w numerze

Komentarze

Transkrypt

w numerze
W NUMERZE:
WIEŚCI Z KRAJU
4
5
Pieniądze czekają na rolników
Zapraszamy na szkolenia
Z ŻYCIA POMORSKIEGO OŚRODKA DORADZTWA ROLNICZEGO
6
O nas: Dział Przedsiębiorczości, Wiejskiego Gospodarstwa Domowego
i Agroturystyki w Gdańsku o sobie
POMORSKA IZBA ROLNICZA
10
10
11
12
13
15
16
Posiedzenie Zarządu Pomorskiej Izby Rolniczej
Polska wolna od upraw GMO
Minister Kazimierz Plocke spotkał się z rolnikami
Projekt Pomorskiej Izby Rolniczej na półmetku
Z prac Pomorskiej Izby Rolniczej
Uroczysta gala konkursu z udziałem Pomorskiej Izby Rolniczej
Rolnicy otrzymali więcej uprawnień w procesie rozdysponowania ziemi
z zasobów ANR
Podatek VAT w 2013 roku
- na co zwracać uwagę
str. 21
1 stycznia 2013 r. weszła w życie
pierwsza tura zmian w podatku VAT.
Zmiany dotyczą głównie rozliczania
podatku VAT w metodzie kasowej
oraz rozliczania tzw. ulgi na złe długi.
DLA WSI I REGIONU
17
19
20
Produkty tradycyjne i regionalne a wielofunkcyjny rozwój wsi
Zapraszamy na szkolenia
Aktualne informacje prawne dla rolnictwa
ZARZĄDZANIE GOSPODARSTWEM ROLNYM
21
22
24
25
Podatek VAT w 2013 roku - na co zwracać uwagę
Zmiany w emeryturach rolniczych
Wszystko o grupach producentów rolnych (cz. I)
Nowy nabór wniosków na działanie „Korzystanie z usług doradczych
przez rolników i posiadaczy lasów”
NA POLACH I ŁĄKACH
26
35
Zboża jare - jaką odmianę wybrać?
Przypominamy – luty
W CHLEWNI I OBORZE
36
37
39
40
40
Nauka praktyce, czyli „Zdrowa Krowa”
Wiosna w pasiece
Przypominamy - luty
Agencja Rynku Rolnego informuje
Warto przeczytać
W TROSCE O ŚRODOWISKO
41
42
45
46
Rola roślin pułapkowych w integrowanej ochronie roślin
Chów gęsi w gospodarstwach ekologicznych
Sprawdzone w praktyce
Rolnictwo ekologiczne - to dodatkowe pieniądze na gospodarstwo
i wyższe ceny za ekologiczne płody rolne
Z WIZYTĄ U ROLNIKA
47
Postawili na mleko
DONIESIENIA
49
49
Kurs „Organizacja i rozwój działalności agroturystycznej”
ARiMR zaprasza na spotkania informacyjne
W DOMU I ZAGRODZIE
50
Makaronowe specjały
Zboża jare - jaką odmianę
wybrać?
str. 26
Prezentujemy wyniki doświadczeń
PDOiR ze zbożami jarymi wykonanych w 2012 roku na terenie województwa pomorskiego.
Wiosna w pasiece
str. 37
Każdy pszczelarz ma zapewne wypracowany własny sposób prowadzenia pasieki, co uwarunkowane
jest wiedzą, tradycją pszczelarzenia
i obserwacją życia rodzin. Dr Witold Cyba opisuje swoje sposoby
przygotowania pasieki do zimowli
i rozwoju wiosennego, które stosuje
już 10 lat.
OFERTY
ROZRYWKA DLA DOROSŁYCH I DLA DZIECI
RAPORT Z RYNKU
3
Wieści z kraju
Pieniądze czekają na rolników
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa ma pieniądze na wsparcie
rolników, którzy chcą skorzystać
z preferencyjnych kredytów bankowych.
A
trakcyjność specjalnych kredytów udzielanych
rolnikom polega na tym, że w ich spłacie pomaga Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W ofercie banków, które współpracują
z ARiMR, dostępne są kredyty inwestycyjne, kredyty z częściową spłatą kapitału oraz tzw. kredyty klęskowe, udzielane na wznowienie produkcji rolniczej
zniszczonej przez klęski żywiołowe.
Kredyty inwestycyjne
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
przeznaczyła 22,5 mln zł na dopłaty do nowych kredytów inwestycyjnych, które będą udzielane w I kwartale
2013 r. Ta kwota pozwoli na przyznanie przez banki
współpracujące z ARiMR kredytów inwestycyjnych
na łączną kwotę 750 mln zł.
Zainteresowanych taką pomocą zapraszamy do
składania wniosków kredytowych w następujących
bankach współpracujących z ARiMR:
- Bank Polskiej Spółdzielczości S.A.
- SGB Bank S.A.
- Bank Gospodarki Żywnościowej S.A.
- Bank Zachodni WBK S.A.
- ING Bank Śląski S.A.
- Pekao S.A.
W 2013 roku można starać się o następujące kredyty inwestycyjne:
• na zakup gruntów rolnych (nKZ),
• na przedsięwzięcia realizowane w ramach programów branżowych np. przetwórstwa ziemniaków,
mleka czy restrukturyzacji i modernizacji przemysłu mięsnego (nBR),
• na zakup użytków przeznaczonych na utworzenie
lub powiększenie gospodarstwa rodzinnego (nGR),
• na operacje w zakresie nowych technologii produkcji (nNT),
• na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych,
działach specjalnych produkcji rolnej i przetwórstwie produktów rolnych oraz na zakup akcji lub
udziałów (nIP),
• dla młodych rolników (nMR),
• dla grup producentów rolnych (nGP).
Kredyty inwestycyjne są bardzo atrakcyjne dla rolników i przedsiębiorców z sektora rolno-spożywczego, ponieważ są bardzo korzystnie oprocentowane,
a ponadto znaczną część należnego bankowi oprocentowania płaci za kredytobiorcę ARiMR. Obecnie całkowite oprocentowanie kredytów inwestycyjnych wy-
4
nosi 6,375%, z tego 3% płaci bankowi kredytobiorca,
a pozostałą część należnych bankowi środków przekazuje Agencja.
Kredyty z częściową spłatą kapitału
(linia kredytowa CSK)
10 milionów zł przekaże Agencja Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa współpracującym z nią bankom na dopłaty do udzielanych w 2013 r. kredytów
z częściową spłatą kapitału (linia kredytowa CSK).
Pieniądze te są dostępne od 18 stycznia 2013 r. na platformie internetowej „Obsługa limitów on-line”. Dzięki temu banki współpracujące z Agencją będą mogły
szybciej uruchomić akcję kredytową dla rolników
i sprawniej ją prowadzić. O kredyty CSK można ubiegać
się w Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. i SGB-Banku
S.A., a także w zrzeszonych w nich Bankach Spółdzielczych oraz w Banku Gospodarki Żywnościowej S.A.,
ING Banku Śląskim S.A. i Banku Pekao S.A.
Z roku na rok kredyty z częściową spłatą kapitału cieszą się wśród rolników coraz większą popularnością. W 2012 r. Agencja przeznaczyła na dopłaty
do tych kredytów 15 mln zł. Banki, współpracujące
z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
w ramach tej pomocy, udzieliły w sumie 329 kredytów CSK na kwotę 42,62 mln zł. Wartość kredytów
udzielonych w 2012 r. była wyższa niż w 2011 roku,
gdy banki współpracujące z Agencją Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa przyznały 249 kredytów
CSK na kwotę 25,86 mln zł. Agencja zapłaciła wtedy
za rolników 5,5 mln zł.
Kredyty CSK zostały po raz pierwszy wdrożone
przez ARiMR pod koniec 2010 roku. Stały się one alternatywą dla już wcześniej wprowadzonych kredytów
inwestycyjnych, w wypadku których Agencja płaci za
kredytobiorców część należnego bankom oprocentowania. Nowy rodzaj kredytów (CSK) polega na tym, że
Agencja spłaca za rolnika część kapitału zaciągniętego
kredytu, a nie należnego bankowi oprocentowania. Linia kredytowa CSK umożliwia Agencji spłatę za rolnika
do 75 tysięcy złotych zaciągniętego kredytu, z tym że nie
może to być więcej niż 35% całości otrzymanego kredytu. Tak obliczone wsparcie wypłacane jest w dwóch
etapach. W pierwszym etapie rolnik otrzymuje - 75%
kwoty pomocy po zrealizowaniu inwestycji, a w drugim
na koniec okresu kredytowania dostaje pozostałe 25%,
w celu ostatecznej spłaty kredytu. Kredyty CSK można
zaciągać na okres ich spłaty wynoszący od 5 do 10 lat.
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Wieści z kraju
Kredyty klęskowe
W pierwszych dwóch miesiącach 2013 r. banki
współpracujące z ARiMR mogą udzielić nowych kredytów klęskowych na łączną kwotę 158,6 mln zł. Dopłata
do oprocentowania tych kredytów, którą za rolników
zapłaci ARiMR, wyniesie 4,7 mln zł. Wszyscy zainteresowani takimi kredytami mogą składać w bankach
wnioski o ich przyznanie.
Kredyty klęskowe z dopłatą ARiMR do ich oprocentowania udzielane są przez 5 central bankowych,
które zgłosiły się do współpracy z Agencją:
- Bank Polskiej Spółdzielczości Spółka Akcyjna,
- SGB - Bank Spółka Akcyjna,
- Bank BGŻ S.A.,
- Bank Zachodni WBK S.A.,
- Bank Pekao S.A.
W 2013 roku kredyty klęskowe mogą być udzielane,
w zależności od rodzaju poniesionych strat, w ramach
następujących linii kredytowych:
nKL01 - kredyty inwestycyjne przeznaczone na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach
P
omorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku zaprasza rolników na szkolenia pt. „Szkolenia z zakresu dostosowania gospodarstw
rolnych Pomorza i Kujaw do wymogów wzajemnej
zgodności”, w ramach działania 111 „Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie”. Jest to już czwarta edycja szkoleń informujących
o wymogach wzajemnej zgodności.
W województwie pomorskim zorganizowanych
zostanie 61 dwudniowych szkoleń w terminie od
15 października 2012 r. do 31 października 2013 r.
Program szkolenia obejmuje m.in. następujące zagadnienia:
• produkcja roślinna i zwierzęca a ochrona środowiska naturalnego,
• Dobra Kultura Rolna zgodna z zachowaniem ochrony środowiska,
• zasady rejestracji i identyfikacji zwierząt,
specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody
spowodowane przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne
skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź,
huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę,
nKL02 - kredyty obrotowe przeznaczone na wznowienie
produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne
skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź,
huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę.
Oprocentowanie kredytów klęskowych w bankach
współpracujących z ARiMR wynosi obecnie 6,375%.
Rolnicy, którzy chcą skorzystać z takiego kredytu,
zapłacą niższe oprocentowanie. Jeżeli posiadają odpowiednie ubezpieczenie od skutków klęsk żywiołowych, zapłacą jedynie 1,5% należnego bankowi oprocentowania, w skali roku, a gdy nie posiadają takiego
ubezpieczenia, wówczas oprocentowanie takiego kredytu wyniesie 3,9375% w skali roku. Resztę należnego
bankowi oprocentowania pokryje za nich ARiMR.
Departament Komunikacji Społecznej ARiMR
• zdrowie publiczne ludzi, zdrowie zwierząt i zdrowotność roślin,
• program zwalczania chorób zakaźnych u zwierząt
gospodarskich,
• dobrostan zwierząt,
• system sankcji stosowany w zakresie niespełnienia
wymogów wzajemnej zgodności.
W drugim dniu, w ramach wyjazdu studyjnego
do wybranych gospodarstw, uczestnicy będą mogli
w sposób praktyczny dokonać oceny dostosowania do
zasad wzajemnej zgodności. Omówione zostaną listy
sprawdzające oraz wykonane zostaną pomiary przy
pomocy specjalistycznej aparatury.
Udział w szkoleniu jest bezpłatny. Uczestnikom
zapewniamy materiały szkoleniowe i wyżywienie.
Szczegółowy program i terminarz szkoleń znajduje
się na stronie www.podr.pl oraz w BP ODR, które przyjmują zgłoszenia osób chętnych do udziału w szkoleniu.
„Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie”.
Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania: „Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie”
Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w ramach operacji szkoleniowej – umowa nr 00002-6900-FA1900364/11.
Instytucja Zarządzająca Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
5
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
O NAS
W ramach cyklu prezentującego jednostki organizacyjne
PODR w Gdańsku, przedstawiamy
Dział Przedsiębiorczości, Wiejskiego Gospodarstwa
Domowego i Agroturystyki w Gdańsku.
Dział Przedsiębiorczości, Wiejskiego Gospodarstwa
Domowego i Agroturystyki w Gdańsku o sobie
D
ział Przedsiębiorczości, Wiejskiego Gospodarstwa Domowego i Agroturystyki (DP) jest
jednostką złożoną, obejmującą bardzo szeroki
zakres tematyczny uwarunkowany rodzajem priorytetów uwzględnionych w Programie Działalności PODR
w Gdańsku. Dział współpracuje z wieloma organizacjami pozarządowymi, m.in. z grupami producentów
rolnych, stowarzyszeniami turystyki wiejskiej czy kołami gospodyń wiejskich.
Zadania dla Przedsiębiorczości, wynikające z Priorytetu 1. i 2., realizowane są przez trzy osoby. Skupiają
się one przede wszystkim na szkoleniach i doradztwie
na rzecz grup producentów rolnych, grup producentów owoców i warzyw oraz organizowaniu wsparcia
przy ich tworzeniu, a także na ocenie technicznej i weterynaryjnej produkcji żywności wysokiej jakości oraz
promocji odnawialnych źródeł energii, jej wytwarzania i wykorzystania na obszarach wiejskich.
W ramach promocji odnawialnych źródeł energii,
jej wytwarzania i wykorzystania, szczególną uwagę
zwracamy na produkcję biogazu na obszarach wiejskich. Tego zagadnienia dotyczy m.in. projekt pt. „Mokradła, glony i biogaz – przeciwdziałanie eutrofizacji
Południowego Bałtyku”, którego współautorką i koordynatorem jest Danuta Makowska. Projekt (WAB),
który ma charakter edukacyjno-badawczy wykazał,
że główną przyczyną przeżyźnienia wód, masowych
zakwitów sinic i glonów (eutrofizacji) jest spływ do
morza i zbiorników słodkowodnych związków azotowych i fosforowych z nawożonych pól. Usuwane glony, a także rośliny wodno-błotne zbierane z mokradeł
na nieużytkach rolnych można wykorzystywać jako
paliwo (substrat) do biogazowni.
Pod koniec 2012 roku 50-osobowa grupa pomorskich rolników, zainteresowanych budową biogazowni, uczestniczyła w 4-dniowej wizycie studyjnej
w Szwecji i gościła w rolniczej gminie Trelleborg.
Uczestnicy wyjazdu zapoznali się z doświadczeniami
szwedzkich rolników w zakresie produkcji i wykorzystania biogazu.
6
Prezentacja
biogazowni
w gospodarstwie
szwedzkiego rolnika
w gminie Trelleborg
Pomorscy rolnicy
z uwagą słuchali
o szwedzkich
rozwiązaniach
instalacyjnych
biogazowni
PODR jako podwykonawca uczestniczy też w działaniach międzynarodowego projektu pt. „Zrównoważony
rozwój produkcji biogazu w gospodarstwach ekologicznych”. Współpraca Ośrodka z partnerami ww. projektu została zainicjowana 20 grudnia 2011 roku, poprzez
podpisanie przez Dyrektora PODR listu intencyjnego,
i trwać będzie do 2014 roku. Ponadto opracowano
nowy międzynarodowy projekt z udziałem PODR, będący kontynuacją projektu WAB.
Zadania dla Wiejskiego Gospodarstwa Domowego i Agroturystyki, wynikające z Priorytetu 3., realizują trzy osoby. Szeroki wachlarz działań oparty jest na
koncepcji wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich, którego głównym założeniem jest uzupełnienie
podstawowej działalności rolniczej o rozwój dodatkowych inicjatyw umożliwiających społeczności wiej-
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
skiej uzyskiwanie dodatkowego dochodu lub zatrudnienie w usługach agroturystycznych, edukacyjnych,
sprzedaży bezpośredniej i przetwórstwie.
Poniżej przedstawiono obszary działania realizowane przez WGDiA.
I. Agroturystyka
W kwietniu 2012 r., na zlecenie Sekretariatu Regionalnego Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich Województwa Pomorskiego, dział promował wypoczynek
na pomorskiej wsi i prezentował produkty tradycyjne charakterystyczne dla województwa pomorskiego
oraz pomorskie dziedzictwo kulturowe na IV Międzynarodowych Targach Turystyki Wiejskiej i Agroturystyki AGROTRAVEL w Kielcach. Do przedsięwzięcia zaproszono przedstawicielki Choczewskiego
Stowarzyszenia Turystycznego i twórców ludowych.
Podstawowym narzędziem promocji agroturystyki był
katalog gospodarstw agroturystycznych, który opracowany został pod koniec 2011 r. Jedną z wielu atrakcji
na Targach było podsumowanie konkursu ogłoszonego
przez MRiRW „Na najciekawszą pamiątkę agroturystyczną”. Gadżet zgłoszony do konkursu, wykonany w
gospodarstwie agroturystycznym „U Danusi” ze Stężycy, nagrodzono III miejscem.
Gadżet wykonany przez p. Danutę Dzwonkowską ze Stężycy
nagrodzony III miejscem przez MRiRW
na Targach AGROTRAVEL w 2012 r.
Opracowanie katalogu oraz organizacja stoiska na
Targach w Kielcach były zadaniami dodatkowymi, zrealizowanymi na zlecenie Województwa Pomorskiego,
ze środków Sekretariatu Regionalnego Krajowej Sieci
Obszarów Wiejskich Województwa Pomorskiego.
W ramach działalności statutowej prowadzone są
szkolenia agroturystyczne dla rolników i mieszkańców wsi pt.: „Organizacja i rozwój działalności agroturystycznej”, a ich liczba uzależniona jest od potrzeb
samych zainteresowanych. W 2011 r. na potrzeby szkoleniowe opracowano i wydano poradnik pt. „Rozwój
turystyki wiejskiej na Pomorzu” autorstwa Danuty
Makowskiej i Barbary Ditrich.
II. Zagroda edukacyjna
Od 2011 roku Centrum Doradztwa Rolniczego
w Brwinowie, Oddział w Krakowie, we współpracy
z wojewódzkimi ośrodkami doradztwa rolniczego
wdraża projekt Ogólnopolskiej Sieci Zagród Edukacyjnych pn. „Zagroda edukacyjna”.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
1.
2.
3.
4.
5.
6.
1. Wojewódzkie seminarium upowszechniające koncepcję Ogólnopolskiej Sieci Zagród Edukacyjnych
2. Uczestnicy seminarium pt. „Idea i zasady tworzenia agroturystycznego gospodarstwa edukacyjnego”
3. Sala edukacyjna w gospodarstwie p. H. Syrockiego w Kniewie
4. Warsztaty rękodzielnicze w zagrodzie edukacyjnej p. R. Turo
w Krastudach
5. Warsztaty plastyczne w zagrodzie edukacyjnej p. A. Wacholc
w Lipach
6. Pracownia garncarska na potrzeby edukacyjne w gospodarstwie
p. J. i T. Szyszka w miejscowości Sokole
Poprzez realizację usługi rolnicy uzyskują dodatkowy dochód, a wartością dodaną jest ich twórczy rozwój.
Cele projektu mogą być realizowane jako główna lub dodatkowa działalność gospodarstwa. W Ogólnopolskiej
Sieci Zagród Edukacyjnych funkcjonuje 9 zagród edukacyjnych z województwa pomorskiego i przygotowywane są kolejne. W grudniu 2012 roku rolnicy uczestniczący w projekcie mieli okazję podnieść swoje kwalifikacje
i wymienić się doświadczeniami na szkoleniu zorganizowanym dla koordynatorów i członków Ogólnopolskiej
Sieci Zagród Edukacyjnych w Krakowie.
III. Współpraca z kołami gospodyń wiejskich
• Turniej KGW
W roku ubiegłym gospodarzem imprezy było Miasto Starogard Gdański. W bieżącym roku X edycja odbędzie się 6 kwietnia w Sztumie. Nadmienię, że KGW
z Czernina, z powiatu sztumskiego nagrodzono Grand
Prix w 2011 r. Wartością nie do przecenienia w tym
przedsięwzięciu jest integracja społeczności lokalnych
i pielęgnowanie więzi międzyludzkich. Jest to również
dobry przykład kreatywności kobiet i kultywowania
7
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
tradycji dla młodego pokolenia, które coraz odważniej
wstępuje w szeregi tej organizacji.
jewództwa Pomorskiego, którą przyznano następującym produktom: konfitura truskawkowa, kozi ser
rakowiecki, nalewka z owoców z dzikiej róży, swojski chleb z masłem oraz szprot bałtycki na pierzynce
z sosu żuławskiego.
Uczestnicy Turnieju KGW Województwa Pomorskiego
w Starogardzie Gdańskim
• Konkursy kulinarne
Konkursy kulinarne dla KGW organizowane są co
roku, podczas Kaszubskiej Jesieni Rolniczej w Lubaniu.
W 2012 roku tematem konkursu były potrawy z warzyw
w kategorii „Sałatki”. W tym roku zaplanowano w Lubaniu dwa konkursy, które odbędą się 9 czerwca - w kategorii „Zupy” i 15 września - „Potrawy z grzybów”.
Podsumowanie konkursu kulinarnego na potrawy z warzyw
w kategorii „Sałatki” zorganizowanego podczas
Kaszubskiej Jesieni Rolniczej w Lubaniu, w 2012 r.
• Konkurs „Piękna Wieś”
Konkurs ten, organizowany od 1993 r., integruje środowisko lokalne i aktywizuje mieszkańców obszarów
wiejskich do podniesienia atrakcyjności wypoczynkowej obszarów wiejskich. Jest jednym z ważnych działań
warunkujących ochronę i poprawę wartości krajobrazu
przyrodniczego i kulturowego wsi. Konkurs przebiega
w dwóch kategoriach: „Wieś” i „Zagroda”. Organizowany jest wspólnie z Województwem Pomorskim. Konkurs
będzie kontynuowany w roku bieżącym.
• Konkurs „Nasze kulinarne dziedzictwo – Pomorskie
Smaki”
W 2012 roku PODR w Gdańsku był wykonawcą
zadania na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego. Nagrodą główną w konkursie
była statuetka – Bursztynowy Laur Marszałka Wo-
8
Uczestniczki konkursu wojewódzkiego pn. „Nasze Kulinarne Dziedzictwo – Pomorskie Smaki” prezentujące potrawy
i produkty tradycyjne (2012 r.)
• Współpraca ze szkołami
W ramach budowania międzypokoleniowych więzi
społecznych i aktywizacji młodzieży szkolnej z obszarów wiejskich, zorganizowano konkurs fotograficzny
pt.: „Zdrowy i smaczny obrazek, czyli rzecz o warzywach i owocach”, którego podsumowanie odbyło się
w czerwcu 2012 r. podczas XXI Pomorskich Targów
Rolno-Przemysłowych w Lubaniu.
• Zadania zlecone
W ramach zadań zleconych z Sekretariatu Regionalnego Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich Województwa Pomorskiego przygotowano:
1) Stoisko Województwa Pomorskiego na Dożynkach
Prezydenckich w Spale, w 2011 r., na którym KGW
z Lipiej Góry (powiat tczewski) i Stowarzyszenie
Kaszubianki z Kamienicy Szlacheckiej (powiat kartuski) prezentowały kulturę regionu, przygotowując do degustacji produkty tradycyjne województwa
pomorskiego. Oprawę muzyczną zapewnił Regionalny Zespół Pieśni i Tańca „Bazuny”.
Uczestnicy Dożynek
Prezydenckich
w Spale, w 2011 r.,
przy stoisku
województwa
pomorskiego
Korowód z woj. pomorskiego
podczas Dożynek Prezydenckich
w Spale, w 2011 r.
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
2) Katalog gospodarstw agroturystycznych województwa pomorskiego w 2011 r.
3) Publikację pt. „Aktywność kobiet wiejskich”, popularyzującą aktywność organizacji kobiecych na
obszarach wiejskich województwa pomorskiego.
4) Warsztaty dla KGW pt. „Tradycje wigilijne na Pomorzu”.
Po takim tytułem odbyły się warsztaty szkoleniowe
dla KGW w 3 powiatach: w kościerskim – Skorzewo,
puckim - Łebcz oraz starogardzkim – Koteże, zorganizowane przez Sekretariat Regionalny Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich Województwa Pomorskiego
wspólnie z PODR w Gdańsku. Tematyka obejmowała m.in. rzeźbienie w owocach i warzywach, które
zaprezentowali mistrzowie Polski w carvingu. Na
każdym pokazie można było podziwiać wcześniej
przygotowane, niezwykle skomplikowane rzeźby,
które już na samym starcie rozbudzały fantazję i wyobraźnię uczestniczek. Ponadto gospodynie mogły
skorzystać z porad fachowców i same spróbować
rzeźbić motywy świąteczne w owocach i warzywach.
Następnym punktem warsztatów był pokaz potraw
wigilijnych i prelekcja na temat podstawowych technik kulinarnych, którą prowadził były szef kuchni
hotelu Heweliusz w Gdańsku. Kolejny pokaz, który
prowadziła p. Ewa Jankowiak przybliżył uczestniczkom podstawowe techniki florystyczne oraz sposób
wykorzystywania materiałów roślinnych i kwiatowych do ozdobienia stołu świątecznego.
wsparciem merytorycznym studentom oraz wydawnictwami z zakresu agroturystyki. Rokrocznie udzielana jest też pomoc studentom przygotowującym prace magisterskie.
Pracownicy Działu Przedsiębiorczości, Wiejskiego
Gospodarstwa Domowego i Agroturystyki w Gdańsku:
mgr inż. Andrzej Dolny
kierownik DP w Gdańsku
80-001 Gdańsk
ul. Trakt św. Wojciecha 293
tel. (58) 326 39 54
tel. kom. 607 400 856
e-mail: [email protected]
inż. Barbara Ditrich
główny specjalista ds. wiejskiego gospodarstwa domowego i agroturystyki
80-001 Gdańsk,
ul. Trakt św. Wojciecha 293
tel. (58) 326 39 14
tel kom. 607 143 790
e-mail: [email protected]
mgr Danuta Makowska
główny specjalista
80-001 Gdańsk
ul. Trakt św. Wojciecha 293
tel. (58) 326 39 05
tel. kom. 797 010 653
e-mail: [email protected]
mgr inż. Ewelina Szyc
specjalista ds. wiejskiego gospodarstwa
domowego i agroturystyki
Uczestniczki
warsztatów
pt. „Tradycje wigilijne
na Pomorzu”
w Skorzewie (2012 r.)
80-001 Gdańsk
ul. Trakt św. Wojciecha 293
tel. (58) 326 29 17
tel. kom. 797 010 598
e-mail: [email protected]
mgr inż. Iwona Wielińska-Fołta
starszy specjalista ds. wiejskiego gospodarstwa domowego i agroturystyki
80-001 Gdańsk
ul. Trakt św. Wojciecha 293
tel. (58) 326 29 17
tel. kom. 605 369 206
e-mail: [email protected]
lek. wet. Andrzej Zemło
specjalista ds. weterynarii
Uczestniczki warsztatów pt. „Tradycje wigilijne na Pomorzu”
w Łebczu (2012 r.)
• Współpraca z uczelniami
Dział prowadzi bieżącą współpracę z pomorskimi uczelniami kształcącymi studentów w dziedzinie
turystyki, która zaowocowała możliwością odbywania praktyk studenckich w gospodarstwach agroturystycznych. W ramach tej współpracy doradcy służą
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
Lubań, 83-422 Nowy Barkoczyn
tel. (58) 688 20 11 lub 688 21 50
e-mail: [email protected]
Opracowała Barbara Ditrich
Informacje nt. projektu WAB oraz projektów związanych
z biogazem opracowała Danuta Makowska
9
Pomorska Izba Rolnicza
Posiedzenie Zarządu
Pomorskiej Izby Rolniczej
8 stycznia 2013 br., odbyło się pierwsze
w tym roku posiedzenie Zarządu Izby, który
przystąpił do realizacji wniosków
z V Walnego Zgromadzenia Izby.
wanie za mało, bowiem zainteresowanie jest ogromne,
jednak i ta ilość miejsc cieszy.
Zarząd Izby wyraził także zdecydowane poparcie
dla kolegów z województwa zachodniopomorskiego,
bowiem także i w województwie pomorskim, występują przypadki wykupu gruntów rolnych przez „podstawione” osoby.
Jak co roku, Zarząd podjął uchwałę w sprawie dofinansowania publikacji Stacji Doświadczalnej Oceny
Odmian w Radostowie, dotyczącej odmian roślin zalecanych do uprawy w województwie pomorskim.
Renata Wiczling
Polska wolna od upraw
GMO
Od lewej: Andrzej Tandek - Delegat do KRIR, Lech Kolaska - Członek
Zarządu PIR, Ewelina Wika-Czarnowska - Członek Zarządu,
Jarosław Jelinek - Dyrektor Biura Izby
W
nioski dotyczą między innymi następujących zagadnień:
stworzenia możliwości przeszkolenia
grupy rolników, w celu uzyskania niezbędnych kwalifikacji do uboju gospodarczego,
- zapewnienia rekompensat rolnikom gospodarującym na terenach Natura 2000 w związku z opracowywaniem Planów Zadań Ochronnych,
- podjęcia działań mających na celu respektowanie
przez jednostki samorządu terytorialnego zapisów
art. 5 a ustawy o izbach rolniczych,
- podjęcia działań mających na celu zmianę zapisów
ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w zakresie zmiany zasad naliczania składki współposiadaczom gospodarstw rolnych.
Podczas spotkania poruszono również sprawę ferii zimowych dla dzieci rolników. Mianowicie, jak co
roku, Pomorska Izba Rolnicza otrzymuje pewną pulę
miejsc na zimowiska, które obiektywnie przyznaje zainteresowanym rolnikom, umożliwiając ich dzieciom
spędzenie czasu w różnych miejscach podczas zimowych ferii (ferie dofinansowane są ze środków Funduszu Składkowego Ubezpieczeń Społecznych Rolników
dla dzieci i młodzieży szkolnej do 16. roku życia).
W bieżącym roku PIR rozdysponowała 30 miejsc w
Domu Wczasowym „Harnaś” w Bustryku. To zdecydo-
10
Od 28 stycznia 2013 roku, w Polsce obowiązuje zakaz stosowania materiału siewnego odmian
GMO!
Wraz z wejściem w życie nowych przepisów Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa
może kontrolować zasiewy i nakładać kary na producentów rolnych, którzy nie będą przestrzegali zasad
i obowiązujących wymagań w zakresie stosowania
materiału siewnego.*
W związku z tym apelujemy do wszystkich uprawiających kukurydzę, aby zadbali o przechowywanie
dokumentów zakupu materiału siewnego kukurydzy
oraz etykiet urzędowych, którymi oznakowane są
wszystkie opakowania tego materiału.
Dokumenty te będą podlegały sprawdzeniu podczas
przeprowadzanych przez PIORiN kontroli przestrzegania zakazu stosowania materiału siewnego, w tym
odmian zmodyfikowanych genetycznie. Jednocześnie
przypominamy, że brak etykiety na opakowaniu świadczy o nielegalnym pochodzeniu materiału siewnego.
* 28 stycznia 2013 r. weszły w życie akty prawne regulujące
sprawy zakazu uprawy odmian roślin zmodyfikowanych genetycznie: ustawa o nasiennictwie z dnia 9 listopada 2012 r.
(Dz.U. z 2012, poz. 1512) oraz wydane na podstawie art.
104, ust. 9 tej ustawy, 2 rozporządzenia Rady Ministrów:
- w sprawie zakazu stosowania materiału siewnego odmian
kukurydzy MON810;
- w sprawie zakazu stosowania materiału siewnego ziemniaka Amflora.
Źródło: MRiRW
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
Minister Kazimierz Plocke spotkał się
z rolnikami
D
nia 21 stycznia br., w Żuławskim Parku Historycznym w Nowym Dworze Gdańskim (tego
samego dnia, także w GOK w Lichnowach), Sekretarz Stanu w MRiRW Kazimierz Plocke spotkał się
z rolnikami, przedstawicielami jednostek samorządu
terytorialnego i agencji rolnych. Tym samym zakończył się coroczny cykl spotkań ministra we wszystkich
powiatach naszego województwa.
Minister przedstawił i omówił plany działań resortu rolnictwa na 2013 rok, wspominając między in-
Minister Kazimierz Plocke na spotkaniu w Lichnowach
nymi o planach stworzenia jednej instytucji odpowiedzialnej za kontrolę bezpieczeństwa żywności oraz
powołania Funduszu Gwarantowanych Świadczeń
za Sprzedane Produkty Rolne. Wspomniał również
o przyszłości Wspólnej Polityki Rolnej. Jak zwykle
odpowiadał na liczne pytania uczestników spotkań
i z uwagą wsłuchiwał się w zgłaszane przez nich uwagi i problemy.
Uczestnicy spotkania w Nowym Dworze Gdańskim
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
Anna Bełdycka
11
Pomorska Izba Rolnicza
NIE TYLKO ZBOŻE ZAPEŁNIA TRZOS – WSPARCIE DLA OSÓB CHCĄCYCH ODEJŚĆ Z ROLNICTWA
Projekt Pomorskiej Izby Rolniczej
na półmetku
Ostatni miesiąc ubiegłego roku obfitował w kursy dla uczestników projektu „Nie tylko zboże
zapełnia trzos – wsparcie dla osób chcących odejść z rolnictwa”, realizowanego w ramach
Poddziałania 8.1.2. Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.
T
ym
razem
uczestniczki
z obszaru działania biura
terenowego w Starym Polu
zakończyły kurs pt. „Kucharz
w gospodarstwie agroturystycznym”, odbywający się w Stobcu
k. Nowego Dworu Gdańskiego.
Podczas tego kursu panie pod
okiem fachowca w swojej dziedzinie, p. Bogdany Trzeciak, nauczyły się przygotowywać, smaczne,
atrakcyjne wizualnie i przede
wszystkim zdrowe potrawy, którymi mogą pochwalić się przed
ewentualnymi klientami gospodarstw agroturystycznych lub zamawiającymi catering na rozmaite
uroczystości. Część naszych kursantek startuje z sukcesami w konkursach kulinarnych.
Na terenie obszaru Pruszcz
Gdański zakończył się natomiast
kurs pt. „Kosmetyka z elementami
stylizacji paznokci”, realizowany
w Dębogórzu. Panie przyswoiły
sobie wiedzę z zakresu elementów wizażu, stylizacji, zdobienia
paznokci, makijażu, a nawet podologii – wiedzy związanej ze zdrowiem i pielęgnacją stóp. Dysponowały sporym zapleczem i licznymi
materiałami do nauki praktycznej,
a także wieloletnią wiedzą i doświadczeniem trenerki, p. Anny
Nowakowskiej, zatrudnionej przez
podwykonawcę zleconego szkolenia, Akademię Kształcenia Zawodowego w Gdańsku.
Ta sama instytucja zrealizowała dla naszych uczestniczek
z obszaru Starego Pola kurs „Projektowanie ogrodów i terenów zielonych” w Kamienicy k. Malborka
oraz „Wikliniarstwo i decoupage
jako formy rękodzielnictwa” dla
12
Prezes Pomorskiej Izby Rolniczej - Zenon Bistram z uczestniczkami kursu w Dębogórzu
Wyroby decoupage
uczestniczek z obszaru Chojnic
w Stanisławce k. Debrzna.
Życzymy wszystkim paniom
wielu sukcesów w wykorzystaniu
zdobytej wiedzy i praktyki po zakończeniu kursu!
Koordynatorka Projektu
Anna Król
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
Z prac Pomorskiej Izby Rolniczej
BYTÓW
Ostatnie w ubiegłym roku posiedzenie bytowskiej
Rady Powiatowej PIR odbyło się 14 grudnia w Urzędzie Miejskim w Bytowie. Główne tematy poruszone
podczas spotkania to:
- grunty z zasobu ANR do rozdysponowania na terenie poszczególnych gmin powiatu bytowskiego,
- dostosowanie gospodarstw do ostatniego etapu wymogów wzajemnej zgodności (cross-compliance)
w obszarze C, w zakresie dobrostanu zwierząt, obowiązujące od 2013 roku.
Ten temat zreferowała dr Anna Wasiak z Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Bytowie zs. w Miastku. Aktualne informacje dotyczące działań samorządu
rolniczego przedstawili Panowie Lech Kolaska (członek Zarządu PIR) oraz Andrzej Tandek (delegat PIR
do KRIR).
Prowadzący posiedzenie Leon Wnuk Lipiński
zwrócił uwagę na ważne zagadnienie dotyczące obszarów Natura 2000 wynikające z opracowywanych
Planów Zadań Ochronnych.
Zenona Mazurczyk
CZŁUCHÓW
W dniu 18 grudnia ub.r., w restauracji „Nad Jeziorem” w Człuchowie odbyło się posiedzenie Rady
Powiatowej Pomorskiej Izby Rolniczej Powiatu
Człuchów.
Gdańsk, Eugeniusz Rudnik z ANR BT w Przechlewie
oraz Beata Wika-Czarnowska – Członek Zarządu PIR.
Pan Ryszard Sajnóg przedstawił szczegółowo,
czym jest dobrostan zwierząt, jaka jest jego definicja
oraz co składa się na dobrostan i na co rolnicy powinni
zwrócić szczególną uwagę w swoich gospodarstwach.
Podkreślił, że szczególnie ważne jest właściwe obchodzenie się ze zwierzętami, warunki ich utrzymania,
obsada na jednostce powierzchni oraz stopień przystosowania się zwierząt do warunków, w których przebywają. Zwrócił też uwagę, że w naszym powiecie najgorzej będzie z dostosowaniem starych budynków do
norm wynikających z cross compliance, a szczególnie
z wymiarami kojców i stanowisk. Poza tym rolnicy powinni pamiętać o obowiązku prowadzenie niezbędnej
dokumentacji potrzebnej do kontroli.
Aktualne informacje z ARiMR oraz najnowsze
zmiany w systemie dopłat obszarowych w 2012 roku
i stan zaawansowania wypłat z płatności OB, ONW
i RŚ przedstawił Krzysztof Szymański.
Pan Romanowski omówił reorganizację ANR od
1 stycznia 2013 roku oraz przedstawił stan zaawansowania prac nad wyłączeniami gruntów od firm
ABAPOL, ROLPEX i POLDANOR. Dzierżawcy, którzy nie wyłączyli 30% posiadanej w dzierżawie ziemi
i mając ograniczone prawa, nie mogą przedłużyć umowy
dzierżawy ani skorzystać z prawa jej pierwokupu. Rada
Powiatowa wystąpiła z wnioskiem, aby przetargi dla rolników z powiatu człuchowskiego odbywały się w biurze
w Przechlewie, a nie jak dotychczas miało to miejsce w Bytowie. Zarząd Izby przyjął wniosek do realizacji.
Gabriela Łozowicka
KARTUZY
Spośród zaproszonych gości, w posiedzeniu uczestniczyli członkowie Rady Powiatowej PIR oraz: Krzysztof Szymański – Kierownik Biura Powiatowego ARiMR
w Człuchowie, Ryszard Sajnóg – Powiatowy Lekarz
Weterynarii, Jerzy Romanowski - Zastępca ANR OT
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
10 stycznia br. w Przodkowie odbyło się posiedzenie Rady Powiatowej PIR Powiatu Kartuskiego.
Wymogi wzajemnej zgodności w zakresie dobrostanu zwierząt omówiła Iwona Marcińska z Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Kartuzach.
Marcin Węsiora, Kierownik Biura Powiatowego
ARiMR w Kartuzach przedstawił aktualności z działań
biura oraz udzielił informacji o najbliższych naborach
na działania PROW.
Przedstawiciele Placówki Terenowej KRUS w Kartuzach odpowiadali na pytania rolników i omówili aktualne przepisy.
Teresa Jakubowska z Departamentu Rozwoju Gospodarczego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego udzieliła informacji nt. rozwoju
i stanu biogazowi w województwie pomorskim.
W temacie żywności tradycyjnej wypowiedział się
Prezes PIR, Zenon Bistram. Przedstawił również aktualności rolnicze i przypomniał wnioski podjęte przez
13
Pomorska Izba Rolnicza
Walne Zgromadzenie PIR, które obradowało w grudniu ubiegłego roku.
Włodzimierz Olszewski, Dyrektor ANR OT w Gdańsku podziękował samorządowi rolniczemu za rok udanej współpracy.
Radosław Szatkowski, Dyrektor ARR OT w Gdyni
omówił aktualną sytuację na rynku mleka.
Regina Kleina, Kierownik Biura Powiatowego
PODR w Kartuzach zaprosiła na najbliższe szkolenia
organizowane przez Pomorski Ośrodek Doradztwa
Rolniczego.
Przedstawiciele kół łowieckich z terenu gminy
Przodkowo – KŁ Sokół-Kolejarz oraz KŁ Łoś – odpowiedzieli na pytania rolników i sołtysów z terenu
gminy.
W pierwszym, noworocznym spotkaniu PIR w powiecie kartuskim udział wzięli przedstawiciele samorządów: Radny Sejmiku Województwa Pomorskiego
- Hubert Lewna, Wicestarosta Powiatu Kartuskiego
- Bogdan Łapa, Przewodniczący Rady Powiatu Kartuskiego - Mieczysław Woźniak, Wójt Gminy Przodkowo - Andrzej Wyrzykowski, a także członkowie Komisji Rolnictwa Rady Gminy Przodkowo.
Na zakończenie uczestnicy spotkania zapoznali się z ofertą Banku Spółdzielczego, którą przedstawiła Teresa Zelewska, Dyrektor BS Sztum, Oddział
w Przodkowie. Dariusz Olszewski z Grupy Zakupowej dla Obszarów Wiejskich omówił możliwości
oszczędzania poprzez zakupy grupowe.
Anna Zelewska
TCZEW
W dniu 18 stycznia br. w miejscowości Subkowy
odbyło się posiedzenie Rady Powiatowej Pomorskiej
Izby Rolniczej Powiatu Tczewskiego.
Spotkanie prowadził Przewodniczący Rady - Pan
Jerzy Murzydło, a wśród gości byli między innymi:
14
przedstawiciele samorządów lokalnych, ARiMR, PODR
oraz Powiatowy Lekarz Weterynarii.
Spotkanie było okazją do omówienie istotnych
spraw dla wsi i rolnictwa w powiecie tczewskim:
- kursy i szkolenia organizowane przez PIR dla rolników chcących zdywersyfikować działalność rolniczą np. operator koparko-ładowarki, kierowca
kategorii C + E, kucharz, bukieciarka – florystyka;
- ochrona zdrowia zwierząt oraz bezpieczeństwo
żywności;
- płatności obszarowe, pakiety rolnośrodowiskowe,
konieczność prowadzenia rejestrów zabiegów agrotechnicznych;
- korzyści i trudności wynikające z OSN.
Terminarz najbliższych szkoleń w powiecie tczewskim:
- wszystko o OSN - Obszary Szczególnie Narażone
na wymywanie azotu - 5 lutego br., godz. 10.00,
w Sali Kameralnej gniewskiej biblioteki – Plac Grunwaldzki 16/17, Gniew;
- szkolenie dotyczące wypełniania wniosków na
działanie: Modernizacja gospodarstw rolnych – Stare Pole, 4 lutego br., godz. 10 - 13.
Anna Bełdycka
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
Uroczysta gala konkursu
z udziałem Pomorskiej Izby Rolniczej
W ramach aktywizacji liderów i twórców
oraz budowy marki obszaru LGD „Trzy
Krajobrazy”, zgodnie z przedsięwzięciem
ujętym w LSR, wspomniane LGD ogłosiło
w październiku 2012 roku Konkurs
o Certyfikat Marki Lokalnej w trzech
kategoriach: produkty spożywcze, wyroby
rękodzielnicze i rzemieślnicze, inicjatywy
lokalne.
D
o LGD wpłynęło 31 zgłoszeń konkursowych
z całego obszaru działania, w tym w kategorii:
- produkty spożywcze – 9 zgłoszeń,
- wyroby rękodzielnicze i rzemieślnicze - 14 zgłoszeń,
- inicjatywy lokalne – 8 zgłoszeń.
W dniu 17 stycznia 2013 r. w hotelu „Chopin”
w Pruszczu Gdańskim odbyła się uroczystość wręczenia statuetek i certyfikatów Marki Lokalnej „Trzy Krajobrazy Ziemi Gdańskiej”. Laureatami I edycji Konkursu zostali:
- w kategorii „Produkt spożywczy” - Miód Pszczółkowski zgłoszony przez Koło Pszczelarzy w Pszczółkach,
- w kategorii „Wyroby rękodzielnicze i rzemieślnicze”
- prace Pani Małgorzaty Tutkowskiej (głównie szydełkowe),
- w kategorii „Inicjatywy lokalne” - Ogólnopolski
turniej Orlików (rocznika 2001), organizowany
przez Stowarzyszenie KS „Osiczanka” Osice.
Oprócz statuetek i certyfikatów, Laureaci otrzymali cenne nagrody. Ich fundatorami byli: Pomorska
Izba Rolnicza, Senator RP Andrzej Grzyb oraz Bank
Spółdzielczy w Pruszczu Gdańskim.
Nagrodę w kategorii „Wyroby rękodzielnicze i rzemieślnicze”
wręczył Prezes Pomorskiej Izby Rolniczej - Zenon Bistram
Prezes LGD „Trzy Korony” - Emilia Grzyb
Zaproszeni goście
Nagrodę w kategorii „Produkt spożywczy” wręczył
Marszałek Senatu Bogdan Borusewicz
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
Podczas gali w jednej z sal wystawowych hotelu,
można było podziwiać nagrodzone prace.
J. J.
(Źródło foto: gdansktown.pl)
15
Pomorska Izba Rolnicza
Rolnicy otrzymali więcej uprawnień
w procesie rozdysponowania ziemi z zasobów ANR
T
rójstronne rozmowy i ustalenia, które nastąpiły w
ich wyniku, dały rolnikom, w tym w szczególności samorządowi rolniczemu, więcej uprawnień,
które w założeniu mają usprawnić obrót gruntami rolnymi z zasobu Agencji Nieruchomości Rolnych. Niedaleka przyszłość pokaże, czy tak stanie się w istocie.
Poniżej treść komunikatu rzecznika ANR w tej
sprawie:
Agencja realizuje ustalenia
W piątek 18 stycznia br. Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych zakończył wydawanie stosownych zarządzeń
realizujących ustalenia z 11 stycznia 2013 r., które zostały zawarte pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi,
Prezesem Agencji Nieruchomości Rolnych a Międzyzwiązkowym Komitetem Protestacyjnym Rolników Województwa
Zachodniopomorskiego.
W celu realizacji ustaleń, uległy nowelizacji trzy zarządzenia Prezesa ANR w sprawie: sprzedaży nieruchomości
ZWRSP (zarządzenie nr 10/2013), zasad dzierżawy nieruchomości ZWRSP (zarządzenie nr 9/2013), zabezpieczenia
należności ANR (zarządzenie nr 7/2013).
Zmiany, jakich dokonał Prezes ANR w wewnętrznych
uregulowaniach, mają na celu uspołecznienie procesu rozdysponowania gruntów rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa na przetargach ograniczonych oraz
uszczelnienie systemu sprzedaży z korzyścią dla rolników
indywidualnych zainteresowanych powiększaniem gospodarstw rodzinnych w całym kraju.
W wyniku tej nowelizacji przedstawiciele rolników,
wskazani przez Izbę Rolniczą, znajdą się w składzie komisji
przetargowych. To między innymi na ich wniosek Agencja będzie odstępowała od przeprowadzania przetargów
w związku z uzasadnionymi wątpliwościami odnośnie osób
mających uczestniczyć w tej procedurze. Również na wniosek zby rolniczej oddziały terenowe Agencji będą przepro-
16
wadzały ograniczone przetargi ofertowe (pisemne). W tych
przetargach, przy wyłanianiu potencjalnych nabywców
wśród rolników indywidualnych, poza ceną i warunkami
płatności, mają być brane pod uwagę również inne kryteria, w tym m.in. powierzchnia gospodarstwa potencjalnego
nabywcy oraz odległość jego gospodarstwa od sprzedawanej
nieruchomości.
Uszczegółowiono również procedury korzystania przez
ANR z kodeksowego prawa odkupu. Przewidziano także
stosowanie przy sprzedaży na raty nieruchomości rolnych
w trybie przetargu ograniczonego oraz w ramach pierwszeństwa nabycia na utworzenie albo powiększenie gospodarstwa rodzinnego, zabezpieczeń jedynie w formie hipoteki
oraz weksla in blanco.
Wprowadzono do umów sprzedaży gruntów zbywanych w trybie przetargów ograniczonych postanowienia
mające na celu zapobieżenie odsprzedaży tych gruntów oraz
wykorzystywaniu ich na cele niezwiązane z osobistym prowadzeniem działalności rolniczej.
Równocześnie Prezes Agencji, przekazując nowe zarządzenia Komitetowi Protestującemu, zaznaczył, że praktyczne doświadczenia wynikające z wdrażania nowych regulacji
mogą w przyszłości uzasadnić konieczność ich doskonalenia
tak, by w większym stopniu przyczyniły się do wspierania
przez Agencję Nieruchomości Rolnych procesu powiększania i tworzenia gospodarstw rolnych. Wyraził również nadzieję, iż zarówno Komitet Protestacyjny, jak i organizacje
wchodzące w jego skład będą na bieżąco przekazywali uwagi
odnośnie realizacji przyjętych rozwiązań.
Znowelizowane zarządzenie Prezesa ANR dotyczące
zabezpieczenia należności ANR weszło w życie z dniem
16 stycznia br., a dwa pozostałe wejdą w życie 21 stycznia
br. Ich pełna treść została zamieszczona na stronie
internetowej ANR w dziale >O Agencji /Zarządzenia
Prezesa ANR<.
Biuro Rzecznika Prasowego ANR
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Dla wsi i regionu
Produkty tradycyjne i regionalne
a wielofunkcyjny rozwój wsi
Na przestrzeni ostatnich lat wyraźnie widać zmiany, jakie zachodzą na wsi. Ludzie z zewnątrz,
często młodzi mieszkańcy dużych miast, odkrywają zasoby wsi i szerokie możliwości
podejmowania tu zróżnicowanej działalności gospodarczej. W opinii wielu ekonomistów,
nasza wieś, w porównaniu z wsią w Europie Zachodniej, jest jednak nadal niewykorzystana
do tworzenia nowych miejsc pracy, a przecież podejmowanie nowych działań o charakterze
gospodarczym może tworzyć nowe możliwości pozarolniczych, dodatkowych dochodów lub
też stać się nową dochodową dziedziną gospodarowania.
P
roces różnicowania działalności daje przedsiębiorcy ekonomiczne podstawy do porównania
jej z nowymi możliwościami, a przede wszystkim z potrzebami rynku.
Do tej pory wśród kierunków działalności pozarolniczej dominowały usługi turystyczne. Wydawały się
łatwym sposobem pozyskiwania dodatkowego dochodu, najlepiej dostosowanym do zasobów województwa i preferowanych kierunków rozwoju. Tymczasem
kilkunastoletni okres rozwijania usług turystycznych
na wsi pokazał, że prosta oferta ograniczająca się tylko
do zakwaterowania i korzystania z atrakcji wyłącznie
przyrodniczych, jest mało atrakcyjna i nie znajduje nabywców w liczbie gwarantującej satysfakcjonujące dochody. Turyści coraz częściej szukają produktu turystycznego, a na taki składają się różne elementy, m.in.
usługi towarzyszące, dobre domowe wyżywienie,
możliwość zakupu lokalnych produktów. Od chwili
wejścia Polski do Unii, pierwszoplanowe znaczenie
zaczęła odgrywać również jakość oraz wzajemne relacje pomiędzy usługodawcami.
O ile w agroturystyce problem wspólnego uzupełniania się może rozwiązywać lokalne stowarzyszenie,
tak w sferze produkcji trzeba organizować grupy producenckie.
Nowe inicjatywy biorą się ze zróżnicowanych kulturowo i przyrodniczo zasobów wsi.
Podejmowaniu zróżnicowanych kierunków działań
sprzyjają możliwości korzystania z funduszy PROW
na lata 2007-2013, zwłaszcza Osi 3. (społecznej) dotyczącej poprawy jakości życia na obszarach wiejskich
i różnicowania gospodarki wiejskiej oraz Osi 4. – Programu Leader.
Nowe wyzwania to nie tylko odejście od działalności rolniczej, to również poszukiwanie i podejmowanie
ekologicznych metod produkcji żywności, upraw nowych gatunków roślin, alternatywnych hodowli, czy
też przetwórstwa żywności.
Od wieków związek wsi z rolnictwem jest bardzo
silny. Praktycznie bez rolnictwa nie byłoby wsi, dlatego
też wskazany jest taki rozwój, który nie niszczy zasobów wiejskich, a wykorzystuje je w racjonalny sposób,
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
nienaruszający zasad ekorozwoju. Czasem wraca się do
dawnych tradycji i zwyczajów dziedzictwa kulinarnego i kulturowego, po to żeby wykorzystać je w nowych
trendach zapotrzebowania na tego typu turystykę,
usługi lub produkty.
Jednym z interesujących i przyszłościowych kierunków różnicowania działalności jest lokalne przetwórstwo i sprzedaż bezpośrednia z gospodarstwa.
Ta działalność sprawdziła się już w wielu krajach Europy, zwłaszcza stawiających na turystykę organizowaną na obszarach wiejskich.
Nasze lokalne produkty mogą stanowić konkurencję dla zalewającej rynek żywności produkowanej na skalę przemysłową.
Kupującymi żywność regionalną są najczęściej
klienci dobrze sytuowani, oceniający swoją kondycję
finansową na dobrą i bardzo dobrą. W tej grupie społeczności - potencjalnych nabywców żywności o wysokiej jakości - można wyróżnić wyraźne tendencje:
• powrót do korzeni,
• odmładzanie się,
• pragnienie odróżniania się od innych,
• dbałość o zdrowie i zdrowy styl życia,
• niechęć do produktów przemysłowo przetworzonych i skażonych dużą dawką chemii,
• chęć posiadania czegoś odmiennego, markowego.
Dlaczego warto zastanowić się nad wytwarzaniem
żywności regionalnej i eksponowaniem
produktów lokalnych?
• Każdy region ma swoją historię i niepowtarzalny wizerunek. Produkty regionalne czy lokalne pożywienie
w ogromnym stopniu decydują o specyfice regionu.
W etnografii pożywienie stanowi jedną z najstarszych
definiowanych cech, określających specyfikę regionu.
Produkty lokalne mogą stanowić o marce regionu.
• W ofercie turystycznej regionu, wyżywienie stanowi
znaczącą pozycję w kosztach pobytu na wsi. Określa
się, że w strukturze wydatków koszty wyżywienia
stanowią 30 - 40% kwoty przeznaczonej na wypoczynek. Zagospodarowanie surowców spożywczych
z własnej produkcji wyraźnie obniża koszty usług
17
Dla wsi i regionu
żywieniowych świadczonych gościom (nawet o 50%).
Umożliwia zbyt produktów na miejscu, ogranicza
czas związany z zakupami, poprawia jakość wyżywienia i podnosi atrakcyjność gospodarstwa.
• Możliwość zbytu produktów lokalnych pozwala
przeorganizować gospodarstwo i podjąć takie kierunki produkcji, na jakie jest zapotrzebowanie i zbyt
(ekologiczny sposób uprawy, tradycyjna technologia przetwarzania żywności, hodowla unikalnych
ras zwierząt, starych odmian).
• Zwiększa się zapotrzebowanie konsumentów na
produkty żywnościowe o szczególnych cechach jakościowych, tradycyjnych sposobach wytwarzania
sięgających często odległej historii i posiadających ścisły związek z określonym regionem. Wysoka jakość
produktów i odmienny smak decydują o tym, że produkty te uchodzą za wyjątkowe specjały. Jak pokazują
doświadczenia innych krajów unijnych, zarejestrowanie i sprzedaż produktów regionalnych jest bardzo opłacalna. W Portugalii, kiedy Unia Europejska
uznała kilka serów za produkty regionalne, wartość
ich sprzedaży wzrosła w ciągu czterech lat o 130%.
• Produkty tradycyjne nie są anonimowe. Związek
produktu z regionem oraz możliwość identyfikacji
producenta sprawiają, że zakup staje się początkiem
kontaktu z lokalną społecznością, historią, kulturą
i przyrodą danego regionu. Przykłady: sękacz, oscypek, pierniki toruńskie, kury zielononóżki, jabłka
kosztele, antonówki itd.
• Produkty tradycyjne, a zwłaszcza przetwórstwo na
niewielką skalę, jest często pracochłonne i angażuje
większą liczbę osób. Tworzą się w ten sposób dodatkowe miejsca pracy.
• Oferowanie produktów przetworzonych o znanej
renomie i wysokiej jakości znacznie zwiększa opłacalność produkcji rolnej.
• Produkty i potrawy regionalne wzbogacają ofertę
gastronomiczną pojedynczych gospodarstw agroturystycznych, jak również lokali gastronomicznych,
a w konsekwencji całego regionu. Zwiększa się różnorodność produktów oferowanych konsumentowi.
• Zachowanie tradycyjnych umiejętności w dziedzinie sztuki kulinarnej ocali od zapomnienia nasze
dziedzictwo kulturowe i wiele rodzimych specjałów (smak historii).
• Ochrona lokalnych produktów chroni lokalną i regionalną tożsamość.
18
Decyzja o podjęciu nowej działalności jest zawsze
bardzo trudna!!! Ogranicza ją m.in. nieznajomość przepisów, obawa przed porażką, brak środków finansowych.
Podstawą każdego przedsięwzięcia powinna być
ekonomia. Dlatego też na samym początku niezbędna jest realna analiza pomysłu, która pozwoli ustalić
wszystkie za i przeciw oraz ocenić szanse na rynku.
Przy organizowaniu sprzedaży bezpośredniej produktów lokalnych oraz przetwórstwie żywności na
małą skalę, najważniejszym czynnikiem determinującym produkcję jest zapewnienie bezpieczeństwa
żywności „od pola do stołu”. Podstawą jest poznanie
i spełnienie wymagań prawnych, przepisów higieniczno-sanitarnych i weterynaryjnych.
Odpowiedzialność za zapewnienie jakości wyrobów spoczywa zawsze na producencie.
Rolnicy, którzy decydują się na podjęcie unikalnej produkcji, o małej skali muszą sprostać wynikającym z tego tytułu zobowiązaniom:
• wrócić do sprawdzonych od wieków, ekoprzyjaznych
rozwiązań produkcyjnych i tradycji żywieniowych,
• dostosować produkty do oczekiwań nabywców,
• wypromować swoje produkty i zainteresować nimi
nabywców,
• dostosować produkcję do obowiązujących przepisów i przestrzegać zasad gwarantujących dobrą jakość oraz bezpieczeństwo zdrowotne żywności,
• poddać się dobrowolnej kontroli jakości i udowodnić
rzeczywistą, szczególną wartość swego produktu.
Zachęcamy do poszukiwania i odkrywania na
nowo naszych rodzimych specjałów kulinarnych oraz
ubiegania się o status produktu regionalnego. Tu nie
ma przegranych. Są za to atrakcyjne produkty, które
swoją niepowtarzalnością wygrywają z konkurencją
„zalewającą” nasz rynek produktami wytwarzanymi
metodami przemysłowymi.
Iwona Wielińska-Fołta
Reklama
Agroturystyka
Królewo 48, 82-220 Stare Pole
tel. kom. 600 027 344
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Dla wsi i regionu
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
zaprasza na seminarium wojewódzkie pt.
PRODUKTY LOKALNE I TRADYCYJNE I ICH ZNACZENIE W PROMOCJI REGIONU
które odbędzie się w dniu 13 lutego 2013 r. o godz. 10.00
w sali konferencyjnej Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Gdańsku,
ul. Trakt Św. Wojciecha 293.
Podczas seminarium wystąpią przedstawiciele instytucji wojewódzkich, takich jak: Departament Środowiska i Rolnictwa
Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego, Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Gdańsku,
Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii w Gdańsku, Urzędu Skarbowego w Gdańsku oraz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa OR w Gdyni.
Z
agadnienia prezentowane podczas konferencji zapowiedzianej powyżej, poruszone zostaną także na szkoleniach, które odbędą się we
wszystkich powiatach województwa pomorskiego.
Tematyka szkoleń:
• Żywność wysokiej jakości szansą rozwoju obszarów wiejskich.
• Obowiązujące wymogi prawne przy wprowadzaniu do obrotu produktów pochodzenia roślinnego oraz bezpieczeństwa żywności przy sprzedaży
bezpośredniej.
• Obowiązujące wymogi prawne przy wprowadzaniu
do obrotu żywności lokalnej i tradycyjnej w ramach
produkcji i sprzedaży bezpośredniej oraz działalności marginalnej, ograniczonej i lokalnej.
• Obowiązujące wymogi formalno-prawne przy
prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej.
• Możliwości finansowania oraz pozyskania
środków z LGD/LGR na organizację działalności
pozarolniczej.
Prelegentami na szkoleniach powiatowych będą:
przedstawiciele Departamentu Środowiska i Rolnictwa Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego w Gdańsku, Pomorskiego Ośrodka Doradztwa
Rolniczego w Gdańsku, Powiatowych Stacji Sanitarno-Epidemiologicznych, Powiatowi Lekarze Weterynarii, przedstawiciele Urzędów Skarbowych, Lokalnych
Grup Działania i Lokalnych Grup Rybackich.
Harmonogram szkoleń pt. „Produkty lokalne i tradycyjne i ich znaczenie w promocji regionu”
w 15 Biurach Powiatowych Ośrodka Doradztwa Rolniczego
Lp.
Data / Godzina
Powiat
1.
30.01.2013 r. / 10.00
kwidzyński
Miejsce
2.
07.02.2013 r. / 10.00
chojnicki
Starostwo Powiatowe w Chojnicach, sala 41
3.
13.02.2013 r. / 10.00
(seminarium wojewódzkie)
gdański
PODR w Gdańsku, sala konferencyjna (również dla powiatu gdańskiego)
4.
13.02.2013 r. / 10.00
sztumski
Urząd Miasta i Gminy Sztum, sala konferencyjna
5.
15.02.2013 r. / 10.00
malborski
Starostwo Powiatowe w Malborku
6.
15.02.2013 r. / 10.00
słupski
7.
18.02.2013 r. / 10.00
kościerski
8.
19.02.2013 r. / 10.00
pucki
BP ODR Kwidzyn
BP ODR w Strzelinie
Starostwo Powiatowe w Kościerzynie
Urząd Gminy w Pucku
9.
19.02.2013 r. / 10.00
tczewski
Urząd Gminy w Tczewie
10.
20.02.2013 r. / 10.00
bytowski
Starostwo Powiatowe w Bytowie, sala konferencyjna
11.
21.02.2013 r. / 10.00
kartuski
Urząd Gminy w Kartuzach
12.
22.02.2013 r. / 10.00
lęborski
GOK - Nowa Wieś Lęborska
13.
27.02.2013 r. / 10.00
człuchowski
BP ODR Człuchów
14.
28.02.2013 r. / 10.00
nowodworski
Starostwo Powiatowe w Nowym Dworze Gdańskim
15.
28.02.2013 r. / 10.00
starogardzki
GOK w Zblewie
16.
28.02.2013 r. / 11.00
wejherowski
Kaszubski Bank Spółdzielczy w Wejherowie
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
19
Dla wsi i regionu
Aktualne informacje prawne dla rolnictwa
Akt prawny
Dotyczy
Rozporządzenie Rady Ministrów
z dnia 29 listopada 2012 r.
poz. 1380/2012
Stawki zwrotu podatku akcyzowego,
zawartego w cenie oleju napędowego,
wykorzystywanego do produkcji rolnej
na 1 litr oleju napędowego w 2013 r.
Data ogłoszenia:
10 grudnia 2012 r.
Data wejścia w życie:
24 grudnia 2012 r.
Wysokości dopłat do składek z tytułu
ubezpieczenia upraw rolnych i zwierząt
gospodarskich w 2013 r.
Data ogłoszenia:
10 grudnia 2012 r.
Data wejścia w życie:
24 grudnia 2012 r.
W 2013 r. dopłata do składki z tytułu ubezpieczenia:
1) upraw zbóż, kukurydzy, rzepaku, rzepiku, chmielu, tytoniu,
warzyw gruntowych, drzew
i krzewów owocowych, truskawek, ziemniaków, buraków
cukrowych lub roślin strączkowych – wynosi 50% składki do
1 ha uprawy;
2) bydła, koni, owiec, kóz, drobiu
lub świń – wynosi 50% składki
do 1 sztuki.
Zmiany ustawy o jednostkach
doradztwa rolniczego
Data ogłoszenia:
17 grudnia 2012 r.
Data wejścia w życie:
po upływie 14 dni od dnia
ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1,
pkt 3, który wchodzi w życie
z dniem 1 stycznia 2013 r.
Nasiennictwa
Data ogłoszenia:
28 grudnia 2012 r.
Data wejścia w życie:
27 stycznia 2013 r.
Ustawy o składkach na ubezpieczenie
zdrowotne rolników za 2012 r.
Data ogłoszenia:
29 grudnia 2012 r.
Data wejścia w życie:
1 stycznia 2013 r.
Rozporządzenie Rady Ministrów
z dnia 2 stycznia 2013 r.
poz. 27/2013
Zakazu stosowania materiału siewnego
ziemniaka odmiany Amflora
Data ogłoszenia:
9 stycznia 2013 r.
Data wejścia w życie:
28 stycznia 2013 r.
Rozporządzenie Rady Ministrów
z dnia 2 stycznia 2013 r.
poz. 39/2013
Zakazu stosowania materiału siewnego
odmian kukurydzy MON 810
Data ogłoszenia:
10 stycznia 2013 r.
Data wejścia w życie:
28 stycznia 2013 r.
Obwieszczenie Marszałka Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
z dnia 20 września 2012 r.
poz. 50/2013
Ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy
o organizacji rynku mleka i przetworów
mlecznych
Data ogłoszenia:
14 stycznia 2013 r.
Data wejścia w życie:
z dniem ogłoszenia.
Rozporządzenie Rady Ministrów
z dnia 29 listopada 2012 r.
poz. 1381/2012
Ustawa
z dnia 16 listopada 2012 r.
poz. 1414/2012
Ustawa
z dnia 9 listopada 2012 r.
poz. 1512/2012
Ustawa
z dnia 7 grudnia 2012 r.
poz. 1523/2012
Istotne informacje
Na podstawie dostępnych materiałów opracowała Joanna Woźnica
20
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
Podatek VAT w 2013 roku
– na co zwracać uwagę
Nowe przepisy dotyczące podatku VAT (Ustawa z 16 listopada
2012 r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych
w gospodarce Dz.U. z 2012 r., poz.1342) będą wchodziły
w życie stopniowo. Pierwsza tura zmian obowiązuje już od
1 stycznia 2013 r. Zmiany te dotyczą głównie rozliczania
podatku VAT w metodzie kasowej oraz rozliczania tzw. ulgi
na złe długi.
Metoda kasowa rozliczania
podatku VAT
W myśl przepisów obowiązujących do końca 2012 roku, mały podatnik, rozliczający się według tej
metody, miał obowiązek rozliczenia
się z fiskusem z podatku należnego,
po uregulowaniu przez kontrahenta
całości lub części należności, nie później jednak niż 90. dnia od wydania
towaru lub wykonania usługi.
W uregulowaniach, które weszły w życie 1 stycznia 2013 roku,
dokonano rozdziału kontrahentów
na czynnych podatników podatku
VAT i pozostałych.
• W przypadku sprzedaży towarów
lub usług podatnikom będącym
czynnymi podatnikami podatku
VAT, obowiązek rozliczenia podatku należnego w metodzie kasowej powstanie z dniem otrzymania całości lub części zapłaty.
Nie będzie więc sytuacji, w której
po 90 dniach od dostawy należało rozliczyć podatek należny,
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
niezależnie czy otrzymało się
zapłatę za tą dostawę, czy też
została ona niezapłacona przez
kontrahenta.
• W sytuacji jednak, gdy kontrahent
nie jest czynnym podatnikiem podatku VAT, obowiązek rozliczenia podatku należnego wystąpi
z dniem otrzymania całości lub
części zapłaty, nie później jednak
niż 180 dni od wydania towaru
lub wykonania usługi.
• W odniesieniu do nabytych towarów i usług, mali podatnicy,
rozliczający się metodą kasową, będą mogli rozliczyć podatek naliczony w rozliczeniu za
kwartał, w którym uregulowali
całość lub część należności, nie
wcześniej jednak niż z dniem
otrzymania faktury.
Zasady rozliczania ulgi
na złe długi
Od 1 stycznia 2013 roku podatnik ma możliwość szybszej ko-
rekty podatku należnego w przypadku nieotrzymania zapłaty za
wystawione faktury sprzedaży. Do
końca 2012 roku na tzw. uprawdopodobnienie nieściągalności wierzytelności, w przypadku gdy nie
została ona zapłacona, trzeba było
czekać 180 dni, licząc od dnia upływu terminu jej płatności. Od nowego roku czas ten uległ skróceniu do
150 dni. Warunkiem skorzystania
z możliwości korekty podatku należnego od niezapłaconej faktury
jest w dalszym ciągu konieczność
posiadania przez dłużnika statusu czynnego podatnika VAT oraz
niepodleganie postępowaniu upadłościowemu lub likwidacji. Wierzyciel chcący skorzystać z możliwości korekty podatku należnego,
musi na dzień poprzedzający dzień
złożenia deklaracji podatkowej,
w której dokonał korekty, posiadać
również status czynnego podatnika VAT. Skorzystanie z możliwości
korekty ograniczone jest okresem
2 lat, licząc od końca roku, w którym została ona wystawiona.
Nowe przepisy zniosły wymóg
zawiadamiania dłużnika o zamiarze skorygowania podatku należnego. Trzeba jednak pamiętać
o konieczności zawiadomienia
US o dokonanej korekcie. Zawiadomienie to, związane z koniecznością podania danych dłużnika,
będzie musiało być złożone na
formularzu VAT-ZD. Fakt korekty musi być także odznaczony na
formularzu (nowym) deklaracji
VAT. Obowiązkiem dłużnika, realizowanym bez zawiadamiania
ze strony wierzyciela, będzie z kolei dokonanie korekty podatku naliczonego w rozliczeniu za okres,
w którym upłynął 150. dzień od
dnia terminu płatności określonego na fakturze. Nowe przepisy
uniezależniają konieczność dokonania korekty podatku naliczonego
od skorzystania przez wierzyciela
z prawa do skorygowania podatku
należnego, czyli w każdej sytuacji,
gdy w terminie 150 dni od daty
płatności nie została zapłacona
faktura, podatnik powinien dokonać stosownej korekty. Jeżeli organy
skarbowe stwierdzą naruszenie tej
21
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
zasady, nałożą na podatnika dodatkowe zobowiązanie podatkowe
w wysokości 30% kwoty podatku
wynikającego z nieuregulowanych
faktur.
Faktury
Nowe przepisy dotyczące faktur i fakturowania wynikają z wydanych przez Ministra Finansów
następujących rozporządzeń:
- z dnia 11 grudnia 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie
zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz
listy towarów i usług, do których
nie mają zastosowania zwolnienia
od podatku od towarów i usług
(Dz.U. poz. 1428), zwane dalej
„rozporządzeniem fakturowym”;
- z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie przesyłania faktur w formie
elektronicznej, zasad ich przechowywania oraz trybu udostępniania organowi podatkowemu
lub organowi kontroli skarbowej,
zwane dalej „rozporządzeniem
elektronicznym”.
Obowiązkiem podatnika podatku VAT jest sprawdzenie, czy
otrzymana faktura jest autentyczna, np. faktura wysłana z adresu
e-mail określonego w umowie
lub domeny firmowej sprzedawcy będzie na pewno autentyczna.
W przypadku gdy faktura okaże
się nieautentyczna, podatnik nie
będzie miał prawa rozliczyć podatku naliczonego. Przy fakturach
do kwoty 450 zł (100 euro) można
wystawiać faktury uproszczone.
Faktury uproszczone nie mogą
być jednak wystawiane m.in.
w przypadku gdy faktura wystawiana jest na żądanie osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.
Obecnie należy uważać na
wystawianie faktur proforma.
W związku ze zmianami w przepisach, nie wymaga się, aby na fakturze był napis faktura, dlatego może
okazać się, że faktura proforma
z podanym nr NIP wystawcy może
być uznana za ważną. Generalnie
fakturę wystawia się nie później
niż 7. dnia od dnia wydania towa-
22
ru lub wykonania usługi. W przypadku jednak gdy sprzedaż ma
charakter ciągły, fakturę można
wystawić nie później niż 7. dnia od
zakończenia miesiąca, w którym
dokonano sprzedaży. Możliwa jest
także sytuacja, w której faktura
dokumentuje kilka niezależnych
transakcji, zachodzących w ciągu
miesiąca (niemających charakteru
transakcji ciągłej). W takiej sytuacji
faktura powinna być wystawiona nie później niż ostatniego dnia
miesiąca.
Kasy fiskalne
Od 1 stycznia 2013 r. obowiązuje Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 listopada 2012 r.
w sprawie zwolnień z obowiązku
prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U.
z dnia 11 grudnia 2012 r. poz. 1382).
W stosunku do rozporządzenia
obowiązującego poprzednio, obniżono limit obrotów uprawniający
do zwolnienia z obowiązku stosowania kas fiskalnych. Do końca
roku 2012 obowiązywały dwa limity: 20 tys. zł dla podatników rozpoczynających sprzedaż w danym
roku podatkowym i 40 tys. zł dla
kontynuujących sprzedaż. Obecnie
funkcjonować będzie tylko jeden limit 20 tys. zł. Limit ten dotyczy podatników prowadzących sprzedaż
na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych
przez okres całego roku. W przypadku rozpoczęcia takiej sprzedaży w trakcie roku, limit ten ulegnie
proporcjonalnemu zmniejszeniu.
W przypadku przekroczenia limitu
zwalniającego od wymogu stosowania kas fiskalnych, podatnik, po
upływie 2 miesięcy następujących
po miesiącu, w którym przekroczył
próg, ma obowiązek prowadzenia
sprzedaży na rzecz osób fizycznych
za pomocą kasy fiskalnej, np. jeżeli
limit został przekroczony w czerwcu, to od 1 września, przy sprzedaży osobom fizycznym oraz rolnikom ryczałtowym, należy stosować
kasę fiskalną.
Daniel Roszak
R
ok 2013 przyniósł polskiemu społeczeństwu szereg
zmian w obowiązujących
przepisach prawnych. Najważniejsze z nich to zmiany podatkowe w VAT i w PIT, nowe zasady
egzaminów na prawo jazdy, nowy
system identyfikacji uprawnień
e-WUŚ, uproszczenia w systemie
meldunkowym, wydłużenie urlopu ojcowskiego i „becikowe” dla
mniej zamożnych, reorganizacja
w sądownictwie, nowe zasady odbioru odpadów i szereg innych.
Oczywiście to tylko niektóre, hasłowo przywołane zmiany prawne.
Z punktu widzenia rolnika
z całą pewnością istotne jest to, że
ustawą z dnia 11 maja 2012 roku
o zmianie ustawy o emeryturach
i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych oraz niektórych innych ustaw wprowadzono zmiany w ustawie z dnia 20 grudnia
1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników, które obowiązują od
1 stycznia 2013 roku.
Pierwsza i najistotniejsza zmiana dotyczy podwyższenia i jednocześnie zrównania dla mężczyzn
i kobiet wieku emerytalnego do
67. roku życia. Jednak proces ten
został rozłożony w czasie i będzie
przebiegał stopniowo przez kolejne lata. Począwszy od 2013 roku
wiek emerytalny rolników będzie
podwyższany o 1 miesiąc co cztery miesiące, tak że poziom 67 lat
będzie uzyskany dla mężczyzn
w 2020 roku, natomiast dla kobiet
w 2040 roku. Zmiany, w przypadku
kobiet, obejmą osoby urodzone po
31 grudnia 1952 roku aż do urodzonych do 30 września 1973 roku,
dla których to obowiązywać będzie
już nowy, pełny wiek emerytalny.
W przypadku mężczyzn dotyczyć
to będzie odpowiednio urodzonych po 31 grudnia 1947 roku do
30 września 1953 roku.
Do tej pory osoby podlegające
ubezpieczeniu społecznemu rolników (w KRUS) uzyskiwały prawo
przejścia na emeryturę rolniczą po
ukończeniu 60 lat - w przypadku kobiet i 65 lat - w przypadku
mężczyzn, przy jednoczesnym
spełnieniu warunku podlegania
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
Zmiany w emeryturach rolniczych
ubezpieczeniu
emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej
25 lat. Ubezpieczony rolnik miał
także prawo do emerytury wcześniejszej, gdy łącznie spełniał następujące warunki: osiągnął wiek
55 lat - w przypadku kobiet lub
60 lat - w przypadku mężczyzn,
podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez co najmniej
30 lat oraz zaprzestał prowadzenia
działalności rolniczej.
Reforma systemu emerytalnego pozostawiła rolnikom możliwość przechodzenia na wcześniejsze emerytury jeszcze przez okres
najbliższych pięciu lat. Prawo do
tej emerytury zachowają osoby,
które do 31 grudnia 2017 roku spełnią trzy wyżej opisane wymogi dotyczące wieku, okresu ubezpieczenia i nieprowadzenia działalności
rolniczej.
Znowelizowana ustawa, artykułem 19a wprowadziła nowe,
wcześniej nieznane świadczenie
emerytalne - częściową emeryturę rolniczą. O jej przyznanie będą
mogli ubiegać się rolnicy, którzy
nie osiągnęli pełnego wieku emerytalnego i spełnią łącznie następujące wymogi:
• kobieta – osiągnęła 62 lata i podlegała ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez co najmniej 35 lat,
• mężczyzna – osiągnął 65 lat i podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez co najmniej
40 lat.
Wysokość częściowej emerytury rolniczej wynosić będzie 50%
emerytury rolniczej ustalonej na
ogólnych zasadach i - co ważne nie będzie ona ani zmniejszana ani
zawieszana w przypadku dalszego
prowadzenia działalności rolniczej
lub podjęcia pozarolniczej działalności zarobkowej. Gdy świadczeniobiorca osiągnie pełny wiek
emerytalny, wówczas częściowa
emerytura zostanie z urzędu zamieniona na emeryturę rolniczą.
Z tego nowego świadczenia, jako
pierwsi będą mogli skorzystać: kobiety urodzone po 31 grudnia 1958
roku, czyli dopiero od 2021 roku
i mężczyźni urodzeni po 31 grudnia 1947 roku - czyli właściwie już
od 2013 roku.
Kolejna istotna zmiana dotyczy wprowadzenia tzw. okresowej
emerytury rolniczej. Świadczenie
to będzie przyznawane osobie, której upłynął okres pobierania renty
strukturalnej z ARiMR, a osoba ta
nie osiągnęła jeszcze wieku emerytalnego. Taka okresowa emerytura
będzie przysługiwać w wysokości
podstawowej emerytury rolniczej,
bez względu na czas podlegania
ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Z chwilą osiągnięcia wieku
emerytalnego, okresowa emerytura
zostanie z urzędu zamieniona na
emeryturę rolniczą. Trzeba w tym
miejscu dodać, że w przypadku
emerytury okresowej może ona
ulec zawieszeniu lub zmniejszeniu
(w jej części uzupełniającej), jeżeli rolnik-emeryt nie zaprzestanie
prowadzenia działalności rolniczej
lub osiągnie przychody z pozarolniczej działalności w wysokości
powodującej zmniejszenie świadczeń rolniczych.
Nowe regulacje prawne zmieniły również niektóre zasady
wypłaty emerytur lub rent rolniczych. Od tego roku, osoby pobierające okresową rentę rolniczą
z tytułu niezdolności do pracy,
będą mogły podjąć równocześnie
pozarolniczą pracę zarobkową,
podlegającą ubezpieczeniu społecznemu, i nie utracą prawa do takiej renty. Co najwyżej, w zależności od osiągniętych przychodów,
renta okresowa ulegnie zmniejszeniu (zawieszeniu) w jej części uzupełniającej.
Ostatnia ze zmian dotyczy sytuacji, gdy w gospodarstwie działalność rolnicza prowadzona jest
wspólnie z małżonkiem, a jedno
z nich nabyło prawo do emerytury lub renty rolniczej. Wówczas
takiemu renciście lub emerytowi
w pełnym wieku emerytalnym (sytuacja nie dotyczy osób pobierających emerytury wcześniejsze lub
okresowe) będzie wypłacana pełna
emerytura lub renta rolnicza, jeżeli małżonek będzie podlegał ubezpieczeniu społeczno-rentowemu
z mocy ustawy. W przypadku takich osób, od 1 stycznia br. wypłata świadczeń w pełnej wysokości
podejmowana jest z urzędu przez
właściwą jednostkę KRUS.
Na zakończenie chciałabym poinformować, iż zgodnie z nowelizacją ustawy o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników, obecne
przepisy będą obowiązywać do
31 grudnia 2013 roku. Oznacza to,
że miesięczna składka na ubezpieczenie zdrowotne, za każdą
osobę podlegającą ubezpieczeniu,
nie ulegnie zmianie i jak dotychczas wyniesie 1 zł za każdy pełny
hektar przeliczeniowy użytków
rolnych. Z opłacania składek zdrowotnych zwolnieni są tylko rolnicy
prowadzący gospodarstwa rolne
o powierzchni poniżej 6 ha przeliczeniowych użytków rolnych, za
których składkę opłaci KRUS.
Jolanta Wesołowska
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
23
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
Wszystko o grupach producentów
rolnych (cz. I)
W bieżącym roku na łamach naszego
miesięcznika chcielibyśmy przybliżyć
problematykę dotyczącą organizowania
i funkcjonowania grup producentów rolnych.
W związku z tym rozpoczynamy cykl
artykułów poświęconych między innymi
istocie funkcjonowania grup, celów dla jakich
są organizowane, etapów ich tworzenia,
prawodawstwa, funkcjonowania, pomocy
finansowej, a także stanu zorganizowania
w kraju i w województwie.
S
tan gospodarczego zorganizowania producentów
rolnych jest obecnie jedną z najsłabszych stron
polskiego rolnictwa. Rolnicy produkują dobrej
jakości płody rolne i sprzedają je najczęściej pośrednikom, którzy już dawno opanowali znaczącą część rynku. Sprzedając swoje produkty w sposób niezorganizowany, producenci stoją na przegranej pozycji, ponieważ
oferowane partie towaru są z reguły niewielkie i często
niedostosowane do oczekiwań odbiorcy.
Niezorganizowanie polskich rolników jest wynikiem między innymi upadku spółdzielczości rolniczej, która co prawda była nadmiernie uzależniona od
państwa, ale przed 1990 rokiem skupowała od rolników około 60% produktów rolnych (podobną ilość jak
spółdzielnie rolnicze w krajach dawnej UE). Obecnie
jedynie spółdzielczość mleczarska, która w ostatnich
dwudziestu latach unowocześniła bazę przetwórczą,
zachowała około 80-procentowy udział w rynku.
Wypracowany przez lata system organizacji i dystrybucji produktów rolnych w formie kontraktacji i skupu, prowadzony przez spółdzielczość, przestał praktycznie funkcjonować w warunkach wolnego rynku
w Polsce po 1990 roku. Produkcja i handel produktami
rolnymi spoczęły na barkach samych producentów niezorganizowanych, pozbawionych pomocy państwa,
handlujących i zaopatrujących się pojedynczo.
Liberalizacja handlu zagranicznego spowodowała
konieczność konkurowania na krajowym rynku z towarami importowanymi, bardzo często lepszej jakości, tańszymi dzięki dotacjom, odpowiednio opakowanymi i profesjonalnie sprzedawanymi. Tak odmienna
sytuacja gospodarczo-polityczna postawiła przed polskimi producentami wyzwania, które wymagały innego podejścia do zagadnień produkcji, a przede wszystkim sprzedaży wyprodukowanych płodów rolnych.
W okresie PRL polskich rolników nieskolektywizowano w dosłownym znaczeniu, lecz całkowicie ich
24
W Polsce jest już wiele dobrze działających grup producentów
rolnych, ale udział wprowadzanych przez nie produktów na rynek
wynosi zaledwie ok. 6% i jest najniższy w Unii Europejskiej.
Na zdjęciu: zaplecze gospodarcze GPR w Golinie k. Jarocina
ubezwłasnowolniono w drodze pełnego uzależnienia
od państwa pod względem produkcyjnym, zaopatrzenia i zbytu oraz na gruncie socjalnym. Stworzono swoistą „komunę” o charakterze produkcyjnym,
społecznym i intelektualnym. Dla większości polskich
rolników zderzenie z realiami gospodarki rynkowej
okazało się wyzwaniem, do którego pod żadnym
względem nie byli przygotowani, a polityka państwa
w rzeczywistości utrudniała im proces dostosowań.
W okresie przemian kolejne rządy i parlamenty
nie przykładały zbyt dużej wagi do pomocy rolnikom
w zorganizowaniu się w struktury gospodarcze. Lata
90-te to także niechętne nastawienie do spółdzielczości
samych rolników, jak również osób z otoczenia rolnictwa. Pustkę, po zaprzestaniu obsługi rolników przez
spółdzielnie, starano się wypełnić, organizując rolników w stowarzyszenia i zrzeszenia. Nie były to jednak
najlepiej dostosowane formy prawne do organizowania się gospodarczego rolników. Miejsce spółdzielni
zajęli pośrednicy.
Jeżeli przyjmiemy, że z około 1,5 miliona gospodarstw rolnych w Polsce o powierzchni powyżej 1 ha,
600 tysięcy to gospodarstwa produkujące na rynek, to
okazuje się, że tylko około 4% producentów rolnych
sprzedaje w sposób zorganizowany. Z kolei udział
wprowadzanych produktów rolnych na rynek za pośrednictwem grup producentów rolnych w Polsce
wynosi ok. 6% i jest on najniższy w Unii Europejskiej
(UE-15 średnio ok. 65%). Oczywiście są też takie kraje,
w których cały niemalże obrót produktami rolniczymi odbywa się za pośrednictwem grup producenckich
(Francja, Dania, Holandia). Musimy jednak pamiętać, że
w krajach „starej Unii” taki poziom zorganizowania się
rolników w grupy osiągnięto po kilkudziesięciu latach.
(cdn.)
Sebastian Zwierz
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Nowy nabór wniosków na działanie
„Korzystanie z usług doradczych przez rolników
i posiadaczy lasów”
Już po raz piąty, począwszy od 2 stycznia 2013 roku, można składać wnioski do Biur Powiatowych ARiMR o przyznanie wsparcia w ramach działania „Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów” finansowanego z PROW 2007-2013.
Jedno gospodarstwo może otrzymać wsparcie w kwocie do 1500 euro. Dofinansowanie pokrywa 80%
poniesionych kosztów kwalifikowanych. Wnioski przyjmowane są do wyczerpania limitu środków. Termin
składania wniosków o przyznanie pomocy upływa w dniu 31 grudnia 2013 r. Do wykorzystania pozostało
jeszcze ok. 160 mln zł. Dotychczas pomoc otrzymało ponad 42 tys. rolników, na łączną kwotę 161 mln zł.
1.
2.
3.
4.
Aby skorzystać z usługi doradczej należy:
Zawrzeć z podmiotem doradczym umowę o przeprowadzenie przynajmniej oceny gospodarstwa rolnego
w zakresie spełnienia wymogów wzajemnej zgodności oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
Złożyć do Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przyznanie pomocy.
Skorzystać z usługi w ciągu 12 miesięcy.
Złożyć wniosek o płatność.
Jednym z podmiotów, uprawnionych do świadczenia usług doradczych (KUD), jest Pomorski Ośrodek
Doradztwa Rolniczego w Gdańsku.
W ramach kwalifikowanych usług:
- przeprowadzamy profesjonalną, opartą na wiedzy i długoletnim doświadczeniu, ocenę gospodarstwa rolnego pod kątem spełnienia Wymogów Wzajemnej Zgodności,
- opracowujemy plan dostosowania gospodarstwa do przepisów związanych z prowadzeniem działalności
rolniczej.
Przypominamy, iż oprócz wymienionych działań podstawowych do usługi można dołączyć:
- przygotowanie planu działalności rolnośrodowiskowej,
- zmianę lub uaktualnienie planu działalności rolnośrodowiskowej,
- opracowanie planu nawożenia,
- atestację opryskiwaczy wykonanych w Stacjach Kontroli Opryskiwaczy w Lubaniu i Starym Polu,
- przygotowanie biznesplanów związanych z ubieganiem się o kredyty z dopłatą do oprocentowania, udzielanych w ramach linii kredytowych: nIP, nKZ, nMR, nOR, nGP, nGR, nNT, nBR10, nKL01;
- przygotowanie biznesplanu dla następujących działań w ramach PROW 2007-2013:
121- Modernizacja gospodarstw rolnych,
311- Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej;
- prowadzenie dokumentacji określonej w programach działań, wydanych przez Dyrektora Regionalnego
Zarządu Gospodarki Wodnej, w gospodarstwach rolnych położonych na obszarach szczególnie narażonych (OSN).
Dodatkowo, podpisując z Pomorskim Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego umowę na świadczenie
usług doradczych, otrzymujemy upusty na inne działania świadczone przez ośrodek sięgające 20%.
Osoby zainteresowane mogą zgłosić się do Oddziałów PODR i Biur Powiatowych lub bezpośrednio do
swojego doradcy, w celu przeprowadzenia kalkulacji kosztów realizacji usługi i możliwości uzyskania dotacji, podpisania umowy oraz wypełnienia wniosku do ARiMR.
Serdecznie zapraszamy do współpracy!
Na polach i łąkach
WYNIKI POREJESTROWEGO DOŚWIADCZALNICTWA ODMIANOWEGO I ROLNICZEGO
Zboża jare - jaką odmianę wybrać?
Podstawowym celem realizacji
Porejestrowego Doświadczalnictwa
Odmianowego i Rolniczego w kontekście
praktycznym jest utrzymanie efektywnego
dopływu informacji o wartości gospodarczej
i użytkowej odmian i ich rekomendacji
do różnych systemów gospodarowania.
Dzisiejszy rolnik już na etapie planowania
powinien uwzględniać konkretną odmianę
do określonego kierunku użytkowania,
zarówno do warunków siedliska, jak
i poziomu agrotechniki. Stały rozwój
systemu badań PDOiR i szeroka ocena
zarejestrowanych odmian w znaczny sposób
pomaga w dokonywaniu trafnego wyboru.
Poniżej prezentujemy wyniki doświadczeń
PDOiR (zboża jare) wykonanych w 2012 roku
na terenie województwa pomorskiego.
Jęczmień jary
Doświadczenia porejestrowe z jęczmieniem jarym
wykonano zgodnie z metodyką opracowaną przez
COBORU. Odmiany zasiano w dwóch powtórzeniach,
na dwóch poziomach agrotechnicznych:
a1 - przeciętny,
a2 - wysoki (zwiększono nawożenie azotowe o 40 kg,
stosowano fungicydy i regulatory wzrostu, stosowano
dolistne dokarmianie i zwalczano szkodniki).
26
W 2012 roku doświadczenia z jęczmieniem jarym zostały założone w pięciu punktach doświadczalnych: Radostowie, Lisewie, Karżniczce, Wyczechach i Lubaniu.
Przyrost plonu na wyższym poziomie agrotechnicznym wynosi średnio za ostatnie trzylecie 11,1%.
Powyżej poziomu plonowania odmian wzorcowych
za ostatnie trzylecie plonują odmiany Suweren i KWS
Olof.
W roku 2012 uzyskano wysokie plony, podobnie jak w roku 2011. Zbiory w roku 2012 były słabsze
głównie z powodu niedoboru wody na początku rozwoju roślin.
Najwyższe plony, szczególnie na wysokim poziomie agrotechnicznym, uzyskano w Radostowie, Karżniczce i Lisewie, nieco niższe w Wyczechach, a najniższe w Lubaniu, na glebach lekkich.
W 2012 roku na intensywnym poziomie agrotechnicznym przyrost plonu, w stosunku do przeciętnego
poziomu, wynosił: w Radostowie 17%, Lisewie 16,5%,
Karżniczce 2,3%, Wyczechach 4,7% i w Lubaniu 17,4%.
W ostatnim roku najwyżej plonowały odmiany:
Ella, Iron, KWS Olof i Natasia. Można zauważyć, że
od kilku lat do krajowego rejestru wpisuje się odmiany plonujące dobrze i stabilnie w latach. Na uwagę
zasługuje odmiana Ella, która cechuje się bardzo dobrą plennością. Z odmian browarnych warto zwrócić
uwagę na odmianę Despina. Charakteryzuje się ona
bardzo dobrą wartością browarną.
Jeżeli chodzi o choroby, jęczmień jary najsilniej porażony był plamistością siatkową. Zagrożenie tą chorobą
wzrasta w lata chłodne i wilgotne. Pozostałe choroby
wystąpiły w mniejszym nasileniu.
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
Tabela 1.
Jęczmień jary. Plon ziarna odmian w miejscowościach (% wzorca). Rok zbioru: 2012
Wyczechy
Lubań
Radostowo
Lisewo
Karżniczka
Wyczechy
Lubań
Wzorzec, dt z ha
Karżniczka
Odmiana
Lisewo
Lp.
Poziom a2
Radostowo
Poziom a1
84,4
77,6
91,7
73,2
38,8
97,1
90,8
93,3
76,4
44,8
1.
Blask
96
97
99
101
102
99
100
100
102
108
2.
Conchita
93
97
94
95
91
90
98
94
91
96
3.
Suweren
107
103
97
102
99
102
101
97
98
98
4.
Iron
104
103
110
102
108
109
100
109
109
98
5.
Nagradowicki
99
97
98
105
103
103
90
98
116
106
6.
KWS Olof
97
100
100
114
108
100
108
100
113
110
7.
Natasia
101
100
101
104
119
97
98
102
102
120
8.
Despina
102
98
102
91
83
104
93
100
99
88
9.
Ella
103
104
111
110
115
110
106
112
103
105
10.
Fariba
104
96
95
99
103
104
95
96
87
95
11.
Gawrosz
79
77
72
90
84
85
79
75
99
92
12.
Kucyk
99
96
101
107
94
97
90
103
103
107
13.
Raskud
91
90
102
96
99
96
93
103
97
107
Wzorzec: 2012 - Blask, Conchita, Suweren, Iron.
Tabela 2.
Jęczmień jary. Plon ziarna odmian (% wzorca). Lata zbioru: 2012, 2011, 2010
Poziom a1
Lp.
Odmiana
Wzorzec, dt z ha
Poziom a2
2010
2011
2012
2011
-2012
2010
-2012
2010
2011
2012
2011
-2012
2010
-2012
70,2
58,4
73,1
65,8
67,2
78,3
66,3
80,5
73,4
75,0
1.
Blask
94
99
99
99
97
96
99
101
100
99
2.
Conchita
104
99
95
97
99
100
101
94
97
98
3.
Suweren
101
104
101
102
102
101
102
99
101
101
4.
Iron
110
105
107
108
106
107
5.
Nagradowicki
96
98
100
99
98
99
95
102
99
99
6.
KWS Olof
104
107
103
105
105
105
106
105
106
106
7.
Natasia
103
103
103
101
102
101
8.
Despina
97
98
9.
Ella
108
108
10.
Fariba
99
96
11.
Gawrosz
80
85
12.
Kucyk
100
99
13.
Raskud
95
99
Liczba doświadczeń
5
5
5
10
15
5
5
5
10
15
Wzorzec: 2012 - Blask, Conchita, Suweren, Iron, 2011 - Blask, Conchita, Suweren; 2010 - średnia z wszystkich odmian.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
27
Na polach i łąkach
Tabela 3.
Jęczmień jary. Ważniejsze właściwości rolniczo-użytkowe odmian (odchylenia od wzorca).
Lata zbioru: 2012, 2010 – 2012
Wyleganie (skala 9o):
Lp.
Odmiana
Liczba
lat
badań
w fazie dojrzałości
mlecznej
2012
2010
-2012
przed zbiorem
2012
2010
-2012
Wysokość roślin (cm) Masa 1000 ziaren (g)
2012
2010
-2012
2012
2010
-2012
POZIOM AGROTECHNIKI A1
Wzorzec
7,4
8,4
7,6
7,7
64,5
69,6
45,7
49,5
1.
Blask
3
-0,1
-0,3
0,0
0,2
-0,7
-1,8
-0,8
-1,8
2.
Conchita
3
0,1
0,2
0,4
0,3
-2,8
-3,1
2,0
2,0
3.
Suweren
3
-1,1
-0,7
-1,1
-0,9
3,4
4,4
-0,4
-2,3
4.
Iron
2
1,1
5.
Nagradowicki
3
0,4
0,1
-0,1
0,1
2,9
2,1
-3,8
-4,8
6.
KWS Olof
3
-0,4
-0,2
-0,5
0,2
0,6
1,2
1,0
-0,7
7.
Natasia
2
0,9
0,5
-0,8
2,9
8.
Despina
1
0,4
0,2
1,7
5,0
9.
Ella
1
0,6
0,7
2,8
4,5
10.
Fariba
1
1,4
1,0
-7,6
1,5
11.
Gawrosz
1
-1,1
-1,1
13,9
-2,7
12.
Kucyk
1
-0,6
-0,1
3,8
0,8
13.
Raskud
1
-1,1
-0,6
3,1
4,0
0,7
0,2
-0,9
POZIOM AGROTECHNIKI A2
7,8
8,3
7,8
8,0
62,5
66,6
46,0
50,2
1.
Blask
Wzorzec
3
0,3
0,0
0,3
0,2
0,4
-0,5
-0,4
-0,5
2.
Conchita
3
0,0
0,1
0,1
0,3
-2,8
-3,6
2,1
2,0
3.
Suweren
3
-1,3
-0,9
-1,1
-0,7
3,3
3,8
-1,0
-2,7
4.
Iron
2
1,0
5.
Nagradowicki
3
-0,3
0,0
-0,1
0,3
2,2
2,0
-2,3
-4,0
6.
KWS Olof
3
-0,5
-0,5
-0,3
-0,1
0,6
0,9
1,2
-0,4
7.
Natasia
2
0,3
0,3
0,9
2,8
8.
Despina
1
0,0
-0,4
0,4
5,1
0,8
-0,8
-0,7
9.
Ella
1
0,3
0,6
2,4
3,4
10.
Fariba
1
1,3
0,9
-6,5
0,7
11.
Gawrosz
1
-1,5
-1,3
12,2
-3,0
12.
Kucyk
1
-1,0
-0,3
4,1
1,6
13.
Raskud
1
-1,8
Liczba doświadczeń
28
2
-0,9
4
3
3,7
8
5
3,0
15
5
14
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
Tabela 4.
Jęczmień jary. Porażenie odmian przez ważniejsze choroby na poziomie agrotechniki - a1 (odchylenia od wzorca).
Lata zbioru: 2012, 2010-2012
Lp.
Odmiana
Liczba
lat
badań
Wzorzec (skala 9o)
Mączniak
2012
2010
-2012
Rdza jęczmienia
2012
Czarna
plamistość
Rynchosporioza
2010
-2012
2012
2010
-2012
2012
2010
-2012
Plamistość
siatkowa
2012
2010
-2012
7,6
7,8
7,8
7,4
9,0
9,0
8,0
8,4
7,4
7,4
1.
Blask
3
0,1
0,1
-0,6
-0,7
0.0
0.0
0,0
0,1
-0,1
-0,3
2.
Conchita
3
0,7
0,5
0,2
0,6
0.0
0.0
-0,1
-0,1
-0,0
0,1
3.
Suweren
3
-0,3
-0,4
0,5
0,2
0.0
0.0
-0,2
-0,1
-0,0
-0,3
4.
Iron
2
-0,5
5.
Nagradowicki
3
0,7
0,6
-0,4
-0,1
0.0
0.0
0,0
-0,2
6.
KWS Olof
3
0,7
0,4
0,3
0,4
0.0
0.0
0,0
-0,1
7.
Natasia
2
0,4
0,2
0.0
0,0
-0,4
8.
Despina
1
0,7
-0,3
0.0
-0,0
-0,4
-0,1
0.0
0,3
0,3
0,3
0,5
0,2
0,2
9.
Ella
1
0,9
-0,4
0.0
0,2
0,4
10.
Fariba
1
0,7
0,2
0.0
0,0
-0,9
11.
Gawrosz
1
0,7
-0,1
0.0
0,1
-0,4
12.
Kucyk
1
0,7
-0,3
0.0
0,0
0,2
13.
Raskud
1
0,6
-0,3
0.0
0,0
-0,1
Liczba doświadczeń
3
11
3
Pszenica jara
W 2012 r. doświadczenia porejestrowe z pszenicą
jarą zostały przeprowadzone w trzech punktach doświadczalnych reprezentujących różne rejony klimatyczno-glebowe województwa: dwa doświadczenia
na bardzo dobrych glebach w Radostowie i Lisewie
oraz trzecie w Karżniczce, na glebie dobrej. Badano
w nich 13 odmian, wybranych przez Zespół Wojewódzki PDOiR, należących do różnych grup wartości technologicznej. Doświadczenia prowadzono na
dwóch poziomach agrotechnicznych:
a1 - przeciętny,
a2 - wysoki (zwiększono o 40 kg nawożenie azotowe,
zwalczano choroby grzybowe, stosowano regulatory
wzrostu i dolistne dokarmianie mikronawozami). Stosowanie środków ochrony roślin było zgodne z zaleceniami IOR-u. W uzasadnionych przypadkach zwalczano również szkodniki.
W roku 2012 wpisano do krajowego rejestru dwie
odmiany jakościowe - Izera i KWS Torridon. Obecnie
w rejestrze znajduje się 27 odmian pszenicy zwyczajnej i jedna odmiana pszenicy jarej twardej.
Siewy pszenicy jarej odbyły się w dobrych warunkach wilgotnościowych. Wschody były dobrze
wyrównane we wszystkich doświadczeniach. Pomimo okresowych niedoborów wody w maju i w I połowie czerwca, wzrost i rozwój roślin był prawidłowy.
Czerwcowo-lipcowe opady zdążyły jeszcze poprawić
kondycję roślin.
Porażenie roślin przez choroby grzybowe analizowano tylko na poziomie a1. Presja chorób w 2012 roku
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
5
0
0
4
7
5
14
była zróżnicowana. Mączniaka zdiagnozowano tylko
w Karżniczce, w niewielkim nasileniu. Rdza brunatna
wystąpiła we wszystkich punktach doświadczalnych,
w większym stopniu w Radostowie i Lisewie. Najbardziej porażone odmiany to Bombona i Waluta, a najmniej podatną była Kandela. Porażenie septoriozą liści
było większe w Radostowie. W Lisewie wystąpiły niewielkie różnice między odmianami. Najbardziej podatną
odmianą była Radocha. Septorioza plew w dużym stopniu nie różnicowała odmian. Najmniej podatną okazała
się odmiana Trappe. Brunatna plamistość w większym
nasileniu wystąpiła w Radostowie. Najbardziej podatną
odmianą była Bombona. Fuzarioza kłosów w Karżniczce nie różnicowała odmian, w Lisewie wystąpiła w niewielkim nasileniu. W Radostowie presja choroby była
nieco większa niż w Lisewie, a najbardziej podatną była
Radocha. Choroby podstawy źdźbła w bardzo niewielkim nasileniu wystąpiły tylko w Karżniczce i nie różnicowały odmian. Należy zaznaczyć, że na obiektach a2
porażenie roślin przez choroby było znikome.
Zróżnicowanie średniego plonu z doświadczeń
było niewielkie. Najwyższe plony uzyskano w Radostowie. Natomiast wystąpiło duże zróżnicowanie
przyrostu plonu pomiędzy zastosowanymi poziomami agrotechniki w punktach doświadczalnych.
Największy średni przyrost plonu, tj. 11,1 dt/ha uzyskano w Lisewie, w Radostowie 9,9 dt/ha, natomiast
w Karżniczce tylko 2,4 dt/ha. Najwyższy przyrost plonu miały odmiany Bombona i Katoda.
Najwyższymi plonami ziarna we wszystkich
punktach doświadczalnych, zarówno na poziomie a1,
29
Na polach i łąkach
jak i a2, charakteryzowały się odmiany Trappe i KWS
Torridon. Na wyróżnienie zasługują też Tybalt, Kandela i Izera, a na poziomie a2 Katoda, które należą do
najwierniej plonujących odmian w ostatnich latach.
Wyleganie nielicznych odmian miało miejsce tylko
w Radostowie i w Lisewie, i to w niewielkim stopniu.
Niezależnie od poziomu agrotechniki, najwyższą
MTZ charakteryzowało się ziarno odmian Radocha,
Hewilla i Waluta, najmniejszą MTZ miały Trappe
i Arabella.
Zróżnicowanie wysokości roślin między poziomami agrotechnicznymi było największe w Radostowie.
W Karżnicze różnice były minimalne. Najwyższe odmiany to Izera, Bombona, Waluta, najniższe to Tybalt
i KWS Torridon.
Tabela 5.
Pszenica jara. Plon ziarna odmian w miejscowościach (% wzorca). Rok zbioru: 2012
Lp.
Poziom a1
Odmiana
Wzorzec, dt z ha
Poziom a2
Radostowo
Lisewo
Karżniczka
Radostowo
Lisewo
Karżniczka
89,8
86,2
87,0
97,2
95,8
88,5
102
102
94
99
99
92
1.
Tybalt
2.
Hewilla
94
93
102
93
92
100
3.
Trappe
104
102
101
108
106
101
4.
KWS Torridon
100
103
103
99
103
107
5.
Bombona
89
86
95
98
97
98
6.
Katoda
92
87
95
96
95
100
7.
Waluta
86
88
88
95
88
90
8.
Łagwa
90
90
97
93
90
97
9.
Ostka Smolicka
91
81
102
95
90
101
10.
Kandela
102
101
93
104
97
100
11.
Radocha
77
84
67
87
85
65
12.
Arabella
92
93
98
91
97
99
13.
Izera
95
92
103
97
93
103
Wzorzec: 2012 - Tybalt, Hewilla, Trappe, KWS Torridon.
Tabela 6.
Pszenica jara. Plon ziarna odmian (% wzorca). Lata zbioru: 2010-2012
Lp.
Odmiana
2012
a2 - a1
w dt/ha
Wzorzec, dt z ha
Poziom a1
Poziom a2
2010
2011
2012
2011
-2012
2010
-2012
2010
2011
2012
2011
-2012
2010
-2012
62,2
66,5
87,7
77,1
72,1
70,0
76,9
93,8
85,4
80,2
106
108
99
103
104
105
104
97
100
102
1.
Tybalt
3,6
2.
Hewilla
4,7
99
93
96
95
96
97
96
95
95
96
3.
Trappe
8,8
103
108
103
105
104
104
106
105
106
105
4.
KWS Torridon
7,4
5.
Bombona
12,7
98
94
90
92
93
98
94
98
96
97
6.
Katoda
11,0
103
99
91
95
97
100
100
97
98
99
7.
Waluta
8,9
92
89
87
88
89
96
91
91
91
92
8.
Łagwa
6,6
98
100
92
96
96
101
97
93
95
97
102
103
9.
Ostka Smolicka
9,1
101
96
91
93
96
99
102
95
98
98
10.
Kandela
7,8
107
101
99
99
102
105
100
100
100
102
11.
Radocha
7,3
95
76
84
96
79
87
12.
Arabella
6,8
99
95
96
100
96
98
13.
Izera
6,6
Liczba doświadczeń
30
97
3
3
3
98
6
9
3
3
3
6
9
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
Fuzarioza
kłosów
Choroby
podstawy
źdźbła
2010-2012
2012
2010-2012
2012
2010-2012
2012
2010-2012
2012
2010-2012
DTR
2012
Septorioza
plew
2010-2012
Septorioza
liści
2012
Wzorzec (skala 9o)
Rdza
brunatna
2010-2012
Odmiana
Mączniak
prawdziwy
2012
Lp.
Liczba lat badań
Tabela 7.
Pszenica jara. Porażenie odmian przez ważniejsze choroby na przeciętnym poziomie agrotechniki - a1
(odchylenia od wzorca). Lata zbioru: 2012, 2010 – 2012.
7,6
7,4
6,9
7,3
7,0
7,2
7,9
7,8
8,6
8,5
7,8
7,8
9,0
8,3
1.
Tybalt
3
0,4
0,8
0,5
0,9
0,3
0,2
0,3
0,0
-0,6
-0,2
-0,2
-0,2
0,0
0,0
2.
Hewilla
3
-0,6
-0,8
-0,4
-0,4
-0,7
-0,1
-0,5
-0,2
0,1
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
3.
Trappe
3
-0,1
-0,5
-0,4
-0,2
0,1
-0,1
0,5
0,3
0,1
0,0
0,0
0,1
0,0
0,0
4.
KWS Torridon
1
0,4
0,4
0,3
0,3
0,3
0,3
-0,2
-0,2
0,4
0,4
0,2
0,2
0,0
0,0
5.
Bombona
3
0,4
-0,0
-1,4
-1,2
-0,5
-0,2
-0,0
-0,1
0,1
-0,1
-0,2
-0,3
0,0
0,0
6.
Katoda
3
0,4
0,2
-1,0
-0,2
-0,2
-0,2
-0,0
-0,1
-0,1
-0,0
-0,3
-0,2
-0,5
-0,5
7.
Waluta
3
0,4
0,6
-1,5
-0,9
-0,4
-0,1
0,3
-0,1
-0,1
-0,0
-0,2
0,2
0,0
-0,1
8.
Łagwa
3
-0,6
-0,1
-0,7
0,1
-0,7
-0,4
0,1
0,0
0,4
0,1
-0,8
-0,3
0,0
0,0
9.
Ostka
Smolicka
3
-0,6
-0,6
-0,9
-0,1
-0,7
-0,1
0,1
0,3
0,4
0,1
-0,7
-0,3
0,0
0,0
10. Kandela
3
0,4
1,0
0,8
0,9
0,5
-0,0
0,1
0,1
-0,6
-0,4
-0,2
0,0
-0,5
-0,3
11. Radocha
2
-0,6
-0,6
-0,7
-0,2
-1,0
-0,9
-0,4
-0,5
-1,1
-0,8
0,0
-0,1
0,0
0,0
12. Arabella
2
0,4
0,4
-0,2
-0,2
-0,5
-0,4
-0,2
-0,1
-0,1
-0,1
-0,3
-0,2
0,0
0,0
13. Izera
1
0,4
0,4
-0,4
-0,4
-0,2
-0,2
0,1
0,1
0,4
0,4
-0,5
-0,5
0,0
0,0
1
4
3
7
3
9
3
8
2
3
3
7
1
3
Liczba doświadczeń
Wzorzec: 2012 - Tybalt, Hewilla, Trappe, KWS Torridon; 2011 - Tybalt, Hewilla, Trappe; 2010 - średnia z wszystkich badanych odmian.
Wyleganie: wyniki pochodzą tylko z tych doświadczeń, w których miało ono miejsce; wyższa wartość oznacza ocenę korzystniejszą.
Liczba doświadczeń dla okresu 2010-2012 odnosi się do odmian badanych trzy lata, dla badanych dwa lata i jeden rok jest odpowiednio
mniejsza.
Tabela 8.
Pszenica jara. Ważniejsze właściwości rolniczo-użytkowe odmian (odchylenia od wzorca).
Lata zbioru: 2012, 2010-2012
Wyleganie (skala 9o)
Lp.
Odmiana
Liczba
lat
badań
w fazie dojrzałości
mlecznej
2012
2010
-2012
przed zbiorem
2012
2010
-2012
Wysokość roślin
(cm)
Masa 1000 ziaren
(g)
2012
2010
-2012
2012
2010
-2012
POZIOM AGROTECHNIKI A1
Wzorzec
8,9
8,7
8,9
8,6
88,8
91,8
47,1
45,6
1.
Tybalt
3
0,1
0,1
0,1
0,0
-4,1
-6,2
1,0
0,1
2.
Hewilla
3
-0,2
-0,1
-0,4
-0,1
7,0
6,1
4,1
2,2
3.
Trappe
3
0,1
0,3
0,1
0,4
0,9
-1,4
-4,6
-5,5
4.
KWS Torridon
1
0,1
0,1
0,1
0,1
-3,8
-3,8
-0,5
-0,5
5.
Bombona
3
0,1
0,3
0,1
0,4
7,9
5,2
-2,0
-2,7
6.
Katoda
3
-0,2
0,2
-0,6
0,1
8,9
4,2
1,0
1,2
7.
Waluta
3
-1,4
-1,0
-1,9
-1,2
9,0
7,0
2,1
1,2
8.
Łagwa
3
0,1
0,1
-0,1
0,0
2,4
2,7
2,6
1,5
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
31
Na polach i łąkach
Wyleganie (skala 9o)
Lp.
Odmiana
Liczba
lat
badań
w fazie dojrzałości
mlecznej
przed zbiorem
Wysokość roślin
(cm)
Masa 1000 ziaren
(g)
2012
2010
-2012
2012
2010
-2012
2012
2010
-2012
2012
2010
-2012
3
0,1
-0,2
-0,4
-0,4
4,2
3,7
0,5
0,3
10. Kandela
3
0,1
0,2
0,1
-0,1
3,7
-0,1
3,2
1,4
11. Radocha
2
0,1
0,0
0,1
0,1
0,2
1,2
6,3
5,0
12. Arabella
2
0,1
0,0
0,1
0,1
2,4
2,0
-3,2
-4,3
13. Izera
1
-0,2
-0,2
-0,1
-0,1
10,0
10,0
-0,7
-0,7
9.
Ostka Smolicka
POZIOM AGROTECHNIKI A2
Wzorzec
9,0
8,9
9,0
8,9
82,9
82,7
46,7
46,6
1.
Tybalt
3
0,0
0,1
0,0
0,1
-3,9
-2,5
0,2
0,2
2.
Hewilla
3
0,0
0,1
0,0
0,1
6,1
3,7
4,1
2,3
3.
Trappe
3
0,0
0,1
0,0
0,1
0,8
-1,4
-3,0
-4,8
4.
KWS Torridon
1
0,0
0,0
0,0
0,0
-3,0
-3,0
-1,3
-1,3
5.
Bombona
3
0,0
0,1
0,0
0,1
8,3
4,2
-0,5
-2,5
6.
Katoda
3
0,0
0,1
0,0
0,1
7,1
4,0
1,9
0,7
7.
Waluta
3
0,0
-0,1
0,0
-0,1
8,0
5,7
1,9
0,7
8.
Łagwa
3
0,0
0,1
0,0
0,1
4,6
1,8
2,4
1,2
9.
Ostka Smolicka
3
0,0
-0,3
0,0
-0,3
5,1
3,2
0,6
0,2
10. Kandela
3
0,0
0,1
0,0
0,1
5,3
0,8
4,2
1,2
11. Radocha
2
0,0
0,0
0,0
0,0
-0,7
-2,3
4,9
3,7
12. Arabella
2
0,0
0,0
0,0
0,0
0,1
-0,6
-5,7
-5,9
13. Izera
1
0,0
0,0
0,0
0,0
10,5
10,5
0,7
0,7
2
4
2
4
3
9
3
9
Liczba doświadczeń
Wzorzec: 2012 - Tybalt, Hewilla, Trappe, KWS Torridon; 2011 - Tybalt, Hewilla, Parabola, Trappe; 2010 - średnia z wszystkich badanych odmian.
Wyleganie: wyniki pochodzą tylko z tych doświadczeń, w których miało ono miejsce; wyższa wartość oznacza ocenę korzystniejszą.
Liczba doświadczeń dla okresu 2010-2012 odnosi się do odmian badanych trzy lata, dla badanych dwa lata i jeden rok jest odpowiednio mniejsza.
Owies
W 2012 roku, w ramach PDOiR, w rejonie województwa pomorskiego założono dwa doświadczenia z
owsem. Jedno na polach w Lubaniu, na glebie klasy V,
32
a drugie w SDDO w Wyczechach, na glebie kl. III a.
Były to doświadczenia jednoczynnikowe, w czterech
powtórzeniach. Celem tych badań było określenie
plenności poszczególnych odmian oraz podatności
na choroby i stresy abiotyczne w różnych warunkach
siedliskowych. Doświadczenie przeprowadzono według metodyki opracowanej przez COBORU w Słupi
Wielkiej. Doboru odmian do doświadczenia dokonał
Wojewódzki Zespół do spraw PDOiR. Wzięto pod
uwagę przydatność tych odmian do uprawy w warunkach klimatyczno-glebowych województwa pomorskiego.
Owies jest rośliną wczesnego siewu. Zasiany wcześniej lepiej się ukorzenia i krzewi. Na każde opóźnienie reaguje obniżką plonu, która zwiększa się w lata
suche.
W 2012 roku doświadczenia założono w optymalnym terminie. Wschody były dobrze wyrównane.
Mała ilość opadów w maju przyhamowała wzrost roślin. Czerwcowe opady poprawiły stan roślin. Obfite
opady w czerwcu i lipcu były przyczyną wtórnego odbijania pędów bocznych, szczególnie w Wyczechach.
Odmiany owsa dojrzewały późno i nierówno. Pomi-
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
mo dużej wilgotności, choroby wystąpiły w umiarkowanym nasileniu.
Najbardziej podatnymi odmianami na rdzę źdźbłową i wieńcową były Pogon, Siwek i Furman, a na helmintosporiozę Maczo i Krezus.
Plony ziarna ze zbiorów w 2012 roku były na zadowalającym poziomie. Z odmian oplewionych zarówno
w Wyczechach, jak i w Lubaniu najlepiej plonowały
Arden, Bingo i Haker. Odmiany owsa nagiego plonują
ok. 30% niżej niż odmiany oplewione. Odmiany Siwek
i Nagus lepiej plonowały niż Maczo. Natomiast masa
tysiąca ziaren była istotnie wyższa w Wyczechach.
Spośród badanych odmian najdorodniejszym ziarnem
wyróżniały się odmiany Bingo i Skorpion. Nasiona
odmian owsa nagiego mają nasiona o mniejszej masie
tysiąca ziaren. Ważnym parametrem plonu jest udział
łuski w plonie ziarna. Poza formami nagoziarnistymi,
u których udział łuski jest znikomy (3 - 5%), u odmian
wzorcowych wynosił 21,9%. Z odmian oplewionych,
najwięcej łuski posiadał Furman. U badanych odmian
nie stwierdzono wylegania roślin. Wszystkie badane
odmiany należą do grupy żółtoziarnistych.
Tabela 9.
Owies. Plon ziarna odmian w miejscowościach (% wzorca). Rok zbioru: 2012
Lp.
Odmiana
Wzorzec dt/ha
Wyczechy
Lubań
82,9
65,6
98
94
1.
Krezus
2.
Zuch
99
100
3.
Bingo
103
106
4.
Furman
97
96
5.
Breton
101
92
6.
Pogon
94
98
7.
Scorpion
92
92
8.
Arden
105
101
9.
Haker
105
107
10.
Siwek
72
76
11.
Maczo
59
62
12.
Nagus
72
71
Wzorzec - Krezus, Zuch, Bingo.
Tabela 10.
Owies. Plon ziarna odmian (% wzorca). Lata zbioru: 2010-2012
Lp.
Odmiana
Wzorzec, dt z ha
2010
2011
2012
2011-2012
2010-2012
52,8
53,5
74,2
63,9
60,2
98
96
97
98
1.
Krezus
101
2.
Zuch
109
99
99
99
102
3.
Bingo
113
103
104
104
106
4.
Furman
113
92
97
95
100
5.
Breton
106
95
97
97
99
6.
Pogon
103
97
96
96
98
7.
Scorpion
110
90
92
91
97
8.
Arden
106
103
103
103
104
9.
Haker
96
93
106
101
100
10.
Siwek
78
72
74
73
75
11.
Maczo
72
61
60
61
64
12.
Nagus
72
71
72
2
2
4
Liczba doświadczeń
2
6
Wzorzec: 2011, 2012 – Krezus, Zuch, Bingo; 2010 - średnia z wszystkich badanych odmian.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
33
Na polach i łąkach
Tabela 11.
Owies. Porażenie odmian przez ważniejsze choroby (odchylenia od wzorca). Lata zbioru: 2012, 2010-2012
Lp.
Mączniak
Liczba
lat
badań
Odmiana
Wzorzec (skala 9o)
Rdza wieńcowa
2012
2010
-2012
8,0
7,5
2012
2010
-2012
8,5
Rdza źdźbłowa
Helmintosporioza
2012
2010
-2012
2012
2010-2012
8,2
8,0
8,1
7,8
7,4
1.
Krezus
3
-0,0
-0,2
0,2
0,3
0,0
-0,1
-0,4
-0,3
2.
Zuch
3
-0,1
-0,3
-0,1
0,1
0,0
0,0
0,4
0,2
3.
Bingo
3
0,2
0,2
-0,1
-0,1
0,0
0,1
0,0
-0,1
4.
Furman
3
0,5
0,4
-0,5
-0,5
-0,3
-0,1
0,0
0,1
5.
Breton
3
0,1
0,0
0,0
-0,6
0,0
0,0
0,3
0,2
6.
Pogon
3
0,4
0,3
-0,6
-1,0
-0,5
-0,4
0,0
-0,3
7.
Scorpion
3
0,0
0,3
-0,3
-0,8
0,0
0,3
0,1
0,0
8.
Arden
3
0,3
0,4
0,2
-0,2
0,0
0,3
0,3
0,4
9.
Haker
3
0,4
0,5
0,4
0,0
0,0
-0,1
0,6
0,6
10.
Siwek
3
0,3
0,4
-0,4
-0,4
-0,5
0,0
0,5
0,2
11.
Maczo
3
0,3
0,5
0,3
0,1
0,0
-0,1
-0,5
-0,4
12.
Nagus
2
0,4
0,4
-0,2
-0,6
-0,5
0,1
0,5
0,3
2
4
2
4
1
3
2
6
Liczba doświadczeń
Wzorzec: 2011, 2012 – Krezus, Zuch, Bingo; 2010 - średnia z wszystkich badanych odmian. Wyniki pochodzą tylko z tych doświadczeń,
w których dana choroba wystąpiła; wyższa wartość oznacza ocenę korzystniejszą. Liczba doświadczeń dla okresu 2008-2010 odnosi się do
odmian badanych trzy lata, dla badanych dwa lata lub jeden rok jest odpowiednio mniejsza.
Tabela 12.
Owies. Ważniejsze właściwości rolniczo-użytkowe odmian (odchylenia od wzorca). Lata zbioru: 2012, 2010-2012
Wyleganie (skala 9o):
Lp.
Odmiana
Liczba
lat
badań
Wzorzec
w fazie dojrzałości
mlecznej
przed zbiorem
2012
2010
-2012
2012
Wysokość roślin
(cm)
Masa 1000 ziaren
(g)
Udział łuski
w%
2010
-2012
2012
2010
-2012
2012
2010
-2012
2012
2010
-2012
9,0
9,0
9,0
7,0
98,8
83,5
40,7
38,9
21,9
24,8
1.
Krezus
3
0,0
0,0
0,0
-0,1
-2,5
-4,3
-0,9
-1,2
2,0
3,7
2.
Zuch
3
0,0
0,0
0,0
0,2
2,5
3,2
-1,4
-0,8
-0,8
-1,0
3.
Bingo
3
0,0
0,0
0,0
0,1
0,1
1,6
2,3
4,2
-1,2
-1,1
4.
Furman
3
0,0
0,0
0,0
-0,0
-0,2
1,0
-0,6
-1,3
5,0
5,0
5.
Breton
3
0,0
0,0
0,0
-0,0
-2,7
-0,4
0,1
0,4
0,4
0,4
6.
Pogon
3
0,0
0,0
0,0
-0,3
-4,0
-1,9
2,2
1,5
0,5
1,4
7.
Scorpion
3
0,0
0,0
0,0
-0,0
-6,0
-2,4
0,3
3,1
0,3
1,5
8.
Arden
3
0,0
0,0
0,0
-0,1
-0,9
0,0
-4,3
-3,7
0,5
1,6
9.
Haker
3
0,0
0,0
0,0
-0,0
-1,0
1,9
-3,2
-2,0
-1,3
0,9
10.
Siwek
3
0,0
0,0
0,0
-0,0
-7,7
-2,8
-13,2
-9,2
-19,0
-19,9
11.
Maczo
3
0,0
0,0
0,0
0,5
-8,9
-1,3
-14,7
-9,3
-18,8
-19,4
12.
Nagus
2
0,0
0,0
0,0
4,6
6,0
-15,6
-12,9
-15,6
-19,0
0
1
2
6
Liczba doświadczeń
0
0
2
6
1
5
Wzorzec: 2011, 2012 – Krezus, Zuch, Bingo; 2010 - średnia z wszystkich badanych odmian.
Wyleganie - wyniki pochodzą tylko z tych doświadczeń, w których wystąpiło; wyższa wartość oznacza ocenę korzystniejszą.
Mirosława Domańska, SDOO w Radostowie
Krzysztof Kozdemba, PODR w Gdańsku
34
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy
Luty
Produkcja roślinna zimą:
Przypominamy, że od 15 stycznia do 25 czerwca 2013 r. można składać wnioski do OT ARR, o przyznanie dopłaty do materiału siewnego. W terminie tym producenci rolni mogą składać wnioski o przyznanie dopłaty z tytułu
zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany mającej charakter pomocy
de minimis w rolnictwie (zakupionego i wysianego/wysadzonego w okresie od 15 lipca 2012 r. do 15 czerwca
2013 r.), zbóż ozimych i jarych, roślin strączkowych, ziemniaka, mieszanek zbożowych i pastewnych (sporządzonych
z gatunków albo odmian gatunków objętych systemem dopłat, z wyłączeniem ziemniaka). Szczegółowych informacji na ten temat udzielają pracownicy ARR oraz doradcy PODR.
Przed wyborem odmian zbóż jarych do siewu, warto zapoznać się z listą odmian zbóż zalecanych do uprawy na
obszarze naszego województwa, dostępną, między innymi, na stronach www.karzniczka.coboru.pl oraz www.
podr.pl.
Przypominamy rolnikom o systematycznym monitoringu przechowywanego ziarna zbóż w silosach oraz magazynach zbożowych.
Przypominamy o obowiązującym zakazie stosowania nawozów naturalnych i organicznych w postaci stałej oraz płynnej w okresie od dnia 1 grudnia do końca lutego, za wyjątkiem nawozów stosowanych w uprawach pod osłonami.
Przypominamy rolnikom realizującym Program Rolnośrodowiskowy, Pakiet 8. „Ochrona gleb i wód”, o obowiązującym zakazie wznawiania zabiegów agrotechnicznych przed dniem 1 marca na działkach objętych realizacją pakietu.
Zakaz ten dotyczy wszystkich wariantów. Dodatkowo należy pamiętać o zakazie uprawy w wariantach: 8.2. „Międzyplon ozimy” - w plonie głównym rośliny, która była uprawiana w międzyplonie ozimym lub formy jarej takiej rośliny;
8.3. „Międzyplon ścierniskowy” - w plonie głównym rośliny, która była uprawiana w międzyplonie ścierniskowym.
W miesiącach lutym i marcu zapraszamy producentów rolnych do udziału w konferencjach i seminariach technologicznych z zakresu produkcji roślinnej, a także zwierzęcej, jakie tradycyjnie będziemy organizować w siedzibie PODR
w Gdańsku, Oddziałach PODR w Starym Polu i Strzelinie oraz w terenie.
Przypominamy także o możliwości korzystania z usług laboratorium PODR w Starym Polu, w którym można, poprzez doradców, zlecić wykonanie określonych badań:
- badanie zawartości azotu mineralnego w glebie,
- analizę parametrów jakościowych ziarna zbóż konsumpcyjnych,
- określenie jakości ziarna zbóż, jako materiału siewnego,
- gleb dla potrzeb doradztwa nawozowego w zakresie zakwaszenia (pH) i zawartości makroelementów, tj. fosforu,
potasu i magnezu,
- wartości energetycznej i mineralnej pasz gospodarskich umożliwiającej układanie efektywnych dawek pokarmowych dla wszystkich grup zwierząt.
Więcej informacji pod numerem telefonu (55) 270 11 45.
Sebastian Zwierz
POMORSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W GDAŃSKU
ODDZIAŁ W STARYM POLU
oraz
POLSKI ZWIĄZEK HODOWCÓW I PRODUCENTÓW TRZODY CHLEWNEJ „POLSUS”
zapraszają na konferencję na temat:
Aktualne zagadnienia
związane z efektywną produkcją trzody chlewnej
która odbędzie się w dniu 21 lutego (czwartek) 2013 r. o godz. 10.00
w PODR Gdańsk, Oddział Stare Pole, w Sali Unijnej.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
35
W chlewni i oborze
Nauka praktyce, czyli „Zdrowa Krowa”
W grudniu ub.r. odbyło się II Ogólnopolskie Forum Ekspertów
i Hodowców Bydła Mlecznego. Było to spotkanie
podsumowujące kolejny etap, trwającego już od 2011 roku,
a zapoczątkowanego przez Spółdzielczą Mleczarnię Spomlek
z Radzynia Podlaskiego, programu „Zdrowa Krowa”. W Auli
Wydziału Nauk o Zwierzętach SGGW w Warszawie zgromadzili się
naukowcy i hodowcy z całej Polski.
P
atronat honorowy nad konferencją objęli: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Jego Magnificencja Rektor SGGW, Główny Lekarz Weterynarii,
Dyrektor Państwowego Instytutu Weterynaryjnego,
Prezydent PFHBiPM oraz Prezes Zarządu Spółdzielczej Mleczarni Spomlek.
W spotkaniu uczestniczyli naukowcy z SGGW,
w tym m.in. prof. dr hab. Wiesław Bielawski – prorektor ds. rozwoju, prof. dr hab. Marek S. Szyndel – prorektor ds. współpracy międzynarodowej, prof. dr hab.
Andrzej Lenart - pełnomocnik rektora ds. współpracy
z gospodarką oraz prof. dr hab. Wanda Olech-Piasecka
– dziekan Wydziału Nauk o Zwierzętach.
Produkcja mleka jest najtrudniejszym kierunkiem
produkcji surowca w rolnictwie. Wysokie wymagania
dotyczące jakości mleka mają swoje uzasadnienie nie
tylko w bezpieczeństwie żywności, ale także w mechanizmach czysto rynkowych. Dobry jakościowo produkt
można wykonać jedynie z dobrego jakościowo surowca. Wiedzą o tym zarówno producenci, jak i przetwórcy
mleka.
Dotychczas wiele działań ograniczało się tylko do
aspektów finansowych podmiotów skupowych. Program „Zdrowa Krowa” udowadnia, że możliwe jest, by
i wilk był syty, i owca cała, ponieważ ma na celu poprawę efektywności ekonomicznej zarówno producentów
mleka, jak i Spółdzielczej Mleczarni Spomlek poprzez
wielowymiarową wymianę wiedzy i doświadczeń, która zaowocować ma wypracowaniem najlepszych rozwiązań dla hodowców bydła mlecznego.
Na II Ogólnopolskim Forum Ekspertów i Hodowców Bydła Mlecznego uczestnicy mogli zapoznać się
z takimi zagadnieniami, jak dobór osobniczy w stadach krów mlecznych i zalety programu do kojarzeń
DOKO, który pozwala m.in. uniknąć spokrewnienia
między rodzicami.
Ciekawe rozwiązanie na okres okołoporodowy
przedstawił prof. Zygmunt Kowalski. Proponuje mianowicie skrócenie okresu zasuszenia do 40 - 45 dni. Korzyści, jakie można przez to otrzymać, to wydłużenie
okresu laktacji, a tym samym więcej mleka, mniejsze
problemy z zasuszeniem i mniej chorób metabolicznych. Zdaniem profesora, to nie wysoka wydajność
36
mleka jest powodem chorób (!!!), bo najczęściej występują one przed szczytem wydajności. Choroby te
to konsekwencja błędów żywieniowych okresu przejściowego.
Omawiając skład chemiczny mleka, zwrócono
uwagę na znaczenie kazeiny, która jest jednym z najważniejszych składników mleka. Kazeina decyduje
o przydatności surowca do przetwórstwa, a w szczególności do produkcji serów. Działania, które są podejmowane w tym zakresie to m.in.: stworzenie programu poprawy ilości kazeiny poprzez poprawę genetyki
w stadach hodowców SM Spomlek, wybór konkretnych buhajów podnoszących indeks kazeinowy, tzw.
buhajów serowarskich.
Podczas konferencji omawiane były również problemy weterynaryjne ze szczególnym uwzględnieniem działań w zakresie monitoringu chorób IBR/
IPV i BVD/MD. Tą wiedzą dzielił się prof. dr hab. Jan
Żmudziński z Państwowegio Instytutu Weterynarii Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach.
Bardzo ważną częścią projektu „Zdrowa Krowa”
jest część warsztatowa, na którą w tym roku położono
szczególny nacisk. Poza prowadzeniem przez grupy
eksperckie kompleksowych porad żywieniowych i dyżurów eksperckich, ciekawą inicjatywą było wprowadzenie Książek Porad i Zaleceń „Zdrowa Krowa”. Są
to swoiste kroniki wizyt ekspertów i doradców pomagające uporządkować zalecenia, wskazówki i wiedzę
pochodzącą z różnych źródeł, a także wspomagające
działania zootechniczno-weterynaryjne, co powinno
mieć bezpośrednie przełożenie na stan zdrowia stad
i jakość surowca.
W ekonomii, jak w przyrodzie, wszystko jest od
siebie zależne. Zdrowe, prawidłowo żywione krowy to
wysokiej jakości mleko, dobre zaplecze technologiczne
to wydajna produkcja, czyli wysokie zyski. Dbając o te
ostatnie, SM Spomlek dba także o swoich dostawców,
planując dalsze badania naukowe. Chce również nawiązać współpracę z nowymi gospodarstwami, także
z Żuław i Powiśla.
O kolejnych sukcesach tej wartej uwagi inicjatywy
będziemy mogli zapewne już niedługo usłyszeć.
Wanda Barańska
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
Wiosna w pasiece
Każdy pszczelarz ma zapewne wypracowany własny sposób
prowadzenia pasieki, co uwarunkowane jest wiedzą, tradycją
pszczelarzenia i obserwacją życia rodzin. Ja pozwolę sobie
opisać swoje sposoby przygotowania pasieki do zimowli
i rozwoju wiosennego, które stosuję już 10 lat.
P
rowadzący duże pasieki towarowe uważają, że najistotniejszym okresem w ich rozwoju
jest wczesna wiosna, a więc marzec
i kwiecień. I jest to bezsprzecznie
prawda, że jest to czas, w którym
wypracowujemy sobie całoroczny
zbiór. Oczywiście mam na myśli
technologiczne przygotowanie rodziny pszczelej do pracy w całym
roku pożytkowym. Na wiosnę
ujawniają się niedoskonałości przygotowania rodzin pszczelich do zimowli oraz inne błędy popełnione
przez pszczelarza. A jest ich mnóstwo: nieodpowiednia ilość pokarmu, za duże gniazda, zbyt duży
ścisk, nieodpowiednia wentylacja,
zawilgocone ramki z pokarmem,
brak należytego ocieplenia i wiele,
wiele innych. Zmuszeni jesteśmy
usunąć te nieprawidłowości i skupić się na stymulacji rodzin przed
nadchodzącym zbiorem. Na wiosnę pobudza się rodziny pszczele
do szybkiego rozwoju, aby były one
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
silne i sprawne wraz z pojawieniem
się pierwszych kwitnięć. Działania
te wymagają niemałego wysiłku
i przynajmniej elementarnej wiedzy
o pszczołach i sposobach wpływania na ich funkcjonowanie.
Każdy pszczelarz ma zapewne
wypracowany własny sposób prowadzenia pasieki, co uwarunkowane jest wiedzą, tradycją pszczelarzenia i obserwacją życia rodzin.
Ja pozwolę sobie opisać swoje sposoby przygotowania pasieki do zimowli i rozwoju wiosennego, które stosuję już 10 lat.
Na początek kilka informacji
na temat stosowanych przeze mnie
nowinek technicznych. Przed laty
mój kolega z Niemiec przywiózł mi
ul, który mnie zupełnie zaskoczył.
Zwłaszcza ciekawa była jego dennica. Nie przypominała ona stosowanej u nas: pełnej, odeskowanej
i ocieplonej styropianem. Zamiast
tego na dnie była tylko siatka za-
mocowana na ramie dennej, poprzez którą powietrze swobodnie
wlatywało do ula. Zacząłem stosować ten system w mojej pasiece
i muszę stwierdzić, że ma same zalety. Okazało się, że swobodna wentylacja w ulu ma tylko dobre strony
- zarówno latem, jak i zimą. Latem
powoduje, że z gniazd szybko uchodzi nadmiar ciepła, a podczas transportu nie ma obaw, że pszczoły się
nam zaparzą. Zimą natomiast nie
ma problemu z zawilgoceniem ramek z pokarmem. To, że mróz ma
nieograniczony dostęp do kłębu, nie
ma żadnego wpływu na kondycję
rodziny, a wręcz odwrotnie. Zauważyłem, że stosowanie tych dennic
wpłynęło na zmniejszenie ilości spożytego pokarmu i zmniejszenie osypu zimowego. Podobnie nie stosuję
zbyt dużego docieplenia ula z góry.
Na przedwiośniu, około 15 lutego,
podkładam pod dennice styropian
i docieplam ul z góry. Ma to związek
z rozpoczęciem czerwienia matek.
Wracając do wiosny. W pierwszej kolejności, tuż po pierwszym
oblocie, należy dokonać oceny siły
rodzin pszczelich i ustalić ilości
pokarmu pozostałego po zimie.
Oczywiście, w przypadku drastycznych braków pokarmu, należy podjąć środki zaradcze, w celu
ratowania rodziny, a jest ich kilka.
Takim najprostszym sposobem jest
przekładanie ramek z pokarmem
z rodzin, w których pozostało go
sporo do tych uboższych. Można
również pokusić się o próby podkarmiania miodem (wyłącznie
własnym), przygotowanie papki
cukrowej itp.
Jeśli zaś chodzi o siłę rodziny
pszczelej, to działania najczęściej
są uzależnione od indywidualnych cech pszczelarza. Znam takich, którzy za wszelką cenę ratują
nawet słabiutkie rodziny, co oczywiście ma wymiar sentymentalny.
Bardziej popularnym sposobem
jest łączenie rodzin pszczelich po
dwie, a nawet trzy. Zasadniczym
kierunkiem tego działania jest
stworzenie jak najsilniejszej rodziny już na pierwsze wczesnowiosenne pożytki. To jest bardzo istot-
37
W chlewni i oborze
ne tu na bytowszczyźnie, gdzie
właściwie takie wielkoobszarowe
pożytki występują na wiosnę i na
początku lata. W trakcie łączenia
można również dokonywać selekcji matek pszczelich, wybierając
do dalszego chowu te lepsze lub
młodsze. Ja każdego roku zimuję
po kilka dobrych gatunkowo matek w średnich rodzinach, po to,
by na wiosnę połączyć je z takimi,
które zawiodły mnie poprzedniego roku bądź są stare lub słabe.
Wraz z nastaniem ciepłych
dni pszczoły dokonują pierwszego oblotu. Ma on przede wszystkim na celu pozbycie się gromadzonego przez całą zimę w jelicie
grubym kału oraz zlokalizowanie
zbiornika wodnego. Warto przypomnieć, że kał na wiosnę może
stanowić do 60% masy ciała pszczoły. Toteż część pszczół pada przed
ulem lub siada na ziemię. Nie jest to
niebezpieczne, gdy nie ma śniegu.
Gdy jest śnieg stanowi to problem,
gdyż na wiosnę każda pszczoła jest
na wagę złota. Pszczoły siadające
na śniegu zwykle wychładzają się
i padają. Najprostszym sposobem,
by temu zapobiec jest wysypywanie na śnieg, przed ule, popiołu lub
też rozkładanie słomianych mat.
Taka dbałość o pszczoły ma wymiar etyczny dla pszczelarza.
Oblot stanowi ważną wskazówkę dla pszczelarza, a mianowicie pozwala na ocenę siły rodziny. Rodzina pszczela jest żywym
organizmem, dlatego do każdej
podchodzimy indywidualnie. Na
początku zwracamy uwagę na
38
ruch pszczół przy wylotku. Zachodzi pierwsza weryfikacja, podczas
której ujawniają się takie dane, jak
ilość pszczół, wigor, zachowanie
higieny (uprzątanie osypu) etc.
Tam gdzie jest ruch mały lub nie
ma go zupełnie, powinniśmy dokonać wizualnej oceny gniazda.
Niezmiernie ważne są zabiegi
higieniczne w ulu, z których podstawowym jest usunięcie osypu zimowego. W ulach, gdzie dno jest niezależne od korpusu, nie ma z tym
problemu. Wymieniamy dennicę,
z której osyp zsypujemy do wiadra,
a następnie wypalamy ją ogniem. Po
chwili możemy tę dennicę zastosować do innego ula i tak dalej. Znacznie trudniej uprzątać ule leżaki i te,
w których korpus gniazdowy
z dennicą stanowi całość. Cały zimowy osyp zgromadzony w pojemniku powinniśmy zakopać w ziemi,
w oddaleniu od pasieki. Niedopuszczalne jest wysypywanie osypu w pobliżu uli czy na pasieczysku. Osypane pszczoły mogą być
źródłem zachorowań dla pasieki,
więc ta metoda daje nam w pewnym stopniu gwarancję uchronienia się przed skutkami zarażeń.
Aby osiągnąć szybki i dynamiczny rozwój rodzin pszczelich
na wiosnę, musi być spełnionych
wiele warunków. Najważniejszą rolę w tym okresie odgrywają
pszczoły karmicielki zdolne do
produkcji mleczka pszczelego. Im
jest ich więcej, tym lepiej dla rodziny. Spełniają one tam ważną
funkcję, gdyż muszą karmić matkę
i larwy od 1. do 3. dnia dużymi ilo-
ściami mleczka. W przypadku zbyt
małej liczby karmicielek, dochodzi do braku mleczka, a w konsekwencji do zahamowania rozwoju
rodziny. Rodzina zaczyna słabnąć,
czerw jest niedogrzany, pszczoły
wygryzione z niego mają fatalną
kondycję, żyją krócej, a zbiór miodu jest niepewny.
Następnym ważnym elementem, niezbędnym do dobrego rozwoju wiosennego, jest zapewnienie odpowiedniej ilości pierzgi.
Dobrze, gdy rodzina ma jej duży
zapas w gnieździe. Problemy pojawiają się, gdy stwierdzimy istotny
dla rozwoju rodziny jej brak. Można
ją zapewnić przez podanie ramki
z pierzgą lub w wypracowany
przez siebie sposób. Ja kupuję gotowe produkty i podkładam je do
gniazd. Mój kolega z okolic Słupska
sam przygotowuje mieszankę pierzgi, miodu i ziół. Żaden sztuczny pokarm nie zastąpi naturalnej pierzgi.
W celu zwiększenia ilości składanych przez matkę jaj, można obrócić ramkę gniazdową o 180 stopni,
co spowoduje poszerzenie gniazda. Zupełnie nie polecam stosowanie tzw. „dopalaczy” wiosennych
w postaci ciasta miodowo-cukrowego. Wprawdzie przyspiesza
ono u matki czerwienie, ale nie ma
istotnego wpływu na efekty w postaci późniejszego zbioru. Najczęściej dochodzi do regulacji naturalnej wraz z nastaniem możliwości
zbierania pyłku z wczesnych odmian wierzb i leszczyn.
Do ula zaglądamy nie sugerując się terminem, lecz przy
zaistnieniu
rzeczywistej
potrzeby. Ważne jest to zwłaszcza
na wiosnę, gdy temperatura nie
przekracza 15o C. Nasza ingerencja powinna być jak najkrótsza
i ograniczać się do działań koniecznych. Otworzenie ula to obniżenie
temperatury gniazda, która wynosi
w obrębie czerwiu około 35o C oraz
niepokojenie rodziny. Ingerencja
jest usprawiedliwiona wyłącznie,
gdy zamierzamy ratować rodzinę,
tj łączyć, podkarmić lub ścieśnić
gniazdo. Przestrzeń ulowa rodziny powinna odpowiadać aktual-
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
nej jej sile. Wraz ze wzrostem siły
rodziny, zwiększamy gniazdo. Regulować powinniśmy za pomocą
różnego rodzaju zatworów i mat.
W kwietniu możemy sobie pozwolić na bardziej szczegółowe przeglądy, ale nie powinny one wychodzić poza zwiększanie gniazda,
ocenę zapasów miodowo-pyłkowych i kontrolę czerwienia matki
(zdarzają się przypadki, że rodziny
są bezmateczne).
W kwietniu liczba roślin rozkwitających zwiększa w sposób
istotny gospodarkę w ulu. Przybywa dziennego wziątku nektarowego i pyłkowego. Zasilanie rodziny przez pszczelarza ma coraz
mniejsze znaczenie. W porównaniu do ubogiego marca, zaczyna
się okres obfitości. Kwitnie agrest,
porzeczka, klon, drzewa owocowe,
niektóre kwiaty ogrodowe, mniszek pospolity oraz rzepak ozimy
- podstawowy pomorski pożytek.
Rozpoczyna się długo oczekiwany
przez pszczelarzy początek wziątków towarowych. Ule stają się gabarytowo coraz większe, przybywa
korpusów. Tu należy przestrzec
kolegów pszczelarzy przed nadmiernym poszerzaniem gniazd. To,
że dostawimy kolejny korpus wcale
nie oznacza, że pszczoły zapełnią
go wziątkiem. Zwiększając objętość ula nieprawidłowo i zbyt pospiesznie, możemy doprowadzić
do obniżenia się temperatury, co w
efekcie doprowadzi do spadku siły
rodzin. Dokładamy korpus wówczas, gdy istniejące gniazdo jest zapełnione pszczołami.
W kwietniu rozpoczyna się
okres pracy w pasiece, tj. dokładanie ramek z węzą, stymulacje rodziny poprzez zabiegi technologiczne,
hodowla dobrych trutni, przewo-
żenie pasiek na pożytek, hodowla
wysokogatunkowych matek i ich
znakowanie.
Sądzę, że każdy pszczelarz
zdaje sobie sprawę, iż prawidłowo prowadzona pasieka pomnaża
jego zbiór miodu i chroni przed
chorobami w pasiece. Im silniejsza
i bardziej zadbana rodzina pszczela, tym mniej przypadłości chorobowych. Jest to ważne zwłaszcza
teraz, gdy pomór pszczół dotyka
coraz większe obszary świata. Dzięki pszczelarzom, którzy przywiązują wagę do prowadzonych pasiek,
nasze Pomorze wolne jest od takich
zachorowań.
Mam nadzieję, że moje obserwacje pszczół i technologia prac
przysłużą się Państwu w prowadzeniu pasiek.
dr Witold Cyba
Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy
Luty
Bydło:
Ketoza to wciąż powszechna choroba występująca wśród stad bydła mlecznego. Powoduje spadek produkcji mleka,
pogarsza zdrowotność krów. Profesor Zygmunt M. Kowalski z UR w Krakowie subkliniczną postać ketozy nazywa
„chorobą zawodową” wysoko wydajnych krów mlecznych. Aby wspomóc rolników, producentów mleka, Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka od drugiego kwartału tego roku wprowadza nową usługę na terenie
całego kraju. Polega ona na oznaczeniu ciał ketonowych w mleku i ocenie zagrożenia subkliniczną ketozą. Jest to
kolejny parametr, jaki otrzymują hodowcy w raportach wynikowych pozwalający lepiej zarządzać stadem i osiągać
lepsze wyniki produkcyjne. Dlatego warto jeszcze raz rozważyć czy nie objąć swojego stada bydła mlecznego oceną
wartości użytkowej. Usługa ta powinna ułatwić podjęcie decyzji.
To już ostatni dzwonek na zakup kukurydzy do siewu. Firmy nasienne podają informacje, że niektórych odmian, szczególnie tych wczesnych może zabraknąć. A wiemy przecież jak ważna w żywieniu bydła jest dobra kiszonka z kukurydzy.
Luty to ustawowo ostatni termin do zawierania transakcji kupna/sprzedaży czy też darowizny kwoty mlecznej.
Wniosek („Wniosek o zatwierdzenie umowy zbycia prawa do kwoty indywidualnej” - formularz ARR - Kml_P5_f1) z oryginałem lub kopią zawartej umowy należy złożyć do OT ARR najpóźniej 28 lutego.
Trzoda chlewna:
Okres zimowy wymaga od hodowców szczególnej troski o zwierzęta utrzymywane w nieogrzewanych budynkach
inwentarskich, w celu zachowania ich zdrowia i wysokiej produktywności.
Warunkiem prawidłowego rozwoju i funkcjonowania organizmu zwierzęcego jest pobranie odpowiedniej ilości świeżej
wody. Dotyczy to zwłaszcza prosiąt i macior w okresie laktacji. Aby spełnić ten warunek, należy sprawić, aby woda do
pojenia nie docierała prosto z wodociągu, lecz za pośrednictwem zbiornika retencyjnego zainstalowanego w budynku.
Szczególnie wrażliwe na niedobór ciepła są prosięta. Dlatego należy na bieżąco kontrolować system dogrzewania
gniazd i panującą w nich temperaturę oraz podejmować starania, aby temperatura ta nie spadła poniżej tzw. dolnej
temperatury krytycznej.
Układając dawki pokarmowe, należy zwrócić szczególną uwagę na zwiększone potrzeby energetyczne zwierząt,
uwzględniając dodatkową porcję paszy, zwłaszcza w systemach bezściołowych. Dotyczy to głównie loch luźnych
nisko prośnych, które w tym stadium karmione są szczególnie oszczędnie.
Zbigniew Marciniak, Włodzimierz Sawirski
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
39
W chlewni i oborze
Agencja Rynku Rolnego informuje
Agencja Rynku Rolnego, od dziesięciu lat, skutecznie realizuje
w Polsce program „Dostarczanie nadwyżek żywności najuboższej
ludności UE”.
W
ramach programu realizowanego w 2013
roku, Agencja Rynku Rolnego rozstrzygnęła
przetarg na dostarczanie artykułów spożywczych do organizacji charytatywnych. Przetarg został
ogłoszony przez ARR w listopadzie 2012 roku i dotyczył
dostawy artykułów spożywczych o łącznej wartości ok.
75,4 mln euro, tj. ok. 309,5 mln PLN. Do ARR wpłynęły
42 oferty przetargowe, w tym 4 oferty złożone przez
przedsiębiorców z innych krajów UE. Z przedsiębiorcami, którzy złożyli najkorzystniejsze oferty przetargowe ARR podpisze umowy na dostawy artykułów
spożywczych do magazynów organizacji charytatywnych (16 przedsiębiorców, w tym 2 z innych krajów
członkowskich UE).
Łącznie, w ramach programu 2013, do organizacji charytatywnych trafi ok. 100 tysięcy ton artykułów
spożywczych z różnych grup towarowych, w tym: artykuły zbożowe, mleczne, owocowo-warzywne, mięsne, cukier i olej rzepakowy.
W bieżącym roku dostawy żywności będą realizowane do ponad 140 magazynów 4 organizacji charytatywnych, wyznaczonych przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej (FPBŻ, Caritas Polska, PKPS, PCK).
Żywność trafi do osób uprawnionych w całym kraju
za pośrednictwem ok. 7 500 lokalnych organizacji charytatywnych i pożytku publicznego.
Program „Dostarczanie nadwyżek żywności najuboższej ludności Unii Europejskiej” (PEAD) jest realizowany w Unii Europejskiej od roku 1987. Polska
przystąpiła do Programu w 2004 roku. W ostatnich
latach, Komisja Europejska przeznaczała na realizację programu ok. 500 mln euro rocznie. W programie
uczestniczy obecnie 19 państw. Polska jest trzecim
państwem po Włoszech i Hiszpanii pod względem
wielkości budżetu przeznaczonego na program. Wartość programu w Polsce, w poszczególnych latach,
wynosiła w 2011 roku – 75,4 mln euro, w 2012 roku
– 75,3 mln euro, w 2013 roku – 76,9 mln euro.
Od 2012 roku program nie jest już ściśle powiązany
z rozdysponowaniem nadwyżek towarów z zapasów
interwencyjnych. Środki finansowe przeznaczane na
realizację programu mogą być wykorzystane na zakup
produktów żywnościowych na rynku. Obecnie głównym celem programu jest zapewnienie zbilansowanej
diety osobom potrzebującym (artykuły z różnych grup
towarowych). Zgodnie z zaleceniami Parlamentu Europejskiego i Rady, wybór produktów do dystrybucji
powinien uwzględniać wartość odżywczą i możliwości dystrybucyjne organizacji.
40
Osobami uprawnionymi do otrzymywania pomocy w ramach programu „Dostarczanie nadwyżek
żywności najuboższej ludności Unii Europejskiej” są
osoby, które znajdują się trudnej sytuacji życiowej i
potrzebują wsparcia z powodów określonych w artykule 7 ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz.
593), tj.:
• ubóstwa,
• sieroctwa,
• bezdomności,
• bezrobocia,
• niepełnosprawności,
• długotrwałej lub ciężkiej choroby,
• przemocy w rodzinie,
• potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności,
• bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych
i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza
w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych,
• braku umiejętności w przystosowaniu do życia
młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze,
• trudności w integracji osób, które otrzymały status
uchodźcy,
• trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego,
• alkoholizmu lub narkomanii,
• zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej,
• klęski żywiołowej lub ekologicznej.
Agencja Rynku Rolnego
 Warto przeczytać
CHWASTY NABIERAJĄ ODPORNOŚCI
Jaka jest przyczyna tego, coraz częściej występującego na naszych polach zjawiska? Czy można temu zapobiec? Za główną przyczynę uodparniania się chwastów uważa się intensywne i jednostronne stosowanie
herbicydów, błędy popełniane przy ich stosowaniu,
przy jednoczesnym ograniczeniu lub eliminacji innych
metod zwalczania np. agrotechnicznych. Problemowi
temu sprzyjają również uproszczenia w zmianowaniu.
W niniejszym artykule autor przybliża działania,
które pozwolą na uniknięcie szybkiego rozwoju odporności chwastów na herbicydy.
Zenon Woźnica, Chwasty nabierają odporności, Farmer
nr 1/2013, str. 45
Do czytania zachęca Lucyna Lesińska
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W trosce o środowisko
Rola roślin pułapkowych
w integrowanej ochronie roślin
Prawidłowe przeprowadzenie zabiegu ochrony roślin w dużym stopniu jest uzależnione od
wczesnego wykrycia i właściwego zidentyfikowania agrofaga. Ustawa o integrowanej ochronie
roślin nakłada na producenta rolnego wymóg stałej obserwacji stanu zdrowotnego roślin pod
kątem pojawiania się i rozwoju zarówno szkodników, jak i patogenów. Systematyczne
i prawidłowo przeprowadzane lustracje przyczyniają się do efektywniejszego zwalczenia
agrofagów, zanim te zdążą wyrządzić znaczące szkody w uprawach. Jednocześnie stały
monitoring pozwala rolnikowi dokonać właściwej oceny zmian fizjologicznych roślin oraz stanu
liczebności agrofagów, jakie zajdą po zastosowaniu środków ochrony roślin.
R
ośliny pułapkowe obok tablic lepowych mogą
stanowić bardzo przydatny sposób wykrywania
szkodników. Rośliny pułapkowe to zazwyczaj
gatunki, które są bardziej atrakcyjne pokarmowo dla
szkodników aniżeli pospolite rośliny uprawne. Obserwując je, można wcześniej wykryć obecność „nieproszonych gości”, zanim zasiedlą właściwą uprawę. Dlatego też, od takich roślin rozpoczyna się prowadzenie
monitorowania występowania szkodników.
Najczęściej stosowane rośliny pułapkowe to gatunki tradycyjnych kwiatów jednorocznych, do których należą: aksamitki, nasturcje, nagietki, kosmosy.
Nasturcje to rośliny pułapkowe dla mszyc, które
siadają na nich zwabione zapachem liści. Wówczas
nie atakują tak silnie roślin uprawnych. Dlatego też
nasturcje najlepiej siać w pobliżu gatunków, które są
chętnie atakowane przez mszyce, a także pod jabłoniami, bo chronią je przed bawełnicą korówką.
Obok nasturcji także nagietki wabią mszyce, dlatego również mogą być wykorzystywane jako pułapki. Natomiast aksamitki od dawna były i są wykorzystywane jako rośliny pułapkowe dla nicieni. Nicienie
Nasturcja świetnie spełnia się w roli rośliny pułapkowej
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
chętnie wnikają w korzenie aksamitek. Jesienią, po
przekwitnięciu, rośliny wyrywa się i pali, tak by pozbyć się nicieni.
Rośliny pułapkowe można zastosować również
w produkcji szklarniowej, wykorzystując do tego celu
między innymi: pomidory, gerbery i fuksje - do obserwacji występowania mączlików, nagietki i róże - do
stwierdzenia obecności przędziorków, paprykę i fuksje
- do śledzenia nalotu mszyc, zaś petunie i gloksynie do identyfikacji wciornastków. W przypadku uprawy
ogórków, jako roślinę pułapkową można z powodzeniem wykorzystać oberżynę, zaś w uprawie pomidorów - ogórki.
Przykładem roślinnej pułapki dla tantnisia krzyżowiaczka jest jarmuż, wysiewany wokół pola z kapustą. Z kolei hyzop lekarski (kwitnący) przyciąga
bielinka kapustnika, dzięki czemu nie atakuje on tak
silnie roślin kapustnych. Również gąsienice bielinka
kapustnika, zwabione zapachem, w pierwszej kolejności atakują nasturcje.
Płaszczyniec burakowy to szkodnik upraw buraków, szpinaku i szczawiu. Pierwotnie żerujący wyłącznie na roślinach z rodziny komosowatych, w wyniku
adaptacji zaczął odżywiać się także sokami zawartymi
w liściach buraka cukrowego, przenosząc wirus groźnej choroby buraków zwanej kędzierzawką, objawiającej się zmarszczeniem i zniekształceniem liści, co
znacznie obniża wysokość plonów. Jest to najgroźniejszy
szkodnik buraków, który przenosi choroby wirusowe. Do
niedawna ochrona pułapkowa polegała na zakładaniu
pasów chwytnych: na polu przeznaczonym pod buraki,
a ściślej na jego obrzeżach, wysiewano jak najwcześniej
pas buraków, zaś właściwy siew buraków opóźniano.
Po złożeniu jaj przez płaszczyńca na młodych roślinach,
rosnących na brzegach pola, czyli na pasach chwytnych,
opylano je preparatami i głęboko przyorywano.
Pułapkami mogą być również różne formy tego
samego gatunku, różniące się odpornością na szkodniki. Pola z uprawianą odmianą obsiewa się wówczas pasem roślin odmiany podatnej lub preferowanej
41
W trosce o środowisko
przez szkodniki, co prowadzi do skoncentrowania organizmów szkodliwych tylko na pasach chwytnych,
a następnie przeprowadza się zabieg ochronny. Przykładem wykorzystania takiej metody jest ochrona
cebuli przed chowaczem szczypiorakiem, którego
chrząszcze przegryzają szczypior u podstawy w fazie
3 lub 4 liści cebuli. Gatunek ten występuje okresowo
i głównie na obrzeżach pól, a zatem można go zwalczać, sadząc rośliny pułapkowe. W tym celu obrzeża
pola można obsadzać na przykład dymką, która wcześniej rozpoczyna wzrost niż cebula z siewu wiosennego. Wtedy na niej koncentrują się chrząszcze chowaczy, a wykonanie zabiegu można ograniczyć tylko do
pasa chwytnego, bez konieczności opryskiwania całej
plantacji.
Powyższy sposób stosuje się również w uprawie
buraka cukrowego. Pola z tym gatunkiem obsiewa się
burakiem ćwikłowym, który chętniej i w pierwszej kolejności atakowany jest przez chwościka burakowego.
Tym samym można w porę stwierdzić obecność tego
groźnego grzyba.
W celu ograniczenia szkodników, w niektórych
uprawach można wykorzystać przynęty pułapkowe.
Istota tego sposobu polega na zastosowaniu ulubionego
pokarmu szkodnika. Na przykład pułapką dla drutowców są bulwy ziemniaka lub korzenie buraka, pokrajane
na małe części i zagrzebane na 5—10 cm w ziemi. Wykłada się je po przygotowaniu gleby pod siew, ale nie
wcześniej niż w kwietniu. Odległość między rzędami
pułapek powinna wynosić 4 m, a w rzędach 2 m. Przynęty należy przeglądać co kilka dni, przez 2 - 3 tygodnie,
i niszczyć drutowce.
Ziemniaki są przynętą pułapkową dla drutowców
Ważnym elementem ostatecznej skuteczności metody pułapkowej jest dobra znajomość biologii szkodnika
i warunków sprzyjających pojawieniu się choroby.
Pamiętajmy, że rośliny pułapkowe nie tylko pomagają w monitorowaniu występowania agrofagów, czy
spełniają funkcje ochronne, ale także decydują o bioróżniorodności oraz stanowią siedlisko i schronienie dla
wrogów naturalnych, które są sprzymierzeńcami człowieka w walce ze szkodnikami.
Monika Najduk
42
Gęsi nadal należą do najmniej udomowionych
ptaków gospodarskich. Doskonale czują się
w naturalnych warunkach środowiska, takich
jakie stwarza np. rolnictwo ekologiczne.
Chów według metod przyjętych w rolnictwie
ekologicznym wykorzystuje doskonałe
przystosowanie gęsi do warunków
naturalnych środowiska i nieskomplikowane
żywienie. Specyfika budowy przewodu
pokarmowego tych ptaków (jelita cienkie gęsi
są o 200% , a jelita grube o 60% dłuższe niż
u innych gatunków ptaków gospodarskich)
sprawia, że doskonale wykorzystują zielonkę
z łąk i pastwisk.
G
ąsięta po wylęgu ważą średnio 95 - 125 g, co
stanowi około 63 do 65% masy jaja. Pisklęta
jednodniowe przeznaczone do chowu powinny być żywotne, ruchliwe, z zagojoną pępowiną,
pokryte gęstym i niezlepionym puchem. Ich masa nie
powinna być mniejsza niż 80 - 85 g.
Transport gąsiąt powinien odbywać się w jednorazowych pojemnikach, które zapewnią pisklętom optymalny mikroklimat charakteryzujący się wilgotnością
względną powietrza w granicach 60 - 70% i temperaturą około 30o C.
Wychowalnia powinna być pomieszczeniem suchym i widnym, o wysokości około 3 m, ze sprawną
wentylacją, systemem ogrzewania i dostępem do wody
dobrej jakości. Konieczne dla zdrowia i dobrej kondycji
gąsiąt jest umożliwienie im korzystania z wybiegów,
najlepiej trawiastych. Przy sprzyjającej pogodzie gąsięta można wypuszczać na wybieg w 7. - 10. dniu życia,
początkowo na 20 - 30 minut, potem stopniowo wydłużając ich pobyt.
Przed wstawieniem piskląt do wychowalni, należy pomieszczenie odpowiednio przygotować - wymyć
i zdezynfekować ściany oraz wszystkie urządzenia do
zadawania paszy i wody.
Istotnym elementem higieny i profilaktyki w odchowie gąsiąt jest jakość ściółki. Najlepsza do tego celu
jest słoma żytnia, pszenna, jęczmienna cała lub pocięta
na długą sieczkę. Przyjmuje się, że na 1 szt., w całym
cyklu produkcyjnym potrzeba około 11 - 13 kg słomy.
Zalecana długość brzegu karmidła (na 1 sztukę)
Wiek gęsi (tygodnie życia) Długość brzegu karmidła (cm)
do 2. tygodnia
4
od 2. do 4. tygodnia
7-9
od 5. do 7. tygodnia
10 - 15
powyżej 7. tygodnia
20 - 25
W każdym okresie odchowu należy zapewnić gęsiom łatwy dostęp do wody pitnej. Poidła muszą być
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W trosce o środowisko
Chów gęsi w gospodarstwach
ekologicznych
łatwe do utrzymania w czystości. Ich liczba zależy od
wieku ptaków, np. 16 - 17-tygodniowe gęsi wypijają
dziennie około 1,5 - 2 litrów wody.
W pierwszych 4 tygodniach odchowu gąsięta są
bardzo wrażliwe na niedogrzanie, wilgoć i przegrzanie, ze względu na słabo rozwinięty system termoregulacji. Pomieszczenia w pierwszych 24 godzinach
przed wstawieniem gąsiąt powinny być nagrzane do
temperatury 26 - 27o C.
Temperatura powietrza w wychowalni
mierzona na wysokości około 1,5 m od podłogi
Wiek gęsi
Temperatura (o C )
do 3 dni
25 - 26
4 – 7 dni
23 - 25
2. tydzień
21 - 22
3. tydzień
20 - 21
4. tydzień
18 - 20
5. – 7. tydzień
od 8. tygodnia
do zakończenia chowu
17
naturalna
( wybieg, pastwisko)
Najlepszym sprawdzianem właściwych warunków
termicznych w wychowalni jest zachowanie gąsiąt.
Zbyt niska temperatura: gąsięta piszczą, skupiają się
i tłoczą pod sztuczną kwoką (może dojść do uduszeń).
Przy zbyt wysokiej unoszą skrzydełka, dyszą i otwierają dzioby (może to doprowadzić do osłabienia fizjo-
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
logicznej odporności i związanej z tym podatności na
przeziębienia i infekcje).
Gąsięta są bardzo wrażliwe na duże wahania
temperatur w wychowalni, jak również na przeciągi.
Istotnym elementem mikroklimatu w wychowalni jest
właściwa wilgotność (65% - 75%).
Warunki świetlne
Stosunek okien do podłogi powinien wynosić
1 : 15. Jednak w pierwszych 2 - 3 dniach zaleca się całodobowe oświetlenie pomieszczenia światłem białym o natężeniu 4 - 5 W/m2 powierzchni podłogi. Od
4. dnia do 2. - 3. tygodnia doświetla się pomieszczenia
światłem sztucznym, nie dłużej niż 14 - 16 godzin na
dobę. Po tym okresie utrzymuje się gęsi w dziennym
świetle, pozwalając na naturalne zapadnięcie zmroku
i powolne zaśnięcie ptaków.
Chów gęsi w warunkach ekologicznych oparty
jest głównie na utrzymaniu ptaków na wybiegach i na
otwartych przestrzeniach. Niezależnie od typu chowu,
dopuszczalna łączna powierzchnia użytkowa gęśnika
w jednym miejscu nie powinna przekraczać 1600 m2
(w jednym gęśniku nie może być więcej niż 2500 szt.).
Obsada na 1 m2 powierzchni podłogi
Wiek
do 3. tygodnia
od 3. tygodnia do tuczu
2 - 3 tygodnie przed ubojem
Liczba szt. na 1 m2
5-6
4
2-3
43
W trosce o środowisko
Żywienie
Pasze - wyłącznie roślinne, powinny być wyprodukowane w gospodarstwie ekologicznym, a dodatki
mineralne i witaminowe mogą pochodzić ze źródeł
naturalnych. Odchów i tucz gęsi owsianych metodami
ekologicznymi trwa co najmniej 140 dni (20 tygodni).
Poza niezbędnością intensywnego żywienia w pierwszych 4 tygodniach i dotuczaniem 3 tygodnie przed
ubojem, jest to produkcja ekstensywna, oparta głównie
na zielonkach. Dzięki specyficznej budowie przewodu
pokarmowego i specyficznej florze bakteryjnej jelit,
gęsi doskonale trawią włókno, celulozę, hemicelulozę
i pektyny pasz roślinnych. Podstawowymi komponentami mieszanek treściwych w żywieniu gęsi są pasze gospodarskie: zboża (do 65%), pasze wysokobiałkowe, w tym nasiona roślin motylkowych, makuchy
i wysłodki (20 - 30%), susz z traw (5 - 7%) oraz drożdże
pastewne (do 3%) i dodatki mineralne. Mieszanki dla
gęsi nie mogą zawierać pasz pochodzenia zwierzęcego, kokcydiostatyków i leków.
Zapotrzebowanie gęsi na składniki pokarmowe
Składniki
Białko ogólne, %
Wiek gęsi w tygodniach:
0-3
4-8
powyżej 8
19,2 – 21,5
16,5 - 18,0
13,0 – 15,0
Energia
2750 – 2900 2750 – 2950 2600 – 2750
metaboliczna, kcal
Lizyna, %
1,00 – 1,16
0,85 – 0,91
0,72 – 0,75
Metionina, %
0,24 – 0,49
0,38 – 0,39
0,31 – 0, 37
Wapń, %
0,85 – 0,95
0,70 – 0,85
0.70 – 0,80
Pierwszy okres odchowu (do około 4 tygodni)
Żywienie oparte jest na mieszankach pasz treściwych skarmianych do woli. Pierwszy okres charakteryzuje się szybkim tempem wzrostu, dlatego dieta
wymaga uzupełnienia pasz roślinnych, składnikami
mineralnymi i witaminami.
W 1.- 2. tygodniu należy przyzwyczajać ptaki do
pobierania zielonki. Mogą to być młode, świeże drobno posiekane pokrzywy, trawy lub mniszek. Pisklęta
44
chętnie poznają nową karmę, która jest także elementem zabawy. Na pierwsze 4 tygodnie żywienia należy
zabezpieczyć około 4 kg paszy treściwej i 4 kg zielonek
na 1 sztukę. W końcu 4. tygodnia gąsięta ważą średnio
około 2,1 – 2,3 kg.
Drugi okres odchowu (od 5. do 12. tygodnia)
W tym czasie pasze treściwe podaje się w ilości
nie większej niż 180 – 200 g/szt. dziennie. Głównym
źródłem pokarmu dla gęsi jest pastwisko. W ciągu
8 tygodni odchowu dla 1 sztuki należy przygotować
10 – 11 kg paszy treściwej. Łączne spożycie zielonki
do 12. tygodnia życia wynosi 60 – 65 kg/szt., a średnia
masa ciała kształtuje się od 4,5 – 4,9 kg.
Trzeci okres odchowu od 13. tygodnia
Zmniejsza się zapotrzebowanie na białko i energię.
Podstawą żywienia powinny być tylko zielonki (jeśli
pastwisko nie zaspokaja potrzeb pokarmowych, gęsi
dokarmiamy śrutami zbożowymi w ilości 100 g/szt./
dzień). Na 1 ha pastwiska nie powinno być więcej niż
100 - 120 ptaków. Przez cały czas wypasu gęsi muszą
mieć stały dostęp do świeżej, czystej wody.
Dobre pastwisko powinno składać się z różnych gatunków traw (70 – 90% porostu), motylkowych (10 - 13%)
i ziół. Dobre zielonki można uzyskać z żyta ozimego
z wsiewką wyki (jako pierwsza zielonka od połowy
kwietnia do połowy maja), kukurydzy, słonecznika,
kapusty pastewnej, liści buraków cukrowych, jak również z resztek z ogrodów i warzywników.
Gęsi w systemie rolnictwa ekologicznego przebywają na pastwisku do około 20. - 21. tygodnia życia.
Pod koniec tego okresu masa ich ciała powinna wynosić 5,3 – 5,6 kg (zużycie pasz za ten okres wynosi: około 20 kg pasz treściwych i około 130 kg zielonki). Po
tym okresie należy rozpocząć trzytygodniowy okres
dokarmiania gęsi ziarnem owsa. W tym czasie ptaki
zjadają około 10 – 10,5 kg owsa i przybierają od 0,6 do
0,9 kg masy ciała.
Ekologiczny chów gęsi przebiega w pełnej harmonii między ptakami a ich środowiskiem. Dlatego bardzo ważnym jest przestrzeganie higieny pomieszczeń, wybiegów i sprzętu używanych w czasie
odchowu i tuczu. W profilaktyce należy uwzględnić
szczepienie przeciwko chorobie Derzsy’ego oraz
okresowe odrobaczanie. Jeśli pomimo zachowania
zasad higieny, optymalnych warunków mikroklimatycznych i wysokiej jakości pasz ptaki zachorują lub
zostaną zranione, należy je natychmiast odizolować
i poddać leczeniu. Gęsi powinny otrzymywać leki ziołowe i preparaty homeopatyczne, a jeśli to konieczne,
leczenie można wspomóc minimalną dawką leków
syntetycznych. Pamiętamy wówczas o okresie karencji. Przy krótkotrwałym podawaniu leków syntetycznych wynosi on 2 tygodnie, przy długotrwałym może
wynieść pół roku.
Barbara Urbaniak
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Sprawdzone w praktyce
P
ompa ciepła, kolektor słoneczny czy biogazownia to pojęcia, które często pojawiają się w naszej pracy doradczej bezpośrednio w gospodarstwach. OZE, bo tak o odnawialnych źródłach energii
mówi się w praktyce, to podstawowy temat w gospodarstwach agroturystycznych. Szczególnie, gdy dotyczy podgrzewania wody na cele użytkowe.
W znanych w powiecie słupskim z agroturystyki
gospodarstwach Państwa Lasków z Charnowa i Jadanowskich ze Smołdzińskiego Lasu problem ten rozwiązano przez zastosowanie pomp ciepła pozyskujących
ciepło z powietrza. W przypadku obu gospodarstw
rolnicy trafili na rozwiązania, które można uznać za
jedne z najlepszych na dziś. Tego typu pompy pozyskują bowiem ciepło zarówno w dzień, jak i w nocy,
a jedynym warunkiem ich efektywnego działania jest
temperatura powietrza, która w praktyce nie może być
niższa niż minus 5o C.
Odnosząc się do tytułu proponuję, aby przed podjęciem decyzji o inwestycji dotyczącej zastosowania
odnawialnych źródeł energii, zaczerpnąć opinii praktyków. W obecnych rynkowych warunkach często
przewagę w kształtowaniu opinii mają lobbyści, a nie
nauka i doświadczenie.
Dnia 10 stycznia br. w Pomorskim Parku Naukowo-Technicznym w Gdyni odbyło się seminarium na
temat odnawialnch źródeł energii w praktyce. Było
to jedno z najlepszych spotkań tematycznych, w których miałem okazję wziąć udział. Uczestnikom przedstawiono ocenę poszczególnych urządzeń w oparciu
o ich praktyczne zastosowanie. Jako doradcy mamy
ugruntowaną ocenę urządzeń OZE, a wiadomości zasłyszane w PPNT potwierdziły słuszność naszej oceny
poszczególnych rozwiązań.
Z oceny przedstawionej na konferencji (uwzględniającej koszty instalacji i efekty pracy) wynika, że
bardzo dobrym urządzeniem wykorzystującym odnawialną energię są ogniwa fotowoltaiczne. Uwzględniając istotne parametry zaleca się w przypadku ogrzewania instalację pomp ciepła czerpiących energię z ziemi,
a w przypadku podgrzewania tylko wody - z powietrza. Ciekawą propozycją są małe siłownie wiatrowe,
również w połączeniu z ogniwami fotowoltaicznymi.
Każde ze znanych nam odnawialnych źródeł energii ma swoje zalety, ale i wady. Dlatego przed podjęciem decyzji o wyborze instalacji, namawiam wszystkich do konsultacji ze specjalistami PODR w Gdańsku,
gdyż każdy przypadek należy traktować indywidualnie i wymaga on szczegółowej analizy. Tym bardziej,
że są rozwiązania, które zagwarantują pozyskanie taniej energii nie tylko dla własnych potrzeb. Nadwyżki mogą być sprzedane, stanowiąc dodatkowe źródło
dochodu.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
Reklama
Adam Jabłoński
45
Artykuł sponsorowany
Rolnictwo ekologiczne
– to dodatkowe pieniądze
na gospodarstwo i wyższe ceny
za ekologiczne płody rolne
PL-EKO-01
EKOGWARANCJA PTRE Sp. z o.o. jako upoważniona przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi jednostka zajmująca się kontrolą i certyfikacją gospodarstw rolnych, proponuje rolnikom
przestawienie gospodarstwa na rolnictwo ekologiczne.
Już w pierwszym roku zgłoszenia gospodarstwa do Ekogwarancji rolnik po pozytywnej
kontroli otrzymuje dodatkowo do dopłat bezpośrednich wsparcie finansowe na każdy hektar w wysokości: łąki i pastwiska – 330 zł/ha, uprawy na gruntach ornych – 840 zł/ha, zioła
– 1150 zł/ha, warzywa i ziemniaki – 1550 zł/ha, sad i plantacje malin, truskawek, porzeczek
itp. – 1800 zł/ha.
Zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, uprawy jednoroczne po dwóch latach,
a sadownicze po trzech od chwili zgłoszenia są uznane przez Ekogwarancję za ekologiczne.
Ekogwarancja kontroluje ponad 6 tysięcy gospodarstw rolnych i 160 firm skupujących surowce ekologiczne. Firmy te są zainteresowane skupem zbóż, warzyw i owoców ekologicznych.
W naszej ofercie są też firmy skupujące zwierzęta i produkty zwierzęce w jakości ekologicznej.
Firmy z Ekogwarancją oferują wieloletnie umowy i wyższe ceny za produkty ekologiczne.
Ekogwarancja PTRE jest największą i najstarszą jednostką certyfikującą rolnictwo ekologiczne w Polsce. W tym roku będziemy obchodzić dwudziestolecie naszej działalności.
Już dziś zapraszamy do współpracy.
Rolniku!
Jeśli zainteresowała Cię ta informacja, nawiąż z nami kontakt. To nic nie kosztuje. Wszelkich informacji na temat rolnictwa ekologicznego udzielamy listownie, telefonicznie i pocztą
elektroniczną. Nasze biuro jest czynne codziennie od poniedziałku do piątku włącznie, w godzinach od 8.00 do 16.00.
KONTAKT:
EKOGWARANCJA PTRE Sp. z o.o.
Dąbrowica 185 P, 21-008 Dąbrowica
Telefony:
Dział kontaktu z producentami rolnymi
tel: +48 (81) 501 68 30
tel: +48 (81) 501 68 31
tel: +48 (81) 501 68 32
tel. komórkowy: 695 51 00 01
Dział kontaktu z podmiotami zajmującymi się przetwórstwem, obrotem, importem i zbiorem
ze stanu naturalnego
tel: +48 (81) 501 68 40
e-mail: [email protected]
www.ekogwarancja.pl
PL-EKO-01 jest to numer identyfikacyjny nadany przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
jednostce certyfikującej Ekogwarancja PTRE Sp. z o.o.
46
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z wizytą u rolnika
Postawili na mleko
Pan Sławomir Kłosiński wraz z żoną Sylwią i bratem Zbigniewem prowadzi ponad 76-hektarowe
gospodarstwo znajdujące się w miejscowości Gąsiorki, w gminie Morzeszczyn, w powiecie
tczewskim. Głównym kierunkiem prowadzonej działalności rolniczej jest hodowla bydła
mlecznego. Jest to jedyne gospodarstwo rolne w gminie Morzeszczyn zajmujące się
produkcją mleka na taką skalę.
P
an Sławomir rozpoczął samodzielne gospodarowanie w listopadzie 1994 r, w trakcie nauki
w szkole rolniczej. Powierzchnia gospodarstwa,
które otrzymał od rodziców wynosiła 28 ha. W kolejnych latach, w miarę możliwości rolnik powiększał areał, który obecnie wynosi 76,5 ha. Uzupełniał również
park maszynowy o maszyny i urządzenia potrzebne do
prowadzonej działalności. Gospodarstwo, które Pan
Sławomir przejął po rodzicach, było dwukierunkowe
- prowadzono hodowlę świń i bydła mlecznego. Czyn-
niki ekonomiczne zdecydowały jednak o wyspecjalizowaniu się gospodarstwa w produkcji mleka i rezygnacji z produkcji trzody chlewnej.
W 2010 r. Pan Sławomir rozpoczął budowę obory
wolnostanowiskowej o pow. 850 m2 wraz z 8-stanowiskową halą udojową typu ,,rybia ość”. Pierwsze krowy zostały do niej wprowadzone latem 2012 roku. Do
obory można wstawić 60 szt. bydła, przy spełnieniu
wymogów w zakresie jego utrzymania. Dotychczas
udój krów odbywał się przy pomocy dojarki rurociągowej. Uruchomienie hali udojowej pozwoliło na
skrócenie czasu doju krów o połowę.
Nowa obora w gospodarstwie
Państwa Kłosińskich
Hala udojowa typu „rybia ość” znacznie ułatwiła pracę
w gospodarstwie
Pan Sławomir Kłosiński
i maszyny zakupione w ramach
PROW 2007-2013
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
W 2011 r. rolnik złożył wniosek o przyznanie
pomocy z działania ,,Modernizacja gospodarstw rolnych” w ramach PROW 2007-2013. Tego samego roku
zrealizowano inwestycję polegającą na zakupie ciągnika rolniczego o mocy 100 KM oraz prasy zwijającej
zmiennokomorowej.
Na posiadanym areale rolnik uprawia 20 ha kukurydzy, 6 ha buraków cukrowych, a 15 ha zajmują użytki zielone. Pozostała powierzchnia przeznaczona jest
pod uprawę innych zbóż i rzepaku. Pszenica, rzepak
i buraki cukrowe w całości są sprzedawane, natomiast
z pozostałych uprawianych zbóż sporządza się paszę
dla bydła.
Grunty w gospodarstwie są zróżnicowane - od
III do V klasy bonitacyjnej. Uzyskiwane plony zbóż to
ok. 60 - 75 dt/ha, rzepaku 35 dt/ha, buraków cukro-
47
Z wizytą u rolnika
wych 600 dt/ha, natomiast kukurydzy 600 dt/ha, traw
400 dt/ha zielonej masy.
Rolnik utrzymuje krowy rasy HF, które są pod
stałą kontrolą użytkowości mlecznej. Głównym
odbiorcą mleka jest Polmlek Sp. z o.o. Zakład Mleczarski Lidzbark Warmiński. Obecnie obsada krów
mlecznych wynosi 36 sztuk, a ogółem w gospodarstwie jest 96 sztuk bydła. Średnia roczna wydajność
mleka od krowy wynosi 8500 litrów przy zawartości
białka 3,40% i tłuszczu 4,20%. Średni okres użytkowania krów to 4 - 5 laktacji. Żywienie zwierząt oparte
jest głównie na sianokiszonce.
Odchowane jałówki rolnik przeznacza na remont
i powiększanie stada, natomiast byczki są opasane.
Rocznie sprzedaje się około 20 opasów. Opas byczków
trwa 18 - 20 miesięcy. W tym okresie zwierzęta osią-
gają średnią wagę ok. 700 kg. Krowy unasieniane są
sztucznie nasieniem pochodzącym ze Stacji Hodowli
i Unasieniania Zwierząt w Bydgoszczy.
Cielęta pochodzące z gospodarstwa Państwa Sylwii i Sławomira Kłosińskich wielokrotnie brały udział
w Konkursach Młodego Hodowcy na Pomorskich Targach Rolno-Przemysłowych w Lubaniu i Bolesławowie.
W przyszłości Pan Kłosiński planuje sukcesywnie
powiększać stado krów mlecznych oraz utwardzić
place manewrowe w gospodarstwie.
Państwo Kłosińscy optymistycznie i z nadzieją patrzą w przyszłość. Wierzą, że opłacalność produkcji
mleka nie ulegnie pogorszeniu i nie spowolni rozwoju
gospodarstwa.
Adam Klimczak
Blattin Polska Sp. z o.o.
Siedlec, ul. Poznowicka 1, 47-180 Izbicko
tel./fax + 48 77 465 44 24; + 48 668 116 517
www.blattin.pl e-mail: [email protected]
SZKOLENIE DLA HODOWCÓW BYDŁA
7 lutego 2013 r.
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku, Oddział w Starym Polu
ul. Marynarki Wojennej 21, 82-220 Stare Pole
Program wykładów:
godz. 10.00 - 10.15
Zbigniew Pustuła, Andrzej Mirek, Blattin Polska – przywitanie gości
godz. 10.15 - 11.45
Żywieniowe uwarunkowania zaburzeń przebiegu rui u krów mlecznych
- prof. dr hab. Zygmunt Maciej Kowalski, Uniwersytet Rolniczy w Krakowie
godz. 11.45 - 12.00
Przerwa kawowa
godz. 12.00 - 13.00
Skutki braku lub nieprawidłowa pielęgnacja schorzeń racic
- Jan P. Weihs, Krajowe Stowarzyszenie Korektorów i Terapeutów Racic
godz. 13.00 - 13.15
Przerwa kawowa
godz. 13.15 - 14.15
Nowe kierunki w profilaktyce zasuszania krów - dr nauk wet. Wiesław Niewitecki
godz. 14.15
Losowanie nagród i obiad
W trakcie szkolenia
wśród uczestników rozlosowane zostaną
cenne nagrody!
Współorganizatorzy:
Patronat medialny:
48
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Doniesienia
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
oraz
Urząd Gminy w Zblewie
z Międzygminnym Porozumieniem „Agroturystyka Kociewia”
z siedzibą w Zblewie
zapraszają
osoby zainteresowane podjęciem działalności agroturystycznej na odpłatny kurs pt.
Organizacja i rozwój działalności agroturystycznej
który odbędzie się w dniach 25 - 27 lutego 2013 r., w sali konferencyjnej GOK w Zblewie.
Zainteresowanych prosimy o zgłoszenie udziału w kursie osobiście lub telefonicznie w terminie do dnia
15 lutego 2013 r. pod nr telefonu:
(58) 588 43 81, w. 50 - Elżbieta Glaza, Urząd Gminy w Zblewie
lub (58) 326 39 14 - Barbara Ditrich, PODR w Gdańsku.
Tematyka kursu:
- Turystyka wiejska jako forma przedsiębiorczości
- Uwarunkowania prawne usług turystycznych na wsi
- Marketing w agroturystyce
- Wiejskie usługi turystyczne
- Żywienie w turystyce wiejskiej
- Finansowanie działalności
- Rozwój gospodarstw edukacyjnych
Zapraszamy!
ARiMR zaprasza na spotkania informacyjne
P
odajemy harmonogram spotkań informacyjnych dla rolników, zaplanowanych przez Pomorski Oddział
Regionalny ARiMR, w związku z zapowiedzią naborów wniosków z działania 121 „Modernizacja gospodarstw rolnych”oraz 312 „Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw” w ramach PROW 2007-2013.
Termin
Miejsce
Godzina
4.02.2013 r.
PODR, Oddział w Starym Polu, ul. Marynarki Wojennej 21
10.00 - 13.00
4.02.2013 r.
Urząd Gminy w Kartuzach, ul. Hallera 1
10.00 - 13.00
8.02.2013 r.
ANR w OT w Słupsku, ul. 3 Maja 44
10.00 - 13.00
11.02.2013 r.
Biuro Powiatowe w Lęborku, Aleja Wolności 73
10.00 - 13.00
15.02.2013 r.
Starostwo Powiatowe w Chojnicach, ul. 31 Stycznia 56
10.00 - 13.00
18.02.2013 r.
Centrum Kształcenia Ustawicznego w Pucku, ul. Kolejowa 7
10.00 - 13.00
22.02.2013 r.
Sala konferencyjna im. Lubomira Szopińskiego w Kościerzynie,
ul. 3 Maja 9 A
10.00 - 13.00
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
49
W domu i zagrodzie
Makaronowe specjały
W
szyscy lubimy makaron. Ten popularny produkt, wytwarzany z mąki, wody i niekiedy
jaj, często gości na naszych stołach. Makaron
może mieć różne kształty, kolory i smaki. Do uzyskania barwnego makaronu używa się tylko naturalnych
barwników. Przykładowo kolor czarny uzyskuje się
barwnikiem pozyskanym z kałamarnicy lub mątwy,
zielony ze szpinaku, a czerwony z marchewki. Smaki
zaś osiąga się, dodając np. pieprz, cytrynę, czosnek czy
paprykę.
Przygotowując potrawę z makaronu, musimy go
najpierw ugotować. Dobrze przygotowany nie może
być rozgotowany. Musi być półtwardy, czyli al dente. Jeżeli makaron ma być spożywany na ciepło, po
ugotowaniu nie wolno go hartować, czyli przelewać
zimną wodą, bo straci swój delikatny smak. Natomiast, jeżeli ma być składnikiem sałatki, to wówczas
go hartujemy.
Dania wykonane z makaronu są niezwykle proste
w wykonaniu. Szybko i bez większego wysiłku możemy przygotować smaczny, pożywny obiad.
cedzakową i ułożyć na opłukanych talerzach. Szprycą
lub malutką łyżeczką napełnić rurki farszem i ułożyć
w natłuszczonym żaroodpornym naczyniu, starannie
przykryć beszamelem, skropić sosem pomidorowym,
posypać parmezanem. Zapiekać 30 minut w temperaturze 180 - 200° C. Podawać z sosem pomidorowym.
RURKI MAKARONOWE Z MIĘSEM
350 g makaronu • 2 małe cebulki (np. dymki) • 1 - 2 ząbki czosnku • 1 łyżeczka mielonego czarnego pieprzu •
1 łyżeczka ulubionych suszonych ziół • 150 - 200 g wędzonego łososia • 100 g kremowego serka • 200 ml białego
wina lub mleka • szpinak i rukola • świeże zioła (opcje).
Makaron ugotować al dente we wrzącej, osolonej
wodzie. Podsmażyć posiekaną dymkę z dodatkiem
rozgniecionego czosnku i suszonych ziół na małym
ogniu, dodać pieprz. Na patelnię dorzucić ugotowany
i osuszony makaron. Dodać ser i mieszać cały czas, aż
się rozpuści. Wlać wino, wmieszać łososia, szpinak i rukolę. Pozostawić na małym ogniu pod przykryciem przez
3 - 5 minut. Dodać posiekane świeże zioła (jeśli lubisz).
MAKARON Z ŁOSOSIEM W KREMOWYM SOSIE
LASAGNE Z KURCZAKIEM I WARZYWAMI
500 g cannelloni • 250 g cielęciny • 250 g chudej wieprzowiny • 100 g wątróbki kurczaka • 2 cebule • 3 ząbki
czosnku • 100 g parmezanu • 1 jajko • 10 listków bazylii • 1/2 łyżeczki rozmarynu • 2 szklanki bulionu drobiowego • 50 g masła extra • 3 łyżki oliwy z oliwek •
1 łyżka mąki pszennej tortowej • szczypta pieprzu • sól
• 1,5 szklanki sosu beszamelowego • 1,5 szklanki sosu
pomidorowego.
Pokrojone w kostkę mięso i wątróbkę oprószyć mąką
i podsmażyć na oliwie. Na pozostałej na patelni oliwie
podsmażyć posiekaną cebulę, czosnek i rozmaryn.
Wszystko przełożyć do rondla i dusić na małym ogniu
około godziny, podlewając bulionem. Lekko ostudzone mięso dwukrotnie przepuścić przez maszynkę, dodać roztopione masło, jajko, pokrojoną bazylię, pieprz
i sól, starannie wyrobić dłonią. Cannelloni obgotować
w dużej ilości posolonej wody, delikatnie wyjąć łyżką
50
Podwójna pierś z kurczaka • mała cukinia • średnia cebula • dwie papryki (żółta i czerwona) • różyczki z małego brokuła • 4 łyżki oliwy z oliwek • kulka mozzarelli
(125 g) • ok. 350 gramów płatów makaronu lasagne.
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W domu i zagrodzie
Sos pomidorowy: puszka pomidorów pelati • ząbek
czosnku • 2 łyżeczki ziół prowansalskich • świeżo mielony pieprz • sól.
Beszamel: 50 g masła • 200 ml mleka • 2 łyżki mąki
pszennej • sól • pieprz • szczypta gałki muszkatołowej.
Warzywa i kurczaka pokroić w dość drobną kostkę.
Na patelni rozgrzać oliwę, podsmażyć kurczaka wraz
z posiekaną cebulą. Po ok. 5 minutach dodać pozostałe
warzywa, dusić pod przykryciem, podlane niewielką
ilością wody. Za pomocą blendera przygotować sos
pomidorowy - zmiksować pomidory z puszki z ząbkiem czosnku i ziołami, doprawić do smaku pieprzem
i solą. 4/5 sosu pomidorowego wlać do duszących się
warzyw, pozostałą część zachować.
W rondlu przygotować beszamel: rozpuścić masło, dodać mąkę, zasmażyć. Wlać mleko i energicznie
mieszać, aż sos stanie się gęsty. Doprawić do smaku.
Na dno formy do pieczenia wylać niewielką ilość
beszamelu. Ułożyć płaty makaronu, przykryć warstwą warzyw z kurczakiem. Posypać porwaną na
drobne kawałki mozzarellą, polać odrobiną beszamelu
i przykryć płatami makaronu. Czynność powtarzać, aż
zapełnimy całą formę. Ostatnią warstwę powinny stanowić płaty makaronu polane pozostałym sosem pomidorowym, beszamelem oraz posypane mozzarellą.
Piec w temperaturze 200° C przez około 30 minut.
SAŁATKA Z CIEMNEGO MAKARONU I KURCZAKA
ZAPIEKANE MUSZLE
250 g makaronu conchiglie (duże muszle) • 700 g mielonego mięsa • 2 - 3 ząbki czosnku • 1 puszka pomidorów • 3 łyżki koncentratu pomidorowego • 1 cebula •
olej do smażenia • ser żółty • sól • pieprz • bazylia.
Makaron ugotować al dente. Oblać zimną wodą
i wyłożyć pojedynczo muszle. Poszatkowaną cebulę
i czosnek podsmażyć chwilę na rozgrzanym oleju. Dodać mięso i smażyć aż mięso nie będzie surowe. Doprawić solą i pieprzem, dodać posiekaną bazylię. Pomidory z puszki pokroić na kawałki i dodać do mięsa razem
z koncentratem pomidorowym, wymieszać i chwilę
razem smażyć. Sos z puszki pomidorów wymieszać z
bazylią i wylać na dno naczynia żaroodpornego.
Muszle nadziać mięsem i ułożyć w naczyniu. Całość posypać tartym serem. Zapiekać w piekarniku nagrzanym do 180° C przez około 15 minut.
MUSZLE ZAPIEKANE Z TUŃCZYKIEM
3 filety z kurczaka • opakowanie brązowego makaronu • 1 duża czerwona cebula • biała część pora • puszka czerwonej fasolki • słoik ogórków konserwowych •
puszka ananasów • talerz rzeżuchy (opcjonalnie) • majonez • sól • pieprz.
Makaron ugotować w osolonej wodzie, według
instrukcji na opakowaniu. Filety oczyścić, pokroić
w kostkę, usmażyć. Cebulę pokroić w krążki, sparzyć wrzątkiem. Pora pokroić w talarki, posolić, aby
zmiękł. Ananasy wyjąć z puszki, odsączyć i pokroić
w większą kostkę. Fasolę wyciągnąć z puszki, odsączyć. Ogórki pokroić w kostkę, wyłożyć na sitko.
Wszystkie składniki wrzucić do miski, doprawić solą
i pieprzem, dokładnie wymieszać. Opcjonalnie można
dodać rzeżuchę (pociąć nożyczkami i wrzucić do sałatki). Majonez wymieszać z sokiem z ananasa, można
jeszcze doprawić, składniki ponownie wymieszać.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
Makaron conchiglie • tuńczyk w oleju • marchew • papryka • por • groszek • cebula • mozzarella • przecier pomidorowy • węgierska pasta paprykowa • sól • pieprz •
zioła prowansalskie • olej.
Makaron ugotować al dente. Marchew i pora pokroić w półplasterki, cebulę i paprykę w kostkę. Na patelni rozgrzać niewielką ilość oleju, wrzucić warzywa
i podsmażyć. Dodać tuńczyka i groszek z puszki. Przyprawić do smaku. Na koniec dodać pastę paprykową
i przecier pomidorowy. Wszystko dokładnie wymieszać i podgrzewać jeszcze chwilę razem. Muszle na-
51
W domu i zagrodzie
dziewać tuńczykiem z warzywami i układać w żaroodpornym naczyniu. Posypać tartą mozzarellą i włożyć
do nagrzanego piekarnika. Zapiekać, aż wierzch zacznie się lekko rumienić.
ŁOSOSIOWE DELICJE
chwilę rozdrabniać. Następnie – włączając i wyłączając malakser – powoli wlewać oliwę, dodać posiekany
czosnek, a na koniec – sól i starty parmezan. Sos jest
gotowy, gdy wszystkie składniki dobrze się połączą.
W dużym garnku zagotować wodę z oliwą i solą,
wrzucić makaron i gotować, aż będzie jędrny, ale już
nie surowy. Odcedzić. Włożyć z powrotem do garnka, zalać odpowiednią ilością sosu pesto, wymieszać
dwoma widelcami.
MAKARON PO CHIŃSKU
2 duże dzwonka świeżego łososia (może być inna ryba
np. maślana lub tuńczyk) • 3 łyżki masła • łyżka oliwy •
cebula • ząbek czosnku • 200 g śmietany • pęczek koperku • 400 g spaghetti • sól • pieprz.
Rybę usmażyć na maśle, zdjąć z patelni i podzielić
na mniejsze kawałki. Do pozostałego na patelni masła
wlać oliwę. Podsmażyć pokrojoną cebulę i zmiażdżony czosnek. Dolać śmietanę, zamieszać i zdjąć z ognia.
Doprawić solą, wrzucić posiekany koperek (gałązkę
odłożyć). Makaron ugotować. Delikatnie wymieszać
z łososiem i sosem. Wyłożyć na talerz, udekorować gałązką koperku i posypać grubo zmielonym pieprzem.
MAKARON Z SOSEM PESTO
Cukinia • papryka żółta i czerwona • seler naciowy • cebula • kilka gałązek kolendry • korzeń imbiru (3 cm) •
makaron wstążki (3 gniazdka) • olej • sos sojowy i ostrygowy • sól • pieprz.
Cukinię, papryki, seler umyć i pokroić w paski,
cebulę w piórka. Kolendrę i imbir posiekać. Makaron
ugotować w lekko osolonej wodzie. Na patelni rozgrzać olej. Podsmażyć lekko imbir. Dodać pozostałe
warzywa. Doprawić sosem sojowym (ostrożnie, bo
jest słony) i ostrygowym. Warzywa powinny być dobrze usmażone, ale chrupkie. Na koniec dodać makaron i posiekaną kolendrę. W razie potrzeby doprawić
pieprzem i solą.
ZAPIEKANKA RZYMSKA
1/2 paczki makaronu włoskiego typu kokardki • 2 łyżki
oliwy • sól.
Sos pesto: 3/4 szklanki oliwy • 10 łyżek posiekanych
listków bazylii • 4 orzechy włoskie • szklanka startego
parmezanu • 2 duże ząbki czosnku • sól.
Przygotować pesto: bazylię i lekko uprażone na
suchej patelni orzechy wrzucić do malaksera i przez
52
30 dag makaronu (wstążki lub grube spaghetti) • 2 brokuły (ok. 35 dag) • po 10 dag boczku i salami • 15 dag
startego ementalera • słoik sosu pomidorowego z papryką • 3 łyżki oliwy z oliwek • łyżka masła • sól • 1/2 łyżeczki pieprzu cytrynowego • pieprz czarny • tłuszcz do
naczynia żaroodpornego.
W dużej ilości osolonej wody z dodatkiem łyżki oliwy ugotować al dente połamany makaron, odcedzić.
Umyte brokuły podzielić na różyczki (łodyżki pokroić
w kostkę), wrzucić na kilka minut do osolonego wrząt-
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W domu i zagrodzie
ku, wyjąć na sitko. Boczek i salami pokroić w kostkę. Na
dużej patelni rozgrzać pozostałą oliwę, wrzucić boczek,
chwilę smażyć, dodać salami i smażyć jeszcze kilka minut, wlać sos pomidorowy, wymieszać, zagotować, doprawić do smaku solą i pieprzem. W naczyniu żaroodpornym wysmarowanym tłuszczem układać warstwami
makaron i brokuły i każdą warstwę polewać sosem i posypywać serem. Ostatnią warstwą powinien być makaron polany resztką sosu oraz posypany serem i wiórkami
masła. Zapiekankę wstawić do piekarnika nagrzanego
do temperatury 200° C mniej więcej na 30 minut. Przed
podaniem posypać pieprzem cytrynowym.
Zapiekanka rzymska
ZAPIEKANKA ALZACKA
40 dag makaronu • 1/2 kurczaka z rożna (ok. 1 kg) •
25 dag pieczarek • łyżeczka soku z cytryny • 1/4 łyżeczki suszonego tymianku • 2 jaja • 3/4 szklanki śmietany
• łyżka mąki • 3 łyżki masła • szklanka bulionu z kury
(może być z kostki) • sól • pieprz • tłuszcz do naczynia
żaroodpornego.
Ugotować makaron w osolonej wodzie, odcedzić,
przelać zimną wodą. Obrane z kości mięso kurczaka
pokroić na kawałki. Umyte i osuszone pieczarki pociąć w grube paski, skropić sokiem z cytryny, posypać
tymiankiem, usmażyć na łyżce masła, pod koniec doprawić do smaku solą i pieprzem.
Przygotować sos – z drugiej łyżki masła i mąki
zrobić białą zasmażkę, rozprowadzić ją zimnym bulio-
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
nem i gotować, stale mieszając, na małym ogniu, póki
sos nie zgęstnieje. Jaja rozkłócić ze śmietaną, dodać do
sosu wraz z pieczarkami i pokrojonym mięsem kurczaka. Sos dokładnie wymieszać.
Do naczynia żaroodpornego wysmarowanego
tłuszczem włożyć połowę makaronu, polać go sosem,
przykryć resztą makaronu, posypać wiórkami z pozostałego masła. Zapiekankę wstawić do nagrzanego piekarnika na 40 – 50 minut. Podawać z zieloną sałatą.
LASAGNE ZE SZPINAKIEM
1 pomidor bez skórki • 7 ząbków czosnku • sól • cukier •
1 łyżka octu balsamicznego • pieprz • 900 g szpinaku
mrożonego • 500 g makaronu lasagne • 2 mozzarelle
• 10 dag sera gouda tłustego • 1 kostka masła extra •
1/4 szklanki mąki pszennej krupczatki • 1 szklanka
mleka • gałka muszkatołowa • 1 łyżeczka świeżej bazylii • 2 łyżki oliwy z oliwek • 3 cebule.
Sos pomidorowy: rozgrzać niewielką ilość oliwy
i wcisnąć 2 ząbki czosnku, króciutko podsmażyć. Dodać
przetartego przez sitko pomidora, odrobinę cukru, sól.
Chwilkę poddusić i na koniec dodać 4 - 5 kropelek octu
balsamicznego i drobno pokrojoną bazylię. Odstawić.
Masa szpinakowa: rozgrzać niewielką ilość oliwy,
wrzucić pokrojoną w drobną kostkę cebulkę, chwilkę
podsmażyć i wcisnąć czosnek. Szpinaku nie rozmrażać, tylko dodać zamrożony do cebuli z czosnkiem.
Dusić aż woda odparuje. Przyprawić solą i pieprzem.
Sos beszamelowy: stopić kostkę masła i do stopionego masła wsypać mąkę. Mieszając, potrzymać na ogniu
krótką chwilkę. Mleko podgrzać i wlać do mąki, cały
czas mieszając, aż masa zrobi się jednolita. Jeżeli sos jest
za gęsty, dodać jeszcze mleko. Doprawić solą i gałką.
Przygotować foremki, np. keksówki. Wyłożyć folią
aluminiową (można użyć foremki jednorazowe). Na
spód foremki wlać jedną część sosu beszamelowego
i na nim ułożyć płaty lasagne, następnie dać sos pomidorowy i płaty, jedną część masy szpinakowej i posypać
startym żółtym serem, płaty, drugą część sosu beszamelowego i płaty, szpinak, ser żółty, płaty i resztę sosu
beszamelowego. Wstawić do piekarnika nagrzanego do
200° C. Po pół godzinie wyciągnąć i na wierzch położyć
pokrojoną w plastry mozzarellę. Przykryć folią i włożyć
na około 10 minut do piekarnika.
Przepisy zebrała Lucyna Lesińska
53
Oferty
Usługi
Korekcja racic u bydła.
Wiadomość: tel. kom. 608868322.
Regeneracja części do maszyn rolniczych i budowlanych (sita otworowe, żaluzjowe, klepiska, posiewacze,
sprzęgła, sworznie, pompy hydrauliczne, siłowniki, rozdzielacze). Wiadomość: tel. (55) 619 80 85, (55) 231 25 30,
tel. kom. 509349400, Jegłownik.
Działkę k. Chojnic o pow. 22 000 m2 na każdą działalność lub mniejszą, z przyłączami.
Wiadomość: tel. kom. 691877920.
Siedlisko k. Chojnic o pow. 44 000 m2 lub 22 000 m2
z budynkami w stanie surowym.
Wiadomość: tel. kom. 691877920.
Dmuchawę 7,5 KW oraz żmijkę dł. 6 m, 3 sita. Stan
b. dobry. Wiadomość: tel. kom. 664921744.
Kowalstwo artystyczne. Produkcja i montaż kutych
ogrodzeń, bram i balustrad ozdobnych. Kompleksowe
wykonawstwo. Tanio i solidnie.
Wiadomość: tel. kom. 515678415.
26 ha ziemi otoczonej lasami, budynek mieszkalny
(3 pokoje, 2 łazienki, kuchnia), stajnię z 5 boksami, silosy zbożowe (2 szt.). Wiadomość: Boroszewo, gmina
Tczew, tel. kom. 664921744.
Punkt Unasieniania Zwierząt wykonuje inseminacje.
Oferuje nasienie buhajów ras mlecznych i mięsnych,
według potrzeb hodowców. Współpracuje ze Stacją
Hodowli i Unasieniania Zwierząt Sp. z o.o. w Bydgoszczy. Wiadomość: tel. kom. 601655772.
Jęczmień ozimy (20 t) oraz słomę w balotach okrągłych
owiniętych siatką (300 sztuk). Cena za 1 balot - 35 zł.
Wiadomość: gm. Cedry Wielkie, tel. kom. 504864220.
Wydzierżawię
Budynek, przy drodze powiatowej, o pow. 300 m2
na magazyn lub działalność gospodarczą.
Wiadomość: tel. kom. 668056776 (gm. Nowy Staw).
Kupię
Skóry królicze. Wiadomość: tel. kom. 602714793.
Kombajn zbożowy Bizon Super lub Bizon Record oraz
przystawkę do kukurydzy.
Wiadomość: tel. kom. 795807728.
Agregat uprawowy 4- lub 5-metrowy, bronę talerzową, sortownik, sadzarkę i kombajn do ziemniaków
oraz opony, felgi i silnik do kombajna Bizon.
Wiadomość: tel. kom. 790318118.
Pług Kverneland, siewnik lub agregat uprawowo-siewny, opryskiwacz i rozsiewacz do nawozów dwutalerzowy oraz przyczepę rolniczą D55.
Wiadomość: tel. kom. 794365678.
Gniotownik. Wiadomość: tel. (55) 271 35 78.
Sprzedam
Kombajn Bizon Record ze stołem do rzepaku i podbieraczem pokosów; przyczepę o ład. 10 t; przyczepę-wywrotkę o ład. 4,5 t i agregat ścierniskowy.
Wiadomość: tel. kom. 697068600.
54
Przyczepę zbierającą Deutz Fahr, r. prod. 1989, ład.
8 t na tandemie, łamany dyszel, 33 noże na dwóch belkach z możliwością wyłączenia jednej lub dwóch, wałki dozujące, panel sterowania z ciągnika - stan idealny.
Wiadomość: tel. (58) 687 46 75, gm. Lipusz.
Nasiona pomidorów z całego świata – odmiany amatorskie: niebieskie, szare, czekoladowe, białe, żółte,
czerwone, malinowe. Wiadomość: Jan Guz, Lipiany,
tel. (91) 564 55 76, e-mail: [email protected]
Gospodarstwo Ekologiczne Piotr Ostatek
Rosochy 26/44, 27-400 Ostrowiec Świętokrzyski,
tel. kom. 507580964 lub 698695291
wysyła pocztą nasiona wspaniałych roślin: dynia Gigant, 100 szt. – 15 zł; dynia Hokkaido, 100 szt. – 20 zł;
dynia bezłuskowa Gleisdorf, 200 szt. – 20 zł; arbuz
gruntowy, 1 opak. - 7 zł; ogórki Bush Crop, 100 szt.
- 7 zł; ogórki Ruski Express, 100 szt. - 7 zł; pomidory
Victoria, Taliński, Mikado, Francuski Gigant, Faworyt, Super Marmande, Maskotka, Koralik - porcja –
5 zł; rzodkiewka Noba, 1 opak. – 5 zł; portulaka, 1 opak.
- 7 zł. Opłata przy odbiorze przesyłki. Do nasion dołączona jest instrukcja uprawy.
Działki budowlane o pow. od 816 m2 do 2 ha, uzbrojone
we wszystkie media. Wiadomość: tel. kom. 883416739,
Kwidzyn.
Gospodarstwo rolne o pow. 18 ha w Starocinie wraz
z budynkiem mieszkalnym, oborą, stodołą i budynkami gospodarczymi oraz sprzętem rolniczym (ciągnik, kombajn Z056). Wiadomość: gm. Nowy Dwór
Gdański, tel. (55) 247 27 20.
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Oferty
Baloty sianokiszonki (większą ilość), możliwość załadunku i transportu. Wiadomość: tel. kom. 660896165,
gm. Czersk.
Ciągnik Ursus C-360, cena - 6500 zł. Wiadomość: tel.
kom. 605940289.
Silnik 6-cylindrowy do ciągnika Ursus, cena - 4500 zł.
Wiadomość: tel. kom. 605940289.
Jałówki czerwone do dalszej hodowli (od 200 kg).
Szczeniaki wilczury z listopada oddam w dobre ręce.
Wiadomość: tel. kom. 602890297.
Siano w balotach o wym. 120 cm x 120 cm (30 sztuk).
Wiadomość: tel. (58) 687 80 63 lub tel. kom. 600134795
Stanisław Burek, Lubieszyn.
Kombajn zbożowy Bizon ZO-56, r. prod. 1980, posiada
sieczkarnię słomy i wózek do chederu, nowe ogumienie plus dużo nowych części.
Wiadomość: tel. kom. 608859829.
Sianokiszonkę; kombajn zbożowy Volvo; kopaczkę
dwurzędową do ziemniaków, stan b. dobry oraz czeski cyklop Nujn. Wiadomość: tel. kom. 604697016.
Siewnik Mazur 4-metrowy, hydrauliczny + ścieżki
technologiczne, stan dobry, cyklop do remontu.
Wiadomość: tel. kom. 665039264.
Siewnik do nawozów hydrauliczny firmy Agromet
Brzeg, r. prod. 2007, cena do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. kom. 507209533.
Siano tegoroczne w balotach 120 cm x 120 cm z traw
polowych, cena 70 zł/szt.; nasiona trawy kupkówki,
cena 7 zł/kg. Wiadomość: Borowiec, gmina Sulęczyno, tel. kom. 888231912.
Kombajn Mercator 60, heder 3 m, cena - 24.000 zł; Skotarek 18 m o poj. 1000 l, r. prod. 2005, cena - 9.000 zł
i agregat uprawowy z hydropakiem, aktywny, r. prod.
1998, cena - 5.000 zł. Ceny do negocjacji. Wiadomość:
gm. Nowy Dwór Gdański, tel. kom. 501243092.
Brony 5-polowe średnie; rozdrabniacz Bąk, silnik 5,5 kW;
rozdrabniacz do buraków, silnik 0,4 kW; klatkę zawieszaną i dwukółkę. Ceny do uzgodnienia. Wiadomość:
gm. Nowy Dwór Gdański, tel. kom. 516269292.
Pług PHX 6-skibowy, cena - 4.500 zł oraz pług Atlas
4-skibowy, cena - 2.700 zł.
Wiadomość: tel. kom. 693566439.
Prasę rolującą Deutz Fahr; rozrzutnik do obornika
wraz z nadstawkami do zbioru kiszonki; brony zawieszane 7-polowe; siewnik nawozu zawieszany, dwutalerzowy o ład. 1,5 t; owijarkę firmy Metal-Fach mało
używaną; siewnik do zboża o szer. rob. 4 m.
Wiadomość: tel. kom. 693302560.
Kozy. Wiadomość: tel. kom. 698975344, okolice Zblewa.
Kuca szetlandzkiego (gniady ogierek) 10-letniego z pełną dokumentacją, kompletną uprząż i wózek dla kuca
na 2 sztuki. Wiadomość: tel. (55) 275 10 39.
Rozrzutnik jednoosiowy do obornika, sprawny technicznie. Cena do uzgodnienia.
Wiadomość: gm. Sztutowo, tel. (55) 247 84 48.
Przyczepę ciągnikową rolniczą Kirowiec JPT S12, ład.
12 t i agregat uprawowo-siewny Famarol o szer. rob.
3 m. Stan techniczny dobry. Ceny do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. kom. 661757172.
Pług obrotowy 4-skibowy Kverneland; przetrząsaczo-zgrabiarkę karuzelową, rok prod. 2012; zgrabiarkę jednogwiazdową Kuhn o szer. 4 m i ciągnik Ursus C-360,
r. prod. 1980 (po kapitalnym remoncie, nowa kabina).
Ceny do uzgodnienia. Wiadomość: gm. Nowy Dwór
Gdański, tel. kom. 607134921.
Jałówkę - termin wycielenia 11 kwietnia 2013 r. (obora pod oceną PFHBiPM). Wiadomość: gmina Cedry
Wielkie, tel. kom. 694762726.
Kombajn Bizon Z-056, r. prod. 1980, stan b. dobry, garażowany, szerokie opony.
Wiadomość: tel. kom. 604068716.
Przypominamy, że ogłoszenia drobne od rolników są zamieszczane bezpłatnie.
Ogłoszenia te można podawać telefonicznie: tel. (55) 270 11 32, 270 11 31 lub 270 11 30,
drogą elektroniczną: e-mail: [email protected] albo listownie na adres redakcji.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
55
Oferty
Siewnik do zboża Poznaniak, szer. rob. 2,7 m, skrzynia
bezstopniowa, r. prod. 1990, stan b. dobry oraz siewnik do buraków Gamma 5, r. prod. 1997, lekko uszkodzony, tanio. Wiadomość: tel. kom. 604068716.
Ciągnik Zetor 1221, r. prod. 2004, garażowany, stan
dobry; opryskiwacz Pilmet o szer. rob. 18 m i poj.
zbiornika 1600 l oraz gruber o szer. rob. 3 m. Ceny do
uzgodnienia. Wiadomość: gm. Nowy Dwór Gdański,
tel. kom. 502520516.
Ciągnik Zetor 16145, r. prod. 1990, 230 mth. Cena do
uzgodnienia. Wiadomość: gm. Nowy Dwór Gdański,
tel. kom. 607134921.
Krowy, jałówki cielne – wycielenie w miesiącach luty
- kwiecień. Ceny do uzgodnienia.
Wiadomość: gm. Stegna, tel. kom. 609476656.
Krowy, jałówki cielne – wycielenie w miesiącach luty
- kwiecień. Ceny do uzgodnienia.
Wiadomość: gm. Stegna, tel. (55) 247 92 63.
Ziemię rolną (11 ha) lub gospodarstwo rolne o pow.
20,6 ha z budynkami w gminie Subkowy.
Wiadomość: tel. kom. 536751156.
Rozsiewacz do nawozów Rauch MDS 932M, r. prod.
2002, poj. 1300 l, pierwszy właściciel, plandeka, lakier
i podzespoły oryginalne, cena - 7 000 zł (do negocjacji)
oraz opryskiwacz polowy Pilmet 1012/1015, r. prod.
1995, poj. 1000 l, szer. rob. 15 m, pierwszy właściciel,
cena - 6 000 zł (do negocjacji). Obie maszyny od chwili
zakupu konserwowane i garażowane poza sezonem.
Stan maszyn b. dobry. Wiadomość: gm. Nowy Staw,
tel. kom. 603132496 lub 666200044 (możliwość wysłania zdjęć na e-mail).
Słomę w okrągłych balotach (70 sztuk). Wiadomość:
gmina Cedry Wielkie, tel. kom. 663347016.
Kombajn Bizon Super Z-56.
Wiadomość: tel. kom. 504915971.
Szuflę do materiałów sypkich na tył ciągnika C-360.
Wiadomość: tel. kom. 661623122.
Beczkowóz HTS o poj. 10 000 litrów, cena - 16 000 zł; sortownik do ziemniaków sitowy, cena - 1 500 zł; dmuchawę do zboża - cena 2 500 zł; źrebaki rasy Fiord, cena
- 2 500 zł. Wiadomość: tel. kom. 606522829, e-mail:
[email protected], woj.pomorskie.
Przenośnik ślimakowy o dł. 8 m i wydajności 10 t/h;
agregat uprawowy hydraulicznie rozkładany o szer. rob.
5,2 m; ładowacz Cyklop T-214/3, r. prod. 1994 oraz brony
średnie „16” - 7 szt. Wiadomość: tel. kom. 608821059.
Ciągnik 4011, r. prod. 1971, stan dobry, cena do uzgodnienia. Wiadomość: tel. kom. 505486926.
Gospodarstwo rolne o pow. 29 ha w gminie Sztum
(20 km do Malborka). Wiadomość: tel. kom. 512492698.
Ziemię kl. V - 3,17 ha, w jednym miejscu, w gm. Prabuty.
Wiadomość: tel. kom. 515035539.
Jałówki hodowlane rasy limousine (od 200 - 400 kg).
Wiadomość: gm. Łęczyce, tel. kom. 509564113.
Ciągnik rolniczy MTZ-82 z ładowaczem czołowym firmy Stoll,
rozrzutnik obornika o ład. 4 t, śrutownik bijakowy o mocy silnika
11 KW i pług zagonowy 4-skibowy. Ceny do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. kom. 887417994.
Kwotę mleczną (10.000 kg). Cena
- 50 gr/kg, do małej negocjacji.
Wiadomość: tel. kom. 692997851,
gm. Stare Pole.
Klacz urodzoną 26 maja 2010 r.
rasy sztumskiej zimnokrwistej,
z obustronnym pochodzeniem,
spokojną, zaczipowaną. Wiadomość: gmina Sztum, tel. kom.
512492698.
56
2/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Rozrywka dla dorosłych i dla dzieci
1
2
3
4
5
6
7
8
9
A
10
11
KUPON 2
B
C
D
E
Luty 2013
F
PIONOWO:
1 - G) chodzi własnymi ścieżkami
2 - A) rysunek konturowy
2 - I) telewizyjny kosmita
3 - E) angielski błąd
4 - A) Stefan ... - działacz ludowy
5 - F) duży kot
6 - A) dla współczesnego Ikara
6 - I) oprawca
7 - F) dawna jednostka ciężaru
8 - A) zamek nad Zalewem Leśniańskim
8 - H) poręczenie na wekslu lub czeku
9 - F) wyścigowy lub kolejowy
10 - H) państwo
11 - F) imię żeńskie
G
H
I
J
K
Hasło:
J-11
B-6
F-5
A-5
J-2
A-6
D-7
G-11
POZIOMO:
A - 1) 13.02.2013 r.
C - 1) owoc jak kolor
D - 6) z gwiazdami
E - 1) rzeka we Francji i Belgii
F - 5) wojskowa peleryna
G - 1) wyspa grecka
H - 7) owoc tarniny
I - 1) zakład z tarcicą
J - 6) egzotyczny owoc
K - 1) zniewaga
G-7
Wśród czytelników, którzy do 20 lutego 2013 r. nadeślą do redakcji w Starym Polu prawidłowe rozwiązanie
krzyżówki wraz z kuponem, rozlosujemy nagrodę książkową.
Rozwiązanie z nr. 1/2013 – HASŁO: „SZAMPAŃSKA ZABAWA”.
Nagrodę wylosowała: Małgorzata Górko z Rzecznicy. Nagrodę prześlemy pocztą.
Wykreślanka dla dzieci
Wykreślcie z diagramu podane słowa. Są one wpisane poziomo lub pionowo, a niektórych liter użyto dwukrotnie. Nieskreślone litery, czytane kolejno
rzędami, utworzą rozwiązanie.
F
A
L
O
C
H
R
O
N
B
L
A
T
A
R
N
I
A
K
U
R
S
I
E
Ć M O
S
O
R
Y
Z
R
Z
E
M
B
T
T
S
B
T
L
U
N
E
T
A W
Z
A
O
A
Ł
T
W
Y
T
I
T
C
R
C
K
I
Y
E
E
C
Y
Y
M U
S
Z
E
L
K
A
N
BURSZTYN
FALOCHRON
KOTWICA
LATARNIA
LUNETA
MEWY
MUSZELKA
RYBACY
SIEĆ
STATEK
SZTORM
KUPON 2
Poniżej znajduje się druga
część rysunku składającego się
z 11 elementów. Wśród dzieci
(do lat 13), które do 20 grudnia
2013 roku nadeślą cały rysunek,
naklejony na karcie pocztowej,
rozlosujemy rower.
Laureatem „Konkursu
dla wytrwałych” roku 2012
został Krzysztof Wandtka
z miejscowości Zgorzałe,
gm. Stężyca.
Gratulujemy!
Luty 2013
Wśród dzieci, które do 20 lutego 2013 r. nadeślą do redakcji prawidłowe
rozwiązanie wykreślanki wraz z kuponem, rozlosujemy nagrodę książkową.
Rozwiązanie z nr. 1/2013 – HASŁO: „ZIMA POLA ŚNIEGIEM OKRYŁA”.
Nagrodę wylosował: Adam Bednarek z miejscowości Zelgoszcz.
Nagrodę prześlemy pocztą.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 2/2013
Konkurs
dla wytrwałych
Rozwiązania krzyżówki i wykreślanki
należy przysyłać na adres:
PODR w Gdańsku, Oddział w Starym Polu
82-220 Stare Pole, ul. Marynarki Wojennej 21
57
POMORSKIE WIEŚCI ROLNICZE
POMORSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W GDAŃSKU
80-001 Gdańsk, ul. Trakt św. Wojciecha 293
tel. (58) 326 39 00, fax (58) 309 09 45
e-mail: [email protected]
www.podr.pl
WYDAWCA:
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
Pomorska Izba Rolnicza
Oddział w Starym Polu
82-220 Stare Pole, ul. Marynarki Wojennej 21
tel. (55) 270 11 11 lub 270 11 00, fax 270 11 62
e-mail: [email protected]
REDAKCJA:
DZIAŁ REKLAMY I PRENUMERATY:
Lubań, tel. (58) 688 20 11, (58) 688 21 50,
fax (58) 688 22 52, e-mail: [email protected]
KOLEGIUM REDAKCYJNE:
ODDZIAŁY
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
80-001 Gdańsk, ul. Trakt św. Wojciecha 293
tel. (55) 270 11 32, e-mail: [email protected]
mgr inż. Krzysztof Pałkowski (przewodniczący), mgr inż. Andrzej
Dolny, mgr inż. Antoni Hajdaczuk, Jarosław Jelinek (Pomorska
Izba Rolnicza), mgr inż. Zdzisław Kołodziejski, mgr inż. Bożena
Korzańska (red. naczelna), mgr inż. Andrzej Okrój, dr inż. Daniel
Roszak, mgr inż. Jan Rozenek, mgr inż. Ewa Szymańska,
mgr Beata Wójcik
SKŁAD KOMPUTEROWY:
RAPORT Z RYNKU - na podstawie danych z Biur Powiatowych
BP ODR Chojnice
ul. 31 Stycznia 56, 89-600 Chojnice, tel./fax (52) 397 41 12
e-mail: [email protected]
ODR w Gdańsku oraz biuletynu „Rynek zbóż” MRiRW
zestawiła Barbara Kukowska
KOREKTA:
BP ODR Człuchów
Osiedle Młodych 9, 77-300 Człuchów, tel. (59) 834 24 34
e-mail: [email protected]
mgr Lucyna Lesińska
DRUK:
Przedsiębiorstwo Prywatne „WiB”
ul. Sobieskiego 14, 80-216 Gdańsk, tel. (58) 522 30 29
BP ODR Gdańsk
ul. Trakt św. Wojciecha 293, 80-001 Gdańsk, tel. (58) 326 39 22
e-mail: [email protected]
Wpłaty przyjmujemy na konto:
PODR w Gdańsku, Bank Millennium S.A.
Nr 77 1160 2202 0000 0002 28960837 - Rachunek PLN
CENA PRENUMERATY:
półroczna – 12,00 zł + 12,00 zł (koszty przesyłki) = 24,00 zł
roczna – 22,00 zł + 22,00 zł (koszty przesyłki) = 44,00 zł
Prenumeratę przyjmują również doradcy BP ODR.
CENNIK ODPŁATNOŚCI
ZA MATERIAŁY INFORMACYJNO-REKLAMOWE
Ogłoszenia, komunikaty i informacje handlowe,
artykuły sponsorowane:
cała strona - 800 zł + VAT; 1/2 strony - 480 zł + VAT;
1/4 strony - 300 zł + VAT; 1 cm2 - 1,60 zł + VAT
reklama kolorowa wewnątrz numeru - cała strona - 1200 zł + VAT
reklama kolorowa wewnątrz numeru - 1/2 strony - 720 zł + VAT
reklama kolorowa na okładce II i III - 1400 zł + VAT
reklama kolorowa na okładce IV - 1800 zł + VAT
zamieszczenie wkładki reklamowej - 500 zł + VAT
Drobne ogłoszenia od rolników są zamieszczane
bezpłatnie.
Ogłoszenia te można zgłaszać telefonicznie:
tel. (55) 270 11 32, 270 11 31 lub 270 11 30,
drogą elektroniczną: e-mail: [email protected]
albo listownie na adres redakcji.
Redakcja nie zwraca tekstów niezamówionych i nie drukuje ich
bez podania przyczyny. Redakcja zastrzega sobie również prawo
redagowania i skracania nadesłanych materiałów.
Za treść ogłoszeń, tekstów sponsorowanych i reklam zleconych
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku nie ponosi
odpowiedzialności. Ogłoszenia dla rolników indywidualnych są
bezpłatne. Przyjmują je doradcy BP ODR lub można je przesłać
pocztą.
Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przetwarzanie
i rozpowszechnianie bez zgody PODR w Gdańsku
lub autora publikacji jest zabronione.
58
BIURA POWIATOWE OŚRODKA DORADZTWA ROLNICZEGO
NAKŁAD: 4 200 egz
PRENUMERATA:
Dział Systemów Produkcji Rolnej, Standardów Jakościowych
i Doświadczalnictwa w Lubaniu
83-422 Nowy Barkoczyn
tel. (58) 688 20 11, (58) 688 21 50, fax (58) 688 22 52,
e-mail: [email protected]
BP ODR Bytów
ul. Wojska Polskiego 33, 77-100 Bytów, tel. (59) 822 27 52
e-mail: [email protected]
Wanda Ciecholewska i Bożena Korzańska
CENA 1 egz. - 2,00 zł
Oddział w Strzelinie
76-200 Słupsk 2
tel. (59) 847 12 88, fax (59) 847 12 81
e-mail: [email protected]
BP ODR Kartuzy
ul. Hallera 1, 83-300 Kartuzy, tel./fax (58) 681 42 67
e-mail: [email protected]
BP ODR Kościerzyna
ul. Wodna 14, 83-400 Kościerzyna, tel./fax (58) 686 66 23
e-mail: [email protected]
BP ODR Kwidzyn
ul. Grudziądzka 8, 82-500 Kwidzyn, tel. (55) 261 34 59
e-mail: [email protected]
BP ODR Lębork
ul. Czołgistów 5, 84-300 Lębork, tel. (59) 862 21 72
e-mail: [email protected]
BP ODR Malbork
ul. Marynarki Wojennej 21, 82-220 Stare Pole, tel. (55) 270 11 19
e-mail: [email protected]
BP ODR Nowy Dwór Gdański
Plac Wolności 1, 82-100 Nowy Dwór Gd., tel. (55) 247 28 68
e-mail: [email protected]
BP ODR Puck
ul. Wejherowska 5, 84-100 Puck, tel. (58) 673 28 77
e-mail: [email protected]
BP ODR Słupsk z siedzibą w Strzelinie
76-200 Słupsk 2, tel. (59) 847 12 81
e-mail: [email protected]
BP ODR Starogard Gdański
Nowa Wieś Rzeczna, ul. Rzeczna 18, 83-200 Starogard Gd., tel. (58) 562 49 63
e-mail: [email protected]
BP ODR Sztum
ul. Mickiewicza 39, 82-400 Sztum, tel. (55) 267 04 33
e-mail: [email protected]
BP ODR Tczew
ul. Wojska Polskiego 6, 83-110 Tczew, tel. (58) 531 38 27
e-mail: [email protected]
BP ODR Wejherowo
ul. Sobieskiego 241, 84-200 Wejherowo, tel. (58) 672 13 09
e-mail: [email protected]

Podobne dokumenty

Maj - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku

Maj - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku • zdrowie publiczne ludzi, zdrowie zwierząt i zdrowotność roślin, • program zwalczania chorób zakaźnych u zwierząt gospodarskich, • dobrostan zwierząt, • system sankcji stosowany w zakresie niespeł...

Bardziej szczegółowo