakończyła, a chwilowe zainteresowanie juŜ minęło. Wszelkie
dysputy polityków z przywódcami partii uŜywających w nazwach przymiotników
zabarwionych religijnie lub konfrontacje pomiędzy politykami a przedstawicielami kościołów
podkreślają konieczność przestrzegania rozdziału państwa i Kościoła. Często jednak ten
rozdział jest interpretowany w sposób tak krańcowy, Ŝe niektórzy politycy Ŝądają, aby
wszelkie, moŜliwe przecieŜ, wspólne działania Kościoła i państwa zostały wykluczone.
W tym kontekście sprawy, które są przedmiotem zainteresowania obu podmiotów, takie jak:
zjawisko nowego ubóstwa, eutanazja, kodeks przeciwdziałający dyskryminacji
poszczególnych grup w społeczeństwie, praca w niedziele i święta, zamiast współpracy mogą
rodzić konfrontację.
Próba przedstawienia podstawowych koncepcji we współczesnej teologii
protestanckiej powinna uwzględniać dwa aspekty. Pierwszym jest bardzo mocno podkreślane
znaczenie Starego Testamentu. Czyni się tak nie tylko dla rozwijania akademickich badań
w tym zakresie, ale w połączeniu z ustawicznymi, ponawianymi w protestantyzmie próbami
utrzymywania dialogu z śydami. MoŜna powiedzieć, Ŝe w wytyczeniu tego kierunku główną
rolę odegrał K.H. Miskotte. Drugą waŜną tendencją jest ustawiczne czuwanie, by
pneumatologia wypełniała moŜliwie wszelkie zakresy pracy i świadectwa Kościoła. Duch
Święty został dany Kościołowi. Duch Święty objawia prawdę potrzebna człowiekowi do
zbawienia, a społeczność wierzących uzdalnia do pracy i świadectwa. Niektórzy historycy
uwaŜają, Ŝe jest to pokłosie wspomnianej juŜ późnej reformacji XVIII wieku, inni twierdzą,
Ŝe jest to konsekwencja odpowiedzialnego zwiastowania Słowa BoŜego. WaŜnymi teologami
byli w tym zakresie O. Noordmans, A.A. van Ruler i H. Berkhof. Bardzo waŜną postacią
w teologicznej pracy i „wędrówce myślowej” dokonanej w latach sześćdziesiątych
i siedemdziesiątych XX wieku był wywodzący się z KZH G.C. Berkouwer, który dziedzictwo
myśli i pracy Abrahama Kuypera i H. Bavincka połączył z dogmatyką Karola Bartha.
Płaszczyzna stosunków ekumenicznych.
Od początku prób sformowania międzynarodowej organizacji ekumenicznej Kościoły
z Holandii odgrywały waŜną i odpowiedzialną rolę. Tu naleŜy sobie wyraźnie uświadomić,
przypomnieć coś, co pośród wielu ludzi poszło w zapomnienie: pierwszym sekretarzem
generalnym Światowej Rady Kościołów (ŚRK), wówczas jeszcze w stadium organizacji,
został w 1938 roku Willem A. Visser’t Hooft. Prawdopodobnie niewielu ludzi w Polsce wie
o odwaŜnych, ryzykownych, a bardzo potrzebnych podróŜach jego asystentki z Holandii do
Szwajcarii z próbą odwiedzania innych ośrodków, nawet na terenie Niemiec, w czasach
hitlerowskiego rozpasania agresji wobec ludzi i narodów, w czasie pogardy wobec pojęcia
„miłości bliźniego", czasie z jakim ludzkość, a więc i chrześcijaństwo miało do czynienia w
latach II wojny światowej.
Pięć kościołów protestanckich, mennonici oraz Kościół Starokatolicki zostały w 1948
roku w Amsterdamie (oczywiście!!!) członkami ŚRK. Później to samo środowisko
zaangaŜowało się wraz z innymi kręgami i usilnie pracowało nad stworzeniem szansy dla
12
prawdziwego, uczciwego odpręŜenia w Europie i doprowadziło do pierwszego walnego
zgromadzenia Konferencji Kościołów Europejskich na statku zakotwiczonym na wodach
eksterytorialnych u wybrzeŜa Aarhuis w Danii, w 1958 roku. Członkami Światowego Aliansu
Kościołów Reformowanych i Kongregacjonalnych (ŚAR) są KRH, KZH i Wspólnota
Arminiańska, a analogicznie KELH jest członkiem Światowej Federacji Luterańskiej.
W pewnym przeciwstawieniu do ŚAR powstał Reformowany Synod Ekumeniczny
(w znaczeniu: obejmujący całą zamieszkałą ziemię), który w 1988 roku zmienił nazwę na
Reformowana Rada Ekumeniczna (RRE). KZH naleŜał do grona członków-załoŜycieli tej
organizacji. Była to jakby próba stworzenia przeciwwagi dla ekumenicznego zaangaŜowania
się KRH w aliansie, a potem w tworzeniu ŚRK. Tu moŜna podać ciekawostkę dla osób mniej
zorientowanych w zawiłościach reformowano-reformowanych stosunków, Ŝe w 2010 roku,
podczas wspólnego spotkania w USA ma dojść do pełnego zjednoczenia istniejącego od 1875
roku ŚAR z RRE.
Okres II wojny światowej przyniósł zmianę nastawienia wobec działań
ekumenicznych szczególnie w KZH. Nazizm obudził poczucie zagroŜenia, a opór przeciwko
niemu stał się istotnym elementem kształtującym świadomość potrzeby bliskiej współpracy
ekumenicznej zarówno społeczności zupełnie róŜniących się konfesyjnie od siebie, jak i nieco
oschle usposobionych do siebie społeczności wywodzących się z tego samego nurtu
konfesyjnego. KZH nieprzychylne wcześniej zaangaŜowaniu ekumenicznemu nie włączyły
się w prace Ekumenicznej Rady Kościołów w Holandii, która powstała w 1946 roku,
a przystąpiły do niej dopiero po reorganizacji w 1968 roku, gdy przyjęła nazwę: Rada
Kościołów w Holandii. Co ciekawe, wówczas (po II Soborze Watykańskim) w skład
odnowionej rady, jako jeden z jej załoŜycieli wszedł takŜe Kościół Rzymskokatolicki. Dzisiaj
ta rada ma ponad 300 lokalnych oddziałów, co podkreśla znaczenie atmosfery stosunków
ekumenicznych w lokalnych parafiach, w codziennej pracy ewangelickich pastorów
i katolickich kapłanów. Innym ciekawym elementem, który zaczął znacząco wpływać na
postawę kręgów niechętnych zaangaŜowaniu ekumenicznemu, zaczął te postawę zmieniać,
było przybycie do Holandii, a potem osiedlenie się na stałe, znaczących ilościowo grup
mniejszości etnicznych np. Molukańczyków. Stało się regułą, Ŝe ci ludzie przestali
wstępować do istniejących parafii, a zaczęli zakładać własne parafie, organizując swoje Ŝycie
na podobieństwo tzw. „kościołów wolnych”. Problemem, który nabrzmiał w ciągu ostatnich
trzech dekad są stosunki z muzułmanami, ale próba ich naświetlenia wymaga osobnego
artykułu. Praca Rady Kościołów w Holandii układa się dobrze i moŜna powiedzieć, Ŝe
przynosi owoce w postaci wzajemnego poznawania się, ale są teŜ określone dziedziny jak
chociaŜby zagadnienia misyjne, audycje w radio i telewizji, zagadnienia etyczne w których
katolicy wstrzymują się od współpracy z protestantami. W uzupełnieniu obrazu trzeba jeszcze
dodać, Ŝe waŜną rolę w upowszechnianiu treści Biblii, w dostępie do nowych, ciekawych
przekładów na współczesny język holenderski i popularyzacji wiedzy biblijnej odgrywa
Towarzystwo Biblijne w Holandii.
opracowanie ks. Roman Lipiński.
13
Partnerstwa parafialne
I znowu zawitała do nas wiosna. Kwitną tulipany. Powoli myślimy o wakacjach. Najczęściej
właśnie w wiosenno-letnich miesiącach odbywa się najwięcej spotkań z naszymi partnerskimi
parafiami. I tak do parafii w Chorzowie w sierpniu przyjeŜdŜa chór z miejscowości Driel, a
chór parafii w Mysłowicach wyjeŜdŜa w odwiedziny do chóru partnerskiego w miejscowości
Gouda. MłodzieŜ z parafii w Burgum w tym roku odwiedzi swoich przyjaciół w parafii
w Świętochłowicach, a parafia w Krakowie w październiku świętować będzie piękny
jubileusz 25-lecia partnerstwa z parafią w Roden. JuŜ w maju parafia św. Trójcy w
Warszawie wyjeŜdŜa odwiedzić przyjaciół w Diakonii amsterdamskiej, a na uroczystość
konfirmacji do Goleszowa (24 maja br.) przyjeŜdŜają goście z partnerskiej parafii w
Ablasserdam. Z pewnością pominęliśmy pewne wydarzenia, ale wynika to z naszej
niewiedzy, a nie złej woli, dlatego serdecznie zachęcamy do współredagowania naszego
biuletynu i przesyłania nam informacji o tym co dzieje się w ramach partnerstw w parafiach.
W tym numerze biuletynu bliŜej opowiemy o partnerstwie parafii w Krakowie z parafią
w Roden i parafii w Rynie z parafią w Papendrecht.
Partnerstwo pomiędzy Parafią Ewangelicko-Augsburską w Krakowie a Parafią
w Roden w Holandii
W ubiegłych latach pisano o partnerstwie ze „zborami” w Roden, obecnie ze „zborem”
z uwagi na połączenie obu wcześniejszych denominacji (Gereformerde Kerk i Hervormde
Gementen) w jeden kościół (De Protestantse Kerk in Nederland). Parafia w Roden (strona
internetowa: www.pkn-roden.nl) składa się z 3ch budynków kościelnych – 2 w Roden i 1
w Rodenwolde.
Partnerstwo z Roden trwa od listopada 1984 r., w bieŜącym roku świętować będziemy
jubileusz 25-lecia wzajemnej współpracy. ZałoŜono od początku współpracy, Ŝe będzie ona
wolna od jakiejkolwiek materialnej pomocy, w tym celu, aby moŜna było tworzyć partnerskie
kontakty.
Towarzyszą nam jako symbole sól i światło świecy (Mt 5, 13-16). ZałoŜyliśmy takŜe, Ŝe
będziemy razem rozmawiali na tematy waŜne dla obu stron. Tematy te są wybierane na
przemian przez jedną i drugą stronę. Przedmiotem naszej wspólnej refleksji było bardzo wiele
waŜkich tematów i wyzwań dla chrześcijan Świata, które włączały nasz zbór w obręb
ogólnoświatowej rozmowy współczesnych wyznawców Jezusa Chrystusa.
Oto niektóre z omawianych dotychczas w kolejnych rocznych cyklach tematów:
1. Modlitwa Pańska;
2. Teologiczne Objaśnienie z Barmen; proces koncyliarny na rzecz sprawiedliwości,
pokoju i zachowania stworzenia;
3. Dekalog wg. K. Piesiewicza i K. Kieslowskiego;
4. KsiąŜka Pinkasa Lapide: Er predigte in ihren Synagogen; święta Ŝydowskie;
5. Dokumenty o dialogu chrześcijańsko-Ŝydowskim;
6. Dietrich Bonhoeffer Listy z więzienia;
7. Hans Kung Credo – apostolskie wyznanie wiary objasnione ludziom współczesnym;
chrześcijanie i ekonomia;
8. Dalaj Lama i Eugen Drewermann Droga serca;
14
9. Pojednanie na podstawie dokumentu z Graz – Pojednanie – dar Boga i źródło nowego
Ŝycia; chrześcijaństwo i islam;
10. Przypowieści Jezusa;
11. J Korthals Altes: Serce i dusza dla Europy;
12. Cuda w Biblii;
13. Księga Kaznodziei Salomona na podstawie ksiąŜki rabina Kushnera.
14. KsiąŜka Clive Staples Lewisa: Cztery Miłości. Towarzyszyła temu rozmowa o filmie
„Cienista dolina” w reŜ. R. Attenborough rozwaŜającego miłość i cierpienie na kanwie
epizodu z Ŝycia autora ksiąŜki
W bieŜącym sezonie (2008/2009) bazę do dyskusji stanowi ksiąŜka Davida G. Hallmana
„Spiritual Values for Earth Community”, poświęcona współczesnym, globalnym wyzwaniom
dla chrześcijan.
Oprócz spotkań dyskusyjnych, kaŜdego roku, w niedzielę najbliŜszą 31 października
odprawiane jest w Krakowie i Roden naboŜeństwo reformacyjne w tym samym porządku
i z czytaniem tych samych, uzgodnionych tekstów.
WaŜnym elementem wymiany myśli i przyjaźni są wizyty delegacji raz w roku,
naprzemiennie w Krakowie i w Roden. W kwietniu 2007 Parafia w Krakowie gościła przez
kilka dni delegację z Roden. Była to kolejna okazja do wspólnych spotkań i dyskusji.
Przed kilku laty dla lepszego opisania istoty tych kontaktów, trwających tak długo (pomimo
róŜnych zawirowań związanych ze zmianą pokoleniową, chorobami a nawet odejściem do
Pana niektórych członków grupy roboczej) zorganizowano spotkanie na którym poproszono
kaŜdego z obecnych aby na małej kartce napisał, co jest dla niego aktualnie najwaŜniejszą
treścią w tych kontaktach. Odpowiedzi pogrupowano wg tematów wiodących. Zarysowały się
4 grupy odpowiedzi:
1.
„Agape” obejmowała następujące odpowiedzi:
Agape, przyjaźń, utrzymywanie przyjaznych stosunków, wymiana korespondencji i literatury
– niekoniecznie wizyty – wymiana grup, utrzymywanie korespondencji (listy, kartki z okazji
świąt religijnych, urlopów, wycieczek), osobista wymiana kontaktów (na gruncie
towarzyskim) nie tylko dyskusje dotyczące tematu, zwiedzanie okolicy bliŜszej lub dalszej w
krajach naszego zamieszkania, kawa-herbata-ciastka.
2.
„Wzajemne uczenie się od siebie” obejmowała:
Wzajemne uczenie się od siebie, poznanie stanowiska ludzi pochodzących z innego obszaru
na temat dyskutowanych kwestii, wymiana i konfrontacja poglądów, wymiana refleksji
15
i przemyśleń na aktualne problemy ogólnoświatowe niekoniecznie religijne, interesujące
tematy (x2), wymiana poglądów na tematy religijne-społeczne-polityczne, podejmowanie
tematów bliskich naszemu Ŝyciu, porównanie naszego (polskiego) punktu widzenia – naszych
refleksji z ludźmi innego kraju i kultury.
3.
„Partnerstwo Zborów” obejmowało:
Szczególne partnerstwo, partnerstwo między Zborami, czyny oprócz słów, kontakty z ludźmi
Ŝyjącymi w demokracji, ich doświadczenia stają się naszymi doświadczeniami – warto to
dyskutować.
4.
„Wiara - światopogląd” obejmowała:
Wiara dzisiaj – jak jej doświadczamy, kontakt z tym czym Ŝyje protestantyzm
zachodnioeuropejski, dialog o wyzwaniach współczesności, dar odmiennego spojrzenia na
Ŝycie.
Uzupełniając powyŜsze wypowiedzi moŜna jeszcze zauwaŜyć: grupa, która inicjowała w
1984 r. te kontakty kierowała się równieŜ ciekawością. Była to obserwacja ludzi o innej
kulturze spotykających podobne problemy. Upadek muru berlińskiego nie wpłynął na
intensywność tych kontaktów. Jakkolwiek w przeszłości próbowano wielu innych form
współpracy (grupy młodzieŜy etc.) to jedyną formą, która przetrwała próbę czasu, jest grupa
dyskutująca wspólnie róŜne zagadnienia i teksty. Język obcy moŜe stanowić dodatkową
korzyść, ale moŜe teŜ dla niektórych być przeszkodą w osiągnięciu pełni w tych kontaktach.
Przyjaciele z Roden byli i są równieŜ przyjaciółmi „w biedzie”, to znaczy czujemy ich
obecność i współczucie w trudnych sytuacjach i zdarzeniach losowych. Kontakty te
wypracowały coś niezwykle cennego, trudnego do wyraŜenia w słowach. Ciągle jest dla nas
zaskoczeniem, Ŝe moŜna być w ten sposób oczekiwanym tak daleko od domu.
(w sprawozdaniu wykorzystano teŜ fragmenty niektórych tekstów publikowanych wcześniej w
Biuletynie Parafialnym)
przygotował: Marcin Walter
Kontakty partnerskie Parafii w Rynie z Parafią Papendrecht
Kontakty parafii w Rynie z parafią partnerską w Papendrecht zapoczątkowała pani
Pastorowa Ewa Walter przekazując adres ryńskiej Parafii panu Hermanowi Visser
z Papendrecht w roku 2000. Cały ten rok wymienialiśmy się korespondencją. W grudniu 2000
strona holenderska zaproponowała zorganizowanie w kaŜdą drugą niedzielę lutego
naboŜeństw symultanicznych, które polegają na wspólnej modlitwie z tymi samymi
intencjami, z jedną wybraną wspólną pieśnią i rozwaŜaniem tego samego Słowa BoŜego.
Pierwsze naboŜeństwo zorganizowane zostało 18.02.2001 roku. NaboŜeństwa te przeŜywamy
16
razem z Parafią w Nerkewitz w Niemczech, mającą juŜ wcześniej kontakty partnerskie
z Papendrecht. Propozycje wspólnych pieśni i tematu rozwaŜania Słowa BoŜego
przygotowywane są na przemian przez naszą Parafię, przez Holendrów lub Niemców. Co
roku wymieniamy się pozdrowieniami i intencjami modlitewnymi o siebie nawzajem.
Z kaŜdego naboŜeństwa wymieniamy się sprawozdaniami i zdjęciami, które omawiamy na
spotkaniach parafialnych w naszych Parafiach.
Cały rok 2001 poświęcony był przygotowaniom wizyty Holendrów w naszej Parafii
w Rynie. Pierwsza wizyta delegacji z Parafii w Papendrecht miała miejsce w dniach 5.0411.04.2002 roku. Przyjechali do nas Pan Herman Visser i Pan Age Stallinga. Poznali teren
Parafii, okoliczne osobliwości i zwyczaje. Goście odwiedzili takŜe rodziny członków Rady
Parafialnej i mogli dzięki temu bliŜej nas poznać.
Przez następne lata Holendrzy w swojej Parafii przygotowywali odpowiednią komisję
do kontaktów z naszą Parafią. Moderatorem jest cały czas Pan Herman Visser, a takŜe Pan
Joop Krullaars i Cees van den Toren, którzy w dniach 10.05 -16.05.2006 roku nas odwiedzili.
Podczas tej wizyty omówiliśmy plany rozwoju naszych kontaktów.
Do rewizyty naszej delegacji doszło w dniach 27.04 – 4.05.2007 roku.
Uczestniczyliśmy w naboŜeństwie w kościele 'Morgenstern” i na spotkaniu komisji ds.
kontaktów z Parafią w Nekrewitz. W prezencie dla Parafii w Papendrecht zostawiliśmy
rysunki wykonane przez dzieci z Rynu. Nasze ponowne wspólne spotkanie ustaliliśmy na
czas między 6.06. - 10.06.2008 roku. Delegacja z Holandii przybyła w ustalonym czasie i
uczestniczyła w „Złotej Konfirmacji” w dniu 8.06.br. Dla wszystkich było to wielkie
przeŜycie, dla gości była to okazja po raz pierwszy uczestniczyć w takim jubileuszu z
udziałem naszego Chóru Parafialnego. Parafia otrzymała rysunki dzieci z Papendrecht.
Podczas tej wizyty ustaliliśmy wspólną intencję modlitewną na „Światowy Dzień Modlitwy o
Pokój” w dniu 21.09.br. Na naboŜeństwie tym pod wspólnym znakiem Flagi w kolorach tęczy
modliliśmy się o Prezbiteriańskie Parafie w Ruandzie.
Nasze partnerstwo opiera się na wspólnej modlitwie podczas naboŜeństw
symultanicznych i wymianie delegacji, cały czas mamy między sobą kontakt telefoniczny
i elektroniczny, wymieniamy się zdjęciami i sprawozdaniami ze wspólnych naboŜeństw
i spotkań parafialnych.
przygotował: ks. Jan Neumann, Ryn
opracowanie działu: Anna Wrzesińska
17
Mówimy po niederlandzku
W Holandii bez problemu porozumiemy się w języku angielskim, wiele osób zna takŜe
niemiecki, ale warto poznać kilka przydatnych zwrotów w tym języku.
Tak - ja
Nie - nee
Dziękuję, - dank je, bedankt
Dziękuję bardzo - dank je wel
Nie ma za co, Proszę - graag gedaan
Proszę - alsjeblieft
Dzień dobry – goeiedag
Do zobaczenia - tot ziens
Dobry wieczór – goeienavond
Dobranoc - goedenacht
W tym numerze poznamy teŜ waŜne zasady wymowy.
Literę “g” wymawia się jak bardzo twarde (niemal charkoczące) “ch“. Za to literę “h”
wymawia się bardzo miękko, niemal niesłyszalnie, np:
Van Gogh - wymawiaj van choch
Goeie morgen (dzień dobry - rano) - chuje morchen
Dag (dzień) - dach
Gracht (kanał w mieście lub fosa) - chracht
Geld (pieniądze) - cheld
Den Haag (miasto Haga) - den ách
Litery “oe” wymawia się jak polskie “u“, np.:
Boek (ksiąŜka) - buk
Broek (spodnie) - bruk
Voetpad (chodnik) - futpat
Zoep (zupa) - zup
Litery “ij” i “ei” - wymawia się tak samo i brzmią mniej więcej jak “aj“ np.:
Rijksmuseum - rajksmuseum
Trein (pociąg) - trajn
Wijn (wino) - wajn
Leiden (miasto Leiden) - lajden
Ijs (lody) - ajs
Litery “ie” wymawia się jak polskie “i“, np.:
Fiets (rower) - fic
Wiel (koło) - wil
(natomiast holenderskie “i” wymawia się krótko, coś pomiędzy polskim “i” i “y” - tak jak w
angielskim slowie “bit”), np.:
Wil (chcieć) - wyl
Stil (cicho) - styl
Litery “ou” wymawia się podobnie jak polskie “au“, czyli:
Gouda (miasto i ser) - chauda
Zout (sól) – zaut
opracowała: Agnieszka Godfrejów-Tarnogórska
18
Holenderska ksiąŜka kucharska
....czyli zasmakujmy w Holandii.
Brukselka po holendersku
Składniki:
brukselka 40 dag
ryba gotowana 15 dag
oliwa 3 łyŜki
rodzynki 2 dag
natka pietruszki 1 pęczek
sól 1 szczypta
pieprz 1 szczypta
cukier 1 szczypta
sok z cytryny 1 szt
Sposób przyrządzania:
Brukselkę oczyszczoną zalać wrzącą osoloną wodą z dodatkiem cukru, zagotować pod
przykryciem. Odkryć na chwilę i gotować pod przykryciem 15 minut. Odcedzić, wystudzić,
połączyć z rybą pokrojoną w kostkę,opłukanymi rodzynkami, posiekaną natką pietruszki i
oliwą, doprawić.
Błotko z nieba
Składniki:
czekolada gorzka 10 dag
mleko 2 łyŜki
cukier 1,5 łyŜki
jajka 2 szt
bita śmietana 1 szt
herbatniki 1 paczka
Sposób przyrządzania:
Czekoladę pokruszyć na kawałki i zmieszać z mlekiem. Naczynie z czekoladą wstawić do
innego większego napełnionego wodą. Mieszać, aŜ czekolada się rozpuści, dodać Ŝółtka
utarte z cukrem i rozmieszać. Z białek ubić pianę i delikatnie wmieszać ją do masy
czekoladowej. Rozdzielić na porcję i ochłodzić. Dodać śmietanę i herbatniki.
przepisy zaczerpnięte ze strony internetowej www.mojeprzepisy.pl
wybór: Agnieszka Godfrejów-Tarnogórska
19
Członkowie Komisji ds. polsko-holenderskich w Polsce
-
p. Halina Anweiler, Kościół Ewangelicko-Augsburski, Diecezja Cieszyńska
Ks. Alfred Bieta, Kościół Ewangelicko-Augsburski, Diecezja Katowicka
Ks. Roman Lipiński, Kościół Ewangelicko-Reformowany
p. Agnieszka Godfrejów-Tarnogórska, Diecezja Katowicka
p. Anna Wrzesińska, Konsystorz Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego
Adres kontaktowy:
Komisja ds. polsko-holenderskich w Polsce
Ul. Miodowa 21
00 -246 Warszawa
Tel. +22 88 70 200; fax +22 88 70 218
email: [email protected]
Redakcja newslettera:
Agnieszka Godfrejów-Tarnogórska [email protected]
Współpraca:
ks. Alfred Bieta, ks. Roman Lipiński, Anna Wrzesińska, Halina Anweiler
20

Podobne dokumenty