Management Systems in Production Engineering No 3(15), 2014

Komentarze

Transkrypt

Management Systems in Production Engineering No 3(15), 2014
Management Systems in Production Engineering No 3(15), 2014
ZAPEWNIENIE NIEZAWODNOŚCI ZASOBÓW LUDZKICH W
ZARZĄDZANIU PROCESEM PRODUKCJI
PROVIDING RELIABILITY OF HUMAN RESOURCES IN
PRODUCTION MANAGEMENT PROCESS
Anna MAZUR, Hanna GOŁAŚ
Politechnika Poznańska
Streszczenie: Ludzie są najcenniejszym zasobem organizacji i od nich zależą wyniki jakie będzie
osiągało przedsiębiorstwo. Czynnik ludzki może być również słabym ogniwem przedsiębiorstwa i
przyczyną wysokiego ryzyka wielu realizowanych procesów. Niezawodność czynnika ludzkiego w
procesie realizacji procesu produkcji będzie zależała od wielu czynników. Autorki w
zaprezentowanym modelu niezawodności zasobów ludzkich w zarządzaniu procesem produkcji
uwzględniają aspekty błędów ludzkich, kultury bezpieczeństwa, wiedzy, zdolności komunikacyjnych,
pracy zespołowej oraz roli przywództwa. Na podstawie przeprowadzonych badań i obserwacji autorki
prezentują obszary ryzyka zdefiniowane w konkretnym procesie produkcyjnym oraz wyniki oceny
niezawodności zasobów ludzkich w tym procesie.
Słowa kluczowe: czynnik ludzki, niezawodność czynnika ludzkiego, Human Reliability Assesstment
1. WPROWADZENIE
Celem każdego przedsiębiorstwa produkcyjnego jest dostarczenie klientowi wyrobu
spełniającego jego wymagania. Dlatego ważne jest, aby proces produkcji prowadzony był w
warunkach nadzorowanych, które powinny być wypracowane i ustalone jako najlepsze
scenariusze reakcji na błąd związany z procesem produkcji. Proces produkcji i specyfika jego
eksploatacji wymagają szczególnego spojrzenia na to zagadnienie. Konieczność utrzymania
wysokiej efektywności systemów technicznych wymaga uzyskiwania pełnych informacji o
stanie systemu technicznego, ponieważ podejmowanie prawidłowych decyzji wymaga
uwzględnienia wielorakich czynników występujących w chwili analizy oraz w przyszłości
[10]. Z przeprowadzonych obserwacji i wywiadów wynika, że najczęściej systemowe
podejście do identyfikacji zagrożeń i ich ocen stosują przedsiębiorstwa z branż
zobligowanych do przestrzegania szczególnych wymagań jakościowych, np. motoryzacyjnej,
farmaceutycznej, spożywczej, lotnictwa. Wynika to nie z dobrowolnego podejścia do tej
kwestii, lecz obowiązujących i stosowanych w tych branżach standardów zarządzania. W
wielu branżach (np. w branży naftowej) problem niezawodności jest na tyle istotny, że
opracowywane są standardy międzynarodowe związane z zapewnieniem niezawodności
produkcji [11]. Problem niezawodności procesu produkcyjnego może być rozpatrywany w
wielu aspektach, również w obszarze zasobów ludzkich i ich wpływu na poziom jakości,
wydajności oraz niezawodności realizowanych procesów. Przedsiębiorstwo produkcyjne jest
systemem socjotechnicznym, w którym pracownicy stosują w swojej codziennej pracy zasoby
techniczne udostępnione do wykonywania powierzonych im obowiązków [5] i analiza jego
wyników nie może odbywać się z pominięciem czynnika ludzkiego. Celem artykułu jest
zaprezentowanie nieco innego spojrzenia na problematykę zarządzania procesem produkcji,
spojrzenia humanocentrycznego, traktującego człowieka jako element procesu
produkcyjnego, którego niezawodność wpływa na wyniki tego procesu. Postanowiono
przeanalizować niezawodność człowieka w procesie produkcji uwzględniając błędy ludzkie,
wiedzę, kulturę bezpieczeństwa i przywództwo, zdolności komunikacyjne i pracę zespołową.
Celem opracowania jest również wskazanie, że ocena niezawodności zasobów ludzkich,
1
Management Systems in Production Engineering No 3(15), 2014
znane jako metoda HRA (ang. Human Reliability Assesstment) nie wymaga nakładów
finansowych i skomplikowanej procedury realizacji.
2. ELEMENTY NIEZAWODNOŚCI CZŁOWIEKA
Niezawodność jest to taka właściwość analizowanego obiektu, która mówi o tym, czy
pracuje on poprawnie, czyli spełnia wszystkie powierzone mu funkcje i czynności, przez
wymagany czas i w określonych warunkach eksploatacji [19]. Powyższa zależność oznacza
prawdopodobieństwo, że obiekt który rozpoczął pracę w chwili t = 0, nie ulegnie uszkodzeniu
przed upływem chwili t ≤ T, gdzie T jest trwałością [12]. W ramach teorii niezawodności
opracowane zostały różne miary służące ilościowej ocenie ważności wybranego elementu
systemu i jego wpływu na prawidłowe wykonanie przez obiekt swoich funkcji. Zagadnienia
oceny ważności tych elementów wiążą się koniecznością poszukiwania „słabych ogniw”
funkcjonującego systemu [2]. Analiza niezawodności systemu produkcyjnego może
uwzględniać wiele czynników technicznych oraz organizacyjnych, nie można jej jednak
uznać za kompleksową, jeśli nie uwzględni ona czynnika ludzkiego. Niezawodność człowieka
jest definiowana jako prawdopodobieństwo, że osoba poprawnie wykonuje wymagane
działania systemu produkcyjnego w wymaganym okresie czasu (na przykład, jeśli czas jest
czynnikiem ograniczającym) [15].
Na niezawodność zasobów ludzkich mają wpływ: błędy ludzkie, kultura bezpieczeństwa,
wiedza, zdolności komunikacyjne, praca zespołowa, przywództwo.
Czynnik ludzki odgrywa ważną rolę w bezpiecznej realizacji każdego procesu
produkcyjnego. Rola błędów ludzkich w ocenie niezawodności procesu produkcyjnego jest
bardzo duża. Ocena wpływu błędu ludzkiego na niezawodność procesów polega na
systematycznym pozyskaniu i wykorzystaniu informacji o ludzkich cech i zrachowaniach w
celu zwiększenia bezpieczeństwa systemu produkcyjnego. Nie ma w tym momencie
znaczenia moment kiedy człowiek pozostaje w relacji z procesem produkcyjnym i fakt czy
błąd może zostać popełniony w fazie przygotowania produkcji (np. podczas konserwacji
maszyn i urządzeń) czy w fazie po-produkcyjnej (np. podczas włączania urządzeń do ruchu)
[8, 16]. Błąd ludzki może być również popełniony podczas realizacji stricte procesu
wytwórczego i często jest związany z ergonomicznością tego procesu, ponieważ jakość
ergonomiczna stosowanego oprzyrządowania i narzędzi (w tym ręcznych) ma bezpośredni
wpływ na efektywność wykonywanej pracy [1].
Kultura bezpieczeństwa, która jest definiowana jako zbiór czynników psychologicznych,
socjologicznych i organizacyjnych, inicjujących i utrzymujących wszystkie działania podjęte
w celu ochrony życia i zdrowia w pracy, jak również w działaniach pozazawodowych, to
kolejny bardzo istotny czynnik decydujący o stopniu niezawodności procesu produkcyjnego
analizowanego w aspekcie czynnika ludzkiego. Kultura bezpieczeństwa jest podstawą
sprawnie funkcjonującego systemu bezpieczeństwa i higieny pracy, czyli systemu w którym
ryzyko zawodowe oraz zmęczenie pracowników jest minimalizowane [13], co bezpośrednio
wpływa na zapewnienie wysokiej jakości działalności usługowej, wytwórczej i produkcyjnej
[6], a tym samym na niezawodność człowieka w procesie produkcyjnym.
Wiedza to kolejny aspekt wpływający na niezawodność zasobów ludzkich w zarządzaniu
procesem produkcyjnym i powinna być rozumiana w aspekcie informacji oraz kapitału
intelektualnego organizacji. Informacja dostarcza nowego punktu widzenia w interpretowaniu
zdarzeń oraz odkrywa nieznane wcześniej znaczenia czyli kształtuje wiedzę [3]. Bardzo
istotnym aspektem, są również źródła wiedzy technologicznej, czyli takiej którą posiadają
pracownicy biorący udział w procesie technologicznym. Źródłami tymi są między innymi
dokumentacja technologiczna, informacje od bezpośredniego przełożonego, od kierownictwa
produkcyjnego, samodzielne zdobywanie wiedzy a także wymiana międzypokoleniowa [18.]
Kapitał intelektualny (czyli kapitał ludzki wraz z jego kompetencjami oraz kapitał
2
Management Systems in Production Engineering No 3(15), 2014
strukturralny w posstaci baz daanych, proceedur, system
mu informaacyjny itp.) obejmuje nie
n tylko
zasoby wiedzy przzedsiębiorsttwa, ale cał
ały majątek,, który wyn
nika z zasoobów wiedzzy, czyli
swoisteggo know-haaw, które po
owinno być rozumiane szerzej, co zobrazowaano na rysun
nku 1.
Rys. 1. Know-haw
K
w organizacjii w aspekcie niezawodności zasobów
w ludzkich
z
Wyykorzystaniuu tego kapiitału przedssiębiorstwa dla podniessienia niezaawodności zasobów
ludzkichh sprzyja oddpowiedniaa komunikaccja będąca efektem
e
dob
brze zorgannizowanego procesu
decyzyjnego, a takkże sprawn
nego przepłyywu inform
macji. Człow
wiek jest w przedsięb
biorstwie
najważnniejszym elementem. To człowiiek tworzy
y, rozwija i doskonalli przedsięb
biorstwo
poprzezz podejmow
wania różneego rodzajuu aktywno
ości. Należy
y jednak ppamiętać, że
ż każda
decyzjaa lub wykonnane działaanie może pprzyczynić się do zmaaterializowaania się zagrożenia
czyli wyystąpienia błędu.
b
Minim
malizacji taakich sytuaccji o wysokiim ryzyku w
wystąpieniaa błędów
w aspekkcie zasobóów ludzkich
h sprzyja róównież pracca zespołow
wa. Dlatego ważnym aspektem
a
zarządzania jest zapewnien
nie personnelu o właściwych
w
kwalifikaacjach, wiiedzy i
umiejętnnościach.
Przzywództwo to kolejny aspekt w
wpływający
y na niezaawodność zzasobów ludzkich.
Manageerowie z chharyzmą, bu
udzący zauffanie, przyjjaźnie nastaawieni do w
współpracow
wników,
służący radą, a niie wytykająący błędy too podstawaa realizacji procesu o wysokich cechach
niezawoodności zasobów ludzk
kich [14]. O
Odpowiedniie motywow
wanie będącce nierozłącczną rolą
przywóddztwa bezppośrednio prrzekłada sięę na wyniki jakie osiąg
gają zaangażżowani w reealizacje
działań w procesacch ludzie. Motywowan
M
nie może tu
u mieć zarówno formę informacyjjną jak i
dyrektyywną. Forma informacy
yjna polegaająca na wy
yjaśnianiu, tłumaczeniu
iu, wykładaaniu daje
pracownnikom pew
wność, że dobrze
d
rozuumieją swo
oje zadaniaa, z kolei forma dyrrektywna
polegająąca na staawianiu wy
ymagań w formie nakazów, zaakazów, reegulacji, zaarządzeń
powoduuje ostateczznie poczuccie bezpiecczeństwa u pracownik
ków i minnimalizacje sytuacji
stresogeennych [17], które bezpośrednio wpływają na niezawodność czło
łowieka w procesie
produkccyjnym.
Poddsumowująąc powyższe rozważannia, identyffikując zag
grożenia w obszarze zasobów
z
ludzkichh należy braać po uwagęę i poddać aanalizie m.in.:
 kkompetencje,
 oodpowiedzialność (finaansowa, służżbowa),
 sszkolenia,
 ssystem motyywacyjny,
 uuprawnieniaa do podejm
mowania deccyzji,
 ddostęp do innformacji,
3
Management Systems in Production Engineering No 3(15), 2014
 pplanowane zmiany
z
w zakresie kaddry.
Moodel procesuu zarządzan
nia niezawoddnością perrsonelu przeedstawiono nna rysunku 2.
Rys. 2. Mod
del procesu zaarządzania niezawodnośc
n
cią personeluu
Annalizując zapprezentowany model nnależy przeełożyć cele przedsiębioorstwa i wymagania
klienta na cele dla
d poszczeególnych sstanowisk i określić wymaganee kompeten
ncje dla
t aby zapewnić, że ccele przedssiębiorstwa będą osiąggnięte i wymagania
pracownników po to,
klientów
w będą speełnione. Po przeprowaadzonej anaalizie ryzyk
ka może ddojść do zm
miany w
zakresiee celu stanowiska np. koniecznym
k
m będzie pod
dzielenie lub
b połączeniee stanowisk
k.
3. PRO
OCES PRO
ODUKCJII I ZWIĄZ
ZANE Z NIM
N
ZAGR
ROŻENIA
A
Elemen
nty procesu produkcji
p
Prooces proddukcji jesst podstaw
wowym elementem funkcjonnowania każdego
przedsięębiorstwa produkcyjne
p
ego i może składać sięę z takich elementów
e
jak proces badań i
rozwojuu, proces dyystrybucji i obsługi kklienta oraz proces wy
ytwórczy, kktóry obejm
muje trzy
składow
we:
 pproces wytw
wórczy pod
dstawowy, stanowiący
y całokształłt procesów
w technolog
gicznych
w
wytwarzania i montażu
u realizowannych produk
kcji;
 pproces wytw
wórczy pom
mocniczy, zzapewniająccy utrzymaanie ruchu m
maszyn i urządzeń
u
pprodukcyjnyych, plano
owanie rem
montów, zapewniając
z
cych dostaarczenie en
nergii i
ffunkcjonow
wanie tzw. in
nfrastruktury
ry;
 pproces wytw
wórczy obssługowy, ddotyczący obsługi
o
adm
ministracyjnnej, bezpiecczeństwa
ppracy, ochroony obiektó
ów [9].
4
Management Systems in Production Engineering No 3(15), 2014
Kaażdy system
m produkcy
yjny stanow
wi celowo zaprojektow
wany i zorrganizowan
ny układ
materiallny, energgetyczny i informacyyjny eksplloatowany przez człłowieka i służący
produkoowaniu okkreślonych produktów
w w celu
u zaspokajjania różnnorodnych potrzeb
konsum
mentów [4]. Podczas analizy
a
zaggrożeń w procesie
p
produkcji, w pierwszym
m etapie
poszukuuje się głównych zag
grożeń na ppoziomie operacji,
o
a dopiero poo zidentyfik
kowaniu
operacjii najbardziiej zagrożo
onych rozppatruje się jej elemeenty składoowe czyli zabiegi,
czynnośści i ruch rooboczy.
Zagrożeenia w proccesie produk
kcji
Kaażda działaalność, w tym równiież proces produkcji,, niesie zaa sobą mo
ożliwość
wystąpiienia zagroożeń, które mogą sięę przyczyniić do nieosiągnięcia celu. Dla procesu
produkccji celem nadrzędnym
n
m jest jegoo efektywn
ność i skutteczność, a co za ty
ym idzie
zagrożeenia mogą sppowodowaćć: opóźnieniia, przekrocczenie koszttów i niedottrzymanie jakości.
Rys. 3. Obszary anaalizy zagrożeeń procesu prrodukcji
Źródło: opracowaniee własne na podstawie
p
[77]
Doodatkowymii skutkami wystąpieniaa zagrożeń są: utrata dobrej
d
opini
nii wśród kllientów i
innych sstron zainteeresowanych
h, utrata płyynności finaansowej, narażenie praccowników na
n utratę
zdrowiaa lub nawet życia, nie osiągnięcie
o
celów ogólnych przed
dsiębiorstwaa. Analizę zagrożeń
z
dla proccesu produkkcji należy rozpatrywaać w kontek
kście ośmiu
u obszarów
w zaprezento
owanych
na rysunnku 3. Podejście systeemowe i annaliza kolejn
nych obszarrów gwaranntuje uwzględnienie
wszystkkich czynnikków mogący
ych zakłóciić proces prrodukcji.
4. OCE
ENA NIEZ
ZAWODN
NOŚCI CZ
ZŁOWIEK
KA
Analizaa niezawodn
ności HRA
Meetoda ocenny niezawo
odności czzłowieka, czyli HRA
A (ang. H
Human Reeliability
wań ludzkiich. Za pom
Assesstm
ment) opierra się o anaalizę zachow
mocą HRA można oceenić, jaki
wpływ będzie miiało zachow
wanie perssonelu na proces w warunkachh normalny
ych oraz
sytuacjaach alarmow
wych, w pośśpiechu, gdy
dy człowiek działa w strresie. Podsttawą tej mettody jest
ocena w
wpływu dziiałania człowieka na m
możliwość powstawani
p
ia zagrożeńń i błędów, a także
ocena isstotności tyych zagrożeeń [15]. Błęędy personeelu mogą mieć
m wpływ na niezawo
odność i
jakość llub bezpiecczeństwo pracy.
p
Intuiccyjne działłanie człowieka może mieć pozy
ytywne i
negatyw
wne skutki, dlatego baadanie zachhowania i próba rozpattrzenia różnnych decyzj
zji, może
pomóc w wyeliminnowaniu zły
ych decyzjii, a przez to
o uchronić cały process przed kattastrofą i
ń. W analizzie HRA uw
względnia się charaktterystyki peersonelu,
zapobieec powstaniiu zagrożeń
środowiisko pracy,, zakresy obowiązków
o
w i odpow
wiedzialnoścci. Ocenie podlega nie
n tylko
człowieek, ale równnież relacje: otoczenie ttechniczne-człowiek. Metodę
M
HRA
A podejmujje się dla
określonnych działaań, przede wszystkim
w
w sytuacjach, gdy konk
kretne działłanie łagodzzi skutki
5
Management Systems in Production Engineering No 3(15), 2014
awarii, a zaniechaanie lub błęędne wykonnanie operaacji może prowadzić
p
ddo rozwoju
u awarii.
Ocena H
HRA identyfikuje różżnorodne roodzaje błędn
nych działaań, które m
mogą się po
ojawić, a
mianow
wicie:
 bbłąd pominiięcia, niewy
ykonanie wyymaganego działania;
 bbłąd wykonania, który może obejm
mować następujące:
̶ niepowoodzenie w prrzeprowadzzeniu wymaaganego dziaałania;
̶ działaniee przeprowadzone ze zbyt dużą lub zbyt małą
m
siłą, luub bez wymaganej
dokładnoości;
̶ działaniee wykonanee w niewłaścciwym czassie;
̶ działaniee (lub działaania) wykonnane w niep
prawidłowejj kolejnościi;
̶ działaniee nadprograamowe, niee wymagan
ne działaniee wykonanee zamiast lub
l jako
dodatkow
we w stosun
nku do działłania wymaaganego.
k
oceny
y HRA obejm
mują etapy wskazane na
n rysunku 4. Metoda HRA to
Poddstawowe kroki
badaniee systemu poolegające naa rozpatryw
waniu konkrretnych zadaań. Podstaw
wowymi elem
mentami
tego baddania są:
 ookreślenie błędów
b
i ich
h analiza;
 oocena możliiwości wysttąpienia błęędów i ich kwantyfikacj
k
ja.
HR
RA przeprow
wadza się zazwyczaj
z
ppo przeprow
wadzeniu an
naliz innegoo typu (np. HAZOP,
H
FMEA)), za pomoocą których
h wykazanoo wpływ błłędów ludzzkich na zaaistnienie groźnych
g
skutków
w.
Rys. 4. O
Obszary anallizy HRA
Proces pprodukcji sworzni
s
ołow
wianych
Śreedniej wiellkości przeedsiębiorstw
wo produkccyjne, w którym
k
proowadzono badania
zatrudniia 100 praacowników. Głównym
m produktem
m jest bieg
gun ołowianny do akum
mulatora
przemyssłowego luub trakcyjnego wykkonany z zastosowan
niem obróbbki skrawaaniem i
odlewannia. Obróbkka skrawaniiem odbywaa się na cen
ntrum obrób
bczym, którre zapewnia przede
wszystkkim stabilnoość procesu
u i wymiarrów wyrob
bu oraz barrdzo krótki czas wytw
worzenia
gotoweggo wyrobuu. Metalem
m obrabianyym na tym
m centrum jest mosiąądz a paraametrami
podlegaającymi monnitorowaniu
u są wymiarry wewnętrrzne, zewnętrzne i gwinnty wg uzgo
odnień z
6
Management Systems in Production Engineering No 3(15), 2014
klientem. Badane przedsiębiorstwo, specjalizuje się w odlewaniu ołowiu metodą
grawitacyjną. Metoda ta wymaga precyzji, co gwarantowane jest dzięki kompetentnej,
stabilnej i zgranej załodze. Na potrzeby odlewania przedsiębiorstwo przygotowuje i wytwarza
formy odlewnicze oraz kokile. Parametrami, które są monitorowane to przede wszystkim
temperatury form, temperatura ołowiu, i detali wg uzgodnień z klientami. Proces produkcji
składa się z dwóch etapów:
1. Produkcja tulejki
2. Produkcja odlewu ołowianego.
W tabeli 1 przedstawiono operacje składające się na poszczególne etapy.
Tabela 1
Operacje procesu produkcyjnego bieguna ołowianego do akumulatora przemysłowego lub trakcyjnego
Etap procesu
produkcji
Produkcja tulejki
Produkcja odlewu
ołowianego
Operacje na danym etapie produkcji
pobranie pręta z magazynu
załadunek pręta do obrabiarek
ustawienie parametrów maszyny, uruchomienie
kontrola pierwszych 5 sztuk
produkcja tulejki, kontrola wymiarów 3 razy na zmianę
umieszczenie tulejek w pojemnikach zbiorczych
oznaczenie pojemników
odtłuszczenie tulejek
dostarczenie tulejek na stanowiska cynowania tulejek
ocynowanie tulejek
dostarczenie na stanowisko odlewania
pobranie gąsek z magazynu
umieszczenie ołowiu w piecu
topienie ołowiu do stanu płynnego
sprawdzenie parametrów procesu
umieszczenie tulejek w formach
odlewanie biegunów w formie
oczyszczenie odlewu
kontrola przyczepności tulejki w biegunie
obróbka skrawaniem biegunów z tulejką
pakowanie i wydanie do magazynu
Analiza HRA na stanowisku odlewniczym
Ponieważ stwierdzono, że umiejętności pracownika, jego precyzja i dokładność w
procesie odlewania metodą grawitacyjną są kluczowe dla jakości wyrobu gotowego,
zastosowano metodę HRA. Wyniki tej analizy przedstawiono w tabeli 2.
Tabela 2
Zastosowanie metody HRA w analizie procesu odlewania metodą grawitacyjną
Badany aspekt
nie wykonanie
nie powodzenie
Błąd
brak danego wyrobu
wyroby niezgodne
brak wymaganej dokładności
wyroby niezgodne
nie właściwy czas
nieprawidłowa kolejność
brak danego wyrobu
wyroby niezgodne
działania nadprogramowe
wykonywanie dodatkowych
czynności
7
Skutek
brak dostawy do klienta
produkcja dodatkowa, wzrost
kosztów, reklamacja
produkcja dodatkowa, wzrost
kosztów, reklamacja
brak dostawy do klienta
produkcja dodatkowa, wzrost
kosztów, reklamacja
marnotrawstwo czasu
Management Systems in Production Engineering No 3(15), 2014
Z tabeli wynika, że kolejnym zagrożeniem na jakie należy się przygotować lub je
wyeliminować jest marnotrawstwo czasu. Każda zbędna czynność wykonywana przez
pracownika produkcji powoduje, że jest on bardziej zmęczony i nie ma motywacji do
wykonywania produkcji podstawowej. Konsekwencją analizy było opracowanie standardu
wykonania procesu oraz poszczególnych operacji. Dodatkowo wprowadzono cykliczne
szkolenia wewnętrzne z zasad odlewania. Szkolenie to przeprowadza pracownik posiadający
największe doświadczenie.
5. PODSUMOWANIE
Pracownik jest najważniejszym zasobem przedsiębiorstwa, może być jego najsłabszym
ogniwem. Sytuacja, w której pracownicy nie znają swoich zadań, celów i odpowiedzialności
mogą wpływać na jakość wyrobu, procesu obsługi klienta, wizerunek przedsiębiorstwa, a co
za tym idzie również płynność finansową. Dlatego też warto wdrażać zaprezentowany model
procesu zarządzania niezawodnością personelu, aby mieć świadomość jakie zagrożenia mogą
wystąpić. Dobrym rozwiązaniem, stosowanym w praktyce jest również wdrażanie scenariuszy
reakcji na błąd wszędzie tam gdzie stać nas na przygotowane rozwiązania. Zaprezentowany
przykład zastosowania dowodzi temu, że analiza niezawodności zasobów ludzkich może być
stosowana w przedsiębiorstwach produkcyjnych bez ponoszenia znacznych nakładów na
prowadzenie badań.
6. LITERATURA
[1] Butlewski M., Tytyk E. (2008), The method of matching ergonomic non-powered hand
tools to maintenance tasks for the handicapped, 2nd International Conference on Applied
Human Factors and Ergonomics, Las Vegas, Nevada, USA, 2008; Conference
Proceedings, Edited by Karwowsk W., and Salvendy G. (CD ROM)
[2] Chybowski L. (2012), Safety criterion in assessing the importance of an element in the
complex technological system reliability structure, Management Systems in Production
Engeneering No. 1(5), s. 10-14
[3] Davenport T. H., Volpel S. C. (2001), The rise of knowledge towards attention
management, Journal of Knowledge Management, No. 3, p. 212-224.
[4] Durlik I. (2000), Inżynieria zarządzania: strategia i projektowanie systemów
produkcyjnych. Cz. 1. Wydawnictwo Placet. Warszawa.
[5] Gołaś H., Mazur A., (2008), Macroergonomic aspects of a quality management system,
In: Jasiak A. (ed.) Macroergonomic paradigms of Management, p. 161-170, Publishing
House of Poznan University of Technology, Poznań.
[6] GÓRNY A., (2013), The work environment in the structure of management system, [in:]
Z. Car, J. Kudláček, T. Szalay (eds.), Proceedings of International Conference on
Innovative Technologies, IN-TECH 2013, pp. 217-220, Faculty of Engineering
University of Rijeka, Rijeka.
[7] Jamroż J., (2011), materiały szkoleniowe: Zarządzanie Ryzykiem w Działaniach
Biznesowych, 5-6 września 2011, E5M1, Publisher POLRISK. Warszawa.
[8] Jasiulewicz-Kaczmarek, M. (2009). Participatory Ergonomics as a Method of Quality
Improvement in Maintenance B.-T. Karsh (Ed.): Ergonomics and Health Aspects, HCII
2009, .© Springer-Verlag Berlin Heidelberg, LNCS 5624, pp. 153–161
[9] Kawecka-Endler A. (2004), Organizacja technicznego przygotowania produkcji – prac
rozwojowych. Publishing House of Poznan University of Technology. Poznań.
[10] Komoniewski M., Loska A. (2014), Przegląd możliwości i potrzeb wspomagania
zarządzania eksploatacją mobilnych obiektów technicznych specjalnego przeznaczenia,
8
Management Systems in Production Engineering No 3(15), 2014
Innowacje w Zarządzaniu i Inżynierii Produkcji, tom 2, Knosala R. [red], Oficyna
Wydawnicza Polskiego Towarzystwa Zarządzania Produkcją, Opole, s. 688-699
[11] Kortner H., Haugen K., Sunde L. (2009), Production assurance and reliability
management – a new international standard, In: Martorell S., Soares CG, Barnett J. (ed),
Safety, reliability and risk analysis: theory, methods and applications, v. 1-4, p. 14891494.
[12] Loska A. (2011), Przegląd modeli ocen eksploatacyjnych systemów technicznych,
Komputerowo zintegrowane zarządzanie, tom 2, Knosala R. [red]., Oficyna Wydawnicza
Polskiego Towarzystwa Zarządzania Produkcją, Opole, s. 37-46
[13] Mazur A., (2004), Safety culture as a basis of efficient occupational health and safety
management system in organization, In: Pacholski L. M., Marcinkowski J. S., Horst W.
(ed.), Dilemmas and issues of modern ergonomics and work safety education and
researches, p. 369-379, Publishing House of Poznan University of Technology, Poznań.
[14] Misztal A., (2013), The impact of leadership on the quality management systems, Book
of Proceedings of 8th Research/Expert Conference with International Participation,
University of Zenica, p. 41-46, Neum, Bosnia and Herzegovina.
[15] Musharraf M., Hassan J., Khan F., Veitch B., MacKinnon S., Imtiaz S. (2013), Human
reliability assessment during offshore emergency conditions, Safety Science v. 59, p. 1927.
[16] Noroozi A., Khakzad N., Khan F., MacKinnon S., Abbassi R., (2013), The role of human
error in risk analysis: Aplication to pre and post maintenance procedures of process
facilities, Reliability Enginieering and System Safety, v. 119, p. 251-258.
[17] Sitko J. (2013), Problem non pay motivation of production workers in foundry,
Management Systems in Production Engineering, No. 1 (9), p. 10-12
[18] Wolniak R., Skotnicka-Zasadzień B. (2014), Analiza źródeł wiedzy technologicznej w
przedsiębiorstwie przemysłowym, Innowacje w Zarządzaniu i Inżynierii Produkcji, tom
2, Knosala R. [red], Oficyna Wydawnicza Polskiego Towarzystwa Zarządzania
Produkcją, Opole, s. 285-295
[19] Zamojski W. (1976), Teoria i technika niezawodności, Wydawnictwo Politechniki
Wrocławskiej, Wrocław
9