Arkusz II (poziom rozszerzony): czasy nowożytne do roku

Komentarze

Transkrypt

Arkusz II (poziom rozszerzony): czasy nowożytne do roku
(Wpisuje zdaj¹cy przed
rozpoczêciem pracy)
Miejsce
na naklejkê
z kodem
KOD ZDAJ¥CEGO
MHI-W2B1P-021
EGZAMIN MATURALNY
Z HISTORII
CZASY NOWO¯YTNE DO ROKU 1815
Arkusz II
ARKUSZ II
Czas pracy 90 minut
MAJ
ROK 2002
Instrukcja dla zdaj¹cego
1. Proszê sprawdziæ, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 12 stron.
Ewentualny brak nale¿y zg³osiæ przewodnicz¹cemu zespo³u
nadzoruj¹cego egzamin.
2. Proszê uwa¿nie czytaæ wszystkie polecenia.
3. Odpowiedzi trzeba zapisaæ czytelnie w miejscu na to
przeznaczonym przy ka¿dym zadaniu.
4. Proszê pisaæ tylko w kolorze niebieskim lub czarnym;
nie pisaæ o³ówkiem
5. Nie wolno u¿ywaæ korektora.
6. B³êdne zapisy trzeba wyraŸnie przekreœliæ.
7. Wszelkie notatki nale¿y sporz¹dzaæ tylko w brudnopisie, który
nie bêdzie oceniany.
8. Obok ka¿dego zadania podana jest maksymalna liczba
punktów, któr¹ mo¿na uzyskaæ za jego poprawne rozwi¹zanie.
9. Do ostatniej kartki arkusza do³¹czona jest karta odpowiedzi,
któr¹ wype³nia egzaminator.
¯yczymy powodzenia!
(Wpisuje zdaj¹cy przed rozpoczêciem pracy)
PESEL ZDAJ¥CEGO
Za rozwi¹zanie
wszystkich zadañ
mo¿na otrzymaæ
40 punktów
2
Egzamin maturalny z historii
Arkusz II – czasy nowo¿ytne do roku 1815
Idea imperium Napoleona Bonapartego
ród³o A
Uchwa³a Senatu z 18 maja 1804 r.
[w:] Micha³ Sczaniecki, Wybór Ÿróde³ do historii pañstwa i prawa w dobie nowo¿ytnej, Warszawa 1987, s. 131
art.1
Rz¹d Republiki oddaje siê w rêce Cesarza, który otrzymuje tytu³ Cesarza Francuzów. Urzêdnicy,
których on wyznaczy, wymierzaæ bêd¹ sprawiedliwoœæ w imieniu Cesarza.
art. 2
Napoleon Bonaparte, obecny Pierwszy Konsul Republiki jest Cesarzem Francuzów.
art. 3
GodnoϾ cesarska jest dziedziczna w linii prostej, naturalnej i prawej Napoleona Bonapartego,[...].
art. 5
Gdyby zaœ nie by³o naturalnego i prawego sukcesora lub potomka przysposobionego przez
Napoleona Bonapartego, godnoœæ cesarska spada na Józefa Bonapartego, [...].
art. 9
Cz³onkowie rodziny cesarskiej mieæ bêd¹ tytu³y ksi¹¿¹t francuskich, a najstarszy syn cesarza
bêdzie nosi³ tytu³ ksiêcia, nastêpcy tronu.
art. 142
Propozycja niniejsza zostanie przedstawiona do przyjêcia ludowi.
ród³o B
Laura ksiê¿na d`Abrantes, Pamiêtniki,
[w:] T. Cegielski, K. Zieliñska, Dzieje nowo¿ytne, æwiczenia Ÿród³owe..., 1492-1815, Warszawa 1999, s. 54
Laura z domu Permon, ksiê¿na d`Abrantes (1784-1838) - ¿ona Andoche Junota przyjaciela i adiutanta Napoleona, nastêpnie gubernatora
Pary¿a
Pierwszego grudnia [1804 roku] senat przed³o¿y³ cesarzowi dekret ludu – gdy¿ mo¿na to
tak nazwaæ – który zawiera³ tego¿ ludu g³osy. Ów nowy plebiscyt stanowi³ rezultat szeœædziesiêciu
tysiêcy list wy³o¿onych tak samo, jak wówczas, kiedy g³osowano na do¿ywotni konsulat.
Zas³uguje na uwagê, ¿e przeciw Cesarstwu by³o tylko 2579 g³osów, a 3575000 „za”, kiedy na
konsulat do¿ywotni zdaje mi siê, oko³o 9000 g³osów przeciw. [...]
ród³o C
Laura ksiê¿na d`Abrantes, Pamiêtniki,
[w:] T. Cegielski, K. Zieliñska, Dzieje nowo¿ytne, æwiczenia Ÿród³owe..., op. cit., s. 54-55
[...] Papie¿ przyby³ pierwszy. W chwili, kiedy wchodzili do bazyliki, duchowieñstwo
zaintonowa³o Tu es Petrus [Ty jesteœ Piotr] i œpiew ten, powa¿ny i nabo¿ny wywar³ na obecnych
g³êbokie wra¿enie. Pius VII szed³ przez koœció³ z majestatycznym, a zarazem pokornym wyrazem
twarzy. Widaæ by³o, ¿e jest naszym w³adc¹, ale w g³êbi serca czuje siê pokornym s³ug¹ Tego,
którego tronem jest krzy¿. Galeria, na której siedzia³am znajdowa³a siê na wprost papie¿a, tak ¿e
podczas d³ugiej ceremonii mog³am mu siê przygl¹daæ bez przeszkód. [...]
Tron cesarza sta³ na wprost g³ównego o³tarza. Napoleon zasiad³ tam pierwszy, a Józefina
zajê³a miejsce obok niego. Otaczali ich w³adcy Europy. Nie mogê wyraziæ, co czu³am, kiedy cesarz
zszed³ z tronu i zbli¿y³ siê do o³tarza, gdzie czeka³ papie¿, by go koronowaæ. [...] Kiedy papie¿
namaœci³ mu g³owê i rêce, z kierunku, w którym spogl¹da³y oczy Napoleona, odgad³am, ¿e myœli
raczej o tym, by siê wytrzeæ, ni¿ o czymkolwiek innym [...].
Egzamin maturalny z historii
Arkuszy II – czasy nowo¿ytne do roku 1815
3
Cesarz s³ucha³ [...] modlitwy, podobnie jak i ca³ej reszty, w skupieniu i z godnoœci¹. W
momencie jednak, gdy papie¿ wzi¹³ z o³tarza koronê, rzekomo Karola Wielkiego [tzw. ¿elazna
korona Longobardów, któr¹ Karol Wielki koronowa³ siê w 774 r. w Italii], Napoleon chwyci³ j¹ i
w³o¿y³ sobie na g³owê. [...] [wczeœniej] Zdj¹³ wieniec ze z³otych liœci laurowych, który mia³ na
g³owie wchodz¹c do koœcio³a [...]. W koronie byæ mo¿e mniej by³o mu do twarzy, ale wyraz
wywo³any zetkniêciem z koron¹ przydawa³ jego twarzy prawdziwego piêkna.
ród³o D
Portret koronacyjny Napoleona I
Miniatura portretowa na porcelanie wg portretu Gerarda
[zbiory Galerii Pitti we Florencji]
ród³o E
W. Kopaliñski, S³ownik symboli, Warszawa 1990, s. 444
Wawrzyn (laur)
[...] Wieniec triumfalny (³ac. corona triumphalis) z liœci wawrzynu, dawany wodzowi rzymskiemu
odbywaj¹cemu triumf, [...] sta³ siê emblematem zwyciêstwa i triumfu oraz uzyskanej przez niego
chwa³y nieœmiertelnej. Z wieñca jako oznaki honorowej, a nastêpnie urzêdowej, powsta³y z czasem
korony królewskie i ksi¹¿êce. [...]
4
Egzamin maturalny z historii
Arkusz II – czasy nowo¿ytne do roku 1815
ród³o F
A. Zahorski, Napoleon, Warszawa 1985, s. 145
Andrzej Zahorski (1923-1992) historyk dziejów nowo¿ytnych
[...] Legia honorowa wprowadzona z tak¹ trudnoœci¹ w ¿ycie 18 maja 1802 sta³a siê wa¿nym
narzêdziem w rêku Napoleona. W ci¹gu dwóch lat od jej ustanowienia by³o ni¹ udekorowanych
9 tysiêcy osób, a w 1808 r. ju¿ 22 tysi¹ce osób. Armia odnios³a siê entuzjastycznie do tego
odznaczenia, natomiast intelektualiœci byli niechêtni, krytyczni, wci¹¿ obawiaj¹c siê, ¿e
oddzia³ywanie na ludzk¹ pró¿noœæ to chwyt z arsena³u dawnej broni królewskiej, wypróbowanej
skutecznie przez w³adców z bo¿ej ³aski.
ród³o G
Rysunek pochodz¹cy z koñca panowania Napoleona I
[ze zbiorów Bibliothèque Nationale w Pary¿u]
ród³o H
Drzewo genealogiczne rodziny Napoleona Bonapartego
(opr. w³asne na podstawie La Grande Encyclopédie, Larrousse)
5
Egzamin maturalny z historii
Arkuszy II – czasy nowo¿ytne do roku 1815
Rodzice Napoleona I
Karol Bonaparte (1746-1785) Letycja Ramolino (1750-1836)
1
Józef (1768 -1844)
Julia Clary
siostry
Dezyderia Clary
Rodzeñstwo Napoleona I
2
Napoleon I (1769-1821)
1799 -1801 - jeden z trzech konsulów
1801 -1804 - I konsul Francji
1804 -1814 - cesarz Francuzów
1814 - abdykacja
1814 - 1815 -pobyt na Elbie
1815 - cesarstwo 100 dni
1815 - 1821 - Wyspa Œw. Heleny
Józefina de la Pagerie
(1763-1814)
1 voto - de Beauharnais
2 voto - Bonaparte (1796 - 1809)
1804 - 1809 - cesarzowa
Maria Luiza Habsburg
(1791-1847)
córka cesarza Austrii
Franciszka I
1810 - 1814 - cesarzowa
po 1815- ksiê¿na Parmy
3
4
Eugeniusz de Beauharnais
(1781-1824)
pasierb Napoleona
wicekról W³och
Hortensja de Beauharnais
(1783-1837)
pasierbica Napoleona
Napoleon II (1811-1832)
"Orl¹tko"
król Rzymu
po 1815 - ksi¹¿ê Reichstadt
Lucjan (1775-1840)
Maria Eliza (1777-1820)
1805 - 1809 - ksiê¿na Lukki i Piombino
1809 - 1815 - wielka ksiê¿na Toskanii
5
Ludwik (1778-1846)
1806 - 1810 - król Holandii
Napoleon III (1808-1873)
6
Paulina (1780-1825)
Kamil Borghese (1775-1832)
arystokrata w³oski
kolekcjoner dzie³ sztuki
7
8
Karolina (1782-1839)
Joachim Murat (1771-1815)
1808 - 1815 - królowa Neapolu
po 1815 - hrabina de Lipona
(anagram nazwy w³oskiej
Napoli - Neapolu Lipona)
1804 - marsza³ek Francji
1806 - wielki ksi¹¿ê Bergu
1808 - 1815 - król Neapolu
Hieronim (1784-1860)
Katarzyna Wirtemberska
1807 - 1813 - król Westfalii
Jan Bernadotte
marsza³ek Francji
od 1810 nastêpca tronu Szwecji
od 1818 - król Szwecji i Norwegii Karol XIV Bernadotte
1806 - 1808 król Neapolu
1808 - 1815 król Hiszpanii
po 1815 na emigracji w USA
córka króla Wirtembergii
Augusta Amalia Wittelsbach
córka króla Bawarii
6
Egzamin maturalny z historii
Arkusz II – czasy nowo¿ytne do roku 1815
ród³o I
F. R. de Chateaubriand, Pamiêtniki zza grobu, Warszawa 1991, s. 135-137
François René de Chateaubriand (1768-1848), francuski polityk, myœliciel i pisarz, po 1804 w opozycji do Napoleona.
Porównanie Washingtona z Bonapartem
Washington nie nale¿y, jak Bonaparte, do tej rasy, która wyrasta ponad wymiar ludzki. Nic
zdumiewaj¹cego nie ³¹czy siê z jego osob¹; nie pojawia siê na ogromnej scenie; nie walczy
z najwiêkszymi wodzami i najpotê¿niejszymi monarchami swoich czasów; nie pêdzi z Memfis do
Wiednia, z Kadyksu do Moskwy: z garstk¹ obywateli broni siê na ziemi bez s³awy, w w¹skim
zasiêgu ognisk domowych. [...]
Bonaparte nie ma ¿adnego rysu powa¿nego Amerykanina, walczy wœród zgie³ku na starej
ziemi; pragnie tylko w³asnej s³awy; dba jedynie o swój los [...], rzuca korony rodzinie i ¿o³nierzom;
z równym poœpiechem wznosi pomniki, ustanawia prawa, og³asza zwyciêstwa. Pochylony nad
œwiatem, jedn¹ rêka obala królów, drug¹ rewolucyjnego olbrzyma; ale mia¿d¿¹c anarchiê d³awi
wolnoœæ i na koniec traci w³asn¹ na ostatnim polu bitwy. [...]
Washington daje narodowi niepodleg³oœæ [...]. Bonaparte wydar³ narodowi niezawis³oœæ:
utracony cesarz zostaje skazany na wygnanie; [...] Republika Washingtona trwa; cesarstwo
Bonapartego runê³o. Washington i Bonaparte wyszli z ³ona demokracji; obaj zrodzili siê z
wolnoœci: pierwszy pozosta³ jej wierny [...].
Ale ten gigant [Bonaparte] nie zwi¹za³ w³asnych losów z losami wspó³czesnych; geniusz
jego przynale¿a³ do nowych czasów, ambicja do czasów minionych; nie spostrzeg³, ¿e cuda jego
¿ycia przewy¿szaj¹ wartoœæ korony i ¿e z t¹ ozdob¹ gotyck¹ nie jest mu do twarzy. [...]
ród³o J
P. Zió³ek, Idea imperium, Warszawa 1997, s. 165-167
Pawe³ Zió³ek wspó³czesny historyk idei
System napoleoñski by³ federacj¹ dynastyczn¹ skupiaj¹c¹ w³adzê nad po³ow¹ Europy
w rêkach rodziny Bonapartych i francuskich marsza³ków. [...] Miêdzynarodowy system
napoleoñski [...] nie wykracza³ poza ramy klasycznej dla pañstwa narodowego zasady polityki si³y.
Stworzony zosta³ dla interesów jednego pañstwa – Francji. [...]
[...] interpretacja tradycji napoleoñskiej podkreœla³a nawi¹zanie przez Napoleona do tradycji
rzymskiej i œwiêtego cesarstwa. Bonaparte obali³ republikê, og³aszaj¹c siê cesarzem w imiê
rzymskiej tradycji: per salus rei publicam [dla dobra pañstwa]. Zmusi³ Habsburgów do rezygnacji
z korony rzymskiej i odebra³ na wzór Karola Wielkiego sakrê cesarsk¹ od papie¿a. Celem tych
posuniêæ by³a jednak raczej legitymizacja przywrócenia monarchii we Francji – co w
porewolucyjnym pañstwie by³o dzie³em wymagaj¹cym specjalnych zabiegów symbolicznych – ni¿
nawi¹zanie
do tradycji pañstwa œwiatowego czyli tradycji cesarstwa[...]. Instytucja cesarstwa by³a raczej
sposobem sprawowania i legitymizowania w³adzy jednostki we Francji, [...] o ile przed
Napoleonem Cezar ¿¹da³ dla siebie tytu³u królewskiego, aby legitymizowaæ planowany podbój
Persji, a królowa Wiktoria tytu³em cesarzowej legitymizowa³a wobec licznych monarchów
hinduskich przejêcie przez Angliê kontroli nad Indiami, o tyle dla Napoleona [...] kontrola nad
podbit¹ Europ¹, nie mia³a kluczowego znaczenia dla symboliki Empire [cesarstwa]. Cesarstwo
Francuzów, choæ bezpoœrednio lub poœrednio kontrolowa³o po³owê kontynentalnej Europy,
pozostawa³o francuskim w³aœnie, istniej¹cym obok austriackiego i rosyjskiego, a nie cesarstwem
uniwersalnym – rzymskim. [...]
Egzamin maturalny z historii
Arkuszy II – czasy nowo¿ytne do roku 1815
7
Pytania do Ÿróde³:
na podstawie Ÿród³a A
Zadanie 26. (3 pkt)
Cesarstwo Napoleona Bonapartego mia³o cechy tradycyjnej monarchii. Podaj numery trzech
artyku³ów tej uchwa³y, w których zawarte treœci s¹ jednoznacznie monarchistyczne.
.......................................................................................................................................................
na podstawie Ÿróde³ A i B
Zadanie 27. (1 pkt)
Podaj, w jaki sposób uchwa³a senatu z 18 maja 1804 r. zosta³a przedstawiona do przyjêcia
ludowi.
................................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................
na podstawie Ÿród³a C
Zadanie 28. (2 pkt)
Opisz i wyjaœnij, jak¹ rolê w ceremoniale koronacyjnym Napoleona odegra³ papie¿.
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................
na podstawie Ÿród³a C
Zadanie 29. (2 pkt)
Opisz i wyjaœnij, jak¹ rolê Napoleon odegra³ we w³asnym ceremoniale koronacyjnym.
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
8
Egzamin maturalny z historii
Arkusz II – czasy nowo¿ytne do roku 1815
na podstawie Ÿróde³ D, E i F
Zadanie 30. (6 pkt)
Nazwij dwa elementy stroju koronacyjnego Napoleona i wyjaœnij ich treœæ ideow¹:
a) nakrycie g³owy (3 pkt)
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................
b) order zawieszony na jego piersi (3 pkt)
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................
na podstawie Ÿród³a G
Zadanie 31. (7 pkt)
Odpowiedz, czy ten rysunek przedstawiaj¹cy Napoleona I jest jego pochwa³¹, czy krytyk¹.
Swoj¹ odpowiedŸ uzasadnij, podaj¹c trzy argumenty, które odnosz¹ siê do poszczególnych
elementów tego rysunku.
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
Egzamin maturalny z historii
Arkuszy II – czasy nowo¿ytne do roku 1815
9
na podstawie Ÿród³a H (drzewo genealogiczne rodziny Bonapartych)
Zadanie 32. (4 pkt)
Poni¿sza mapa przedstawia Europê u szczytu potêgi Napoleona przed wypraw¹ na Moskwê.
Umieœæ w zaznaczonych obok mapy polach, imiona tych sióstr i braci Napoleona, którzy
w 1812 r. byli panuj¹cymi europejskimi. Nastêpnie po³¹cz strza³kami odpowiednie pola
z nazwami w³aœciwych pañstw.
na podstawie Ÿród³a H (drzewo genealogiczne rodziny Bonapartych)
Zadanie 33. (3 pkt.)
Podaj nazwy trzech historycznych dynastii europejskich, które zwi¹za³y siê poprzez
ma³¿eñstwa z rodzin¹ Bonapartych.
Pomocna w tym bêdzie Ci mapa towarzysz¹ca zadaniu nr 32.
1.....................................................................................................................................................
2.....................................................................................................................................................
3.....................................................................................................................................................
10
Egzamin maturalny z historii
Arkusz II – czasy nowo¿ytne do roku 1815
na podstawie Ÿród³a I
Zadanie 34. (2 pkt)
Porównaj, jak autor tekstu ocenia dzie³o ¿ycia Waszyngtona (Washingtona), a jak
Bonapartego. Przedstaw krótko pogl¹d autora na temat dzie³a ¿ycia Waszyngtona
i Bonapartego.
Opinia autora o dziele ¿ycia Waszyngtona
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
Opinia autora o dziele ¿ycia Bonapartego
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
na podstawie Ÿród³a I oraz wiedzy pozaŸród³owej
Zadanie 35. (4 pkt)
Wyjaœnij, odwo³uj¹c siê te¿ do swej wiedzy pozaŸród³owej, jak nale¿y rozumieæ, ¿e „obaj
(tj.: Waszyngton i Bonaparte) wyszli z ³ona demokracji, obaj zrodzili siê z wolnoœci.” W swoim
wyjaœnieniu podaj po dwa argumenty dla ka¿dej postaci.
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
Egzamin maturalny z historii
Arkuszy II – czasy nowo¿ytne do roku 1815
11
na podstawie Ÿród³a J
Zadanie 36. (3 pkt)
Wyjaœnij, czy zdaniem autora napoleoñska Francja d¹¿y³a do hegemonii w Europie. Podaj
dwa argumenty.
Zdaniem autora napoleoñska Francja..................................................................................................
................................................................................................................................................................
Argumentacja:
1. ............................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
2. ............................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
Zadanie 37. (3 pkt)
Wyjaœnij, czy zdaniem autora Napoleon realizowa³ rzymsk¹ ideê imperium. Podaj dwa
argumenty.
Zdaniem autora Napoleon......................................................................................................................
................................................................................................................................................................
Argumentacja:
1. ............................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
2. ............................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................
12
Egzamin maturalny z historii
Arkusz II – czasy nowo¿ytne do roku 1815
Brudnopis

Podobne dokumenty