Cykliczne spotkania o Ewangelii wg św. Jana

Komentarze

Transkrypt

Cykliczne spotkania o Ewangelii wg św. Jana
Cykliczne spotkania o Ewangelii wg św. Jana
„Jeśli ktoś jest spragniony” – rozdział VII
Struktura VII rozdziału:
W drodze na Święto Namiotów (J 7, 1-13)
Spory w czasie święta (J 7, 14-36)
Źródło wody żywej (J 7, 37-53)
Analiza VII rozdziału:
a) W drodze na Święto Namiotów (J 7, 1-13)
Tekst
Komentarz
- Święto Namiotów – Sukkot – Szałasy – Kuczki jest tłem dla dwóch rozdziałów: 7 i 8 – jedno z
3. głównych świąt;
- Galilea i Judea pod osobną jurysdykcją: Galilea – Herod Antypas, Judea – namiestnik –
człowiek mający kłopoty w jednej części był bezpieczny w drugiej;
- pogłębiające się różnice między religijnością Galiei i Judei – później chrześcijanie skupią się w
Galilei, a ruch rabinacki w Judei.
Jezus
trzyma się z dala od Judei, gdzie chciano Go zabić (informacja o miejscu pojawia się 3
7, 1-3
razy);
- Święto Namiotów – żydowscy mężczyźni mieli obowiązek iść do Jerozolimy, którego
obchodzenie było szczegółowo opisane (zob. Kpł 23, 33-43; Lb 29, 12-39; Pwt 16, 13-16);
- trwało: od 15 dnia miesiąca tiszri (pięć dni po święcie Jom Kipur – Dniu Przebłagania) i trwa
7 dni, po których następuje dodatkowy dzień odpoczynku (nazywany Sz’mini Aceret) –
koniec września, początek października;
- zasady: rodziny na dachach domów budują szałasy z gałęzi palmowych (musieli w nim
mieszkać mężczyźni, ale nie wymagano tego od kobiet i dzieci), częściowo otwarte na niebo,
aby wspomnieć Bożą opiekę nad Izraelem w czasie wędrówki przez pustynię i zamieszkania
w namiotach, do świątynie przynosi się owoc cytrusowy zwany cedrat lub etrog –
symbolizuje on owoce Ziemi Obiecanej oraz machano gałązkami palmowymi, mirty czy
wierzby, splecionymi razem zwanymi lulawem;
- obchodzone było także jako święto dziękczynienia czy plonów, gdyż wypadało pod koniec
lata, w czasie 7 dni święta miano złożyć w ofierze 70 cielców (por. Lb 29, 12-39)jako ofiarę
przebłagalną za 70 narodów nie-Żydów;
- amerykańskie święto dziękczynienia nawiązuje do Starego testamentu i przez ruch purytański
zostało urządzone na wzór Święta Namiotów;
- wspominane przez Proroków, jako związane z losem nie-Żydów (por. Za 14, 16-19);
- w czasach mesjańskich cały świat zgromadzi się przeciw Izraelowi i zostanie pobity.
- bracia nie oznacza rodzeństwa z tego samego ojca czy matki, ale najbliższych krewnych czy
7, 3-7
czasem nawet całą rodzinę lub wioskę (dziś np. na Podlasiu tzw. bracia cioteczni – kuzyni);
- przeciwnicy Jezusa często na podważenie Jego działalności wnosili argument, że nawet Jego
bracia w znaczeniu bliskiej rodziny nie ufali Mu – tymczasem dwaj z nich Jakub zaufał i
później stanął na czele pierwszej wspólnoty uczniów (por. Dz 2, 17; 15, 13; 21, 18; Ga 1,
19, 2, 9. 12) oraz Juda;
- Jezus nie daje się tym sprowokować, choć zapewne takie postępowanie wypływało z
życzliwości i racjonalnych pobudek, ale typowo ludzkich kalkulacji – by ich bratu powiodło
się i by zyskał sławę – z punktu widzenia starożytnej polityki było to wręcz wskazane
(dokonywał cudów w Galilei i chcieli, aby wyrobił sobie także pozycję w Judei – próbowali
przekonać nawet dobrze brzmiącymi argumentami);
- Jezus wyjaśnia, że Jego czas jeszcze nie nadszedł (by iść na Święto lub dokonać znaków w
Judei), by umrzeć za grzechy ludzi czyli wypełnić swoje posłannictwo – miało się dokonać
to w wyznaczonej przez Boga chwili, a ludzkie plany nie mogły stanąć temu na drodze;
- szczere i otwarte prezentowanie poglądów uważano za cnotę, a czyny ukryte za zwodnicze;
- niewiara najbliższych Jezusa stanowić mogła pewną pociechę dla chrześcijan zmagających się
z niewiarą własnych rodzin.
7, 8-13
- „nie zamierzam” dosłownie znaczy „nie idę w górę” czyli „nie wstępuje/wspinam się do
Jerozolimy” (por. Mt 20, 17), choć w ostateczności Jezus pójdzie na święto;
- słowa należy rozumieć: „obecnie nie mam zamiaru, ale nie wykluczam, że uczynię to później”;
- uważa się, że Jezus uznawany był jedynie za wielkiego nauczyciela, ale ma to strasznie kruche
postawy i nie daje się pogodzić z nauczaniem Jezusa – błędem byłoby redukowanie Jezusa
jedynie do dobrego człowieka, choć takim zapewne też był – wskazanie na bogactwo Jego
osoby;
- skoro Jezus pozostaje niezauważony, to znaczy, że nie wyróżnia się w tłumie: prawdopodobnie
ciemne, kręcone włosy, brązową skórę, ponad 1,6 m wzrostu;
- oskarżenie o zwodzenie tłumu dotyczyło przede wszystkim namawiania do oddawania czci
innym bogom i apostazji, co zasługiwało na śmierć (por. Pwt 13) a niektórzy nawet
odmawiali takim prawa nawrócenia.
b) Spory w czasie święta (J 7, 14-36)
Tekst
Komentarz
- nauczanie nauczycieli odbywało się w miejscach publicznych, np. w krużgankach świątyni,
ściągając wielkie tłumy.
- „skoro się nie uczył” czyli nie uczęszczał do normalnych szkół, nie uczył się pod okiem
7, 14-20
rabinów i nauczycieli Tory – przez tych ludzi uważany był za prostaka (por. Mt 13, 54-55;
Mk 6, 2; Łk 4, 22);
- jedynie dzieci ubogich Żydów (do takich nie zaliczała się rodzina cieśli) tylko nie uczyły się
czytania i recytowania fragmentów Biblii, choć mogły nie umieć pisać – chodzi zatem nie o
analfabetyzm Jezusa, ale to, że nie był w szkole znanego nauczyciela a wyjaśniał święte
teksty bez cytowania autorytetów i nauczycieli;
- tradycja żydowska (Talmud) wskazuje jako nauczyciela Jezusa J’hoszuy ben-Perachii,
najlepszego i największego ówczesnego nauczyciela, choć faktycznie nie jest to możliwe,
gdyż ten nauczyciel żył 100 lat wcześniej – jednak wskazuje to, że nie uważano Jezusa jako
religijnego ignoranta czy prostaka;
- Nowy Testament wskazuje, że Jezus nie tylko znał bardzo dobrze i szeroko Pisma Święte,
tradycję żydowską, ale także był obdarzony mądrością od Boga wykraczającą poza
umiejętności akademickie;
- „Jeśli ktoś chce czynić Jego wolę” – nie tylko o odpowiednie uczucia, postawy czy rozumowe
przyzwolenie, ale decyzję posłuszeństwa Bogu – tylko taki człowiek pozna kim jest Jezus:
Mesjasz i Syn Boży – jak sam o sobie mówił;
- Jezus w dyskusji używa dwóch następujących po sobie szybkich „ciosów”: 1. ludzie nie
zachowują Prawa danego przez Mojżesza, nawet wtedy gdy wydaje im się, że tak się dzieje,
bo gdyby zachowywali, to przyjęliby Jezusa (por. J 5, 45-47); 2. Jezus posiada duchową
przenikliwość: mówi to, co jego przeciwnicy czują w sercu, a do czego nie chcą się
przyznać;
- wobec pokazania grzechu człowiek pobożny reaguje przyznaniem się i nawróceniem, żalem za
jego popełnienie i postanowieniem zmiany z pomocą Boga, a człowiek światowy będzie
oskarżał tego, kto wytknął mu grzech i przeczył oczywistym faktom;
- fałszywych proroków miano karać śmiercią, ale proroka na wzór Mojżesza należało
bezwzględnie słuchać (por. Pwt 18, 9-22);
- uważano, że ludzie opętani zachowują się często jak obłąkani – chciano zrobić z Jezusa
paranoika, ale także mogło zawierać podtekst fałszywego proroctwa – takie odniesienia
mieli też do Jana Chrzciciela (por. Mt 11, 18).
- „zrobiłem tylko jedną rzecz” – dosłownie „jedno dzieło” (por. J 5, 9) – wywołał on chcąc nie
7, 21-27
chcąc zdumienie, choć chciano Jezusa za niego zabić, bo uzdrawiał w szabat;
- „Mojżesz dał wam rytualne obrzezanie w prawie” (por. Kpł 12, 3), choć właściwie tradycja ta
pochodziła z czasów patriarchów: Abrahama (por. Rdz 17, 1-27), Izaaka (por. Rdz 21, 4) i
Jakuba – na długo przed Mojżeszem;
- nakaz obrzezania żydowskiego chłopca miał być spełniony w 8 dniu po narodzeniu, nawet w
szabat, choć zabrania on jednocześnie działania: przenieść na 9. dzień czy naruszać szabat?
– wskazuje Jezus na konflikt i niekonsekwencje;
- kwestie w czasach Jezusa rozstrzygał Talmud: jeśli wypadnie szabat, to dokonuje się
7, 28-36
obrzezania w ten dzień – motywacja rabinów przy obrzezaniu identyczna jak Jezusa przy
uzdrowieniu chorego – zatem Jezus nie sprzeciwia się tradycji jako całości;
- sprzeciw Jezusa dotyczy stawiania prawa ludzkiego na równi z Bożym (np. zabicie baranka
paschalnego, wymachiwanie gałązką w szabat) – konsekwentnie za tym idzie uratowanie
życia ludzkiego w odniesieniu do obrzezania;
- przeciwnicy powołują się, że znają Jezusa (z Nazaretu, ze zwyczajnych rodziców – por. J 6,
42), a pochodzenia Mesjasza nie będzie nikt znał, choć nie jest to zgodne z innymi tekstami
Starego Testamentu (por. Mi 5, 1; Mt 2, 1-8 – znane miejsce narodzin);
- apel Jezusa o konsekwentne i sprawiedliwe rozumowanie oraz wydawały trzeźwy wyrok.
- „Grecy” – dosłownie Żydzi greckojęzyczni – często słowo to u Łukasza i Pawła oznaczało
poganina – trudno przypuszczać, że słuchacze wiedzą, że Jezus będzie nauczał pogan;
- chodzi o grecką diasporę (Żydów mieszkających w Grecji lub mówiących w języku greckim) –
bardziej prawdopodobne, że chodzi o tzw. terytorium podbite przez Aleksandra Wielkiego
(obowiązywał język grecki) niż Greka w sensie ścisłym;
- Jezus uwiarygodnia się świadectwem Ojca i jest Jego prawomocnym reprezentantem, jako
przez Niego posłany;
- Mesjasza nie postrzegano jako cudotwórcę, a dokonane dzieła miały jedynie potwierdzać
posłannictwo Mu dane;
- faryzeusze w czasach Jezusa nie mieli prawa aresztować, ale miał je arcykapłan – strażnicy
rekrutowali się z lewitów;
- Jezus wskazuje, że skoro przywódcy błędnie Go rozumieją, to jak poprawnie mogą
interpretować Pismo Święte.
c) Źródło wody żywej (J 7, 37-53)
Tekst
Komentarz
- tekst biblijny dotyczący posłania Ducha Świętego, choć mówiący o tym jedynie w formie
zapowiedzi i to dość ogólnie przedstawionej.
- „ostatni dzień święta” – nazywany „Hoszana Rabba” – czyli ostatni 7. dzień, można
6, 37-39
powiedzieć kulminacyjny świętowania;
- przez 7. dni jeden kapłan z Sadzawki Siloe nosił jeden dzban wody, a Najwyższy Kapłan
wlewał ją do zbiornika wokół ołtarza – symbol modlitwy o deszcz w 8. dniu Sz’mini Aceret
oraz wylanie Ducha Świętego na Izraela (por. Iz 12, 3) – np. na tej podstawie Żydzi
marokański w Święto Namiotów oblewają się wodą czy specjalnie przygotowane dzbany
pamiątkowe w czasie tego święta, które uczestnicy mogli zabrać do domu;
- w 7. dniu wlewaniu wody towarzyszyła gra Kapłanów na złotych trąbach, śpiewanie świętych
pieśni przez Lewitów, a zwykli ludzie machali gałązkami i śpiewali „Hallel” w obecności
wszystkich 24. zmian kapłańskich (Ps 113-118), z których ostatnich słów pochodziła nazwa
dnia Hoszana Rabba czyli Wielkie Hosanna – mesjańskie podteksty tej modlitwy, co miało
miejsce w czasie wjazdu Jezusa do Jerozolimy (por. Mt 21, 9; Mk 11, 9-10);
- modlitwa o zbawienie od grzechu i uznawana za ostatnią szansę w danym roku, aby to
przebaczenie otrzymać czy wybłagać, by być wpisanym do Księgi Życia (por. Ap 20, 12),
choć jego zapieczętowanie miało miejsce w Jom Kipur;
- czytano przede wszystkim proroków, którzy opisywali to święto lub je interpretowali (por. Za
14; Ez 47) – woda wypływająca ze świątyni, z samego środka ziemi, kamienia węgielnego
świątyni – tym wypełnieniem pism, kamieniem węgielnym i źródłem wody żywej jest
Jezus;
- uważano, że Ducha Świętego może posiąść tylko ten, kto ma serce pełne radości religijnej i
nastąpi to większość czasach mesjańskich – ostatecznych, choć większość współczesnych
Jezusowi nie wierzyła w działanie Ducha w prorokach w ich czasach;
- w takiej atmosferze Jezus podnosi głos i wypowiada swoje słowa: „Jeśli ktoś jest spragniony, a
wierzy we Mnie - niech przyjdzie do Mnie i pije! Jak rzekło Pismo: Strumienie wody żywej
popłyną z jego wnętrza” (zob. J 7, 37b-38; por. Iz 44, 3, 55, 1, 58, 11, Jl 2, 28, Ez 36, 2427);
- ująć je w kontekście spotkania z Samarytanką (por. J 4, 6-15) i ostatecznego wypełniania (por.
Ap 22, 17): Jezus mówi, że to On jest odpowiedzią na te modlitwy, co właściwie zostało
zrozumiane przez słuchaczy, o czym świadczy reakcja na słowa w rozdziale 8 „Ja jestem
7, 40-49
7, 50-53
światłością świata” (por. J 8, 12);
- Duch jeszcze nie dany, bo Jezus nie został jeszcze uwielbiony – wyraźnie zaznaczone w
wyznaniu wiary i jego charakterystycznej kolejności oraz spełnieniu obietnicy Jezusa po
Jego odejściu do Ojca (por. Dz 2, 4).
- Jezus staje przed słuchaczami jako prorok na wzór Mojżesza, który wyprowadził wodę ze
skały by zaspokoić pragnienie fizyczne Izraelitów, choć nie chcą Go zaakceptować w tej
roli jako dającego wodę życia sobie współczesnym;
- wątpliwości czy Mesjasz może pochodzić z Galilei, choć jako miejsce jego pochodzenia
wskazywano Betlejem
- wyjaśnienie tej kwestii przynosi św. Mateusz, przedstawiając Jezusa jako urodzonego w
Betlejem w Judzie i zamieszkałego w Nazarecie w Galilei oraz doświadczającego wygnania
w Egipcie (zob. Mt 1, 18 – 2, 23; por. 2 Sm 7, 12-13, Jr 23, 5-6, Mi 5, 1, Ps 89, 36-38, Ps
132, 11, 1 Krn 7, 11. 14);
- wyjaśnienie powodu znalezienia się rodziny Jezusa w Betlejem u Łukasza – spis ludności (por.
Łk 2, 1-7);
- ktoś zainteresowany prawdą mógł dotrzeć do tych faktów, ale jeśli ktoś ułoży sobie z góry
gotowy scenariusz, to nie dba o takie „szczegóły”;
- Jezus zawsze wywołuje wśród ludzi podziały – od samego początku po dziś dzień: ci, którzy za
Nim i którzy przeciw Niemu – wobec Jezusa nie można zachować się neutralnie;
- faryzeusze sądzą, że strażnicy dali się zwieść, ale ich odpowiedź to coś więcej niż omamienie –
coś zbliżającego się do progu wiary – choć słuchali zapewne w świątyni wielu nauczycieli,
to ten jednak robił to w sposób niezwykły;
- pytanie o to czy ktoś ze starszych zaufał Jezusowi ma dać odpowiedź negatywną, ale w tym
czasie już mógł Mu zaufać Nikodem (por. J 7, 50-52; J 19, 39);
- wskazanie na wiarę niewykształconej masy, wzgardzonej przez uczonych, nie stanowiło
dowodu, gdyż ludziom tym brakowało wykształcenia (dziś np. przeciwstawianie sobie
wiary tzw. ludowej i intelektualistów).
- Nikodem powołuje się na podstawowe zasady procesu prawnego, jakie dał Mojżesz,
akceptowane przez wszystkich nauczycieli;
- argumentem przeciw Nikodemowi ma być badanie Prawa, że żaden prorok nie pochodzi z
Galilei, co nie odpowiadało prawdzie: przykładem Jonasz (zob. 2 Krl 14, 25) a rabini
uważali, że nie było pokolenia w Izraelu, w którym nie byłoby proroka – jest to raczej
regionalny przesąd niż fakt znajdujący pokrycie w Biblii;
- problem oryginału greckiego, który nie odnosi się do przeszłości i może zakładać, że żaden
prorok w przyszłości nie wyjdzie z Galilei;
- po zakończeniu święta pielgrzymi wracają do swoich codziennych obowiązków, do swoich
domów, gdy Jezus udaje się na Górę Oliwną (por. J 8, 1) a nie do Nazaretu.
Opracowanie o. Robert Wawrzeniecki OMI na podstawie:
Komentarz historyczno-kulturowy do Nowego Testamentu, Komentarz Żydowski do Nowego Testamentu,
Międzynarodowy Komentarz do Pisma Świętego, Pismo Święte Nowego Testamentu i Psalmy – przekład ekumeniczny,
Nowy Testament. Przekład na Wielki Jubileusz 2000 – ks. Remigiusza Pomowskiego, Biblia Jerozolimska,
Antoni Paciorek, Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych: Ewangelia wg św. Jana, Lublin 2000,
René Laurentin, Prawdziwe życie Jezusa Chrystusa, Kraków 1999
Strona internetowa warta polecenia „Dzieło Biblijne im. Jana Pawła II”: www.biblista.pl

Podobne dokumenty