Departament Współpracy - Mniejszości Narodowe i Etniczne

Komentarze

Transkrypt

Departament Współpracy - Mniejszości Narodowe i Etniczne
Ministerstwo
Spraw Wewnętrznych
i Administracji
Departament Wyznań Religijnych
oraz Mniejszości Narodowych i Etnicznych
Notatka
podsumowanie pracy grupy robaczej do spraw finansowania zadań oświatowych służących
podtrzymywaniu tożsamości narodowej, etnicznej i językowej mniejszości
W roku 2015 powołana została grupa robocza do spraw finansowania zadań oświatowych
służących podtrzymywaniu tożsamości narodowej, etnicznej i językowej mniejszości.
Grupa robocza w roku 2015 odbyła trzy spotkania: I – 22 maja, II – 24 czerwca i III – 30 września.
W jej skład weszli:
1. Grażyna Płoszajska, przedstawiciel Ministra Edukacji Narodowej,
2. Jerzy Jakubczuk, przedstawiciel Ministra Edukacji Narodowej,
3. Małgorzata Kuć, przedstawiciel Ministra Finansów,
4. Krzysztof Faliński, przedstawiciel Ministra Finansów,
5. Dobiesław Rzemieniewski, przedstawiciel Ministra Administracji i Cyfryzacji,
6. Martyna Majewska, przedstawiciel mniejszości karaimskiej,
7. Łukasz Grzędzicki, przedstawiciel społeczności kaszubskiej,
8. Maria Grycz, przedstawiciel mniejszości łemkowskiej,
9. Bernard Gaida, przedstawiciel mniejszości niemieckiej,
10. Grzegorz Abgarowicz, przedstawiciel mniejszości ormiańskiej,
11. Justyna Matkowska, przedstawiciel mniejszości romskiej,
12. Tadeusz Bosman Krzyżanowski, przedstawiciel mniejszości romskiej,
13. Andrzej Stepaniuk, przedstawiciel mniejszości białoruskiej
14. Irena Kornilcewa, przedstawiciel mniejszości rosyjskiej,
15. Piotr Tyma, przedstawiciel mniejszości ukraińskiej.
Na pierwszym spotkaniu jednym z tematów prac grupy roboczej stała się propozycja zmiany
obecnego systemu finansowania zadań oświatowych służących podtrzymywaniu tożsamości
narodowej, etnicznej i językowej, polegająca na zastąpieniu systemu subwencjonowania,
systemem dotacji. Według przedstawiciela mniejszości ukraińskiej szkoły prowadzące
wspomniane zadania oświatowe miałyby zostać wyłączone spod gestii samorządów
i podporządkowane bezpośrednio Ministrowi Edukacji Narodowej. W wariancie
zaprezentowanym przez przedstawiciela mniejszości niemieckiej finansowanie z subwencji
miałoby pozostać, ale z części środków subwencyjnych powinna zostać wygospodarowana kwota
tworząca odrębną rezerwę. Środki zgromadzone na tej rezerwie miałyby być przekazywane,
w formie dotacji, na wyodrębnione zadania służące zachowaniu tożsamości narodowej, etnicznej
i językowej mniejszości. Ustalono, że przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej
i Ministerstwa Finansów uzyskają stanowiska w sprawie możliwości zmiany obecnego systemu
finansowania wspomnianych zadań. Po przeprowadzeniu szczegółowych analiz Ministerstwo
Edukacji Narodowej poinformowało, iż nie widzi podstaw zaakceptowania postulatów
Dokument sporządziła:
Agnieszka Achtabowska
tel. 22 245 55 82
1/4
przedstawicieli mniejszości narodowych dotyczących modyfikacji obecnego systemu
finansowania zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego z zakresu edukacji w obszarze
zadań oświatowych służących podtrzymywaniu tożsamości narodowej, etnicznej i językowej
mniejszości. Dalsze prace grupy roboczej skupiły się na rozwiązaniach możliwych
do zaadaptowania w obecnie funkcjonującym systemie.
Dotyczyły one m. in. kontroli celowości wydatkowania środków przekazywanych samorządom
w ramach części oświatowej subwencji ogólnej na oświatę mniejszościową, w tym porównanie
wysokości wydatków na ten cel z wysokością środków otrzymywanych z budżetu państwa
(z uwagi na fakt, że środki te trafiają do samorządów jako subwencja, a nie dotacja, mają prawo
dowolnego nimi dysponowania, o ile realizują zadania określone w przepisach – w opinii wielu
przedstawicieli mniejszości wiele samorządów nadużywa tego prawa, co prowadzi do sytuacji,
w której szkolnictwo mniejszościowe jest niedoinwestowane, mimo nominalnie wysokich
środków przekazywanych na nie przez budżet państwa – ok. 320 mln zł w skali kraju). Propozycje
kontroli sposobu i efektywności wydatkowania przez samorządy środków na oświatę mniejszości,
pozyskiwanych przez nie w ramach odpowiednio powiększonej części oświatowej subwencji
ogólnej, a także o rezultatach wcześniejszych kontroli Najwyższej Izby Kontroli w tym zakresie
były zgłaszane przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a następnie Ministra
Administracji i Cyfryzacji do kolejnych planów rocznych Najwyższej Izby Kontroli.
Z informacji uzyskanej z Kancelarii Prezesa Rady Ministrów wynika, że na rok 2016 pomimo
zgłoszenia, taka kontrola nie została zaplanowana.
Kolejną kwestią była sprawa przejrzystości mechanizmu finansowania szkolnictwa
mniejszościowego – władze samorządowe nie zawsze informują o tym, jakie środki otrzymały na
realizację tego zadania w ramach subwencji. W związku z czym dzięki współpracy
z Ministerstwem Edukacji Narodowej wspomniane dane są publikowane na stronie
http://www.mniejszosci.narodowe.MAC.gov.pl/.
Inną kwestią była sprawa warunków jakie powinny zostać spełnione, aby możliwe było uzyskanie
subwencji oświatowej w związku z podtrzymywaniem tożsamości narodowej, etnicznej
i językowej uczniów (zadania, jakie powinny realizować szkoły, aby możliwe było przyznanie
takiej subwencji). Propozycje zgłoszone zostały przez organizacje mniejszości litewskiej
i niemieckiej. Propozycja mniejszości niemieckiej polegała na stworzeniu katalogu zadań, które
miałyby być finansowane ze zwiększonej subwencji na nauczanie języka mniejszości. Katalog
obejmował: tworzenie i uzupełnianie zasobów bibliotek i mediotek w szkole w materiały służące
podtrzymaniu tożsamości mniejszości, zakup książek wydanych w języku mniejszości, czasopism,
filmów i nagrań, organizację wycieczek szkolnych związanych z podtrzymaniem tożsamości,
wycieczek na seanse, spektakle, odczyty literackie, animacje, wystawy i finansowanie na te
wydarzenia biletów. Kolejna kwestia związana jest ze szkoleniem nauczycieli (finansowanie
kursów, studiów podyplomowych), zakupem materiałów biurowych, zakupem podręczników,
materiałów edukacyjnych, wyposażeniem sal lekcyjnych w infrastrukturę IT (sieć
bezprzewodową, laptopy, tablety), zajęciami fakultatywnymi i kołami naukowymi.
Przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej i Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji
zgodnie uznali, iż nie ma podstaw prawnych do wpisania do rozporządzenia dotyczącego
subwencji takiego katalogu, bowiem wymienione zadania nie są zadaniami finansowanymi
z subwencji, lecz zadaniami własnymi organu prowadzącego, związku z czym katalog powinien
być wpisany w rozporządzeniu tożsamościowym, a rozporządzenie subwencyjne określałoby
tylko podstawowe warunki. Ustalono, doprecyzowanie katalogu i zapisanie go w odpowiedniej
formie w rozporządzeniu tożsamościowym, jako odrębny przepis. Propozycja tego zapisu
(katalogu) w brzmieniu:
Dokument sporządziła:
Agnieszka Achtabowska
tel. 22 245 55 82
2/4
„§ 10a. Wykonywanie zadań, o których mowa w § 1, organy prowadzące szkoły, przedszkola
i placówki publiczne mogą realizować poprzez finansowanie następujących przedsięwzięć:
1. zakup podręczników, materiałów edukacyjnych i ćwiczeniowych służących do prowadzenia
zajęć języka mniejszości, języka regionalnego, zajęć własnej historii i kultury i zajęć geografii
kraju pochodzenia,
2. wyposażenie bibliotek szkolnych w książki, gazety, czasopisma, filmy, nagrania
i oprogramowanie komputerowe wydane w języku mniejszości lub języku regionalnym,
3. organizacja wycieczek szkolnych w ramach zajęć języka mniejszości, języka regionalnego, zajęć
własnej historii i kultury i zajęć geografii kraju pochodzenia,
4. doskonalenie nauczycieli prowadzących przedmioty związane z podtrzymywaniem tożsamości
mniejszości narodowych, etnicznych i społeczności posługującej się językiem regionalnym,
5. organizacja zajęć pozalekcyjnych służących podtrzymywaniu tożsamości narodowej
mniejszości narodowych, etnicznych i społeczności posługującej się językiem regionalnym,
6. wyposażenie sal lekcyjnych w infrastrukturę IT i urządzenia wykorzystywane do realizacji zajęć
służących podtrzymywaniu tożsamości narodowej mniejszości narodowych, etnicznych
i społeczności posługującej się językiem regionalnym”
została przekazana do Ministerstwa Edukacji Narodowej, w celu dopisana go do projektu
rozporządzenia tożsamościowego, a następnie przekazana do uzgodnień międzyresortowych.
Kolejną kwestią, nad którą skupiła się grupa robocza były progi (liczba uczniów), przy których
zmienia się wysokość finansowania nauczania mniejszości (wagi). Obecnie władze samorządowe
niechętnie patrzą na wzrost liczby uczniów skutkujący przekroczeniem któregoś z progów, gdyż
oznacza to realny spadek ich dochodów – w efekcie dyrektorzy szkół starają się zniechęcać
„nadmiarowych” chętnych. Dyskusja na temat wag i progów będzie kontynuowana, natomiast
obecnie w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu podziału części
oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2016,
wprowadzone zostały dwie zmiany przepisów w tym zakresie polegające na wydzieleniu
odrębnej wagi dla uczniów objętych bezpłatną nauką języka polskiego oraz zmiany ustalenia
liczebności uczniów dla poszczególnych wag wymienionych w algorytmie naliczania subwencji,
co oznacza, że każda mniejszość liczona będzie oddzielnie.
Rozpatrywano także kwestię finansowania studiów podyplomowych nauczycieli prowadzących
nauczanie mniejszości. Ministerstwo Edukacji Narodowej negatywnie odniosło się do pomysłu
ich finansowania z części oświatowej subwencji ogólnej, możliwe jest jednak finansowanie ich
ze środków pozostających w gestii samorządów.
Omówiono również sprawę finansowania przedszkoli prowadzących zajęcia służące
podtrzymywaniu tożsamości kulturowej, językowej i etnicznej mniejszości – tutaj istotną
przeszkodą jest finansowane ich niemal w całości przez samorządy, niemniej jednak rozwiązanie
tego problemu może się okazać możliwe w ramach zapowiadanej reformy oświaty, zatem
dyskusja winna być wznowiona, kiedy rozpoczną się prace nad planowanymi zmianami.
Nawiązano do kwestii finansowania podręczników, która szczegółowo omawiana była podczas
pracy grupy roboczej do spraw podręczników do nauki języków mniejszości narodowych
i etnicznych oraz języka regionalnego. Zwrócono jednak uwagę na trudność, jaką stanowi
obecnie brak możliwości prefinansowania prac nad takimi podręcznikami. Pewnym
kompromisem mogłoby tu być wypłacanie środków na ten cel w transzach, uzależnionych od
postępów w pracach, jednakże Ministerstwo Edukacji Narodowej nie widzi obecnie możliwości
prawnych do zastosowania takich rozwiązań.
Dokument sporządziła:
Agnieszka Achtabowska
tel. 22 245 55 82
3/4
Omawiając wsparcie dla organizacji pozarządowych, które prowadzą własne szkoły
mniejszościowe (placówki niepubliczne na prawach publicznych, nierzadko powoływane
w miejsce małych, likwidowanych szkół wiejskich) ustalono, że przekazywanie na remonty
środków podmiotom, które dopiero planują podjęcie takich działań nie jest możliwe, natomiast
staje się wykonalne po rozpoczęciu działalności przez szkołę mniejszościową prowadzoną przez
organizację pozarządową. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości
narodowych i etnicznych wsparł już dotacją przeznaczoną na remonty bądź modernizację kilka
takich szkół.
Kolejne spotkanie grupy roboczej planowane jest na początku 2016 r. i ma służyć ewaluacji
dotychczasowych rozwiązań.
Dokument sporządziła:
Agnieszka Achtabowska
tel. 22 245 55 82
4/4

Podobne dokumenty