niedziela / Sunday, 12.11.2006

Komentarze

Transkrypt

niedziela / Sunday, 12.11.2006
Kraków, 5-12 XI 2006
Organizatorzy / Organizers
Jacek Majchrowski
Prezydent Miasta Krakowa
Jacek Majchrowski
The Mayor of the Royal
Capital City of Kraków
Polskie Wydawnictwo
Muzyczne SA / PWM
Edition
Stowarzyszenie Muzyki
Polskiej / The Polish
Music Society
Polskie Radio SA
Polish Radio
Partnerzy Festiwalu / Co-organizers
Akademia Muzyczna w Krakowie
The Academy of Music in Kraków
Akademia Muzyczna im. Karola
Szymanowskiego w Katowicach
Karol Szymanowski Academy of Music
in Katowice
Filharmonia Krakowska im. Karola
Szymanowskiego / Karol Szymanowski
Philharmonic in Kraków
Fundacja Kyoto-Kraków – „Manggha”
Centrum Sztuki i Techniki Japoñskiej
Kyoto Kraków Foundation – ‘Manggha’
Centre of Japanese Art and
Technology
Fundusz Promocji Twórczoœci im. Andrzeja
Szczypiorskiego ZAiKS / Andrzej Szczypiorski Arts Promotion Fund – ZAiKS
Galeria Sztuki Wspó³czesnej „Bunkier
Sztuki” / Gallery of Contemporary Art
“Bunkier Sztuki”
Muzeum Historyczne Miasta Krakowa
The Historical Museum of the City of
Kraków
Orkiestra Sinfonietta Cracovia
Sinfonietta Cracovia Orchestra
Towarzystwo Muzyczne im. Witolda
Lutos³awskiego / Witold Lutos³awski
Musical Society
Wydzia³ Artystyczny Uniwersytetu Œl¹skiego
w Katowicach / Faculty of the Arts,
University of Silesia in Katowice
Mecenasi / Patrons
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa
Narodowego / Ministry of Culture and
Heritage
Województwo Ma³opolskie / Municipality
of Kraków
Festiwal zorganizowany przy pomocy
œrodków finansowych „Promocja
Twórczoœci” Ministerstwa Kultury
i Dziedzictwa Narodowego oraz wsparciu
finansowym Województwa Ma³opolskiego.
Festival realized with financial aid from
The Artistic Promotion Program of the
Ministry of Culture and Heritage as well
as The Municipality of Kraków.
Sponsorzy / Sponsors
KKI-BCI
Moto-Gabra
Krakowski Holding Komunalny SA
MPEC SA
MPWiK SA
EMPiK
EuroFlorist
Patronat Medialny / Media Patronage
Polskie Radio Program 2
Radio Kraków
AMS
TVP Kraków
TVP Kultura
Dziennik Polski
Twoja Muza
Zwierciad³o
TOP Kraków
Miesi¹c w Krakowie
Onet.pl
Magiczny Kraków
Dyrektor Programowy / Program Director
Andrzej Kosowski
Dyrektor Organizacyjny / Organizational Director
Pawe³ Orski
Producent Wykonawczy / Executive Producer
Agencja Artystyczna Presto
Goœcie Honorowi Festiwalu / Guests of Honor
Lady Camilla Panufnik
Henryk Miko³aj Górecki
Wojciech Kilar
Jerzy Kornowicz – Prezes Zwi¹zku Kompozytorów Polskich /
President, Polish Composers’ Union
oraz
Grupa dziennikarzy radiowych Europejskiej Unii Nadawców (EBU)
i grupa m³odych dyrygentów z Wielkiej Brytanii /
Radio journalists’ group from European Broadcasting Union
and young conductors’ group from Great Britain
Kluby Festiwalowe / Festival’s Clubs:
Bunkier Cafe
Artidotuum
Oficjalna strona internetowa Festiwalu / Festival’s official web-site:
www.fmp.com.pl
Szanowni Pañstwo,
zainaugurowany jesieni¹ ubieg³ego roku Festiwal Muzyki Polskiej – przedsiêwziêcie
realizowane przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne we wspó³pracy z Miastem oraz Stowarzyszeniem Muzyki Polskiej i Polskim Radiem – nale¿y do najwa¿niejszych wydarzeñ
polskiej sceny muzycznej.
Festiwal Muzyki Polskiej od pocz¹tku cieszy siê ogromn¹ popularnoœci¹ oraz
zas³u¿onym uznaniem krytyków i melomanów. Skutecznie promuje dorobek polskich
kompozytorów w Europie i œwiecie, jest miejscem szerokiej prezentacji muzyki polskiej –
dawnej i wspó³czesnej – o wybitnym znaczeniu dla naszego dziedzictwa kulturowego.
Podobnie jak w ubieg³ym roku i tym razem zaproszenie do Krakowa przyjêli znani soliœci,
dyrygenci i kompozytorzy, znakomite orkiestry i zespo³y kameralne.
II edycjê Festiwalu uœwietni¹ sw¹ obecnoœci¹ miêdzy innymi: Akiko Suwanai,
Peter Buck, Ekaterina Mechetina, El¿bieta Chojnacka, Adam Makowicz, Jan Krenz,
Antoni Wit, Agnieszka Duczmal i Jerzy Maksymiuk, Kronos Quartet, Orkiestra Kameralna
Polskiego Radia „Amadeus” i Kwartet Smyczkowy DAFÔ. W Krakowie wyst¹pi¹ tak¿e:
Orkiestra Filharmonii Narodowej oraz Filharmonii Krakowskiej, Narodowa Orkiestra
Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach, Chór Polskiego Radia w Krakowie, Polska
Orkiestra Radiowa i jeden z najznakomitszych polskich chórów Polski Chór Kameralny.
W podwójnej roli kompozytora i dyrygenta wyst¹pi Krzysztof Penderecki. Pod
batut¹ mistrza po raz pierwszy zabrzmi w Krakowie VIII Symfonia „Lieder der Vergänglichkeit”. Po 40 latach od prawykonania w Münster us³yszymy Pasjê wg œw. £ukasza –
utwór nale¿¹cy do kanonu najwybitniejszych dzie³ XX wieku, zaprezentowany w dodatku
przez uzdolnion¹ m³odzie¿ Akademii Muzycznej w Krakowie i Katowicach.
Arcydzie³a muzyki dawnej i wspó³czesnej rozbrzmiewaæ bêd¹ we wnêtrzach
zabytkowych koœcio³ów, w Filharmonii, w Auli „Florianka” oraz w Galerii „Bunkier Sztuki“.
Serdecznie zapraszam do Krakowa – do udzia³u
w II edycji Festiwalu Muzyki Polskiej.
prof. Jacek Majchrowski
Prezydent Sto³ecznego Królewskiego Miasta Krakowa
Ladies and Gentlemen:
Inaugurated in the Fall of last year, the Festival of Polish Music – an undertaking brought
to fruition by PWM Edition in collaboration with the City, as well as with the Polish Music
Society and Polish Radio – numbers among the most important events on the Polish
music scene.
The Festival of Polish Music has from the beginning enjoyed enormous popularity and well-deserved recognition of critics and music-lovers. It effectively promotes
the achievements of Polish composers in Europe and elsewhere in the world; it is the
place for a broad-based presentation of Polish music – early and contemporary – of
outstanding significance for our cultural heritage. As was the case last year, this time as
well, invitations to Kraków have been accepted by well-known soloists, conductors and
composers, distinguished orchestras and chamber ensembles.
The 2nd edition of the Festival will be graced by the presence of, among others:
Akiko Suwanai, Peter Buck, Ekaterina Mechetina, El¿bieta Chojnacka, Adam Makowicz,
Jan Krenz, Antoni Wit, Agnieszka Duczmal, and Jerzy Maksymiuk; as well as the Kronos
Quartet, Amadeus Chamber Orchestra of Polish Radio, and the DAFÔ String Quartet.
The following ensembles will also perform in Kraków: the Warsaw and Kraków
Philharmonic Orchestras, the National Polish Radio Symphony Orchestra in Katowice,
the Polish Radio Choir in Kraków, the Polish Radio Orchestra, and one of the most distinguished Polish choirs, Schola Cantorum Gedanensis.
Appearing in the dual role of composer and conductor will be Krzysztof
Penderecki. Under the maestro’s baton, we will hear his Symphony no. 8 ‘Lieder der
Vergänglichkeit’ for the first time in Kraków. After 40 years since its world première in
Münster, we will also hear the Passion according to St. Luke, a work belonging to the
canon of the most outstanding works of the 20th century – presented, additionally, by
the gifted young people of the Academies of Music in Kraków and Katowice.
Masterpieces of early and contemporary music will resound in the interiors of
historic churches, at the Philharmonic, in the Florianka Auditorium, and at the Bunkier
Sztuki Gallery.
I warmly welcome you to Kraków – to take part
in the 2nd edition of the Festival of Polish Music.
Prof. Jacek Majchrowski
Mayor of the Royal Capital City of Kraków
O, Miasto Kraków
Ciebie jednoϾ obywateli,
Ciebie kleru mnogoϾ,
Mê¿ów dojrza³oœæ,
Matron p³odnoœæ,
MnogoϾ rzeczy ozdabia.
Ciebie otaczaj¹ jasne wody,
W dolinie kryj¹ wysokie góry.
Tu przepadaj¹ wszelkie winy
Nagradzani s¹ ci, co s¹ czyœci,
£ask¹ jesteœ darzone.
(Anonim)
Ten fragment hymnu wys³awiaj¹cego uroki Krakowa z I po³owy XV wieku jest chyba
najlepszym mottem tegorocznej edycji Festiwalu Muzyki Polskiej. Gdzie¿ bowiem, jak nie
w dawnej stolicy Rzeczpospolitej, powinna odbywaæ siê impreza muzyczna, prezentuj¹ca ow¹ „mnogoœæ rzeczy” polskiej muzyki od dzie³ Miko³aja z Radomia do Paw³a
Mykietyna?
Ju¿ pierwszy koncert ods³oni idee tego festiwalu: zaprezentowane bowiem
zostan¹ kompozycje powsta³e w XIX, XX i XXI wieku: pierwszy polski poemat symfoniczny
Noskowskiego, koncert skrzypcowy Szymanowskiego – ojca muzyki polskiej XX wieku –
w dodatku w wykonaniu solistki z Japonii, i ostatnia symfonia œwiatowej renomy twórcy
– Krzysztofa Pendereckiego. W ci¹gu oœmiu festiwalowych dni poka¿emy per³y polskiej
muzyki renesansowej, dziewiêtnastowieczn¹ cudown¹ symfonikê i wybitne dzie³a
wspó³czesne oraz grono najm³odszych twórców. Tak jak w poprzednim roku prawykonanych zostanie kilka kompozycji: zamówiony specjalnie z myœl¹ o festiwalu: II Kwartet
smyczkowy Paw³a Mykietyna, nowe utwory chóralne Lidii Zieliñskiej i Paw³a
£ukaszewskiego, najnowsze utwory z elektronik¹ m³odych twórców z Wroc³awia. Nie
braknie i nurtu historycznych prawykonañ, symbolizowanego w tym roku Polonezem
triumfalnym Juliusza Zarêbskiego. Siêgniemy po raz kolejny po wielk¹ symfonikê polsk¹
w postaci II Symfonii „Elegijnej” Zygmunta Noskowskiego, zapomnian¹ kameralistykê
reprezentowan¹ Kwintetem smyczkowym Dobrzyñskiego oraz po jedno z arcydzie³
muzyki XX wieku – Pasjê wg œw. £ukasza Krzysztofa Pendereckiego.
Zaproszenie do drugiej edycji Festiwalu przyjê³y najlepsze polskie zespo³y kameralne, chóralne i symfoniczne, wspaniali soliœci oraz wybitni dyrygenci, z których troje
(Agnieszka Duczmal, Jerzy Maksymiuk i Jan Krenz) bêdzie obchodzi³o podczas imprezy
swoje jubileusze. Rozpoczniemy sta³e festiwalowe wizyty zespo³ów filharmonicznych
z Polski – w tym roku goœciæ bêdziemy Filharmoniê Narodow¹ pod dyrekcj¹ Antoniego
Wita. Zaprosiliœmy tak¿e nowe zespo³y, takie jak ElettroVoce z przebojow¹ Agat¹ Zubel.
Co wa¿ne – polsk¹ muzykê wykonywaæ bêd¹ renomowani wykonawcy zagraniczni
z USA, Japonii, Szwajcarii, Holandii, Niemiec i Rosji, których uda³o siê po raz kolejny
przekonaæ do polskiej muzyki. Jeœli do Krakowa przyje¿d¿a Kronos Quartet czy Ursula
i Heinz Holligerowie, by prezentowaæ utwory polskich twórców, to czy¿ nie stajemy siê
jednym z wa¿niejszych centrów muzycznych?
7
Naszym partnerem – obok Prezydenta Miasta oraz Stowarzyszenia Muzyki
Polskiej – jest Polskie Radio. Po raz kolejny goœciæ na Festiwalu bêdziemy wszystkie muzyczne zespo³y radiowe, tak¿e po raz kolejny wszystkie koncerty zostan¹ nagrane archiwalnie, a czêœæ z nich bêdzie transmitowana na ¿ywo dla wszystkich s³uchaczy Programu
2 od Gdañska po Zakopane. Dziêki uczestnictwu Polskiego Radia w Europejskiej Unii
Nadawców nasze festiwalowe koncerty trafi¹ do rozg³oœni w ca³ej Europie.
W 2006 roku ca³y muzyczny œwiat obchodzi 250. rocznicê urodzin Mozarta. Czy
na Festiwalu Muzyki Polskiej mo¿na jakkolwiek tak¹ okazjê odnotowaæ? Oczywiœcie, ¿e
tak, tym bardziej ¿e wielu polskich kompozytorów oddawa³o muzyczny ho³d geniuszowi
z Salzburga w³asnymi kompozycjami. Wariacje Chopina na temat „Là ci darem la
mano” z opery Don Giovanni s³ysza³o pewnie wielu, ale czy s³yszeli Pañstwo kiedykolwiek
Hommage à Mozart Dobrzyñskiego oparty na tym samym duecie? Jeœli nie, to jedyna
okazja pojawi siê w Krakowie...
Andrzej Kosowski
Redaktor Naczelny PWM
Dyrektor Programowy Festiwalu
8
O, city of Cracow, the unity
Of your inhabitants abundantly
Serves as your adornment:
A multitude of clergy, dignity of men,
And matrons with a great many children;
Riches in profusion.
You are washed by clear springs,
Guarded by shade-giving hills.
The guilty will not escape retribution,
The innocent will receive benefaction,
Everyone will encounter compassion.
(Anonymous, tr. Michael J. Miko)
This fragment of a hymn extolling the charms of Kraków, from the first half of the 15th
century, is probably the best motto for this year’s edition of the Festival of Polish Music.
For where else, if not in the former capital of the Republic, should a musical event take
place which presents those ‘riches in profusion’ of Polish music, from the works of
Miko³aj of Radom to Pawe³ Mykietyn?
Already the first concert will reveal the ideas of this festival, for compositions will
be presented which were written in the 19th, 20th and 21st centuries: the first Polish
symphonic poem, by Noskowski; a violin concerto by Szymanowski – the father of 20thcentury Polish music – which, additionally, will be performed by a soloist from Japan;
and the most recent symphony of world-famous composer Krzysztof Penderecki. During
the eight days of the festival, we will showcase pearls of Polish Renaissance music, magnificent 19th-century symphonic repertoire, and outstanding contemporary works, as
well as a group of the youngest composers. As was the case last year, there will be world
premières of several compositions: Pawe³ Mykietyn’s String Quartet no. 2, commissioned specially with the festival in mind; new choral works by Lidia Zieliñska and Pawe³
£ukaszewski; the most recent works with electronic media by young artists from
Wroc³aw. There will also be no lack of historic world premières, symbolized this year by
Juliusz Zarêbski’s Polonaise triomphale. We shall turn yet again to the great Polish symphonic repertoire in the form of Zygmunt Noskowski’s Symphony no. 2 ‘Elegy’, forgotten chamber music represented by such pieces as Dobrzyñski’s String Quintet, as well
as to one of the greatest masterpieces in all of 20th-century music – Krzysztof
Penderecki’s Passion according to St. Luke.
Invitations to the second edition of the Festival have been accepted by the best
Polish chamber, choral and symphonic ensembles, magnificent soloists, as well as distinguished conductors, of which three (Agnieszka Duczmal, Jerzy Maksymiuk and Jan
Krenz) will be celebrating birthday jubilees (60th, 70th and 80th respectively) during the
event. We will inaugurate a tradition of regular festival visits from Polish philharmonic
ensembles – this year, we will be hosting the Warsaw Philharmonic, under the direction
of Antoni Wit. We have also invited new ensembles, such as ElettroVoce with the charismatic Agata Zubel. And importantly – Polish music will be performed by renowned
foreign performers, from the USA, Japan, Switzerland, Holland, Germany and Russia,
whom we have managed to convince yet again in favor of Polish music. If such ensem-
9
bles as the Kronos Quartet, Ursula and Heinz Holliger, are coming to Kraków to
perform works by Polish artists, then aren’t we becoming one of the more important
music centers?
Our partner – aside from the Mayor of the City and the Polish Music Society – is
Polish Radio. Yet again, we will be hosting at the Festival all of the Radio music ensembles; but also yet again, all concerts will be recorded for archival purposes, and some
of them will be transmitted live for all listeners to Channel 2, from Gdañsk to Zakopane.
Thanks to Polish Radio’s participation in the European Broadcasting Union, our festival
concerts will reach broadcasters all over Europe.
In 2006, the entire musical world is observing Mozart’s 250th birthday. Can
such an occasion be noted in any way at a Festival of Polish Music? Of course, especially since many Polish composers paid musical homage to the genius from Salzburg
with their own compositions. Chopin’s Variations on a theme from the opera Don
Giovanni have no doubt been heard by many, but have you ever heard of Dobrzyñski’s
Hommage à Mozart based on the same duet ‘Là ci darem la mano’? If not, then your
only chance will be in Kraków…
Andrzej Kosowski
Editor-in-Chief, PWM Edition
Festival Program Director
10
Czy doceniamy w³asn¹, rodzim¹ muzykê?
Pamiêtamy, z jak¹ pasj¹ podj¹³ Karol Szymanowski temat „muzyki narodowej” na
pocz¹tku lat 20. minionego wieku, w pierwszych artyku³ach opublikowanych w odrodzonej Polsce. Ówczesna generacja zmaga³a siê z zaœciankowym i prowincjonalnym
pojmowaniem „sztuki narodowej”. Szymanowski okreœli³ szyderczo tak¹ postawê jako
„istny hipnotyzm mazurkowo-kolêdowy”. W duchu Norwida walczy³ o sztukê „prowadz¹c¹ w szeroki œwiat”, wynosz¹c¹ pierwiastki ludowe czy „rasowe” do rangi wartoœci
o uniwersalnej, ogólnoludzkiej donios³oœci.
Ostatecznie ów miniony wiek spe³ni³ nadzieje i postulaty Szymanowskiego.
Okaza³ siê dla nas znacznie bardziej szczodry ni¿ stulecie Chopina, którego wielkoœæ
przyæmi³a dwie nastêpne generacje kompozytorów. Po Szymanowskim, którego obwo³ano rych³o ojcem polskiej muzyki wspó³czesnej, pojawi³y siê talenty i s³awy tej miary, co
Lutos³awski, Gra¿yna Bacewicz, Panufnik, wreszcie ¿yj¹cy i dzia³aj¹cy wspó³czeœnie
Penderecki, Górecki, Kilar. Z nieporównanie wiêksz¹ ni¿ niegdyœ œmia³oœci¹ i poczuciem
wartoœci siêgamy te¿ w wieki wczeœniejsze, do muzyki dawnych mistrzów.
A przy tym zadajemy sobie niejednokrotnie pe³ne niepokoju pytania. Czy doceniamy w³asn¹, rodzim¹ muzykê? Czy odkryliœmy i udostêpniliœmy s³uchaczom wszelkie
jej cenne osi¹gniêcia? Czy promujemy j¹ dostatecznie w œwiecie, prezentujemy w ca³ej
pe³ni walorów artystycznych, w zawsze znakomitych wykonaniach?
Z tych w³aœnie pytañ i niepokojów zrodzi³a siê idea Festiwalu Muzyki Polskiej. Jego
pierwsza edycja przynios³a pewne odkrycia repertuarowe, ale przede wszystkim œwiatowego formatu wykonania, by wspomnieæ choæby pamiêtny koncert Academy of
St. Martin-in-the-Fields z utworami Mieczys³awa Kar³owicza, Gra¿yny Bacewicz, Henryka
M. Góreckiego, Krzysztofa Pendereckiego i Wojciecha Kilara.
Jestem przekonany, i¿ równie¿ tegoroczny, drugi z rzêdu Festiwal Muzyki Polskiej
oka¿e siê donios³ym wydarzeniem. Jest poœwiêcony g³ównie muzyce XX wieku, a¿ po
twórczoœæ najnowsz¹ i prawykonania nowych utworów. Przyniesie tak¿e pewne
niespodzianki, odkrycia i wa¿ne „przypomnienia” z bli¿szej i dalszej przesz³oœci. A wiêc
wzbogaci obraz polskiej muzyki i wiedzê o niej. Zaœ obecnoœæ solistów i zespo³ów
najwy¿szej rangi dostarczy nam niezapomnianych wra¿eñ artystycznych.
11
prof. Leszek Polony
Prezes Zarz¹du Stowarzyszenia Muzyki Polskiej
Do we duly appreciate our own indigenous music?
12
We remember with what passion Karol Szymanowski took up the subject of ‘national
music’ at the beginning of the 1920s, in those first articles published in newly-independent Poland. The generation of that time struggled with a narrow-minded, provincial concept of ‘national art’. Szymanowski mockingly described such an attitude as a
‘true hypnotism by mazurkas and carols’. In the spirit of Norwid, he fought for an art
‘leading into the world at large’, raising ethnic or ‘racial’ elements to the rank of values of universal, humanistic significance.
In the end, the past century did fulfill Szymanowski’s hopes and postulates. It
turned out to be a much more prolific century than that of Chopin, whose greatness was
overshadowed by the next two generations of composers. After Szymanowski, who was
quickly dubbed the father of Polish contemporary music, talents and celebrities on the
order of Lutos³awski, Gra¿yna Bacewicz, Panufnik, and finally still Penderecki, Górecki,
Kilar – living and working today. With a boldness and feeling of worth incomparably
greater than once upon a time, we also turn to earlier centuries, to music of the early
masters.
And while we are at it, we not infrequently pose ourselves anxious questions. Do
we duly appreciate our own indigenous music? Have we discovered and made available to audiences all of its precious achievements? Do we promote it sufficiently elsewhere in the world, do we present it in all the fullness of its artistic values, always in superb
performances?
It was from these questions and anxieties that the idea of the Festival of Polish
Music was born. Its first edition brought certain repertoire discoveries, but above all,
a world-class format of performance – to wit, for example, the memorable concert by
the Academy of St. Martin-in-the-Fields with works by Mieczys³aw Kar³owicz, Gra¿yna
Bacewicz, Henryk M. Górecki, Krzysztof Penderecki and Wojciech Kilar.
I am convinced that this year’s Festival of Polish Music, now in its second edition, will turn out to be an important event. It is devoted mainly to music of the 20th century, up to the most recent uvre and world premières of new works. It will also bring
certain surprises, discoveries, and important ‘remembrances’ from the more recent and
the more distant past. Thus, it will enhance the image and knowledge of Polish music.
On the other hand, the presence of soloists and ensembles of the highest standing will
give us unforgettable artistic experiences.
Prof. Leszek Polony
Chairman of the Board, Polish Music Society
Szanowni Pañstwo,
media publiczne nosz¹ na sobie szczególne zobowi¹zania wzglêdem kultury narodowej. Kultury rozumianej nie tylko jako dziedzictwo przesz³oœci, szacowny zabytek,
muzealna wartoœæ, ale tak¿e – a mo¿e przede wszystkim – jako wci¹¿ ¿ywy noœnik narodowej to¿samoœci. Nie ulega w¹tpliwoœci, ¿e to w³aœnie przemawiaj¹ca uniwersalnym
jêzykiem muzyka jest dla nas, Polskiego Radia, w tej dziedzinie medium najbli¿szym
i najcenniejszym. Dzie³a skomponowane przez polskich twórców, a wykonane przez
najwiêkszego formatu artystów trafiaj¹ bowiem za naszym poœrednictwem do miêdzynarodowej publicznoœci.
To wspania³e i inspiruj¹ce, kiedy mo¿emy odkrywaæ zapominane utwory muzyki polskiej, s³uchaæ premierowych wykonañ dzie³ twórców wspó³czesnych, a wreszcie –
gdy do wykonywania tej muzyki udaje siê tak¿e zaprosiæ renomowanych wykonawców.
Szczególne znaczenie ma pozyskiwanie artystów zagranicznych – nie dlatego, by ex definitione mieli byæ lepsi od polskich – lecz po to, by zachêceni w³¹czali nasz¹ muzykê do
swego repertuaru, a póŸniej grali j¹ i propagowali na ca³ym œwiecie. Takie owoce
przyniós³ ju¿ choæby ubieg³oroczny wystêp legendarnej Academy of St. Martin-in-the-Fields, która Koncert na smyczki Gra¿yny Bacewicz w³¹czy³a do swego repertuaru i programu wystêpów.
Polskie Radio wnosz¹c do Festiwalu udzia³ swoich zespo³ów artystycznych –
orkiestr i chóru – wspiera te¿ ca³e przedsiêwziêcie swym potencja³em promocyjnym.
Dziêki transmisjom i odtworzeniom w Programie 2 koncerty Festiwalu Muzyki Polskiej
zyskuj¹ wielosettysiêczn¹, ogólnopolsk¹ publicznoœæ. Co jednak nie mniej istotne: trafiaj¹ do s³uchaczy na ca³ym œwiecie. Bêd¹c aktywnym cz³onkiem EBU i uczestnikiem systemu wymiany muzycznej, Polskie Radio zaproponowa³o siedem koncertów ubieg³orocznego Festiwalu zrzeszonym w tej organizacji rozg³oœniom. Z oferty tej skorzysta³y
radiofonie publiczne Australii, Bia³orusi, Bu³garii, Danii, Finlandii, Francji, Holandii,
Irlandii, Kanady, Korei Po³udniowej, Serbii i Czarnogóry oraz Stanów Zjednoczonych.
Muzyka polska z Krakowa pop³ynê³a wiêc – bez przesady – na ca³y œwiat, idea zaœ
samego Festiwalu zosta³a przez wspó³pracuj¹ce stacje radiowe oceniona bardzo
wysoko, jako godny naœladowania przyk³ad wspó³pracy radiofonii z narodowym
wydawc¹ muzycznym.
W Drugi Festiwal Muzyki Polskiej wkraczamy wiêc z dobrze ugruntowanym
przekonaniem, ¿e przyniesie on nam wszystkim, ale przede wszystkim polskiej muzyce,
jeszcze bogatsze owoce.
Krzysztof Czabañski
Prezes Zarz¹du Polskiego Radia SA
13
Ladies and Gentlemen:
14
Public media bear special responsibilities with regard to national culture. Culture understood not only as the heritage of the past, an esteemed historical artifact, museum
value, but also – and perhaps above all – as a living vehicle for national identity. There
can be no doubt that it is music, speaking a universal language, which is for us at Polish
Radio the medium closest and most precious to our hearts. For works written by Polish
composers and performed by artists of the greatest format are, via our agency, reaching an international audience.
It is wonderful and inspiring when we can discover forgotten works of Polish
music, hear première performances of works by contemporary composers, and finally
– when we also manage to invite renowned musicians to perform this music. Of particular significance is the winning of foreign artists to our cause – not because they are ex
definitione any better than Polish artists – but so that they will be encouraged to include
our music in their repertoire, and then play and propagate it all over the world. Such
fruit was already borne, for example, by last year’s performance of the legendary
Academy of St. Martin-in-the-Fields, which added Gra¿yna Bacewicz’s Concerto for
Strings to its repertoire and performance program.
Polish Radio, while contributing to the Festival the participation of its own artistic ensembles – orchestra and choir – also supports the entire enterprise with its promotional potential. Thanks to transmissions and replays on Channel 2, the concerts of
the Festival of Polish Music gain a nationwide audience of hundreds of thousands of
people. But no less significantly: they reach listeners all over the world. Being an active
member of the European Broadcasting Union and participant in its system of musical
exchange, Polish Radio proposed seven concerts from last year’s Festival to the broadcasters associated with this organization. This offer was taken up by public radio broadcasters in Australia, Belarus, Bulgaria, Canada, Denmark, Finland, France, Holland,
Ireland, South Korea, Serbia and Montenegro, as well as the United States. Thus, Polish
music from Kraków sailed forth – without exaggeration – into the whole world, and the
idea of the Festival was rated very highly by cooperating radio stations, as an example
worth imitating of collaboration between radio broadcasting and a national music publisher.
Therefore, we enter the Second Festival of Polish Music with the well-founded
conviction that it will bring to all of us, but especially to Polish music, even more abundant fruit.
Krzysztof Czabañski
Chairman of the Board, Polskie Radio SA
Miejsca koncertów i imprez festiwalowych
Venues of the Festival’s Events and Concerts
KRAKÓW 5-12.11.2006
1
Filharmonia Krakowska / Kraków Philharmonic Hall
ul. Zwierzyniecka 1
2 Sala Fontany Muzeum Historycznego Miasta Krakowa
Fontana Room in the Historical Museum of the City of Kraków
Rynek G³ówny 35 / 35 Main Market Square
3 Koœció³ œw. Barbary / St. Barbara's Church
Ma³y Rynek 8
4 Aula Akademi Muzycznej w Krakowie „Florianka”
Florianka Hall of the Academy of Music in Kraków
ul. Basztowa 8
5 Kolegiata œw. Anny / St. Anne’s Collegiate Church
ul. œw. Anny 11
6 Galeria Sztuki Wspó³czesnej BUNKIER SZTUKI
Gallery of Contemporary Art BUNKIER SZTUKI
pl. Szczepañski 3a
7 Koœció³ œw. œw. Piotra i Paw³a / Church of SS. Peter and Paul
ul. Grodzka 54
8 Aula Koœcio³a œw. Bernardyna ze Sieny, oo. Bernardynów / The Bernardine
Church Hall
ul. Bernardyñska 2
9 Sala Kameralna im. M. Stachowskiego Akademii Muzycznej
Marek Stachowski Auditorium of the Academy of Music
ul. œw. Tomasza 43
10 Manggha – Centrum Sztuki i Techniki Japoñskiej / Manggha – Center
of Japanese Art and Technology
ul. Konopnickiej 26
11 Biuro Festiwalowe / Festival Office
al. Krasiñskiego 11a, Kraków
tel./phone 012/ 422 70 44 wew. / ext.116
e-mail: [email protected]
Polskie Wydawnictwo Muzyczne SA / PWM Edition
al. Krasiñskiego 11a
Producent Wykonawczy / Executive Producer
Agencja Artystyczna „Presto”
ul. Siemieñskiego 8/2, Kraków
tel./phone 012/623 95 55
e-mail: [email protected]
15
KALENDARIUM FESTIWALOWE
FESTIVAL’S CALENDAR
5.11.2006, niedziela / Sunday
GODZ. 18.00 / 6:00 p.m.
FILHARMONIA KRAKOWSKA / KRAKÓW PHILHARMONIC HALL
ul. Zwierzyniecka 1
Noskowski, Szymanowski, Penderecki
Iwona Hossa – sopran / soprano
Agnieszka Rehlis – mezzosopran / mezzo-soprano
Wojciech Drabowicz – baryton / baritone
Akiko Suwanai (Japonia / Japan) – skrzypce / violin
Chór Polskiego Radia w Krakowie / Polish Radio Choir in Kraków
Marek Kluza – chórmistrz / choirmaster
Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach / National Polish
Radio Symphony Orchestra in Katowice
Krzysztof Penderecki – dyrygent / conductor
Bilety / Tickets: 50 z³, 35 z³, 10 z³
6.11.2006, poniedzia³ek / Monday
GODZ. 12.00 / 12:00 p.m.
MUZEUM HISTORYCZNE MIASTA KRAKOWA, SALA FONTANY
FONTANA ROOM, THE HISTORICAL MUSEUM OF THE CITY OF KRAKÓW
Rynek G³ówny 35 / 35 Main Market Square
16
Akademia Festiwalowa / Festival Talk
Spotkanie z Krzysztofem Pendereckim / Meeting with Krzysztof Penderecki
Wstêp wolny / Free admission
GODZ. 19.30 / 7.30 p.m.
KOŒCIÓ£ ŒW. BARBARY / ST. BARBARA'S CHURCH
Ma³y Rynek 8
Muzyka z XV-wiecznego rêkopisu Krasiñskich (ca 1440) /
Music from the 15th Century Manuscript of the Krasiñski Family (ca. 1440)
Miko³aj z Radomia, Grossin, Ciconia, Miko³aj z Ostroroga, Antonio Zaccara da Teramo
Ars Cantus
Bilety / Tickets: 20 z³, 10 z³
7.11.2006, wtorek / Tuesday
GODZ. 12.00 / 12:00 p.m.
MUZEUM HISTORYCZNE MIASTA KRAKOWA, SALA FONTANY /
FONTANA ROOM, THE HISTORICAL MUSEUM OF THE CITY OF KRAKÓW
Rynek G³ówny 35 / 35 Main Market Square
Akademia Festiwalowa / Festival Talk
Prezentacja CD-ROM-u o ¿yciu i twórczoœci Witolda Lutos³awskiego przygotowanego
przez Towarzystwo im. Lutos³awskiego w Warszawie /
First Presentation of the CD-ROM about Witold Lutos³awski’s life and output prepared by the Witold Lutos³awski Music Society in Warsaw
Wstêp wolny / Free admission
GODZ. 19.30 / 7:30 p.m.
FILHARMONIA KRAKOWSKA / KRAKÓW PHILHARMONIC HALL
ul. Zwierzyniecka 1
Lutos³awski, Stachowski, Górecki, Panufnik, Bacewicz
El¿bieta Chojnacka – klawesyn / harpsichord
Sinfonietta Cracovia
Jerzy Maksymiuk – dyrygent / conductor
Bilety / Tickets: 40 z³, 30 z³, 10 z³
8.11.2006, œroda / Wednesday
GODZ. 12.00 / 12:00 p.m.
MUZEUM HISTORYCZNE MIASTA KRAKOWA, SALA FONTANY /
FONTANA ROOM, THE HISTORICAL MUSEUM OF THE CITY OF KRAKÓW
Rynek G³ówny 35 / 35 Main Market Square
Akademia Festiwalowa / Festival Talk
Spotkanie z Jerzym Maksymiukiem / Meeting with Jerzy Maksymiuk
Wstêp wolny / Free admission
GODZ. 17.00 / 5:00 p.m.
MANGGHA – CENTRUM SZTUKI I TECHNIKI JAPOÑSKIEJ /
MANGGHA – CENTER OF JAPANESE ART AND TECHNOLOGY
ul. Konopnickiej 26
Mykietyn, Sikorski, Knapik, Chyrzyñski, Zieliñski, Kulenty, Ptaszyñska, Stachowski
International Contemporary Ensemble (USA)
Bilety / Tickets: 20 z³, 10 z³
17
GODZ. 19.30 / 7:30 p.m.
FILHARMONIA KRAKOWSKA / KRAKÓW PHILHARMONIC HALL,
ul. Zwierzyniecka 1
Dobrzyñski, Mozart, Chopin, Wid³ak, Noskowski
Aleksandra Buczek – sopran / soprano
Przemys³aw Firek – baryton / baritone
Ekaterina Mechetina (Rosja / Russia) – fortepian / piano
Polska Orkiestra Radiowa / Polish Radio Symphony Orchestra
Pawe³ Przytocki – dyrygent / conductor
Bilety / Tickets: 40 z³, 30 z³, 10 z³
9.11.2006, czwartek / Thursday
GODZ. 12.00 / 12:00 p.m.
MUZEUM HISTORYCZNE MIASTA KRAKOWA, SALA FONTANY /
FONTANA ROOM, THE HISTORICAL MUSEUM OF THE CITY OF KRAKÓW
Rynek G³ówny 35 / 35 Main Market Square
Akademia Festiwalowa / Festival Talk
Spotkanie z Jadwig¹ Romañsk¹ / Meeting with Jadwiga Romañska
Wstêp wolny / Free admission
GODZ. 17.00 / 5:00 p.m.
AULA KOŒCIO£A OO. BERNARDYNÓW / THE BERNARDINE CHURCH HALL
ul. Bernardyñska 2
18
Twardowski, Padlewski, Knittel, Zieliñska, Kowalski-Banasewicz,
£ukaszewski, Bloch
Polski Chór Kameralny – Schola Cantorum Gedanensis
Jan £ukaszewski – dyrygent / conductor
Bilety / Tickets: 20 z³, 10 z³
GODZ. 19.30 / 7:30 p.m.
FILHARMONIA KRAKOWSKA / KRAKÓW PHILHARMONIC HALL
ul. Zwierzyniecka 1
Zarêbski, Wieniawski, Kar³owicz, Kilar
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Narodowej / Warsaw Philharmonic Orchestra
Antoni Wit – dyrygent / conductor
Agata Szymczewska – skrzypce / violin (zwyciêzca XIII Miêdzynarodowego Konkursu
Skrzypcowego im. Henryka Wieniawskiego /
the winner of the 13th Henryk Wieniawski International Violin Competition)
Bilety / Tickets: 50 z³, 35 z³, 10 z³
10.11.2006, pi¹tek / Friday
GODZ. 12.00 / 12:00 p.m.
MUZEUM HISTORYCZNE MIASTA KRAKOWA, SALA FONTANY /
FONTANA ROOM, THE HISTORICAL MUSEUM OF THE CITY OF KRAKÓW
Rynek G³ówny 35 / 35 Main Market Square
Akademia Festiwalowa / Festival Talk
Spotkanie z Antonim Witem / Meeting with Antoni Wit
Wstêp wolny / Free admission
GODZ. 17.00 / 5:00 p.m.
AULA „FLORIANKA” AKADEMII MUZYCZNEJ W KRAKOWIE / FLORIANKA
HALL OF THE ACADEMY OF MUSIC IN KRAKÓW
ul. Basztowa 8
Szymanowski, ¯u³awski, Krauze, Dobrzyñski
Peter Buck (Niemcy / Germany) – wiolonczela / cello
Bart³omiej Kominek – fortepian / piano
Kwartet Smyczkowy DAFÔ / DAFÔ String Quartet
Bilety / Tickets: 20 z³, 10 z³
GODZ. 19.30 / 7:30 p.m.
FILHARMONIA KRAKOWSKA / KRAKÓW PHILHARMONIC HALL
ul. Zwierzyniecka 1
Serocki, Baird, Lutos³awski, Krenz
Heinz Holliger (Szwajcaria / Switzerland) – obój / oboe
Ursula Holliger (Szwajcaria / Switzerland) – harfa / harp
Chór i Orkiestra Filharmonii Krakowskiej / Choir and Orchestra of the Kraków
Philharmonic
Jacek Mentel – chórmistrz / choirmaster
Jan Krenz – dyrygent / conductor
Bilety / Tickets: 30 z³, 20 z³, 10 z³
19
11.11.2006, sobota / Saturday
GODZ. 18.00 / 6:00 p.m.
FILHARMONIA KRAKOWSKA / KRAKÓW PHILHARMONIC HALL
ul. Zwierzyniecka 1
Penderecki, Mykietyn, Lutos³awski, Górecki
Kronos Quartet (USA)
Bilety / Tickets: 80 z³, 60 z³, 20 z³
GODZ. 21.00 / 9:00 p.m.
GALERIA SZTUKI WSPÓ£CZESNEJ „BUNKIER SZTUKI” /
GALLERY OF CONTEMPORARY ART BUNKIER SZTUKI
pl. Szczepañski 3a
Duchnowski, Talma-Sutt, Osada, Zubel, Kupczak
Piotr Wojtasik – tr¹bka / trumpet
Micha³ Moc – akordeon / accordion
ElettroVoce:
Agata Zubel & Cezary Duchnowski
Bilety / Tickets: 20 z³, 10 z³
12.11.2006, niedziela / Sunday
GODZ. 13.00 / 1:00 p.m.
KOLEGIATA ŒW. ANNY / ST. ANNE’S COLLEGIATE CHURCH
ul. œw. Anny 11
UROCZYSTA MSZA ŒWIÊTA W INTENCJI LUDZI MUZYKI /
SOLEMN MASS DEDICATED TO PEOPLE DEVOTED TO MUSIC
20
GODZ. 17.00 / 5:00 p.m.
FILHARMONIA KRAKOWSKA / KRAKÓW PHILHARMONIC HALL
ul. Zwierzyniecka 1
Maksymiuk, Ptaszyñska, Wróbel, Chopin/Makowicz, Makowicz
Adam Makowicz – fortepian / piano
Karolina Jaroszewska – wiolonczela / cello
Lech Ba³aban – altówka / viola
Orkiestra Kameralna Polskiego Radia „Amadeus” / Amadeus Chamber Orchestra
of the Polish Radio
Agnieszka Duczmal – dyrygent / conductor
Bilety / Tickets: 30 z³, 20 z³, 10 z³
GODZ. 20.00 / 8:00 p.m.
KOŒCIÓ£ ŒW. ŒW. PIOTRA I PAW£A / CHURCH OF SS. PETER AND PAUL
ul. Grodzka 54
Penderecki – Passio et mors Domini Nostri Jesu Christi secundum Lucam
Ingrid Kappelle (Holandia / Holland) – sopran / soprano
Adam Kruszewski – baryton / baritone
Tomasz Konieczny – bas / bass
Edward Linde-Lubaszenko – recytator / reciter
Chór Ch³opiêcy Filharmonii im. Karola Szymanowskiego w Krakowie /
Boys’ Choir of the Karol Szymanowski Philharmonic in Kraków
Lidia Matynian – chórmistrz / choirmaster
Camerata Silesia Zespó³ Œpiewaków Miasta Katowice / Camerata Silesia The Katowice
City Singers’ Ensemble
Anna Szostak – chórmistrz / choirmaster
Chór Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach / Choir of the
Karol Szymanowski Music Academy in Katowice
Aleksandra Paszek-Trefon – chórmistrz / choirmaster
Akademicki Chór „Harmonia” Uniwersytetu Œl¹skiego w Cieszynie / ”Harmonia”
College Choir of University of Silesia – Cieszyn Campus
Izabella Zielecka-Panek – chórmistrz / choirmaster
Orkiestra Symfoniczna Akademii Muzycznej w Krakowie / Symphony Orchestra
of the Academy of Music in Kraków
Wojciech Czepiel – dyrygent / conductor
Bilety / Tickets: 30 z³, 10 z³
Sprzeda¿ biletów / Ticket sales:
• W kasie Filharmonii od 25 paŸdziernika do 12 listopada w godzinach
12.00-19.00 z wy³¹czeniem niedziel i dnia 1 listopada / Kraków Philharmonic
Box Office, from October 25th till November 12th 12-7 p.m. except Sundays
and November 1st.
• W bileterii sieci „Empik” w Krakowie (Rynek G³ówny) / EMPIK Box
Office in Kraków (Main Market Square)
• W Punktach Informacji Miejskiej Krakowa: ul. œw. Jana 2 oraz w Ratuszu w Rynku
G³ównym / Points of Cultural Information in Kraków: ul. œw. Jana 2 and Ratusz
on Main Market Square
• W miejscach koncertów na godzinê przed ich rozpoczêciem / One hour before
a concert time at the venue
• Przez Internet / Via the Internet:
www.fmp.com.pl, www.agencjapresto.pl
U¿ywanie aparatów fotograficznych, kamer wideo oraz nagrywanie dŸwiêku podczas
koncertów surowo zabronione.
The use of flash, videocameras and audio-recorders in the auditorium is strictly
prohibited.
21
niedziela, godz. 18.00 / Sunday, 6:00 p.m.
SALA FILHARMONII KRAKOWSKIEJ /
KRAKÓW PHILHARMONIC HALL
KONCERT INAUGURACYJNY / OPENING CONCERT
Zygmunt Noskowski – Step, poemat symfoniczny op. 66 / The Steppe,
symphonic poem Op. 66 (1895), 19’
Karol Szymanowski – I Koncert skrzypcowy op. 35 / Violin Concerto
No. 1 Op. 35 (1916), 24’
***
Krzysztof Penderecki – VIII Symfonia „Lieder der Vergänglichkeit”
(Pieœni przemijania) na 3 g³osy solowe, chór i orkiestrê / Symphony
no. 8 ‘Lieder der Vergänglichkeit’ for 3 solo voices, mixed choir
and orchestra (2004/5), 55’
Nachts – mezzosopran, chór / mezzo-soprano, choir
Ende des Herbstes – chór / choir
Bei einer Linde – baryton / baritone
Flieder – baryton / baritone
Frülingsnacht – baryton / baritone
Ende des Herbstes – chór / choir
Sag’ ich’s euch, geliebte Bäume? – sopran, chór / soprano, choir
Im Nebel – chór, sopran / choir, soprano
Vergänglichkeit – chór / choir
Ende des Herbstes – chór / choir
Herbsttag – baryton / baritone
O grüner Baum des Lebens – sopran, mezzosopran, baryton, chór /
soprano, mezzo-soprano, baritone, choir
Iwona Hossa – sopran / soprano
Agnieszka Rehlis – mezzosopran / mezzo-soprano
Wojciech Drabowicz – baryton / baritone
Akiko Suwanai (Japonia / Japan) – skrzypce / violin
Chór Polskiego Radia w Krakowie / Polish Radio Choir in Kraków
niedziela / Sunday, 5.11.2006
5.11.2006
23
Marek Kluza – chórmistrz / choirmaster
Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach /
National Polish Radio Symphony Orchestra in Katowice
Krzysztof Penderecki – dyrygent / conductor
Transmisja koncertu w Programie 2 Polskiego Radia /
Live broadcasting on Polish Radio Channel 2
W trakcie przerwy koncertu nast¹pi otwarcie wystawy „Tadeusz Baird
(1928-1981) – ¯ycie zapisane w dŸwiêkach” autorstwa Beaty
Boles³awskiej-Lewandowskiej w Sali Z³otej Filharmonii Krakowskiej.
During the intermission, the opening of the exhibition ‘Tadeusz Baird
(1928-1981) – A life written in sound’, curated by Beata Boles³awskaLewandowska will take place in the Gold Room of the Kraków
Philharmonic.
24
Kompozytor, pedagog, dyrygent i publicysta,
urodzi³ siê w 1846 roku w Warszawie,
zmar³ w 1909 tam¿e. By³ uczniem A. K¹tskiego (skrzypce), S. Moniuszki (harmonia),
F. Ciaffeiego (œpiew) oraz F. Kiela i R. Würsta (kompozycja) w Berlinie.
Pocz¹tkowo wystêpowa³ jako skrzypek,
œpiewak i pianista. W 1870 roku rozpocz¹³
w „Kurierze Warszawskim” dzia³alnoœæ
sprawozdawcy muzycznego, prowadzi³ te¿
prelekcje o muzyce i zajmowa³ siê krytyk¹
muzyczn¹. Jako kompozytor zadebiutowa³
podczas koncertu monograficznego zorganizowanego przez Warszawskie Towarzystwo Muzyczne, którego w póŸniejszych
latach (1881-1902) by³ dyrektorem.
Dzia³a³ jako dyrygent opery i drugi dyrygent Filharmonii Warszawskiej. Od 1886
roku prowadzi³ klasê kompozycji w Instytucie Muzycznym w Warszawie, wychowuj¹c
ca³¹ plejadê muzyków i kompozytorów,
takich jak: H. Melcer, L. M. Rogowski,
P. Rytel, A. Szeluto, G. Fitelberg, M. Kar³owicz, K. Szymanowski, L. Ró¿ycki. Pisa³
z niezwyk³¹ ³atwoœci¹, chêtnie przyswaja³
nowe zdobycze techniki i stylu muzycznego.
Wœród jego kompozycji szczególne miejsce
zajmuj¹ utwory dramatyczne oraz wokalno-instrumentalne, liczne s¹ równie¿ dzie³a
kameralne i symfoniczne. Skomponowa³
Composer, pedagogue, conductor and
essayist, was born in 1846 in Warsaw,
and died there in 1909. He was a student
of A. K¹tski (violin), S. Moniuszko (harmony), F. Ciaffei (voice), as well as F. Kiel
and R. Würst (composition) in Berlin.
Initially, he performed as a violinist,
singer and pianist. In 1870, he became
active at the Kurier Warszawski as a music
reporter; he also gave lectures on music
and was involved in music criticism. As
a composer, he debuted during a monographic concert organized by the Warsaw
Musical Society, of which he was the
director in later years (1881-1902). He
was active as an opera conductor and as
the associate conductor of the Warsaw
Philharmonic. From 1886 onward, he
taught a composition class at the Institute
of Music in Warsaw, educating an entire
pleiad of musicians and composers such
as: H. Melcer, L. M. Rogowski, P. Rytel,
A. Szeluto, G. Fitelberg, M. Kar³owicz,
K. Szymanowski, L. Ró¿ycki. He wrote with
unusual ease, willingly adopting innovations in technique and musical style.
Among his compositions, a special place
is occupied by dramatic as well as vocalinstrumental pieces; also numerous are
his chamber and symphonic works. He
niedziela / Sunday, 5.11.2006
Zygmunt
Noskowski
25
26
pierwszy polski poemat symfoniczny zatytu³owany Step. Jego kompozycje czêsto
wykonywano na koncertach kompozytorskich w Warszawie, Krakowie, Lwowie i do
dziœ stanowi¹ sta³¹ pozycjê repertuarow¹
polskich filharmonii.
composed the first Polish symphonic poem,
entitled The Steppe. His compositions were
often performed at composer’s concerts
in Warsaw, Kraków and Lvov [present-day
Lviv], and to this day, they represent
a permanent item in the philharmonic
repertoire.
Poemat symfoniczny Step, skomponowany
w roku 1896, nale¿y do najwybitniejszych
i najbardziej znanych dzie³ Zygmunta Noskowskiego. Utwór ma formê allegra sonatowego z kontrastuj¹cymi tematami, charakteryzuj¹cymi strony polsko-kozackiego
konfliktu, oraz z przetworzeniem wyobra¿aj¹cym scenê batalistyczn¹. G³ównym
walorem tej kompozycji jest melodyka
o szerokim oddechu, wykorzystuj¹ca elementy polskiego i ukraiñskiego folkloru.
Niezwykle czêsto podkreœlane s¹ zwi¹zki
miêdzy Stepem a Trylogi¹ Henryka Sienkiewicza, szczególnie z powieœci¹ Ogniem
i mieczem. Dzie³o to, podobnie jak Trylogia,
pisane by³o „ku pokrzepieniu serc”.
Zygmunt Noskowski poprzedzi³ partyturê
nastêpuj¹c¹ inwokacj¹:
Stepie wspania³y, pieœni¹ ciê witam.
Poœród twoich niezmierzonych przestrzeni
s³ychaæ by³o i szum skrzyde³, i dŸwiêk
kopyt konnicy, rozbrzmiewa³a fujarka
pastusza i têskna pieœñ kozacza, której
towarzyszy³y teorbany i bêbenki, rozlega³y
siê okrzyki wojenne i zgrzyt œcieraj¹cych
siê szabel. Walki i zapasy olbrzymie
skoñczy³y siê, wojownicy w grobie legli.
Ty jeden tylko, wielki stepie, pozosta³eœ
wiecznie piêkny i spokojny!...
The symphonic poem The Steppe was
composed in 1896, and numbers among
the most distinguished and well-known
of Zygmunt Noskowski’s works. The piece
is in a sonata allegro form with contrasting
themes characterizing the sides of the
Polish-Cossack conflict, and with a battle
scene in the development. The main value
of this composition is a melodic language
of great breath, utilizing elements of Polish and Ukrainian folklore. Uncommonly
often, relationships between The Steppe
and Henryk Sienkiewicz’s Trilogy are emphasized, especially with the novel With
Fire and Sword. This work, like the Trilogy,
was written ‘for the comforting of hearts’
during the Partition period in Polish history.
Zygmunt Noskowski preceded the score
with the following invocation:
O marvelous steppe, I greet you with
song. Among your measureless spaces
were heard both the rush of wings and
the sound of cavalry hooves, the resonance
of the shepherd’s pipe and the nostalgic
Cossack song, accompanied by theorbos
and drums, the outbreak of war cries and
the clash of sabers. The enormous battles
and wrestlings are over, warriors have been
lain in their graves. You alone, o great
steppe, have remained eternally beautiful
and peaceful!
Kompozytor i pianista, publicysta muzyczny
i literat; urodzi³ siê w 1882 w Tymoszówce
na Ukrainie, zmar³ w 1937 w Lozannie.
Naukê muzyki rozpocz¹³ pod kierunkiem
ojca, a nastêpnie kontynuowa³ j¹ w
Elizawetgradzie u H. Neuhausa. W 1901
Szymanowski wyjecha³ do Warszawy, gdzie
do 1904 M. Zawirski udziela³ mu prywatnych lekcji harmonii, a Z. Noskowski
kontrapunktu i kompozycji. W 1905
grupa m³odych kompozytorów, do której
nale¿a³ m³ody Szymanowski, nazwana
„M³od¹ Polska w muzyce” za³o¿y³a w Berlinie „Spó³kê Nak³adow¹ M³odych Kompozytorów Polskich”. Jej celem by³o popieranie nowej muzyki polskiej poprzez jej
wydawanie i wykonywanie. W latach
1906-08 w Warszawie i Berlinie odby³y
siê pierwsze koncerty kompozytorskie
cz³onków spó³ki. Szymanowski odby³
szereg podró¿y do W³och i na Sycyliê,
zwiedzi³ arabsk¹ Afrykê Pó³nocn¹. Zabytki
kultury staro¿ytnej i wschodniej wywar³y
na kompozytorze g³êbokie wra¿enie i oddzia³a³y na rozwój jego artystycznej indywidualnoœci.
W czasie I wojny œwiatowej Szymanowski
przebywa³ w Tymoszówce, odwiedzaj¹c od
czasu do czasu Kijów, Petersburg i Moskwê.
W 1919 przyjecha³ do niepodleg³ej ju¿
Polski. Na prze³omie lat 1920 i 1921
odby³ sw¹ pierwsz¹ podró¿ do Ameryki
Composer and pianist, was also active
as a musical essayist and man of letters;
he was born in 1882 in Tymoszówka [in
present-day Ukraine], and died in 1937
in Lausanne. He began his musical studies under the direction of his father, and
then continued in Yelizavetgrad with
H. Neuhaus. In 1901, he left for Warsaw,
where he took private lessons in harmony
from Zawirski; and in counterpoint and
composition, from Z. Noskowski. In 1905
in Berlin, a group of young composers to
which the young Szymanowski belonged,
called ‘Young Poland in Music’, founded
the Young Polish Composers’ Printing
Company. The group’s aim was to support
new Polish music by publishing and performing it. From 1906-08 in Warsaw
and Berlin, the first composer’s concerts
of the group’s members took place.
Szymanowski also took an array of trips
to Italy and Sicily, and visited Arab North
Africa. The historic artifacts of ancient
and Eastern culture made a deep impression on the composer and influenced the
development of his artistic individuality.
During World War I, Szymanowski stayed
in Tymoszówka, visiting Kiev [now Kyiv],
St. Petersburg and Moscow from time to
time. In 1919, the composer returned to
the now-independent Poland. At the end
of 1920/beginning of 1921, he took his
niedziela / Sunday, 5.11.2006
Karol
Szymanowski
27
28
wraz z Paw³em Kochañskim i Arturem
Rubinsteinem. Jako kompozytor osi¹gn¹³
w USA znaczny sukces, dziêki czemu
muzyka jego sta³a siê w tym kraju znana.
Lata 1922-26 znacz¹ siê wieloma œwiatowymi wykonaniami dzie³ Szymanowskiego: w Pary¿u, Londynie, Wiedniu, Trieœcie,
Wenecji, Salzburgu, Pradze, Berlinie,
Nowym Jorku, Filadelfii, Chicago. W latach
1927-29 by³ dyrektorem warszawskiego
Konserwatorium, potem zaœ rektorem
warszawskiej Akademii Muzycznej. Karol
Szymanowski jest ojcem polskiej muzyki
XX wieku, wybitnym twórc¹ dzie³ solowych,
kameralnych, symfonicznych i wokalno-instrumentalnych.
first trip to America with P. Kochañski and
A. Rubinstein. As a composer, he achieved
significant success in the USA, thanks to
which his music became known in that
country. The years from 1922-26 were
marked by many performances of Szymanowski’s works in various places around
the world: in Paris, London, Vienna, Trieste,
Venice, Salzburg, Prague, Berlin, New York,
Philadelphia, Chicago. From 1927-29,
Szymanowski was the director of Warsaw
Conservatory, and thereafter, rector of
the Warsaw Academy of Music. Karol
Szymanowski is considered to be the father
of Polish 20th-century music.
I Koncert skrzypcowy op. 35 zosta³
skomponowany latem i jesieni¹ 1916 roku
w Zarudziu na Ukrainie. Inspiruj¹c¹ rolê
w jego powstaniu odegra³, podobnie jak
w przypadku Mitów, bliski przyjaciel Szymanowskiego, znakomity skrzypek wirtuoz
Pawe³ Kochañski. S³u¿y³ on kompozytorowi
radami przy ostatecznej redakcji parti solowej
i napisa³ bezb³êdn¹ stylistycznie kadencjê,
stanowi¹c¹ integralny epizod kompozycji.
Wypadki rewolucyjne udaremni³y prawykonanie planowane w roku 1917 w Petersburgu. W rezultacie odby³o siê ono dopiero
1 XI 1922 w Filharmonii Warszawskiej
pod dyrekcj¹ Emila M³ynarskiego, z solist¹
Józefem Ozimiñskim, natomiast Pawe³
Kochañski wprowadzi³ koncert dwa lata
póŸniej na estrady amerykañskie. Zwiêz³¹,
ale nader trafn¹ charakterystykê utworu
da³ w jednym z listów sam Szymanowski:
„...znów ró¿ne nowe nutki, a zarazem
trochê powrotu do starego. Ca³oœæ
strasznie fantastyczna i nieoczekiwana”.
Owe „nowe nuty” to rezultat ewolucji stylistycznej: przezwyciê¿enia wp³ywów muzyki
niemieckiej i wejœcia w kr¹g oddzia³ywania
kultury œródziemnomorskiej oraz muzyki
francuskiej, a wiêc postimpresjonistyczna
harmonika i œciœle z ni¹ zespolona, wyrafinowana kolorystyka dŸwiêkowa.
Paleta instrumentacyjna Koncertu lœni
przepychem barw, a sam pocz¹tek utworu
Violin Concerto no. 1 composed in the
summer and autumn of 1916, was inspired – like “Myths” – by Szymanowski’s
friend, the outstanding virtuoso-violinist
Pawe³ Kochañski, whom he consulted
while preparing the final version of the
solo part and who wrote the stylistically
faultless cadenza that constitutes an integral episode in the composition.
Revolutionary events frustrated the first
performance of the concerto planned for
1917 in St. Petersburg. As a result it took
place on 1 November 1922 at the Warsaw Philharmonic under Emil M³ynarski
with Józef Ozimiñski as soloist, whereas
Pawe³ Kochañski introduced the concerto
to the American audiences two years later.
Szymanowski himself gave a concise, but
very true characterisation of the work in
one of his letters: “... again various new
little notes and at the same time something of a return to the old. The whole
awfully fantastic and unexpected”.
Those “new notes” are the results of his
stylistic evolution: the overcoming of
German music influences and immersion
in the worlds of Mediterranean culture and
French music, hence the post-impressionistic harmonies and the sophisticated tonal
colour closely associated with them.
The instrumental palette of the Concerto
glows with splendid colours, and the very
beginning of the work – the glittering,
vibrating tonal plane, articulated by short
‘’bird-like’’ motifs, from which the first
violin solo emerges imperceptibly – is
a truly innovative idea. The echoes of
Szymanowski’s fascination with the
Orient at that time resound in exotically
coloured motifs and chromatic figurative
arabesques.
The unconventional, one-movement form
of the work is constructed on the principle
of the intertwining of lyric sections characterised by veiled contours with rhythmically
dynamicised fast sections and it perfectly
harmonizes with the climate of the fairy
tale-like fantasy, saturated with an ecstatic
emotional fervour typical of Szymanowski.
The First Violin Concerto belongs not
only to his most distinguished achievements, but it remains one of the most
beautiful and original violin concertos of
the twentieth century.
Adam Walaciñski
Adam Walaciñski, tr. E. Cholewka
(Komentarz do wydania partytury w serii
„Arcydzie³a Muzyki Polskiej XX wieku”, PWM,
Kraków 2000)
(Commentary on score published in ‘Masterpieces of 20th-century Polish Music’ series,
PWM Edition, Kraków 2000)
Krzysztof
Penderecki
Kompozytor, urodzi³ siê w 1933 w Dêbicy.
Studiowa³ kompozycjê u F. Sko³yszewskiego,
a nastêpnie u A. Malawskiego i S. Wiechowicza w Pañstwowej Wy¿szej Szkole Muzycznej w Krakowie. W 1958 zosta³
niedziela / Sunday, 5.11.2006
– migotliwie rozwibrowana p³aszczyzna
brzmieniowa (krótkie „ptasie” motywy,
z których wy³ania siê niepostrze¿enie
pierwsze solo skrzypiec) – jest pomys³em
prawdziwie nowatorskim. W egzotycznie
zabarwionych motywach i chromatycznych
arabeskach figuracyjnych pobrzmiewaj¹
echa ówczesnych fascynacji Szymanowskiego kultur¹ orientaln¹.
Niekonwencjonalna, jednoczêœciowa forma
utworu zbudowana jest na zasadzie przeplatania odcinków lirycznych o zawoalowanych konturach z fragmentami szybkimi,
zdynamizowanymi rytmicznie i doskonale
wspó³gra z klimatem baœniowej fantastyki,
przesyconej w³aœciw¹ Szymanowskiemu
ekstatyczn¹ ¿arliwoœci¹ emocjonaln¹.
I Koncert skrzypcowy nale¿y nie tylko do
jego najwybitniejszych osi¹gniêæ, ale pozostaje jednym z najpiêkniejszych i najoryginalniej pomyœlanych koncertów skrzypcowych, jakie skomponowano w XX wieku.
29
Composer, was born in 1933 in Dêbica.
He studied composition with F. Sko³yszewski,
and then with A. Malawski and S. Wiechowicz at the State Music College in Kraków.
In 1958, he became a lecturer in compo-
30
wyk³adowc¹ kompozycji na macierzystej
uczelni, od 1972 pe³ni¹c funkcjê profesora
i rektora (do 1987 roku). Wyk³ada³ równie¿ w Essen Folkwang-Hochschule oraz
na Yale University w New Haven. W 1959
roku zdoby³ trzy nagrody (I, II i III) na
Konkursie M³odych Kompozytorów ZKP za
Strofy na sopran, g³os recytuj¹cy i 10 instrumentów, Emanacje na dwie orkiestry smyczkowe oraz za Psalmy Dawida na chór
mieszany, instrumenty strunowe i perkusjê,
co otworzy³o kompozytorowi drogê do
artystycznej kariery. W 1961 roku Tren
Ofiarom Hiroszimy na 52 instrumenty
smyczkowe nagrodzony zosta³ na Miêdzynarodowej Trybunie Kompozytorów
UNESCO w Pary¿u. Penderecki dwukrotnie zosta³ uhonorowany Prix Italia: w 1967
roku za Pasjê wg œwiêtego £ukasza na
3 g³osy solo, recytatora, 3 chóry mieszane,
chór ch³opiêcy i orkiestrê, a w 1968 roku
za Dies irae. Oratorium ob memoriam in
perniciei castris in Oœwiêcim necatorum
inexstinguibilem reddendam na 3 g³osy
solo, chór mieszany i orkiestrê. Krzysztof
Penderecki jest laureatem wielu nagród:
Grammy Award (1988, 1999, 2001),
Nagrody Miêdzynarodowej Rady Muzycznej
UNESCO (1993), Best Living World Composer (2000), European Church Music
Award (2003) i presti¿owej nagrody
Praemium Imperiale (2004) wrêczanej
w Tokio. W 2005 roku Rz¹d RP uhonorowa³ kompozytora najwy¿szym odznaczeniem pañstwowym – Orderem Or³a Bia³ego.
Otrzyma³ tytu³ doktora honoris causa uniwersytetów w Rochester, Bordeaux, Leuven,
Belgradzie, Waszyngtonie, Madrycie,
Poznaniu, Warszawie, Krakowie, Glasgow,
Rydze, ostatnio równie¿ w Sankt Petersburgu
i Yale, jest te¿ cz³onkiem honorowym
Royal Academy of Music w Londynie,
Accademia Nazionale di Santa Cecilia
w Rzymie, Akademie der Künste w Berlinie,
Academia Nacional de Bellas Artes w Buenos Aires, Académie Nationale des Sciences, Belles-lettres et Arts w Bordeaux,
Royal Academy of Music w Dublinie. Od
sition at his alma mater, from 1972 onwards holding the post of professor and
rector (until 1987). He also taught at the
Essen Folkwang-Hochschule, as well as
at Yale University in New Haven. In 1959,
he won three prizes (1st , 2nd and 3rd)
at the Young Composers’ Competition of
the Polish Composers’ Union, for
Strophes for soprano, narrator and 10
instruments; Emanations for two string
orchestras; and for Psalms of David for
mixed choir, stringed instruments and
percussion; this opened the composer’s
way to a career. In 1961, the Threnody
for the Victims of Hiroshima for 52
stringed instruments received a prize at
the UNESCO International Composers’
Tribune in Paris. Twice, he was honored
with the Prix Italia: in 1967 for the St. Luke
Passion for 3 solo voices, narrator, 3 mixed
choirs, boys’ choir and orchestra; and in
1968, for Dies irae. Oratorium ob memoriam in perniciei castris in Oœwiêcim necatorum inexstinguibilem reddendam for 3
solo voices, mixed choir and orchestra.
Krzysztof Penderecki has won many
awards: Grammy Award (1988, 1999,
2001), the UNESCO International Music
Council Prize (1993), Best Living World
Composer (2000), European Church
Music Award (2003), and the prestigious
Praemium Imperiale (2004), which is
presented in Tokyo. In 2005, the government of the Republic of Poland honored
the composer with the highest distinction
of the Order of the White Eagle. He has
received honorary doctorates from universities in Rochester, Bordeaux, Leuven,
Belgrade, Washington, Madrid, Poznañ,
Warsaw, Kraków, Glasgow, Riga, as well
as, recently, in St. Petersburg and at Yale;
he is also an honorary member of the
Royal Academy of Music in London, the
Accademia Nazionale di Santa Cecilia
in Rome, the Akademie der Künste in
Berlin, the Academia Nacional de Bellas
Artes in Buenos Aires, the Académie
Nationale des Sciences, Belles-lettres
Skomponowana w 2005 roku, monumentalna VIII Symfonia, nosz¹ca podtytu³
Pieœni przemijania, poœwiêcona jest
drzewom, które kompozytor z wielkim
uczuciem pielêgnuje w parku w Lus³awicach. Ju¿ od d³u¿szego czasu Krzysztof
Penderecki zamierza³ napisaæ utwór „dla
swoich drzew” – temat ten mia³ pojawiæ
siê na przyk³ad w VI Symfonii, która jednak
do tej pory nie zosta³a ukoñczona. Drzewa
to pasja kompozytora wyniesiona z domu
– tradycjê umi³owania natury przekaza³
mu dziadek. W VIII Symfonii Penderecki
wykorzysta³ teksty poetów niemieckich.
„Okaza³o siê, ¿e to w niemieckiej literaturze najsilniej eksponuje siê motyw drzewa
jako symbolu ¿ycia, temat stosunku cz³owieka do natury oraz temat przemijania.
Zgromadzi³em przesz³o 200 wierszy, z których wybra³em 10” – mówi kompozytor.
W dziele pojawiaj¹ siê teksty poetyckie
w nastêpuj¹cej kolejnoœci:
Joseph von Eichendorff
– Nachts (mezzosopran, chór)
Rainer Maria Rilke
– Ende des Herbstes, I strofa (chór)
Joseph von Eichendorff
– Bei einer Linde (baryton)
Karl Kraus
– Flieder (baryton)
Hermann Hesse
– Frühlingsnacht (baryton)
Rainer Maria Rilke
– Ende des Herbstes, II strofa (chór)
Johann Wolfgang Goethe
et Arts in Bordeaux, the Royal Academy
of Music in Dublin. Since the time of his
conducting debut in 1971, he has performed in this capacity with the best
symphonic orchestras in Europe and the
United States. In 2005, a new composition
by Krzysztof Penderecki was premièred –
the Chaconna dedicated to John Paul II,
which represents the next link in the
‘chain’ comprising his Polish Requiem.
Composed in 2005, the monumental
Symphony no. 8, which bears the subtitle
Lieder der Vergänglichkeit, is dedicated
to the trees which the composer cultivates
with great solicitude in the park in Lus³awice. Already for a long time, Krzysztof
Penderecki had been planning to write
a piece “for his trees” – this theme was to
appear, for example, in Symphony no. 6,
which has, however, not been completed
to date. Trees are a passion which the
composer took from his home – the tradition of love for nature was passed down
to him by his grandfather. In Symphony
no. 8, Penderecki has utilized texts by
German poets. “It turned out that it was
German literature which most strongly
exposes the motif of the tree as symbol
of life, the subject of humanity’s relationship to nature, as well as the subject
of passage. I collected over 200 poems,
from which I chose 10,” says the composer.
In the work, these poetic texts appear in
the following order:
Joseph von Eichendorff
– Nachts (mezzo-soprano, choir)
Rainer Maria Rilke
– Ende des Herbstes, 1st strophe (choir)
Joseph von Eichendorff
– Bei einer Linde (baritone)
Karl Kraus
– Flieder (baritone)
Hermann Hesse
– Frühlingsnacht (baritone)
Rainer Maria Rilke
– Ende des Herbstes, 2nd strophe (choir)
niedziela / Sunday, 5.11.2006
czasu swojego debiutu dyrygenckiego
w 1971, wystêpuje kieruj¹c najlepszymi
orkiestrami symfonicznymi Europy
i Stanów Zjednoczonych. W 2005 roku
mia³a premierê nowa kompozycja
Krzysztofa Pendereckiego – Chaconna
dedykowana Janowi Paw³owi II, która
stanowi kolejne ogniwo Polskiego
Requiem.
31
– Sag’ ich’s euch, geliebte Bäume?
(sopran, chór)
Hermann Hesse
– Im Nebel (chór, sopran)
Hermann Hesse
– Vergänglichkeit, III strofa (chór)
Rainer Maria Rilke
– Ende des Herbstes, III strofa (chór)
Rainer Maria Rilke
– Herbsttag (baryton)
Achim von Arnim
– O grüner Baum des Lebens (sopran,
mezzosopran, baryton, chór)
32
Temat drzew i przyrody staje siê równie¿
pretekstem do rozwa¿añ na temat najwa¿niejszych doœwiadczeñ w ¿yciu cz³owieka:
mi³oœci, przemijania, œmierci – st¹d tytu³
utworu.
Andrzej Ch³opecki okreœli³ VIII Symfoniê
jako „jedno z najwybitniejszych dokonañ
twórczych Krzysztofa Pendereckiego [...],
zachwycaj¹ce œwie¿oœci¹ kompozytorskiego
jêzyka, który zachowuj¹c przecie¿ wczeœniejsz¹ Pendereckiego idiomatykê ‘przekrêca’
j¹ w zupe³nie inny œwiat. Jeszcze niedawno
w partyturach Pendereckiego dominuj¹cy
gest symfonicznej masywnoœci z ociê¿a³ymi
kontrabasami i wiolonczelami w tym utworze ulatuje w eteryczn¹ subtelnoœæ liryki”.
VIII Symfonia powsta³a na zamówienie
Ministerstwa Kultury Luksemburga na koncert uœwietniaj¹cy uroczystoœæ otwarcia
nowej Sali Filharmonii Luksemburskiej
im. Wielkiej Ksiê¿nej Joséphine-Charlotte.
Jej prawykonanie odby³o siê 26 czerwca
2005 roku w Luksemburgu. Dzisiejszego
wieczoru VIII Symfonia zabrzmi po raz
pierwszy w Krakowie.
Johann Wolfgang Goethe
– Sag’ ich’s euch, geliebte Bäume?
(soprano, choir)
Hermann Hesse
– Im Nebel (choir, soprano)
Hermann Hesse
– Vergänglichkeit, 3rd strophe (choir)
Rainer Maria Rilke
– Ende des Herbstes, 3rd strophe (choir)
Rainer Maria Rilke
– Herbsttag (baritone)
Achim von Arnim
– O grüner Baum des Lebens (soprano,
mezzo-soprano, baritone, choir)
The subject of trees and nature also becomes a pretext for reflections on the
most important experiences in human
life: love, passage, death – thus, the title
of the piece.
Andrzej Ch³opecki has described Symphony no. 8 as “one of Krzysztof Penderecki’s most distinguished artistic achievements [...], enchanting in its freshness of
compositional language, which, while
retaining Penderecki’s previous idiom,
‘twists’ it into a completely different world.
The gesture of symphonic massiveness
with ponderous double basses and celli,
which not long ago still dominated in
Penderecki’s scores, evaporates in this
piece into an ethereal subtlety of lyric
language.”
Symphony no. 8 was commissioned by
the Ministry of Culture of Luxembourg for
a concert to celebrate the opening of the
Luxembourg Philharmonic Orchestra’s
new Grand Duchess Joséphine-Charlotte
Hall. Its première took place on 26 June
2005 in Luxembourg. Tonight, we will
hear Symphony no. 8 for the first time in
Kraków.
Urodzona w Poznaniu. Z wyró¿nieniem
ukoñczy³a Wydzia³ Wokalno-Aktorski
Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu, w klasie œpiewu prof.
E. Wdowickiej (1998). Zdobywczyni wielu
nagród, m.in.: III nagrody oraz specjalnej
nagrody Mozartowskiej na VI Miêdzynarodowym Konkursie Wokalnym im. Ady
Sari w Nowym S¹czu (1995), Grand Prix
i z³otego medalu na Miêdzynarodowym
Konkursie Wokalnym im. Marii Callas
w Atenach (1999). Jest laureatk¹ Konkursu
Finalistów Miêdzynarodowych Konkursów
Wokalnych Orfeo w Hanowerze (2000).
Stypendystka Ministra Kultury i Sztuki,
otrzyma³a tak¿e Stypendium dla M³odych
Twórców Poznañskiego Œrodowiska Artystycznego.
Od debiutu (1996) – partia Violetty w Traviacie G. Verdiego – zwi¹zana jest ze scen¹
Teatru Wielkiego w Poznaniu. Wspó³pracuje z wieloma teatrami operowymi, a od
2000 roku jest solistk¹ Teatru Wielkiego
Opery Narodowej w Warszawie. Bra³a
udzia³ w licznych festiwalach operowych,
m.in.: w Carcassonne we Francji, Festiwalu Rossiniego we W³oszech (2000)
i dwukrotnie na Festiwalu Operowym
w Wexford w Irlandii (1999, 2000).
Wystêpowa³a pod batut¹ takich dyrygen-
Born in Poznañ. Graduated with distinction from Faculty of Voice and Opera
at I. J. Paderewski Academy of Music in
Poznañ, voice studio of Prof. E. Wdowicka
(1998). Has won many prizes, among
others: 3rd prize as well as special Mozart
prize at 6th Ada Sari International Vocal
Competition in Nowy S¹cz (1995), Grand
Prix and gold medal at Maria Callas
International Singing Competition in
Athens (1999). Prizewinner in Orfeo
International Singing Competition in
Hannover (2000). Received stipend
of Minister of Culture and Art, as well
as Stipend for Young Artists in the Poznañ
Artistic Community.
Since debut (1996) – role of Violetta in
G. Verdi’s La Traviata – has been associated with stage of Wielki Theater in
Poznañ. Collaborates with many opera
theaters; since 2000, has been soloist
at Polish National Opera in Warsaw. Has
taken part in numerous opera festivals,
among others: Carcassonne (France),
Rossini Festival in Italy (2000) and twice
at Wexford Opera Festival in Ireland
(1999, 2000). Has performed under
baton of such conductors as: D. Agler,
G. Chmura, M. Benini, D. Jones,
J. Kaspszyk, K. Kord, J. Maksymiuk,
niedziela / Sunday, 5.11.2006
Iwona
Hossa
33
tów jak: D. Agler, G. Chmura, M. Benini,
D. Jones, J. Kaspszyk, K. Kord, J. Maksymiuk, G. Nowak, K. Penderecki, S. Skrowaczewski czy A. Wit. Ma na swoim koncie
prawykonania utworów m.in. W. Kilara,
J. Maksymiuka, M. Jasiñskiego i P. Serafiñskiego. Bra³a udzia³ w nagraniu p³ytowym
Strasznego dworu S. Moniuszki (EMI, 2001).
Wystêpuje w kilkudziesiêciu partiach operowych, operetkowych i oratoryjno-kantatowych, maj¹c równie¿ bogaty repertuar
kameralny. Laureatka nagrody im.
Andrzeja Hiolskiego za najlepsz¹ rolê
kobiec¹ (2004).
G. Nowak, K. Penderecki, S. Skrowaczewski
and A. Wit. Has to her credit world premières of works by, among others,
W. Kilar, J. Maksymiuk, M. Jasiñski and
P. Serafiñski. Took part in disk recording
of S. Moniuszko’s Haunted Manor (EMI,
2001). Performs in several dozen opera,
operetta and oratorio-cantata roles; also
has broad repertoire of chamber music.
Winner of A. Hiolski prize for best female
role (2004).
Agnieszka
Rehlis
34
Mezzosopran. Z wyró¿nieniem ukoñczy³a
studia wokalne na Akademii Muzycznej
we Wroc³awiu (1996). Stypendystka
Ministerstwa Kultury (1993-96), laureatka I nagrody na Konkursie Wokalnym
im. F. Platówny we Wroc³awiu, III nagrody
w kategorii oratoryjnej oraz nagrody
specjalnej III Miêdzyuczelnianego Konkursu
Wokalnego w Dusznikach Zdroju.
Uczestniczka kursów mistrzowskich
K. Szostek-Radkowej, A. Stolte, Ch. Elsnera
i G. Kahry’ego. Od debiutu w 1996 r.
zwi¹zana z Oper¹ Wroc³awsk¹, gdzie
wystêpowa³a m.in. w: Nabucco, Rigoletcie,
Falstaffie, Traviacie, Fauœcie, Weselu Figara,
Mezzo-soprano. Completed vocal studies
with distinction at Academy of Music in
Wroc³aw (1996). Received Ministry of
Culture stipend (1993-96), won 1st prize
in F. Platówna Vocal Competition in
Wroc³aw, 3rd prize in oratorio category
and special prize at 3rd Intercollegiate
Vocal Competition in Duszniki Zdrój.
Participated in master classes with
K. Szostek-Radkowa, A. Stolte, C. Elsner
and G. Kahry. Since debut in 1996, has
been associated with Wroc³aw Opera,
where she has performed in, among
others: Nabucco, Rigoletto, Fal-staff,
La Traviata, Faust, Le Nozze di Figaro,
Carmen, Antigone, and the show Viva
Verdi. Has participated in many Wroc³aw
Opera tours, and in grand opera productions (among others Il Trovatore, The Haunted Manor, Der Ring des Niebelungen).
Participated in concert performance of
Don Carlos and recorded for DUX the
role of Aza from Paderewski’s opera
Manru (Fryderyk award 2004). At Polish
National Opera, artist debuted in 2003
in role of Fenena in Verdi’s Nabucco.
Artist’s repertoire contains over 45 oratorio
music items including, among others:
Verdi’s and Mozart’s Requiems, Beethoven’s Missa Solemnis and Symphony no.
9, Rossini’s Stabat Mater, as well as works
by K. Penderecki. Performs at many international festivals, including such events
as the Easter Festival in Kraków, Wratislavia
Cantans, the Probaltica Festival in Toruñ,
the George Enescu International Festival,
the Rheingau Music Festival and the
Schleswig-Holstein Music Festival. Has
collaborated many times with Sinfonia
Varsovia orchestra under direction of
K. Penderecki, performing his Te Deum
and Polish Requiem, as well as Dvořák’s
Requiem. In 2005 in Luxembourg, participated in world première of K. Penderecki’s
Symphony no. 8 ‘Lieder der Vergänglichkeit’, which she later recorded with the
Warsaw Philharmonic for Naxos.
niedziela / Sunday, 5.11.2006
Carmen, Antygonie czy w spektaklu Viva
Verdi. Bra³a udzia³ w wielu tournée
Opery Wroc³awskiej i w wielkich widowiskach operowych (m.in. Trubadur, Straszny
dwór, Pierœcieñ Nibelungów). Wziê³a udzia³
w koncertowym wykonaniu Don Carlosa
i nagra³a dla firmy DUX partiê Azy z opery
Manru Paderewskiego (Fryderyk 2004).
W Operze Narodowej artystka zadebiutowa³a w 2003 r. parti¹ Feneny w Nabucco
Verdiego.
Artystka ma w swoim repertuarze ponad
45 pozycji muzyki oratoryjnej obejmuj¹cego
m.in.: Requiem Verdiego i Mozarta, Missê
solemnis i IX Symfoniê Beethovena,
Stabat Mater Rossiniego oraz utwory
K. Pendereckiego. Wystêpuje na wielu
miêdzynarodowych festiwalach, m.in.
Festiwalu Wielkanocnym w Krakowie,
„Wratislavia Cantans”, Festiwalu Krajów
Ba³tyckich w Toruniu, George Enescu
International Festival, Rheingau Music
Festival czy Schleswig-Holstein Music
Festival. Wielokrotnie wspó³pracowa³a
z orkiestr¹ Sinfonia Varsovia pod dyrekcj¹
K. Pendereckiego, wykonuj¹c jego Te Deum
i Polskie Requiem oraz Requiem Dvořáka.
W 2005 roku w Luxemburgu wziê³a udzia³
w œwiatowej premierze VIII Symfonii „Lieder
der Vergänglichkeit” K. Pendereckiego,
któr¹ nagra³a póŸniej z Filharmoni¹ Narodow¹ dla wytwórni Naxos.
35
Wojciech
Drabowicz
36
Baryton. Urodzony w Poznaniu, tam z wyró¿nieniem ukoñczy³ studia na Akademii
Muzycznej w klasie œpiewu prof. A. Kaweckiej. Laureat nastêpuj¹cych konkursów:
I nagroda i 12 nagród specjalnych Konkursu im. A. Didura w Bytomiu (1988),
III nagroda i nagroda specjalna Konkursu
im. P. Czajkowskiego w Moskwie (1990),
I nagroda i 11 nagród specjalnych na
Konkursie „Belvedere” w Wiedniu (1990).
Od debiutu na scenie Teatru Wielkiego
w Poznaniu (1989) regularnie wystêpuje
na scenach w kraju i za granic¹, maj¹c
w swoim repertuarze najs³ynniejsze opery,
m.in. Cyrulik sewilski, Czarodziejski flet,
Carmen, Peleas i Melizanda, Dama Pikowa,
tytu³owe role w Don Giovannim, Mazepie
czy w Królu Rogerze. Obok tradycyjnego
repertuaru operowego artysta czêsto wystêpuje w operach kompozytorów wspó³czesnych. Obecnie od kilku lat wspó³pracuje
z Teatrem Wielkim – Oper¹ Narodow¹
w Warszawie. Wystêpy w najs³ynniejszych
teatrach operowych (m.in. Bruksela, Barcelona, Genewa, Berlin, Sztokholm, Tel Aviv,
Nowy Jork) pozwoli³y na wspó³pracê z takimi
dyrygentami jak C. Abbado, Ch. Dutoit, Sir
Ch. Mackerras, K. Kord, P. Eötvös, A. Wit,
G. Chmura. Bra³ udzia³ w produkcjach tak
znanych re¿yserów jak P. Brook, G. Savari
Baritone. Born in Poznañ, where he
graduated with distinction from the
Academy of Music (voice studio of Prof.
A. Kawecka). Winner of the following
competitions: 1st prize and 12 special
prizes at A. Didur Competition in Bytom
(1988), 3rd prize and special prize at
Tchaikovsky Competition in Moscow (1990),
1st prize and 11 special prizes at Belvedere Competition in Vienna (1990).
Since debut on stage of Wielki Theater in
Poznañ (1989), has performed regularly
on stages in Poland and abroad, with
such operas in his repertoire as: Il Barbiere
di Siviglia, Die Zauberflöte, Carmen, Pelléas
et Mélisande, Pique Dame, title roles in
Don Giovanni, Mazepa and King Roger.
Aside from the traditional opera repertoire, the artist often performs in operas
by contemporary composers. Presently,
for the past several years, has been working with the Polish National Opera in
Warsaw. Performances in the most famous
opera theaters (among others, in Brussels,
Barcelona, Geneva, Berlin, Stockholm,
Tel Aviv, New York) have allowed him
to collaborate with such conductors as
C. Abbado, C. Dutoit, Sir C. Mackerras,
K. Kord, P. Eötvös, A. Wit and G. Chmura.
Has taken part in productions of such
well-known stage directors as P. Brook,
G. Savari and P. Stein. Showing of
Eugene Onegin recorded for Warner
Bros. has been broadcast many times on
television all over the world. On CD, the
artist has recorded, among others, Boris
Godounov with the Berlin Philharmonic
under the direction of C. Abbado (Sony
Classic) and P. Eötvös’s Three Sisters
under the direction of K. Nagano (Deutsche
Grammophon). The winner of many distinctions, he has received, among others,
the Andrzej Hiolski Prize (2002) and the
Marshal of Wielkopolska Award.
Akiko
Suwanai
Skrzypce. Najm³odsza zwyciê¿czyni Miêdzynarodowego Konkursu im. P. Czajkowskiego.
Solistka o ugruntowanej, miêdzynarodowej
karierze artystycznej. Koncertowa³a pod
batut¹ najwybitniejszych dyrygentów, m.in.:
P. Bouleza, L. Maazela, Z. Mehty, S. Ozawy
czy W. Sawallischa. Wystêpowa³a ze œwiatowej s³awy zespo³ami, tj.: Berliñsk¹ Filharmoni¹, Filharmonikami Nowego Jorku
i Los Angeles, Boston Symphony czy National Symphony Orchestra of Washington.
Bra³a udzia³ w najwa¿niejszych festiwalach
muzycznych, m.in. w Ravinio, Lockenhaus
czy w Berlinie. Ostatnie wystêpy artystki
obejmuj¹ koncerty podczas Lucerne Easter
Violin. Youngest winner of Tchaikovsky
International Competition. Soloist with
solid international artistic career. Has
concertized under the baton of the most
distinguished conductors, among others:
P. Boulez, L. Maazel, Z. Mehta, S. Ozawa
and W. Sawallisch. Has performed with
world-famous ensembles, e.g.: Berlin
Philharmonic, New York and Los Angeles
Philharmonics, Boston Symphony and
National Symphony Orchestra in Washington. Has taken part in the most
important music festivals, among others:
Ravinia, Lockenhaus, Berlin. The artist’s
most recent performances include concerts
niedziela / Sunday, 5.11.2006
czy P. Stein. Nagrany dla Warner Bros.
spektakl Eugeniusza Oniegina by³ wielokrotnie transmitowany przez telewizje na
ca³ym œwiecie. Na p³ytach kompaktowych
artysta zarejestrowa³ m.in. Borysa Godunowa z Berliner Philharmoniker pod dyrekcj¹ C. Abbado (Sony Classic) i Trzy siostry
P. Eötvösa pod dyrekcj¹ K. Nagano (Deutsche Grammophon). Laureat licznych wyró¿nieñ, otrzyma³ m.in.: nagrodê im.
Andrzeja Hiolskiego (2002) i nagrodê
Marsza³ka Wielkopolski.
37
Festiwal pod batut¹ P. Bouleza, tournée
z Birmingham Symphony Orchestra
w Europie oraz wystêpy z Cincinati
Symphony w Japonii pod kierunkiem
Paavo Järvi.
Zwyciê¿czyni najwa¿niejszych konkursów,
m.in.: Miêdzynarodowego Konkursu im.
N. Paganini (W³ochy) czy Miêdzynarodowego Konkursu im. Królowej El¿biety
(Belgia) – którego by³a najm³odsz¹
uczestniczk¹.
Studia muzyczne skoñczy³a w Toho Gakuen
School of Music pod kierunkiem Toshiya
Eto, doskonal¹c swoje umiejêtnoœci w Juilliard School of Music pod kierunkiem
Dorothy DeLay i Cho-Liang Lin oraz
w Hochschule der Künste w klasie Uwe-Martin Haiberg. Zwi¹zana z Universalem,
do tej pory wyda³a siedem p³yt znakomicie
przyjêtych przez krytykê. Wœród nagrañ
znalaz³y siê m.in. I Koncert skrzypcowy
Brucha z Academy of St. Martin-in-the-Fields pod kierunkiem N. Marrinera czy
koncerty Czajkowskiego i Mendelssohna
pod batut¹ V. Ashkenazego.
Artystka gra na jednym z najs³ynniejszych
instrumentów – stradivariusie „Delfin”
z 1714 roku. Instrument ten, poprzednio
u¿ywany przez Jaschê Heifetza, nale¿y
do zbiorów Nippon Music Foundation.
38
during the Lucerne Easter Festival under
the baton of P. Boulez, a tour with the
Birmingham Symphony Orchestra in
Europe, as well as performances with the
Cincinnati Symphony in Japan under the
direction of Paavo Järvi.
Has won the most important competitions,
among others: the Paganini International
Competition (Italy) or the Queen Elisabeth
International Competition (Belgium), in
which she was the youngest participant.
Completed music studies at Toho Gakuen
School of Music under the direction of
Toshiya Eto, perfecting skills at Juilliard
School of Music under the direction of
Dorothy DeLay and Cho-Liang Lin, as
well as at Hochschule der Künste in the
studio of Uwe-Martin Haiberg. Has
exclusive recording contract with Universal, to date has released seven CDs to
great critical acclaim. Among her recordings
are the Bruch Violin Concerto no. 1 with
the Academy of St. Martin in the Fields
under the direction of N. Marriner or
concerti by Tchaikovsky and Mendelssohn
under the baton of V. Ashkenazy.
Artist plays one of the most famous instruments – the “Dolphin” Stradivarius
from 1714. This instrument, previously
used by Jascha Heifetz, belongs to the
collections of the Nippon Music Foundation.
Zosta³ za³o¿ony w 1948 przez Jerzego
Gerta. Od pocz¹tku istnienia do roku
1994 Chór stanowi³ integraln¹ czêœæ
zespo³u Orkiestry i Chóru Polskiego Radia
i Telewizji. W 1995 roku rozpocz¹³ samodzieln¹ dzia³alnoœæ w strukturach Polskiego
Radia SA. Dyrektorem i kierownikiem
artystycznym zespo³u jest W³odzimierz
Siedlik. Na repertuar chóru sk³ada siê
zarówno muzyka a cappella, jak i formy
wokalno-instrumentalne, dzie³a reprezentuj¹ce wszystkie style i epoki ze szczególnym uwzglêdnieniem muzyki polskiej.
Chór czêsto bra³ udzia³ w prawykonaniach
utworów polskich kompozytorów, m.in.
W. Lutos³awskiego, K. Pendereckiego czy
H. M. Góreckiego. Wystêpuje na presti¿owych festiwalach muzycznych, m.in.: „Wratislavia Cantans”, „Warszawska Jesieñ”,
Polish Radio Choir in Kraków was founded
in 1948 by Jerzy Gert. From the beginning
of its existence until 1994, the Choir represented an integral part of the Polish Radio
and Television Orchestra and Choir. In
1995, it began independent activity within
the structures of Polskie Radio SA.
The Director and Artistic Manager of the
ensemble is W³odzimierz Siedlik. The
choir’s repertoire is comprised of both
a cappella music and vocal-instrumental
forms, works representing all styles and
eras, with particular attention to Polish
music. The Choir has often participated
in premières of works by Polish composers,
among others, W. Lutos³awski, K. Penderecki
or H. M. Górecki. It performs at prestigious
music festivals, among others: Wratislavia
Cantans, Warsaw Autumn, Poznañ Spring
niedziela / Sunday, 5.11.2006
Chór
Polskiego
Radia
w Krakowie
39
Poznañska Wiosna Muzyczna, Festiwal
Chopinowski w Dusznikach, Rossini
Opera Festival, Settimana di Monreale,
Le Festival de la Musique Contemporaine
Centre Pompidou, Oratorio und Cantata
Festival Ratzeburg. Jako jeden z nielicznych
zespo³ów, Chór wykonuje operê Moj¿esz
i Aaron Arnolda Schönberga. W 1998
roku zosta³ zaproszony przez Staatstheater
Darmstadt do scenicznego wystawienia
tego dzie³a. W latach nastêpnych goœci³
w Teatrze Massimo w Palermo, Staatstheater Stuttgart i w Staatsoper Hamburg.
Poza dzia³alnoœci¹ koncertow¹ Chór
dokona³ licznych nagrañ archiwalnych
dla Polskiego Radia i Telewizji, a tak¿e
wielu nagrañ p³ytowych dla polskich
i zagranicznych firm fonograficznych.
of Music, Chopin Festival in Duszniki,
Rossini Opera Festival, Settimana di
Monreale, Le Festival de la Musique
Contemporaine Centre Pompidou,
Oratorio und Cantata Festival Ratzeburg.
The Choir is one of the few which perform
Arnold Schönberg’s opera Moses und Aron.
In 1998, it was invited by Staatstheater
Darmstadt to present this work on stage.
In subsequent years, it has been hosted
by Teatro Massimo in Palermo, Staatstheater Stuttgart and Staatsoper Hamburg.
Aside from its concert activity, the Choir
has made numerous archival recordings
for Polish Radio and Television, as well
as many analog and compact disk recordings for Polish and foreign record firms.
Marek
Kluza
40
Dyrygent i pedagog. Absolwent Akademii
Muzycznej w Krakowie, w 1989 roku
za³o¿y³ Chór Kameralny Cantores Cracovienses, z którym wielokrotnie koncertowa³
we Francji, W³oszech, Austrii, Niemczech
i Szwajcarii. Od 1989 roku jest nauczycielem klasy skrzypiec i dyrygentem orkiestr
m³odzie¿owych w Zespole Pañstwowych
Szkó³ Muzycznych w Krakowie. By³ równie¿
wyk³adowc¹ i dyrygentem na Bilkent
University w Ankarze (1993/4). Od 1994
Conductor and pedagogue. Graduated
from Academy of Music in Kraków; in
1989, founded Cantores Cracovienses
Chamber Choir; has concertized with
this ensemble many times in France,
Italy, Austria, Germany and Switzerland.
Since 1989, has taught violin and conducted youth orchestras at Zespó³
Pañstwowych Szkó³ Muzycznych (State
Music Schools Group) in Kraków. Was
also lecturer and conductor at Bilkent
University in Ankara (1993-94). From
1994 onward, worked as chorister in
Polish Radio Choir, advanced to post
of choirmaster; since 1996, has been
Assistant Director of Polish Radio Choir
in Kraków.
niedziela / Sunday, 5.11.2006
roku pracowa³ jako chórzysta w Chórze
Polskiego Radia, gdzie awansowa³ na
stanowisko chórmistrza, a od 1996 roku
jest zastêpc¹ Dyrektora Chóru Polskiego
Radia w Krakowie.
Narodowa
Orkiestra
Symfoniczna
Polskiego
Radia
w Katowicach
Wczeœniej dzia³aj¹ca jako Wielka Orkiestra
Symfoniczna Polskiego Radia, zosta³a za³o¿ona przez G. Fitelberga w Warszawie
w 1935 roku i prowadzona przez niego
do wybuchu II wojny œwiatowej. Po wojnie,
ju¿ w Katowicach zespo³em kierowali najwybitniejsi polscy dyrygenci: W. Rowicki,
G. Fitelberg, J. Krenz, K. Kord, A. Wit.
Obecnie dyrektorem artystycznym jest
Gabriel Chmura, Jan Krenz pe³ni funkcjê
dyrygenta honorowego, a Stanis³aw Skrowaczewski przyj¹³ tytu³ pierwszego dyrygenta goœcinnego. Od 2000 roku dyrektorem naczelnym i programowym jest
National Polish Radio Symphony Orchestra
Katowice (NOSPR – previously active as
the Great Polish Radio Symphony Orchestra)
was founded by G. Fitelberg in Warsaw
in 1935, and led by him until the outbreak
of World War II. After the war, now in
Katowice, the ensemble was directed by
the most distinguished Polish conductors:
W. Rowicki, G. Fitelberg, J. Krenz, K. Kord,
A. Wit. Presently, its artistic director is
Gabriel Chmura; Jan Krenz is conductor
laureate; and Stanis³aw Skrowaczewski
has accepted the title of chief guest conductor. Since 2000, its executive and
41
Joanna Wnuk-Nazarowa. Zespó³ mia³
zaszczyt wspó³pracowaæ z jednymi z najwiêkszych kompozytorów drugiej po³owy
XX wieku – W. Lutos³awskim, K. Pendereckim
i H. M. Góreckim, prezentuj¹c pierwsze
wykonania ich dzie³. Orkiestra zrealizowa³a
przesz³o 160 p³yt CD dla wielu wytwórni
fonograficznych (m.in. Decca, EMI, Phillips,
Naxos) oraz dokona³a licznych nagrañ
archiwalnych dla potrzeb Polskiego Radia.
Wraz z NOSPR wystêpowa³o wielu najwybitniejszych dyrygentów i solistów. Orkiestra koncertowa³a niemal we wszystkich
krajach Europy, a tak¿e w Azji, Australii,
Nowej Zelandii, Korei, Tajwanie, USA,
Kanadzie i Brazylii, ciesz¹c siê wszêdzie
uznaniem krytyki i entuzjastycznym
przyjêciem ze strony publicznoœci.
Orkiestra w 2005 roku, podczas Festiwalu
„Warszawska Jesieñ”, zosta³a uhonorowana
nagrod¹ Orfeusz w uznaniu wybitnych
wykonañ muzyki polskiej. Od 2006 roku
NOSPR uczestniczy w miêdzynarodowym
projekcie Symphonet, którego celem jest
jest m.in. miêdzynarodowa wymiana
muzyków i wspólna organizacja festiwali.
42
program director has been Joanna
Wnuk-Nazarowa. In its history, the
ensemble has had the honor of collaborating with some of the greatest composers of the second half of the 20th
century – W. Lutos³awski, K. Penderecki
and H. M. Górecki, presenting premières
of their works. The orchestra has made
over 160 CDs for many recording firms
(among others, Decca, EMI, Phillips,
Naxos), as well as many archival recordings for the needs of the Polish Radio.
Many of the most distinguished conductors
and soloists have performed together
with NOSPR. The orchestra has concertized in almost every country of Europe,
as well as in Asia, Australia, New Zealand, Korea, Taiwan, USA, Canada
and Brazil, everywhere enjoying critical
acclaim and enthusiastic receptions on
the part of audiences. In 2005, during
the Warsaw Autumn Festival, the Orchestra
was honored with the Orfeusz prize in
recognition of its outstanding performances of Polish music. Starting in 2006,
NOSPR began to participate in
Symphonet, an international project
whose purpose is, among other things,
international exchange of musicians and
joint organization of festivals.
Rozmowa
z Krzysztofem
Pendereckim
Conversation with
Krzysztof
Penderecki
Symfonia niczym
powieϾ
Symphony – Just Like
a Novel
Rozpoœcieram w powietrzu
moje pewne skrzyd³a.
Kryszta³y nieba przesta³y
byæ dla mnie przegrod¹,
rozbiwszy je wznios³em siê
w nieskoñczonoœæ.
Quindi l’ali sicure a l’aria porgo;
Né temo intoppo di cristallo o vetro,
Ma fendo i cieli e a l’infinito m’ergo.
Henceforth I spread confident wings to space;
I fear no barrier of crystal or of glass;
I cleave the heavens and soar to the infinite.
(Giordano Bruno, O nieskoñczonoœci,
Wszechœwiecie i œwiatach. Sonet III, wersety 9-11
– tekst wykorzystany w Kosmogonii)
(Giordano Bruno, On the Infinite Universe
and Worlds, Sonnet no 3, lines 9–11
– text used in Cosmogonia)
Tr. Dorothea Waley Singer
„Symfonia jest jak powieœæ epicka. Trzeba
mieæ coœ do powiedzenia, aby siê w ogóle
za ni¹ zabieraæ” – powiedzia³ Pan w jednym
z wywiadów. Czy dlatego Pana pierwsza
symfonia powsta³a, kiedy mia³ Pan ju¿
blisko 40 lat?
“A symphony is like an epic novel. You
have to have something to say before
you even start working on it,” you said
once in an interview. Is this why your first
symphony was written when you were
already nearly 40 years old?
43
W³aœnie dlatego. Wielkiego utworu
epickiego nie pisze 20-letni ch³opiec,
tylko cz³owiek w dojrza³ym wieku.
Postanowi³em – ca³kiem œwiadomie –
napisaæ I Symfoniê maj¹c 40 lat. I tak te¿
zrobi³em. Uwa¿am, ¿e jest to dobry wiek
na siêgniêcie po tak wielk¹ formê.
Mia³em ju¿ na swoim koncie kilkadziesi¹t
bardzo udanych utworów, w tym kilka
du¿ych form. Uzna³em, ¿e mam coœ do
powiedzenia i w symfonii.
Mówi¹c o formie symfonii nie myœli Pan
zapewne o symfoniach klasycznych.
Oczywiœcie. Symfonie klasyków by³y
bardzo krótkie i skromne. Natomiast
wielkie symfonie, czyli utwory Brahmsa,
Brücknera, Dvořáka, Mahlera, zosta³y
napisane przez kompozytorów, którzy ju¿
mieli na swoim koncie du¿y dorobek
twórczy i którzy byli przygotowani do
pisania wielkich form.
Jakie miejsce w Pana twórczoœci zajmuje
symfonia?
44
Najwa¿niejsze. Traktujê tê formê jako
dzie³o mojego ¿ycia. W symfoniach
mo¿na poznaæ moj¹ prawdziw¹ twarz.
Jak ³atwo stwierdziæ, nie piszê symfonii
jednej za drug¹. Wypuszczam je rzadko,
cyzeluj¹c w nich ka¿dy dŸwiêk.
Poœwiêcam im wiele czasu.
Ile zamierza Pan napisaæ symfonii?
Mam sztywny plan – od trzydziestu lat –
napisania dziewiêciu symfonii. I nie chcê
wiêcej.
Dlaczego?
Bo bardzo niebezpiecznie jest zaczynaæ
dziesi¹t¹. Wielu kompozytorów – choæby
Bruckner, Beethoven – zaczê³o i nie
doczeka³o. A ja – o czym ju¿ mówi³em –
jestem przes¹dny.
Precisely for that reason. A great epic
work is written not by a 20-year-old boy,
but by a person of mature age. I decided
– completely consciously – to write my
1st Symphony at age 40. And that is also
what I did. I think that is a good age to
turn to such a large form. I already had
to my credit several dozen very successful
works, including several large forms.
I figured that I had something to say in
a symphony as well.
In speaking of the symphony form, no
doubt you aren’t thinking about Classical
symphonies.
Of course not. The symphonies of the
Classicists were very short and modest.
On the other hand, the great symphonies – so, the works of Brahms,
Bruckner, Dvořák, Mahler – were written
by composers who already had great
artistic achievements to their credit, who
were prepared to write large forms.
What place does the symphony occupy in
your uvre?
The most important. I treat this form as
my life’s work. In the symphonies, you
can recognize my true face. As is easy to
determine, I do not write symphonies
one after the other. I release them rarely,
first chiseling every note. I devote a lot of
time to them.
How many symphonies do you intend to
write?
I have a hard-and-fast plan – have had
for thirty years – to write nine symphonies.
No more.
Why?
Because it’s very dangerous to begin
a tenth. Many composers – for example
Inni kompozytorzy pisali jednak swoje
symfonie po kolei. Numer œwiadczy³
o kolejnoœci powstawania dzia³a. U Pana
tak nie jest. Dlaczego?
Wbrew pozorom piszê w kolejnoœci, ale
nie w kolejnoœci koñczê. Czasem po
napisaniu jednej lub dwóch czêœci zarzucam
komponowanie i wracam do tej symfonii
po latach, gdy ju¿ istniej¹ nastêpne.
Dlatego te utwory wchodz¹ do obiegu
koncertowego nie po kolei. Po napisaniu
I, II oraz IV i V wróci³em do III Symfonii,
która istnia³a we fragmentach, ale pocz¹tkow¹ numeracjê zachowa³em.
Niedawno napisa³em VII, bo mam szkice
do VI, która bêdzie – powiem nieskromnie – moj¹ symfoni¹ pastoraln¹,
zatytu³owan¹ „Elegia na umieraj¹cy las”.
W tym roku piszê VIII Symfoniê. Po jej
zakoñczeniu powstanie VI i na koniec IX.
Na sam koniec cyklu nie mam zamiaru
zbyt d³ugo czekaæ. Ostatni¹ symfoniê
zamierzam napisaæ na pocz¹tku drugiego
dziesiêciolecia XXI wieku.
Wszystkie Pana symfonie powstaj¹ na
konkretne zamówienia.
Tak, ale to s¹ przede wszystkim zamówienia, które ja wyszukujê, aby znaleŸæ sobie
odpowiednie miejsce i orkiestry na prawykonanie moich symfonii. Podpisa³em –
nie tak dawno – umowê z orkiestr¹
monachijsk¹ na prawykonania wszystkich
moich symfonii, które powstan¹.
Ostatnio jednak odst¹pi³em od tej umowy.
Bruckner, Beethoven – began and didn’t
live to finish. And I – as I’ve already said
– am superstitious.
Other composers, however, have written
their symphonies in order. The number
showed the order of writing. With you,
it’s different. Why?
Appearances notwithstanding, I do write
in order – but I don’t finish in order.
Sometimes after writing one or two
movements, I leave off composing and
return to that symphony years later, when
subsequent ones already exist. After writing
the 1st, 2nd, 4th and 5th, I returned to
the 3rd, which existed in fragments, but
I kept the original numeration. Not long
ago, I wrote my 7th, because I have
sketches for the 6th, which will be – to
speak immodestly – my Pastoral Symphony,
entitled “Elegy for the Dying Forest”.
This year, I am writing my 8th symphony.
After I finish that, I will write my 6th, and
then, finally, my 9th. I don’t plan to wait
too long for the very end of the cycle.
I plan to write my last symphony at the
beginning of the second decade of the
21st century.
All of your symphonies have been written
on commission.
Nie chcia³em siê czuæ skrêpowany
pisaniem na konkretny termin.
But these are, above all, commissions
that I seek out in order to find an appropriate place and orchestra for the world
première of my symphonies. I signed –
not too long ago – a contract with the
Munich orchestra for world premières
of all of my symphonies yet to be written.
Recently, however, I dissolved that
contract.
Jaka bêdzie VIII Symfonia?
Why?
Na pewno o wiele krótsza, ni¿ VII. Mam
ju¿ na ni¹ pomys³. Nie wiem jeszcze, ile
bêdzie mia³a czêœci. Do tej pory tylko
I didn’t want to feel bound, writing for
a concrete deadline.
Dlaczego?
45
dwie z moich symfonii s¹ wieloczêœciowe:
III Symfonia ma piêæ czêœci, zaœ VII – siedem. Mogê jedynie przyrzec, ¿e na
pewno VIII Symfonia nie bêdzie mia³a
oœmiu czêœci.
Ma Pan ju¿ szkice ca³oœci, tematy?
Oczywiœcie. Problem w komponowaniu
polega jednak na tym, ¿e zawsze mam
wiêcej szkiców, ni¿ trzeba. Nale¿y jedynie
dokonaæ wyboru. Za wczeœnie jest, aby
mówiæ o tej symfonii. Mo¿e siê jeszcze
wiele wydarzyæ.
Fragmenty niepublikowanej „rozmowy-rzeki”
przeprowadzonej z kompozytorem przez
Agnieszkê Malatyñsk¹-Stankiewicz w 2002 roku.
What will the 8th Symphony be like?
Definitely much shorter than the 7th.
I already have an idea for it. I don’t
know yet how many movements it will
have. To date, only two of my symphonies
have had more than one movement: the
3rd Symphony has five movements; and
the 7th, seven. The only thing I can
swear to is that the 8th Symphony will
definitely not have eight movements.
Do you already have sketches of the
whole thing, themes?
Of course. The problem in composing,
however, is that I always have more
sketches than I need. I just have to make
a choice. It is too early to talk about this
symphony. A lot could still happen.
Fragments of an unpublished “conversation-river” between the composer and
Agnieszka Malatyñska-Stankiewicz in 2002.
46
poniedzia³ek, godz.12.00 / Monday, 12:00 p.m.
SALA FONTANY MUZEUM HISTORYCZNEGO
MIASTA KRAKOWA / FONTANA ROOM OF THE
HISTORICAL MUSEUM OF THE CITY OF KRAKÓW
AKADEMIA FESTIWALOWA/ FESTIVAL TALK
Spotkanie z Krzysztofem Pendereckim /
Meeting with Krzysztof Penderecki
Prowadzi / Moderator – Mieczys³aw Tomaszewski
poniedzia³ek, godz.19.30 / Monday, 7:30 p.m.
KOŒCIÓ£ ŒW. BARBARY / ST. BARBARA’S CHURCH
Muzyka z XV-wiecznego rêkopisu Krasiñskich
(ca 1440) / Music from the 15th Century
Manuscript of the Krasiñski Family (ca. 1440)
Miko³aj z Radomia – Gloria
Etienne Grossin – Credo
Miko³aj z Radomia – Utwór bez tytu³u / Piece without title
Anonim – Ave mater o Maria
Anonim – Virginem mire puchritudinis – In descort
Johannes Ciconia – Gloria – Regina gloriosa – Credo
Anonim – Salve thronus trinitatis
Miko³aj z Radomia – Magnificat
Anonim – Cracovia civitas
Miko³aj z Radomia – Alleluia
Anonim – Christicolis secunditas
Miko³aj z Radomia – Gloria
Miko³aj z Ostroroga – Pastor gregis egregius
Antonio Zaccara da Teramo – Gloria Ad ogni vento
ARS CANTUS:
Monika Wieczorkowska – œpiew / voice
Piotr Olech – œpiew / voice
Maciej Gocman – œpiew / voice
Burkard Wehner – œpiew / voice
Piotr Karpeta – œpiew / voice
Tomasz Dobrzañski – flet prosty, mandora / soprano recorder, mandora
Anna Œliwa – fidel / fiddle
Micha³ Micker – fidel / fiddle
Ewa Prawucka – pozytyw / organ
poniedzia³ek / Monday, 6.11.2006
6.11.2006
47
48
Rêkopis Krasiñskich / Krasiñski Manuscript
Wœród przechowywanych w Polsce muzykaliów rêkopis Krasiñskich, okreœlany skrótem Kras 52, zajmuje miejsce wyj¹tkowe.
Nie wynika to tylko z faktu, ¿e jest jednym
z g³ównych Ÿróde³ muzyki polskiej XV wieku;
¿e w sposób nierozerwalny zwi¹zany jest
kultur¹ muzyczn¹ Krakowa i najwa¿niejszym polskim kompozytorem tego czasu –
Miko³ajem z Radomia. Jest to bowiem
rêkopis, na którym swe piêtno odcisnê³y
tragiczne wydarzenia najnowszej historii
Polski. Przed II wojn¹ œwiatow¹ nale¿a³ on
do jednego z najcenniejszych ksiêgozbiorów
kraju – Biblioteki Ordynacji Krasiñskich,
mieszcz¹cej siê w czasie wojny w Warszawie przy ulicy Okólnik 9. Biblioteka ta po
klêsce Powstania Warszawskiego praktycznie
przesta³a istnieæ. Na rozkaz w³adz niemieckich specjalne oddzia³y Brandkommando
dokonywa³y systematycznego palenia
miasta. W dniu 19 paŸdziernika 1944
roku na ulicy Okólnik sp³onê³y bezcenne
zabytki kultury: 26 tysiêcy rêkopisów, 80
tysiêcy starych druków i 2,5 tysi¹ca inkunabu³ów. Jednak¿e Kras 52 – w wyniku
niewyjaœnionych do dziœ okolicznoœci –
ocala³. Odnalaz³ siê przez przypadek we
wrzeœniu 1948 roku, gdy profesor Karol
Estreicher przebywa³ wraz z Komisj¹ Rewindykacyjn¹ w Bayerische Staatsbibliothek
w Monachium. Jego uwagê zwróci³ znajomo
wygl¹daj¹cy wolumin przenoszony akurat
przez niemieckiego bibliotekarza. Gdy poprosi³ o pokazanie ksiêgi, okaza³o siê, ¿e
jest ni¹ s³ynny Kras 52. Rêkopis powróci³
do Biblioteki Narodowej w Warszawie, gdzie
obecnie przechowywany jest w ognioszczelnym sejfie pod sygnatur¹ III.8054.
Among music materials surviving in
Poland, the Krasiñski manuscript, designated with the abbreviation “Kras 52”,
possesses an exceptional position. This
results not only from the fact that it is one
of the main sources of 15th-century Polish
music, that it is inseparably linked with the
musical culture of Kraków and with the
most important Polish composer of that
time – Miko³aj of Radom. For this is a manuscript which bears the mark of tragic
events from the most recent Polish history.
Before World War II, it belonged to one
of the most valuable book collections in
the country – the Library of the Krasiñski
Estate, located during the War in Warsaw
at ulica Okólnik 9. After the Warsaw
Uprising, it practically ceased to exist. At
the order of German authorities, special
Brandkommando divisions carried out
a systematic burning of the city. On
19 October on ulica Okólnik, priceless
historic cultural objects went up in flames:
26 000 manuscripts, 80 000 old printed
publications, and 2 500 incunabula.
However, Kras 52 – as a result of circumstances unexplained to this day – was salvaged. It was rediscovered by chance in
September 1948, when Professor Karol
Estreicher was, together with the Claims
Commission [Komisja Rewindykacyjna], at
the Bayerische Staatsbibliothek in Munich.
His attention was drawn to a familiarlooking volume being transported at that
moment by a German librarian. When he
asked to be shown the book, it turned out
that is was the famous Kras 52. The manuscript returned to the National Library in
poniedzia³ek / Monday, 6.11.2006
Muzyka z XV-wiecznego Music from the
rêkopisu Krasiñskich
Krasiñski Manuscript
(ca 1440)
(ca. 1440)
49
50
Niestety tragiczny los nie omin¹³ innych
polskich muzykaliów. Zagin¹³ na przyk³ad
rêkopis znany pod skrótem Wn 378, uwa¿any pod wieloma wzglêdami za bliŸniaczy
w stosunku do Kras 52. Zawiera³ on m.in.
utwory Miko³aja z Radomia, które znamy
dziœ ju¿ tylko z przedwojennych reprodukcji.
Rêkopis Krasiñskich ma dla nas ogromn¹
wartoœæ g³ównie ze wzglêdu na zapisane
w nim utwory muzyczne. Jednak¿e jego
treœæ stanowi¹ – oprócz muzyki – ró¿ne
teksty ³aciñskie, a wœród nich kazania wielkopostne XIII-wiecznego dominikanina
Jacopa da Voragine oraz traktat o wypêdzaniu demonów. Rêkopis sk³ada siê
bowiem w istocie z piêciu odrêbnych czêœci,
które zespolono dopiero w XIX wieku. Czêœæ
muzyczn¹ tworz¹ 33 karty, na których
zapisano – tzw. czarn¹ notacj¹ menzuraln¹
– 37 polifonicznych utworów. Nie wiadomo
kto zebra³ i zanotowa³ te tak wa¿ne dla
nas kompozycje, choæ z pewnoœci¹ nast¹pi³o to oko³o 1440 roku.
Choæ miejsce powstania rêkopisu nie jest
nam znane, to jednak istniej¹ doœæ powa¿ne
poszlaki wskazuj¹ce na to, ¿e stworzono
go w Krakowie, w krêgu tamtejszego dworu
królewskiego. Czêœæ muzyczn¹ zabytku
otwiera bowiem hymn na czeϾ miasta
zatytu³owany Cracovia civitas, który oprócz
niew¹tpliwych walorów muzycznych jest
dla nas cennym tableau ¿ycia XV-wiecznej
stolicy. Równie¿ w innych miejscach
zbioru znajdujemy bezpoœrednie odniesienia
do historii Polski. Jednym z najczêœciej
przywo³ywanych przyk³adów jest ballada
Miko³aja z Radomia opatrzona tekstem
Hystorigraphi aciem, którego autorstwo
przypisuje siê podkanclerzemu królewskiemu
i biskupowi poznañskiemu Stanis³awowi
Cio³kowi. Tekst ten ma charakter panegiryku
u³o¿onego na czeœæ rodziny królewskiej
w zwi¹zku z narodzinami Kazimierza,
syna W³adys³awa Jagie³³y i królowej Zofii.
Do kompozycji o lokalnym pochodzeniu
zalicza siê te¿ utwór Pastor gregis egregius
przypisywany nieznanemu bli¿ej Miko³ajowi
z Ostroroga. Jest to rodzaj sekwencji po-
Warsaw, where it is presently held in a fireproof vault under the call number III.8054.
Unfortunately, other Polish music materials
were not spared a tragic fate. For example,
a manuscript disappeared which was
known by the abbreviation Wn 378 and
considered to be in many respects a twin
of Kras 52. It contained, among other
things, works by Miko³aj of Radom which
we know today only from pre-War reproductions.
The Krasiñski manuscript is of great value
to us, chiefly on account of the musical
works notated in it. However, its content is
represented by – aside from music – various
Latin texts, among them Lenten sermons
by Dominican friar Jacopo da Voragine,
as well as a treatise on exorcism of demons.
For the manuscript is essentially comprised
of five separate parts which were combined
only in the 19th century. The musical portion is formed by 33 folios on which were
written – in so-called black mensural
notation – 37 polyphonic works. It is not
known who compiled and notated these
compositions which are of such importance
to us, though with all certainty, it took place
ca. 1440.
Though the place where the manuscript
came into being is not known, there does
exist, however, quite serious circumstantial
evidence that it was created in Kraków,
within the sphere of the royal court located
there. For the musical portion of this historic
document opens with a hymn in honor
of the city entitled Cracovia civitas, which,
apart from its indubitable musical value,
is a valuable tableau for us of life in the
15th-century capital. But in other places in
the collection as well, we find direct references to the history of Poland. One of the
most-often cited examples is a ballad by
Miko³aj of Radom, provided with the text
Hystorigraphi aciem, whose authorship is
attributed to royal deputy chancellor and
bishop of Poznañ Stanis³aw Cio³ek. The
text has the character of a panegyric composed in honor of the royal family in con-
nection with the birth of Kazimierz, son
of W³adys³aw Jagie³³o and Queen Zofia.
Compositions of local origin also include
the work Pastor gregis egregius, attributed
to the otherwise-unknown Miko³aj of Ostroróg. It is a sort of sequence dedicated to
bishop St. Stanis³aw – a patron saint of
Poland whose remains are laid to rest at
Wawel Cathedral. However, in searching
for connections between the Krasiñski
manuscript and the culture of our country,
it should be remembered, above all, that
it is the main source of the uvre of Miko³aj
of Radom – a composer who is called, not
without reason, one of the most distinguished Polish artists before Chopin.
Despite efforts still being undertaken, we
have so far not been able to reconstruct
Miko³aj’s biography. This results not only
from a lack of appropriate documents,
but also from the fact that among the
composer’s contemporaries, there were
several figures active who bore his name
(“Nicolaus de Radom”). Presently, it is
assumed that “our” Miko³aj of Radom was
born in the 1360s. Perhaps he should be
identified with a person named “Nicolaus
Geraldi de Radom”, who appears several
times in documents from the chancellery
of Pope Boniface IX. This would imply that
Miko³aj was a clergyman in the Kraków
diocese and was living in Rome ca. 1390.
This hypothesis seems justified in that also
active at the same time in the Eternal City
was Antonio Zacara da Teramo – one of
the most distinguished composers of those
times, who had an undoubted influence
on the Polish artist’s uvre. Once upon
a time, it was supposed that Miko³aj of
Radom was the harpsichordist mentioned
in 1422 as being in service to Queen
Zofia, the last wife of W³adys³aw Jagie³³o.
Though without doubt, he had some connections with the Kraków royal court, the
document in question does, nonetheless,
speaks only of Miko³aj, without the
“Radom”. So it is indeed difficult to suppose
that in Poland at that time, there was only
poniedzia³ek / Monday, 6.11.2006
œwiêconej œwiêtemu biskupowi Stanis³awowi
– patronowi Polski, którego szcz¹tki spoczywaj¹ w katedrze wawelskiej. Poszukuj¹c
jednak zwi¹zków rêkopisu Krasiñskich z kultur¹ naszego kraju nale¿y przede wszystkim
pamiêtaæ, ¿e jest on g³ównym Ÿród³em
twórczoœci Miko³aja z Radomia – kompozytora, któremu nie bez przyczyny nadaje
siê miano jednego z najwybitniejszych polskich twórców przed Chopinem.
Pomimo podejmowanych wci¹¿ wysi³ków,
nie uda³o siê dot¹d odtworzyæ biografii
Miko³aja. Nie wynika to tylko z braku
odpowiednich dokumentów, lecz równie¿
z faktu, ¿e równoczeœnie z kompozytorem
dzia³a³o kilka osób nosz¹cych jego nazwisko („Nicolaus de Radom”). Obecnie
przyjmuje siê, ¿e „nasz” Miko³aj z Radomia
urodzi³ siê w latach szeœædziesi¹tych XIV
wieku. Byæ mo¿e nale¿y go uto¿samiæ z osob¹ o nazwisku „Nicolaus Geraldi de Radom”, która kilkakrotnie pojawia siê w dokumentach kancelarii papie¿a Bonifacego
IX. Wynika³oby st¹d, ¿e Miko³aj by³ duchownym diecezji krakowskiej i oko³o 1390
roku przebywa³ w Rzymie. Hipoteza ta
wydaje siê o tyle uzasadniona, ¿e w tym
samym czasie w Wiecznym Mieœcie dzia³a³
Antonio Zacara da Teramo – jeden z najwybitniejszych kompozytorów tamtych czasów, który wywar³ niew¹tpliwy wp³yw na
twórczoœæ polskiego twórcy. Niegdyœ przypuszczano, ¿e Miko³aj z Radomia by³
wzmiankowanym w 1422 roku klawicymbalist¹ królowej Zofii, ostatniej ¿ony W³adys³awa Jagie³³y. Aczkolwiek niew¹tpliwie
posiada³ on jakieœ zwi¹zki z krakowskim
dworem królewskim, to jednak w odnoœnym
dokumencie mówi siê tylko o Miko³aju,
bez Radomia. Trudno doprawdy przypuszczaæ, ¿e w ówczesnej Polsce dzia³a³ tylko
jeden muzyk o tym niezwykle wtedy popularnym imieniu.
W zasadzie jedynym – ale jak¿e wa¿nym
– œwiadectwem dzia³alnoœci Miko³aja z Radomia pozostaje jego twórczoœæ. Nie jest
ona zbyt obszerna, jednak jej znaczenie
dla kultury polskiej trudno przeceniæ. Na
51
52
zachowany do dziœ dorobek kompozytora
sk³ada zaledwie dziewiêæ utworów: trzy
pary centralnych czêœci mszy Gloria i Credo,
dwie ballady oraz s³ynny Magnificat. Wszystkie sygnowane s¹ w Ÿród³ach nazwiskiem
kompozytora: w rêkopisie Krasiñskich
oznacza siê je jako „Opus Nicolai de
Radom”, zaœ w zaginionym rêkopisie Wn
378 w formie spolszczonej – „slowye
micolayowo radomskego” („dzie³o Miko³aja
Radomskiego”). Polskiemu kompozytorowi
przypisuje siê te¿ autorstwo przeróbki
chanson Bon jour bon mois Guillaume’a
Dufaya, której pierwotnie œwiecki tekst
zast¹piono radosnym „Alleluia”. O pozosta³ych dzie³ach Miko³aja z Radomia nic
nie wiadomo – nie odnaleziono te¿ dotychczas innych zapisów jego twórczoœci poza
wzmiankowanymi tu dwoma rêkopisami.
Twórczoœæ Radomskiego nawi¹zuje do
najlepszych wzorów muzyki europejskiej
pocz¹tku XV wieku. W jego czêœciach
mszalnych znajdujemy elementy stylu ars
subtilior, swoistego œredniowiecznego
manieryzmu, charakterystycznego dla
okresu 1370–1420. Cechowa³o go po³¹czenie odrêbnych dotychczas tradycji polifonii francuskiej i w³oskiej, przemieszanie
w¹tków œwieckich i religijnych, a zarazem
pewne wysublimowanie, sk³onnoœæ do
budowania muzyki z detali rytmicznych,
melodycznych i brzmieniowych. U Miko³aja
z Radomia widoczne s¹ paralele z twórczoœci¹ Antoniego Zacary da Teramo i najwa¿niejszego kompozytora tego okresu –
Johannesa Ciconii. Nieco odmienny charakter reprezentuj¹ ballady polskiego
twórcy, bli¿sze tradycji francuskiej. Nie
wiadomo do jakich tekstów zosta³y skomponowane, choæ istnieje przypuszczenie,
¿e mog³y byæ to teksty w jêzyku polskim –
w rêkopisach muzycznych tego czasu znajdujemy tajemnicze inskrypcje, które œwiadcz¹, ¿e ju¿ wtedy istnia³ gatunek polskiej
poezji mi³osnej, o niekiedy frywolnym
charakterze. Pierwsza z ballad Miko³aja
z Radomia zachowa³a siê bez tekstu, st¹d
te¿ we wspó³czesnej praktyce koncertowej
one musician with that (then) unusually
popular name.
Basically, the only – but how important! –
evidence of Miko³aj of Radom’s activity
remains his compositional uvre. It is not
particularly prolific, but it is difficult to
overestimate its significance for Polish culture. The composer’s body of work surviving until today is comprised of a mere nine
works: three pairs of the central mass
movements Gloria and Credo, two ballads,
and the famous Magnificat. All are signed
in the sources with the composer’s name:
in the Krasiñski manuscript, they are designated as “Opus Nicolai de Radom”, while
the lost Wn 378 manuscript gives the Polish
form – “slowye micolayowo radomskego”
(“work of Miko³aj Radomski”). Also attributed to the Polish composer’s authorship
are adaptations of Guillaume Dufay’s
chanson “Bon jour bon mois”, whose
originally secular text is replaced with
a joyful “Alleluia”. About the remaining
works of Miko³aj of Radom, nothing is
known – thus far, no other records of his
œuvre have been rediscovered, apart from
the two manuscripts mentioned here.
Radomski’s uvre alludes to the best models
of European music from the beginning of
the 15th century. In his mass movements,
we find elements of ars subtilior style, a peculiar medieval mannerism characteristic
of the period from 1370–1420. It was distinguished by a linking of the previously
separate traditions of French and Italian
polyphony, a mixture of secular and religious threads; but at the same time, a certain sublimation, a tendency towards building music from details of rhythm, melody
and sonority. In the uvre of Miko³aj of
Radom, there are visible parallels with
that of Antonio Zacara da Teramo and
of the most important composer of this
period – Johannes Ciconia. A somewhat
different character is represented by the
ballads of the Polish artist, which are closer
to the French tradition. It is not known to
what texts they were composed, though
there exists a supposition that they could
have been texts in the Polish language –
in music manuscripts from this time, we
find mysterious inscriptions which show
that at the time, there already existed
a genre of Polish love poetry, of sometimes
frivolous character. The first of Miko³aj of
Radom’s ballads has survived without text,
so that in modern concert practice as well,
it is performed instrumentally. Under the
second, in a manner somewhat artificial
and contrary to its original form, Cio³ek’s
Latin text Hystorigraphi aciem has been
placed in the manuscript. Such tailoring of
foreign texts to works originally composed
to other words was common in the 15th
century. Often, French secular texts were
replaced by Latin religious texts – as happened in the case of another ballad from
the Krasiñski manuscript, Virginem mire
pulchritudinis, which was sung in France
with the words A discort son desir.
However, the work which inspires the most
interest in Miko³aj of Radom’s legacy is his
Magnificat – i.e. a musical arrangement
of the canticle of the Virgin Mary taken
from the Gospel according to St. Luke.
Works of this type were fairly common in
the 15th century; for us, what is most significant is that the composer made use
here of fauxbourdon technique, which
became a symbol of the transformations
which were taking place in the music of
that time. The utilization of this technique
was of momentous significance for the
sound of the work – for it is in fauxbourdon
that we see the beginnings of thinking in
chords, so important to the music of subsequent era. However, what is particularly
important is that Miko³aj of Radom was
one of the first European artists to utilize
this – for those times – truly avant-garde
solution. His Magnificat is compared in
particular with the works of the young
Guillaume Dufay (b. 1397, d. 1474) –
a great master of the art of polyphony,
a pioneer in the use of this technique who
set the standards for music composition in
poniedzia³ek / Monday, 6.11.2006
wykonuje siê j¹ instrumentalnie. Pod drug¹
pod³o¿ono w rêkopisie – w sposób nieco
sztuczny i wbrew jej pierwotnej formie –
³aciñski tekst Cio³ka Hystorigraphi aciem.
Takie dopasowywanie obcych tekstów do
utworów skomponowanych oryginalnie do
innych s³ów by³o powszechne w XV stuleciu.
Czêsto œwieckie teksty francuskie
zastêpowano religijnymi tekstami ³aciñskimi
– tak sta³o siê w przypadku kolejnej ballady
z rêkopisu Krasiñskich Virginem mire pulchritudinis, któr¹ we Francji œpiewano ze
s³owami A discort son desir.
Jednak utworem, który budzi najwiêksze
zainteresowanie w spuœciŸnie Miko³aja
z Radomia, jest jego Magnificat, a wiêc
muzyczne opracowanie kantyku Marii
Panny, zaczerpniêtego z Ewangelii wg œw.
£ukasza. Dzie³a tego typu by³y doœæ rozpowszechnione w XV wieku; dla nas najwiêksze
znaczenie ma fakt, ¿e polski kompozytor
zastosowa³ tu technikê fauxbourdon, która
sta³a siê symbolem przemian, jakie dokonywa³y siê w muzyce tego czasu. Zastosowanie tej techniki mia³o donios³e znaczenie
dla brzmienia utworu – to w³aœnie w fauxbourdon upatruje siê pocz¹tki myœlenia
akordami, tak wa¿nego dla muzyki nastêpnych epok. Co jednak szczególnie istotne,
Miko³aj z Radomia by³ jednym z pierwszych
twórców europejskich, który zastosowa³ to
iœcie awangardowe – jak na tamte czasy –
rozwi¹zanie. Jego Magnificat porównuje
siê zw³aszcza z utworami m³odego Guillaume’a Dufaya (ur. 1397, zm. 1474) –
wielkiego mistrza sztuki polifonii, pioniera
w zastosowaniu tej techniki, wyznaczaj¹cego
standardy komponowania muzyki w XV
stuleciu. Dzie³o Radomskiego niezwykle
przypomina powsta³e zapewne w tym samym czasie Magnificat sexti toni burgundzkiego kompozytora nie tylko ze wzglêdu
na zastosowanie fauxbourdon i podobieñstwa melodyczne, ale równie¿ z uwagi na
pokrewn¹, niezwykle symetryczn¹ budowê
utworu.
Miko³aj z Radomia jest wiêc niew¹tpliwie
twórc¹ europejskiej rangi. Nie bez znaczenia
53
54
pozostaje fakt, ¿e jego utwory znalaz³y siê
w rêkopisach, które zawieraj¹ dzie³a
najwybitniejszych kompozytorów prze³omu
XIV i XV wieku. Zarówno w rêkopisie
Krasiñskich, jak i w zaginionym Wn 378
znajdujemy dzie³a Antoniego Zacary da
Teramo (ur. 1360-70, zm. 1413) i Johannesa Ciconii (ur. 1370-75, zm. 1412).
Szczególnie interesuj¹ca jest tutaj para
czêœci mszalnych Gloria i Credo tego drugiego twórcy, stanowi¹ca doskona³y przyk³ad
sztuki wysublimowanej – ars subtilior,
z w³aœciw¹ jej kapryœn¹ melodyk¹ i czêstymi
zmianami nastrojów. W utworach tych
kompozytor wykorzysta³ melodiê kompozycji
pokrewnej w³oskiej ballacie (w rêkopisie
Krasiñskich z tekstem Regina gloriosa),
której pocz¹tek do z³udzenia przypomina
jeden z najpopularniejszych motetów
Johannesa Ciconii – O felix templum iubila.
Jednak¿e w rêkopisie Krasiñskich znajdujemy te¿ inne dzie³a wybitnych wówczas
twórców. Zalicza siê do nich Etienne Grossin, dzia³aj¹cy w Pary¿u rówieœnik wielkiego
Dufaya.
Niejako na drugim biegunie tych mszalnych
utworów znajduj¹ siê znacznie mniej
wyrafinowane, chocia¿ nie pozbawione
swoistego piêkna i kunsztu, anonimowe
Ave mater o Maria, Salve thronus trinitatis
czy Christicolis secunditas. One równie¿
wykazuj¹ zwi¹zki z twórczoœci¹ w³osk¹,
nale¿¹c¹ jednak do nieco bardziej popularnego nurtu ni¿ dzie³a Zacary lub Ciconii.
ZnaleŸæ w nich bowiem mo¿na reminiscencje w³oskiej laudy – religijnych pieœni, nieskomplikowanych ani muzycznie, ani pod
wzglêdem cech przypisanych im tekstów.
Typowa laud¹ jest w tej grupie zw³aszcza
Ave mater o Maria – pochwalny hymn na
czêœæ Najœwiêtszej Marii Panny, który poza
rêkopisem Krasiñskich zachowa³ siê w kilku
Ÿród³ach z terenu W³och i Austrii.
Aczkolwiek rêkopis Krasiñskich zawiera
stosunkowo póŸne przekazy twórczoœci
Antoniego Zacary da Teramo i Johannesa
Ciconii, to jednak jego znaczenie dla historii
muzyki XV wieku, nie tylko w Polsce, trudno
the 15th century. Radomski’s work resembles in unusual measure the Magnificat
sexti toni written no doubt at the same
time by the Burgundian composer – not
only on account of utilization of fauxbourdon
and of melodic similarities, but also in
view of the kindred, unusually symmetrical
structure of the work.
Miko³aj of Radom is, thus, without doubt
an artist of European standing. Also not
without significance is the fact that his
works were found in manuscripts which
contained works by the most distinguished
composers from the end of the 14th and
beginning of the 15th centuries. Both in
the Krasiñski manuscript and in the lost
Wn 378, we find works by Antonio Zacara
da Teramo (b. 1360-70, d. 1413) and
Johannes Ciconia (b. 1370-75, d. 1412).
Of particular interest here are a pair of
mass movements by this second artist,
Gloria and Credo, which represent a perfect
example of the sublime ars subtilior, with
the capricious melodic language and frequent changes of mood proper to this
style. In these works, the composer utilized
the melody of a composition akin to the
Italian ballata (in the Krasiñski manuscript,
with the text Regina gloriosa), whose beginning is deceptively similar to one of Johannes Ciconia’s most popular motets – O felix
templum iubila. However, in the Krasiñski
manuscript, we also find other works by
distinguished artists of that time. Among
them are Etienne Grossin, a contemporary
of Dufay active in Paris.
As it were, at the opposite pole from these
mass-type works are to be found the much
less refined, though not devoid of a peculiar
beauty and skill, anonymous pieces Ave
mater o Maria, Salve thronus trinitatis or
Christicolis secunditas. These, too, display
connections with the Italian uvre; however,
they belong to a somewhat more popular
trend than the works of Zacara or Ciconia.
For one can find in them reminiscences
of the Italian lauda – religious songs, not
complex either musically or in terms of the
Pawe³ Gancarczyk
characteristics of the texts attributed to them.
In this group, a particularly typical lauda
is Ave mater o Maria – a hymn of praise
in honor of the Blessed Virgin Mary which
has survived in, apart from the Krasiñski
manuscript, several sources from the lands
of Italy and Austria.
Though the Krasiñski manuscript contains
relatively late records of the uvre of Antonio Zacara da Teramo and Johannes
Ciconia, its significance for the history of
15th-century music, not only in Poland,
is nonetheless difficult to overestimate.
Among historic documents surviving in
Central Europe, it would be fruitless to
search for any which would contain similar
repertoire, both in terms of musical styles
represented, and in terms of explicit references to local culture. It would also be
fruitless to search for composers in this
area with the standing of Miko³aj of Radom, who, after all – unlike in the case
of Piotr Wilhelmi of Grudzi¹dz – was not
a regional artist, but was fully part of the
mainstream of the development of European polyphony. In this sense, both Miko³aj
of Radom and the Krasiñski manuscript
containing his works number among the
true pearls of Polish culture – understood,
however, not as the culture of one nation,
but with the entire baggage of its European
affiliations. In the context of the peculiar
tribulations to which this manuscript was
exposed, we can only wish that no treasures
of this kind will ever again be sentenced
to destruction or senseless exile.
Pawe³ Gancarczyk
poniedzia³ek / Monday, 6.11.2006
przeceniæ. Wœród zachowanych w Europie
Œrodkowej zabytków pró¿no by szukaæ
takich, które zawiera³yby podobny repertuar,
zarówno pod wzglêdem reprezentowanych
stylów muzycznych, jak i wyraŸnych odniesieñ do lokalnej kultury. Pró¿no by równie¿
szukaæ na tym obszarze kompozytorów na
miarê Miko³aja z Radomia, który przecie¿
– inaczej, ni¿ to by³o w przypadku Piotra
Wilhelmiego z Grudzi¹dza – nie by³ twórc¹ regionalnym, lecz w pe³ni wpisywa³ siê
w g³ówny nurt rozwoju polifonii europejskiej.
W tym sensie zarówno Miko³aj z Radomia,
jak i zawieraj¹cy jego utwory rêkopis Krasiñskich nale¿¹ do prawdziwych pere³ polskiej kultury, nie rozumianej jednak jako
kultura jednego narodu, lecz z ca³ym
baga¿em jej europejskiej przynale¿noœci.
W kontekœcie szczególnych losów, jakie
dotknê³y ten rêkopis, nale¿y sobie ¿yczyæ,
aby ju¿ nigdy tego rodzaju skarby nie by³y
skazywane na zag³adê lub bezsensown¹
tu³aczkê.
55
Ars
Cantus
56
Zespó³ Ars Cantus, prowadzony przez
Tomasza Dobrzañskiego, powsta³ w 2000
roku jako grupa wokalna zwi¹zana z Wroc³awskimi Kameralistami. Istotn¹ czêœæ
repertuaru obejmuj¹cego okres od œredniowiecza do wczesnego baroku stanowi¹
muzyczne zabytki Dolnego Œl¹ska siêgaj¹ce
XIV wieku, czêsto prezentowane s³uchaczom
po raz pierwszy od stuleci.
Zespó³ prowadzi bogat¹ dzia³alnoœæ koncertow¹ wystêpuj¹c na wielu festiwalach
muzyki dawnej. Bra³ udzia³ m.in. w: Festiwalu Flandryjskim w Belgii, Festiwalach
Polskiego Towarzystwa Muzyki Dawnej na
Zamku Królewskim w Warszawie i w Krakowie, festiwalu „Musica Memorabilis”
w Poznaniu, „Forum Musicum” we Wroc³awiu, Festival delle Nazioni we W³oszech.
Koncertowa³ w czasie Miêdzynarodowej
Akademii Muzyki Dawnej w Wilanowie,
w Niemczech, Czechach, na S³owacji
i w Austrii.
Ars Cantus siêga po nowoczesn¹ wiedzê
o historycznym wykonawstwie muzyki
Ars Cantus Ensemble, led by Tomasz Dobrzañski, was founded in 2000 as a vocal
group associated with the Wroc³aw Chamber Ensemble. An essential part of their
repertoire, which encompasses the period
from the Middle Ages to the early Baroque,
is represented by historic musical works
from Lower Silesia, going back to the 14th
century, and often presented to audiences
for the first time in hundreds of years.
The ensemble is engaged in abundant
concert activity, performing at many early
music festivals. It has take part in, among
others: the Flanders Festival in Belgium,
Festivals of the Polish Early Music Society
at the Royal Castles in Warsaw and Kraków,
the Musica Memorabilis festival in Poznañ,
Forum Musicum in Wroc³aw, Festival delle
Nazioni in Italy. It has concertized during
the International Summer Academy of
Early Music in Wilanów, in Germany, the
Czech Republic, Slovakia and Austria.
Ars Cantus takes inspiration from modern
knowledge about historic performance of
music from earlier eras. Its achievements
have been honored with many distinctions,
among others, the Zofia Rayzacherowa
Prize (2001) for “greatest artistic individuality
in the area of early music”, or the Wroc³aw
Music Prize (2003) for its recording entitled
Musica Rediviva: From Wroc³aw Music
Publications of the 16th and 17th Centuries.
In December 2004, a performance by Ars
Cantus was transmitted from Studio S1 to
the countries of the European Radio Union.
The ensemble regularly records CDs presenting historic musical works from earlier
eras. These recordings have been distinguished with nominations for the Fryderyk
Prize (2003, 2005).
In 2005, the ensemble recorded an SACD
entitled Musica Divina: From a Manuscript
of the Krasiñski Library, with works by
Miko³aj of Radom, Miko³aj of Ostroróg,
Johannes Ciconia and Etienne Grossin.
This recording, made for the BeArTon
label, was published in the Pearls of Polish
Music series.
Tomasz
Dobrzañski
poniedzia³ek / Monday, 6.11.2006
dawnych epok. Jego dokonania zosta³y
uhonorowane wieloma wyró¿nieniami,
m.in. nagrod¹ im. Zofii Rayzacherowej
(2001) za „najwiêksz¹ indywidualnoœæ
artystyczn¹ w dziedzinie muzyki dawnej”
czy Wroc³awsk¹ Nagrod¹ Muzyczn¹
(2003) za nagranie pt. Musica Rediviva.
Z wroc³awskich druków muzycznych XVI
i XVII wieku. W grudniu 2004 roku wystêp
Ars Cantus by³ transmitowany ze Studia
S1 do krajów Europejskiej Unii Radiowej.
Zespó³ regularnie nagrywa p³yty prezentuj¹ce zabytki muzyczne dawnych wieków.
Nagrania te wyró¿niane zosta³y nominacjami do nagrody Fryderyk (2003, 2005).
W roku 2005 zespó³ nagra³ p³ytê SACD
pt. Musica Divina. Z rêkopisu biblioteki
Krasiñskich z utworami Miko³aja z Radomia,
Miko³aja z Ostroroga, Johannesa Ciconii
i Etienne’a Grossina. P³yta ta, nagrana dla
wydawnictwa BeArTon, ukaza³a siê w serii
Per³y muzyki polskiej.
57
Ukoñczy³ Akademiê Muzyczn¹ we Wroc³awiu w klasie klarnetu prof. Mieczys³awa
Stachury. Flet prosty studiowa³ w Centrum
Muzyki Dawnej w Genewie u Gabriela
Garrido oraz w Schola Cantorum Basiliensis u Michela Pigueta, gdzie równoczeœnie
Graduated from the Academy of Music
in Wroc³aw (clarinet studio of Prof. Mieczys³aw Stachura), and studied recorder
(block flute) performance at the Early
Music Center in Geneva with Gabriel
Garrido, as well as at the Schola Can-
studiowa³ klarnet historyczny w klasie
Pierre-André Taillarda. Jest za³o¿ycielem
oraz kierownikiem zespo³u Ars Cantus.
Wspó³pracuje z licznymi zespo³ami
muzyki dawnej, prowadzi dzia³alnoœæ
pedagogiczn¹, popularyzatorsk¹ i badawcz¹. Zajmuje siê równie¿ kopiowaniem
i rekonstrukcj¹ dawnych instrumentów
muzycznych. Prowadzi klasê fletu prostego
we wroc³awskiej Akademii Muzycznej
oraz w sekcji muzyki dawnej Pañstwowej
Szko³y Muzycznej II st. we Wroc³awiu.
58
torum Basiliensis with Michel Piguet, where
he also studied historic clarinet in the studio of Pierre-André Taillard. The founder
and director of the Ars Cantus Ensemble,
he collaborates with numerous early
music ensembles, is engaged in music
pedagogy, popularization and research,
as well as in copying and reconstruction
of early musical instruments. He has
a recorder studio at Wroc³aw Academy
of Music, as well as in the early music
section of the Level II State Music School
in Wroc³aw.
wtorek, godz. 12.00 / Tuesday, 12:00 p.m.
SALA FONTANY MUZEUM HISTORYCZNEGO
MIASTA KRAKOWA / FONTANA ROOM OF THE
HISTORICAL MUSEUM OF THE CITY OF KRAKÓW
AKADEMIA FESTIWALOWA / FESTIVAL TALK
Prezentacja CD-ROM-u o ¿yciu i twórczoœci Witolda Lutos³awskiego przygotowanego przez Towarzystwo im. Lutos³awskiego w Warszawie
First presentation of the CD-ROM about Witold Lutoslawski’s life and output
prepared by the Witold Lutoslawski Music Society in Warsaw
wtorek, godz. 19.30 / Tuesday, 7:30 p.m.
SALA FILHARMONII KRAKOWSKIEJ /
KRAKÓW PHILHARMONIC HALL
Witold Lutos³awski – Uwertura smyczkowa / Overture for Strings (1949), 5’
Marek Stachowski – Sinfonietta per archi (1998), 12’
Henryk M. Górecki – Koncert na klawesyn i orkiestrê smyczkow¹ /
Concerto for Harpsichord and String Orchestra (1980), 9’
- Allegro molto
- Vivace, marcatissimo
***
Andrzej Panufnik – Arbor Cosmica, czêœci I, II, III, X, XI, XII / parts: I, II,
III, X, XI, XII (1983), 11’
Gra¿yna Bacewicz – Koncert na orkiestrê smyczkow¹ / Concerto for
String Orchestra (1948), 15’
- Allegro
- Andante
- Vivo
El¿bieta Chojnacka – klawesyn / harpsichord
Sinfonietta Cracovia
Jerzy Maksymiuk – dyrygent / conductor
Bezpoœrednia transmisja koncertu w Programie 2 Polskiego Radia /
Live broadcasting on Polish Radio Channel 2
wtorek / Tuesday, 7.11.2006
7.11.2006
59
Czo³owa postaæ muzyki polskiej drugiej
po³owy XX wieku, kompozytor, pianista
i dyrygent, urodzi³ siê w Warszawie w
1913, zmar³ tam¿e w 1994. W Konserwatorium warszawskim ukoñczy³ studia pianistyczne w klasie Jerzego Lefelda (1936)
oraz studia kompozytorskie pod kierunkiem
W. Maliszewskiego (1937). Studiowa³
równie¿ matematykê na Uniwersytecie
Warszawskim (1931-33). Pierwszym
znacz¹cym sukcesem kompozytorskim
by³o prawykonanie Wariacji symfonicznych
(1938). II wojna œwiatowa by³a przerw¹
w dobrze zapowiadaj¹cej siê karierze
kompozytorskiej. Lutos³awski podczas
okupacji mieszka³ w Warszawie i zarobkowa³
jako pianista, graj¹c w duecie z A. Panufnikiem w kawiarniach warszawskich.
Spoœród wielu transkrypcji dokonanych
w tym czasie do dziœ ciesz¹ siê du¿¹ popularnoœci¹ Wariacje na temat Paganiniego
na dwa fortepiany (1941).
Po wojnie ukoñczy³ I Symfoniê (1947)
i Ma³¹ suitê (1950), a Koncert na orkiestrê
(1954) by³ jego debiutem w 1956 roku
na Miêdzynarodowym Festiwalu Muzyki
Wspó³czesnej „Warszawska Jesieñ”.
Wykonana na tym¿e festiwalu w 1958
roku Muzyka ¿a³obna przynios³a kompozytorowi œwiatow¹ s³awê i I miejsce na
Prominent figure in Polish music of the
second half of the 20th century, composer,
pianist and conductor, born in Warsaw
in 1913, died there in 1994. At Warsaw
Conservatory, completed studies in piano
performance with Jerzy Lefeld (1936),
as well as studies in composition with
W. Maliszewski (1937). Also studied mathematics at University of Warsaw (1931-33).
His first significant success in composition
was the world première of Symphonic
Variations (1938). World War II was
a break in his promising compositional
career. During the Occupation, Lutos³awski
lived in Warsaw and earned a living as
a pianist, playing in a duo with A. Panufnik
at Warsaw cafés. Among many transcriptions made during this time, the Variations
on a Theme by Paganini for two pianos
(1941) enjoy great popularity to this day.
After the War, he completed his Symphony
no. 1 (1947) and Little Suite (1950); the
Concerto for Orchestra (1954) was his
debut in 1956 at the Warsaw Autumn
International Festival of Contemporary
Music. The Funeral Music, performed at
this festival in 1958, brought the composer
international fame, as well as 1st place at
the UNESCO IMC International Rostrum
of Composers in Paris (1959). Lutos³awski
wtorek / Tuesday, 7.11.2006
Witold
Lutos³awski
61
62
Miêdzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO w Pary¿u (1959).
Nagrodê UNESCO Lutos³awski otrzyma³
tak¿e za Gry weneckie (1962), Trzy poematy
Henri Michaux (1964) i II Symfoniê (1968).
Lutos³awski dzia³a³ równie¿ jako dyrygent,
skupiaj¹c siê wy³¹cznie (od 1963) na
przygotowaniu i prowadzeniu w³asnych
utworów.
Jego dzia³alnoœæ kompozytorska i artystyczna
spotyka³a siê z wielkim uznaniem, czego
dowodem by³y liczne nagrody i odznaczenia polskie i zagraniczne. Jako pierwszy
kompozytor muzyki klasycznej otrzyma³
w Sztokholmie uznawan¹ za muzycznego
Nobla The Polar Music Prize (1993),
a w 1994 roku zosta³ uhonorowany Orderem Or³a Bia³ego – najwy¿szym polskim
odznaczeniem. Witold Lutos³awski stworzy³
swój w³asny indywidualny styl zbudowany
na doskona³ym warsztacie kompozytorskim,
cechuj¹cy siê nowoczesnym jêzykiem
dŸwiêkowym, przenikaniem siê tradycji
i nowoczesnoœci oraz idealnym wspó³graniem intelektu i emocji.
also received the UNESCO prize for
Venetian Games (1962), Trois Poèmes
d’Henri Michaux (1964) and Symphony
no. 2 (1968). Lutos³awski was also active
as a conductor, focusing (from 1963
onwards) exclusively on preparation
and leading of his own works.
His compositional and artistic career met
with great recognition, evidence of which
were numerous prizes and awards in
Poland and abroad. He was the first
composer of classical music to receive
The Polar Music Prize (1993), awarded
in Stockholm and considered to be the
musical equivalent of the Nobel Prize; and
in 1994, he was honored with the Order
of the White Eagle – the highest award in
Poland.
Witold Lutos³awski created his own individual style, built on a perfect compositional
technique, characterized by a modern
sound language, intertwining of tradition
and modernity, and ideal cooperation of
intellect and emotions.
Uwerturê smyczkow¹ skomponowa³
Lutos³awski w roku 1949 i zadedykowa³
Mirko Očadlíkowi, ówczesnemu dyrektorowi Orkiestry Radiowej w Pradze. Po
prawykonaniu w Pradze, a rok póŸniej
w Polsce, utwór znikn¹³ w³aœciwie z estrad
koncertowych. Sam Lutos³awski t³umaczy³
brak zainteresowania Uwertur¹ w nastêpuj¹cy sposób: „utwór jest ogromnie
niepraktyczny, poniewa¿ wymaga doœæ
du¿o pracy, a trwa tylko 5 minut.
Przewa¿nie po jego wys³uchaniu publicznoœæ jest zupe³nie zdezorientowana,
mimo ¿e d³ugi akord koñcowy wieñczy
‘dzie³o’. Spodziewa siê widocznie, ¿e
utwór powinien byæ d³u¿szy. Kiedy Wis³ocki
dyrygowa³ tym utworem w Filharmonii
Narodowej, to po zakoñczeniu nie by³o
ani jednego oklasku. Nie wiedzia³ co
robiæ, podniós³ orkiestrê i wyszed³ [...]”.
The Overture for Strings was composed
by Lutos³awski in 1949 and dedicated to
Mirko Očadlík, at that time director of the
Radio Orchestra in Prague. After the
world première in Prague, and the Polish
première a year later, the work basically
disappeared from concert stages.
Lutos³awski himself explained the lack of
interest in his Overture in the following
manner: “The work is enormously impractical, because it requires quite a bit of
work, but lasts only 5 minutes. For the
most part, after listening to it, the audience
is completely disoriented, despite the long
final chord which crowns the ‘work’.
Evidently people expect the work to be
longer. When Wis³ocki conducted this
work at the Warsaw Philharmonic, at the
end there was not even one round of
applause. He didn’t know what to do, he
had the orchestra stand up, and then left
[…].”
Lutos³awski sw¹ Uwertur¹ rozpocz¹³ okres
poszukiwañ nowego jêzyka kompozytorskiego. Pojawi³y siê tam te elementy, które
znalaz³y rozwiniêcie w jego póŸniejszej
twórczoœci.
In the Overture – written according to the
traditional sonata form – influences from
Bartók’s style are clearly in evidence – as
a basis for shaping the musical material,
Lutos³awski uses synthetic scales. These
are two different eight-note scales – the
primary theme of the overture is based on
two four-note cells, a tritone apart (a-b-c-d d#-e-f#-g#). The second scale is comprised of successive chromatic notes
(c-c#-d-d#-e-f-f#-g).
With his Overture, Lutos³awski began
a period of searching for a new compositional language. In this piece appeared
those elements which found development
in his later uvre.
Marek
Stachowski
wtorek / Tuesday, 7.11.2006
W Uwerturze – napisanej zgodnie z tradycyjn¹ form¹ sonatow¹ – bardzo wyraŸnie
zaznaczaj¹ siê wp³ywy stylu Bartóka –
Lutos³awski jako podstawê ukszta³towania
materia³u muzycznego u¿ywa skal syntetycznych. S¹ to dwie ró¿ne skale oœmiodŸwiêkowe – pierwszy temat uwertury opiera siê
na dwóch komórkach czterodŸwiêkowych
odleg³ych o tryton (a-b-c-d dis-e-fis-gis).
Druga skala sk³ada siê z kolejnych
dŸwiêków chromatycznych (c-cis-d-dis-e-f-fis-g).
63
Kompozytor i pedagog, urodzi³ siê w 1936
roku w Piekarach Œl¹skich, zmar³ w 2004
roku w Krakowie. Studiowa³ w krakowskiej
Pañstwowej Wy¿szej Szkole Muzycznej:
kompozycjê w klasie K. Pendereckiego,
oraz teoriê muzyki. Od 1967 roku by³
wyk³adowc¹ PWSM (od 1979 roku Akademii Muzycznej), a od 1993 roku – jej
rektorem. Wyk³ada³ tak¿e w Instytucie
Muzykologii Uniwersytetu Jagielloñskiego,
w Yale School of Music, Rubin Academy
Composer and pedagogue, was born in
1936 in Piekary Œl¹skie, died in 2004 in
Kraków. He studied at the State Music
College in Kraków: composition in the
studio of K. Penderecki, as well as music
theory. From 1967 onwards, he was a
lecturer at the State Music College (from
1979 onwards, the Academy of Music);
and from 1993 onwards, its rector. He
also lectured in the Institute of Musicology
at the Jagiellonian University, at Yale
64
of Music and Dance w Jerozolimie.
Prowadzi³ seminaria podczas Gaudeamus
Music Week (1979, 1984) i Durham New
Music Courses (1978). Laureat wielu
nagród i wyró¿nieñ, w tym: Miêdzynarodowego Konkursu Fundacji „Gaudeamus”,
Konkursu im. Artura Malawskiego (1968,
I nagroda), Miêdzynarodowego Konkursu
Komitetu Solidarnoœci w Skopje (1969),
Konkursu im. Karola Szymanowskiego
(1974, I nagroda), Miêdzynarodowej
Trybuny Kompozytorów UNESCO (1974,
1979, 1990), a tak¿e Nagrody Miasta
Krakowa (1979), Zwi¹zku Kompozytorów
Polskich (1984), Fundacji im. Alfreda
Jurzykowskiego (1990). Marek Stachowski
by³ mistrzem w operowaniu wielkim
aparatem wykonawczym i ogromnymi
masami brzmieniowymi. By³ wytrawnym
instrumentatorem o nadzwyczajnej inwencji
i wyobraŸni dŸwiêkowo-kolorystycznej,
a zarazem kompozytorem o zmyœle wielkiej
formy symfonicznej, czego dowodem jest
cykl symfoniczny Z ksiêgi nocy. Jest równie¿
autorem kompozycji kameralnych i solowych, które zyskuj¹ coraz wiêksze uznanie
publicznoœci. Wiele z nich inspirowanych
jest kultur¹ œródziemnomorsk¹.
School of Music, and at Rubin Academy
of Music and Dance in Jerusalem. He
conducted seminars during the International Gaudeamus Music Week (1979, 1984)
and Durham New Music Courses (1978).
He was the winner of many awards and
distinctions, including: International
Gaudeamus Music Week, Artur Malawski
Competition (1968, 1st Prize), Yugoslavian
Solidarity Prize (Skopje, 1969), Karol Szymanowski Competition (1974, 1st Prize),
UNESCO IMC International Rostrum of
Composers (1974, 1979, 1990); as well
as Prizes of the City of Kraków (1979),
Polish Composers’ Union (1984) and
Alfred Jurzykowski Foundation (1990).
Marek Stachowski was a master in utilization of large performance ensembles and
enormous masses of sonority. He was
a seasoned orchestrator of extraordinary
invention and imagination in sound color,
as well as a composer with a sense of the
great symphonic form, as evidenced by
his symphonic cycle From the Book of Night.
He is also the author of chamber and
solo compositions which are gaining
greater and greater recognition among
audiences. Many of them are inspired by
Mediterranean culture.
Sinfonietta per archi jest kompozycj¹
jednoczêœciow¹ nawi¹zuj¹c¹ do wczeœniejszych utworów przeznaczonych na
orkiestrê smyczkow¹. Pojawienie siê znakomitych zespo³ów smyczkowych w Polsce
sprzyja³o powstawaniu dzie³ na ten
niezwykle atrakcyjny œrodek wykonawczy.
Ju¿ Polska Orkiestra Kameralna z jej szefem Jerzym Maksymiukiem sta³a siê
w latach 70. adresatem wielu wybitnych
utworów na orkiestrê smyczkow¹ (moje
Divertimento). Takie zespo³y, jak Amadeus
Agnieszki Duczmal czy Sinfonietta
Cracovia Roberta Kabary sta³y siê inspiracj¹
dla wielu kompozytorów. Zamówienie
Sinfonietty dla Festiwalu Kissinger Sommer
zwi¹zane by³o w³aœnie z tym ostatnim
zespo³em. W tym jednoczêœciowym
The Sinfonietta per archi is a onemovement work alluding to earlier works
scored for string orchestra. The appearance of superb string ensembles in
Poland has favored the writing of works
for this unusually attractive performance
resource. Already in 1970, the Polish
Chamber Orchestra, with its leader
Jerzy Maksymiuk, became the addressee
of many superb works for string orchestra
(among others, my Divertimento).
Such ensembles as Agnieszka Duczmal’s
Amadeus or Robert Kabara’s Sinfonietta
Cracovia have become an inspiration for
many composers. The commission of the
Sinfonietta for the Kissinger Sommer
Festival was associated with this latter
ensemble. In this one-movement work,
one can distinguish three phases both in
the formal and in the expressive aspects.
The main, middle part of the work is
couched in a framework of smaller groupings, fulfilling introductory and closing
functions. It begins with an ostinato rhythm
in the lower instruments, which in the further
course of this part gradually takes over all
of the instruments. A gradual intensification
of the rhythm takes place, expressing itself
in increased motion and tension, which in
consequence leads to the culmination of
the entire work. In the final phase of the
composition, a reverse process takes
place. The rhythm is gradually slowed
down, which in connection with a reduction
in dynamic and sound volume, leads to
complete quiet and stillness.
Marek Stachowski
Marek Stachowski
Utwór powsta³ w roku 1998, wykonany
zosta³ po raz pierwszy przez orkiestrê
Sinfonietta Cracovia 5 lipca 1998 w Bad
Kissingen.
The work was composed in 1998, and
was performed for the first time by the
Sinfonietta Cracovia orchestra on
5 July 1998 at Bad Kissingen.
wtorek / Tuesday, 7.11.2006
utworze mo¿na wyró¿niæ trzy fazy zarówno
w aspekcie formalnym jak i ekspresyjnym.
G³ówna, œrodkowa czêœæ utworu ujêta jest
w ramy krótszych ugrupowañ, pe³ni¹cych
funkcjê wstêpu i zakoñczenia. Rozpoczyna
siê ona rytmem ostinatowym niskich
instrumentów, który w dalszym przebiegu
tej czêœci stopniowo ogarnia wszystkie
instrumenty. Rozpoczyna siê stopniowe
o¿ywienie rytmiczne, wyra¿aj¹ce siê
wzmo¿eniem ruchu i zwiêkszeniem napiêcia, co w konsekwencji prowadzi do kulminacji ca³ego utworu. W koñcowej fazie
kompozycji nastêpuje odwrotny proces.
Rytm zostaje stopniowo spowolniony, co
w po³¹czeniu z zmniejszaniem siê wolumenu
dynamicznego i brzmieniowego prowadzi
do ca³kowitego wyciszenia i bezruchu.
65
Henryk
Miko³aj
Górecki
66
Kompozytor urodzi³ siê w 1933 roku w Czernicy ko³o Rybnika. Studiowa³ kompozycjê
u B. Szabelskiego w Pañstwowej Wy¿szej
Szkole Muzycznej w Katowicach. W 1960
roku zdoby³ I nagrodê na Konkursie M³odych
Zwi¹zku Kompozytorów Polskich. Jego
twórczoœæ nale¿y do najoryginalniejszych
zjawisk w muzyce wspó³czesnej. Utwory
Góreckiego wielokrotnie uzyskiwa³y nagrody
na krajowych i miêdzynarodowych konkursach kompozytorskich, m.in.: I nagroda
dla Symfonii „1959” na paryskim Biennale
M³odych, pierwsza lokata dla Ad Matrem
na Miêdzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO (1973). Jego psalm Beatus
vir by³ prezentowany na specjalnym koncercie w Krakowie z okazji wizyty Jana
Paw³a II w Polsce w 1979 roku. H. M. Górecki jest laureatem Nagrody Pañstwowej
I stopnia (1970), nagrody Ministra Kultury
i Sztuki (1965, 1969, 1973), Nagrody
Zwi¹zku Kompozytorów Polskich (1970)
i Nagrody Ministra Spraw Zagranicznych
(1992). W 1993 otrzyma³ doktorat honoris
causa Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie, w 1994 doktorat honorowy Uniwersytetu Warszawskiego, w 2000 – Uniwersytetu Jagielloñskiego, zosta³ odznaczony
przez Zwi¹zek Polaków w Ameryce Z³otym
Krzy¿em Legii Honorowej. Po roku 1994
otrzyma³ doktoraty h.c. Uniwersytetu
Katolickiego w Waszyngtonie, Uniwersy-
Composer, was born in 1933 in Czernica,
near Rybnik. He studied composition with
B. Szabelski at the State Music College in
Katowice. In 1960, he won 1st prize at the
Polish Composers’ Union Youth Competition.
His uvre is among the most original
phenomena in contemporary music.
Górecki’s works received prizes many
times at Polish and international composers’
competitions, among others: 1st prize for
the Symphony ‘1959’ at the Biennale des
Jeunes in Paris, 1st place for Ad Matrem
at the UNESCO IMC International Rostrum
of Composers (1973). His psalm Beatus
vir was presented at a special concert in
Kraków on the occasion of John Paul II’s
visit to Poland in 1979. H. M. Górecki is
a past winner of the Level I State Prize
(1970), the Prize of the Minister of Culture
and Art (1965, 1969, 1973), the Polish
Composers’ Union Prize (1970) and the
Prize of the Minister of Foreign Affairs
(1992). In 1993, he received an honorary
doctorate from the Academy of Catholic
Theology in Warsaw; in 1994, an honorary
doctorate from the University of Warsaw;
in 2000, from the Jagiellonian University;
he was awarded Gold Cross of the Legion
of Honor by the Alliance of Poles in America.
After 1994, he received honorary doctorates
at the Catholic University in Washington,
the University of Michigan at Ann Arbor,
the University of Victoria (British Columbia,
Canada), and the University of Montréal.
From 1975 to 1979, he was the rector
of the State Music College in Katowice,
where he had a composition studio.
His Symphony no. 3, recorded by Dawn
Upshaw and the London Sinfonietta under
the direction of David Zinman (Nonesuch,
1993) was an unprecedented success on
the international CD market, beating
records of popularity previously achieved
only in the field of popular music. Since
this time, H. M. Górecki’s uvre has enjoyed
enormous interest all over the world.
„Wybryk” – w taki sposób sam kompozytor
okreœli³ swój Koncert na klawesyn i orkiestrê smyczkow¹. Charakter utworu,
w kontekœcie wczeœniejszych dzie³
Góreckiego – monumentalnych fresków
oratoryjnych i symfonicznych – zdecydowanie go odró¿nia i ukazuje zupe³nie
inne oblicze estetyczne kompozytora.
Niezwykle efektowny, wykorzystuj¹cy
elementy muzyki góralskiej, sk³ada siê
z dwóch dynamicznych, kontrastuj¹cych
ze sob¹ czêœci utrzymanych w szybkim
tempie. Utwór, mimo ¿e dopuszcza wykonanie fortepianowe z wiêksz¹ obsad¹
smyczków, kojarzy siê bardziej z gatunkiem
koncertu klawesynowego z barokow¹
kombinacj¹ instrumentów.
O utworze Teresa Malecka pisa³a: „Krótki,
zgrabny, instrumentalnie efektowny –
chcia³oby siê powiedzieæ – utwór lekki,
przyjemny do s³uchania, daj¹cy, jak
s¹dzê, satysfakcjê wykonawcy. Utwór,
który jak na Góreckiego z ostatnich lat –
zaskakuje, onieœmiela. Po II i III Symfonii,
po Beatus vir, po tych dzie³ach najwiêkszych,
najdonioœlejszych w polskiej kulturze, powstaje takie efektowne ‘cacko’”.
Koncert zosta³ napisany w roku 1980 na
zamówienie Polskiego Radia. Kompozytor
zadedykowa³ go klawesynistce El¿biecie
Chojnackiej, która prawykona³a utwór
2 marca 1980 roku w Katowicach.
“A whimsy” – this is how the composer
himself described his Concerto for
Harpsichord and String Orchestra.
The character of the work, in the context
of Górecki’s earlier works – monumental
oratorio and symphonic frescoes – decidedly distinguishes it, and shows a completely different aesthetic face of the composer. Unusually effective, utilizing elements
of highland music, it is comprised of two
dynamic, contrasting movements in a fast
tempo. The work, despite its admitting of
performance on piano with a larger string
ensemble, is more associated with the
genre of the harpsichord concerto with
Baroque combination of instruments.
Teresa Malecka wrote about this work:
“Short, well-built, instrumentally effective –
one would like to say – a light work, pleasant
to listen to, giving, I think, satisfaction to
the performer. A work which – for Górecki
in recent years – is shocking and daunting.
After Symphonies nos. 2 and 3, after
Beatus vir, after all of his largest works,
those most important in Polish culture, he
writes this effective ‘trinket’.”
The Concerto was written in 1980 on
commission from Polish Radio. The composer dedicated it to harpsichordist
El¿bieta Chojnacka, who premièred the
work on 2 March 1980 in Katowice.
wtorek / Tuesday, 7.11.2006
tetu Michigan w Ann Arbor, Uniwersytetu
Victoria w Victorii, Uniwersytetu w Montrealu (British Columbia, Kanada). Od 1975
do 1979 by³ rektorem PWSM w Katowicach,
gdzie prowadzi³ klasê kompozycji. Jego
III Symfonia w nagraniu Dawn Upshaw
i zespo³u London Sinfonietta pod dyrekcj¹
Davida Zinmana (Nonesuch, 1993) odnios³a
bezprecedensowy sukces na miêdzynarodowym rynku p³ytowym, bij¹c rekordy
popularnoœci osi¹gane dotychczas jedynie
w dziedzinie muzyki rozrywkowej. Od tej
pory twórczoœæ H. M. Góreckiego cieszy
siê ogromnym zainteresowaniem na ca³ym
œwiecie.
67
Andrzej
Panufnik
68
Sir Andrzej Panufnik, kompozytor i dyrygent,
urodzi³ siê w 1914 w Warszawie, zmar³
w 1991 w Londynie. Studiowa³ w konserwatorium w Warszawie, gdzie otrzyma³
dyplom z wyró¿nieniem w zakresie dyrygentury i kompozycji. Podczas wojny przebywa³ w Warszawie. Komponowa³ w tym
czasie utwory orkiestrowe, m.in. II Symfoniê
i Uwerturê tragiczn¹. Utwory z tych lat
i wczeœniejszych nie przetrwa³y wojny;
niektóre kompozytor póŸniej odtworzy³.
Tu¿ po wojnie by³ dyrygentem w Filharmonii
Krakowskiej, a potem w Warszawskiej.
W latach 1947-48 dyrygowa³ w Berlinie,
DreŸnie, Lipsku, Pary¿u, Brighton, Zurychu,
Bordeaux, Marsylii oraz na festiwalach
muzyki wspó³czesnej w Londynie, Kopenhadze i Scheveningen (Holandia).
W 1954 wyjecha³ z Polski, poprzez Szwajcariê do Anglii, z zamiarem osiedlenia siê
za granic¹. W zwi¹zku z nielegalnym
opuszczeniem Polski ówczesne w³adze
wyda³y zakaz wykonywania i publikowania
jego dzie³, a tak¿e pisania o kompozytorze
i jego twórczoœci.
Pocz¹tki pobytu Panufnika na obczyŸnie
nie by³y ³atwe, sporadycznie dyrygowa³
orkiestrami w Londynie i w Brukseli.
W latach 1957-59 by³ dyrektorem muzycznym i dyrygentem City of Birmingham
Symphony Orchestra. Dopiero w 1956
Sir Andrzej Panufnik, composer and conductor, born in 1914 in Warsaw, died in
1991 in London. Studied at the conservatory in Warsaw, where he received a diploma with distinction in the area of conducting
and composition. During World War II,
he stayed in Warsaw. During this time, he
composed orchestral works, among others,
the Symphony no. 2 and the Tragic Overture.
His works from these and earlier years did
not survive the War; some, the composer
later reconstructed. Right after the War, he
was a conductor at the Kraków Philharmonic, and then at the Warsaw Philharmonic.
From 1947-48, he conducted in Berlin,
Dresden, Leipzig, Paris, Brighton, Zurich,
Bordeaux, Marseille, as well as at contemporary music festivals in London, Copenhagen and Scheveningen (Holland). In
1954, he emigrated from Poland, via
Switzerland to England, with the intent
of settling abroad. In connection with his
having illegally left Poland, the authorities
of the time issued a ban on the performance
and publication of his works, as well as
on writing about the composer and his uvre.
The beginnings of Panufnik’s life abroad
were not easy; he sporadically conducted
orchestras in London and in Brussels.
From 1957-59, he was the musical director
and conductor of the City of Birmingham
Symphony Orchestra. Only in 1956 did
he compose his first work in exile, entitled
Rhapsody, which inaugurated the creative
period of his exile. In 1960, he wrote the
Sinfonia sacra, a work commemorating
the 1000th birthday of the Polish State.
In 1977, on the initiative of the Polish
Composers’ Union, the ban on performance
of Panufnik’s works in Poland was repealed.
However, his music made its way into
concert halls with difficulty; it was only
during the Third Republic that it was fully
restored to Polish culture.
As a composer, he received numerous
prizes and distinctions, among others: the
Prix de Composition Prince Rainier III de
Monaco for his uvre as a whole (1983),
the Prize of the Minister of Foreign Affairs
of the Polish Republic for meritorious contributions to Polish culture (1990), and
from 1984 onward, he was an honorary
member of the Royal Academy of Music in
London.
Arbor Cosmica
Utwór Arbor Cosmica powsta³ w 1983
roku. Sk³ada siê z 12 czêœci nazwanych
Ewokacjami, przeznaczony jest na 12
instrumentów smyczkowych lub orkiestrê
smyczkow¹. Cykl wzoruje siê na uporz¹dkowaniu ko³a kwintowego, a ka¿da
z czêœci cyklu stanowi próbê rozwi¹zania
innego problemu fakturalnego. Dzie³o jest
wyrazem metafizycznych zainteresowañ
kompozytora.
Arbor cosmica
The work Arbor Cosmica was written in
1983. It is comprised of 12 movements
called Evocations, and is intended for 12
stringed instruments or string orchestra.
The cycle patterns itself after the order of
the circle of fifths; each movement of the
cycle represents an attempt to solve
another textural problem. The work is an
expression of the composer’s metaphysical interests.
Kompozytor przewidzia³ wykonywanie
wybranych czêœci cyklu, jednak z zachowaniem odpowiedniej kolejnoœci tak, jak
ma to miejsce na dzisiejszym koncercie.
The composer anticipated performance
of selected movements of the cycle, but
retaining the proper order, as is the case
in today's concert.
wtorek / Tuesday, 7.11.2006
skomponowa³ na emigracji pierwszy utwór
Rapsody, co zapocz¹tkowa³o twórczy okres
jego emigracji. W 1960 napisa³ symfoniê
upamiêtniaj¹c¹ 1000-lecie Pañstwa Polskiego Sinfonia sacra. Z inicjatywy ZKP
w 1977 odwo³ano zakaz wykonywania
dzie³ Panufnika w Polsce, jednak jego muzyka z trudem torowa³a sobie drogê na sale
koncertowe, zaœ pe³ne przywrócenie jej
kulturze polskiej nast¹pi³o dopiero w III
Rzeczypospolitej.
Jako kompozytor otrzyma³ liczne nagrody
i wyró¿nienia, m.in.: Prix de Composition
Prince Rainier III de Monaco za ca³okszta³t
twórczoœci (1983), nagrodê Ministra Spraw
Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej
za zas³ugi dla kultury polskiej (1990), a od
1984 by³ cz³onkiem honorowym Royal
Academy of Music w Londynie.
69
70
Andrzej Panufnik –
o sobie
Composing myself –
Andrzej Panufnik
Od przyjació³ dowiedzia³em siê, ¿e wykonanie Arbor Cosmica na „Warszawskiej
Jesieni” w 1985 roku przez Polsk¹ Orkiestrê
Kameraln¹ pod dyrekcj¹ Jerzego Maksymiuka by³o równie¿ niezwykle emocjonuj¹cym wydarzeniem. Maksymiuk otrzyma³
wówczas Orfeusza – nagrodê polskich
krytyków za interpretacjê szeregu polskich
dzie³, „a zw³aszcza Arbor Cosmica Andrzeja
Panufnika”. Nagrod¹, niezwyk³ym zrz¹dzeniem losu, by³a rzeŸba wykonana przez
mê¿a mojej bratanicy, Jacka Dworskiego!
¯a³ujê tylko, ¿e nie mog³em tam byæ i s³yszeæ owego nagrodzonego wykonania.
Po koncercie, jak mi mówiono, Maksymiuk
podniós³ w górê partyturê i trzyma³ j¹
wysoko jako symbol mojej obecnoœci i podobno publicznoœæ zareagowa³a bardzo
gor¹co.
Tymczasem wci¹¿ jeszcze mogê byæ obecny
w Polsce tylko poprzez moj¹ muzykê.
I gather from friends that the Polish première of Arbor Cosmica at the 1985
Warsaw Autumn Festival by Jerzy Maksymiuk and the Polish Chamber Orchestra
was another extremely exciting event.
Maksymiuk received the Festival’s annual
Orfeus Award from the Polish critics ‘for
his interpretation of several Polish works,
especially Panufnik’s Arbor Cosmica’.
The prize, by glorious coincidence, was
a sculpture by my niece Ewa’s husband,
Jacek Dworski! […]
I regret only that I could not be there to
hear this prize-winning interpretation.
After the performance, I was told that
Maksymiuk lifted my score and held it up
as a symbol of my presence, and apparently the audience responded with great
emotion.
My presence in Poland meanwhile can
sadly still be only in voice, through my
Niemniej, choæ bardzo bym chcia³ znów
przejœæ siê ulicami miasta, w którym siê
urodzi³em, zobaczyæ starzej¹cych siê
krewnych, póki jeszcze ¿yj¹, i spotkaæ siê
z dawnymi przyjació³mi, moja fizyczna
obecnoœæ w Polsce nie jest wa¿na. O wiele
wa¿niejsze jest dla mnie, ¿eby w mojej
ojczyŸnie mo¿na by³o czasem us³yszeæ
moj¹ muzykê. W tym, co tworzê, jestem
ca³ym sercem z moimi rodakami.
music. Although I would love to walk
again through the city of my birth, to see
my ageing relatives before they die and
meet again with dear old friends, my
physical presence in Poland is hardly
essential. It matters to me infinitely more
that my musical voice is occasionally
allowed to be raised in my native land.
In what I compose, I stand right by my
countrymen with all my heart.
[…] Arbor Cosmica […] wyros³o z podziwu,
prawie czci, dla drzew, odczuwanego
przeze mnie przez ca³e ¿ycie. Od kiedy
pamiêtam zachwyca³o mnie i dodawa³o
otuchy niezwyk³e piêkno ka¿dego drzewa;
niezliczona iloœæ kszta³tów i kolorów.
Obserwowa³em taneczne ko³ysanie ga³êzi
na wietrze, podczas którego s³ucha³em
„pieœniowych” jêków i westchnieñ, szelestów
i gwizdów liœci pe³nych tajemniczych
sekretów. Piêkno, harmonia, si³a i porz¹dek, oto co przekazuje mi drzewo, lecz
czasami komunikuje mi o wiele wiêcej ni¿
tylko fizyczn¹ obecnoœæ. Poza estetyczn¹
i zmys³ow¹ przyjemnoœci¹, jak¹ daje
wygl¹d, dotyk, czy zapach, drzewo poprzez
swoje nastroje i swoj¹ duszê emanuje
jak¹œ tajemnicz¹ si³¹.
Andrzej Panufnik
[…] Arbor Cosmica […] grew organically
out of my passion for trees, dating back
from my childhood […]. Still today I am
entranced and comforted by the individual
beauty of each tree; by the endless variety
of shapes and colors. Always I find delight
in watching the dance-like rocking branches in the wind, in listening to the song-like groaning and sighing, or the leaves
rustling and whispering their mysterious
secrets. Beauty, harmony, strength and
order are the aesthetic qualities which
seem to me dictated by the form and the
life of trees: but they also communicate
to me something much more than sheer
physical presence. Beyond the aesthetic
pleasure and sensual delights of appearance, touch or smell, trees seem to me to
exude some mysterious power through
their moods, and through their souls.
(autobiografia Panufnik o sobie, Niezale¿na
Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1990)
Andrzej Panufnik
Twórczoœæ Andrzeja Panufnika jest g³êboko
zakorzeniona w tradycji klasyczno-romantycznej. Studia dyrygenckie w Wiedniu
u Felixa von Weingartnera, wybitnego
interpretatora muzyki Brahmsa, Wagnera,
Liszta i klasyków wiedeñskich, oraz w Pary¿u u Philippe’a Gauberta, pod którego
okiem poznawa³ muzykê Debussy’ego,
zaowocowa³y utworami o precyzyjnej
konstrukcji, w których istotn¹ rolê pe³ni³
czynnik melodyczny i kolorystyczny.
Obok Lutos³awskiego, Bartóka i Szostakowicza okreœla siê Panufnika mianem klasyka XX wieku. Jego twórczoœæ, wyros³a na
(autobiography Composing Myself, Methnen,
1987 Great Britain)
Andrzej Panufnik’s uvre is deeply rooted
in the Classico-Romantic tradition. His
studies of conducting in Vienna with Felix
von Weingartner, a distinguished interpreter
of the music of Brahms, Wagner, Liszt and
the Viennese Classicists; as well as in Paris
with Philippe Gaubert, under whose watchful eye he became acquainted with the
music of Debussy; bore fruit in works of
precise construction, in which an essential
role was played by melodic and coloristic
factors.
71
gruncie neoklasycyzmu, tylko do pewnego
momentu pozwala go zaliczaæ w poczet
przedstawicieli tego nurtu. Indywidualizm
dojrza³ego stylu wy³amuje siê z neoklasycznych ram. Kompozytor unika³ archaizacji, stylizacji i nawrotów, a w latach 60.
zaniecha³ tak¿e folkloryzmu. Stworzy³
w³asny kanon form. Z drugiej strony
zawsze wykazywa³ predylekcjê do muzyki
absolutnej, barokowych i klasycznych
gatunków oraz do techniki polifonicznej.
Pozosta³ wierny swojemu warsztatowi
muzycznemu, konsekwentnie rozwija³ swój
styl a zarazem nie sta³ siê niewolnikiem
w³asnej techniki kompozytorskiej.
Ide¹ nadrzêdn¹ by³a dla kompozytora
równowaga miêdzy czynnikiem emocjonalnym i intelektualnym, miêdzy „sercem
a rozumem”. Panufnik ustanawia³ regu³y
i poddawa³ siê samodyscyplinie, jednak
na tyle tylko, na ile by³o to konieczne, by
zracjonalizowaæ proces twórczy. W wiêkszoœci utworów ³¹czy³ komórki kwartowo-trytonowe z neotonalnoœci¹. Tym samym
umiar przejawia³ siê nie tylko w dozowaniu
emocji, ale te¿ intelektu. Uchwycenie owej
równowagi nie jest rzecz¹ prost¹ i w niektórych utworach rozum b¹dŸ emocja
przewa¿aj¹ szalê. Na swój sposób jednak
zawsze stara³ siê osi¹gn¹æ idea³ muzyki
Mozarta.
72
Urszula Mieszkie³o
Alongside Lutos³awski, Bartók and Shostakovich, Panufnik is described as a 20thcentury Classicist. While his uvre grew up
on Neo-Classical ground, only to a certain
point does it permit one to categorize him
among representatives of this trend. The
individualism of his mature style exceeds
the bounds of Neo-Classicism. The composer avoided archaisms, stylizations and
regressions; and in the 1960s, he also
abandoned folklorism. He created his
own canon of forms. On the other hand,
he always displayed a predilection for
absolute music, Baroque and Classical
genres, as well as polyphonic technique.
He remained faithful to his own musical
resources, consistently developed his style
and, at the same time, did not become
enslaved to his own compositional technique.
The composer’s overarching idea was
a balance between the emotional and
intellectual factors, between “heart and
reason”. Panufnik set rules and subjected
himself to his own discipline, but only in
such a measure as was necessary to
rationalize the creative process. In the
majority of his works, he linked fourth-tritone cells with neo-tonality. By virtue of
this, he showed moderation not only in
dosage of emotion, but also of intellect.
Grasping this balance is not a simple
thing, and in some works, reason or emotion tip the scales. However, in his own
way, he always tried to achieve the ideal
of Mozart’s music.
Urszula Mieszkie³o
Kompozytorka i skrzypaczka, urodzi³a siê
w 1909 w £odzi, zmar³a w 1969 w Warszawie. Studiowa³a w Konserwatorium
Warszawskim u K. Sikorskiego (kompozycja),
J. Jarzêbskiego (skrzypce) – uzyskuj¹c
dyplomy w 1932 roku, a tak¿e u J. Turczyñskiego (fortepian). Rozpoczê³a równie¿
studia na wydziale filozofii Uniwersytetu
Warszawskiego, z których jednak zrezygnowa³a z powodu nadmiaru zajêæ. Studia
uzupe³niaj¹ce odby³a w Pary¿u u Nadii
Boulanger (kompozycja) oraz André
Tourreta i Karla Flescha (skrzypce).
Do roku 1952 prowadzi³a dzia³alnoœæ
twórcz¹ i artystyczn¹, uwieñczon¹ licznymi
sukcesami na estradach europejskich, gdzie
wystêpowa³a z recitalami i koncertami
z udzia³em wybitnych dyrygentów, jak
P. Kletzki, G. Georgescu, H. Abendroth,
C. Silvestri. Tak w jednej jak i w drugiej dziedzinie zdobywa³a nagrody, a jej muzyka –
ceniona przez dyrygentów i wykonawców –
coraz czêœciej by³a obecna na koncertach
i festiwalach w kraju i za granic¹.
Od 1953 roku poœwiêci³a siê wy³¹cznie
kompozycji, któr¹ wczeœniej ³¹czy³a z prac¹
pedagogiczn¹. Uznawana za autorytet
zarówno w dziedzinie kompozycji jak i gry
skrzypcowej, zapraszana by³a do jury
miêdzynarodowych konkursów skrzypcowych,
Composer and violinist, born 1909 in
£ódŸ, died in 1969 in Warsaw. Studied at
the Warsaw Conservatory with K. Sikorski
(composition), J. Jarzêbski (violin) – receiving diplomas in 1932 – as well as with
J. Turczyñski (piano). She also began
studies in the faculty of philosophy at the
University of Warsaw – which, however,
she abandoned on account of having too
much coursework. She undertook supplementary studies in Paris with Nadia Boulanger (composition), as well as André
Tourret and Karl Flesch (violin).
Until 1952, she was engaged in creative
and artistic activity, crowned with numerous
successes on European concert stages,
where she performed recitals and concerts
in collaboration with such distinguished
conductors as P. Kletzki, G. Georgescu,
H. Abendroth, C. Silvestri. So that in both
fields, she was winning prizes, and her
music – esteemed by conductors and performers – was more and more frequently
present at concerts and festivals in Poland
and abroad.
From 1953 onward, she devoted herself
exclusively to composition, which she had
previously combined with pedagogical
activity. Considered an authority in the
fields of both composition and violin-playing,
wtorek / Tuesday, 7.11.2006
Gra¿yna
Bacewicz
73
kameralistyki i kompozytorskich. Dorobek
twórczy Gra¿yny Bacewicz jest niezwykle
bogaty i ró¿norodny: od miniatur solowych,
poprzez utwory kameralne, a¿ po symfonie
i koncerty z udzia³em instrumentów solowych,
pieœni, kantaty, balety i opery radiowe.
Jest tak¿e autork¹ muzyki do filmów i do
spektakli teatralnych. Udane próby literackie dope³niaj¹ obrazu tej wszechstronnie
ukierunkowanej osobowoœci twórczej.
74
Koncert na orkiestrê smyczkow¹
„Opus magnum” wybitnej kompozytorki
i skrzypaczki, powsta³o w 1948 roku, staj¹c siê od razu jednym z najczêœciej wykonywanych utworów polskiej artystki.
To arcydzie³o neoklasycyzmu fascynuje
zarówno inwencj¹, wirtuozowskim blaskiem,
jak i harmonijnym po³¹czeniem elementów
formalnych przejêtych z tradycji z nowymi
pomys³ami brzmieniowymi. Forma trzyczêœciowego Koncertu oscyluje miêdzy
postaci¹ barokowego concerto grosso
a wczesnoklasycznym cyklem sonatowym.
Czêœæ I ma formê allegra sonatowego,
rozpoczyna siê energicznym, figuracyjnym
tematem opartym na jednostajnym,
wahad³owym ruchu szesnastkowym. To
w³aœnie charakter owego tematu sprawi³,
¿e dzie³o Bacewicz porównywano do
Koncertów Brandenburskich Jana Sebastiana Bacha. Czêœæ II, zachowuj¹c swój
koncertuj¹cy charakter, stanowi jednoczeœnie przyk³ad kreowania nastrojów
lirycznych, o wyciszonej emocji, wyczucia
kantyleny wywiedzionej z ducha pieœni
romantycznej. W czêœci III kompozytorka
powraca do muzyki rozumianej jako
ekspresja czystego ruchu pod postaci¹
motywów-figur o niekoñcz¹cych siê
mo¿liwoœciach przekszta³ceñ. ¯ywio³owoœæ
przebiegu, nieustanna zmiennoϾ sytuacji
dŸwiêkowych, wyrafinowane, „gorzkawe”
– jak to okreœli³ Witold Lutos³awski – harmonie uk³adaj¹ siê w barwn¹ mozaikê
wspart¹ na szkielecie formalnym ronda
sonatowego.
she was invited to sit on the juries of international violin, chamber music and composing competitions. Gra¿yna Bacewicz’s
artistic legacy is unusually rich and varied:
from solo miniatures, to chamber works,
to symphonies, concerti with solo instruments, songs, cantatas, ballets and radio
operas. She also authored film and theater
music. Successful attempts at writing literature fill in the picture of this versatile creative
personality.
Concerto for String Orchestra
The “magnum opus” of this distinguished
composer and violinist was composed in
1948, immediately becoming one of the
Polish artist’s most frequently-performed
works. This Neo-Classical masterpiece
is fascinating as much for its invention, its
virtuosic brilliance, as for its harmonious
combination of traditional formal elements
with new sound ideas. The form of the
three-movement Concerto oscillates
between that of the Baroque concerto
grosso, and that of the early Classical
sonata cycle.
The first movement is in sonata allegro
form, and begins with an energetic, figurative subject based on a constant, swinging sixteenth-note motion. It is precisely
because of the character of this subject
that Bacewicz’s work has been compared
to Johann Sebastian Bach’s Brandenburg
Concerti. The second movement, while
retaining its concertato character, represents, at the same time, an example in
which emotionally subdued lyrical moods
are created with a sense of cantilena
derived from the spirit of Romantic song.
In the third movement, the composer
returns to music understood as an expression of pure motion, in the form of motifs/
figures with infinite transformational possibilities. The spontaneity of the musical
process, the constantly varying sound situations, and the refined harmonies of – as
Witold Lutos³awski described them – “acer-
Ma³gorzata G¹siorowska
bic” character, form a colorful mosaic built
on the structural skeleton of a sonata rondo.
The Concerto for String Orchestra is proof
not only of the composer’s sense of stylistic language, but also of her unerring
intuition concerning the technical and expressive possibilities inherent in a stringed
instrument ensemble.
(komentarz do wydania partytury w serii
„Arcydzie³a Muzyki Polskiej XX wieku”,
PWM, Kraków 2000)
Ma³gorzata G¹siorowska
(tr. by E. Cholewka)
(commentary on score published in
‘Masterpieces of 20th-century Polish Music’
series, PWM Edition, Kraków 2000)
El¿bieta
Chojnacka
Artystka, która stworzy³a now¹ epokê
w muzyce klawesynowej. Pisano o niej:
„Królowa wspó³czesnego klawesynu”
(Le Monde), „Paganini klawesynu” (Daily
Telegraph). Uwa¿ana za najwybitniejsz¹
wykonawczyniê wspó³czesnej muzyki
klawesynowej, podziwiana za niezwyk³y
temperament, energiê, idealne poczucie
rytmu, fenomenaln¹ technikê i g³êbok¹
muzykalnoϾ.
Inspirowa³a wielu najwybitniejszych twórców
II po³owy XX wieku, tworz¹cych dla niej
utwory odkrywaj¹ce nowe, nieoczekiwane
An artist who has created a new era in
harpsichord music. Has been called
“Queen of the modern harpsichord” (Le
Monde), “The Paganini of the harpsichord”
(Daily Telegraph). Considered to be the
most distinguished performer of contemporary music for harpsichord, admired for
unusual temperament, energy, ideal sense
of rhythm, phenomenal technique and
deep musicality.
Has inspired many of the most distinguished artists of the second half of the 20th
century, who created works for her which
wtorek / Tuesday, 7.11.2006
Koncert na orkiestrê smyczkow¹ to nie
tylko dowód zmys³u stylizacyjnego kompozytorki, lecz tak¿e nieomylnego wyczucia
mo¿liwoœci technicznych i wyrazowych
zespo³u instrumentów smyczkowych.
75
mo¿liwoœci tego starego instrumentu – s¹
to m.in. H.M. Górecki, I. Xenakis, M. Nyman,
F. B. Mâche, G. Ligeti, P. Szymañski czy
T. Takemitsu. Koncertowa³a na ca³ym
œwiecie, jest stale zapraszana przez czo³owe
instytucje muzyczne i miêdzynarodowe
festiwale Europy, obydwu Ameryk i Japonii.
Dokona³a wielkiej iloœci nagrañ p³ytowych,
radiowych i telewizyjnych, jest laureatk¹
najbardziej presti¿owych nagród muzycznych.
Urodzona w Warszawie, studiowa³a w tutejszej Akademii Muzycznej, a nastêpnie
u Aimée van de Viele w Pary¿u. Po zwyciêstwie na konkursie w Vercelli wyst¹pi³a
z pierwszym recitalem muzyki wspó³czesnej
w Pary¿u w 1970 roku, rok póŸniej
nagra³a swoj¹ pierwsz¹ p³ytê Klawesyn
2000 (Philips). W 1995 roku otrzyma³a
profesurê w Mozarteum w Salzburgu,
gdzie prowadzi utworzon¹ specjalnie dla
niej klasê klawesynu wspó³czesnego.
W roku 1999 w uznaniu jej wybitnej pozycji w œwiecie artystycznym odznaczono j¹
francuskim orderem Legii Honorowej. We
wrzeœniu 2000 roku otrzyma³a nagrodê
Orfeusz za najlepsze wykonanie utworu
kompozytora polskiego na „Warszawskiej
Jesieni”.
76
reveal new, unexpected possibilities for
this old instrument – among others, H. M.
Górecki, I. Xenakis, M. Nyman, F. B. Mâche,
G. Ligeti, P. Szymañski and T. Takemitsu.
Has concertized all over the world,
receives constant invitations from leading
musical institutions and international festivals in Europe, both Americas and Japan.
Has made a great number of recordings
for record labels, radio and television, has
won the most prestigious music prizes.
Born in Warsaw, studied at the Academy
of Music there, and then with Aimée van
de Viele in Paris. After winning the Vercelli
competition, she gave her first recital of
contemporary music in Paris in 1970;
a year later, she made her first recording,
Harpsichord 2000 (Philips). In 1995, she
obtained a professorial post at the Mozarteum in Salzburg, where she has a studio
in modern harpsichord created specially
for her.
In 1999, in recognition of her distinguished
position in the artistic world, she was honored with the French Légion d’Honneur. In
September 2000, she received an Orfeusz
prize for “Best Performance of Work by Polish
Composer” at the Warsaw Autumn festival.
W 1992 roku na zaproszenie m³odego
zespo³u „Kameraliœci Krakowscy” pieczê
artystyczn¹ nad orkiestr¹ obj¹³ Robert
Kabara. Sinfonietta Cracovia – nazwa ta
pojawi³a siê na pocz¹tku 1994 roku –
sta³a siê miejsk¹ instytucj¹ kultury pod
patronatem Prezydenta Miasta i otrzyma³a
status Orkiestry Sto³ecznego Królewskiego
Miasta Krakowa. Poparcie ówczesnych
w³adz Miasta oraz El¿biety i Krzysztofa
Pendereckich przyczyni³o siê do powstania
najm³odszej krakowskiej orkiestry. Od
2001 roku pierwszym goœcinnym dyrygentem Sinfonietty Cracovii jest Amerykanin –
John Neal Axelrod. Wspó³praca z niezwyk³ymi osobowoœciami œwiata sztuki jest
sta³ym elementem ¿ycia koncertowego
Sinfonietty. Uczestnictwo w znanych festiwalach i koncerty w presti¿owych salach
Europy da³y zespo³owi miêdzynarodowe
uznanie. Liczne nagrania radiowe, telewizyjne i p³ytowe s¹ istotnym polem dzia³alnoœci orkiestry. Obecnie Sinfonietta Cracovia zaliczana jest do czo³owych polskich
i europejskich zespo³ów kameralnych.
Znakomite recenzje, wyj¹tkowa atmosfera
koncertów, ich entuzjastyczny odbiór przez
publicznoϾ, a przede wszystkim jakoϾ
prezentacji muzycznych na scenie œwiadcz¹
o sta³ym rozwoju wci¹¿ m³odej Orkiestry.
In 1992, at the invitation of the young
ensemble Kraków Chamber Players,
Robert Kabara took over the artistic care
of the orchestra. Sinfonietta Cracovia –
this name appeared at the beginning of
1994 – became a city cultural institution
under the patronage of the Mayor, and
received the status of Orchestra of the
Royal Capital City of Kraków. The support
of the City authorities at that time, as well
as of El¿bieta and Krzysztof Penderecki,
contributed to the creation of the youngest
of Kraków’s orchestras. Since 2001, the
chief guest conductor of Sinfonietta
Cracovia has been an American – John
Axelrod. Collaboration with extraordinary
personalities from the art world is a permanent element of the Sinfonietta’s concert life. Participation in well-known festivals and concerts in Europe’s prestigious
halls have given the ensemble international
recognition. Numerous radio, television
and CD recordings are an essential field
of activity for the orchestra. Presently,
Sinfonietta Cracovia numbers among the
leading Polish and European chamber
ensembles. Superb reviews, the exceptional
atmosphere of its concerts, their enthusiastic reception by the audience, and above
all the quality of its musical presentations
on stage, attest to the constant development
of the still-young Orchestra.
wtorek / Tuesday, 7.11.2006
Sinfonietta
Cracovia
77
Jerzy
Maksymiuk
78
Urodzony w Grodnie, w Pañstwowej
Wy¿szej Szkole Muzycznej w Warszawie
studiowa³ grê na fortepianie u J. Lefelda,
kompozycjê u P. Perkowskiego a dyrygenturê
u B. Madeya. Jest laureatem konkursu
kompozytorskiego im. G. Fitelberga
i pianistycznego im. I.J. Paderewskiego.
Za³o¿y³ Polsk¹ Orkiestrê Kameraln¹
(1972) i pe³ni³ funkcjê pierwszego dyrygenta
Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego
Radia (WOSPR), z któr¹ koncertowa³ na
tournée europejskich i w Stanach Zjednoczonych. Angielski debiut Polskiej Orkiestry Kameralnej zaowocowa³ kontraktem
z EMI oraz wieloma p³ytami i koncertami
na festiwalach europejskich. Zespó³ wraz
z Jerzym Maksymiukiem by³ wielokrotnie
wyró¿niany presti¿owymi nagrodami
(Orfeusz na „Warszawskiej Jesieni”,
„Wiener Flötenuhr”). Liczne nagrania
p³ytowe orkiestry prezentuj¹ repertuar od
baroku a¿ do muzyki wspó³czesnej. Lata
1983-91 to okres szefowania BBC Scottish
Symphony Orchestra, z któr¹ artysta
dokona³ wielu nagrodzonych nagrañ
p³ytowych. W latach 90. rozpocz¹³
wspó³pracê z English National Opera,
gdzie poprowadzi³ premierowe przedstawienia operowe (Don Giovanni, Fledermaus), bêd¹c jednoczeœnie goœcinnym
Born in Grodno, studied piano performance
at the State Music College in Warsaw
with J. Lefeld, composition with P. Perkowski, and conducting with B. Madey. Has
won the G. Fitelberg composers’ competition and the I. J. Paderewski piano competition. Founded the Polish Chamber
Orchestra (1972) and held the post of
chief conductor of the Great Symphony
Orchestra of Polish Radio (WOSPR), with
which he concertized on tours in Europe
and the United States. The English debut
of the Polish Chamber Orchestra resulted
in a contract with EMI, as well as many
recordings and concerts at European festivals. The ensemble, together with Jerzy
Maksymiuk, was many times awarded
prestigious prizes (Orfeusz prize at Warsaw Autumn festival, the Wiener Flötenuhr).
The orchestra’s numerous recordings
present repertoire from the Baroque
to contemporary music. From 1983 to
1991, Maksymiuk led the BBC Scottish
Symphony Orchestra, with which he
made many award-winning recordings.
In the 1990s, the artist began to work
with the English National Opera, where
he led premières of opera productions
(Don Giovanni, Fledermaus), while at the
same time serving as guest conductor
of other distinguished orchestras, among
others: London Symphony Orchestra,
London Philharmonic, Tokyo Metropolitan Symphony Orchestra. Works regularly
with Polish ensembles, chiefly Sinfonia
Varsovia. Jerzy Maksymiuk has made
over 100 recordings (EMI, Hyperion,
Naxos). The artist has premièred approx.
200 contemporary works in various
countries, chiefly England, among others:
a complete recording of Paderewski’s
Polonia with the BBC Scottish Symphony
Orchestra (1998).
Maksymiuk is also a composer (symphonic music, chamber compositions, a ballet, songs, film music). His most recently-written compositions are, among others,
the oratorio Arbor vitae (2002, 2006),
the song cycle Red Moon for soprano
and piano (2004), Preludes for piano
(2006), Four Colors for two violins and
orchestra, and a Concerto for two violins
(2006).
wtorek / Tuesday, 7.11.2006
dyrygentem innych wybitnych orkiestr,
m.in.: London Symphony Orchestra,
London Philharmonic, Tokyo Metropolitan
Symphony Orchestra. Stale wspó³pracuje
z polskimi zespo³ami, g³ównie z Sinfoni¹
Varsovi¹. Jerzy Maksymiuk nagra³ ponad
100 p³yt (EMI, Hyperion, Naxos).
Dokona³ prawykonañ ok. 200 wspó³czesnych utworów w ró¿nych krajach, g³ównie
w Anglii, m.in. w ca³oœci nagra³ Poloniê
Paderewskiego z orkiestr¹ BBC Scottish
Symphony Orchestra (1998).
Maksymiuk jest te¿ kompozytorem (muzyka symfoniczna, kompozycje kameralne,
balet, pieœni, muzyka filmowa). Ostatnio
napisane kompozycje to m.in. oratorium
Arbor vitae (2002, 2006), cykl pieœni na
sopran i fortepian Czerwony ksiê¿yc (2004),
Preludia na fortepian (2006), Cztery kolory
na dwoje skrzypiec i orkiestrê oraz Koncert
na dwoje skrzypiec (2006).
79
œroda, godz. 12.00 / Wednesday, 12:00 p.m.
SALA FONTANY MUZEUM HISTORYCZNEGO
MIASTA KRAKOWA / FONTANA ROOM OF THE
HISTORICAL MUSEUM OF THE CITY OF KRAKÓW
AKADEMIA FESTIWALOWA / FESTIVAL TALK
Spotkanie z Jerzym Maksymiukiem /
Meeting with Jerzy Maksymiuk
Prowadzi / Moderator – Andrzej Su³ek
œroda, godz. 17.00 / Wednesday, 5:00 p.m.
MANGGHA – CENTRUM SZTUKI I TECHNIKI
JAPOÑSKIEJ / MANGGHA – THE CENTER OF
JAPANESE ART AND TECHNOLOGY
Pawe³ Mykietyn – ...choæ dolecia³ Dedal... na klarnet, wiolonczelê
i fortepian / ... Though Deadalus Reached... for clarinet, cello, and piano
(1990), 13’
Tomasz Sikorski – Milczenie syren na wiolonczelê solo /
Das Schweigen der Sirenen for cello solo (1982), 6’
Eugeniusz Knapik – Trio na skrzypce, klarnet i fortepian /
Trio for violin, clarinet, and piano (2003), 20’
Marcel Chyrzyñski – In C na klarnet, wiolonczelê i fortepian /
In C for clarinet, cello, and piano (1996), 6’
***
Maciej Zieliñski – Trio for M.B. na klarnet, skrzypce i wiolonczelê /
Trio for M.B. for clarinet, violin, and cello (2004), 7’
Hanna Kulenty – Sesto na fortepian / Sesto for piano (1985), 9’
Marta Ptaszyñska – Kwiaty ksiê¿yca na wiolonczelê i fortepian /
Moon Flowers for cello, and piano (1986), 9’
œroda / Wednesday, 8.11.2006
8.11.2006
81
Marek Stachowski – Miroir du temps na klarnet, skrzypce, wiolonczelê
i fortepian / Miroir du temps for clarinet, violin, cello, and piano
(2003), 20’
-
Profond du Temps
Dimension du Temps
Couleur du Temps
Mystère du Temps
International Contemporary Ensemble (USA)
David Bowlin (skrzypce / violin)
Katinka Kleijn (wiolonczela / cello)
Joshua Rubin (klarnet / clarinet)
Cory Smythe (fortepian / piano)
82
Kompozytor, klarnecista, urodzi³ siê w 1971
roku w O³awie. Studiowa³ w warszawskiej
Akademii Muzycznej w klasie profesora
W. Kotoñskiego. Bra³ udzia³ w Miêdzynarodowych Letnich Kursach w Kazimierzu nad
Wis³¹ (1991, 1992, 1993) oraz Gaudeamus
Music Week w Amsterdamie (1992).
Uczestniczy³ w wyk³adach W. Lutos³awskiego, K. Pendereckiego, H.M. Góreckiego,
M. Lindberga, L. Andriessena, M. Nymanna.
W wieku 22 lat zadebiutowa³ na festiwalu
„Warszawska Jesieñ” utworem La Strada.
W 1995 roku utwór 3 for 13 – zamówienie Polskiego Radia – zdoby³ pierwsze
miejsce na Miêdzynarodowej Trybunie
Kompozytorów UNESCO w Pary¿u w kategorii m³odych kompozytorów. Jego utwór
Epifora zamówiony przez Studio Eksperymentalne Polskiego Radia, zdoby³ I miejsce
na IV Miêdzynarodowej Trybunie Muzyki
Elektroakustycznej UNESCO w Amsterdamie
w kategorii m³odych kompozytorów (1996).
Komponowa³ dla takich solistów jak
E. Chojnacka, E. Pob³ocka, A. Bauer,
M. Grzybowski. Wspó³pracowa³ z dyrygentami, m.in. A. Duczmal, J. Kaspszykiem,
J. Maksymiukiem, W. Michniewskim.
Pisa³ muzykê na zamówienia festiwalu
„Warszawska Jesieñ”, Teatru Wielkiego
Opery Narodowej i dla zespo³ów: the
Composer, clarinetist, born in 1971 in
O³awa. Studied at Warsaw Academy
of Music, in the studio of Professor
W. Kotoñski. Took part in International
Summer Courses in Kazimierz nad Wis³¹
(1991, 1992, 1993), as well as in
Gaudeamus Music Week in Amsterdam
(1992). Has taken part in lectures by
W. Lutos³awski, K. Penderecki, H. M. Górecki,
M. Lindberg, L. Andriessen, M. Nyman.
At the age of 22, debuted at Warsaw
Autumn festival with work entitled La Strada.
In 1995, work entitled 3 for 13 – commissioned by Polish Radio – won first place at
UNESCO IMC International Rostrum of
Composers, in young composers category.
His work Epifora – commissioned by
Experimental Studio of Polish Radio – won
first place at UNESCO IMC International
Rostrum of Electroacoustic Music in
Amsterdam, in young composers category
(1996).
Has composed for such soloists as
E. Chojnacka, E. Pob³ocka, A. Bauer and
M. Grzybowski. Has worked with conductors including A. Duczmal, J. Kaspszyk,
J. Maksymiuk and W. Michniewski.
Has written music on commission from
the Warsaw Autumn festival, the Polish
National Opera, and the following
œroda / Wednesday, 8.11.2006
Pawe³
Mykietyn
83
Belcea Quartett, Icebreaker, the Ereprijs.
Jest laureatem wielu nagród: otrzyma³
Paszport Polityki (2000) oraz Nagrodê
Kulturaln¹ Œl¹ska Kraju Zwi¹zkowego
Dolnej Saksonii (2002). Jego utwory czêsto
s¹ wykonywane na „Warszawskiej Jesieni”
oraz innych festiwalach muzyki wspó³czesnej. Kompozycja 3 for 13 by³a prezentowana na Midem Classique w Cannes (2000),
ostatnio na „Ultraschall” w Berlinie (2006).
Jako klarnecista zdoby³ I miejsce w konkursie „M³odzi Wykonawcy Muzyki XX wieku”
Polskiego Towarzystwa Muzyki Wspó³czesnej
(1993). Jest za³o¿ycielem zespo³u Nonstrom. Komponuje muzykê teatraln¹ i filmow¹, od 1996 roku wspó³pracuje z re¿yserem K. Warlikowskim, a tak¿e m.in.
z G. Jarzyn¹ i A. Woronem. Jest autorem
muzyki do filmów Egoiœci M. Treliñskiego
i Ono M. Szumowskiej.
84
Utwór ...choæ dolecia³ Dedal... skomponowa³ Mykietyn w roku 1990 dla swojego zespo³u, w którym obok samego
kompozytora graj¹cego na klarnecie
wystêpowali Maciej Grzybowski (fortepian)
i Justyna RekϾ-Raubo (wiolonczela).
Trio obra³o sobie nazwê „Nonstrom”
pochodz¹c¹ ponoæ od imienia zaprzyjaŸnionego psa w Kazimierzu Dolnym nad
Wis³¹. W³aœnie w Kazimierzu w latach 80.
i na pocz¹tku lat 90. odbywa³y siê Miêdzynarodowe Kursy dla M³odych Kompozytorów, organizowane przez polsk¹ sekcjê
Miêdzynarodowego Towarzystwa Muzyki
Wspó³czesnej, w których uczestniczyli ci
m³odzi muzycy. Utwór ...choæ dolecia³
Dedal..., napisany przez 19-letniego
Mykietyna wszed³ na sta³e do repertuaru
nowej muzyki polskiej.
ensembles: Belcea Quartett, Icebreaker,
Ereprijs.
Has won many prizes: received ‘Polityka
Passport’ (2000), as well as Silesian
Culture Prize of Bundesland Niedersachsen (2002). His works are often performed
at Warsaw Autumn, as well as at other
contemporary music festivals. The composition 3 for 13 was presented on Midem
Classique in Cannes (2000); and recently,
at Ultraschall in Berlin (2006).
As a clarinetist, won first place in Polish
Society for Contemporary Music’s Competition of 20th-century Music for Young
Performers (1993). Founder of Nonstrom
ensemble. Composes music for theater
and film; since 1996, has collaborated
with stage director K. Warlikowski, as well
as, among others, G. Jarzyna and A. Woron.
Author of music for the following films:
Egoists by M. Treliñski and Stranger by
M. Szumowska.
The work …Though Daedalus Reached …
was composed by Mykietyn in 1990 for
his ensemble, whose other performers,
apart from the composer himself playing
clarinet, were Maciej Grzybowski (piano)
and Justyna RekϾ-Raubo (cello). The trio
chose for itself the name Nonstrom, supposedly after a dog in Kazimierz Dolny
nad Wis³¹ (on the Vistula River), with
whom the ensemble was on friendly
terms. It was in Kazimierz in the 1980s
and beginning of the 1990s that the
International Courses for Young Composers
took place, organized by the Polish section
of the International Society for Contemporary Music, in which these young musicians took part. The work …Though
Daedalus Reached…, written by the (then)
19-year-old Mykietyn, has taken a permanent place in the repertoire of new Polish
music.
Kompozytor i pianista urodzi³ siê w 1939
w Warszawie, gdzie zmar³ w 1988.
Studiowa³ w Pañstwowej Wy¿szej Szkole
Muzycznej w Warszawie: kompozycjê
pod kierunkiem ojca – Kazimierza
(dyplom z odznaczeniem) i fortepian
u Z. Drzewieckiego oraz póŸniej
u N. Boulanger w Pary¿u. Pocz¹tkowo
jego zainteresowania koncentrowa³y siê
wokó³ muzyki elektronicznej; powsta³y
wówczas utwory z wykorzystaniem taœmy
magnetofonowej: Antyfony i Echa II,
za które uzyska³ wyró¿nienie na V Konkursie M³odych ZKP. W latach 1963-68
wyk³ada³ w PWSM w Warszawie. Obok
Z. Krauzego i J. Tilbury’ego by³ jednym
z inicjatorów powstania „Warsztatu
Muzycznego”, zespo³u wykonuj¹cego
muzykê wspó³czesn¹; za³o¿y³ te¿ zespó³
„Ad novum”. By³ utalentowanym
pianist¹, dawa³ koncerty na festiwalach
w Sztokholmie, Atenach i Brukseli.
Wielokrotnie wystêpowa³ na festiwalu
„Warszawska Jesieñ” jako wykonawca
w³asnych utworów, bra³ udzia³ w pracach
komisji repertuarowej tego¿ festiwalu
(1965-74). W 1975-76 przebywa³
w USA na stypendium Senior Fulbright
Program. Dzia³a³ wówczas w Columbia-Princeton Electronic Music Center
Composer and pianist, born in 1939 in
Warsaw, where he died in 1988. Studied
at State Music College in Warsaw: composition under the direction of his father,
Kazimierz (diploma with distinction); and
piano with Z. Drzewiecki, as well as (later)
with N. Boulanger in Paris. Initially, interests focused on electronic music; at this
time, works using tape recordings were
written: Antiphons and Echoes II, for which
he received distinction at the Fifth Polish
Composers’ Union Youth Competition.
From 1963-68, lectured at State Music
College in Warsaw. Along with Z. Krauze
and J. Tilbury, initiated Music Workshop,
an ensemble performing contemporary
music; also founded Ad Novum ensemble.
Was a talented pianist, gave concerts at
festivals in Stockholm, Athens and Brussels.
Appeared many times at Warsaw Autumn
festival as performer of own works; took
part in work of festival repertoire commission (1965-74). From 1975-76, went to
USA on Senior Fulbright Program fellowship. At this time, was active at Columbia-Princeton Electronic Music Center in New
York, where he composed the work
Solitude of Sounds, as well as at Electronic
Music Studio at Yale University in New
Haven. In 1980s, focused on compositional
œroda / Wednesday, 8.11.2006
Tomasz
Sikorski
85
w Nowym Jorku, gdzie skomponowa³
utwór Samotnoœæ dŸwiêków oraz w Electronic Music Studio w Yale University
w New Haven. W latach 80. skoncentrowa³ siê na pracy kompozytorskiej, by³
pierwszym przedstawicielem minimalizmu
w muzyce polskiej lat 70. i 80. XX wieku.
On te¿ zaszczepi³ minimalizm muzyce
europejskiej, w znacznym stopniu niezale¿nie od wczeœniejszych wzorów amerykañskich. O indywidualnym stylu Sikorskiego zadecydowa³y tak¿e zainteresowania literackie i filozoficzne oraz silny
zwi¹zek z natur¹ – wiele jego dzie³ zainspirowanych zosta³o wizjami krajobrazów
(Paesaggio d’inverno, La notte, Struny
w ziemi, Zerstreutes Hinausschauen).
Nurt programowy w pewnym stopniu
odró¿nia go od charakterystycznych dla
amerykañskiego minimalizmu bezosobowych utworów-procesów.
86
Jeden z ostatnich utworów Tomasza
Sikorskiego, Milczenie syren (1987),
zosta³ zainspirowany opowiadaniem
Franza Kafki o tym samym tytule. Kafka
w nieco przewrotny sposób przedstawia
w nim znan¹ z epopei Homera historiê:
Odyseusz przep³ywaj¹c statkiem w
pobli¿u syren, broni¹c siê przed ich
zwodniczym œpiewem ka¿e swym marynarzom zatkaæ uszy woskiem, sam czyni
to samo; w opowiadaniu Kafki syreny
nie œpiewaj¹ jednak, lecz... milcz¹. Ich
milczenie staje siê swego rodzaju
muzyk¹, wrêcz „doskona³¹ pieœni¹”.
Choæ Sikorski w utworze Milczenie syren
nie podejmuje problemu ciszy zbyt
dos³ownie, jednak jego kompozycje
takie jak Sonant czy Struny w ziemi
budowane s¹ z odcinków wype³nionych
dŸwiêkami i odcinków ciszy – cisza
staje siê wiêc równie wa¿nym jak dŸwiêki elementem konstrukcyjnym, cisza
staje siê muzyk¹.
Twórczoœæ Tomasza Sikorskiego, wybitnego przedstawiciela polskiego minimalizmu, zas³uguje na przypomnienie
work; was first representative of minimalism
in Polish music of 1970s and 1980s. Also
implanted minimalism into European
music, in significant measure independently
of previous American models. Individuality
of Sikorski’s style was also decided by literary
and philosophical interests, as well as
strong connection with nature – many of
his works were inspired by visions of landscapes (Paesaggio d’inverno, La notte,
Strings in the Earth, Zerstreutes Hinausschauen). The programmatic thread in
a certain measure distinguishes him from
the impersonal works/processes characteristic of American minimalism.
One of Tomasz Sikorski’s last works, Das
Schweigen der Sirenen (1987) was
inspired by Franz Kafka’s short story of the
same title. In it, in a somewhat perverse
manner, Kafka presents a story known
from Homer’s epopee: Odysseus, sailing
past the Sirens, defends himself against
their seductive song, commanding his
sailors to plug their ears with wax, and
himself doing likewise. In Kafka’s short
story, however, the Sirens do not sing, but
rather… keep silence. Their silence
becomes a kind of music – thus, the “perfect song”. Though Sikorski, in the work
Das Schweigen der Sirenen, does not take
up the problem of silence too literally, his
compositions, such as Sonant or Strings in
the Earth, are build of segments filled with
sounds and segments of silence. Thus,
silence becomes a structural element
equally important as sound – silence becomes music.
The uvre of Tomasz Sikorski, an outstanding representative of Polish minimalism,
deserves to be remembered on account
of its originality, as well as the composer’s
courage in blazing new musical trails.
Das Schweigen der Sirenen, a work full
of expression and reflection, is also part
of an important thread in Sikorski’s uvre,
associated with programmatic music.
The artist alluded in his works to the uvre
of J. Joyce and S. Beckett, as well as to
the philosophy of F. Nietzsche and
S. Kierkegaard. This sphere of literary and
philosophical inspirations was the decisive
element in the unique climate of his
works. Many works also reveal the composer’s particular sensitivity to timbre,
evident in their numerous coloristic nuances.
Joanna Miklaszewska
Joanna Miklaszewska
Eugeniusz
Knapik
œroda / Wednesday, 8.11.2006
ze wzglêdu na sw¹ oryginalnoœæ i odwagê kompozytora w wytyczaniu nowych
muzycznych dróg. Milczenie syren,
utwór pe³en ekspresji i zadumy, wpisuje
siê zarazem w wa¿ny nurt twórczoœci
Sikorskiego, zwi¹zany z programowoœci¹. Artysta nawi¹zywa³ w swych dzie³ach
do twórczoœci J. Joyce’a, S. Becketta oraz
filozofii F. Nietzschego i S. Kierkegaarda.
Ów kr¹g literackich i filozoficznych
inspiracji stanowi³ o niepowtarzalnym
klimacie jego utworów. W wielu dzie³ach
przejawi³a siê tak¿e szczególna wra¿liwoœæ kompozytora na barwê dŸwiêku,
widoczna w licznych niuansach kolorystycznych.
87
Pianista, kompozytor, urodzi³ siê w 1951
roku w Rudzie Œl¹skiej, studiowa³ w latach
1970-79 w katowickiej Pañstwowej
Wy¿szej Szkole Muzycznej: kompozycjê
u H.M. Góreckiego oraz fortepian
u Cz. Stañczyka. Obecnie, bêd¹c rektorem
tej¿e uczelni, wystêpuje tak¿e jako pianista,
g³ównie w repertuarze muzyki XX wieku.
Za swoj¹ twórczoœæ kompozytorsk¹ otrzyma³
szereg nagród, m.in. II nagrodê na
Konkursie M³odych ZKP za Le Chant (1976),
Pianist, composer, born in 1951 in Ruda
Œl¹ska, studied from 1970-79 at State
Music College in Katowice: composition
with H.M. Górecki, as well as piano with
C. Stañczyk. Presently, as rector of that
school, also performs as pianist, mainly in
20th-century repertoire. For compositional
uvre, has received an array of awards,
among others: 2nd Prize at Polish Composers’ Union Youth Competition for
Le Chant (1976), 3rd Price at Chamber
88
III nagrodê na konkursie Muzyki Kameralnej
w Wiedniu za Concerto Grosso (1977),
I nagrodê festiwalu „M³odzi Muzycy M³odemu Miastu” w Stalowej Woli za Corale
Interludio e aria (1979) oraz Nagrodê im.
Stanis³awa Wyspiañskiego za Wyspy na
orkiestrê smyczkow¹ (1985). Na Miêdzynarodowej Trybunie Kompozytorów w Pary¿u
(1984) jego Kwartet smyczkowy otrzyma³
pierwsz¹ lokatê.
Na zamówienie Gerarda Mortiera – dyrektora opery „La Monnaie” w Brukseli – rozpocz¹³ pracê nad trylogi¹ operow¹ The Minds
of Helena Troubleyn do tekstu Jana Fabre,
(1988-95). W muzyce tego cyklu ujawni³
raczej predylekcjê do monumentalizmu
obsady i pos³ugiwania siê jêzykiem dŸwiêkowym czerpi¹cym z arsena³u œrodków
modernistycznych. We wspó³pracy z Janem
Fabre powsta³y te¿ trzy spektakle baletowe
z muzyk¹ E. Knapika: The Sound of One
Hand Clapping, wystawiony w operze we
Frankfurcie w 1991 roku, Da un’altra faccia del tempo, którego premiera odby³a
siê we wrzeœniu 1993 w Brukseli oraz
Quando la terra si rimette in movimento
dla Het Nationale Ballet w Amsterdamie
(premiera w 1995) Balety prezentowane
by³y m.in. w Amsterdamie, Ottawie,
Berlinie, Pary¿u, Frankfurcie, Barcelonie,
Salzburgu, Tokio. Muzyka kameralna nie
zniknê³a z twórczoœci kompozytora. W 1998
roku powsta³a na zamówienie festiwalu
„Warszawska Jesieñ” kompozycja na trzy
fortepiany i klarnet, zatytu³owana Tha’
Munnot Waste No Time, której inspiracj¹
by³a powieœæ Frances Hodgson Burnett
The Secret Garden. W 2006 za swoj¹ twórczoœæ i dzia³alnoœæ uhonorowany zosta³
tytu³em „Zas³u¿ony dla Œl¹ska”.
Trio na skrzypce, klarnet i fortepian skomponowa³em wiosn¹ 2003 roku na zamówienie Waltera Verdehra i jego zespo³u.
W sposób oczywisty ten wyj¹tkowy pod
wzglêdem jakoœci brzmienia sk³ad instrumentalny tria wywiera³ wp³yw na moj¹
wyobraŸniê i w efekcie na rodzaj narracji
Music Competition in Vienna for Concerto
Grosso (1977), 1st Prize at Young Musicians
for a Young City festival in Stalowa Wola
for Corale Interludio e aria (1979), as well
as Stanis³aw Wyspiañski Prize for Islands
for string orchestra (1985). At the UNESCO
IMC International Rostrum of Composers
in Paris (1984), his String Quartet took first
place.
On commission from Gerard Mortier –
director of the Opéra de la Monnaie in
Brussels – began work on operatic trilogy
The Minds of Helena Troubleyn to a text
by Jan Fabre (1988-95). In music of this
cycle, revealed a certain predilection for
monumentalism in use of ensemble, and
for utilization of a sound language drawing on the arsenal of modernistic tools. In
collaboration with Jan Fabre, three ballets
with music by E. Knapik also came into
being: The Sound of One Hand Clapping,
produced at the Frankfurt Opera in 1991;
Da un’altra faccia del tempo, whose première took place in September 1993 in
Brussels; and Quando la terra si rimette in
movimento for Het Nationale Ballet in
Amsterdam (première in 1995) Ballets
were presented in, among other places,
Amsterdam, Ottawa, Berlin, Paris,
Frankfurt, Barcelona, Salzburg, Tokyo.
Chamber music has not disappeared from
the composer’s uvre. In 1998, a composition for three pianos and clarinet entitled Tha’ Munnot Waste No Time, whose
inspiration was Frances Hodgson Burnett’s
novel The Secret Garden, was written on
commission from the Warsaw Autumn
Festival. In 2006, for his uvre and activity,
Knapik was awarded the Wojciech Korfanty Prize for meritorious service to the
Province of Silesia.
I composed my Trio for violin, clarinet
and piano in the spring of 2003 on commission from Walter Verdehr and his
ensemble. In an obvious manner, this
instrumental ensemble of exceptional tone
quality had its influence on my imagination
and, in effect, on the type of narration in
the work. Thus, nothing else remained for
me but a desire to create a work which
would be a summation of the colors of
these instruments and the essence of the
trio genre. The work has one movement.
Eugeniusz Knapik
(ksi¹¿ka programowa WJ 2003)
Eugeniusz Knapik
(program book, Warsaw Autumn 2003)
Prawykonanie mia³o miejsce na 46. Miêdzynarodowym Festiwalu Muzyki Wspó³czesnej
„Warszawska Jesieñ”, 26 wrzeœnia 2003 roku.
Utwór wykona³o Walter Verdehr Trio.
Première took place at the 46th Warsaw
Autumn International Festival of Contemporary
Music on 26 September 2003. The work was
performed by the Walter Verdehr Trio.
Marcel
Chyrzyñski
Kompozytor, klarnecista, urodzi³ siê w 1971
roku na Œl¹sku, mieszka i tworzy w Krakowie. Oprócz kompozycji uczy³ siê tak¿e
gry na klarnecie, st¹d wa¿na rola tego
instrumentu w jego utworach. Autor
utworów solowych, kameralnych, symfonicznych i elektronicznych. Z wyró¿nieniem
ukoñczy³ krakowsk¹ Akademiê Muzyczn¹
w klasie kompozycji M. Stachowskiego
(1995). Studiowa³ instrumentacjê u K. Pendereckiego oraz muzykê komputerow¹
u M. Cho³oniewskiego, a tak¿e u amerykañskich stypendystów Fulbrighta: R. Boulanger, C. McTee i R. Oaksa. W 1998 roku
uzyska³ doktorat z zakresu kompozycji.
Composer, clarinetist, born in 1971 in
Silesia, lives and works in Kraków. Aside
from composition, also studied clarinet,
hence the important role of this instrument
in his works. Author of solo, chamber,
symphonic and electronic works.
Graduated with distinction from Kraków
Academy of Music – studio of M. Stachowski (1995). Studied instrumentation with
K. Penderecki and computer music with
M. Cho³oniewski, as well as with American
Fulbright Scholars R. Boulanger, C. McTee
and R. Oaks. In 1998, obtained doctorate
in field of composition. Presently holds
post of tutor in Department of Composition
œroda / Wednesday, 8.11.2006
utworu. Nie pozosta³o mi wiêc nic innego,
jak tylko pragnienie stworzenia utworu
bêd¹cego sum¹ barw tych instrumentów
i istoty gatunkowej tria. Utwór jest jednoczêœciowy.
89
Obecnie jest adiunktem w Katedrze Kompozycji w Akademii Muzycznej w Krakowie.
Swój warsztat kompozytorski doskonali³
na wielu kursach kompozytorskich, jego
utwory wykonywane by³y w Polsce, Austrii,
Niemczech, Francji, W³oszech, Hiszpanii,
Kosowie, Finlandii, Korei P³d., Australii,
Japonii, USA, na S³owacji, Ukrainie i Bia³orusi.
Otrzyma³ wiele nagród, m.in.: wyró¿nienie
na Konkursie Kompozytorskim Programu
2 Polskiego Radia w Warszawie (1996) za
Piece for Orchestra, a za utwór Ferragosto
per tromba, pianoforte e batteria – zdoby³
I nagrodê na Konkursie M³odych Kompozytorów im. Tadeusza Bairda (1997).
Otrzyma³ te¿ Stypendium Twórcze Miasta
Krakowa w dziedzinie muzyki. Tworzy
muzykê akustyczn¹, elektro-akustyczn¹
i elektroniczn¹. Koncertuje równie¿ graj¹c
na klarnecie, saksofonie, syntezatorze
oraz EWI (elektroniczny instrument dêty)
w zespole (MCH)2, który za³o¿y³ wraz
z M. Cho³oniewskim.
Jest twórc¹ muzyki teatralnej – jego zainteresowania skierowane s¹ g³ównie na
teatr wspó³czesny: Pan Pawe³ Tankrada
Dorsta, Zabawa S³awomira Mro¿ka,
Mi³oœæ Fedry Sarah Kane, Legoland Dirka
Dobbrow, Tatua¿ Dei Loher i inne.
90
Utwór In C na klarnet, altówkê (lub wiolonczelê) i fortepian zosta³ skomponowany
w 1996 roku i zadedykowany profesorowi
Markowi Stachowskiemu z okazji 60. rocznicy jego urodzin. Prawykonanie mia³o
miejsce podczas koncertu jubileuszowego,
zorganizowanego przez Akademiê Muzyczn¹ w Krakowie 17 kwietnia 1996 roku.
W 1997 roku znalaz³ siê wœród utworów
fina³owych na Miêdzynarodowym Konkursie Kompozytorskim „Irino Prize” w Tokio.
at Academy of Music in Kraków.
Perfected compositional technique at
many composers’ courses, works have
been performed in Poland, Austria,
Germany, France, Italy, Spain, Kosovo,
Finland, South Korea, Australia, Japan,
USA, Slovakia, Ukraine and Belarus.
Has received many prizes, among others
distinction at Composers’ Competition of
Polish Radio Channel 2 in Warsaw (1996)
for Piece for Orchestra; and for the piece
Ferragosto per tromba, pianoforte e batteria, received 1st Prize at Tadeusz Baird
Young Composers’ Competition (1997).
Has also received Artistic Stipend of the
City of Kraków in the field of music. Writes
acoustic, electro-acoustic and electronic
music. Also concertizes on clarinet, saxophone, synthesizer and EWI (Electronic
Wind Instrument) in the (MCH)2 ensemble, which he founded together with
M. Cho³oniewski.
Writes music for theater – interests are
focused chiefly on contemporary theater:
Tankred Dorst’s Mr. Paul, S³awomir
Mro¿ek’s Fun, Sarah Kane’s Phaedra’s
Love, Dirk Dobbrow’s Legoland, Dea
Loher’s Tattoo, etc.
The work In C for clarinet, viola (or cello)
and piano was composed in 1996 and
dedicated to Professor Mark Stachowski
on the occasion of his 60th birthday. The
première took place during a birthday
concert organized by the Academy of
Music in Kraków on 17 April 1996. In
1997, it found itself among the finalists
at the Irino Prize International Composers’
Competition in Tokyo.
Kompozytor, urodzi³ siê w 1971 roku
w Warszawie. W 1996 roku ukoñczy³
z wyró¿nieniem warszawsk¹ Akademiê
Muzyczn¹ w klasie kompozycji M. Borkowskiego, a w 1999 – studia podyplomowe
w Royal Academy of Music w Londynie
w klasie kompozycji P. Pattersona. W latach
1993-97 uzupe³nia³ swoj¹ edukacjê muzyczn¹ uczestnicz¹c w Miêdzynarodowych
Kursach dla M³odych Kompozytorów (PTMW)
oraz w I Miêdzynarodowych Spotkaniach
M³odych Kompozytorów w Apeldoorn
(Holandia, 1995). Pracowa³ pod kierunkiem takich kompozytorów jak: L. Andriessen, O. Balakauskas, M. Finessy, Z. Krauze,
H. Kulenty, C. Lefebvre, W. Szalonek,
J. Yuasa. Jest laureatem wielu konkursów
w Polsce i za granic¹, otrzyma³ m.in.:
Nagrodê G³ówn¹ w Konkursie PTMW na
Projekt Multimedialny (1999), Alan Bush
Composition Prize (Wielka Brytania, 1999),
Josiah Parker Composition Prize (Wielka
Brytania, 1999), II Nagrodê w VI Konkursie
Muzyki Syntezatorowej i Komputerowej
(Niemcy, 1995), II Nagrodê w I Konkursie
M³odych Kompozytorów „Musica Sacra”
(1995). Otrzyma³ Stypendium Ministra
Kultury i Sztuki (1995) oraz British Council
Fellowship Award (1998). Uczestniczy³
w pracach Jury Krajowego ISCM World
Music Days 2002 i 2004 oraz Konkursów
Composer, born in 1971 in Warsaw. In
1996, graduated with distinction from
Warsaw Academy of Music – composition
studio of M. Borkowski; and 1999, completed Postgraduate Studies at Royal
Academy of Music in London – composition studio of P. Patterson. From 1993-97,
supplemented musical education by participating in International Courses for
Young Composers (Polish Society for Contemporary Music), as well as in First
International Young Composers Meeting
in Apeldoorn (Holland, 1995). Worked
under the direction of such composers as:
L. Andriessen, O. Balakauskas, M. Finessy,
Z. Krauze, H. Kulenty, C. Lefebvre, W. Szalonek, J. Yuasa. Has won many prizes in
competitions in Poland and abroad, among
others: Grand Prize in Polish Society for
Contemporary Music’s Multimedia Project
Competition (1999), Alan Bush Composition Prize (Great Britain, 1999), Josiah
Parker Composition Prize (Great Britain,
1999), 2nd Prize in the Sixth Synthesizer
and Computer Music Competition (Germany, 1995), 2nd Prize in the First Musica
Sacra Young Composers’ Competition
(1995). Received Stipend of Minister of
Culture and Art (1995), as well as British
Council Fellowship Award (1998). Took
part in work of National Jury for ISCM
œroda / Wednesday, 8.11.2006
Maciej
Zieliñski
91
Kompozytorskich im. Tadeusza Bairda
i „Musica Sacra”. W 1996 roku wzi¹³
udzia³ w projekcie 96 Churches (Dania),
komponuj¹c polsk¹ czêœæ European
Requiem (Tractus). Jego utwory by³y wykonywane na festiwalach „Warszawska
Jesieñ”, „Musica Polonica Nova” we Wroc³awiu, „Gaude Mater” w Czêstochowie, XIV
Synthesizer-Musik-Festival w Braunschweig
(Niemcy), Musica del Novocento w Rzymie,
European Youth Music Festival Copenhagen ‘96, Park Lane Festival w Londynie,
World Music Days ‘99 (Rumunia). P³yta
z jego I Kwartetem smyczkowym w wykonaniu Kwartetu DAFÔ i wydana przez
PWM/DUX otrzyma³a nagrodê Fryderyka
2002. Jest autorem muzyki do wielu popularnych produkcji filmowych, jak: Nigdy
w ¿yciu, Tylko mnie kochaj, Dublerzy, serial
Kryminalni.
Trio for M.B. zosta³o skomponowane
specjalnie na uroczysty koncert uœwietniaj¹cy 70. rocznicê urodzin profesora
Mariana Borkowskiego. Jemu te¿ jest
dedykowane. Prawykonania dokona³
zespó³ Consonare per Varsavia.
92
World Music Days 2002 and 2004, as
well as for Tadeusz Baird and Musica
Sacra competitions. In 1996, took part in
96 Churches Project (Denmark), composing Polish portion of European Requiem
(‘Tractus’).Works have been performed at
Warsaw Autumn festival, Musica Polonica
Nova festival in Wroc³aw, Gaude Mater
festival in Czêstochowa, 14th Synthesizer-Musik-Festival w Braunschweig (Germany),
Musica del Novocento festival in Rome,
European Youth Music Festival Copenhagen ‘96, Park Lane Festival in London,
World Music Days ‘99 (Romania).
Recording with String Quartet no. 1 in
rendition of DAFÔ Quartet, released on
PWM/DUX label, received Fryderyk 2002
prize. Author of music for many popular
film productions, such as: Never Ever!,
Tylko mnie kochaj [Love Only Me], The
Doubles, the TV series Kryminalni [Criminals]
(2004).
Trio for M.B. was composed specially for
a concert to celebrate the 70th birthday of
Professor Marian Borkowski. It is also dedicated to him. The première was performed
by the ensemble Consonare per Varsavia.
Kompozytorka, urodzi³a siê w 1961 roku
w Bia³ymstoku. Studiowa³a kompozycjê
w Akademii Muzycznej w Warszawie, w klasie W. Kotoñskiego, póŸniej w Królewskim
Konserwatorium Muzycznym w Hadze
u Luisa Andriessena. By³a tak¿e stypendystk¹
Deutscher Akademischer Austauschdienst
w Berlinie. Uczestniczy³a w Miêdzynarodowych Kursach dla M³odych Kompozytorów,
zorganizowanych przez Polsk¹ Sekcjê
ISCM i Miêdzynarodowych Wakacyjnych
Kursach Nowej Muzyki w Darmstadt. Od
1989 roku pracuje jako niezale¿ny kompozytor, pisz¹c g³ównie na zamówienie
orkiestr i zespo³ów holenderskich oraz
niemieckich. Wyk³ada w kilku muzycznych
instytucjach: przez rok by³a guest composer
Deutscher Akademischer Austauschdienst
w Berlinie (1990), zosta³a te¿ zaproszona
jako goœcinny wyk³adowca na trzy uniwersytety w Los Angeles (1998). W latach
1999-2000 pe³ni³a funkcjê composer-in-residence przy Het Gelders Orkest w Holandii. Jest laureatk¹ wielu nagród: otrzyma³a II nagrodê na Europejskim Konkursie
M³odych Kompozytorów w Amsterdamie
za utwór Ad unum (1985), Nagrodê
Artystyczn¹ M³odych im. Stanis³awa Wyspiañskiego (1987). Zdoby³a II nagrodê na
Konkursie Ko³a M³odych ZKP za Ride
(1987), oraz za Quinto (1986), Breathe
Composer, born in 1961 in Bia³ystok.
Studied composition at Academy of Music
in Warsaw in studio of W. Kotoñski; and
later, at the Royal Conservatory of Music
in The Hague with Luis Andriessen. Also
received stipend of Deutscher Akademischer
Austauschdienst in Berlin. Participated in
International Courses for Young Composers
organized by Polish Section of International
Society for Contemporary Music, and in
International Summer Courses for New
Music in Darmstadt. Since 1989, has
worked as independent composer, writing
mainly on commission from Dutch and
German orchestras and ensembles.
Lectures at several musical institutions: for
one year, was guest composer of the
Deutscher Akademischer Austauschdienst
in Berlin (1990); also invited as guest lecturer to three universities in Los Angeles
(1998). In 1999-2000, was composer-in-residence to Het Gelders Orkest in Holland. Has won many prizes: received
2nd Prize at European Young Composers’
Competition in Amsterdam for work Ad
unum (1985), Stanis³aw Wyspiañski Young
Artists’ Prize (1987). Won 2nd Prize in
Polish Composers’ Union Youth Competition for Ride (1987), Quinto (1986),
Breathe (1987), Cannon (1988) and aaa
Tre (1989); won first place in 50th UNESCO
œroda / Wednesday, 8.11.2006
Hanna
Kulenty
93
(1987), Cannon (1988), aaa Tre (1989).
Uzyska³a pierwsz¹ lokatê na 50. Miêdzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO
za Koncert na tr¹bkê i orkiestrê (2003).
Czêsto zapraszana jest jako goœcinny
wyk³adowca na ró¿ne imprezy o randze
œwiatowej. Bra³a udzia³ w pracach jury
Münchener Biennale (1995), Gaudeamus
Music Week 2002 w Amsterdamie,
IX Miêdzynarodowego Konkursu
Kompozytorskiego im. Kazimierza Serockiego w Warszawie (2004) oraz VI edycji
International New Chamber Opera Competition „Orpheus-Luciano Berio 2003-04”.
W listopadzie 2000 roku Radio Niemieckie
w Kolonii zorganizowa³o jej koncert monograficzny (CD wydane przez Arcs & Circles).
Od 1992 roku mieszka w Polsce i Holandii.
Utwór Sesto powsta³ w 1985 roku dla
Jaros³awa Kapuœciñskiego. Zbudowany
jest w oparciu o technikê polifonii ³uków,
która widoczna jest równie¿ we wczeœniejszych kompozycjach. Sesto to szeœæ ³uków
i szeœæ nak³adaj¹cych siê struktur emocjonalnych.
Hanna Kulenty
(ksi¹¿ka programowa WJ 1998)
Prawykonanie odby³o siê 26 marca 1987 roku
w Warszawie. W roli solisty wyst¹pi³ Jaros³aw
Kapuœciñski.
94
IMC International Rostrum for Composers
for Concerto for Trumpet and Orchestra
(2003).
Often invited as guest lecturer to various
events of worldwide standing. Took part in
work of jury during Münchener Biennale
(1995), Gaudeamus Music Week (2002)
in Amsterdam, Ninth Kazimierz Serocki
International Composers’ Competition in
Warsaw (2004), and in Sixth International
New Chamber Opera Competition “Orpheus-Luciano Berio 2003-04”. In November
2000, Deutsches Radio in Cologne organized her monographic concert (released
on CD, on Arcs & Circles label). Since 1992,
has been living in Poland and Holland.
The work Sesto was written in 1985 for
Jaros³aw Kapuœciñski. It is built using the
arch polyphony technique, which is also
visible in earlier compositions. Sesto is
comprised of six arches and six overlapping emotional structures.
Hanna Kulenty
(program book, Warsaw Autumn 1998)
Première took place on 26 March 1987 in
Warsaw. The soloist was Jaros³aw Kapuœciñski.
Kompozytorka, perkusistka, teoretyk muzyki, pedagog, urodzi³a siê w Warszawie
w 1943 roku, studiowa³a kompozycjê,
teoriê muzyki w Pañstwowej Wy¿szej Szkole
Muzycznej w Warszawie oraz grê na
instrumentach perkusyjnych w PWSM
w Poznaniu, uzyskuj¹c trzykrotny tytu³
magistra sztuki w dziedzinie kompozycji,
teorii muzyki i perkusji. W ramach stypendium rz¹du francuskiego odby³a w Pary¿u
uzupe³niaj¹ce studia kompozytorskie
u N. Boulanger (1969-70), uczêszcza³a
równie¿ na zajêcia prowadzone przez
O. Messiaena w Conservatoire National
oraz studiowa³a muzykê konkretn¹ i elektroniczn¹ w Groupe des Recherches Musicales (GRM). W 1972 roku na zaproszenie Cleveland Institute of Music wyjecha³a
do Stanów Zjednoczonych na studia w zakresie perkusji, uzyskuj¹c w 1974 roku
Artist Diploma Degree. Niemal od pocz¹tku swego pobytu w USA podjê³a pracê
pedagogiczn¹. W 1997 roku uzyska³a
tytu³ profesora zwyczajnego w Indiana
University School of Music w Bloomington,
a w 1998 roku otrzyma³a do¿ywotni¹
profesurê w University of Chicago.
Wiêkszoœæ utworów orkiestrowych
Ptaszyñskiej powsta³o na zamówienie amerykañskich i polskich orkiestr symfonicznych
oraz wybitnych muzyków, jak E. Glennie,
i presti¿owych instytucji, m.in. BBC i Chicago
Composer, percussionist, music theorist,
pedagogue, born in Warsaw in 1943.
Studied composition and music theory at
State Music College in Warsaw, as well as
percussion performance at State Music
College in Poznañ, receiving Master of
Arts degrees in three fields: composition,
music theory and percussion. On French
government stipend, completed supplementary studies in composition with
N. Boulanger (1969-70); also took courses
led by O. Messiaen at the Conservatoire
National and studied musique concrete,
as well as electronic music, in Groupe des
Recherches Musicales (GRM). In 1972, at
invitation of Cleveland Institute of Music,
went to United States for percussion studies,
receiving Artist Diploma in 1974. Almost
from very beginning of stay in USA, was
engaged in teaching work. In 1997,
became full professor at Indiana University
School of Music in Bloomington; and in
1998, received tenured professorship at
University of Chicago.
Most of Ptaszyñska’s orchestral works were
written on commission from American and
Polish symphony orchestras, as well as from
distinguished musicians, e.g. E. Glennie,
and prestigious institutions – among others,
the BBC and the Chicago Symphony
Orchestra.
For uvre as a whole, received Alfred Ju-
œroda / Wednesday, 8.11.2006
Marta
Ptaszyñska
95
Symphony Orchestra.
Za ca³okszta³t pracy kompozytorskiej
otrzyma³a nagrodê im. Alfreda Jurzykowskiego w Nowym Jorku (1997), zosta³a te¿
odznaczona Krzy¿em Oficerskim Orderu
Odrodzenia Polski (1995) oraz uhonorowana Dyplomem Ministra Spraw Zagranicznych za zas³ugi dla kultury polskiej
(2000), medalem Zwi¹zku Kompozytorów
Polskich, a tak¿e presti¿ow¹ nagrod¹ za
twórczoœæ muzyczn¹ Benjamin Danks Creative Music Award przyznawan¹ przez American Academy of Arts and Letters (2006).
Nak³adem Polskiego Wydawnictwa
Muzycznego ukaza³a siê ksi¹¿ka pt.
Muzyka to jêzyk najdoskonalszy. Rozmowy
z Mart¹ Ptaszyñsk¹, przedstawiaj¹ca sylwetkê i twórczoœæ kompozytorki.
96
Utwór Kwiaty Ksiê¿yca napisany zosta³
dla Romana Jab³oñskiego i Krystyny
Boruciñskiej na zamówienie BBC w Bristolu. Utwór poœwiêcony jest pamiêci siedmiorga astronautów, którzy zginêli w czasie katastrofy „Challengera” 28 stycznia
1986 roku oko³o godziny 11:39 (dok³adnie
wtedy kompozytorka zakoñczy³a partyturê
utworu). Tytu³ zaczerpniêty zosta³ z obrazu
francuskiego symbolisty Odilona Redona
– Fleurs lunaires, którego malarstwo
pos³u¿y³o jako inspiracja twórcza do powstania utworu. Partia wiolonczeli operuje
szerokim wachlarzem œrodków artykulacji,
jak ró¿ne odmiany pizzicata, glissand
i fla¿oletów (w tym efekt „krzyku mewy”)
oraz tryli. Równie¿ partia fortepianu wzbogacona jest brzmieniowo poprzez t³umienie
strun rêk¹, grê na samych strunach przy
równoczesnym naciskaniu klawiszy, efekty
„harfy eolskiej” i „tempelbloku”. Przebieg
utworu, trwaj¹cego oko³o 9 minut, sk³ada
siê z szeregu zró¿nicowanych odcinków,
najogólniej jednak mo¿na wyró¿niæ w nim
trzy fazy: powa¿n¹ i recytatywn¹, ruchliw¹
i wirtuozowsk¹ oraz liryczn¹ – najd³u¿sz¹,
przepojon¹ melancholi¹ i smutkiem.
Tadeusz A. Zieliñski
rzykowski Prize in New York (1997), also
awarded Officer’s Cross of Order of
Polonia Restituta (1995), as well as honored with Diploma of Minister of Foreign
Affairs for meritorious contributions to
Polish culture (2000), Polish Composers’
Union medal, and prestigious Benjamin
Danks Creative Music Award given by
American Academy of Arts and Letters
(2006).
PWM Editions has published a book entitled Muzyka to jêzyk najdoskonalszy.
Rozmowy z Mart¹ Ptaszyñsk¹ [Music Is the
Most Perfect Language: Conversations
with Marta Ptaszyñska], presenting the
composer’s silhouette and uvre.
The work Moon Flowers was written for
Roman Jab³oñski and Krystyna Boruciñska
on commission from the BBC in Bristol.
The work is dedicated to the memory of
the seven astronauts who died during the
Space Shuttle Challenger catastrophe on
28 January 1986 ca. 11:39 AM (precisely
at that moment, the composer finished the
score). The title was taken from a painting
by French symbolist Odilon Redon – Fleurs lunaires – whose art served as creative
inspiration for the writing of this work. The
cello part uses a broad range of articulations, including various types of pizzicati,
glissandi and harmonics (including a “seagull effect”), as well as trills. The piano
part is also enhanced in terms of sound
color by muting of strings with the hand,
playing on the same strings while simultaneously pressing the keys, “Aeolian harp”
and “Tempelblock” effects. The work,
which lasts about 9 minutes, is comprised
of an array of varied segments; most generally, however, three phases can be differentiated: serious and recitative-like,
lively and virtuosic, and lyric – the longest,
saturated with melancholy and sadness.
Tadeusz A. Zieliñski
________________
________________
Nota o kompozytorze znajduje siê przy
koncercie z dnia 7 listopada, godz.19.30
For information about the composer see
notes under the 7 November 7:30 p.m.
concert
Miroir du temps
Utwór powsta³ z inspiracji organizatorów
uroczystoœci zwi¹zanych z 10. rocznic¹
œmierci Oliviera Messiaena. Na koncercie
w Krakowie i Görlitz wykonano jedn¹
czêœæ nieukoñczonego wówczas utworu,
która w ostatecznej wersji nosi tytu³
Mystère du Temps. Poprzedzaj¹ j¹ trzy
inne czêœci, mianowicie Profond du Temps,
Dimension du Temps oraz Couleur du
Temps. Kompozycja jest wyrazem podziwu
dla twórczoœci Oliviera Messiaena a zarazem ho³dem z³o¿onym wielkiemu kompozytorowi. Podziw ten stara³em siê wyraziæ
moim w³asnym jêzykiem muzycznym.
Zatem ani dedykacja, ani aluzja do czasu,
ani wreszcie obsada (wymóg zamawiaj¹cych) nawi¹zuj¹ca do Quatuor pour la
fin du Temps Oliviera Messiaena nie mia³y
wp³ywu na jêzyk muzyczny Mirroir du
Temps.
Miroir du temps
This work was written on inspiration from
the organizers of events to commemorate
the 10th anniversary of the death of Olivier
Messiaen. At a concert in Kraków and
Görlitz, one movement of the (at that time)
unfinished work was performed, which
movement bears the title Mystère du Temps
in the final version. It is preceded by three
other movements, namely: Profond du
Temps, Dimension du Temps and Couleur
du Temps. The composition is an expression
of admiration for the uvre of Olivier Messiaen, as well as an act of homage to the
great composer. This admiration, I tried to
express with my own musical language.
Thus, neither the dedication, nor the allusion to time, nor for that matter the ensemble (as required by those who commissioned the work) alluding to Olivier Messiaen’s
Quatuor pour la fin du Temps, had any
influence on the musical language
of Mirroir du Temps.
Marek Stachowski
Marek Stachowski
œroda / Wednesday, 8.11.2006
Marek
Stachowski
97
International
Contemporary
Ensemble
ICE
98
Chwalony za ‘wystêpy o wysokim poziomie
energetycznym’ (New York Times), jest
zespo³em kameralnym o unikalnej strukturze,
z³o¿onym z dynamicznych i wszechstronnie
utalentowanych m³odych wykonawców,
oddanych idei lansowania muzyki naszych
czasów. Poprzez innowacyjne programy,
wspó³pracê multimedialn¹, zamówienia
u m³odych kompozytorów, oraz wystêpy
w nietradycyjnych miejscach zespó³ ICE
z sukcesem doprowadza do spotkañ nowej
muzyki z nowymi s³uchaczami. ICE zosta³
za³o¿ony w 2001 roku i szybko osi¹gn¹³
pozycjê jednego z czo³owych zespo³ów
muzyki nowej swego pokolenia, zdobywaj¹c
I lokatê w CMA/ASCAP Awards for Adventurous Programming (2005), oraz daj¹c
ponad 60 koncertów rocznie w Nowym
Jorku, Chicago, San Francisco i za granic¹.
Praised for its “vivid, high-energy performances” (New York Times), the International Contemporary Ensemble (ICE) is
a uniquely structured chamber music
ensemble comprised of dynamic and versatile young performers who are dedicated
to advancing the music of our time.
Through innovative programming, multimedia collaborations, commissions by
young composers, and performances in
nontraditional venues, ICE brings together
new music and new audiences.
ICE was founded in 2001, and has rapidly
established itself as one of the leading
new-music ensembles of its generation,
winning first prize in the 2005 CMA/
ASCAP Awards for Adventurous
Programming, and performing over sixty
concerts a year in New York City, Chicago,
KATINKA KLEIJN (wiolonczela)
Jej solowe wystêpy obejmuj¹ wspó³pracê
z Chicago Symphony Orchestra, Chicago
Sinfonietta, Illinois Philharmonic, na festiwalach Marlboro i Ravinia oraz Mostly
Mozart Festival w Lincoln Center.
Wspó³pracowa³a z wieloma znanymi
muzykami i zaproponowano jej cz³onkostwo
w zespole Kronos Quartet. Po wygraniu
holenderskiego Prinses Christina Concours,
Kleijn studiowa³a u Laurence’a Lessera
i Lynna Harrella, a nastêpnie, w 1995
roku do³¹czy³a do Chicago Symphony
Orchestra. Obecnie wyk³ada na
Uniwersytecie DePaul, a od 2005 roku
gra z zespo³em International
Contemporary Ensemble (ICE).
DAVID BOWLIN (skrzypce)
Skrzypek, za³o¿yciel zespo³u ICE, aktywnie
koncertuje jako solista i kameralista.
W 2003 roku zdoby³ I nagrodê w Washington International Competition for Strings.
Jest równie¿ laureatem konkursu Stony
Brook University (2005). Artysta jest
cz³onkiem zespo³u Da Capo Chamber
Players, z którym odby³ tournée zarówno
po Stanach Zjednoczonych, jak i by³ym
Zwi¹zku Radzieckim. W Nowym Jorku
czêsto wystêpuje i dokonuje nagrañ
z Chamber Music Society w Lincoln Center.
Wystêpowa³ z repertuarem kameralnym
we wszystkich najwa¿niejszych salach koncertowych Nowego Jorku, m.in. w Carnegie
Hall i Alice Tully Hall. Uczestniczy³ w festiwalach letnich: Marlboro, Kneisel Hall,
Aspen. W latach 2002-05 wyk³ada³
w Juilliard School jako asystent Ronalda
Copesa. Jest absolwentem uczelni:
Oberlin Conservatory (2000) oraz Juilliard
School (2002); studiowa³ m.in. u Ronalda
Copesa, Rolanda i Almity Vamosów.
Obecnie, artysta studiuje na Stanowym
Uniwersytecie Nowojorskim w Stony Brook.
San Francisco, and abroad. The ensemble
will release two commercial CDs in 2007,
on the Bridge Records and Naxos Records
labels.
KATINKA KLEIJN (cello)
Katinka Kleijn’s solo credits include appearances with the Chicago Symphony
Orchestra, Chicago Sinfonietta, Illinois
Philharmonic, at the Marlboro and Ravinia
Festivals, and at Lincoln Center Mostly
Mozart Festival. She has partnered with
many well-known musicians and was invited
to join the Kronos Quartet. After winning
the Dutch Princess Christina Competition,
Kleijn studied with Laurence Lesser and
Lynn Harrell before joining the Chicago
Symphony in 1995. She teaches at DePaul
University, and joined the International
Contemporary Ensemble (ICE) in 2005.
DAVID BOWLIN (violin)
Founding ICE violinist David Bowlin is
enjoying an active musical life as both
a soloist and chamber musician. In 2003
he was awarded first prize in violin at the
Washington International Competition for
Strings. He is also a winner of the 2005
Stony Brook University concerto competition. David is a member of the Naumburg-award winning Da Capo Chamber
Players with whom he has toured in both
the United States and the former Soviet
Union. He is an active chamber musician
in New York, having performed and
recorded with the Chamber Music Society
of Lincoln Center. He has performed
chamber music in all of the major concert
halls in New York, including Carnegie
Hall and Alice Tully Hall. Summer festivals
include Marlboro, Kneisel Hall, and
Aspen. David taught at the Juilliard
School from 2002–2005 as an assistant
to Ronald Copes. He is a graduate
of Oberlin (2000) and Juilliard (2002),
studying with, among others, Ronald Copes,
Roland and Almita Vamos. Currently,
David studies at SUNY-Stony Brook.
œroda / Wednesday, 8.11.2006
Na 2007 rok zaplanowane s¹ dwie p³yty
przygotowywane przez Bridge Records
oraz Naxos Records.
99
CORY SMYTHE (fortepian)
Jest pianist¹ „wolnym strzelcem”, mieszkaj¹cym w Nowym Jorku. Jako absolwent
uczelni muzycznych przy Uniwersytecie
Indiana oraz przy Uniwersytecie Po³udniowej
Kalifornii otrzyma³ stopieñ Performer’s
Certificate na Uniwersytecie Indiana oraz
stypendium Friends of Music Grant. Jego
zainteresowania jazzem zaowocowa³y
wystêpami razem z m.in. z Gregiem
Osbym, Rodneyem Greenem, Tyshawnem
Soreyem, Mattem Brewerem i Chrisem
Lightcapem. Na Wydziale Instrumentów
Smyczkowych Uniwersytetu Indiana prowadzi letnie kursy zespo³ów kameralnych.
Artysta jest nowym cz³onkiem zespo³u ICE,
z którym w zesz³ym roku uczestniczy³
w cyklu koncertów w Miller Theater.
Studiowa³ u Luby Edliny-Dubinsky, Stewarta
Gordona i Jeremy’e Denka.
100
JOSHUA RUBIN (klarnet)
Pracuje jako kameralista, muzyk orkiestrowy,
solista i pedagog w Nowym Jorku od
2000 r. Wspó³pracowa³ œciœle z wieloma
wybitnymi kompozytorami, m.in. z Georgiem Crumbem, Magnusem Lindbergiem
i Davidem Langiem. Wystêpy w tym roku
obejmuj¹ cykle koncertów w Miller Theater
i Merkin Concert Hall w Nowym Jorku,
w Massachussets MoCA, w Museum
of Contemporary Art, w Muzeum Sztuki
Wspó³czesnej, w kanale radiowym WFMT
w Chicago, w Morelii (Meksyk) oraz
w Mostly Mozart Festival w Lincoln Center.
Na 2007 rok planowane s¹ trzy p³yty CD
(Bridge, NAXOS i Cedille) z jego udzia³em.
Jest cz³onkiem-za³o¿ycielem zespo³u ICE
oraz duetu perkusyjno-klarnetowego
Ensemble Breekbaar. Ukoñczy³ Oberlin
College (klarnet – wydzia³ instrumentalny
i biologia) oraz Mannes College of Music
(Nowy Jork) – gdzie otrzyma³ tytu³ magistra
sztuki.
CORY SMYTHE (piano)
is a freelance pianist living in New York
City. A graduate of the music schools at
Indiana University and the University of
Southern California, Cory was the recipient
of the I.U. Performer’s Certificate and
Friends of Music Grant. Cory’s involvement
in jazz has placed him in groups alongside
Greg Osby, Rodney Green, Tyshawn
Sorey, Matt Brewer, and Chris Lightcap,
among others. During the summers, Cory
serves on the faculty of the Indiana
University String Academy, where he
works with young string players and
coaches chamber music. Cory is a new
member of ICE, with whom he participated
in last year’s Miller Theater concert series.
He has studied with Luba Edlina-Dubinsky,
Stewart Gordon, and Jeremy Denk.
JOSHUA RUBIN (clarinet)
has been working as a chamber musician,
orchestra musician, soloist and teacher in
New York since 2000. He has worked
closely with many prominent composers
including George Crumb, Magnus Lindberg and David Lang. Performances this
year include concert series at the Miller
Theater and Merkin Concert Hall in New
York, at Massachussets MoCA, at the
Museum of Contemporary Art, on WFMT
radio in Chicago, in Morelia, Mexico, and
at the Mostly Mozart Festival at Lincoln
Center. Joshua will be featured on albums
from the Bridge, NAXOS, and Cedille
recording labels to be released in 2007.
He is a founding member of the ICE, and
of the percussion and clarinet duo Ensemble Breekbaar. He received degrees in
Clarinet and Biology from Oberlin
College, and a Master’s degree from the
Mannes College of Music (New York).
M. Stachowski, A. Panufnik
Rozmowa
z Markiem
Stachowskim
Conversation
with
Marek Stachowski
Ludzie dziel¹ siê na patrz¹cych w przysz³oœæ i na ¿yj¹cych przesz³oœci¹. Czêsto
zreszt¹ ta optyka zmienia siê z wiekiem.
Do której grupy Ty nale¿ysz?
There are two kinds of people: those that
look towards the future and those that live
in the past. Often, furthermore, this ‘optical
orientation’ changes with age. To which
group do you belong?
Wydawa³o mi siê zawsze, ¿e patrzê w przysz³oœæ. Jeœli patrzê wstecz, to przede
wszystkim z wdziêcznoœci¹ dla losu. Mimo
wielu pora¿ek i bardzo trudnych chwil,
mia³em jednak wiele szczêœcia. […] Z mnogoœci moich kolegów […] na palcach jednej
rêki mogê zliczyæ tych, którym uda³o siê
w ¿yciu dokonaæ tyle, co mnie. To, ¿e jestem
kompozytorem, ¿e mam podobno talent,
to nie jest moja zas³uga. Z tym przyszed³em
na œwiat.
Ale nie zakopa³eœ danego Ci talentu.
To jest odpowiedzialnoœæ artystyczna. Jeœli
siê ma œwiadomoœæ, ¿e coœ siê otrzyma³o
od natury czy od Boga, to nie wolno tego
roztrwoniæ. […] Myœlê, ¿e to jest w³aœnie
powinnoœæ artysty […]. Otrzymanym
depozytem nale¿y dobrze, m¹drze szafowaæ
nie tylko dla swojej satysfakcji, lecz przede
It has always seemed to me that I look
towards the future. If I look back, it’s above
all with gratitude for what destiny has
brought me. Despite many failures and
very difficult moments, I have nonetheless
been very lucky. […] Out of my many colleagues […] I can count on the fingers of
one hand those who have managed to do
as much in their lifetime as I have. The
fact that I am a composer, that I supposedly
have talent, this was not my doing. It’s
something I came into the world with.
But you didn’t bury the talent given to you.
That is artistic responsibility. If we are
aware that we have received something
from nature or from God, then we mustn’t
waste it. […] I think that this is an artist’s
obligation. […] The deposit received has
101
wszystkim ku satysfakcji tych, których
chcemy t¹ sztuk¹ obdarowaæ.
Masz poczucie, ¿e jesteœ artyst¹?
To nie jest jakieœ sta³e odczucie; nie s¹dzê,
by ktokolwiek z twórców […] mia³ takie
mniemanie o sobie, to by³oby zarozumialstwo. Ta œwiadomoœæ siê rodzi, gdy cz³owiek
stara siê jak najlepiej spe³niaæ sw¹ powinnoœæ, a jego sztuka znajduje rezonans u odbiorcy, dostarcza mu estetycznej satysfakcji.
Gdyby tak mia³a brzmieæ definicja artysty,
to tym mianem trzeba by by³o nazwaæ
tak¿e tych, którzy porywaj¹ t³umy poczynaniami nie najwy¿szego lotu.
102
to be well and wisely stewarded not only
for our own satisfaction, but above all for
the satisfaction of those on whom we
want to bestow this art.
Do you feel you are an artist?
It’s not a constant feeling; I don’t think
any artist […] has ever had such a view of
themselves – that would be presumption.
That awareness is born when a person
tries as best he can to carry out his duty –
when her art finds resonance with the
audience, brings them aesthetic satisfaction.
If that were to be the definition of an artist,
then we would also have to call by that
name those who carry away the crowds
with not necessarily top-flight handiwork.
Dlatego ustanawia siê pewne standardy.
One s¹ oczywiœcie bardzo wzglêdne, bo
jakoœæ artystyczna jest w³aœciwie niewymierna. Mo¿na jedynie intuicyjnie, zgodnie
z duchem czasu, poprzez uœrednienie zjawisk, jakie pojawiaj¹ siê w danej epoce,
próbowaæ ustaliæ pewne kanony. Doœæ
obiektywnie mo¿na natomiast oceniæ
poziom rzemios³a. W sumie mo¿na wiêc
wyobraziæ sobie pewien standard, i wszystko
poni¿ej niego nie bêdzie zakwalifikowane
jako produkcja artystyczna, natomiast
wszystko, co znajdzie siê powy¿ej tej arbitralnie wyznaczonej poprzeczki, bêdzie
dzie³em sztuki. To wszystko jest dyskusyjne.
[…]
That’s why certain standards are set. They
are, of course, very relative, for artistic
quality is not really measurable. We can
only intuitively, in keeping with the spirit of
the times, by averaging the phenomena
which appear in a given era, attempt to
establish certain canons. Fairly objectively,
on the other hand, we can assess the level
of craftsmanship. All in all, we can thus
imagine a certain standard, and everything
below it will not qualify as an artistic product,
while everything above this arbitrarily designated bar will be a work of art. But this
is all subject to discussion. […]
Gdybym Ciê zapyta³a o przes³anie artysty
pocz¹tku XXI wieku, czasu zawieszenia
i zagubienia? Jakie by³oby Twoje artystyczne
credo?
If I were to ask about the artist’s message
at the beginning of the 21st century – a time
of suspense where people have lost their
way – what would be your artistic credo?
Móg³bym je sformu³owaæ, tylko ¿e bêdzie
to brzmieæ albo patetycznie, albo naiwnie,
ale jeœli staram siê szczerze odpowiadaæ
na Twoje pytania, to i tu spróbujê.
Jesteœmy nie tylko zagubieni czy zawieszeni.
Powiedzia³bym, ¿e tkwimy w oku cyklonu,
a tym cyklonem jest kultura masowa, kultura
niska. Ulegaj¹ jej wszyscy, i producenci,
I could formulate it, except it would sound
either pompous or naïve; but if I am trying
to answer your questions sincerely, then
I will attempt to here as well. We are not
just lost or in suspense. I would say that
we are stuck in the eye of a cyclone, and
that cyclone is mass culture – low culture.
All of us are susceptible to it – both pro-
i odbiorcy. Popatrz na media… […] Teraz
klasyka jest w mniejszoœci, dominuje jazz
we wszystkich odmianach, nawet z pogranicza rocka czy popu tak, ¿e w³aœciwie
coraz rzadziej w³¹czam telewizor. To oczywiœcie jest dygresja, ale potrzebna do
uzmys³owienia tego, ¿e mówienie w tej
sytuacji o pos³annictwie artysty jest w³aœciwie
bez sensu. Jak ten artysta ma siê w tych
warunkach w ogóle przebiæ? Jak ma
zaistnieæ w œwiecie prymitywnych gustów?
[…]
A mnie siê wydaje, ¿e artysta ka¿dym swoim
dzie³em coœ g³osi.
Jeœli tak to ujmujesz, to siê zgadzam. Artysta
jednak, jeœli ma œwiadomoœæ swojej misji,
to chcia³by, ¿eby utwory, w których zawar³
swe credo, nie spoczywa³y w szufladzie.
[…] Utwór musi byæ wykonany, bo inaczej
nikt nie us³yszy, co ten artysta ma do przekazania. Có¿ z tego, ¿e potrafiê sformu³owaæ moje przes³anie, kiedy jestem jednoczeœnie w tym oku cyklonu kompletnie
bezradny. Wiem, ¿e kszta³towanie gustów
subtelniejszych jest d³ugotrwa³ym procesem.
[…]
Moim przes³aniem jest mówiæ prawdê
poprzez muzykê. Prawdê o otaczaj¹cym
mnie œwiecie, prawdê o moim wnêtrzu,
o tym jak odczuwam œwiat. Zapytasz pewnie,
co to oznacza? Otó¿ wiem, bo jestem
w koñcu pedagogiem i wielokroæ rozmawia³em na ten temat z moimi studentami,
¿e nieraz powtarza siê pewien schemat
zdarzeñ w rozwoju artysty. Zdarza siê, ¿e
na pocz¹tku drogi ten cz³owiek dzia³a
jakby dwulicowo. Wie, jak¹ drog¹ chcia³by
iœæ, i zdaje sobie jednoczeœnie sprawê z tego,
czego od niego oczekuj¹. Dobrze, je¿eli te
dwie drogi s¹ to¿same, bywa jednak, ¿e
ró¿ni¹ siê zupe³nie. W moim przypadku
w latach szeœædziesi¹tych czu³em rozziew,
konflikt pomiêdzy tym, czego ode mnie
oczekiwano, a tym, do czego by³em przygotowany emocjonalnie i intelektualnie.
Mówi³em ju¿, ¿e przez pewien okres czu³em
ducers and audiences. Look at the media…
[…] Now the classics are in the minority;
what dominates is jazz in all its different
forms, even bordering on rock or pop,
such that it’s really more and more rarely
that I turn on the TV. This is obviously
a digression, but a necessary one to make
us aware that in this situation, talking
about the artist’s message is basically
meaningless. How is this artist in such
conditions supposed to break through?
How is he supposed to establish an artistic
existence in a world of primitive tastes? […]
Well, it seems to me that in every one of her
works, an artist Is making some sort of
statement.
If you’re going to put it that way, then I
agree. However, the artist, if she is aware
of her mission, then she would like the
works in which she has embodied her
credo not to be laid to rest in a drawer.
[…] An artist’s work must be performed,
otherwise no one will hear what he has to
convey. So what if I can formulate my
message, if I am at the same time completely helpless in that eye of the cyclone?
I know that formation of subtler tastes is
a long-term process. […]
My message is to speak truth through
music. Truth about the world around me,
truth about my inner being, how I perceive
the world. No doubt you will ask what this
means. So, I know – because, after all, I am
a teacher and have talked about this many
times with my students – that sometimes
a certain pattern of events repeats itself in
an artist’s development. Sometimes it
happens that at the beginning of the road,
that person acts, as it were, in a two-faced
manner. He knows what road he would
like to take, and at the same time, realizes
what ‘they’ expect of him. It’s good if these
two roads are identical; but sometimes it
does happen that they are completely different. In my case, in the 1960s I felt a gulf,
a conflict between what was expected of
103
dyskomfort, bo nie by³em zupe³nie szczery
wobec samego siebie i wobec s³uchacza.
Pisa³em muzykê, która satysfakcjonowa³a
pewnie jurorów konkursów, bo przyznawali
mi nagrody – ilekroæ stawa³em do konkursu,
tylekroæ by³em nagradzany, i by³y to czo³owe nagrody – satysfakcjonowa³a tak¿e
krytyków, bo mnie chwalili. Dziœ mogê
przyznaæ siê, ¿e czasem znaj¹c sk³ad jury
i wiedz¹c w zwi¹zku z tym, czego bêdzie
oczekiwaæ, stara³em siê te oczekiwania
spe³niaæ. Z ¿alem to mówiê, nawet ze
wstydem, ale tak by³o. By³em konformist¹,
bo chcia³em zaistnieæ.
A czy ten konformizm nie tkwi w ka¿dym
z nas? […].
Mo¿e to jest i prawda, a dla mnie pocieszenie, ale i tak uwa¿am, ¿e lepiej by by³o,
gdybym by³ od pocz¹tku bezkompromisowy.
Powiedzia³em w jednej z naszych rozmów,
¿e mój mistrz Krzysztof Penderecki mówi³:
„jeœli chcesz napisaæ kwartet w stylu
Mozarta, to pisz, tylko b¹dŸ przekonany,
¿e tego naprawdê chcesz”. […]
Mo¿e siê zdarzyæ, ¿e bezkompromisowoœæ
bêdzie pokrywaæ niewiedzê.
104
Mo¿e tak byæ, mia³em takie przypadki
w mojej karierze pedagogicznej, kiedy
komuœ przekonanemu o swojej s³usznoœci
nie by³em w stanie wyt³umaczyæ, ¿e to co
robi, nie œwiadczy o oryginalnoœci jego
wypowiedzi, lecz o kiepskim warsztacie.
Mo¿e wiêc nale¿y jednak baczyæ na to,
czego od ciebie oczekuj¹?
Tak, tak… Ale to dotyczy procesu dojrzewania, okresu kszta³cenia siê, a ja by³em ju¿
dojrza³y, gdy grzeszy³em konformizmem.
To nie trwa³o d³ugo, ale stosowa³em pewne
licencje. Uchybi³em prawdzie. Utwór jest
przecie¿ odzwierciedleniem mojego postrzegania œwiata zarówno zewnêtrznego,
jak i wewnêtrznego. Powinno siê wiêc
me and what I was prepared for emotionally
and intellectually. I have already said that
for a certain period, I felt uncomfortable
because I was not completely honest with
myself and my audience. I wrote music which
no doubt satisfied the jurors at competitions,
because they awarded me prizes – every
time I entered a competition, I received
a prize, one of the top prizes no less; and
it satisfied the critics too, because they wrote
nice things about me. Today, I can admit
that sometimes knowing the composition
of the jury – and therefore, what they would
expect – I tried to fulfill those expectations.
I say this with sorrow, even shame, but that’s
how it was. I was a conformist, because
I wanted to make a name for myself.
But doesn’t that conformism lurk within
each of us? […].
Maybe that too is true, and I comfort myself
with the thought – but even so, I think it
would have been better if I had been uncompromising from the beginning. I have
said in one of our conversations that my
master, Krzysztof Penderecki, said, ‘If you
want to write a quartet in the style of Mozart,
go ahead and write it – but be convinced
that that’s what you really want.’ […]
It can happen that being uncompromising
can cover up a lack of knowledge.
It can be that way – I’ve had such cases in
my teaching career, when I couldn’t get
through to someone convinced that he was
right, that what he was doing showed not
originality, but lousy technique.
So maybe we should pay attention to what
‘they’ expect of us?
Yes, yes… But this applies to the process of
maturing, the period of education. I was
already mature when I sinned in my conformism. It didn’t last long, but I did take
certain licenses. I fell short of the truth.
w sposób absolutnie szczery, oczywiœcie
na zdrowych podstawach wiedzy, dobrego
wyszkolenia technicznego, tê swoj¹ prawdê
wyraziæ. Jeœli jestem j¹ w stanie wyraziæ, to
szukam poprzez swoj¹ muzykê partnera,
który by tê prawdê dos³ysza³ […].
Partnerem, choæ z pewnoœci¹ specyficznym,
jest krytyk muzyczny. […].
Tylko czy zdanie krytyka jest reprezentatywne, czy oddaje uczucia lub wra¿enia
kilkuset ludzi zgromadzonych na koncercie
w filharmonicznej sali? W³aœciwie nie wiem,
ilu z tych ludzi zarezonowa³o, a ilu tê moj¹ prawdê odrzuci³o.
Krytykê pisze z regu³y profesjonalista. Byæ
mo¿e, zwraca uwagê na inne aspekty
Twojego utworu ni¿ przeciêtny meloman
[…]. Wydaje mi siê, ¿e jedynym sposobem
przekonania siê, czy Twoja prawda jest
akceptowana przez szerokie grono s³uchaczy, bêdzie fakt, ¿e przyjd¹ ponownie na
koncert, gdy zobacz¹ na afiszu Twoje
nazwisko.
Tak, to bêdzie potwierdzenie, a drugim
sprawdzianem, czy jest mo¿liwy ten rezonans, s¹ wykonawcy. Oczywiœcie trzeba
braæ pod uwagê to, ¿e wielu z nich traktuje
sw¹ dzia³alnoœæ czysto zawodowo, i siêgaj¹c po jakiœ repertuar zastanawiaj¹ siê,
gdzie i ile razy bêd¹ mogli z nim wyst¹piæ.
Licz¹ siê ze zdaniem i ¿yczeniami kontrahentów. Nie mo¿na im tego braæ za z³e.
Niemniej jednak zdarza siê, ¿e to oni
zaczynaj¹ przekonywaæ impresariów, i¿
warto dany utwór w³¹czyæ do programu
koncertu. Wielokroæ mia³em takie przypadki. Odbiera³em je zawsze bardzo ciep³o,
bo œwiadczy³y o tym, ¿e ci artyœci uto¿samili siê z moj¹ muzyk¹, ¿e coœ im ona
daje. Mo¿na by s¹dziæ, ¿e muzycy siêgaj¹
po jakieœ utwory, bo ich przygotowanie
nie nastrêcza wielu problemów. Otó¿ nie.
Rozmawia³em nieraz na ten temat z cz³onkami ró¿nych zespo³ów i czêsto powtarza³o
A work is, after all, a mirror of my perception
of the world, both external and internal.
Thus, one should in an absolutely honest
manner, obviously on a healthy foundation
of knowledge, good technical training,
express one’s truth. If I am in a position to
express it, then I seek via my music a partner who would catch that truth […].
One partner, though definitely a peculiar
one, is the music critic. […].
Only, is the critic’s opinion representative,
does it convey the feelings or impressions
of the several hundred people gathered at
a concert in a philharmonic hall? I don’t
really know how many of those people
resonated with, and how many rejected,
that truth of mine.
Critiques are, as a rule, written by a professional. Perhaps she pays attention to
different aspects of your work than the
average music-lover. […] It seems to me
that the only way to find out if your truth is
accepted by the general audience will be
the fact that they come to another concert
when they see your name on the poster.
Yes, that would be a confirmation; and
a second way of checking if that resonance
is possible are performers. Obviously, we
have to take into account that many of
them treat their activity purely professionally
and, in turning to some bit of repertoire,
think about where and how many times
they will be able to perform it. They reckon
with the opinion and wishes of those they
do business with. We can’t hold that
against them. Nevertheless, it does happen
that it is they who begin to convince impresarios that it is worthwhile to include a given work in a concert program. Many
times I have had such cases. I always took
them very warmly, because they showed
that those artists identified with my music,
that it gives them something. One could
think that musicians turn to some works
105
siê zdanie, i¿ najwa¿niejszy dla nich nie
jest stopieñ trudnoœci, ale sens wykonywanej
muzyki, jej logika, jej ekspresja. To, czy ich
inspiruje, czy daje im satysfakcjê.
Poza tym oni graj¹c Twoje utwory wiedz¹,
czy przenikaj¹ one do odbiorców, czy te¿ nie.
Potwierdzeniem tego mo¿e byæ praktyka,
jak¹ stosowa³ niegdyœ Jerzy Maksymiuk,
zamawiaj¹c dla Polskiej Orkiestry Kameralnej utwory u m³odych polskich kompozytorów, m.in. u mnie. Ka¿dej z tych kompozycji dawa³ szansê trzykrotnego wykonania
w ró¿nych miejscach, w ró¿nych okolicznoœciach, przed najrozmaitsz¹ publicznoœci¹.
To dawa³o mu ogl¹d percepcji prezentowanej muzyki i decydowa³o, czy dany
utwór pozostawa³ w repertuarze orkiestry.
Mogê powiedzieæ bez chwalenia siê, bo
powtarzam jedynie s³owa Jerzego Maksymiuka, ¿e moje Divertimento przesz³o tê
próbê ogniow¹ we wszystkich trzech salach
bardzo dobrze. By³ to zreszt¹ w swoim
czasie najczêœciej wykonywany w œwiecie
mój utwór, grany w najwiêkszych salach
koncertowych, na najbardziej presti¿owych
festiwalach.
I tak znów wróciliœmy do Divertimenta...
106
Tak, bo wci¹¿ dotykamy problemu
prawdy. Jeœli mam jak¹œ filozofiê widzenia
œwiata, muszê j¹ poprzez swoj¹ muzykê
przedstawiæ jasno, bez kluczenia i bez
ogl¹dania siê na obowi¹zuj¹ce ramy
poprawnoœci. Staram siê ten obowi¹zek
spe³niaæ.
Fragment ksi¹¿ki Trzeba umieæ marzyæ.
Rozmowy z Markiem Stachowskim autorstwa
Anny WoŸniakowskiej (PWM, Kraków 2005)
because preparing them will not pose
many problems. Actually, not really. I have
talked about this a number of times with
members of various ensembles, and often
repeated was the opinion that the most
important for them is not the degree of difficulty, but the meaning of the music being
performed, its logic, its expression. Whether
it inspires them, gives them satisfaction.
Besides, in playing your works, they know
whether they are getting through to the
audience or not.
A confirmation of that could be a practice
that Jerzy Maksymiuk used to use once
upon a time, in commissioning works for
the Polish Chamber Orchestra from young
Polish composers, among others myself.
Each of these compositions, he gave the
chance of three performances in different
places, in different circumstances, before
the most varied audiences. This gave him
a look at the perception of the music being
presented, and was the deciding factor in
whether a given work would remain in the
orchestra’s repertoire. I can say without
bragging, because I am only repeating
Jerzy Maksymiuk’s words, that my Divertimento came through that trial by fire in all
three halls very well. Furthermore, in its time,
it was the most frequently-performed of my
works in the world, played in the greatest
concert halls, at the most prestigious festivals.
And so we have returned to the Divertimento
again…
Yes, because we are always touching on
the problem of truth. If I have any philosophy or world view, I must present it clearly
via my music, without hedging my bets
and without looking over my shoulder at
the frames of correctness currently in force.
I try to fulfill that obligation.
Excerpt from book Trzeba umieæ marzyæ. Rozmowy
z Markiem Stachowskim [It Is Worth to Have
Dreams. Conversations with Marek Stachowski] by
Anna WoŸniakowska (PWM Edition, Kraków 2005)
Ignacy F. Dobrzyñski – Uwertura do opery Monbar czyli Flibustierowie
op. 30 / Overture to the opera Monbar Op. 30 (1843), 8’
Wolfgang A. Mozart – duet „Là ci darem la mano” z Don
Giovanniego/ Duet ‘Là ci darem la mano’ from Don Giovanni (1787), 3’
Fryderyk Chopin – Wariacje B-dur na temat „Là ci darem la mano” op. 2
na fortepian i orkiestrê / Variations in B-flat major on the Theme ‘Là ci
darem la mano’ Op. 2 for piano and symphony orchestra (1828), 17’
Ignacy F. Dobrzyñski – Hommage à Mozart na fortepian / Hommage
à Mozart for piano (1850)
***
Wojciech Wid³ak – PostScriptum na orkiestrê symfoniczn¹ /
PostScriptum for symphonic orchestra (2006)**, 12’
Zygmunt Noskowski – II Symfonia c-moll „Elegijna” / Symphony No. 2
in c minor ‘Elegy’ (1879), 32’
- Moderato misterioso. Allegro molto
- Vivace. Quasi presto
- Elegia. Andante molto sostenuto
- Poco adagio. Allegro assai vivace
** prawykonanie polskie / Polish première
Aleksandra Buczek – sopran / soprano
Przemys³aw Firek – baryton / baritone
Ekaterina Mechetina (Rosja / Russia) – fortepian / piano
Polska Orkiestra Radiowa / Polish Radio Symphony Orchestra
Pawe³ Przytocki – dyrygent / conductor
Bezpoœrednia transmisja koncertu w Programie 2 Polskiego Radia /
Live broadcasting on Polish Radio Channel 2
œroda / Wednesday, 8.11.2006
œroda, godz. 19.30 / Wednesday, 7:30 p.m.
SALA FILHARMONII KRAKOWSKIEJ / KRAKÓW
PHILHARMONIC HALL
107
Kompozytor, dyrygent, pianista i pedagog
urodzi³ siê w 1807 w Romanowie na
Wo³yniu, zmar³ w 1867 w Warszawie.
Muzykê studiowa³ pocz¹tkowo u ojca
potem u J. Elsnera w Warszawie, gdzie
zosta³ do koñca ¿ycia rozwijaj¹c o¿ywion¹
dzia³alnoœæ kompozytorsk¹ i pedagogiczn¹.
Przez Elsnera okreœlany jako „zdolnoœæ
niepospolita” komponowa³ wszelkie ówczesne gatunki muzyczne: opery, kantaty,
utwory kameralne i fortepianowe, jego
II Symfonia c-moll zdoby³a II miejsce na
konkursie Gesellschaft der Musikfreunde
w Wiedniu i by³a wykonywana wielokrotnie,
m.in. pod batut¹ F. Mendelssohna w Lipsku, oraz zosta³a wydana w Warszawie
w opracowaniu na fortepian. Komponowa³
tak¿e opery i pieœni, wœród nich pieœni
patriotyczne, które na jakiœ czas zamknê³y
mu powrót do Warszawy. Przebywa³ wówczas w Berlinie zarabiaj¹c lekcjami muzyki.
Sam równie¿ podró¿owa³ po Europie
dyryguj¹c w³asnymi utworami. W latach
1852-55 by³ dyrektorem opery w Teatrze
Wielkim, zosta³ te¿ cz³onkiem Lwowskiego
Towarzystwa Muzycznego.
Monbar czyli Flibustierowie op. 30 jest
pierwsz¹ i jedyn¹ ukoñczon¹ oper¹
Ignacego Feliksa Dobrzyñskiego.
Kompozytor pracowa³ nad ni¹ w latach
Composer, conductor, pianist and pedagogue, was born in 1807 in Romanów
(Wo³yñ region), died in 1867 in Warsaw.
He studied music initially with his father,
then with J. Elsner in Warsaw, where he
remained until the end of his life, developing a lively composing and teaching
career. Described by Elsner as an “uncommon talent”, he composed in all of the
genres of his time: operas, cantatas,
chamber and piano works; his Symphony
in c minor won 2nd place at the Gesellschaft der Musikfreunde Competition in
Vienna and has been performed many
times, among others under the baton of
F. Mendelssohn in Leipzig, and was published in Warsaw in an arrangement for
piano. He also composed operas and
songs, among them patriotic songs, which
for some time closed the door for him to
return to Warsaw. At the time, he was
staying in Berlin earning a living by giving
music lessons. He himself also traveled
around Europe, conducting his own
works. From 1852-55, he held the post
of director of the Polish National Opera;
he also became a member of the Lvov
Musical Society.
Monbar, or, The Freebooters op. 30 is
the first and only finished opera of Ignacy
œroda / Wednesday, 8.11.2006
Ignacy
Feliks
Dobrzyñski
109
1836-38, ale dopiero po wieloletnich
staraniach uda³o mu siê doprowadziæ do
prawykonania dzie³a. Mia³o ono miejsce
w Warszawie, 10 stycznia 1863 roku.
W dziele tym zaznaczaj¹ siê wp³ywy
wielkiej opery francuskiej, a wprowadzaj¹ca uwertura zachwyca romantyczn¹
kolorystyk¹ i ciekaw¹ narracj¹ muzyczn¹.
Feliks Dobrzyñski. The composer worked
on it from 1836-38, but only after many
years of efforts did he manage to have
it premiered. This event took place in
Warsaw on 10 January 1863. In this
work, influences of French grand opera
are in evidence, and the introductory
overture is enchanting in its Romantic
color and interesting musical narrative.
Fryderyk
Chopin
110
Urodzi³ siê 1 marca 1810 roku w ¯elazowej
Woli, zmar³ 17 paŸdziernika 1849 roku
w Pary¿u. Ojciec Miko³aj, Francuz, przyby³
do Polski pod koniec lat osiemdziesi¹tych
XVIII wieku i zajmowa³ siê wyk³adaniem
literatury francuskiej i nauk¹ jêzyka.
Matka Justyna z Krzy¿anowskich by³a pierwsz¹ nauczycielk¹ pianistyki Fryderyka.
Jego gra od najm³odszych lat budzi³a
podziw s³uchaczy. Bardzo wczeœnie tak¿e
zacz¹³ Chopin próbowaæ si³ w kompozycji.
Systematyczne studia muzyczne pobiera³
w Szkole G³ównej Muzyki u Józefa Elsnera.
Od 1828 roku zacz¹³ z wielkim powodzeniem koncertowaæ za granic¹, m.in.
w DreŸnie, Pradze, Wiedniu, Salzburgu,
Monachium. Od 1831 roku Chopin osiad³
na sta³e w Pary¿u, staj¹c siê gwiazd¹ wielu
Was born on 1 March 1810 in ¯elazowa
Wola, and died on 17 October1849 in
Paris. His father Nicolas, a Frenchman,
came to Poland in the late 1780s and
taught French literature and language.
His mother, Justyna née Krzy¿anowska,
was Fryderyk’s first piano teacher. His
playing was admired by listeners from his
youngest years. At a very early age, he
also began to try his hand at composition.
He continued his musical studies in a systematic way under Józef Elsner at the
Warsaw Conservatory.
From 1828 onward, he began to concertize with great success abroad – in, among
other places, Dresden, Prague, Vienna,
Salzburg and Munich. In 1831, he settled
in Paris, becoming the star of many artistic
Przez ca³e ¿ycie Chopin zachwyca³ siê dzie³ami Mozarta i tak¿e Bacha. O ile Bach
by³ dla niego niezrównanym Ÿród³em logiki
muzycznej, to Mozarta wielbi³ za piêkno
frazy, klasyczn¹ doskona³oœæ formy. Jak
napisa³ Karol Szymanowski, „Chopin
‘muzyczny futurysta’ epoki romantyzmu
[...] wywo³a³ z przesz³oœci widmo uœmiechniêtego wdziêcznie ‘Cherubina’ muzyki
[Mozarta] i postawi³ najbli¿ej swojego
serca. Zdawa³oby siê, i¿ pomiêdzy dwoma
nawi¹zuje siê jakieœ tajemnicze porozumienie co do tego, czem jest istota muzyki!”
salons. More and more fame came to the
composer from concerts during which he
presented his own works, so that he gained
enormous recognition both as a pianist
and as a composer. He formed friendships
among the compositional elite of the time:
Schumann, Liszt, Bellini, Rossini and
Mendelssohn. He was also a fashionable
piano teacher, sought after for lessons by
pianists who later became outstanding virtuosi.
In 1836, Chopin met French writer
George Sand, who influenced his later life
to a great extent. Unfortunately, from 1839
onward, the state of Chopin’s health deteriorated from year to year on account of
his being ill with tuberculosis. His last two
concerts took place in Paris and London in
1848. A year later, Chopin died and was
buried at Père-Lachaise Cemetery. His heart
is kept at Holy Cross Church in Warsaw.
Chopin was a musical genius, highly talented composer and matchless pianist. As
a composer, he synthesized bold musical
ideas in the domain of harmony, melody,
texture and timbre with the simplicity and
motific language of folk music, thereby
elevating the piano to the status of a major
solo instrument. His mastery of form, as
well as the melodic and harmonic wealth
of his music, became an unattainable
model for many composers. Chopin’s creative output established new ways of
development for music, and was a source
of inspiration for many later composers.
Throughout his life, Chopin was enchanted
with the works of Mozart as well as Bach.
Forasmuch as Bach was a matchless
source of musical logic for him, he adored
Mozart for the beauty of his phrases, his
classical perfection of form. As Karol
Szymanowski wrote, “Chopin the ‘musical
futurist’ of the Romantic era […] has
called up from the past the spirit of the
sweetly smiling ‘Cherubino’ of [Mozart’s]
music and placed it the closest to his heart.
It would seem that the two are coming
œroda / Wednesday, 8.11.2006
salonów artystycznych. Coraz wiêkszy rozg³os przynosi³y kompozytorowi koncerty,
podczas których prezentowa³ w³asne kompozycje. Zyska³ dziêki temu olbrzymie
uznanie zarówno jako pianista, jak i jako
kompozytor. PrzyjaŸni³ siê z ówczesn¹ elit¹
kompozytorsk¹ – Schumannem, Lisztem,
Bellinim, Rossinim, Mendelsohnem. By³
tak¿e wziêtym nauczycielem gry na fortepianie, o naukê u którego starali siê póŸniejsi znakomici wirtuozi. W 1836 roku
Chopin pozna³ Geroge Sand, francusk¹
pisarkê, która wywar³a wielki wp³yw na
dalsze ¿ycie kompozytora. Niestety od 1839
roku stan chorego na gruŸlicê Chopina
pogarsza³ siê z roku na rok. Ostatnie dwa
koncerty odby³y siê w Pary¿u i Londynie
w 1848 roku. Rok póŸniej Chopin zmar³
i zosta³ pochowany na cmentarzu Père-Lachaise. Serce Chopina znajduje siê
w koœciele œw. Krzy¿a w Warszawie.
Chopin by³ geniuszem muzycznym, wielce
utalentowanym kompozytorem i niedoœcignionym pianist¹. Jako twórca syntetycznie
³¹cz¹cy œmia³e pomys³y muzyczne w zakresie harmonii, melodyki, faktury, kolorystyki
z prostot¹ i motywik¹ ludow¹ podniós³
fortepian do rangi instrumentu mistrzowskiego. Mistrzostwo formy, bogactwo melodyczne i harmoniczne sta³y siê niedoœcignionym wzorcem dla wielu kompozytorów.
Twórczoœæ Chopina wytyczy³a nowe drogi
rozwoju muzyce i by³a Ÿród³em natchnienia
dla wielu póŸniejszych twórców.
111
112
Mozart w Polsce nigdy nie by³, ale 1 stycznia
1769 roku gra³ na organach w kaplicy
zamkowej w Wersalu w obecnoœci Ludwika XV i królowej Marii Leszczyñskiej.
W Polsce jego utwory by³y jednak znane
i grywane. Opery – Uprowadzenie z Seraju,
Don Giovanni, Czarodziejski flet by³y wystawiane ju¿ w kilka lat po prapremierach
w Wiedniu i Pradze; w czasach Chopina
Mozart jeszcze czêœciej da³ siê s³yszeæ
w Warszawie. W 1826 roku Karol Kurpiñski
wystawi³ Requiem. Józef Elsner zna³ utwory
kameralne i opery Mozarta, w pewnym
stopniu wzorowa³ siê na nich, a w dydaktyce pos³ugiwa³ siê czêsto jego kompozycjami. Uczniami Elsnera w Szkole G³ównej
Muzyki byli i Chopin, i Ignacy Feliks Dobrzyñski. Jednak¿e przy Dobrzyñskim,
w 1827 roku Elsner zamieœci³ uwagê –
„zdolnoœæ niepospolita”, zaœ przy Chopinie
– „szczególna zdolnoœæ, geniusz muzyczny”.
Chopin z utworami Mozarta zetkn¹³ siê
jednak ju¿ wczeœniej, w czasach nauki
u Wojciecha ¯ywnego.
Don Giovanni wystawiany w Operze zainspirowa³ go do napisania w okresie studiów u Elsnera Wariacji B-dur na temat
„Là ci darem la mano” op. 2 na fortepian
z orkiestr¹, przyjêtych z wielkim entuzjazmem na koncercie w Wiedniu 11 sierpnia
1829 roku i wydanych nastêpnie u Haslingera. Chopin wykona³ je tak¿e na swym
pierwszym koncercie w Pary¿u 26 lutego
1832 roku. W polskiej prasie pojawia³o
siê okreœlenie, ¿e Chopin jest polskim
Mozartem, co Chopina nieco peszy³o. Ale
sam Schumann w recenzji zatytu³owanej
Opus II w „Allgemeine Musikalische
Zeitung” z 7 grudnia 1832 napisa³:
„Panowie, kapelusze z g³ów, oto geniusz”
– zabrzmia³o to jak laisser-passer dla
Chopina do Europy, do œwiata. Wariacje
op. 2 s¹ utworem prezentuj¹cym m³odzieñcz¹ pianistykê Chopina w stylu brillant. Ju¿ introdukcja zadziwia wybuchem
swobodnej wirtuozerii przed wprowadzeniem tematu. Poszczególne wariacje
ukazuj¹ wachlarz rozwiniêtych œrodków
to some sort of mysterious understanding
about what the essence of music is!”
Mozart was never in Poland, but on
1 January 1769, he played the organ at
the Versailles palace chapel in the presence
of Louis XV and Queen Marie née Leszczyñska. In Poland, his works were, however,
known and played. His operas – Die
Entführung aus dem Serail, Don Giovanni,
Die Zauberflöte were already being produced there a few years after the world
premières in Vienna and Prague; during
Chopin’s time, Mozart was even more
frequently to be heard in Warsaw. In 1826,
Karol Kurpiñski put on a performance of
the Requiem. Józef Elsner knew Mozart’s
chamber works and operas, in a certain
measure modeling himself on them; and
in his teaching work, he often made use
of Mozart’s compositions. Among Elsner’s
students at the Warsaw Conservatory were
Chopin and Ignacy Feliks Dobrzyñski.
However, in 1827, next to Dobrzyñski’s
name, Elsner placed the comment “uncommon talent”; but next to Chopin’s,
“particular talent, musical genius”.
Chopin, however, had had contact with
Mozart’s works already earlier, during his
studies with Wojciech ¯ywny.
During his studies with Elsner, a Don
Giovanni production then playing at the
Opera inspired him to write the Variations
in B-flat major on the theme ‘Là ci darem
la mano’ op. 2 for piano with orchestra,
which were received with great enthusiasm
at a concert in Vienna on 11 August
1829, and then published by the Haslinger press. Chopin also performed them
at his first concert in Paris on 26 February
1832. In the Polish press, a description
appeared to the effect that Chopin is
Poland’s answer to Mozart, which embarrassed Chopin a bit. But when Schumann
himself, in a review entitled “Opus II” in
the Allgemeine Musikalische Zeitung
of 7 December 1832, wrote “Gentlemen,
remove your hats, here is a genius”, it
sounded like a laisser-passer for Chopin
Hommage à Mozart. Fantaisie sur des
thèmes de l’opéra Don Giovanni pour le
piano op. 59 Ignacego Feliksa Dobrzyñskiego jest utworem póŸniejszym, poœwiêconym „przyjacielowi”, czy jak chce S. Œledziñski, „koledze” – Chopinowi. Wydanie
w Berlinie w wydawnictwie Bote&Bock
datuje siê na ok. 1849-50. Jest to rozbudowana fantazja na ten sam temat Là
ci darem la mano, pos³uguj¹ca siê zmianami tempa (Maestoso, Adagio molto
espressivo, Allegro moderato, Allegretto
scherzando, Tempo di marcia i Presto),
metrum (4/4, 2/4, 6/8), tonacji (podstawowe A-dur, jak w arii Mozarta, oraz As-dur) i przede wszystkim charakteru wyrazowego, do czego przyczyniaj¹ siê œrodki
pianistyczne. Temat jest ci¹gle uwypuklany
w prawej lub lewej rêce, ornamentowany
niekiedy nieregularnymi grupami biegników,
wzmacniany oktawami i akompaniamentem akordowym.
Zestawienie Wariacji Chopina i Fantaisie
Dobrzyñskiego pozwoli skonfrontowaæ
ujêcie Mozartowskiego tematu przez
dwóch uczniów Elsnera, który wpoi³ im
respekt i uwielbienie dla Mozarta.
Irena Poniatowska
to Europe, to the world. The Variations
op. 2 are a work presenting the youthful
piano-playing of Chopin in brillant style.
Already the introduction dazzles with its
explosion of free virtuosity before the
entrance of the theme. The individual
variations show the range of developed
technical resources, e.g. in variation V,
a classic minore in Adagio espressivo
tempo. The culmination is formed by the
final variation – a bravura polonaise. In
his review, Schumann read scenes from
Mozart’s opera into the successive variations, which could seem controversial;
after all, as we know, programmatic music
was foreign to Chopin.
Hommage à Mozart. Fantaisie sur des
thèmes de l’opéra Don Giovanni pour le
piano op. 59 by Ignacy Feliks Dobrzyñski
is a later work, dedicated to his “friend” or,
as S. Œledziñski would have it, “colleague”
– Chopin. Its publication in Berlin by the
Bote & Bock press is dated ca. 1849-50.
It is an expansive fantasy on the same
theme “Là ci darem la mano”, making
use of changes in tempo (Maestoso, Adagio
molto espressivo, Allegro moderato, Allegretto scherzando, Tempo di marcia and
Presto), meter (4/4, 2/4, 6/8), tonality (the
basic A major, as in Mozart’s aria, as well
as A-flat major) and, above all, expressive
character, to which the pianistic resources
used contribute. The theme is constantly
brought out in the right or left hand,
ornamented sometimes with irregular
groups of runs, reinforced with octaves
and chordal accompaniment.
The combination of Chopin’s Variations
and Dobrzyñski’s Fantaisie will make
it possible to compare the setting of
Mozart’s theme by two students of Elsner,
who imbued them with a great respect
and admiration for Mozart.
Irena Poniatowska
œroda / Wednesday, 8.11.2006
technicznych, np. w wariacji V klasyczne
minore w tempie Adagio espressivo.
Kulminacjê tworzy fina³owa wariacja –
brawurowy polonez. Schumann podk³ada³
w recenzji pod nastêpuj¹ce po sobie wariacje sceny z opery Mozarta, co mo¿e siê
wydawaæ kontrowersyjne, zreszt¹ Chopinowi – jak wiemy – programowoœæ by³a
obca.
113
Wojciech
Wid³ak
114
Kompozytor, krytyk muzyczny, organista,
urodzi³ siê w 1971 w Krakowie. W latach
1990-96 studiowa³ kompozycjê w klasie
Marka Stachowskiego, póŸniej odby³ studia uzupe³niaj¹ce w zakresie kompozycji
w Królewskiej Duñskiej Akademii Muzycznej
w Kopenhadze w klasie H. Abrahamsena.
Ukoñczy³ równie¿ klasê organów J. Jargonia. Od 2005 roku jest kierownikiem
Katedry Kompozycji w Akademii Muzycznej
w Krakowie. Uczestniczy³ w kursach i warsztatach kompozycji, m.in.: kursach mistrzowskich kompozycji Accademia Musicale
Chigiana w Sienie, W³ochy (1997, Franco
Donatoni, Giorgio Magnanensi), kursie
kompozycji Roberta Saxtona (W. Brytania)
w 1999 w Kopenhadze (Dania), Summer
School New Techniques of Composition
2001 w Ohrid (Macedonia).
Jest laureatem m.in.: I Konkursu M³odych
Kompozytorów im. A. Didura w Sanoku
(1992, jedyny laureat), Miêdzynarodowego
Konkursu Kompozytorskiego na Koncert
Organowy w Krakowie, II Konkursu M³odych Kompozytorów Musica Sacra w Warszawie/Czêstochowie (1996), Konkursu
M³odych Kompozytorów im. T. Bairda
w Warszawie (1998, zwyciêzca ex aequo).
Otrzyma³ Stypendium Twórcze Miasta
Krakowa (1997), stypendium Accademia
Musicale Chigiana (1997), Stypendium
Composer, music critic, organist, born in
1971 in Kraków. From 1990-96, studied
composition in the studio of Marek Stachowski, later completed supplementary
studies in field of composition at Royal
Danish Academy of Music in Copenhagen,
in studio of H. Abrahamsen. Also completed studies in organ performance in studio
of J. Jargoñ. Since 2005, has been Chair
of Department of Composition at Academy
of Music in Kraków. Participated in composition courses and workshops – among
others, composition master classes at Accademia Musicale Chigiana in Siena, Italy
(1997, Franco Donatoni, Giorgio Magnanensi), composition course of Robert Saxton
(Great Britain) in 1999 in Copenhagen
(Denmark), Summer School New Techniques of Composition 2001 in Ohrid
(Macedonia).Has won competitions, including: 1st A. Didur Young Composers’
Competition in Sanok (1992, sole prizewinner), International Organ Concerto
Composers’ Competition in Kraków,
2nd Musica Sacra Young Composers’
Competition in Warsaw/Czêstochowa
(1996), T. Baird Young Composers’ Competition in Warsaw (1998, winner ex aequo).
Received Artistic Stipend of City of Kraków
(1997), stipend at Accademia Musicale
Chigiana (1997), stipends from Ministry
of Culture and Art of Republic of Poland,
as well as from Danish government.
Among his compositions are many which
have been performed at festivals: Gothenburg Art Sounds, Moscow Autumn, Macedonian Music Days, European Composers’
Informal Meeting, Musica Polonica Nova
in Wroc³aw, Poznañ Spring festival, Silesian
Days of Contemporary Music in Katowice,
Gaude Mater in Czêstochowa, Days of
Music by Kraków Composers, Music in
Old Cracow, UltraSchall in Berlin. In 2006,
work entitled Earthsumption was commended by UNESCO IMC International
Rostrum of Composers.
Wci¹¿ gra mi w g³owie muzyka. Moja i nie
moja, ta do napisania, i ta ju¿ napisana.
Czasami mam ochotê skomponowaæ
swoj¹ muzykê raz jeszcze, us³yszeæ j¹
inaczej, powtórzyæ, przetworzyæ, skojarzyæ
na nowo, zmieniæ kontekst...
W³aœnie tak powsta³o PostScriptum na
orkiestrê. Odzywaj¹ siê w nim echa kompozycji z ostatnich kilku lat: quasi-glissandowy kanon opadaj¹cy i wznosz¹cy (Fantazja chromatyczna), solowa kadencja
fortepianu i jej akord – echo (Shortly on
Line), muzyka wielowarstwowa, szumy –
stuki (Wziemiêwziêcie). Specyficzny moment
w ca³oœci utworu wyznacza klaster fortepianowy: to jakby pocz¹tek muzyki – zarówno
tej, która go poprzedza, jak i tej, która po
nim nast¹pi. Utwór skomponowa³em na
zamówienie Fundacji Przyjació³ „Warszawskiej Jesieni” przy wsparciu œrodkami
finansowymi Ernst von Siemens Musikstiftung w Monachium. Dedykujê go A. Ch³opeckiemu, któremu zawdziêczam pierwszy
impuls twórczy.
I always have music playing in my head.
Mine and not mine – the former to be
written, the latter already written.
Sometimes I feel like composing my music
over again, hearing it differently, repeating
it, transforming it, forming new associations
with it, changing the context…
It was in this manner that PostScriptum
for orchestra was written. Echoes of compositions from the last several years are to
be heard in it: a quasi-glissando falling
and rising canon (Chromatic Fantasy),
cadenza for piano solo and its chordal
echo (Shortly on Line), multi-layer music,
rustlings, knockings (Earthsumption). A peculiar moment in the piece as a whole is
designated by a piano cluster: this is, as it
were, the beginning of the music – both
that which precedes it, and that which follows it. I composed this work on commission from the Friends of Warsaw Autumn
Foundation, with financial support from
the Ernst von Siemens Musikstiftung in
Munich. I dedicate it to A. Ch³opecki, to
whom I owe my first creative impulse.
Wojciech Wid³ak
Wojciech Wid³ak
Utwór prawykonany zosta³ 10 paŸdziernika
2006 podczas festiwalu Aksamitna Kurtyna 2
przez Orkiestrê Filharmonii Lwowskiej pod
dyrekcj¹ Wiktorii Zhadko.
This work was world-premièred on 10
October 2006 during the 2nd Velvet Curtain
Festival by the Lviv Philharmonic Orchestra
under the direction of Wiktoria Zhadko.
œroda / Wednesday, 8.11.2006
Ministerstwa Kultury i Sztuki RP oraz Rz¹du
Duñskiego. W swoim dorobku twórczym
ma wiele kompozycji wykonywanych na
festiwalach: Gothenburg Art Sounds, Moskiewska Jesieñ, Macedonian Music Days,
European Composers’ Informal Meeting,
„Musica Polonica Nova” we Wroc³awiu,
Poznañska Wiosna Muzyczna, Œl¹skie Dni
Muzyki Wspó³czesnej w Katowicach, „Gaude
Mater” w Czêstochowie, Dni Muzyki Kompozytorów Krakowskich, Muzyka w Starym
Krakowie, „UltraSchall” w Berlinie. W 2006
roku utwór Wziemiêwziêcie (Earthsumption)
zosta³ rekomendowany przez Tribune
Internationale des Compositeurs UNESCO.
115
Zygmunt
Noskowski
116
________________
________________
Nota o kompozytorze znajduje siê przy
koncercie z dnia 5 listopada, godz. 19.30
For information about the composer see
notes uder the 5 Novermber 7:30 p.m.
concert.
Pracê nad II Symfoni¹ „Elegijn¹” rozpocz¹³ Noskowski przypuszczalnie zaraz
po berliñskim sukcesie swej I Symfonii
(kwiecieñ 1875), bêd¹cej ukoronowaniem
studiów kompozycji u Friedricha Kiela
w Akademie der Künste. Nie znalaz³szy
zajêcia w Warszawie, spêdzi³ kolejne 5 lat
jako dyrektor muzyki i dyrygent w szwajcarskiej Konstancji, pisujac g³ównie utwory
fortepianowe i kameralne. W 1878 przypomniano sobie o nim w Warszawie i choæ
Noskowski odrzuci³ wtedy propozycjê
objêcia profesury w Instytucie Muzycznym,
to zacz¹³ myœleæ o powrocie. Wtedy te¿
pewnie znów zabra³ siê do II Symfonii.
Rok póŸniej partytura by³a gotowa, a 21
XI 1880 Warszawskie Towarzystwo Muzyczne (WTM) urz¹dzi³o Noskowskiemu koncert kompozytorski, na którym II Symfonia
zabrzmia³a po raz pierwszy, bez wiêkszego
zreszt¹ echa. To jednak wystarczy³o, by
z pocz¹tkiem roku nastêpnego Noskowski
obj¹³ posadê dyrektora WTM. Sw¹ kolejn¹
symfoniê napisa³ 22 lata póŸniej.
Stefan Kisielewski powiada³, ¿e polskie ¿ycie
umys³owe w XIX wieku wype³nia³y raczej
wizje ni¿ idee, bo dominowali w nim artyœci,
nie zaœ filozofowie czy historycy. W swej
II Symfonii Noskowski tak¹ wizjê zawar³,
a jest to wizja wysnuta ze „sprawy narodowej”. Co wa¿ne – wzór, po który siêgn¹³,
nie by³ natury literackiej, nie pochodzi³ te¿
ze sztuk piêknych. By³a nim II Symfonia
„Charakterystyczna, w duchu muzyki pol-
It is supposed that Noskowski began work
on his Symphony no. 2 ‘Elegy’ right
after the Berlin success of his Symphony
no. 1 (April 1875), which was the crowning
event of his composition studies with Ferdinand Kiel at the Akademie der Künste.
Since he did not find a job in Warsaw, he
spent the next five years as musical director
and conductor in Lake Constance, Switzerland, writing mainly piano and chamber
works. In 1878, he was remembered in
Warsaw, and though Noskowski at that
point rejected a proposition that he take
a professorial post at the Institute of Music,
he did begin to think about returning. At
this point, no doubt, he again took up
work on the Symphony no. 2. A year later,
the score was ready, and on 21 November
1880, the Warsaw Musical Society (WTM)
arranged a composer’s concert for Noskowski, at which the Symphony no. 2 was
heard for the first time, without, furthermore, any great echo. It was, however,
sufficient for Noskowski to take a post as
director of the WTM at the beginning of
the next year. He wrote his next symphony
22 years later.
Stefan Kisielewski has said that Polish intellectual life in the 19th century was filled
rather with visions than with ideas, because the dominant figures in it were artists,
not philosophers or historians. In his
Symphony no. 2, Noskowski embodied
such a vision, and it was a vision deriving
from the “national issue”. Importantly –
the model to which he had recourse was
not of literary nature, nor did it come from
the fine arts. It was Ignacy Feliks Dobrzyñski’s Symphony no. 2 ‘Characteristic, in the
spirit of Polish music’ from 1834. In Noskowski’s Symphony, there are many allusions to this first openly ‘national’ work in
the European symphonic repertoire, of whose
significance for Polish culture we are today
completely unaware; and these allusions
concern the musical material itself as well.
However, the most important thing is that
the general plan of both works, in tune with
the Classical order of movements in the
cycle, is almost identical, and it is not difficult
to find in it symbols of captivity and struggle,
mourning of victims, affirmation of the
untapped strength of the nation, and hope
of ultimate victory. We should recall that
Dobrzyñski’s Symphony no. 2 was written
in the shadow of the November Uprising,
while Noskowski’s was written in the gloom
that swept the country after the tragedy of
the January Uprising. It is also hard to resist
the thought that Noskowski was consciously
aiming to give the Polish symphonic repertoire the characteristics of continuity, to free
it from the syndrome of being random and
episodic, that even today we attribute to it.
Noskowski developed the thought of his
great predecessor by inserting into the
introduction a leitmotif which, in the context
of the later symphonies of Kar³owicz (the
“Renaissance”, 1901) and Paderewski (the
“Polonia”, 1907), can be understood as
a “violence motif”. Drawn with a falling line
of low instruments, it appears several times
during the course of the first and fourth
movements, effectively paralyzing the flow
of the music. That barely 14-measure introduction (Moderato misterioso) also contains
another key motif, rising sharply, but at the
halfway point broken chromatically. It is
part of the group comprising the primary
theme of the first movement (Allegro molto),
which opens with a periodically interrupted
œroda / Wednesday, 8.11.2006
skiej” Ignacego Feliksa Dobrzyñskiego
z roku 1834. Nawi¹zañ do tego pierwszego
w symfonice europejskiej otwarcie „narodowego” dzie³a, którego znaczenia dla
kultury polskiej zupe³nie sobie dziœ nie
uœwiadamiamy, jest w Symfonii Noskowskiego wiele i dotycz¹ one tak¿e samej
materii muzycznej. Najistotniejsze jest jednak
to, ¿e ogólny plan obu dzie³, zestrojony
z klasycznym nastêpstwem ogniw cyklu,
jest niemal identyczny i nietrudno siê w nim
doszukaæ symboli zniewolenia i walki,
op³akiwania ofiar, afirmacji niespo¿ytych
si³ narodu i nadziei na ostateczne zwyciêstwo. Przypomnieæ wypada, ¿e II Symfonia
Dobrzyñskiego powsta³a w cieniu nocy
listopadowej, zaœ dzie³o Noskowskiego –
w mroku, jaki ogarn¹³ kraj po tragedii
powstania styczniowego. Trudno te¿ oprzeæ
siê myœli, ¿e Noskowski œwiadomie d¹¿y³
do nadania polskiej symfonice znamion
ci¹g³oœci, do uwolnienia jej od syndromu
przypadkowoœci, epizodycznoœci, jaki i dzisiaj jej przypisujemy.
Noskowski rozwin¹³ myœl wielkiego poprzednika, wprowadzaj¹c we wstêpie przewodni motyw, który w kontekœcie póŸniejszych
symfonii Kar³owicza (Odrodzenie, 1901)
i Paderewskiego (Polonia, 1907) mo¿na
odczytaæ jako „motyw przemocy”.
Zarysowany przez opadaj¹c¹ liniê niskobrzmi¹cych instrumentów, pojawia siê
kilkakrotnie w przebiegu I i IV czêœci
skutecznie parali¿uj¹c tok muzyki. Ów 14-taktowy zaledwie wstêp (Moderato misterioso) zawiera jeden jeszcze kluczowy motyw,
ostro wznosz¹cy siê ku górze, lecz w pó³
drogi chromatycznie za³amany. Wchodzi
on w sk³ad grupy pierwszego tematu
czêœci I (Allegro molto), otwartej urywanym,
kujawiakowym motywem, który zrazu brzmi
niczym „chocholi taniec”, ale to on w³aœnie
jest zal¹¿kiem rozwoju ca³ego Allegra.
Konstrukcja tej czêœci jest z³o¿ona; grupa
drugiego tematu równie¿ sk³ada siê z dwóch
myœli – ta druga, nadzwyczaj szeroko rozsnuwana ku najwy¿szym rejestrom, szczególnie zapada w pamiêæ. Dochodz¹ te¿
117
118
w¹tki kolejne. A mimo to przebieg nie
wik³a siê w mozaice pomys³ów. Przeciwnie
– zdradza pewnoœæ rêki i dyscyplinê. Dwie
g³ówne kulminacje nastêpuj¹ kolejno
w przetworzeniu, gdzie poszczególne w¹tki
wzajemnie siê kontrapunktuj¹, oraz w kodzie, wdzieraj¹cej siê nagle w zamieraj¹cy
tok muzyki jeszcze jednym, dramatycznym
zrywem.
Pe³ni¹ce funkcjê scherza Vivace jest jednym
z owych krakowiaków Noskowskiego,
które zachwyca³y Liszta na równi z polkami
Smetany – radosnym, nieco szorstkim,
pe³nym metrorytmicznych i skalowych
osobliwoœci muzyki podkrakowskiej, promieniuj¹cym si³¹ witaln¹. Uroczyste, chwilami
patetyczne Trio zawiera bardzo piêkne,
ale odpowiedzialne partie instrumentów
dêtych. Koñcowe Quasi presto niespodziewanie cichnie, tworz¹c nastrój wyczekiwania.
Symfonia wziê³a nazwê od tytu³u czêœci III
(Elegia. Andante molto sostenuto). Jej osi¹
jest wprowadzona przez altówki melodia
wielkiej piêknoœci, ale te¿ przejmuj¹co
¿a³osna. Urod¹ dorównuje jej drugi w¹tek
o wyszukanym pulsie, wznios³y, pe³en
lirycznej si³y. Ca³oœæ, daleko bardziej skoncentrowana od Elegii z Symfonii Dobrzyñskiego, nale¿y do tych kart polskiej muzyki,
w których wyraz tragizmu osi¹ga szczególn¹ g³êbiê.
Fina³ (Poco adagio. Allegro assai vivace)
zawiera motto “per aspera ad astra”.
Wstêp, i tym razem krótki, jest rodzajem
inwokacji, po której w Allegro powraca
wizja walki, ucieleœniona przez bardzo
wyrazisty g³ówny temat, wprowadzany
kolejno przez ró¿ne g³osy. Hymniczny
temat drugi jest – jeœli nie liczyæ scherza –
pierwszym jaœniejszym fragmentem przebiegu ca³ego dzie³a, zapowiedzi¹ ostatecznego zwyciêstwa. Zdaje siê ona spe³niaæ
ju¿ pod koniec zwartego, bogatego w chromatykê przetworzenia, gdy nagle pojawia
siê po raz ostatni „motyw przemocy”.
Ostatecznie ustêpuje on pod naporem
coraz radoœniejszych jubilacji, kryj¹cych
kujawiak folk dance motif. At first, the motif
sounds to Polish ears just like the Chochó³
(Wheat Sheaf) Dance from The Wedding
by S. Wyspiañski (writer and artist, one of
the most important figures in late 19th- and
early 20th-century Polish culture), but it is
this motif which is the seed for the development of the entire Allegro. The construction of this movement is complex; the
secondary theme group is also comprised
of two thoughts – of which the second, with
an extraordinary range extending into the
highest registers, is particularly memorable.
Other threads are added as well. But despite
all this, the process of the movement does
not turn into a mere mosaic of ideas. On
the contrary – it betrays sureness of hand
and discipline. The two main culminations
take place, respectively, in the development,
where the individual threads are counterpointed against each other; and in the
coda, which suddenly tears into the dénouement of the musical process with one
more dramatic burst.
The Vivace, fulfilling the function of a scherzo, is one of Noskowski’s krakowiaks
which enchanted Liszt equally as much as
Smetana’s polkas – joyful, somewhat
rough, full of the metrical, rhythmic and
range-related peculiarities of music from
the area around Kraków, radiating with
vital energy. The solemn, at some moments
even pompous Trio contains very beautiful
but difficult wind instrument parts. The closing Quasi presto unexpectedly quiets down,
creating an atmosphere of anticipation.
The Symphony took its name from the title
of the third movement (Elegy. Andante
molto sostenuto). Its axis is a melody of
great beauty, but also deep lamentation,
introduced by the violas. Equally beautiful
is the second thread, in a sophisticated
rhythm, dignified, full of lyric strength. The
whole is much more concentrated than
the Elegy from Dobrzyñski’s Symphony,
and numbers among those pages of Polish music in which the expression of tragedy achieves particular depth.
Maciej Negrey
The finale (Poco adagio. Allegro assai
vivace) contains the motto “per aspera ad
astra”. The introduction – this time, as well,
a short one – is a sort of invocation after
which, in the Allegro, the vision of struggle
returns, embodied in a very expressive primary theme, introduced in order by the
various instrumental parts. The hymn-like
secondary theme is – if we do not count
the scherzo – the first brighter fragment in
the course of the whole work, a prediction
of ultimate victory. This prediction seems to
be fulfilled already at the beginning of the
concise, richly chromatic development,
when suddenly the “violence motif” appears
for the last time. In the end, it yields to the
pressure of more and more joyous jubilations,
concealing in themselves the outline of
D¹browski’s Mazurka [now the Polish national anthem]. No doubt the logic of the form
suffers for this reason, but sometimes that
is the fate of “activist” music. Only Chopin
managed to avoid compromises. But despite
this, Noskowski’s Symphony no. 2 has
enough fine craftsmanship and artistic
expression to return permanently to the
canon of Polish music literature.
Maciej Negrey
œroda / Wednesday, 8.11.2006
w sobie zarys Mazurka D¹browskiego.
Niew¹tpliwie cierpi na tym logika formy,
lecz taki bywa los „muzyki zaanga¿owanej”. Jedynie Chopinowi udawa³o siê
unikaæ kompromisów. Ale mimo to II Symfonia Noskowskiego ma doœæ kunsztu
i artystycznego wyrazu, by powróciæ na
sta³e do kanonu polskiej literatury muzycznej.
119
Aleksandra
Buczek
120
Sopran. W roku 2003 ukoñczy³a Akademiê
Muzyczn¹ we Wroc³awiu, w klasie œpiewu
prof. A. M³ynarskiej. Jeszcze w czasie
studiów zadebiutowa³a na scenie Opery
Wroc³awskiej parti¹ Królowej Nocy w Czarodziejskim flecie W.A. Mozarta. Z t¹ scen¹
zwi¹zana jest obecnie, wystêpj¹c równie¿
w Kammeroper Schloss Rheinsberg, instytucji promuj¹cej m³odych œpiewaków pod
patronatem D. Barenboima, K. Masura,
S. Matthusa. Wspó³pracowa³a m.in. z Brandenburgisches Staatsorchester Frankfurt
an der Oder oraz Orchester des Theaters
Altenburg-Gera. Stypendystka Ministra
Kultury i Sztuki; jest laureatk¹ m.in.: Ogólnopolskiego Konkursu Wokalnego im.
H. Halskiej we Wroc³awiu – I nagroda,
oraz Miêdzynarodowego Konkursu Wokalistyki Operowej im. A. Didura w Bytomiu,
gdzie zdoby³a III nagrodê i dwie nagrody
specjalne. Swój talent wokalny doskonali³a
podczas mistrzowskich kursów wokalnych
prowadzonych przez Ingrid Kremling
i Barbarê Schlick. Podczas Sommerfestspiele
w Xanten wykona³a z sukcesem partiê
sopranow¹ w Carmina burana C. Orffa.
Bra³a udzia³ w galach operowych poœwiêconych twórczoœci Verdiego, zdobywaj¹c
serca publicznoœci m.in. Tonhalle w Zurychu oraz Lipskiego Gewandhausu bra-
Soprano. In 2003, graduated from
Academy of Music in Wroc³aw, studio of
Prof. A. M³ynarska. Already during student
days, debuted on stage of Wroc³aw
Opera in role of Queen of the Night in
W. A. Mozart’s Die Zauberflöte. Now
associated with this opera company, also
performs at Kammeroper Schloss
Rheinsberg – institution promoting young
singers under patronage of D. Barenboim,
K. Masur, S. Matthus. Has collaborated
with Brandenburgisches Staatsorchester
Frankfurt an der Oder, as well as Orchester des Theaters Altenburg-Gera.
Received stipend from Minister of Culture
and Art; won, among others, the following
competitions: 1st Prize at H. Halska Nationwide Vocal Competition in Wroc³aw; 3rd
Prize and two special prizes at A. Didur
International Opera Singers Competition
in Bytom. Polished vocal talent during
master classes led by Ingrid Kremling and
Barbara Schlick. During Sommerfestspiele
in Xanten, successfully performed soprano
part in C. Orff’s Carmina Burana. Has
taken part in opera galas devoted to uvre
of Verdi, winning hearts of audiences at,
among other venues, Tonhalle in Zürich,
as well as at Leipziger Gewandhaus with
bravura performance of Elena’s Bolero
from I Vespri Siciliani. Has made numerous
concert tours presenting role of Queen of
the Night to audiences in, among other
places, Stuttgart, Bern, Basel, Freiburg. In
2006, took part in première of T. Praszcza³ek’s opera Esther. Performance of title
role in this première met with critical and
audience acclaim. Repertoire includes
numerous solo parts from both oratorio
(among others, J. S. Bach’s Magnificat,
St. Matthew Passion; W. A. Mozart’s
Requiem, Mass in C major ‘Coronation’)
and opera (W. A. Mozart’s Così fan tutte;
C. M. von Weber’s Der Freischütz;
G. Verdi’s Nabucco, Aida, Falstaff;
R. Wagner’s Ring Cycle).
Przemys³aw
Firek
œroda / Wednesday, 8.11.2006
wurowo wykonanym Bolerem Eleny z Nieszporów sycylijskich. Odby³a liczne trasy
koncertowe prezentuj¹c publicznoœci m.in.
Stuttgartu, Berna, Bazylei, Freiburga partiê
Królowej Nocy. W 2006 r. wziê³a udzia³
w prapremierze opery T. Praszcza³ka
Ester. Wykonanie roli tytu³owej w tej
prapremierze spotka³o siê z uznaniem
krytyki i publicznoœci. W swoim repertuarze
posiada liczne partie zarówno oratoryjne
(m.in. Magnificat, Pasja wg œw. Mateusza
J.S. Bacha, Requiem, Msza „Koronacyjna”
C-dur W.A. Mozarta) jak i operowe – Così
fan tutte W.A. Mozarta, Wolny strzelec
C.M. Webera, Nabucco, Aida, Falstaff
G. Verdiego, Tetralogia R. Wagnera.
121
Bas-baryton. Studia na Wydziale Wokalno-Aktorskim ukoñczy³ w Akademii Muzycznej
w Krakowie w klasie prof. W. J. Œmietany.
Karierê solisty rozpocz¹³ jeszcze jako student,
debiutuj¹c w 1988 roku w roli Sko³uby
w Strasznym dworze Stanis³awa Moniuszki
w Operze Krakowskiej. W roku 1989
wzi¹³ udzia³ w „Koncercie Roku”, zorganizowanym w Warszawie przez Ministerstwo
Kultury i Sztuki dla wybitnie uzdolnionych
studentów szkó³ artystycznych.
Jest laureatem Miêdzynarodowego Konkursu
Wokalnego we Wroc³awiu – III nagroda
Bass-baritone. Graduated from Voice and
Opera Faculty of Academy of Music in
Kraków, studio of Prof. W. J. Œmietana.
Began solo career while still a student,
debuting in 1988 with role of Sko³uba
in Stanis³aw Moniuszko’s Haunted Manor
at Kraków Opera. In 1989, took part in
“Concert of the Year” organized in Warsaw
by Ministry of Culture and Art for outstandingly gifted students at artistic schools.
Winner of International Voice Competition
in Wroc³aw – 3rd Prize and two honorable
mentions (1990); International Opera for
122
i dwa wyró¿nienia (1990), Miêdzynarodowego Konkursu „Opera for Europe” w Londynie (1997) oraz IV Konkursu im. Ady Sari
– fina³ (1991).
Dwa debiuty w 1998 roku na najwa¿niejszych scenach operowych w kraju przynios³y
mu znacz¹ce role: Szatan w Raju utraconym
K. Pendereckiego (Opera Narodowa
w Warszawie) i Escamillo w Carmen G. Bizeta (Teatr Wielki w £odzi). Rok póŸniej
wyst¹pi³ w Wiedniu pod dyrekcj¹ T. Duca
w Cyruliku sewilskim G. Rossiniego.
Artysta m.in. wyst¹pi³ w Czarnej masce
K. Pendereckiego (Miêdzynarodowy Festiwal K. Pendereckiego, Kraków 1998)
i uczestniczy³ w wykonaniu IX Symfonii L. van
Beethovena (Festiwal Beethovenowski, Olsztyn 1999).
Wspó³praca z Oper¹ Narodow¹ zaowocowa³a nagraniem Ubu Rex K. Pendereckiego
pod dyrekcj¹ J. Kaspszyka i udzia³em
w g³oœnej inscenizacji opery Andrea Chenier
U. Giordano w re¿yserii M. Treliñskiego.
Ostatnio, jako jedyny polski œpiewak,
wykona³ (uznawan¹ za najtrudniejsz¹
w literaturze operowej) partiê Wozzecka
w dramacie A. Berga, w re¿yserii K. Warlikowskiego. Obecnie bierze udzia³ w plenerowej megaprodukcji pop-opery Ça Ira
Rogera Watersa, lidera grupy Pink Floyd.
W swoim repertuarze ma ponad 30 ról
operowych. Równie chêtnie wykonuje oratoria i msze oraz wystêpuje z wokalnymi
recitalami. Koncertowa³ na scenach ca³ej
Europy, a tak¿e w Japonii, Chinach
i w USA.
Europe Competition in London (1997);
as well as finalist in 4th Ada Sari Competition (1991).
Two debuts in 1998 on the country’s most
important opera stages brought significant
roles: Satan in K. Penderecki’s Paradise
Lost (Polish National Opera in Warsaw)
and Escamillo in G. Bizet’s Carmen.
(Wielki Theater in £ódŸ). One year later,
performed in Vienna under the direction of
T. Duc in G. Rossini’s Il Barbiere di Siviglia.
Artist has performed in, among other
works, K. Penderecki’s The Black Mask
(K. Penderecki International Festival, Kraków
1998), as well as taken part in a performance of L. van Beethoven’s Symphony
no. 9 (Beethoven Festival, Olsztyn 1999).
Collaboration with National Opera bore
fruit in recording of K. Penderecki’s Ubu
Rex under direction of J. Kaspszyk and in
participation in acclaimed production of
U. Giordano’s opera Andrea Chenier with
stage director M. Treliñski. Recently, was
only Polish singer to perform role of Wozzeck (considered the most difficult in the
opera literature) in A. Berg’s drama, with
stage direction by K. Warlikowski.
Presently taking part in open-air megaproduction of pop-opera Ça Ira by Roger
Waters, leader of Pink Floyd. Has over 30
opera roles in repertoire, and is equally
glad to perform oratorios and masses, as
well as vocal recitals. Has concertized on
stages all over Europe, as well as in
Japan, China and USA.
Jedna z najbardziej utalentowanych
m³odych pianistek. Urodzona w rodzinie
o muzycznych tradycjach, ukoñczy³a
Moskiewskie Konserwatorium muzyczne
w klasie V.P. Ovitchinnikova. Studia podyplomowe u S.L. Dorenskiego zaowocowa³y
zwyciêstwem na miêdzynarodowym
konkursie pianistycznym w Cincinnati
w 2004 roku. Pierwsze sukcesy na konkursach artystka odnosi³a ju¿ w wieku 10 lat
– wygrana na Youth Piano Competition
i zdobyta nagroda Mozart Prize. Kolejne
konkursy, na których odnios³a sukcesy, to:
International Busoni Piano Competition
w Bolzano, konkursy w Vercelli (2002)
i Pinerolo (2003). Artystka koncertuje
w najbardziej presti¿owych salach na ca³ym
œwiecie, wspó³pracuj¹c z najwybitniejszymi
orkiestrami. Prawykona³a VI Koncert fortepianowy Rodiona Szczedrina w Concertgebouw w Amsterdamie, jest regularnie
zapraszana przez Vladimira Spivakova,
który prowadzi dwa znakomite zepo³y:
orkiestrê National Philharmonic of Russia
i Moscow Virtuosi. Specjaln¹ opiekê nad
rozwojem artystki sprawuje Mœcis³aw Rostropowicz z którym koncertowa³a na Tajwanie i dziêki którego stypendium, Mechetina mog³a kontynuowaæ naukê we Francji.
Artystka bra³a udzia³ w wielu festiwalach
muzycznych na ca³ym œwiecie. Jej bogaty
One of the most talented young pianists.
Born in a family with musical traditions,
graduated from Moscow Conservatory
of Music, studio of V. P. Ovchinnikov.
Postgraduate study with S. L. Dorenski
bore fruit in victory at international piano
competition in Cincinnati in 2004. Artist
had first competition successes already
at age of 10 years, winning Youth Piano
Competition and Mozart Prize.
Subsequent competitions culminating in
successes were: International Busoni Piano
Competition in Bolzano, competitions in
Vercelli (2002) and Pinerolo (2003). Artist
concertizes in the most prestigious halls
all over the world, collaborating with the
most distinguished orchestras. Premièred
Rodion Shchedrin’s Piano Concerto no. 6
at Concertgebouw in Amsterdam, is regularly invited by Vladimir Spivakov, who
leads two superb ensembles: National
Philharmonic of Russia and Moscow
Virtuosi. Protégée of Mstislav Rostropovich,
with whom she has concertized in Taiwan,
and who provided stipend enabling her to
continue studies in France. Mechetina has
taken part in many music festivals all over
the world. Artist’s full concert calendar
includes about 80 performances yearly
on most prestigious stages, among others
in Moscow, Berlin, Paris, Amsterdam,
œroda / Wednesday, 8.11.2006
Ekaterina
Mechetina
123
kalendarz koncertowy obejmuje oko³o 80
wystêpów rocznie na najbardziej presti¿owych scenach, m.in. w Moskwie, Berlinie,
Pary¿u, Amsterdamie, Mediolanie, Tokio
czy Bostonie. W uznaniu jej artystycznych
osi¹gniêæ zosta³a odznaczona presti¿ow¹
rosyjsk¹ Triumph Youth Prize. W swoim
dorobku fonograficznym ma m.in. p³ytê
„Rachmaninov” nagran¹ dla wytwórni
FUGA LIBERA. Sekretem sukcesu artystki
jest nie tylko wielki talent, lecz tak¿e zainteresowania ró¿norodnymi stylami muzycznymi, pracowitoœæ i bogaty repertuar.
124
Milan, Tokyo and Boston. In recognition
of artistic achievements, was honored with
Triumph Youth Prize. Recordings include,
among others, Rachmaninov CD released
on FUGA LIBERA label. Artist’s secret of
success is not only great talent, but also
interest in a variety of musical styles, diligent
work and a rich repertoire.
Polska
Orkiestra
Radiowa
Za³o¿ona zosta³a w 1945 roku przez
skrzypka i dyrygenta Stefana Rachonia.
Na pocz¹tku istnienia zespó³ g³ównie
dokonywa³ nagrañ archiwalnych dla
Polskiego Radia i Telewizji, wystêpowa³ na
uroczystych koncertach i festiwalach. Od
po³owy lat 70. kolejni dyrygenci (W. Ka-
The Polish Radio Orchestra was founded
in 1945 by violinist and conductor Stefan
Rachoñ. At the beginning of its existence,
the ensemble chiefly made archival
recordings for Polish Radio and Television,
performed at ceremonial concerts and
festivals. Since the mid 1970s, successive
conductors (W. Kamirski, J. Pruszak,
M. Nowakowski, T. Struga³a), by introducing new repertoire, aimed to transform
the ensemble into a symphony orchestra,
thanks to which it acquired a new artistic
profile. A change in the ensemble’s headquarters and a move to the Polish Radio’s
Witold Lutos³awski Concert Studio bore
fruit in superb concerts and recordings.
Since 1993, the artistic leader of the
ensemble has been Wojciech Rajski, who
has renewed the ensemble and engaged
many young and enthusiastic musicians.
The orchestra has taken part in numerous
artistic tours abroad, always meeting with
a warm reception from audiences and
acclaim from music critics. In 2005, the
ensemble performed at the Théâtre Royal
de la Monnaie in Brussels, where, under
the direction of Wojciech Rajski, it took
part in a gala concert entitled “We Thank
Europe”, to sum up the celebrations of
Solidarity’s 25th birthday. The ensemble
performs in distinguished, renowned
European concert halls. The Polish Radio
Orchestra’s repertoire is constantly expanding, which fact is reflected in CD publications by the Polish Radio, as well as by
such well-known firms as EMI Classic,
KOCH and Olympia. The Orchestra also
records film music, and has concertized
under the direction of Maurice Jarre,
Micheal Kamen, Ennio Morricone and
Michel Legrand, performing their compositions.
œroda / Wednesday, 8.11.2006
mirski, J. Pruszak, M. Nowakowski, T. Struga³a)
przez wprowadzenie nowego repertuaru
d¹¿yli do przekszta³cenia zespo³u w orkiestrê symfoniczn¹, dziêki czemu uzyskali
nowy profil artystyczny orkiestry. Zmiana
siedziby zespo³u i przeniesienie siê do
Studia Koncertowego Polskiego Radia im.
Witolda Lutos³awskiego zaowocowa³a
znakomitymi koncertami i nagraniami
orkiestry. Od 1993 roku szefem artystycznym
Zespo³u jest Wojciech Rajski, który odnowi³
zespo³ i zaanga¿owa³ wielu m³odych
i pe³nych entuzjazmu muzyków. Orkiestra
bra³a udzia³ w licznych zagranicznych
podró¿ach artystycznych, wszêdzie spotykaj¹c siê z gor¹cym przyjêciem publicznoœci i uznaniem krytyków muzycznych.
W 2005 roku zespó³ wyst¹pi³ w Théâtre
Royal de la Monnaie w Brukseli, gdzie pod
dyrekcj¹ Wojciecha Rajskiego bra³ udzia³
w koncercie galowym „Dziêkujemy
Europie” podsumowuj¹cym obchody 25-lecia powstania „Solidarnoœci”. Zespó³
wystêpuje w znakomitych, renomowanych
salach koncertowych Europy. Repertuar
Polskiej Orkiestry Radiowej wci¹¿ rozszerza
siê, co znajduje odzwierciedlenie w wydawnictwach p³ytowych Polskiego Radia oraz
tak znanych firm, jak EMI Classic, KOCH
i Olympia. Orkiestra równie¿ nagrywa
muzykê filmow¹, koncertowa³a pod dyrekcj¹ Maurice’a Jarre’a, Micheala Kamena,
Ennio Morricone i Michela Legranda,
wykonuj¹c ich kompozycje.
125
Pawe³
Przytocki
126
Studia muzyczne ukoñczy³ w Akademii Muzycznej w Krakowie w klasie dyrygentury
prof. J. Katlewicza (1985). W latach
1986-87 by³ stypendyst¹ Bachakademie
Stuttgart. Jeszcze w czasie studiów nawi¹za³
wspó³pracê z Filharmoni¹ Krakowsk¹,
a nastêpnie wystêpowa³ w Teatrze Wielkim
w £odzi, by³ dyrektorem artystycznym
Filharmonii Ba³tyckiej w Gdañsku (1989-91),
debiutowa³ na scenie Teatru Wielkiego
w Warszawie w 1992 roku, a w latach
1995-97 by³ dyrektorem artystycznym
Filharmonii im. A. Rubinsteina w £odzi.
Wspó³pracuje z wiêkszoœci¹ orkiestr filharmonicznych w Polsce, a tak¿e z orkiestrami
symfonicznymi i kameralnymi za granic¹:
m.in. z Orquesta Sinfónica de Xalapa,
Real Filharmonia de Galicia, Neue Philharmonie Westfalen, Philharmonisches Staatsorchester Halle, Bilkent Symphony Orchestra
w Ankarze. Regularnie koncertuje z polskimi
orkiestrami w Europie Zachodniej, bior¹c
udzia³ w miêdzynarodowych festiwalach
muzycznych, m.in.: Athens Festival, Musikfest
Stuttgart, Flanders Festival, La Chaise-Dieu
Festival, Prague Spring, Wratislavia Cantans.
W swoim dorobku ma nagrania archiwalne
dla Polskiego Radia i Telewizji, oraz nagrania p³ytowe dla wytwórni DUX, Aurophon
i Point Classic. Od roku 2005 jest dyrygentem Teatru Wielkiego Opery Narodowej
w Warszawie (m.in.: Spartakus A. Chaczaturiana, La Traviata G. Verdiego).
Graduated from Academy of Music in
Kraków, conducting studio of Prof.
J. Katlewicz (1985). From 1986-87,
received stipend from Bachakademie
Stuttgart. While still a student, began collaborating with Kraków Philharmonic;
after that, performed at Wielki Theater in
£ódŸ, was artistic director of Baltic
Philharmonic in Gdañsk (1989-91),
debuted in 1992 on stage of Polish
National Theater in Warsaw in 1992, and
from 1995-97, was artistic director of the
A. Rubinstein Philharmonic in £ódŸ.
Collaborates with the majority of Poland’s
philharmonic orchestras, as well as with
symphony and chamber orchestras abroad,
among others the Orquesta Sinfónica de
Xalapa, Real Filharmonia de Galicia,
Neue Philharmonie Westfalen, Philharmonisches Staatsorchester Halle, Bilkent
Symphony Orchestra in Ankara. Regularly
concertizes with Polish orchestras in Western
Europe; also takes part in international
music festivals, among others: Athens Festival,
Musikfest Stuttgart, Festival of Flanders,
La Chaise-Dieu Festival, Prague Spring,
Wratislavia Cantans. Has to his credit
archival recordings for Polish Radio and
Television, as well as disk releases for DUX,
Aurophon and Point Classic labels. Since
2005, has been conductor of Polish National Opera Theater in Warsaw (A. Khachaturian’s Spartakus, G. Verdi’s La Traviata).
Comments
on the figure and
uvre of Zygmunt
Noskowski
Trudno w paru s³owach ogarn¹æ postaæ
i twórczoœæ Noskowskiego, gdy¿ wiele faktów
pozostaje nadal nieznanych, dla innych
znów nie mo¿na odnaleŸæ w³aœciwego
kontekstu. Spróbujmy omówiæ kilka podstawowych zagadnieñ.
Generacja. Twórczoœæ Noskowskiego
przypada na 2. po³owê XIX stulecia i pocz¹tek wieku XX. Jest to czas okreœlany
w muzyce jako póŸny romantyzm lub
neoromantyzm, czas œcierania siê hase³
muzyki absolutnej i programowej, narodzin i dynamicznego rozwoju Wagnerowskiego dramatu muzycznego z jednej strony,
z drugiej zaœ nasilenia postaw klasycyzuj¹cych. Wówczas te¿ pojawiaj¹ siê w Europie
nowe ogniska muzyki narodowej, te zaœ
ju¿ rozpalone wybuchaj¹ nowym p³omieniem. Noskowski nale¿y do tego samego
pokolenia twórców, co Czajkowski, Dvořák,
Grieg, Massenet – pokolenia, którego
„starszymi braæmi” s¹ Brahms, Saint-Saëns,
Bruch, ¯eleñski. Za ¿ycia Noskowskiego
nastêpuje kulminacja twórczoœci Verdiego,
Moniuszki, Francka, Brucknera i Smetany,
rozb³yskuj¹ i gasn¹ przedwczeœnie talenty
Zarêbskiego, Stolpego, Rutkowskiego i Pankiewicza, a na estrady koncertowe wchodzi
nowa generacja z Janáčkiem, Elgarem,
Ryszardem Straussem, Mahlerem, Paderewskim, Sibeliusem i Debussym. W literaturze
europejskiej nasilaj¹ siê tendencje pozytywistyczne a z czasem realistyczne; w sztukach piêknych triumfuje akademizm, w architekturze style historyczne, ale mno¿¹ siê
te¿ „salony odrzuconych”, zapowiadaj¹ce
impresjonistyczny i modernistyczny zwrot.
Bracia Aleksander i Maksymilian Gierymscy,
It is difficult to epitomize the person and
uvre of Noskowski in a few words, because many facts remain yet unknown, and
for others, we have been unable to discover the proper context. Let’s try to discuss
a few basic issues.
Generation. Noskowski’s creative period
falls in the second half of the 19th and
beginning of the 20th century. This is
a time described in music as late Romanticism or Neo-Romanticism – a time of
friction between the slogans of absolute
and programmatic music; of the birth and
dynamic growth of the Wagnerian musical
drama on the one hand; and on the other,
an intensification of quasi-Classicist attitudes. At that time as well, new centers of
national music appeared in Europe, and
these, having been set on fire, exploded
with new flames. Noskowski belongs
to the same generation as Tchaikovsky,
Dvořák, Grieg, Massenet – a generation
whose “older brothers” are Brahms, SaintSaëns, Bruch, ¯eleñski. Noskowski’s lifetime saw the culmination of the uvre of
Verdi, Moniuszko, Franck, Bruckner and
Smetana; the talents of Zarêbski, Stolpe,
Rutkowski and Pankiewicz blazed and
then were prematurely extinguished; and
a new generation made its appearance
on concert stages with Janáček, Elgar,
Richard Strauss, Mahler, Paderewski, Sibelius
and Debussy. In European literature, there
was an intensified tendency towards positivism and, with time, realism; in the fine
arts, academicism triumphed; in architecture, historic styles; but the salons des
refusés also multiplied, foreshadowing
œroda / Wednesday, 8.11.2006
Uwagi o postaci
i twórczoœci
Zygmunta
Noskowskiego
127
128
Józef Che³moñski, Adam Asnyk, Henryk
Sienkiewicz i Boles³aw Prus – to równie¿
przedstawiciele pokolenia Noskowskiego.
Pochodzenie i formacja duchowa.
Warszawski notariusz Józefat Noskowski
pracowa³ bez wytchnienia, by utrzymaæ
oprócz jedenaœciorga w³asnych, równie¿
piêcioro dzieci Andrzeja Towiañskiego,
którego gor¹c¹ wyznawczyni¹ by³a matka
Noskowskiego – Amelia de Salisch.
Noskowski z oparów towiañszczyzny
wyrós³, lecz przesi¹k³ fanatycznym kultem
pracy, potrzeb¹ wewnêtrznego doskonalenia, bezinteresownoœci¹ i idealizmem.
A tak¿e pewnym szokuj¹cym uprzedzeniem.
Wykszta³cenie muzyczne. Otó¿ ten
jeden z najwybitniejszych polskich kompozytorów wzrasta³ w ca³kowitej nieœwiadomoœci istnienia muzyki Chopina, którego
nazwisko znajdowa³o siê w domu Noskowskich „na indeksie”. Tak zemœci³y siê na
Chopinie cierpkie uwagi na temat Towiañskiego. Talent Noskowskiego odkry³ Ignacy
Feliks Dobrzyñski, który sta³ siê dlañ wzorem muzyka-patrioty. PóŸniej uczy³ go
Moniuszko, a w koñcu – w Berlinie –
Friedrich Kiel, który przekaza³ mu swój
bardzo solidny warsztat kompozytorski.
Uczniami tego pedagoga byli m.in. Rikard
Nordraak, Ignacy Jan Paderewski i Charles
Villiers Stanford – wychowawca ca³ego
pokolenia angielskich kompozytorów.
Dzia³alnoœæ spo³eczna i pedagogiczna.
Gdyby nawet Noskowski nie napisa³ ani
jednej nuty, to w dziejach muzyki polskiej
zaj¹³by miejsce jako twórca potêgi Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego,
z którego uczyni³ oœrodek edukacyjny i kulturotwórczy. Udziela³ bezp³atnych lekcji
chórzystom amatorom, trzykrotnie zak³ada³
orkiestrê symfoniczn¹ w Warszawie, osobiœcie
partycypuj¹c w kosztach tych przedsiêwziêæ,
aby w 1901 doprowadziæ do utworzenia
Filharmonii Warszawskiej. Urz¹dza³ setki
koncertów chóralnych, kameralnych i –
w miarê mo¿liwoœci – symfonicznych, na
których propagowa³ twórczoœæ rodzim¹,
pisa³ dziesi¹tki omówieñ koncertowych
an impressionistic and modernistic turning
point. The Gierymski brothers, Aleksander
and Maksymilian, as well as Józef Che³moñski, Adam Asnyk, Henryk Sienkiewicz
and Boles³aw Prus – these are also representatives of Noskowski’s generation.
Origin and spiritual formation.
Warsaw notary public Józefat Noskowski
worked without respite to support, apart
from his own eleven children, five children
also of theosophist Andrzej Towiañski, the
founder of a mystical sect among the
Polish émigré population in France, of
whom Noskowski’s mother – Amelia de
Salisch – was an ardent follower. Noskowski outgrew the vapors of Towiañskian
thought, but was saturated with a fanatic
cult of work, a need to aim for inner perfection, impartiality and idealism – but
also with a certain shocking prejudice.
Musical education. Thus it was that one
of the most distinguished Polish composers
grew up in complete unawareness of the
existence of the music of Chopin – whose
name was ‘blacklisted’ in the Noskowski
home. Such was Chopin’s recompense for
acerbic remarks concerning Towiañski.
Noskowski’s talent was discovered by
Ignacy Feliks Dobrzyñski, who became for
him the example of a patriotic musician.
Later, he was taught by Moniuszko, and
finally – in Berlin – by Friedrich Kiel, who
transmitted to him his own very solid compositional technique. Among the students
of this pedagogue were Rikard Nordraak,
Ignacy Jan Paderewski and Charles Villiers
Stanford – the educator of an entire generation of English composers.
Social and pedagogical activity. Even
if Noskowski had never written a single
note, he would still have occupied a place
in Polish music as the creator of the powerful
Warsaw Musical Society, which he made
into an educational and culture-creating
center. He gave free lessons to amateur
choristers; three times founded a symphony
orchestra in Warsaw, personally participating
in the costs of these undertakings; and
finally, in 1901, brought about the creation
of the Warsaw Philharmonic. He organized hundreds of choral, chamber and –
whenever possible – symphony concerts,
at which he propagated Polish compositions, and wrote dozens of concert reviews
and polemical articles. It was he who
brought to fruition Balakirev’s idea to turn
¯elazowa Wola into a worthy place to
commemorate Chopin, for he had nothing
against acknowledging Chopin’s greatness. And above all, he taught, taught
and yet again taught. He educated nearly
60 composers, including the entire Young
Poland generation: Kar³owicz, Szymanowski, Ró¿ycki, Szeluto and Fitelberg, as well
as Melcer, Rogowski and Szopski. Some of
them couldn’t stand him – he could be
stiff, imperious and enormously demanding. So why did they study with him? Because he was able to share his craft, open
horizons and Polish talents in accordance
with their character.
Composer. And here we suddenly find
ourselves at a loss. We know The Steppe –
and not much more than that. But this
work as well misses the mark, because
the steppe long ago ceased to be a symbol of Polishness. None of Noskowski’s
symphonies has been published to date,
nor have any of them made a permanent
entrance into the repertoire – even just the
Polish repertoire – but each of them
deserves such a permanent place, because
these are works which can proudly stand
alongside many symphonies by distinguished composers from the end of the
19th century. The same applies to the three
string quartets, the Piano Quartet op. 8,
the krakowiaks for piano two- and fourhands, and many other works. About the
operas – Livia Quintilla, The Sentence,
Zemsta (The Vengeance) – we know only
this much: that they were not successful
and, since then, probably no one has
even looked at those scores. It is true that
after returning to Warsaw, Noskowski, cut
back on his compositional ambitions,
œroda / Wednesday, 8.11.2006
i artyku³ów polemicznych. To on urzeczywistni³ myœl Ba³akiriewa, aby z ¯elazowej Woli
uczyniæ godne miejsce pamiêci Chopina,
nie broni³ siê bowiem przed uznaniem
jego wielkoœci. A przede wszystkim uczy³,
uczy³ i jeszcze raz uczy³. Wykszta³ci³ niemal
60 kompozytorów, w tym ca³e pokolenie
M³odej Polski: Kar³owicza, Szymanowskiego,
Ró¿yckiego, Szelutê, Fitelberga, a tak¿e
Melcera, Rogowskiego, Szopskiego.
Niektórzy z nich go nie cierpieli – bywa³
osch³y, apodyktyczny, ogromnie wymagaj¹cy.
Dlaczego wiêc uczyli siê u niego? Bo umia³
dzieliæ siê rzemios³em, otwiera³ horyzonty
i szlifowa³ talenty zgodnie z ich charakterem.
Kompozytor. Tu nagle stajemy bezradni.
Znamy Step – i niewiele ponadto. Ale i ten
utwór trafia gdzieœ w pró¿niê, bo step dawno
przesta³ byæ symbolem polskoœci. ¯adna
z trzech symfonii Noskowskiego nie
zosta³a dot¹d wydana i nie wesz³a na
sta³e do repertuaru, choæby tylko polskiego,
a ka¿da z nich na to zas³uguje, gdy¿ s¹ to
utwory mog¹ce œmia³o stan¹æ obok wielu
symfonii wybitnych twórców koñca XIX wieku.
To samo tyczy trzech kwartetów smyczkowych,
Kwartetu fortepianowego op. 8, fortepianowych krakowiaków na 2 i 4 rêce i wielu
innych utworów. O operach – Livia Quintilla,
Wyrok, Zemsta – wiemy tyle tylko, ¿e nie
zdoby³y powodzenia i od tej pory chyba
nikt nie zagl¹da³ do tych partytur. Prawda,
¿e Noskowski po powrocie do Warszawy
czêœciowo zrezygnowa³ z kompozytorskich
ambicji, oddaj¹c siê twórczoœci popularnej,
s³u¿¹cej podtrzymaniu upadaj¹cego ¿ycia
muzycznego. Uzupe³nianie z w³asnej kieszeni bud¿etu WTM i zak³adanych przez
siebie orkiestr zmusi³o go do pisania
mnóstwa ilustracji teatralnych i miniatur
fortepianowych; te ostatnie wydawa³ w Londynie. Nie potrafimy niczego powiedzieæ
o ich wartoœci. Ale nie umiemy tak¿e okreœliæ
wartoœci barwnych kantat i ballad na chór,
solistów i orkiestrê, jak Œwitezianka napisana do tekstu Mickiewicza. A jego fascynacja polskim krajobrazem, tym odwiecznym
„ko³owrotem przyrody”, czemu da³ wyraz
129
130
w kantacie Rok w pieœni ludowej, w bezpretensjonalnych, ale subtelnych melodiach
ze Œpiewnika dla dzieci do s³ów Konopnickiej,
a w koñcu w swej ostatniej, III Symfonii „Od
wiosny do wiosny” – czy nie jest warta
g³êbszych studiów?
Wnioski. Z tego niewielkiego, choæ znacz¹cego fragmentu twórczoœci Noskowskiego,
z jakim mia³em siê okazjê zapoznaæ (mam
tu na myœli g³ównie utwory symfoniczne
i kameralne), mo¿na wnioskowaæ o zarysach
indywidualnego stylu Noskowskiego. Z grubsza bior¹c jest on bliski stylowi jego wielkich rówieœników, zw³aszcza Dvořáka,
Borodina, Griega, chwilami Czajkowskiego.
Podobne s¹ rudymentalne zasady tej sztuki
wywiedzione z tradycji klasyków wiedeñskich; u Dvořáka widaæ uwielbienie dla
Schuberta, u pozosta³ych – raczej Schumanna, mo¿e Mendelssohna. Podobny
jest rodzaj s³yszenia muzyki ludowej –
bardzo przenikliwy, penetruj¹cy odrêbnoœci metrorytmiczne i skalowe, nie bez konsekwencji dla ca³oœci jêzyka muzycznego,
zw³aszcza w sferze tonalnoœci. Podobna
jest te¿ swoboda, z jak¹ kompozytorzy ci
rozwijaj¹ fakturê, a u podstaw tej swobody
tkwi niezrównana znajomoœæ, wrêcz zami³owanie do kontrapunktu, niekoniecznie
klasycznego. Wreszcie ³¹czy Noskowskiego
z tamtymi twórcami umiejêtnoœæ kreowania wyrazistych, pe³nych ekspresji myœli
muzycznych o szerokim geœcie i rozsnuwania na ich kanwie spójnych konstrukcji,
doskonale znosz¹cych ciê¿ar wyrazu emocjonalnego. W tym wszystkim wyró¿nia
przecie¿ Noskowskiego ton nieco cierpki.
Jest to muzyka, która niechêtnie stroi siê
w g³adkoœæ, nie chce siê podobaæ za
wszelk¹ cenê. Zdaje siê byæ czasem tworzona szerokimi poci¹gniêciami pêdzla, ni¿
cyzelowana. Jest te¿ w niej pewien ch³odny
dystans, który czasem pêka, aby – na krótko
i tylko w stosownej chwili – daæ ujœcie uczuciom gwa³townym i gor¹cym. G³êbsza jest
te¿ u Noskowskiego ni¿ u tamtych twórców
– co paradoksalne, lecz zupe³nie oczywiste
giving himself over to popular music meant
to bring support to a declining musical life.
Supplementing, from his own pocket, the
budget of WTM and the orchestras he founded, forced him to write huge quantities of
theatrical illustrations and piano miniatures;
these latter, he published in London. We
cannot say anything about their value. But
neither can we determine the value of the
colorful cantatas and ballads for choir,
soloists and orchestra, such as Fair Maiden
from ŒwiteŸ, written to Mickiewicz’s text. But
his fascination with the Polish landscape,
the eternal “turning of the wheel of nature”,
to which he gave expression in the cantata
The Year in Folk Song; in the unpretentious
but subtle melodies from the Children’s
Songbook to words by Konopnicka; and
finally, in his third and last Symphony “From
Spring to Spring” – is it not worth deeper
study?
Conclusions. From the small though significant fragment of Noskowski’s uvre
with which I have had the occasion to
acquaint myself (I have in mind here mainly
symphonic and chamber works), I can draw
some conclusions about the outlines of
Noskowski’s individual style. In general, it
is close to the style of his great contemporaries, especially Dvořák, Borodin, Grieg
and, at certain moments, Tchaikovsky. The
rudimental principles of this art derived
from the tradition of the Viennese Classicists
are similar; in Dvořák’s case, we see an
admiration for Schubert; in the case of the
others, rather for Schumann, or perhaps
Mendelssohn. His manner of hearing folk
music is very similar – very thorough, penetrating the differences of meter, rhythm and
range, which are not without consequence
for the entirety of the musical language,
especially in the sphere of tonality. Also
similar is the freedom with which these
composers develop the texture; and at the
foundation of this freedom lies an unparalleled knowledge of, even love for counterpoint – not necessarily classical. Finally,
Maciej Negrey
Noskowski is linked with those composers
by his skill in creating clear musical
thoughts full of expression, with broad
gesture, and expansion of them against a
background of coherent constructions
which bear the weight of emotional
expression perfectly. In all of this,
Noskowski is distinguished by a certain
biting tone. This is music which is unwilling to costume itself in sweetness and
light; it does not want to please audiences
at any price. It appears sometimes to be
created with broad brush strokes rather
than chiseled. There is also a certain cool
distance to it, which sometimes breaks in
order to – for a short time and only at the
appropriate moment – give vent to violent
and ardent emotions. Also deeper in
Noskowski’s case than in that of the other
artists – paradoxically, but completely
obviously – is an awareness of the national tradition of artistic music and purposeful
continuation of that tradition. But the only
way to correctly read the secret of
Noskowski’s musical idiom, to arrive at
its essence – is to come to know it fully.
There is no other way. We can, however,
be sure that this effort will not be in vain.
œroda / Wednesday, 8.11.2006
– œwiadomoœæ narodowej tradycji muzyki
artystycznej i d¹¿enie do jej kontynuacji.
Lecz jedynym sposobem na prawid³owe
odczytanie tajemnicy idiomu muzycznego
Noskowskiego, na dotarcie do jej istoty –
jest jej pe³ne poznanie. Innego wyjœcia nie
ma. Mo¿emy jednak byæ pewni, ¿e nie
bêdzie to trud daremny.
Maciej Negrey
131
czwartek, godz. 12.00 / Thursday, 12:00 p.m.
SALA FONTANY MUZEUM HISTORYCZNEGO
MIASTA KRAKOWA / FONTANA ROOM OF THE
HISTORICAL MUSEUM OF THE CITY OF KRAKÓW
AKADEMIA FESTIWALOWA / FESTIVAL TALK
Spotkanie z Jadwig¹ Romañsk¹
Meeting with Jadwiga Romañska
Prowadzi / Moderator – Anna WoŸniakowska
czwartek, godz. 17.00 / Thursday, 5:00 p.m.
AULA KOŒCIO£A OO. BERNARDYNÓW /
THE BERNARDINE CHURCH HALL
Romuald Twardowski – Otcze nasz (2005), 2’
Romuald Twardowski – Pater noster (2005), 3’
Roman Padlewski – Stabat Mater (1939), 18’
Krzysztof Knittel – Z g³êbokoœci wo³am do Ciebie, Panie... [Psalmy 23,
51, 102, 117, 130, 150] na chór mieszany i taœmê / [Psalms 23, 51,
102, 117, 130, 150] for mixed choir and tape (2000), 15’
czwartek / Thursday, 9.11.2006
9.11.2006
***
Lidia Zieliñska – Z ogrodu nauk na chór i brzmienia elektroniczne /
From the Garden of the Sciences for choir and electronic sonorities (2006)*, 12’
Bartosz Kowalski-Banasewicz – Crucifixus... et resurrexit (2005), 8’30’’
Pawe³ £ukaszewski – Hommage à Edith Stein (2005)*, 10’
- Tagesgebet
- Gabengebet
- Schlussgebet
Augustyn Bloch – Anenaiki na 16 g³osów / Anenaiki for 16 voices (1979), 10’
Polski Chór Kameralny – Schola Cantorum Gedanensis
Jan £ukaszewski – dyrygent / conductor
*prawykonanie œwiatowe / world première
133
Kompozytor, urodzi³ siê w Wilnie w 1930
roku. W 1957 roku ukoñczy³ konserwatorium wileñskie, kontynuowa³ studia
w Wy¿szej Szkole Muzycznej w Warszawie
u prof. B. Woytowicza i u N. Boulanger
w Pary¿u. Lata 60. i 70. nale¿¹ do najbardziej p³odnych w dzia³alnoœci kompozytora.
Poza Cyranem powstaje Tragedyja albo
Rzecz o Janie i Herodzie (prapremiera
w Teatrze Wielkim w £odzi), Lord Jim (premiera tam¿e), balety Nagi Ksi¹¿ê (premiera
w Warszawie) i Pos¹gi Czarnoksiê¿nika
(premiera w £odzi).
Dzie³a symfoniczne i chóralne przynosz¹
kompozytorowi deszcz nagród w kraju
i za granic¹ (m.in. dwukrotne Grand Prix
w Monaco, I nagrodê na „Praskiej Wioœnie”,
II lokatê na Trybunie Kompozytorskiej
UNESCO w Pary¿u). W latach 80. by³ prekursorem w nawi¹zywaniu kontaktów kulturalnych z Litw¹, Armeni¹ i Gruzj¹.
Dzia³alnoœæ ta przynios³a mu uznanie
œrodowiska muzycznego i krytyki muzycznej.
Muzyka Twardowskiego, jakkolwiek bardzo
nowoczesna (liczne wykonania na „Warszawskiej Jesieni”), jest mimo to nader komunikatywna, pe³na wewnêtrznego dramatyzmu i posiadaj¹ca rys indywidualny.
Stanowi ona oryginalne zjawisko w powojennej muzyce polskiej i jako taka ma
Composer, born in Wilno [present-day
Vilnius] in 1930. In 1957, graduated from
Vilnius Conservatory, continued studies at
State Music College in Warsaw, in studio
of Prof. B. Woytowicz, as well as with
N. Boulanger in Paris. The 1960s and
1970s were among the most fertile years
in the composer’s career. Besides Cyran,
he wrote Tragedy, or The Story of John
and Herod (première at Wielki Theater in
£ódŸ), Lord Jim (première at same place),
ballets The Naked Prince (première in
Warsaw) and The Sorcerer’s Statues (première in £ódŸ).
Symphonic and choral works bring the
composer a veritable rain of prizes, both
in Poland and abroad (among others:
Grand Prix in Monaco (twice); 1st Prize
at Prague Spring; 2nd place at UNESCO
ICM International Rostrum of Composers
in Paris). In 1980s, he was a precursor in
initiation of cultural contacts with Lithuania,
Armenia and Georgia. This activity brought
him recognition in the music community
and among music critics.
Twardowski’s music, while very modern
(numerous performances at Warsaw
Autumn), is nonetheless highly communicative, full of internal drama and possessing
an individual character. It represents an
czwartek / Thursday, 9.11.2006
Romuald
Twardowski
135
szansê na zajêcie trwa³ego miejsca w muzyce polskiej.
W ostatnim czasie jest coraz czêœciej wykonywana na Zachodzie, a zw³aszcza w USA,
gdzie jego Trio na skrzypce, wiolonczelê
i fortepian jest przyjmowane entuzjastycznie.
W swojej ksi¹¿ce biograficznej By³o, nie
minê³o kompozytor podsumowa³ swoje
doœwiadczenie twórcze i da³ barwny opis
ludzi i wydarzeñ z ostatnich kilkudziesiêciu
lat. Wiele jego utworów zosta³o wydanych
na p³ytach firmy Acte Preàlable.
136
Otcze nasz powsta³o w roku 2005 w trakcie komponowania Liturgii œw. Jana
Z³otoustego zaplanowanej do wykonania
w Kijowie w 2007 roku. Liturgia zosta³a
zamówiona u mnie przez Myko³ê Gobdycza, dyrektora festiwalu „Z³ote Kopu³y
Kijowa” i jednoczeœnie dyrygenta s³ynnego
Kijowskiego Chóru Kameralnego.
Natomiast utwór Pater noster, dedykowany
Czes³awowi Freundowi, dyrygentowi Akademickiego Chóru Politechniki Œl¹skiej
w Gliwicach, stanowi dzie³o ca³kowicie
autonomiczne, ale zalecane przeze mnie
do wykonania razem z prawos³awnym
Otcze nasz.
To¿samy tekst modlitwy Pañskiej otrzymuje
w ten sposób ró¿n¹ oprawê muzyczn¹,
wywodz¹c¹ siê z odmiennych tradycji
Koœcio³ów Wschodniego i Zachodniego.
Oba utwory cechuje prostota w³aœciwa dla
tego rodzaju œpiewanej modlitwy.
original phenomenon in Polish post-World
War II music and, as such, has a chance
at taking a permanent place in Polish music
as a whole.
Recently, it is being performed more and
more frequently in the West, especially in
the United States, where his Trio for Violin,
Cello and Piano is received enthusiastically. In his autobiography By³o, nie minê³o
[That was then, and still is now], the composer summed up his artistic experience
and gave a colorful description of people
and events from the last few decades.
Many of his works have been released on
CD by the Acte Préalable Publishing House.
I wrote Otcze nasz (2005) while composing
The Liturgy of St. John Chrysostom, intended
for performance in Kiev in 2007. The Liturgy was commissioned by Myko³a Gobdycz, director of the Golden Domes of
Kiev festival and, at the same time, conductor of the famous Kiev Chamber Choir.
On the other hand, Pater noster (2005),
dedicated to Czes³aw Freund, conductor
of the Academic Choir of the Silesian University of Technology in Gliwice, represents
an entirely autonomous work, but I myself
recommend that it be performed together
with the Russian Orthodox Otcze nasz.
In this way, the identical text of the Lord’s
Prayer receives different settings deriving
from the different traditions of the Eastern
and Western Churches.
Both works are characterized by the simplicity typical of this kind of chanted prayer.
Romuald Twardowski
Romuald Twardowski
Kompozytor, aran¿er, urodzi³ siê w 1977
w Warszawie. Ukoñczy³ studia w Akademii
Muzycznej w Warszawie w klasie kompozycji M. Borkowskiego. Od 2005 pracuje
równie¿ jako wyk³adowca tej¿e uczelni.
Jest dwukrotnym stypendyst¹ Ministra
Kultury i Sztuki (1997, 2006). Otrzyma³
tak¿e Stypendium Funduszu Popierania
Twórczoœci Stowarzyszenia Autorów ZAiKS
(2005). Jest laureatem szesnastu nagród
na krajowych i miêdzynarodowych konkursach kompozytorskich (m.in. konkursu
im. K. Serockiego, T. Bairda – trzykrotnie,
konkursu „Musica Sacra” – czterokrotnie).
Jego utwory wykonywane by³y m.in. podczas Miêdzynarodowych Dni Muzyki Wspó³czesnej (ISCM Music Biennale Zagreb 2005),
na festiwalu Warszawskie Spotkania Muzyczne 2005, na koncercie z cyklu „Generacje”
organizowanym przez ZKP oraz ZaiKS,
festiwalach „Musica Polonica Nova”, „Warszawska Jesieñ” (2003 i 2005), festiwalu
„Audioart” (2003), „Laboratorium” (2003),
wielokrotnie na festiwalu „Gaude Mater”
w Czêstochowie, a tak¿e z okazji 45-lecia
Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia
w Warszawie. Jego Symfonia okrêgów
(Symphony of the Circles) zosta³a zakwalifikowana przez miêdzynarodowe jury
w Zagrzebiu do wykonania na Œwiatowych
Composer, arranger, born in 1977 in
Warsaw. Graduated from Academy
of Music in Warsaw, composition studio
of M. Borkowski. Since 2005, has also
worked as lecturer at this institution. Has
received stipends of Minister of Culture
and Art twice (1997, 2006). Also received
stipend from ZAiKS Authors’ Association
Fund for Promotion of Creative Activity
(2005).Has won sixteen prizes at Polish
and international composers’ competitions
(among others: K. Serocki Competition;
T. Baird Competition – three times; Musica
Sacra Competition – four times). Works
have been performed at, among others,
the following events: ISCM Music Biennale
Zagreb 2005, Warsaw Music Meetings
2005, concert in ‘Generations’ series
organized by Polish Composers’ Union
and ZAiKS, Musica Polonica Nova festival,
Warsaw Autumn festival (2003 and 2005),
Audioart festival (2003), Laboratorium
festival (2003), many times at Gaude
Mater festival in Czêstochowa, as well as
in honor of 45th birthday of Experimental
Studio of Polish Radio in Warsaw. His
Symphony of the Circles was qualified by
international jury in Zagreb for performance at World Music Days Croatia 2005,
annual event organized by International
czwartek / Thursday, 9.11.2006
Bartosz
Kowalski-Banasewicz
137
Dniach Muzyki „Chorwacja 2005”,
corocznym festiwalu organizowanym przez
Miêdzynarodowe Towarzystwo Muzyki
Wspó³czesnej. Jako aran¿er wspó³pracowa³ m.in. z W. Malickim oraz A. Mleczko
i kwartetem „Prima Vista” (p³yta La Fiesta).
Stworzy³ i nagra³ szereg utworów do filmów
krótkometra¿owych. Jako instrumentalista
improwizuj¹cy udziela siê na rozmaitych
koncertach, happeningach i zdarzeniach
zwi¹zanych z muzyk¹ improwizowan¹,
graj¹c na tr¹bkach, fortepianie, waltorni,
fletach prostych lub rozmaitych niekonwencjonalnych instrumentach.
Utwór Crucifixus... et resurrexit powsta³
w 2005 roku. Prawykonany zosta³ 3 maja
tego samego roku na koncercie Prawykonañ Muzyki Polskiej w Czêstochowie. Do
tej pory wykonywany by³ przez chór Schola
Cantorum Gedanensis pod dyrekcj¹ Jana
£ukaszewskiego oraz chór Musica Sacra
prowadzony przez Paw³a £ukaszewskiego.
W 2005 roku dosta³ pierwsz¹ nagrodê
podczas miêdzynarodowej edycji konkursu
„Musica Sacra” przy Festiwalu Gaude
Mater w Czêstochowie.
Forma utworu, jak wskazuje tytu³, oparta
jest na zasadzie kontrastu: ukrzy¿owanie-zmartwychwstanie.
Bartosz Kowalski-Banasewicz
138
Society for Contemporary Music. As arranger, has collaborated with, among others,
W. Malicki, as well as A. Mleczko and
Prima Vista Quartet (CD La Fiesta). Has
written and recorded an array of works
for short films. As improvising instrumentalist, performs at various concerts, happenings, and events associated with improvised music, playing trumpet, piano, French
horn, recorders (block flutes) or various
unconventional instruments.
Crucifixus… et resurrexit was written in
2005. It was premièred on 3 May that
same year, at the Premières of Polish
Music concert in Czêstochowa. To date,
it has been performed by the Schola
Cantorum Gedanensis choir, under the
direction of Jan £ukaszewski, as well as
by the Musica Sacra choir, led by Pawe³
£ukaszewski. In 2005, it received first
prize during the international edition of
the Musica Sacra competition, at the
Gaude Mater Festival in Czêstochowa.
The form of the work, as the title indicates,
is based on a principle of contrast: crucifixion-resurrection.
Bartosz Kowalski-Banasewicz
Pianista, kompozytor, dziennikarz muzyczny, urodzi³ siê w 1947 w Warszawie,
studiowa³ w Pañstwowej Wy¿szej Szkole
Muzycznej w Warszawie na wydzia³ach
Re¿yserii DŸwiêku oraz Kompozycji,
Dyrygentury i Teorii Muzyki. Bra³ udzia³
w Kursach Zastosowañ Matematyki organizowanych przez Polsk¹ Akademiê Nauk
w Warszawie, w Kursach Nowej Muzyki
w Darmstadt. Realizuje utwory komputerowe
i elektroakustyczne, komponuje muzykê
baletow¹, tworzy instalacje dŸwiêkowe,
pisze utwory na orkiestrê, chóry, zespo³y
kameralne – miêdzy innymi dla Filharmonii
Narodowej, Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia, Orkiestry Kameralnej Polskiego Radia „Amadeus”, Orkiestry
Sinfonia Varsovia, Chóru Camerata Silesia,
solistów – E. Chojnackiej, O. Pasiecznik,
J. Olejniczaka, T. Stañki. Jako kompozytor
i wykonawca swoich utworów koncertowa³
w wiêkszoœci krajów europejskich, w Azji,
w Ameryce Pó³nocnej i Po³udniowej.
Otrzyma³ wiele nagród, m.in.: nagrodê
„Solidarnoœci” (1985), nagrodê Foundation
for Contemporary Performance Arts w Nowym Jorku (1998), Nagrodê im. Cypriana
Norwida oraz Nagrodê Zwi¹zku Kompozytorów Polskich (2003). Jest wspó³twórc¹
grup muzyki improwizowanej: KEW, Nieza-
Pianist, composer, music journalist, born
in 1947 in Warsaw, studied at State Music
College in Warsaw in Faculty of Sound
Engineering, as well as in Faculty of
Composition, Conducting and Music
Theory. Has taken part in Applied Mathematics Courses organized by Polish
Academy of Sciences in Warsaw, and
in New Music Courses in Darmstadt.
Performs computer and electro-acoustic
works, composes ballet music, creates
sound installations, writes works for
orchestra, choirs, chamber ensembles –
among others, for Warsaw Philharmonic,
National Polish Radio Symphony Orchestra,
Amadeus Chamber Orchestra of Polish
Radio, Sinfonia Varsovia, Camerata Silesia
Choir, soloists E. Chojnacka, O. Pasichnyk,
J. Olejniczak, T. Stañko. As composer and
performer of own works, has concertized
in most countries of Europe, as well as in
Asia and in North and South America.
Has received many prizes, among others:
Solidarity Prize (1985), prize of Foundation
for Contemporary Performance Arts in
New York (1998), Cyprian Norwid Prize
and Polish Composers’ Union Prize (2003).
Together with others, founded the following improvisational music groups: KEW,
Independent Electro-acoustic Music Studio,
czwartek / Thursday, 9.11.2006
Krzysztof
Knittel
139
le¿nego Studia Muzyki Elektroakustycznej,
Poci¹gu Towarowego, Studia CH&K, European Improvisation Orchestra, tria CH&K&K.
Za kreacjê w The Heartpiece – Double Opera
skomponowanej wspólnie z Johnem Kingiem otrzyma³ nagrodê Orfeusza na „Warszawskiej Jesieni”. By³ wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Muzyki Wspó³czesnej
(1989-92), wspó³tworzy³ festiwal „AudioArt”
w Centrum Sztuki Wspó³czesnej w Zamku
Ujazdowskim, by³ dyrektorem festiwalu
„Warszawska Jesieñ” (1995-98), prezesem
Zwi¹zku Kompozytorów Polskich (1999-2003). Od roku 2000 jest wiceprezesem
Polskiej Rady Muzycznej. Wyk³ada w Akademii Muzycznej w £odzi.
140
Freight Train, CH&K Studios, European
Improvisation Orchestra, CH&K&K trio.
For première performance in The Heartpiece – Double Opera, composed jointly
with John King, received Orfeusz Prize at
Warsaw Autumn.
Former Vice President of Polish Society for
Contemporary Music (1989-92), one of
founders of AudioArt festival at Centre for
Contemporary Art at Ujazdowski Castle,
former director of Warsaw Autumn festival
(1995-98), president of Polish Composers’
Union (1999-2003). Since 2000, has been
Vice President of Polish Music Council.
Teaches at Academy of Music in £ódŸ.
Z g³êbokoœci wo³am do Ciebie, Panie...
– cztery pieœni do s³ów psalmów. Na ten
krótki i doœæ tradycyjny – w muzycznym
sensie – cykl pieœni chóralnych sk³adaj¹
siê cztery utwory napisane do wspó³czesnego polskiego t³umaczenia Psalmów
O. Augustyna Jankowskiego (OSB) i Ks. Lecha Stachowiaka zawartych w trzecim wydaniu Biblii Tysi¹clecia. Œwiadomie wybra³em
t³umaczenia dokonane przez ksiê¿y, a nie
przez wybitnych polskich poetów.
Zamys³ napisania utworów religijnych,
wyra¿aj¹cych prawdê i si³ê wiary, by³ dla
mnie przed wszelk¹ chêci¹ pisania piêknej
czy efektownej muzyki. Chcia³em te¿, aby
œpiewacy poczuli te pieœni jako swoje,
wiêc frazy muzyczne uk³adaj¹ siê raczej
naturalnie i w nawi¹zaniu do szeregu
œpiewaczych tradycji. Takiego sposobu
myœlenia u wspó³czesnego kompozytora
nie uwa¿am za wadê. [...] Wiem, ¿e po
tylu wybitnych dzie³ach muzycznych, które
powsta³y do tych samych s³ów psalmów,
na które siê nieopatrznie porwa³em, to
pisanie to prawie œwiêtokradztwo. Ale
muszê wierzyæ, ¿e mo¿e komuœ serce mocniej zabije, i ¿e te moje proste melodyjki
dobrze wp³yn¹ na Ni¹, na Niego. I za to
Bogu bêdê dziêkowa³.
Out of the depths have I cried unto
thee, O Lord… – four songs to words
from Psalms. This short and – in the musical
sense – traditional cycle of choral songs is
comprised of four works written to Fr. Augustyn Jankowski (OSB) and Rev. Lech Stachowiak’s modern Polish translation of the
Psalms, contained in the third edition of
the Tysi¹clecie (1000th Anniversary) Bible.
I consciously chose translations made by
priests, and not by distinguished Polish poets.
The idea of writing religious works, expressing the truth and power of faith, took precedence for me over any desire to write
beautiful or effective music. I also wanted
singers to be able to feel these songs as
their own; thus, the musical phrases are
arranged rather naturally and in allusion
to an array of singing traditions. I do not
consider such a way of thinking to be a defect
in a modern composer. […] I know that
after so many superb musical works which
have been written to these same words
from the Psalms, which I have recklessly
seized upon, this writing borders on blasphemy. But I must believe that perhaps
someone’s heart will beat more strongly,
and that my simple little melodies will be
a good influence on him or her. And for
that, I will be grateful to God.
Krzysztof Knittel
Krzysztof Knittel
The première of this work took place during the 43rd Warsaw Autumn International Festival of Contemporary Music on
17 September 2000. The work was performed by the Camerata Silesia Choir, dir.
Anna Szostak, and Krzysztof Knittel (electro-acoustic accompaniment).
Augustyn
Bloch
Kompozytor i organista; urodzi³ siê w 1929
roku w Grudzi¹dzu, zmar³ w 2006 w Warszawie. Studiowa³ w Pañstwowej Wy¿szej
Szkole Muzycznej w Warszawie organy
i kompozycjê. By³ laureatem miêdzynarodowych konkursów kompozytorskich:
w Vercelli (1961) za Wariacje fortepianowe
„Karol Szymanowski in memoriam” i w Monaco (1962) za Medytacje na sopran, organy i perkusjê oraz za balet Oczekiwanie
(1963). Na Miêdzynarodowej Trybunie
Kompozytorów UNESCO w Pary¿u zdoby³
III nagrodê za Dialoghi per violino ed orchestra (1969) oraz nagrodê Brighton Festival
za Oratorium na organy, smyczki i perkusjê (1989). By³ równie¿ laureatem Nagrody
Ministra Kultury i Sztuki za Enfiando per
orchestra (1971) i za balet Gilgamesz (1985).
Za twórczoœæ radiow¹ dla dzieci otrzyma³
nagrodê Komitetu do Spraw Radia i Telewizji (1960) i Nagrodê Prezesa Rady Mini-
Composer and organist; was born in
1929 in Grudzi¹dz, died in 2006 in
Warsaw. Studied organ and composition
at State College of Music in Warsaw. Won
international composers’ competitions: in
Vercelli (1961) for Piano Variations “Karol
Szymanowski in memoriam” and in Monaco
(1962) for Meditations for soprano, organ,
and percussion, as well as for the ballet
The Awaiting (1963). At UNESCO IMC
International Rostrum of Composers in
Paris, received 3rd Prize for Dialoghi per
violino ed orchestra (1969), as well as
Brighton Festival Prize for Oratorio for organ,
strings, and percussion (1989). Also won Prize
of Minister of Culture and Art for Enfiando
per orchestra (1971) and for ballet Gilgamesh (1985). For radio works for children,
received prize of Radio and Television Committee (1960), Prize of President of the
Council of Ministers for works for children
czwartek / Thursday, 9.11.2006
Prawykonanie tego utworu odby³o siê podczas 43. Miêdzynarodowego Festiwalu
Muzyki Wspó³czesnej „Warszawska Jesieñ”,
17 wrzeœnia 2000 roku. Utwór wykonali:
Chór „Camerata Silesia” pod dyr. Anny
Szostak oraz Krzysztof Knittel (realizacja
elektroakustyczna).
141
strów (1975). Zosta³ odznaczony Krzy¿em
Kawalerskim (1969) i Krzy¿em Oficerskim
Orderu Odrodzenia Polski (1979). W 2006,
poœmiertnie, zosta³ odznaczony Z³otym
Medalem Gloria Artis – Zas³u¿ony Kulturze.
Profil twórczoœci Augustyna Blocha okreœlony
jest w znacznej mierze przez jego zainteresowanie organami, wyniesione z rodzinnego domu. Kompozytor wykorzystuje ten
instrument w ró¿nych utworach takich jak:
Medytacje na sopran, organy i perkusjê
(1961), Oratorium na organy, smyczki
i perkusjê (1982), Canti per coro ed organo
(1984) i inne. Po krótkim okresie koncertowania jako organista (równie¿ w swoich
utworach) porzuci³ karierê organisty i zaj¹³
siê wy³¹cznie kompozycj¹.
W pocz¹tkowym etapie pozostawa³ pod
wp³ywem neoklasycyzmu, póŸniej zainteresowa³ siê dodekafoni¹, zawsze jednak
centraln¹ kategori¹ jego jêzyka kompozytorskiego pozostaje brzmienie. W jego
twórczoœci trzeba te¿ zauwa¿yæ znaczne
dokonania w dziedzinie muzyki
scenicznej. Jest autorem piêciu baletów,
opery-misterium Ajelet, córka Jeftego (1967),
musicalu Pan Zag³oba (1971), opery dla
dzieci Bardzo œpi¹ca królewna (1973)
i dzieciêcego musicalu Bajka o skrzypcowej
duszy (1979).
142
‘Anenaiki’ to w zasadzie s³owiañskie
okreœlenie starego melizmatycznego œpiewu greckiego. W licznych tekstach œpiewów
liturgicznych, u¿ywanych w Bizancjum,
a nastêpnie w Rosji w XI i XII wieku (póŸniej
równie¿ w wieku XVI i XVII), wstawiano
bizantyjskie intonacyjne formu³y modalne
oparte na takich sylabach, jak „ananeanes”,
„neanes”, „nana”, „hagia”, „aneanes”,
„neeanes”, „aanes”, „neagie” itp. Badania
muzykologiczne wykaza³y istnienie zbli¿onej
maniery w starohebrajskim œpiewie synagogalnym, w religijnych œpiewach Manichejczyków (III i IV wiek) oraz w œpiewie
tunezyjskich Beduinów.
Zamówiony przez Naczeln¹ Redakcjê Muzyczn¹ Polskiego Radia i Telewizji utwór
and youth in the field of music (1975).
Was awarded Knight’s Cross (1969) and
Officer’s Cross (1979) of the Order of
Polonia Restituta. In 2006, posthumously,
was awarded Gloria Artis Gold Medal –
Meritorious Contributor to Culture.
The profile of Augustyn Bloch’s uvre is
determined in large measure by an interest in organ taken the home of his youth.
The composer utilizes this instrument in
various works, such as: Meditations for
soprano, organ and percussion (1961),
Oratorio for organ, strings and percussion
(1982), Canti per coro ed organo (1984),
etc. After a short period concertizing as an
organist (in his own works as well), he
abandoned his organ career and occupied
himself exclusively with composition. At
the beginning stage, he remained under
the influence of Neo-Classicism; later, he
became interested in dodecaphony; always,
however, sonority remains the central category of his compositional language. In
his uvre, we should also notice significant
achievements in the area of music for the
stage. He was the author of five ballets, the
opera/mystery play Ayelet, Daughter of
Jephthah (1967), the musical Herr Zag³oba
(1971), the children’s opera Soundly Sleeping Beauty (1973), and the children’s musical Märchen von der Geigenseele (1979).
’Anenaiki’ is basically a Slavic term for
ancient melismatic Greek chant. In numerous texts of liturgical chants used in Byzantium, and then in Russia in the 11th
and 12th centuries (later also in the 16th
and 17th centuries), Byzantine modal
intonation formulas were inserted, based
on such syllables as “ananeanes”, “neanes”,
“nana”, “hagia”, “aneanes”, “neeanes”,
“aanes”, “neagie” etc. Musicological studies have shown the existence of a similar
manner in ancient Hebrew synagogue
chant, in the religious songs of the Manicheans (3rd and 4th centuries), as well as
in the song of the Tunisian Bedouins.
I entitled the work Anenaiki, commis-
Augustyn Bloch
sioned by the Musical Editorial Board of
Polish Radio and Television, for at least
two reasons: first of all, the sound of the
word itself appealed to me; and secondly,
the contemplative or even prayerful character of the chants, suggested by the meaning of this word, was close to my heart.
The composition is in principle based on
meaningless syllables, with the exception
of the words “Deum de Deo, lumen de
lumine”, taken from the Credo of the Roman
Catholic liturgy, as well as a few words
from the Old Church Slavonic liturgy of
the Orthodox Church. It can be performed
both a cappella, and with enhancement
from electronic apparatus. The work is of
contemplative character; it represents a sort
of prayer to the Universal God. I dedicated
it to Pope John Paul II.
(ksi¹¿ka programowa, WJ 1979)
Augustyn Bloch
(program book, Warsaw Autumn 1979)
Roman
Padlewski
czwartek / Thursday, 9.11.2006
zatytu³owa³em Anenaiki co najmniej
z dwóch powodów: po pierwsze – spodoba³o mi siê samo brzmienie tego s³owa,
po wtóre – bliski mi by³ kontemplacyjny
czy wrêcz modlitewny charakter œpiewów
sugerowany tego s³owa znaczeniem.
Kompozycja oparta jest w zasadzie na nic
nie znacz¹cych sylabach z wyj¹tkiem s³ów
„Deum de Deo, lumen de lumine”, wziêtych
z Credo liturgii Koœcio³a Katolickiego, oraz
kilku s³ów ze staros³owiañskiej liturgii cerkiewnej. Mo¿e byæ wykonywana zarówno
a cappella, jak te¿ ze wspomaganiem
aparatury elektronicznej. Utwór ma charakter kontemplacyjny, stanowi rodzaj modlitwy
do Boga Uniwersalnego. Dedykowa³em
go Ojcu Œwiêtemu Janowi Paw³owi II.
143
Kompozytor, skrzypek, pianista, muzykolog,
krytyk i dzia³acz muzyczny, urodzi³ siê
w 1915 roku w Moskwie, zgin¹³ w 1944
roku w Powstaniu Warszawskim. By³ synem
wybitnej pianistki i pedagoga Nadziei
z Beresteniewów. Ukoñczy³ klasê skrzypiec
u Z. Jahnkego, studiowa³ tak¿e kompozycjê
u T. Szeligowskiego i S. Wiechowicza.
Composer, violinist, pianist, musicologist,
critic and music activist, born in 1915 in
Moscow, died in 1944 in Warsaw Uprising.
Son of distinguished pianist and pedagogue
Nadzieja née Berestenieva. Graduated
from violin studio of Z. Jahnke, also studied
composition with T. Szeligowski and
S. Wiechowicz.
¯o³nierz kampanii wrzeœniowej, walczy³
w batalionie Broda na Woli i Muranowie.
Zosta³ poœmiertnie odznaczony Krzy¿em
Walecznych. Jako dzia³acz muzyczny
zaanga¿owa³ siê w prace komisji wykonawczych tzw. Tajnego Zwi¹zku Muzyków,
przygotowuj¹cych reformê szkolnictwa
i dzia³alnoœæ polskich instytucji muzycznych
po wojnie. Od lutego 1940 roku by³ cz³onkiem Kwartetu Eugenii Umiñskiej, który
w kawiarni artystycznej prof. B. Woytowicza,
oprócz repertuaru klasycznego, prezentowa³ te¿ utwory polskie powsta³e podczas
wojny. Dorobek twórczy kompozytora
w znacznej mierze uleg³ zniszczeniu w czasie
powstania. Zachowa³o siê niewiele, m.in.
Suita na skrzypce i orkiestrê, Sonata na
skrzypce solo, trzy kwartety smyczkowe,
motety na chór ch³opiêcy a cappella, preludia i mazurki na fortepian oraz pieœni
solowe. Pozosta³e utwory skomponowane
przez Padlewskiego (m.in. I i III Kwartet
smyczkowy, preludia i mazurki na fortepian,
trio smyczkowe, etiudy na orkiestrê,
pieœni) niestety zaginê³y podczas wojny.
144
Stabat Mater Romana Padlewskiego na
7-g³osowy chór mieszany a cappella
wpisuje siê w sposób szczególny w tradycjê
tego gatunku w muzyce polskiej (J. Elsner,
K. Szymanowski, K. Sikorski, K. Penderecki,
Z. Bujarski) jako przyk³ad rzadkiego nawi¹zania do stylu preklasycznego. Zapocz¹tkowan¹ w Dwóch motetach chóralnych
(1938) tendencjê do ³¹czenia œrodków
dawnej i nowej techniki kompozytorskiej,
tu, na gruncie wielkiej formy, Padlewski
zdecydowanie rozwin¹³. Punktem wyjœcia
by³o Stabat Mater Josquina de Prés (w edycji O. Kaddego, 1882). Dwuczêœciow¹
dyspozycjê formy Josquina (Secunda pars:
Eia Mater) Padlewski prze³ama³ ustêpem
repryzowym (Flammis ne urar), a piêciog³osow¹ fakturê rozbudowa³ do siedmiog³osowej konstrukcji linearnej, ³¹cz¹c j¹
z fragmentami recitando o czysto brzmieniowym charakterze, podkreœlonym ostroœci¹ struktury interwa³owej.
As soldier in September campaign, fought
in Broda battalion in Wola and Muranów
districts of Warsaw. Posthumously awarded
Cross of Valor. As music activist, was involved in work of executive commissions
of so-called Underground Musicians’ Union,
preparing reforms of school system and
activity of Polish music institutions for after
the War. From February 1940 onwards, was
member of Eugenia Umiñska Quartet,
which, in Prof. B. Woytowicz’s music café,
aside from classical repertoire, also performed Polish works written during the War.
In significant measure, the composer’s
works were destroyed during the Uprising.
Only a few have survived – among others,
a Suite for violin ad orchestra, a Sonata
for violin solo, three string quartets, some
motets for a cappella boys’ choir, piano
preludes and mazurkas, and solo songs.
The remaining works composed by Padlewski (among others, String Quartets nos.
1 and 3, the remaining preludes and
mazurkas for piano, a string trio, etudes
for orchestra, songs) unfortunately disappeared during the War.
Roman Padlewski’s Stabat Mater for 7voice a cappella mixed choir has a special
place in the tradition of this genre in Polish
music (J. Elsner, K. Szymanowski, K. Sikorski,
K. Penderecki, Z. Bujarski), as a rare example
of allusion to a pre-Classical style. Here, on
the ground of a large form, Padlewski decidedly expanded his tendency to link the
resources of early and new compositional
techniques, which had its beginnings in Two
motets for choir (1938). The point of departure was Josquin des Prés’ Stabat Mater
(ed. O. Kaddy, 1882). The two-movement
disposition of Josquin’s form (Secunda
pars: Eia Mater), Padlewski broke up with
a recapitulatory passage (Flammis ne urar);
and the five-voice texture, he expanded to
a seven-voice linear construction, linking it
with recitando fragments having the character of pure sonority, emphasized by the
harshness of the intervallic structure.
Padlewski composed the Stabat Mater in
feverish haste within a few days in June
1939 – as it were, with a premonition of
impending events. It is difficult to deny the
impression that in dedicating this work to
his mother, Nadzieja Padlewska (18821967), he had that peculiar moment of
clairvoyance which he experienced two
more times in his life; for this – as she
was called later – Polish Niobe was to
mourn the loss of all of her loved ones:
her husband, Prof. Leon Padlewski (bacteriologist); elder son Jerzy, shot to death
at Berlin’s Moabite Prison for working in
Home Army counterintelligence (1943);
and Roman Padlewski himself, who died
on the sixteenth day of the Warsaw
Uprising.
Adam Neuer
Adam Neuer
Pawe³
£ukaszewski
czwartek / Thursday, 9.11.2006
Padlewski komponowa³ Stabat Mater w gor¹czkowym poœpiechu w ci¹gu paru dni
czerwca 1939, jakby w przeczuciu nadchodz¹cych wydarzeñ. Trudno siê oprzeæ
wra¿eniu, ¿e dedykuj¹c ten utwór matce,
pianistce Nadziei Padlewskiej (1882-1967),
mia³ ow¹ osobliw¹ chwilê „jasnowidzenia”,
której doœwiadczy³ jeszcze dwukrotnie
w swoim ¿yciu, bowiem ta – jak j¹ póŸniej
nazwano – „polska Niobe” mia³a op³akiwaæ stratê wszystkich swoich bliskich:
mê¿a, prof. Leona Padlewskiego (bakteriologa), starszego syna Jerzego, straconego
w berliñskim Moabicie za pracê w kontrwywiadzie AK (1943), oraz œmieræ Romana
Padlewskiego w szesnastym dniu Powstania
Warszawskiego.
145
Kompozytor, dyrygent, pedagog, animator
¿ycia muzycznego urodzi³ siê w Czêstochowie w 1968 roku. Studiowa³ grê na wiolonczeli i kompozycjê w Akademii Muzycznej
w Warszawie, równie¿ dyrygenturê chóraln¹
w Podyplomowym Studium Chórmistrzowskim przy Akademii Muzycznej w Bydgoszczy. Wiedzê uzupe³nia³ na kursach mistrzow-
Composer, conductor, pedagogue, organizer of musical life, born in Czêstochowa
in 1968, studied cello performance and
composition at Academy of Music in
Warsaw, as well as choir conducting in
Post-graduate Studies for Choirmasters
program at Academy of Music in Bydgoszcz.
Supplemented knowledge at master classes
skich, m.in.: Kurs Muzyki Komputerowej
w Warszawie (1992), Kursy Muzyki Wspó³czesnej w Krakowie pod kierunkiem B. Schaeffera (1993). W 2000 roku uzyska³ stopieñ
doktora sztuk muzycznych w zakresie
kompozycji. Jako pedagog pracuje w Katedrze Kompozycji Akademii Muzycznej
w Warszawie. W 1999 roku za³o¿y³ Chór
Kameralny „Musica Sacra” przy Katedrze
Warszawsko-Praskiej, który prowadzi do
tej pory. Jest laureatem szeregu nagród
kompozytorskich, ostatnie to: II nagroda
na 27. Miêdzynarodowym Konkursie
„Florilège Vocal de Tours” we Francji (1998),
dwie III nagrody na Konkursie „Pro Arte”
we Wroc³awiu (2003). Uzyska³ równie¿
szereg nagród fonograficznych, m.in.:
Fryderyk 1999 za p³ytê z nagraniem jego
I Kwartetu smyczkowego w wykonaniu
Kwartetu DAFÔ oraz trzykrotne nominacje
do tej¿e. Jego utwory s¹ wykonywane
przez najbardziej renomowane zespo³y.
W 2006 roku w Temple Church w Londynie
mia³a miejsce œwiatowa premiera Mszy
na chór i zespó³ instrumentalny.
146
Utwór Hommage à Edith Stein powsta³
w roku 2002 na zamówienie ks. Witolda
Broniewskiego ze Stuttgartu. Przeznaczony
na chór mieszany a cappella nosi podtytu³
„Zum Gedanktag der seligen Edith Stein”.
Kompozycja-modlitwa sk³ada siê z trzech
czêœci: Tagesgebet, Gabengebet i Schlussgebet, których s³owa opieraj¹ siê na
niemieckich tekstach liturgicznych.
– among others: Computer Music Course
in Warsaw (1992), Contemporary Music
Course in Kraków under direction of
B. Schaeffer (1993). In 2000, obtained
Doctor of Musical Arts degree in field
of composition. As pedagogue, works in
Department of Composition at Academy
of Music in Warsaw. In 1999, founded
Musica Sacra Chamber Choir at Warsaw-Praga Cathedral, which he leads to this
day. Winner of an array of prizes in composition, among which the most recent
are: Florilège Vocal de Tours in France
(1998), two 3rd Prizes at Pro Arte Competition in Wroc³aw (2003). Also has received an
array of prizes for recordings: Fryderyk ’99
Award for recording of String Quartet no.
1 performed by DAFÔ Quartet, as well as
three nominations for this award. Works
are performed by most renowned ensembles. In 2006, at Temple Church in
London, world première of Mass for choir
and instruments took place.
Hommage à Edith Stein was written in
2002 on commission from Rev. Witold
Broniewski of Stuttgart. Intended for a cappella mixed choir, it bears the subtitle
“Zum Gedanktag der seligen Edith Stein”.
The composition/prayer is comprised of
three movements: Tagesgebet, Gabengebet and Schlussgebet, whose words are
based on German liturgical texts.
Pawe³ £ukaszewski
Pawe³ £ukaszewski
Skrzypaczka, kompozytorka, urodzi³a siê
w 1953 w Poznaniu. Studia kompozytorskie
ukoñczy³a w klasie Andrzeja Koszewskiego
w Pañstwowej Wy¿szej Szkole Muzycznej
w Poznaniu (1978). Uczestniczy³a w warsztatach kompozytorskich w Polsce, Holandii,
Francji i Szwajcarii, wyk³ada³a na kursach
muzyki komputerowej, m.in. we Francji
i Belgii. Jest laureatk¹ konkursów kompozytorskich w kraju i za granic¹, m.in. II nagroda na Konkursie im. Artura Malawskiego
za Litaniê na kwartet smyczkowy (1978),
II nagroda na Miêdzynarodowym Konkursie
Kompozytorskim „Jeunesses Musicales”
w Belgradzie za Koncert skrzypcowy, I nagroda na Miêdzynarodowym Konkursie
Kompozytorskim dla Kompozytorek w Mannheim za Assacagliê dla 5 instrumentalistów (1981), I nagroda na Miêdzynarodowym Konkursie Kompozytorskim im. Maxa
Deutscha w Pary¿u za utwór Po¿egnanie
z Tooropem na orkiestrê (1983). W sezonie
1993-94 uczestniczy³a w projekcie EuroMusikTheater zakoñczonym premier¹
Zeitschlingen w Stuttgarcie, a w nastêpnym
sezonie w DonauBallet uwieñczonym premier¹ Venture Unknown na Holland Dance
Festival. Goœci³a jako composer-in-residence
w Electronic Music Studio w Sztokholmie,
a za zrealizowany tam utwór Jako te bia³e
Violinist, composer, born in 1953 in
Poznaniu. Completed degree in composition in studio of Andrzej Koszewski at
State Music College in Poznañ (1978).
Has participated in composers’ workshops
in Poland, Holland, France and Switzerland, has lectured at computer music
courses in, among other places, France
and Belgium. Has won composition prizes
in Poland and abroad – among others,
2nd Prize at Artur Malawski Competition,
for Litany for string quartet (1978); 2nd
Prize at International Jeunesses Musicales
Composers’ Competition in Belgrade, for
Violin Concerto; 1st Prize at International
Competition for Women Composers in
Mannheim, for Assacaglia for 5 instrumentalists (1981); 1st Prize at Max Deutsch
International Composers’ Competition in
Paris, for Farewell to Toorop for orchestra
(1983). In 1993-94 season, participated
in EuroMusikTheater project, culminating
in première of Zeitschlingen in Stuttgart;
and in the next season, in the DonauBallet
project, crowned with première of Venture
Unknown at Holland Dance Festival. Has
served as composer-in-residence at Electronic Music Studio in Stockholm, and for
work Like These White Mice performed
there, won prize in 1997 at International
czwartek / Thursday, 9.11.2006
Lidia
Zieliñska
147
148
myszki zosta³a w 1997 zosta³a laureatk¹
Miêdzynarodowego Konkursu Muzyki
Elektroakustycznej w Bourges.
Lidia Zieliñska prowadzi klasê kompozycji
w Akademii Muzycznej w Poznaniu oraz
wiele kursów poœwiêconych muzyce elektroakustycznej. Efektem dzia³añ w tej dziedzinie s¹ liczne kompozycje wykorzystuj¹ce
elektronikê, komputery i elementy wizualne.
Wa¿nym obszarem zainteresowañ Lidii Zieliñskiej jest twórczoœæ dla dzieci: Kalejdoskop-Passacaglia na perkusjê, przeŸrocza
i klaszcz¹ce d³onie, a tak¿e Muzeum dŸwiêku, „¿ywa” instalacja dla dzieci, czy Muzyka
terenów podmok³ych z udzia³em publicznoœci dzieciêcej, narratora, dyrygenta
i taœmy. Wspó³pracuje z Teatrem Tañca
Ewy Wycichowskiej, dla którego skomponowa³a muzykê do przedstawienia Listy
Heinricha von Kleista, którego premiera
mia³a miejsce w 2005.
Electro-acoustic Music Competition in
Bourges.
Lidia Zieliñska teaches composition at
Academy of Music in Poznañ, and gives
many courses devoted to electro-acoustic
music. The effect of activity in this field
are numerous compositions utilizing electronics, computers and visual elements.
An important area of interest to Lidia
Zieliñska is children’s music: Kaleidoscope-Passacaglia for percussion, slides and
clapping hands; as well as Sound Museum,
a “live” installation for children; or Muzyka
terenów podmok³ych with participation of
children’s audience, narrator, conductor
and tape. Collaborates with Ewa Wycichowska Dance Theater, for which she
has composed music to Letters of Heinrich
von Kleist, which premièred in 2005.
Utwór Z ogrodu nauk (na chór i brzmienia elektroniczne) zosta³ skomponowany
w ramach projektu zamówieñ Zwi¹zku
Kompozytorów Polskich finansowanego ze
œrodków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa
Narodowego (Program Operacyjny
„Znaki czasu”). Dziœ odbywa siê jego
prawykonanie.
From the Garden of the Sciences for
choir and electronic sonorities (2006). This
work was composed as part of a commission project of the Polish Composers’
Union, financed with funding from the
Ministry of Culture and National Heritage
(“Signs of the Times” Operational Program).
Today, we will hear its world première.
Znany tak¿e jako Schola Cantorum Gedanensis, za³o¿ony zosta³ przez Ireneusza
£ukaszewskiego w 1978 roku. Zespó³ 24
zawodowych muzyków nale¿y do w¹skiego
grona œwiatowej elity w pe³ni profesjonalnych chórów kameralnych. Rocznie daje
oko³o 80 koncertów, przygotowuj¹c ponad
50 ró¿nych programów, g³ównie romantycznej i wspó³czesnej muzyki a cappella.
Obok licznych prawykonañ dedykowanych
utworów w repertuarze zespo³u znajduj¹
siê g³ównie programy oratoryjne, a nawet
opery wykonywane we wspó³pracy z wybitnymi zespo³ami, m.in. Sinfonia Varsovia, Orkiestra Kameralna Polskiego Radia
„Amadeus”, zespó³ muzyki dawnej Sans
Souci (Berlin), orkiestra barokowa Batzdorfer Hofkapelle (Drezno) i Neue Düsseldorfer Hofmusik. Zespó³ specjalizuje siê
w ró¿norodnoœci, bior¹c udzia³ w eksperymentach i wykonuj¹c muzykê lekk¹, jazz,
œpiew gregoriañski czy New Age. Chór by³
wielokrotnie zapraszany na miêdzynarodowe
Also known as the Schola Cantorum Gedanensis, founded by Ireneusz £ukaszewski
in 1978. This ensemble of 24 professional
musicians belongs to the small coterie of
the world elite of fully professional chamber
choirs. It gives about 80 concerts a year,
preparing over 50 different programs,
mainly of Romantic and contemporary
a cappella music.
Aside from numerous premières of works
dedicated to them, the ensemble’s repertoire includes chiefly oratorio programs
and even operas performed in collaboration with distinguished ensembles – among
others, Sinfonia Varsovia, Amadeus Chamber Orchestra of Polish Radio, early music
ensemble Sans Souci (Berlin), Baroque
orchestra Batzdorfer Hofkapelle (Dresden)
and Neue Düsseldorfer Hofmusik. The
ensemble specializes in variety, taking part
in experiments and performing light music,
jazz, Gregorian chant or New Age music.
The choir has been invited many times to
czwartek / Thursday, 9.11.2006
Polski Chór
Kameralny
149
festiwale muzyczne, m.in. „Warszawska
Jesieñ”, „Wratislavia Cantans”, Ruhr-Festival,
„rendez-vous musique nouvelle”, a tak¿e
do Salzburga, Drezna, Berlina i Tokio.
Liczne tournée koncertowe obejmuj¹ prawie ca³¹ Europê, a tak¿e USA i Japoniê.
Podczas World Symposium on Choral
Music w Rotterdamie zespó³ wyst¹pi³ w roli
„oficjalnego chóru sympozjum”. Oprócz
bogatego dorobku fonograficznego
zespó³ utrwali³ wiele nagrañ dla Polskiego
Radia. Otrzyma³ dwa Fryderyki za p³ytê
z utworami H. M. Góreckiego nagranymi
z Sinfoni¹ Varsovi¹. Wspó³pracuje z TVP,
a za granic¹ chór nagrywa³ dla Dutch
Radio, Bayerischer Rundfunk, Hessischer
Rundfunk, Südwestrundfunk, Sender Freies
Berlin, Westdeutscher Rundfunk oraz dla
ZDF. Bra³ udzia³ w œwiatowej premierze
nagrania Der Heidenkönig Wagnera
(2004), da³ cykl koncertów w ramach
Roku Polsko-Niemieckiego, a tak¿e wzi¹³
udzia³ w wykonaniu War Requiem B. Brittena w Beethovenhalle w Bonn z okazji
60. rocznicy zakoñczenia II wojny œwiatowej.
150
international music festivals, among others:
Warsaw Autumn, Wratislavia Cantans,
Ruhr-Festival and “rendez-vous musique
nouvelle”, as well as to Salzburg, Dresden,
Berlin and Tokyo. Numerous concert tours
include nearly all of Europe, as well as the
USA and Japan. During the World Symposium on Choral Music in Rotterdam, the
ensemble appeared in the role of “official
symposium choir”. Aside from its abundant
discography, the ensemble has made many
recordings for Polish Radio. It received two
Fryderyk Awards for its CD with works by
H. M. Górecki, recorded with Sinfonia
Varsovia. It collaborates with Polish Television; and abroad, the choir has recorded
for Dutch Radio, Bayerischer Rundfunk,
Hessischer Rundfunk, Südwestrundfunk,
Sender Freies Berlin, Westdeutscher Rundfunk and ZDF (Zweites Deutsches Fernsehen). It took part in the world première
of Wagner’s Der Heidenkönig (2004),
gave a series of concerts as part of PolishGerman Year, and also took part in a performance of B. Britten’s War Requiem at
the Beethovenhalle in Bonn to commemorate the 60th anniversary of the end of
World War II.
Laureat presti¿owych nagród, uznawany
za jednego z najznakomitszych w Europie
specjalistów w dziedzinie muzyki chóralnej.
Od 1983 roku dyrygent, dyrektor naczelny
i artystyczny Polskiego Chóru Kameralnego
(znanego tak¿e jako Schola Cantorum
Gedanensis). Wspó³pracuje m.in. z Chórem
Polskiego Radia w Krakowie oraz wieloma
zespo³ami w kraju i za granic¹. Pod jego
dyrekcj¹ Polski Chór Kameralny osi¹gn¹³
wysoki poziom artystyczny, a on zyska³
opiniê osoby potrafi¹cej przygotowaæ
muzyczne interpretacje nawet najbardziej
skomplikowanych utworów. Kompozytorzy
chêtnie powierzaj¹ mu dyrygowanie œwiatowych prawykonañ.
Jan £ukaszewski odkry³ charakterystyczne,
niepowtarzalne brzmienie chóru, a jego
„otwarcie na instrumentalnoœæ” i wspania³e
wyczucie muzycznego kolorytu zadziwia
krytyków na ca³ym œwiecie. Prowadzi kursy
mistrzowskie i seminaria dla dyrygentów
chóralnych w kraju i za granic¹ (m.in.
w Tokio i Nagano, jako wyk³adowca podczas „World Symposium on Choral Music”
w Rotterdamie). Wyk³ada na podyplomowych
studiach dyrygenckich w Bydgoskiej Akademii Muzycznej. Wielokrotnie zasiada³
w jury œwiatowych, renomowanych konkursów chóralnych, m.in. w Japonii (Takarazuka), Walii, na Litwie, we W³oszech
i Szwajcarii.
Winner of prestigious prizes, considered
one of Europe’s most eminent specialists
in the area of choral music. Since 1983,
conductor, executive and Artistic director
of Polish Chamber Choir (also known as
Schola Cantorum Gedanensis).
Collaborates with, among other organizations, the Polish Radio Choir in Kraków,
as well as with many ensembles in Poland
and abroad. Under his direction, the Polish Chamber Choir has attained a high
artistic level, and he has acquired a reputation as a person able to prepare musical
interpretations of even the most complex
works. Composers are glad to entrust him
with the task of conducting their world
premières. Jan £ukaszewski has discovered
a characteristic, unique choir sound, and
his “openness to instrumentality” and
wonderful sense of musical timbre awes
critics all over the world. He leads master
classes and seminars for choir conductors
in Poland and abroad (in, among other
places, Tokyo and Nagano, and as a lecturer during the World Symposium on
Choral Music in Rotterdam). He also lectures
in the post-graduate conducting studies
program at Bydgoszcz Academy of Music.
Many times, he has sat on the jury of
world-renowned choral competitions –
among others, in Japan (Takarazuka),
Wales, Lithuania, Italy and Switzerland.
czwartek / Thursday, 9.11.2006
Jan
£ukaszewski
151
Jest jednym z nielicznych w Polsce propagatorów i wykonawców muzyki chóralnej
takich kompozytorów jak Schönberg,
Messiaen, Xenakis, Globokar, Takemitsu,
R. Strauss, Pepping, Tippett, Ives czy Barber.
Liczne nagrania dla polskich i niemieckich
stacji radiowych, dla Telewizji Polskiej i Niemieckiej, a tak¿e bogaty dorobek fonograficzny najlepiej odzwierciedlaj¹ wysok¹
jakoϾ jego pracy.
152
He is one of the few in Poland to propagate and perform choral music by such
composers as Schönberg, Messiaen,
Xenakis, Globokar, Takemitsu, R. Strauss,
Pepping, Tippett, Ives or Barber. His
numerous recordings for Polish and
German radio stations, for Polish and
German Television, as well as his abundant discography, best reflect the high
quality of his work.
Juliusz Zarêbski – Polonaise triomphale A dur, op. 11 / Polonaise
triomphale A-major Op. 11 (1882)*
Henryk Wieniawski – Koncert skrzypcowy / Violin Concerto
(patrz nota o wykonawcy / see note about performer)
***
Mieczys³aw Kar³owicz – Stanis³aw i Anna Oœwiecimowie, poemat
symfoniczny / Stanis³aw and Anna Oœwiecim, symphonic poem (1906),
24’
Wojciech Kilar – Krzesany na orkiestrê symfoniczn¹ / Krzesany for
symphony orchestra (1974), 17’
*prawykonanie œwiatowe / world première
Agata Szymczewska – skrzypce /violin
Zwyciêzca XIII Miêdzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. Henryka
Wieniawskiego – Poznañ 2006 / The winner of the 13th Henryk Wieniawski International Violin Competiton – Poznañ 2006.
Wybór koncertu skrzypcowego H. Wieniawskiego uzale¿niony od decyzji
solisty. / Selection of violin concerto by H. Wieniawski dependent on
decision of soloist.
czwartek / Thursday, 9.11.2006
czwartek, godz. 19.30 / Thursday, 7:30 p.m.
SALA FILHARMONII KRAKOWSKIEJ /
KRAKÓW PHILHARMONIC HALL
153
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Narodowej /
Warsaw Philharmonic Orchestra
Antoni Wit – dyrygent / conductor
Pianista i kompozytor, urodzi³ siê w 1854
roku w ¯ytomierzu, zmar³ w 1885 roku
tam¿e. Studiowa³ w Wiedniu i Petersburgu.
Wielkim mistrzem dla Zarêbskiego by³
F. Liszt, pod okiem którego doskonali³ swe
umiejêtnoœci w Rzymie, Weimarze i Budapeszcie. Rozg³os zdobyty podczas podró¿y
z mistrzem oraz jak najlepsze œwiadectwo
F. Liszta o umiejêtnoœciach pianistycznych
i kompozytorskich pomóg³ Zarêbskiemu
w objêciu stanowiska profesora w Królewskim Konserwatorium w Brukseli. Koncerty
odbywane w ca³ej Europie przynios³y
Zarêbskiemu wielk¹ s³awê, tym bardziej
i¿ by³ on wirtuozem dwuklawiaturowego
fortepianu konstrukcji braci Mangeot.
Bardzo aktywna dzia³alnoœæ koncertowa
by³a m.in. przyczyn¹ gruŸlicy, która ostatecznie doprowadzi³a do œmierci kompozytora. Zarêbski – rówieœnik Janáčka – nale¿y
do tego samego pokolenia kompozytorów
co Elgar, Mahler, Debussy, Sibelius czy
Paderewski. Podobnie jak Chopin by³ twórc¹ dzie³ niemal wy³¹cznie fortepianowych,
choæ dziêki doskona³ej znajomoœci instrumentacji i wyczucia walorów kolorystycznych
wychodzi³ poza kr¹g jednego instrumentu.
W momencie gdy doœwiadczenie kompozytorskie bra³o górê nad pianistycznym,
Zarêbskiego dopad³a wyniszczaj¹ca cho-
Pianist and composer, born in 1854 in
¯ytomierz, died there in 1885. Studied in
Vienna and St. Petersburg. A great master
for Zarêbski was F. Liszt, under whose
watchful eye he perfected his skills in
Rome, Weimar and Budapest. The
acclaim gained on tour with the master,
as well as the best possible recommendation from F. Liszt concerning his pianistic
and compositional skills, helped Zarêbski
to obtain a position as professor at the
Royal Conservatory in Brussels. Concerts
played all over Europe brought Zarêbski
great fame, and all the more so that he
was a virtuoso on the two-manual piano
constructed by the Mangeot brothers.
A very active concert career was, among
other things, the cause of the tuberculosis
which in the end killed the composer.
Zarêbski – a contemporary of Janáček –
belongs to the same generation of composers as Elgar, Mahler, Debussy, Sibelius
or Paderewski. Like Chopin, he wrote
almost exclusively for the piano, though
thanks to a perfect knowledge of orchestration and feel for timbre, he went outside the sphere of one instrument. At the
moment when his compositional experience
was beginning to exceed his experience
as a pianist, Zarêbski was attacked by the
czwartek / Thursday, 9.11.2006
Juliusz
Zarêbski
155
roba, która nie pozwoli³a rozwin¹æ siê
wspania³emu talentowi.
Trzon twórczoœci Zarêbskiego, obejmuj¹cej
oko³o 30 opusów, stanowi¹ wirtuozowskie
utwory fortepianowe, wœród których szczególnie ceniony jest Wielki polonez Fis-dur
oraz cykl Ró¿e i ciernie. Najwiêksz¹ popularnoœci¹ cieszy siê natomiast Kwintet
fortepianowy dedykowany Lisztowi, coraz
czêœciej uznawany za najwybitniejsze dzie³o
kameralne w polskiej muzyce XIX wieku.
156
Utwór Polonaise triomphale powsta³
w roku 1882. Pierwotnie kompozycja
przeznaczona by³a na fortepian na cztery
rêce i w takiej postaci partytura ukaza³a
siê nak³adem Schott Musik w Moguncji
w 1882 roku. Nieco póŸniej kompozytor
dokona³ instrumentacji utworu na orkiestrê
symfoniczn¹ (w sk³adzie: 2 flety, 2 oboje,
2 klarnety, 2 fagoty, 4 rogi, 2 tr¹bki, 4 puzony, kot³y i kwintet smyczkowy), lecz
Polonez w tej wersji prawdopodobnie nigdy
nie zosta³ wykonany.
Utwór wzbogaci³ niewielk¹ pod wzglêdem
iloœciowym twórczoœæ Juliusza Zarêbskiego
dopiero w zesz³ym roku. Jego rêkopis
zosta³ bowiem „odkryty” w zbiorach Archiwum Goethego i Schillera w Weimarze
podczas niedawnych, ¿mudnych badañ
nad twórczoœci¹ kompozytora prowadzonych przez prof. dra hab. Ryszarda Golianka z Uniwersytetu Adama Mickiewicza
w Poznaniu. W 2005 roku Polonez zosta³
wydany nak³adem wydawnictwa Rhytmos.
destructive illness which did not allow his
wonderful talent to develop.
The backbone of Zarêbski’s uvre, encompassing about 30 opus numbers, is represented by virtuoso piano works, among
which the Grande Polonaise in F-sharp
major, as well as the Roses and Thorns
cycle, are particularly esteemed. However,
the piece enjoying the most popularity is
the Piano Quintet dedicated to Liszt, more
and more often recognized as the most
outstanding chamber work in 19th-century
Polish music.
The Polonaise triomphale was written in
1882. At first, the composition was intended for piano four-hands; and in such
a form, the score was published by Schott
Musik in Mainz in 1882. Somewhat later,
the composer re-scored the work for symphony orchestra (2 flutes, 2 oboes, 2 clarinets, 2 bassoons, 4 horns, 2 trumpets,
4 trombones, timpani and strings), but the
Polonaise in this version was probably
never performed.
The uvre of Juliusz Zarêbski, not great
in terms of quantity, was enriched by this
work only last year, for its manuscript was
‘rediscovered’ at the Goethe and Schiller
Archives in Weimar during recent,
painstaking research into the composer’s
uvre conducted by Prof. Ryszard Golianek
of Adam Mickiewicz University in Poznañ.
In 2005, the Polonaise was published by
the Rhytmos press.
Skrzypek, kompozytor i pedagog; urodzi³
siê w 1835 roku w Lublinie, zmar³ w 1880
roku w Moskwie. Dom Wieniawskich by³
prawdziwym artystycznym salonem.
Odwiedzali go wybitni artyœci, tu odbywa³y
siê koncerty, spotkania literackie i dyskusje.
Pierwsz¹ nauczycielk¹ Henryka by³a jego
matka. Maj¹c osiem lat, wyjecha³ do Pary¿a,
gdzie studiowa³ pod kierunkiem L.-J. Massarta w Konserwatorium Paryskim.
Konserwatorium ukoñczy³ jako 11-letni
ch³opiec w 1846 z I nagrod¹ i z³otym
medalem. W 1849 roku uda³ siê ponownie
do Pary¿a do Konserwatorium, gdzie
w klasie H. Colleta podj¹³ studia kompozycji, które ukoñczy³ z wyró¿nieniem
w nastêpnym roku. Wraz z bratem Józefem
prowadzi³ bogat¹ dzia³alnoœæ koncertow¹,
wystêpuj¹c pocz¹tkowo we wszystkich
wiêkszych miastach carskiego imperium,
nastêpnie w wielu krajach europejskich,
wszêdzie wzbudzaj¹c nieopisany entuzjazm.
Wspó³pracê z bratem zakoñczy³ w 1855
roku. Po wielu dalszych sukcesach (w Pary¿u, Brukseli, DreŸnie, Londynie) przyj¹³
w 1860 roku funkcjê pierwszego skrzypka
dworu carskiego i solisty Rosyjskiego Towarzystwa Muzycznego. Równoczeœnie
uczy³ gry na skrzypcach w tzw. klasach
muzycznych Towarzystwa, przekszta³conych
póŸniej w konserwatorium. Tu swoj¹
Violinist, composer and pedagogue; born
in 1835 in Lublin, died in 1880 in Moscow.
The Wieniawski home was a true Lublin
salon. It was visited by distinguished
artists; concerts, literary meetings and discussions took place there. Henryk’s first
teacher was his mother; at the age of
eight, he left for Paris, where he studied
under the direction of L.-J. Massart at the
Paris Conservatory. In 1846, at the age of
11, he graduated from Conservatory with
a 1st Prize and a gold medal. In 1849, he
went to the Conservatory in Paris again,
where he took up studies in composition
in the studio of H. Collet, which he completed with distinction the next year. Together
with his brother Józef, he led a very active
concert career, performing initially in all
of the larger cities of the Tsarist Empire,
and then in many European countries,
everywhere inciting indescribable enthusiasm. He ended his collaboration with his
brother in 1855. After many further successes (in Paris, Brussels, Dresden, London),
he accepted a post as concertmaster at
the court of the tsar and soloist with the
Russian Musical Society. At the same time,
he taught violin performance in the socalled “music studios” of the Society, later
transformed into a conservatory. Here,
with his several years of fruitful pedagogi-
czwartek / Thursday, 9.11.2006
Henryk
Wieniawski
157
kilkuletni¹ owocn¹ dzia³alnoœci¹ pedagogiczn¹ stworzy³ zal¹¿ek petersburskiej
szko³y skrzypcowej. W 1872 roku, po 12
latach opuœci³ Rosjê i uda³ siê z Antonim
Rubinsteinem na wielkie tournée koncertowe po Stanach Zjednoczonych.
Po powrocie do Europy podj¹³ pracê pedagogiczn¹ w konserwatorium w Brukseli.
Zmar³ w Moskwie, w domu Nadie¿dy von
Meck. Pochowany zosta³ w Warszawie.
W manifestacyjnym pogrzebie uczestniczy³o
40 tysiêcy osób. Jest twórc¹ wielu kompozycji skrzypcowych zarówno pedagogicznych,
jak i o charakterze wirtuozowskim, tak¿e
dwóch koncertów skrzypcowych, które
ciesz¹ siê nies³abn¹cym powodzeniem
wœród wykonawców i publicznoœci.
cal activity, he created the beginnings of
the St. Petersburg violin school. In 1872,
after 12 years, he left Russia and, together
with Anton Rubinstein, made a grand concert tour through the United States. After
returning to Europe, he took up pedagogical work at the conservatory in Brussels.
He died in Moscow, at the home of Nadezhda von Meck, and was buried in Warsaw. His ostentatious funeral was attended
by 40 000 people. He was the author of
many violin compositions, of both pedagogical and virtuosic character, as well as
of two violin concerti which to this day
enjoy unfading success among performers
and audiences.
Mieczys³aw
Kar³owicz
158
Kompozytor i dyrygent; urodzi³ siê w 1876
w Wiszniewie, zmar³ w 1909, w Tatrach.
Dzieciñstwo, do szóstego roku ¿ycia, spêdzi³
w rodzinnym maj¹tku w Wiszniewie na
Litwie. Po sprzeda¿y maj¹tku w 1882 rodzina Kar³owiczów osiedli³a siê w Heidelbergu, nastêpnie w 1885 przenios³a siê
do Pragi, w 1886 – do Drezna, a w 1887
zamieszka³a na sta³e w Warszawie.
Wychowany od najm³odszych lat w atmosferze mi³oœci do muzyki, podczas pobytu
za granic¹ pozna³ muzykê operow¹ i symfoniczn¹, m.in. dzie³a Bizeta, Webera,
Composer and conductor; was born in
1876 in Wiszniew, died in 1909 in the
Tatra Mountains. His childhood, until age
six, was spent on the family property in
Wiszniew in Lithuania. After selling their
property in 1882, the Kar³owicz family
settled in Heidelberg; then, in 1885, they
moved to Prague; in 1886, to Dresden;
and in 1887, they settled permanently in
Warsaw. Raised from his earliest years in
a music-loving atmosphere, during his
time abroad he became acquainted with
opera and symphonic music – works of,
Stanis³aw i Anna Oœwiecimowie
„Polsk¹ trawestacj¹ Romea i Julii” nazwa³
Kar³owicz swój czwarty z kolei poemat
symfoniczny w liœcie do Adolfa Chybiñskiego
z 2 kwietnia 1907 roku, zatajaj¹c zrazu
przed przyjacielem-muzykologiem tytu³
nowego dzie³a. „Do wybrania tego tematu
sk³oni³a miê tragiczna piêknoœæ legendy
o nieszczêœliwej mi³oœci brata do siostry” –
pisze póŸniej w innym liœcie. Bardzo mo¿liwe,
i¿ w inspiracji Stanis³awa i Anny Oœwiecimów
among others, Bizet, Weber, Brahms,
Smetana. From age seven, he studied violin privately in Dresden and Prague, and
then in Warsaw with Jan Jakowski. From
1889 to 1895, he was a student of Stanis³aw Barcewicz; at the same time, he
studied harmony with Zygmunt Noskowski
and Piotr Maszyñski, and then counterpoint
and musical forms with Gustaw Roguski.
During these years, he also began to
compose. However, he decided to devote
himself to composition, and took up studies
with Heinrich Urban. At the same time, he
attended lectures in music history, history
of philosophy, psychology and physics in
the philosophy faculty at the University of
Berlin. From the end of 1895 to the end
of 1896, most of the 22 solo songs of his
which survive until today were composed.
At the end of the 1890s, Kar³owicz began
work on the ‘Renaissance’ Symphony,
which he finished, now independently,
after returning to his home country. In
1901, he finished his studies and returned
to Warsaw. At that time, he devoted himself entirely to composition in one genre:
the symphonic poem. In 1906, the composer settled in Zakopane and became
one of the pioneers of Polish Tatra Mountain
climbing. He died tragically in the Tatras,
buried by an avalanche during a solitary
mountain trip on the way from the Hala
G¹sienicowa to the Czarny Staw, at the
foot of the Ma³y Koœcielec.
While Mieczys³aw Kar³owicz wrote only
one symphony – and that, during his studies – his six symphonic poems have ensured him a name as the most distinguished Polish symphonic composer.
Stanis³aw and Anna Oœwiecim, symphonic poem. In a letter to Adolf Chybiñski
of 2 April 1907, Kar³owicz called his fourth
symphonic poem ‘a Polish travesty of Romeo and Juliet’, initially concealing the
title of the new composition from his musicologist friend. In another letter he wrote,
“What prompted me to take up this subject
czwartek / Thursday, 9.11.2006
Brahmsa, Smetany. Od siódmego roku
¿ycia uczy³ siê prywatnie gry na skrzypcach,
w DreŸnie i Pradze, a nastêpnie w Warszawie
u Jana Jakowskiego. W latach 1889-95
by³ uczniem Stanis³awa Barcewicza, równoczeœnie uczy³ siê harmonii u Zygmunta
Noskowskiego i Piotra Maszyñskiego, nastêpnie zaœ kontrapunktu i form muzycznych
u Gustawa Roguskiego. W tych latach
zacz¹³ tak¿e komponowaæ. Postanowi³
jednak poœwiêciæ siê kompozycji i podj¹³
studia u Heinricha Urbana. Równoczeœnie
uczêszcza³ na wyk³ady z historii muzyki,
historii filozofii, psychologii i fizyki na wydziale filozoficznym Uniwersytetu w Berlinie.
Od koñca 1895 do koñca 1896 powsta³a
wiêkszoœæ spoœród 22 zachowanych jego
pieœni solowych. Pod koniec lat 90.
Kar³owicz podj¹³ pracê nad Symfoni¹
„Odrodzenie”, któr¹ skoñczy³ ju¿ samodzielnie po powrocie do kraju. W 1901
ukoñczy³ studia i wróci³ do Warszawy.
Wówczas poœwiêci³ siê ca³kowicie twórczoœci
w dziedzinie jednego gatunku: poematu
symfonicznego. W 1906 kompozytor
osiedli³ siê w Zakopanem. Sta³ siê jednym
z pionierów polskiego taternictwa. Zgin¹³
tragicznie w Tatrach, zasypany lawin¹
œnie¿n¹ podczas samotnej wycieczki górskiej
w drodze z Hali G¹sienicowej do Czarnego
Stawu, u stóp Ma³ego Koœcielca.
Mieczys³aw Kar³owicz napisa³ wprawdzie
tylko jedn¹ symfoniê, i to w czasach szkolnych, ale szeœæ poematów symfonicznych
zapewni³o mu miano najwybitniejszego
polskiego symfonika.
159
160
odegra³y wa¿n¹ rolê osobiste prze¿ycia
kompozytora: jego m³odzieñcza, gor¹ca
mi³oœæ do kuzynki Ludki Œniadeckiej.
Sugestiê tak¹ wysun¹³ w swoich wspomnieniach o Kar³owiczu przyjaciel kompozytora Stanis³aw Szumowski. W ka¿dym
razie myœl o owej legendzie nosi³ w sobie
kompozytor wiele lat, bo mniej wiêcej od
roku 1892, kiedy to ujrza³ w Krakowie
obraz Stanis³awa Bergmana Stanis³aw
Oœwiecim przy zw³okach Anny. W krótkim
streszczeniu legendy, podanym wiedeñskim
s³uchaczom dzie³a, napisa³ twórca takie
oto s³owa: „Oboje zap³onêli ku sobie gor¹c¹ mi³oœci¹, ale zdaj¹c sobie sprawê
z tego grzesznego uczucia walczyli z nim,
lecz nadaremnie. [...] Kapliczka w Kroœnie
kryje zw³oki kochaj¹cej siê pary, która nie
zazna³a szczêœcia na ziemi i któr¹ dopiero
œmieræ po³¹czy³a”. Dla muzycznej prezentacji mi³osnego dramatu Oœwiecimów obra³
kompozytor swobodn¹ formê sonatow¹,
formê silnie skontrastowan¹, rozwijaj¹c¹
siê w gwa³townych spiêciach i konfliktach,
wy³adowaniach ekspresji. Dwie wersje
g³ównej myœli tematycznej – pierwsza burzliwa i ekstatyczna, druga liryczno-idylliczna w charakterze, to jakby obraz brata
i siostry, ich uczuæ mi³osnych. Temat Stanis³awa przypomina swym rysunkiem
motyw „upojenia napojem mi³osnym”
z Tristana i Izoldy Wagnera, temat Anny –
to Kar³owiczowskie echo tematu Zygmunta
i Zyglindy z Walkirii.
Leszek Polony
(komentarz do wydania partytury w serii
„Arcydzie³a Muzyki Polskiej XX wieku”,
PWM, Kraków 2000)
matter was the tragic beauty of a legend
about a brother’s ill-fated love for his sister”.
It may well be that an important role in the
inspiration of Stanis³aw and Anna Oœwiecim
was played by the composer’s own experience: his youthful, ardent love for his
cousin, Ludka Œniadecka – as was suggested by the composer’s friend, Stanis³aw
Szumowski, in his reminiscences of Kar³owicz. At any rate, the composer bore the
thought of this legend in his mind for many
years – more or less since 1892, when he
saw Stanis³aw Bergman’s painting Stanis³aw Oœwiecim by the Mortal Remains of
Anna in Kraków. In a short summary of the
legend for the work’s Viennese audiences,
the composer wrote, “They both fell in ardent
love with each other but, realizing the sinfulness of their love, struggled against it –
though in vain. […] A little shrine in Krosno
houses the mortal remains of the loving
pair, who never knew happiness on this
earth and were only united in death.” For
his musical presentation of the tragic love
story of the Oœwiecim siblings, Kar³owicz
chose a free sonata form – one with strong
contrasts, developing in violent clashes
and conflicts, outbursts of expression. The
two versions of the main thematic idea –
the first, violent and ecstatic; and the second, lyrical and idyllic in character – are,
as it were, an image of the brother and
sister, of their amorous emotions. The contour of the “Stanis³aw” theme resembles
that of the “Liebestrank” (“love potion”)
motif from Wagner’s Tristan und Isolde.
The “Anna” theme is Kar³owicz’s echo of
the “Siegmund and Sieglinde” motif from
Die Walküre.
Leszek Polony
(commentary on score published in
‘Masterpieces of 20th-century Polish Music’
series, PWM Edition, Kraków 2000)
Kompozytor i pianista, urodzi³ siê w 1932
roku we Lwowie. Studiowa³ grê na fortepianie w PWSM w Katowicach pod kierunkiem W. Markiewiczówny, kompozycjê
w klasie B. Woytowicza. Jest twórc¹ takich
utworów muzyki wspó³czesnej jak Exodus,
Krzesany, Orawa, kompozycji religijnych:
Missa pro pace, Bogurodzica, Angelus
oraz wziêtym kompozytorem muzyki filmowej (ponad 150 tytu³ów) pisanej dla najwiêkszych re¿yserów, m.in.: A. Wajdy,
K. Zanussiego i K. Kutza. Najnowsza twórczoœæ Kilara obfituje w dzie³a symfoniczne
i oratoryjne (September Symphony, Symfonie de motu, Magnificat) i te utwory
zyskuj¹ uznanie publicznoœci. Laureat
licznych nagród, m.in.: Fundacji im. Lili
Boulanger (1960), ZKP (1975), Fundacji
im. A. Jurzykowskiego w Nowym Jorku
(1984), Nagrody Wielkiej Fundacji Kultury
(2000), Z³otego Ber³a Fundacji Kultury
Polskiej (2000). Dzia³alnoœæ artystyczna
w kontekœcie spo³ecznym zosta³a doceniona m.in.: Nagrod¹ Artystyczn¹ Komitetu
Kultury Niezale¿nej NSZZ „Solidarnoœæ”
(1989); Nagrod¹ Arcybiskupa Metropolity
Katowickiego „Lux ex Silesia” (1995), „Ecce
Homo” (2003). Jego muzyka do filmu
F. Forda Coppoli Bram Stoker’s Dracula,
zosta³a uhonorowana przez Amerykañskie
Stowarzyszenie Kompozytorów, Autorów
Composer and pianist, born in 1932 in
Lwów, Poland [modern-day Lviv, Ukraine].
Studied piano performance at State Music
College in Katowice under direction of
W. Markiewiczówna, composition in studio
of B. Woytowicz. He is the author of such
works of contemporary music as Exodus,
Krzesany and Orawa; and religious compositions: Missa pro pace, Bogurodzica
[Mother of God], Angelus; as well as
a sought-after composer of film music
(over 150 titles), written for the greatest
film directors – among others, A. Wajda,
K. Zanussi and K. Kutz. Recently, Kilar’s
uvre has abounded in symphonic and
oratorio works (September Symphony,
Symfonie de motu, Magnificat), and these
works are gaining audience recognition.
He has won numerous prizes, among
others: Lili Boulanger (1960), Polish
Composers’ Union (1975), A. Jurzykowski
Foundation in New York (1984), Grand
Prix of Culture Foundation in Warsaw
(2000), Golden Scepter of Polish Culture
Foundation (2000). Artistic activism has
been honored with, among others: Artistic
Prize of the Committee of Independent
Culture of Solidarity Trade Union (1989);
Lux ex Silesia Prize of Metropolitan
Archbishop of Katowice (1995), Ecce Homo
(2003). His music to F. Ford Coppola’s
czwartek / Thursday, 9.11.2006
Wojciech
Kilar
161
i Producentów „ASCAP Award 1992”
w Los Angeles i przyznano jej nagrodê „Best
Score Composer for a 1992 Horror Film”
w San Francisco. Napisa³ œcie¿kê dŸwiêkow¹
do Portretu Damy w re¿yserii J. Campion,
filmów R. Polañskiego Dziewi¹te Wrota
i Pianista (Cezar 2002 za najlepsz¹ muzykê
filmow¹). Po jego klasyczne utwory siêgaj¹
wspó³czeœni artyœci: Motion Trio, Anna M.
Jopek czy bracia Pospieszalscy, znajduj¹c
w nich bogate Ÿród³o inspiracji twórczej.
162
Poemat symfoniczny Krzesany nale¿y do
„tatrzañskiego” nurtu twórczoœci Wojciecha
Kilara i jest œwiadectwem umi³owania Tatr
i muzyki góralskiej.
Krzesany to rozbudowany, jednoczêœciowy
utwór o prostej fakturze i wyrazistej motywice. Ca³oœæ materia³u muzycznego wykorzystuje elementy muzyki góralskiej: znajdujemy w nim zarówno stylizacje melodii
góralskich, jak i oryginalne cytaty z folkloru, a tak¿e góralsk¹ rytmikê. Sam termin
„krzesany” oznacza grupê kroków tanecznych charakterystycznych dla podhalañskich
tañców; utwór stanowi wiêc dynamiczny
i zmienny, stylizowany taniec góralski.
Leszek Polony w swojej ksi¹¿ce o Wojciechu
Kilarze pisa³ o Krzesanym: „Kilar siêga do
najpierwotniejszych Ÿróde³ folkloru podhalañskiego; ¿ywio³u rytmu, lapidarnych
formu³ melodycznych, brutalnej i dzikiej
energii, surowych czy skrajnie agresywnych
brzmieñ. Przy tym jego muzyce bynajmniej
nie brak osobliwego wyrafinowania.
Wyra¿a siê ono nie tylko w ¿elaznej logice
konstrukcji, sugestywnej dramaturgii dzie³a,
ale i w precyzji doboru ró¿norodnych
technik i œrodków dŸwiêkowych, zw³aszcza
w sferze harmoniki”.
film Bram Stoker’s Dracula won an ASCAP
Award in 1992 in Los Angeles, as well as
an award for ‘Best Score Composer for
a 1992 Horror Film’ in San Francisco. He
wrote the sound track to Portrait of a Lady
directed by J. Campion, R. Polañski’s films
The Ninth Gate and The Pianist (Caesar
2002 for best film music). Contemporary
artists – Motion Trio, Anna M. Jopek, the
Pospieszalski brothers – turn to his classical
works, finding in them a rich source of
creative inspiration.
The symphonic poem Krzesany belongs
to the “Tatra” thread of Wojciech Kilar’s
uvre, and is a testament to his love for
the Tatras and for highland music.
Krzesany is an expansive, one-movement
work of simple texture and clear motific
language. The entirety of the musical
material utilizes elements of highland
music: we find in it both stylizations of
highland melodies, and original citations
from folklore, as well as highland rhythmic language. The term “krzesany” itself
means a group of dance steps characteristic of dances from the Podhale highland
region; thus, the work represents a dynamic
and variable, stylized highland dance.
Leszek Polony, in his book about Wojciech
Kilar, wrote about Krzesany: “Kilar turns to
the most original sources of Podhale
regional folklore; the spontaneity of rhythm,
concise melodic formulas, brutal and wild
energy, harsh or extremely aggressive
sonorities. At the same time, his music is
not at all lacking in its own peculiar refinement. This is expressed not only in the
iron-clad logic of its construction, the suggestive dramaturgy of the work, but also
in the precision in selection of various
techniques and sound resources, especially in the sphere of harmonic language.”
Swoj¹ dzia³alnoœæ rozpoczê³a koncertem
w 1901 roku, poprowadzonym przez
E. M³ynarskiego – jej pierwszego dyrektora
muzycznego; jako solista wyst¹pi³ I.J. Paderewski.
W doœæ krótkim czasie sta³a siê centrum
¿ycia muzycznego w Polsce i jedn¹
z wa¿niejszych instytucji muzycznych w Europie. Wyst¹pili tutaj niemal wszyscy s³ynni
dyrygenci i soliœci tamtych czasów, m.in.
C. Arrau, E. Grieg, A. Honegger, V. Horowitz, B. Huberman, O. Klemperer, S. Prokofiew, M. Ravel, A. Rubinstein, P. Sarasate, R. Strauss i I. Strawiñski. Po wojnie
Filharmoni¹ kierowali kolejni wybitni dyrygenci, m.in. W. Rowicki, B. Wodiczko,
S. Skrowaczewski, K. Kord, T. Struga³a.
Od 2002 roku Dyrektorem Naczelnym
i Artystycznym Filharmonii Narodowej jest
profesor A. Wit. Miano Filharmonii Naro-
Warsaw Philharmonic Orchestra. Began
its career in 1901, with a concert led by
E. M³ynarski – its first music director;
I. J. Paderewski performed as soloist. In
a fairly short time, it became the main
center of musical life in Poland, and one
of the more important musical institutions
in Europe. Almost all of the famous conductors and soloists of those times – among
others, C. Arrau, E. Grieg, A. Honegger,
V. Horowitz, B. Huberman, O. Klemperer,
S. Prokofiev, M. Ravel, A. Rubinstein,
P. de Sarasate, R. Strauss and I. Stravinsky.
After the War, the Philharmonic was led by
distinguished conductors – among others,
W. Rowicki, B. Wodiczko, S. Skrowaczewski,
K. Kord, T. Struga³a. Since 2002, the Executive and Artistic Director of the Warsaw
Philharmonic has been Professor A. Wit.
In Polish, the orchestra is called the “Natio-
czwartek / Thursday, 9.11.2006
Orkiestra
Symfoniczna
Filharmonii
Narodowej
163
164
dowej okreœli³o status najwa¿niejszej instytucji muzycznej w Polsce.
Od pocz¹tku dzia³alnoœci by³a œciœle zwi¹zana z ¿yciem muzycznym. Z uwagi na
ogromne powodzenie wykonañ muzyki XX
wieku przy Filharmonii zosta³ powo³any
Miêdzynarodowy Festiwal Muzyki Wspó³czesnej „Warszawska Jesieñ”. Zagraniczne
wyjazdy koncertowe i wystêpy w presti¿owych salach na ca³ym œwiecie wesz³y na
sta³e do harmonogramu artystycznych
dzia³añ orkiestry. Jej repertuar symfoniczny
by³ systematycznie wzbogacany o dzie³a
oratoryjne i operowe. Zespo³y Filharmonii
Narodowej odby³y ponad 100 tournée
na ca³ym œwiecie. Wystêpowa³y w presti¿owych salach koncertowych, spotykaj¹c siê
z gor¹cym przyjêciem s³uchaczy i krytyków.
Uczestniczy³y w wielu miêdzynarodowych
festiwalach, m.in. w Wiedniu, Berlinie,
Pradze, Lucernie, Montreux, Moskwie,
Brukseli, Bordeaux i Atenach. Orkiestra
regularnie bierze udzia³ w Miêdzynarodowych Konkursach Pianistycznych im. F. Chopina i w Festiwalu „Warszawska Jesieñ”.
Nagrywa dla Polskiego Radia i Telewizji,
polskich i zagranicznych firm p³ytowych
oraz na potrzeby filmu. Dokonania fonograficzne by³y wielokrotnie nagradzane,
m.in. Classical Internet Award oraz nominacja do nagrody Grammy za Pasjê wg
œw. £ukasza K. Pendereckiego (2004) czy
kolejna nominacja do Grammy (2005)
i japoñska Record Academy Award 2005
dla Polskiego Requiem K. Pendereckiego.
Kolejne trzy Fryderyki (2005) zosta³y przyznane nagraniu Koncertu fortepianowego
e-moll F. Chopina, Koncertu na orkiestrê
i Koncertu wiolonczelowego W. Lutos³awskiego. Oprócz polskich artystów w Filharmonii Narodowej wystêpowali znakomici
artyœci z ca³ego œwiata, m.in. M. Argerich,
V. Ashkenazy, K. Battle, T. Berganza, Ch. Dutoit, P. Herreweghe, N. Kennedy, M. Maisky,
K. Masur, Y. Menuhin, M. Perahia, Œ. Richter,
I. Stern, L. Stokowski, H. Szeryng i wielu
innych.
nal Philharmonic”, which designates the
status as most important musical institution
which it has achieved in Poland.Since the
beginning of its career, it has been closely
connected with musical life. On account
of the enormous success of performances
of 20th-century music, a festival associated with the Philharmonic was founded,
with the name Warsaw Autumn. Foreign
concert tours and performances in prestigious halls all over the world have taken
a permanent place on the orchestra’s
artistic calendar. Its symphonic repertoire
has been systematically enriched with oratorio and opera works. The Warsaw Philharmonic ensembles have been on over
100 tours all over the world. They have
performed in prestigious concert halls,
meeting with a very warm reception on
the part of audiences and critics. They
have participated in many international
festivals – among others, in Vienna, Berlin,
Prague, Lucerne, Montreux, Moscow, Brussels, Bordeaux and Athens. The orchestra
regularly participates in the F. Chopin
International Piano Competitions, and in
the Warsaw Autumn festival.
It records for Polish Radio and Television,
Polish and foreign record labels, and films.
Recordings have received many awards –
among others, the Classical Internet Award,
as well as a Grammy nomination for K. Penderecki’s Passion according to St. Luke (2004),
then another Grammy nomination (2005)
and the Japanese Record Academy Award
2005 for K. Penderecki’s Polish Requiem.
Another three Fryderyk Awards (2005) were
given for recordings of F. Chopin’s Piano
Concerto in e minor, as well as W. Lutos³awski’s Concerto for Orchestra and Cello
Concerto. Besides Polish artists, distinguished
artists from all over the world have performed at the Warsaw Philharmonic – among
others, M. Argerich, V. Ashkenazy, K. Battle,
T. Berganza, C. Dutoit, P. Herreweghe,
N. Kennedy, M. Maisky, K. Masur, Y. Menuhin, M. Perahia, S. Richter, I. Stern,
L. Stokowski, H. Szeryng, and many others.
Dyrektor Naczelny i Artystyczny Filharmonii
Narodowej od 2002 roku. W swojej karierze wspó³pracowa³ m.in. z Orkiestr¹ i Chórem PRiTV w Krakowie, Narodow¹ Orkiestr¹ Symfoniczn¹ Polskiego Radia w Katowicach (1983-2000), Orquesta Filarmónica
de Gran Canaria.
Urodzony w Krakowie, gdzie odby³ studia
dyrygentury u Henryka Czy¿a, kompozycji
u Krzysztofa Pendereckiego w PWSM i studia prawnicze na Uniwersytecie Jagielloñskim. Studia muzyczne pog³êbia³ u Nadii
Boulanger w Pary¿u, by³ asystentem Witolda Rowickiego w Filharmonii Narodowej.
II nagroda na Miêdzynarodowym Konkursie
Dyrygenckim im. H. von Karajana w Berlinie (1971) rozpoczê³a wielk¹ miêdzynarodow¹ karierê artysty. Dyrygowa³ na ca³ym
œwiecie, wystêpuj¹c z najwybitniejszymi
zespo³ami symfonicznymi, m.in.: Berliner
Philharmoniker, Staatskapelle Dresden,
BBC Symphony Orchestra, Japan Philharmonic Orchestra.
Nagra³ ponad 120 p³yt dla wytwórni EMI,
CBS, Decca, Naxos, Polskie Nagrania
i in. Komplet koncertów fortepianowych
S. Prokofiewa otrzyma³ nagrodê Diapason
d’Or i Grand Prix du Disque de la Nouvelle
Académie w 1993 r., a nagranie symfonii
Turangalîla O. Messiaena zdoby³o
Executive and Artistic Director of Warsaw
Philharmonic since 2002. During his career,
he has worked with, among others, the
Polish Radio and Television Orchestra and
Choir in Kraków, the National Polish Radio
Symphony Orchestra in Katowice (19832000), and the Orquesta Filarmónica de
Gran Canaria.
Born in Kraków, where he studied conducting with Henryk Czy¿, composition
with Krzysztof Penderecki at State College
of Music, and law at Jagiellonian University.
He undertook further study with Nadia
Boulanger in Paris, and was assistant to
Witold Rowicki at the Warsaw Philharmonic.
Winning 2nd Prize at the H. von Karajan
International Conducting Competition in
Berlin (1971) launched the artist’s great
international career. He has conducted all
over the world, performing with the most
distinguished symphonic ensembles,
among others: the Berliner Philharmoniker,
Staatskapelle Dresden, the BBC Symphony
Orchestra, Japan Philharmonic Orchestra.
He has recorded over 120 disks for such
labels as EMI, CBS, Decca, Naxos, Polskie
Nagrania, etc. His set of S. Prokofiev’s
piano concerti received the Diapason
d’Or and the Grand Prix du Disque de
la Nouvelle Académie in 1993; and his
czwartek / Thursday, 9.11.2006
Antoni
Wit
165
presti¿ow¹ Cannes Classical Award (2002).
Specjalne miejsce w dzia³alnoœci artysty
zajmuje muzyka polska, której czêsto bywa³
pierwszym wykonawc¹. W 2003 roku
prawykona³ dedykowan¹ mu September
Symphony Kilara, a jego nagranie Pasji
wg œw. £ukasza Pendereckiego otrzyma³o
nagrodê Classical Internet Award oraz
nominacjê do nagrody Grammy (2004).
Nagranie Polskiego Requiem Pendereckiego
otrzyma³o nominacjê Grammy i nagrodê
Record Academy Award 2005 japoñskiego
magazynu muzycznego „Record Geijutsu”.
W uznaniu ca³okszta³tu osi¹gniêæ artystycznych artysta otrzyma³ Z³otego Fryderyka.
Dwukrotnie uhonorowany nagrod¹ krytyków Orfeusz (1984, 1996) za najlepsze
wykonania utworów polskich na „Warszawskiej Jesieni”, a Polskie Radio przyzna³o
artyœcie Diamentow¹ Batutê (1998).
166
recording of O. Messiaen’s Turangalîla
symphony won the prestigious Cannes
Classical Award (2002). A special place
in the artist’s activity is occupied by Polish
music, of which he has often been the first
performer. In 2003, he premièred Kilar’s
September Symphony, dedicated to him;
and his recording of Penderecki’s Passion
according to St. Luke received the Classical
Internet Award, as well as a Grammy nomination (2004). His recording of Penderecki’s
Polish Requiem received a Grammy nomination and the Record Academy Award 2005
of Japanese music magazine Record Geijutsu.
In recognition of the entirety of his artistic
achievements, the artist has received
a Gold Fryderyk. He was also twice honored with the Orfeusz critics’ prize (1984,
1996) for best performances of Polish
works at the Warsaw Autumn festival; and
Polish Radio awarded the artist a Diamond
Baton (1998).
Rozmowa
z Wojciechem
Kilarem
Conversation with
Wojciech Kilar
CI¥GLE
POSZUKUJÊ
I’M ALWAYS
SEARCHING
Od naszej poprzedniej rozmowy minê³o
blisko 10 lat. Wówczas pracowa³ Pan nad
Koncertem fortepianowym. […] Wydaje
siê, ¿e koncert zapocz¹tkowa³ w Pana
twórczoœci okres syntezy, w którym powsta³a
seria bardzo wa¿nych dzie³ o wielkim formacie – Missa pro pace, dwie symfonie,
w tym jedna programowa i druga wokalno-instrumentalna, i wreszcie Magnificat. […]
Since our last conversation, nearly 10 years
have passed. At the time, you were working
on a Piano Concerto. […] It sees that the
concerto inaugurated a period of synthesis
in your uvre, in which a series of very important works in large formats was written –
Missa pro pace, two symphonies, including one programmatic and another vocal-instrumental, and finally, the Magnificat. […]
Nie ³¹czy³em moich ostatnich utworów
z Koncertem fortepianowym, ale rzeczywiœcie
w tym momencie uœwiadomi³em sobie, ¿e
to by³ pierwszy od d³ugiego czasu utwór
trzyczêœciowy. […]
Kiedyœ ho³dowa³em naiwnej, bezsensownej
teorii, ¿e czasy wspó³czesne domagaj¹ siê
utworu jednoczêœciowego, w którym kryje
siê pewna jednoznacznoœæ. Ale mo¿e to
I hadn’t linked my most recent works to
the Piano Concerto, but really – at this
moment I have become aware that this
was the first three-movement work I had
written in a long time. […]
Once upon a time, I subscribed to the
naïve, nonsensical theory that modern
times demand a one-movement work,
in which is hidden a certain unequivocal
167
168
by³o po prostu zwi¹zane z faktem, ¿e
lubi³em pisaæ utwory, mo¿na powiedzieæ,
„narastaj¹ce”. Ktoœ kiedyœ zauwa¿y³, ¿e
wszystkie moje kompozycje to s¹ takie
Bolera Ravela – nie tylko Exodus, ale tak¿e
Krzesany, Orawa itd. Angelus okreœlono
jako utwór „krocz¹cy”. Natomiast Koncert
fortepianowy, mimo ogromnej przerwy
czasowej, jest zwi¹zany z Choralvorspiel
i Oraw¹.
Mo¿e trochê nie wypada tego mówiæ, ale
gdyby mnie pytano o utwory najlepiej
napisane, oczywiœcie w ramach moich
mo¿liwoœci, utwory, do których nie mam
¿adnych uwag, wymieni³bym te w³aœnie.
Nawet w Krzesanym coœ zmieni³bym, ale
mo¿e nie warto, bo to rzeczy ma³o istotne.
W tutti w Exodus jest jedno miejsce (nie
powiem które, kto ciekaw niech szuka),
gdzie coœ jeszcze dopisa³bym w smyczkach.
Natomiast Orawa, Preludium chora³owe
i w³aœnie Koncert fortepianowy to w moim
pojêciu „najczyœciej” napisane utwory.
Czasami myœlê, ¿e mo¿e siê mylê, ale gdy
dzisiaj ich s³ucham, nie widzê niczego do
zmiany. Z jednym wyj¹tkiem – III czêœæ
Koncertu fortepianowego jest za trudna.
Mo¿na to uznaæ za bezkompromisowoœæ,
ale myœla³em, ¿e je¿eli ja potrafiê j¹ zagraæ
w tempie moderato, to dobry pianista (czy
w ogóle pianista, bo ja nie jestem pianist¹)
wykona to bez problemu w presto. Okazuje
siê, ¿e nie! Na przyk³ad nieustanne przekraczanie granicy miêdzy akordami na czarnych i bia³ych klawiszach w ogromnym
tempie grozi po³amaniem palców. Realizacja w obu rêkach czterodŸwiêkowych akordów diatonicznych na przemian z chromatycznymi jest jednak potwornie trudna.
W gruncie rzeczy to nie ma znaczenia,
koncert bowiem jest tak pomyœlany, ¿e
w pierwszej czêœci fortepian jest na g³ównym planie, w drugiej dialoguje z orkiestr¹,
a w trzeciej tworzy z orkiestr¹ stop dŸwiêkowy, w którym ewentualne niedok³adnoœci
wykonania s¹ zatuszowane.
[…]
character. But perhaps this was simply associated with the fact that I liked to write, so
to speak, “cumulative” works. Someone
once noticed that all of my compositions
are like Ravel’s Bolero – not only Exodus,
but also Krzesany, Orawa etc. Angelus has
been described as a ‘gradated’ work. On
the other hand, the Piano Concerto, despite
the enormous time break, is associated
with the Choralvorspiel and with Orawa.
Maybe it’s a little unbecoming to say this,
but if I were asked which of my works were
the best-written, obviously, within the bounds
of my abilities, works about which I have
no reservations – it is these I would mention.
Even in Krzesany, there is something I would
change, but maybe it’s not worth it, because
these are very minor things. In the tutti of
Exodus there is one place (I will not say
which one, those who are curious can look
for it themselves), where I would add something more in the strings. On the other hand,
Orawa, Chorale Prelude and the Piano
Concerto are to my mind the ‘cleanest’written works. Sometimes I think I might
be mistaken, but when I listen to them
today, I don’t see anything to change.
With one exception – the third movement
of the Piano Concerto is too difficult.
One can consider it uncompromising, but
I thought that if I can play it at a Moderato
tempo, then a good pianist (or a pianist,
period, because I am not a pianist) will
play it without any problem at Presto. Not!
For example, constant crossing of the border between chords on black and on white
keys at a super-fast tempo risks breaking
one’s fingers. Executing in both hands
four-note chords, diatonic alternating with
chromatic, is monstrously difficult after all.
Basically, it’s immaterial, for the concerto
is conceived in such a way that in the first
movement, the piano is in the foreground;
in the second, it dialogues with the orchestra; and in the third, it creates with the
orchestra a sound alloy in which any inaccuracies in performance are finessed.
[…]
Wszystkie te du¿e formy s¹ jakby odpowiedzi¹ na twierdzenie, ¿e we wspó³czesnej
sztuce prze¿ywamy kryzys tak zwanych
wielkich narracji i wielkich tematów. A to
przecie¿ w³aœnie wielkie narracje: […]
Missa pro pace […] September
Symphony. Czy nie ma Pan poczucia
goryczy, ¿e modlitwa u progu tysi¹clecia
nie zosta³a wys³uchana?
All of these large forms are, as it were, an
answer to the assertion that in contemporary art, we are experiencing a crisis of
so-called “great narrations” and “great
themes”. And that is what they are – great
narrations: […] Missa pro pace […] your
September Symphony. Don’t you feel bitter that your prayer at the turn of the millennium was not answered positively?
W epoce poprawnoœci politycznej odpowiedŸ
na takie pytanie jest straszliwie trudna. To
co siê sta³o 11 wrzeœnia by³o przera¿aj¹ce.
Wydawa³o siê, ¿e komunizm i faszyzm,
czyli symbole najwiêkszego z³a, zosta³y
pokonane, co prawda tu i ówdzie jeszcze
siê odradzaj¹, ale s¹ potêpione. I nagle
pojawia siê jakby trzecie z³o, które bojê
siê nazwaæ, ale powiedzmy to, nazwijmy
je islamizmem.
[…]
Ale wracaj¹c do spraw czysto muzycznych
– Koncert fortepianowy jest swojego rodzaju ³¹cznikiem miêdzy dawnymi a nowymi laty, miêdzy okresem, w którym powsta³a Orawa i Choralvorspiel a okresem
ostatnim. Ja dopiero po napisaniu kilku
du¿ych utworów wokalno-instrumentalnych
znalaz³em upodobanie czy potrzebê komponowania takiej w³aœnie muzyki i w³aœciwie uœwiadomi³em sobie tak¿e – dlaczego.
Gdybym mia³ udzieliæ rady jakiemuœ
m³odemu kompozytorowi, to powiedzia³ym,
¿e naprawdê warto pisaæ jedynie dla siebie samego. Czasami pojawiaj¹ siê oskar¿enia, ¿e ktoœ pisze dla œcis³ego krêgu
fachowców, inny pod publiczkê, ktoœ inny,
¿eby siê przypodobaæ w³adzy itp., itd.
Mnie osobiœcie przekonuje to, co powiedzia³ Lutos³awski, choæ dla kogoœ mo¿e to
brzmieæ egoistycznie: ¿e pisze dla s³uchacza idealnego, w istocie wiêc tak¹ muzykê,
jak¹ sam chcia³by us³yszeæ. Oczywiœcie
ka¿dy jest inny, ma inne gusta, inne wnêtrze,
ale radzi³bym, ¿eby naprawdê pisaæ dla
siebie. Wtedy jest szansa przekazania,
jeœli nie jakiejœ doskona³oœci, to przynajmniej osobistej prawdy. Wydaje mi siê, ¿e
In an era of political correctness, answering such a question is terribly difficult.
What happened on 11 September was
horrifying. It seemed that communism and
fascism – that is, the symbols of the greatest evil – had been vanquished; yes, they
do revive themselves here and there, but
they are condemned. And suddenly there
appears, as it were, a third evil, which I am
afraid to name, but let’s say it – let’s call
it “Islamism”.
[…]
But to return to purely musical matters –
the Piano Concerto is a peculiar sort of
link between old and new times – between
the period in which Orawa and Choralvorspiel were written, and the most recent.
Only after writing a few large vocal-instrumental works did I find a liking for or
need to compose such music, and realize
why as well. If I were to give advice to
a young composer, then I would say that it
is really only worthwhile to write for oneself. Sometimes there appear accusations
that someone writes for a closed circle of
experts, another to please the audience,
another to curry favor with the authorities,
etc. etc. I personally am convinced by what
Lutos³awski said, though to some it might
seem egoistic: that he writes for the ideal
listener – thus, essentially, such music as
he himself would like to hear. Obviously,
everyone is different, has different tastes,
a different inner life, but I would advise
really writing for oneself. Then there is
a chance of conveying, if not some sort of
perfection, then at least personal truth. It
seems to me that what is valuable in art is
169
170
wartoœci¹ w sztuce jest w³aœnie przekaz
osobisty, pisanie z wyraŸnej potrzeby. Tak
chyba trzeba – nie myœleæ o publicznoœci,
nie myœleæ o krytykach, nie myœleæ o czymkolwiek innym. Zatem twórczoœæ musi
wynikaæ z g³êbokiej potrzeby duchowej,
ale z drugiej strony, z równie wa¿nej
potrzeby wprawienia w ruch tej maszyny,
sprawdzenia jak to potem funkcjonuje.
the personal message – writing out of
clear personal need. This is probably what
we have to do – not think about the audience, not think about the critics, not think
about anything else. So creativity has to
result from a deep spiritual need; but on
the other hand, from an equally important
need to set that machine in motion, check
how it functions after that.
Nie unikniemy zagadnienia, które jest ¿ywo
dyskutowane przez krytykê, mianowicie
relacji Pana twórczoœci z ostatnich lat do
szeroko rozumianego postmodernizmu.
Pan sam nie od¿egnywa³ siê od tej nazwy.
[…] W Pana przypadku mo¿na mówiæ
wrêcz o postawie zaanga¿owanej, o modelu
sztuki zaanga¿owanej.
We will not avoid an issue which is the
subject of animated discussion by critics,
namely: the relationship of your uvre
from recent years with post-modernism in
a broad sense. You yourself have not disclaimed this name. […] In your case, we
can indeed speak of an activist attitude,
of a model of activist art.
Nasze pokolenie, które pozna³o dawn¹
Polskê, a potem przesz³o przez bolszewizm,
faszyzm i komunizm, nawet w naszym
swojskim wydaniu, ju¿ takie jest. Nie da
siê od tego uciec. Mo¿e to te¿ kwestia
wieku. Wszystkie moje ostatnie utwory s¹
swego rodzaju powrotem do fascynacji
z dzieciñstwa i bardzo wczesnej m³odoœci.
Na przyk³ad fascynacja Ameryk¹, od czego
siê nie od¿egnujê, pozosta³a mi do dzisiaj.
Our generation, which came to know the
Poland of former times, then passed
through Bolshevism, Fascism and Communism, even if in a peculiar edition, is just
that way. We cannot escape it. Maybe it is
a question of age. All of my recent works
are a sort of return to the fascinations of
my childhood and very early youth. For
example, a fascination with America, which
I do not disclaim, remains with me to this day.
Bardzo wyraŸnie widaæ j¹ w September
Symphony, m.in. w nawi¹zaniach do
amerykañskiego neoklasycyzmu czy amerykañskiej muzyki popularnej.
It is clearly visible in the September Symphony – in, among other things, its allusions
to American Neo-Classicism or American
popular music.
Tak. W³aœciwie wszyscy jesteœmy wychowywani na wzorcach amerykañskich, aczkolwiek z ró¿nych czasów. Dzisiejsza m³odzie¿
przyk³adowo na Schwarzeneggerze, a ja
na Myszce Miki, Kaczorze Donaldzie, trochê póŸniej na filmach kowbojskich, jeszcze
póŸniej gangsterskich, potem powieœciach
Thomasa Wolfe’a, Hemingwaya, Faulknera, Steinbecka, muzyce Cage’a, Feldmana
itd. Jak powiedzia³em kiedyœ w jakimœ wywiadzie, jestem bezkrytycznie, bezrefleksyjnie i nieuleczalnie proamerykañski. To
pozosta³o z dzieciñstwa, a z bardzo wczesnej
Yes. Basically all of us have been raised
on American patterns, though from different times – today’s youth, for example, on
Schwarzenegger; and I, on Mickey Mouse,
Donald Duck; a little later on cowboy films;
still later, on gangster films; then on the
novels of Thomas Wolfe, Hemingway,
Faulkner, Steinbeck, the music of Cage,
Feldman et al. As I once said in an interview, I am uncritically, unreflectively and
incurably pro-American. This has remained from my childhood, and from my very
early youth, a fascination with Dante has
m³odoœci przetrwa³a moja fascynacja
Dantem. Mia³em taki okres we wczesnym
wieku, gdy siêga³em po potê¿ne lektury
typu Czarodziejska góra Manna, W poszukiwaniu straconego czasu Prousta. Jakoœ
bardzo szybko min¹³ mi okres Balzaca czy
Flauberta. Wtedy te¿ przeczyta³em Bosk¹
komediê i z moim koleg¹, pocz¹tkuj¹cym
poet¹, godzinami rozmawialiœmy o Dantem
i o ostatniej frazie poematu: „Mi³oœæ, co
gwiazdy porusza i s³oñce”. Dantego póŸniej porzuci³em na kilkadziesi¹t lat i teraz
do niego wróci³em. Jeœli chodzi o Missa
pro pace, powróci³o w moim ¿yciu to, ¿e
by³em ministrantem, a w mojej m³odoœci
msze by³y odprawiane po ³acinie. Jako
ministrant wypowiada³em wiele kwestii po
³acinie, nie bardzo je rozumiej¹c. Ale do
dzisiaj mogê wyrecytowaæ, i zreszt¹ brylujê
tym czêsto wœród ksiê¿y, na przyk³ad s³owa:
„Suscipiat Dominus sacrificium de manibus
tuis, ad laudem et gloriam nominis sui,
ad utilitaem quoque nostram totiusque
Ecclesiae suae sanctae”. Teraz pope³niam
b³êdy, natomiast w szkole uratowa³em siê
wy³¹cznie dziêki znajomoœci ³aciny, bo
wszyscy mieli z ³aski ocenê dostateczn¹,
a ja co najmniej dobr¹ albo bardzo dobr¹.
Ta ministrantura, ta ³acina, ta Ameryka
z komiksów, a potem ksi¹¿ki Faulknera,
Wolfe’a, Boska komedia powracaj¹, tak
jakbym zatacza³ ko³o. Ale ci¹gle te¿ poszukujê. Wydaje mi siê, ¿e chocia¿ czêsto nie
mam takiego zamiaru, moje utwory bywaj¹
jakimiœ niespodziankami. Widocznie mam
taki charakter i tkwi we mnie ukryta chêæ
zaskoczenia.
Fragment ksi¹¿ki Cieszê siê darem ¿ycia.
Rozmowy z Wojciechem Kilarem autorstwa
Klaudii Podobiñskiej i Leszka Polonego, której
drugie, uaktualnione wydanie uka¿e siê nak³adem
PWM jesieni¹ 2006 roku.
survived. I had a period in my early life
when I turned to such heavy reading as
Mann’s The Magic Mountain, Proust’s In
Search of Lost Time. Somehow my period
of Balzac or Flaubert passed by very quickly.
It was at that time that I read the Divine
Comedy; and with my friend, a beginning
poet, we talked for hours about Dante
and about the last phrase of his poem:
“The Love which moves the sun and the
other stars”. Dante, I later abandoned for
several decades and have now returned
to him. If we are talking about the Missa
pro pace, a certain element of my life
came back to me, namely that I was an
altar-boy; and in my youth, Masses were
said in Latin. As an altar-boy, I recited
many lines in Latin, not really understanding them. But to this day, I can recite
them, and furthermore, I often shine with
this among priests, for example, the words:
“Suscipiat Dominus sacrificium de manibus
tuis, ad laudem et gloriam nominis sui,
ad utilitatem quoque nostram totiusque
Ecclesiae suae sanctae”. Now I make mistakes, but in school I saved my skin only
thanks to knowing Latin, because everyone
had a ‘gentleman’s C’, while I always got
at least a B or even an A. That time as an
altar-boy, that Latin, that America from
comic books and then the books of Faulkner, Wolfe, The Divine Comedy are coming back as if I were turning a wheel. But
I’m always searching too. It seems to me
that, though I often don’t have such a plan,
my works sometimes are a kind of surprise.
Evidently I have such a character and an
inherent, hidden desire to shock.
Excerpt from book Cieszê siê darem ¿ycia.
Rozmowy z Wojciechem Kilarem
[I Enjoy the Gift of Life: Conversations with
Wojciech Kilar] by Klaudia Podobiñska and
Leszek Polony, whose second, updated edition
will appear in print with PWM Edition in Fall
2006.
171
10.11.2006
AKADEMIA FESTIWALOWA / FESTIVAL TALK
Spotkanie z Antonim Witem
Meeting with Antoni Wit
Prowadzi / Moderator – Leszek Polony
pi¹tek, godz. 17.00 / Friday, 5:00 p.m.
AULA „FLORIANKA” AKADEMII MUZYCZNEJ /
FLORIANKA HALL OF THE ACADEMY OF MUSIC
IN KRAKÓW
Karol Szymanowski – II Kwartet smyczkowy / String Quartet no. 2 (1927), 18’
- Moderato
- Vivace, scherzando
- Lento
Wawrzyniec ¯u³awski – Kwintet fortepianowy / Piano Quintet (1943), 20’
- Andante. Allegro moderato
- Allegro vivace (tempo di scherzo)
- Andante molto tranquillo
- Allegro moderato
***
Zygmunt Krauze – III Kwartet smyczkowy / String Quartet no. 3 (1982), 20’
Ignacy F. Dobrzyñski – Kwintet smyczkowy op. 20 / String Quintet Op. 20
(1830), 34’
- Allegro
- Menuet
- Andante doloroso ma non troppo lento
- Vivace assai
pi¹tek / Friday, 10.11.2006
pi¹tek, godz. 12.00 / Friday, 12:00 p.m.
SALA FONTANY MUZEUM HISTORYCZNEGO
MIASTA KRAKOWA / FONTANA ROOM OF THE
HISTORICAL MUSEUM OF THE CITY OF KRAKÓW
173
Peter Buck (Niemcy / Germany) – wiolonczela / cello
Bart³omiej Kominek – fortepian / piano
Kwartet Smyczkowy DAFÔ / DAFÔ String Quartet:
Justyna Duda, Danuta Augustyn, Aneta Dumanowska, Anna Armatys
Wspó³praca / Collaboration:
Fundusz A. Szczypiorskiego ZAiKS / A. Szczypiorski Fund of ZAiKS
Komemoracja Wawrzyñca ¯u³awskiego: Redakcja De Musica, Przyjaciele
z Tatr/ Commemoration of Wawrzyniec ¯u³awski: Editorial Board of De
Musica magazine, Friends from the Tatra Mountains
174
________________
________________
Nota o kompozytorze znajduje siê przy
koncercie z dnia 5 listopada, godz.18.00
For information about the composer see
notes under the 5 November 6:00 p.m.
concert
II Kwartet smyczkowy powsta³ jesieni¹
1927 roku w Warszawie. Szymanowski
zadedykowa³ go swoim przyjacio³om „Dr
Olgierdowi i Julii Soko³owskim”, premiera
dzie³a odby³a siê 14 maja 1929 roku
w Warszawie.
Kwartet, skomplikowany w swej formie
i surowy w brzmieniu nale¿y do doœæ trudnych
w odbiorze utworów Szymanowskiego.
Utwór ma nietypow¹, 3-czêœciow¹ budowê,
z czêœci¹ œrodkow¹ w charakterze scherza
oraz podwójn¹ fug¹ jako fina³em. W utworze kompozytor nawi¹za³ do folkloru góralskiego poprzez motywy spokrewnione
z baletem Harnasie. Na przyk³ad w czêœci
III kompozytor wprowadzi³ podwójn¹ fugê,
w której pierwszym temacie nawi¹za³ do
góralskiej melodii Saba³owej, wykorzystanej
równie¿ w zakoñczeniu Tañca zbójnickiego
w Harnasiach.
Tadeusz A. Zieliñski pisa³ o Kwartecie:
„w œmia³oœci i wyrafinowaniu kolorystyki
i harmoniki, a tak¿e jakoœci ekspresyjnych
i ich odcieni, nale¿y do najbardziej ‘awangardowych’ zjawisk w ówczesnej twórczoœci kwartetowej; w swym agresywnym,
niezwykle ostrym brzmieniu (zw³aszcza
w czêœci œrodkowej) i równoczeœnie kunsztownej polifonii zbli¿a siê do nowego stylu
Bartóka, reprezentowanego przez III i IV
Kwartet [...]”.
String Quartet no. 2 was written in the
fall of 1927 in Warsaw. Szymanowski
dedicated it to his friends “Dr Olgierd
Soko³owski and Julia Soko³owska”; the
première took place on 14 May 1929 in
Warsaw.
The Quartet, complex in form and harsh
in sound, is among the more difficult of
Szymanowski’s works to listen to. The
work has an atypical 3-movement structure,
with a scherzo-like middle movement and
double fugue as a finale. In this work, the
composer alluded to highland folklore via
motifs related to the ballet Harnasie. For
example, in the third movement, the composer introduced a double fugue in which
the first subject alluded to the highland
melody Saba³owa, also utilized in the
finale of the Dance of the Highland Robbers in Harnasie.
Tadeusz A. Zieliñski wrote about the Quartet:
“in boldness and refined timbre and harmony, as well as expressive qualities and
shades thereof, it figures among the most
‘avant-garde’ phenomena in the quartet
uvre of that time; in its aggressive, unusually harsh sonority (especially in the middle movement), and at the same time,
masterful polyphony, it approaches the
new style of Bartók, represented by
Quartets nos. 3 and 4 […].”
pi¹tek / Friday, 10.11.2006
Karol
Szymanowski
175
Wawrzyniec
¯u³awski
176
W³aœciwie Jerzy Wawrzyniec ¯u³awski.
pianista, kompozytor, muzykolog, literat
i ratownik górski, urodzi³ siê w 1916 roku
w Zakopanem, zgin¹³ zasypany lawin¹ na
masywie Mont Blanc w Alpach w 1957
roku. Muzyczn¹ edukacjê zdoby³ w sto³ecznym konserwatorium, prowadzonym
wówczas przez Karola Szymanowskiego.
Po maturze rozpocz¹³ studia muzykologiczne
na Uniwersytecie Warszawskim, równolegle
studiuj¹c kompozycjê w Konserwatorium
u prof. K. Sikorskiego, gdzie w 1937 roku
uzyska³ dyplom. Po wojnie, w 1947 roku,
uzupe³nia³ studia kompozytorskie w Pary¿u
u N. Boulanger. Jako muzykolog wyk³ada³
w Wy¿szej Szkole Muzycznej w Warszawie
i na podobnej uczelni w £odzi. W czasie
wojny zajmowa³ siê w podziemiu organizowaniem ¿ycia kulturalnego, gra³ na
fortepianie w zespo³ach kawiarnianych.
Mieszkanie ¯u³awskich by³o miejscem
tajnych koncertów, narad i spotkañ, ukrywano tam te¿ ¿o³nierzy podziemia i ¯ydów.
Za tê dzia³alnoœæ kompozytor wraz z matk¹
zostali poœmiertnie odznaczeni medalem
izraelskim „Sprawiedliwy wœród Narodów
Œwiata”. Jako ¿o³nierz Armii Krajowej
uczestniczy³ podczas II wojny œwiatowej
w Powstaniu Warszawskim. Spuœcizna kompozytorska, jaka po nim pozosta³a, liczy
nieco ponad 20 pozycji, w wiêkszoœci
pozostaj¹cych w rêkopisach w Bibliotece
More properly, Jerzy Wawrzyniec ¯u³awski,
pianist, composer, musicologist, man of
letters and mountain rescuer, was born in
1916 in Zakopane, and died in an avalanche on the Mont Blanc massif in the
Alps in 1957. He obtained his musical
education at the conservatory in the capital,
which institution was at the time led by
Karol Szymanowski. After passing his
school-leaving exams, he began studies
in musicology at the University of Warsaw,
at the same time studying composition at
the Conservatory, with Prof. K. Sikorski,
where he obtained his diploma in 1937.
After the war, in 1947, he supplemented
his compositional studies in Paris with
N. Boulanger. As a musicologist, he lectured
at the College of Music in Warsaw, as well
as at a similar institution in £ódŸ. During
the war, he was active in organization
of underground cultural life, and played
piano in café ensembles. The ¯u³awskis’
apartment was a venue for underground
concerts, conferences and meetings; they
also hid soldiers from the underground,
as well as Jewish people. For this activity,
the composer, together with his mother,
were posthumously awarded the Israeli
‘Righteous Among the Nations’ medal.
As a soldier in the Home Army, he took
part in the Warsaw Uprising during World
War II. The composer’s legacy amounts to
a little over 20 items, most of which remain
in manuscript form at the National Library,
little-known and rarely performed. At the
end of 1943, he wrote his perhaps bestknown and most often-played work – the
Piano Quintet, presented for the first time
in public at an underground concert (1944).
In some of his works, one can find echoes
of highland notes – rarely, however, in the
form of a direct quote (Highland Medley
for men’s choir, Notes from the Wierchy
for 3 voices and violin). In his music, he
skillfully links Szymanowski-type stylization
with expression typical of Kar³owicz.
Kwintet na fortepian, dwoje skrzypiec,
altówkê i wiolonczelê powsta³ w 1943
roku. Po raz pierwszy wykonany zosta³ rok
póŸniej, z udzia³em m.in. Ireny Dubiskiej
oraz Marii i Kazimierza Wi³komirskich, na
koncercie zorganizowanym w kawiarni
prof. Woytowicza w Warszawie. Spoœród
zachowanych wczesnych utworów ¯u³awskiego Kwintet jest dzie³em najbardziej
reprezentatywnym. Jego póŸnoromantyczny
rodowód, ubarwiony nowymi wp³ywami
w myœleniu tonalnym, wzbogacony liryczn¹
indywidualnoœci¹ twórcy, znalaz³ tu swe
odbicie w organicznej i monumentalnej
formie.
The Quintet for piano, two violins, viola
and cello was written in 1943. It was performed for the first time one year later,
with participation of, among others, Irena
Dubiska, as well as Maria Wi³komirska
and Kazimierz Wi³komirski, at a concert
organized in Prof. Woytowicz’s café in
Warsaw. Among the surviving early works
of u³awski, the Quintet is the most representative. His late Romantic pedigree, colored with new influences in tonal thinking
and enriched with the artist’s lyric individuality, found its reflection here in an organic
and monumental form.
W³adys³aw Malinowski
W³adys³aw Malinowski
pi¹tek / Friday, 10.11.2006
Narodowej, ma³o znanych i rzadko wykonywanych. Z koñcem 1943 roku stworzy³ swe
mo¿e najbardziej znane i czêsto grywane
dzie³o – Kwintet fortepianowy, zaprezentowany po raz pierwszy publicznie na
konspiracyjnym koncercie (1944). W niektórych z jego utworów odnaleŸæ mo¿na
echa nut góralskich, rzadko jednak w formie
cytatu (Wi¹zanka góralska na chór mêski,
Wierchowe nuty na 3 g³osy i skrzypce).
W swojej muzyce umiejêtnie ³¹czy rodzaj
stylizacji Szymanowskiego i ekspresjê typow¹ dla Kar³owicza.
177
Zygmunt
Krauze
178
Kompozytor, pianista, urodzony w 1938
w Warszawie. Studiowa³ w Akademii
Muzycznej w Warszawie w klasie fortepianu
M. Wi³komirskiej (dyplom 1962) i w klasie
kompozycji K. Sikorskiego (dyplom 1964),
nastêpnie na rocznym stypendium rz¹du
francuskiego w Pary¿u u N. Boulanger.
Otrzyma³ I nagrodê na Ogólnopolskim
Konkursie Wspó³czesnej Muzyki Fortepianowej w £odzi (1957) i I nagrodê na konkursie pianistycznym Fundacji Gaudeamus
w Utrechcie (1966). Od 1963 koncertuje,
przewa¿nie z repertuarem wspó³czesnym
w Europie i USA. W 1967 za³o¿y³ zespó³
„Warsztat Muzyczny”. Na zaproszenie DAAD
(Deutscher Akademischer Austauschdienst)
przebywa³ w Berlinie jako artist in residence
(1974-75), zosta³ te¿ doradc¹ muzycznym
IRCAM w Pary¿u na zaproszenie P. Bouleza
(1982). W latach 1983-84 realizowa³ cotygodniowe audycje z muzyk¹ awangardow¹
w Radio France Musique. Od 1965 roku
prowadzi seminaria oraz kursy mistrzowskie
kompozycji i wykonawstwa muzyki wspó³czesnej w kraju i za granic¹, w presti¿owych
oœrodkach nowej muzyki w Europie (m.in.
Darmstadt, Bazylea, Sztokholm), w Ameryce (Indiana University w Bloomington,
Yale University w New Haven), w Japonii
(Tokio, Osaka, Kobe) oraz w Jerozolimie
(Rubin Academy of Music). Od 1996 jest
Composer, pianist, born in 1938 in Warsaw.
Studied at Academy of Music in Warsaw,
in piano studio of M. Wi³komirska (diploma
1962), and in composition studio of K. Sikorski (diploma 1964); and then, on yearlong stipend from French government, in
Paris with N. Boulanger. Received 1st Prize
at Nationwide Contemporary Piano Music
Competition in £ódŸ (1957), and 1st Prize
at Gaudeamus Foundation’s piano competition in Utrecht (1966). Since 1963,
has been concertizing, mainly with contemporary repertoire, in Europe and the
USA. In 1967, founded Music Workshop
ensemble. At invitation of DAAD (Deutscher
Akademischer Austauschdienst), visited
Berlin as artist-in-residence (1974-75);
also became music advisor to IRCAM in
Paris at invitation of P. Boulez (1982).
During 1983-84, gave weekly avant-garde
music recitals on Radio France Musique.
Since 1965, has been conducting seminars,
as well as master classes, in composition
and contemporary music performance
practice, in Poland and abroad, at prestigious centers of new music in Europe (among
others, Darmstadt, Basel, Stockholm), USA
(Indiana University at Bloomington, Yale
University in New Haven), Japan (Tokyo,
Osaka, Kobe), and Jerusalem (Rubin Academy of Music). Since 1996, has been
III Kwartet smyczkowy jest jednoczêœciow¹ kompozycj¹ sk³adaj¹c¹ siê z czterech
odcinków. Ka¿dy odcinek koñczy siê solow¹
kadencj¹ gran¹ kolejno przez wiolonczelê,
altówkê, drugie skrzypce i pierwsze skrzypce.
Utwór oparty jest na jednym motywie, przekszta³canym w ró¿ny sposób w ka¿dym
z odcinków. Jan Weber pisa³ o utworze:
„Kwartet ze swoimi czterema odcinkami,
przypomina cztery siostry, które s¹ podobne
do siebie, lecz ka¿da z nich ma inny charakter”.
Kwartet zosta³ skomponowany zim¹ 1982
roku w New Haven w USA, na zamówienie
Radia Francuskiego. Pierwsze wykonanie
mia³o miejsce w Pary¿u 24 stycznia 1983
roku. Gra³ Kwartet im. Gra¿yny Bacewicz.
Corresponding Professor of Keyimiung
University in Taegu (Korea). Has sat on
jury of international competitions for composers (Gaudeamus, 1992; chairman,
World Days of Music: Oslo, Athens,
Warsaw), as well as for performers. In
recognition of service, was awarded Silver
Cross of Merit of Polish People’s Republic
(1975); and in France, title of Chevalier
dans l’ordre des Arts et des Lettres (1984);
annual Polish Composers’ Union prize
(1988); prize of Minister of Culture and
Art (1989); Annual Award of Minister of
Culture (2005). In September 2006 in
£ódŸ, during Festival of Four Cultures,
première of Z. Krauze’s Ball at the Opera
took place.
The String Quartet no. 3 is a one-movement composition comprised of four segments. Each segment ends with a solo
cadenza played, in order, by the cello,
viola, second violin and first violin. The
work is based on one motif, transformed
in a different way in each of the segments.
Jan Weber wrote about the work: “The
Quartet, with its four segments, resembles
four sisters who are similar to each other,
but each of them has a different character.”
The Quartet was composed in the winter
of 1982 in New Haven CT (USA), on
commission from French Radio. The first
performance took place on 24 January
1983, in the rendition of the Gra¿yna Bacewicz Quartet.
pi¹tek / Friday, 10.11.2006
profesorem korespondentem Keyimiung
University, Taegu w Korei. Zasiada³ w jury
miêdzynarodowych konkursów kompozytorskich (Gaudeamus, 1992 – przewodnicz¹cy, Œwiatowe Dni Muzyki: Oslo, Ateny,
Warszawa) oraz wykonawczych. W uznaniu
zas³ug odznaczony zosta³ Srebrnym Krzy¿em Zas³ugi PRL (1975), we Francji tytu³em
Chevalier dans l’ordre des Arts et des Lettres (1984), doroczn¹ nagrod¹ ZKP (1988),
nagrod¹ Ministerstwa Kultury i Sztuki (1989),
Doroczn¹ Nagrod¹ Ministra Kultury (2005).
We wrzeœniu 2006 w £odzi podczas Festiwalu Czterech Kultur odby³o siê prawykonanie najnowszej opery Z. Krauzego: Bal
w operze.
179
Ignacy
Feliks
Dobrzyñski
180
________________
________________
Nota o kompozytorze znajduje siê przy
koncercie z dnia 8 listopada, godz.19.30
For information about the composer see notes
under the 8 November 7:30 p.m. concert
Kwintet smyczkowy op. 20 uwa¿any
jest za najwiêksze osi¹gniêcie Dobrzyñskiego w dziedzinie muzyki kameralnej.
Bardzo efektowny, trochê marszowy temat
w punktowanym rytmie nadaje energiczny
charakter I czêœci. Przedstawiaj¹ go wiolonczele i dopiero po chwili podejmuj¹ skrzypce,
oplataj¹c figuracjami. Efektowne brzmienie
Allegra jest wynikiem gêstej, chwilami
nawet przeimitowanej faktury oraz licznych
epizodów popisowych – zw³aszcza w partii
pierwszych skrzypiec i wiolonczeli.
Od samego pocz¹tku Menueta rozbrzmiewa wyraŸny mazur. Nie jest to pierwsza
stylizacja polskiego tañca w kameralnym
dorobku Dobrzyñskiego (ju¿ w Kwartecie
smyczkowym d-moll z op. 8 umieœci³ Minuetto alla Masovienne z kujawsk¹ melodi¹).
Ca³kowit¹ zmianê nastroju wprowadza
kolejna czêœæ. Po bardzo powa¿nym
wstêpie rozbrzmiewa melodia Mazurka
D¹browskiego, dalej poddawana wariacyjnym zmianom.
Po ¿a³obnej czêœci wolnej wraca panuj¹cy
w Kwintecie pogodny nastrój. Fina³owe
rondo ma charakter wyj¹tkowo beztroski,
a nawet popularny, co dzieje siê g³ównie
za spraw¹ refrenu – stylizowanej polki.
The String Quintet op. 20 is considered
to be Dobrzyñski’s greatest achievement in
the field of chamber music. A very effective,
slightly march-like theme in dotted rhythms
gives an energetic character to the first
movement. It is presented by the cellos,
and only after a little while do the violins
take it up, decorating it with figures. The
Allegro’s effective sound is the result of
a dense, sometimes even imitative texture,
as well as of numerous showy episodes –
especially in the first violin and cello parts.
From the very beginning of the Minuet,
a clear mazurka is in evidence. This is not
the first stylization of a Polish dance in
Dobrzyñski’s chamber music (he had already
placed a Minuetto alla Masovienne, with
a melody from the Kujawy region of Poland,
in the String Quartet in d minor from op. 8).
A complete change of mood is introduced
by the next movement. After a very solemn
introduction, we hear the melody of D¹browski’s Mazurka [now the Polish national
anthem], which is further subjected to
variational changes. After the funereal slow
movement, the cheerful mood predominating in the Quintet returns. The final
rondo is of exce-ptionally carefree, even
popular character, which effect is owed
chiefly to the refrain – a stylized polka.
Danuta Gwizdalanka,
Przewodnik po muzyce kameralnej, PWM,
Kraków 1996
Danuta Gwizdalanka
Przewodnik po muzyce kameralnej [A Guide to
Chamber Music], PWM Edition, Kraków 1996
Pianista, czterokrotny stypendysta Funduszu
Stypendialnego im. F. Chopina, zwyciêzca
Konkursu Pianistycznego w Bia³ymstoku.
Studiowa³ na Akademii Muzycznej w Katowicach u P. Skrzypka i E. Knapika oraz na
Akademii Muzycznej w Krakowie u J. Olejniczaka. Bra³ udzia³ w kursach mistrzowskich A. Jasiñskiego, O. Jablonskiej, Lee
Kum Singa i R. Baksta. Jest laureatem
wielu nagród i wyró¿nieñ na konkursach
pianistycznych oraz festiwalach w kraju
i za granic¹, m.in. w Szwecji, Glasgow,
Londynie (II nagroda na Miêdzynarodowym Konkursie Muzycznym), a tak¿e na
na Festiwalu Pianistyki Polskiej w S³upsku
i na Festiwalu Talentów w Tarnowie. Liczne
wystêpy w Polsce, m.in. na Festiwalu
Radiowym w Warszawie, „Warszawskiej
Jesieni”, Miêdzynarodowych Dniach
Kompozytorów Krakowskich, a tak¿e na
Ukrainie, w Niemieczech, Francji, Hiszpanii,
Wielkiej Brytanii, Japonii i Holandii, spotyka³y
siê ze znakomitymi recenzjami krytyków.
Bra³ udzia³ w festiwalach chopinowskich
w Belgii, na Majorce i we Francji. Dokona³
licznych nagrañ dla Polskiego Radia
i Telewizji. Zagra³ rolê Fryderyka Chopina
w filmie zrealizowanym przez telewizjê
japoñsk¹.
Artysta prowadzi o¿ywion¹ dzia³alnoœæ
kameraln¹, wystêpuj¹c ze znanymi artys-
Pianist, four-time recipient of stipend from
F. Chopin Scholarship Fund, winner of
Piano Competition in Bia³ystok. Studied
at Academy of Music in Katowice with
P. Skrzypek and E. Knapik, as well as at
Academy of Music in Kraków with J. Olejniczak. Has taken part in master classes
with A. Jasiñski, O. Yablonskaya, Lee Kum
Sing and R. Bakst. Has won many prizes
and distinctions at piano competitions and
festivals in Poland and abroad – among
others, in Sweden, Glasgow, London (2nd
Prize at International Music Competition),
as well as at the Polish Piano Festival in
S³upsk and the Talent Festival in Tarnów.
Numerous performances in Poland –
among others, at the Radio Festival in
Warsaw, Warsaw Autumn festival, International Days of Music by Kraków Composers,
as well as in Ukraine, Germany, France,
Spain, Great Britain, Japan and Holland –
have met with superb critical reviews. Has
taken part in Chopin festivals in Belgium,
Mallorca and France. Has made numerous
recordings for Polish Radio and Television.
Played role of Fryderyk Chopin in film
made by Japanese Television.
Artist has lively career as chamber musician, performing with well-known artists
and ensembles – among others, Sinfonia
Varsovia, Polish Radio Orchestra, Concerto
pi¹tek / Friday, 10.11.2006
Bart³omiej
Kominek
181
tami i zespo³ami, m.in. z Sinfoni¹ Varsovi¹,
Polsk¹ Orkiestr¹ Radiow¹, Concerto Avenna,
Kwartetem Smyczkowym DAFÔ, E. Towarnick¹, J. Olejniczakiem, W. Michniewskim,
A. Armatys, A. Gebertem. Jest autorem
opracowania koncertów Chopina na fortepian z towarzyszeniem kwartetu smyczkowego (wydane przez PWM). Wraz z J. Olejniczakiem, chórem Uniwerystetu Gdañskiego
i znakomitymi solistami nagra³ w 2005 roku
niezwykle rzadko wykonywan¹ Ma³¹ mszê
uroczyst¹ Rossiniego.
Avenna, DAFÔ String Quartet, E. Towarnicka, J. Olejniczak, W. Michniewski,
A. Armatys, A. Gebert. Author of arrangement of Chopin concerti for piano with
string quartet accompaniment (published
by PWM). In 2005, together with J. Olejniczak, University of Gdañsk choir, and
distinguished soloists, recorded Rossini’s
very rarely-performed Petite Messe Solennelle.
Kwartet
DAFÔ
182
Powsta³ w 1993 roku. Tworz¹ go Justyna Duda
(I skrzypce), Danuta Augustyn (II skrzypce),
Aneta Dumanowska (altówka) i Anna Armatys (wiolonczela). W 2000 roku kwartet
otrzyma³ dyplom z wyró¿nieniem w Staatliche Hochschule für Musik w Stuttgarcie
w klasie mistrzowskiej kwartetu Melos,
a w 2004 roku dyplom z wyró¿nieniem
w klasie solistycznej. Bra³ udzia³ w kursach
prowadzonych przez M. Mosia (Kwartet
Œl¹ski), P. Farulli (Quartetto Italiano), cz³onków Kwartetu im. Borodina, Kwartetu
Tokio. Fascynacja wykonawstwem muzyki
wspó³czesnej zaowocowa³a nagrodami
fonograficznymi: Fryderyk 1999 i 2001 za
dwie p³yty Polskie Kwartety XX wieku (PWM/
DUX), i nagrodami na konkursach miêdzynarodowych. Zespó³ jest laureatem m.in.
I nagrody i nagrody specjalnej Konkursu
Founded in 1993. Comprised of Justyna
Duda (Violin I), Danuta Augustyn (Violin II),
Aneta Dumanowska (viola) and Anna
Armatys (cello). In 2000, quartet received
diploma with distinction from Staatliche
Hochschule für Musik in Stuttgart, master
class of Melos Quartet; and in 2004,
diploma with distinction in solo performance. Has taken part in courses conducted
by M. Moœ (Silesian Quartet), P. Farulli
(Quartetto Italiano), members of Borodin
Quartet, Tokyo String Quartet. Fascination
with contemporary music performance
practice has borne fruit in recording
prizes: Fryderyk 1999 and 2001 for two
disks 20th-century Polish Quartets (PWM
Edition/DUX), as well as in prizes at international competitions. Ensemble has won,
among other prizes, 1st Prize and special
prize at K. Bacewicz Chamber Music
Competition in £ódŸ (1995), 1st Prize at
V. Bucchi International 20th-century Music
Competition in Rome (1995), special prize
at D. Shostakovich International String
Quartet Competition in St. Petersburg
(1996), 1st Prize and special prize at
K. Penderecki International Contemporary
Chamber Music Competition in Kraków
(1997), 2nd Prizes at International String
Quartet Competitions in Cremona and
Bubenreuth (1998). Fruit of collaboration
with Peter Buck (cellist in Melos Quartet)
is recording of Schubert’s String Quintet
alongside two quartets by K. Szymanowski
and Quartet no. 2 by H. M. Górecki.
Ensemble performs at most important festivals, among others: Kissinger Sommer,
Warsaw Autumn, Obertsdorfer Musiksommer, im Frankfurter Römer, K. Szymanowski Festival, Forum “Ost-West”,
Festival Euro Mediterraneo, Festival d’Île
de France. Repertoire includes, aside from
contemporary music, chamber works from
all eras – quintets, octets, and concerti for
quartet and orchestra.
Peter Buck
pi¹tek / Friday, 10.11.2006
Muzyki Kameralnej im. K. Bacewicza
w £odzi (1995), I nagrody Miêdzynarodowego Konkursu Muzyki XX Wieku im. V. Bucchi w Rzymie (1995), nagrody specjalnej
Miêdzynarodowego Konkursu Kwartetów
Smyczkowych im. D. Szostakowicza w St.
Petersburgu (1996), I nagrody i nagrody
specjalnej Miêdzynarodowego Konkursu
Wspó³czesnej Muzyki Kameralnej im.
K. Pendereckiego w Krakowie (1997),
II nagrody Miêdzynarodowych Konkursów
Kwartetów Smyczkowych w Cremonie i Bubenreuth (1998). Owocem wspó³pracy
z Peterem Buckiem (wiolonczelist¹ kwartetu
Melos), jest nagranie Kwintetu smyczkowego
Schuberta obok dwóch kwartetów K. Szymanowskiego i II Kwartetu H.M. Góreckiego.
DAFÔ wystêpuje na najwa¿niejszych festiwalach, m.in.: Kissinger Sommer, „Warszawska Jesieñ”, Obertsdorfer Musiksommer, im Frankfurter Römer, Festiwal im.
K. Szymanowskiego, Forum „Ost-West”,
Festival Euro Mediterraneo, Festival d’Île
de France. Repertuar zespo³u obejmuje,
poza muzyk¹ wspó³czesn¹, utwory kameralne wszystkich epok, kwintety, oktety oraz
koncerty na kwartet i orkiestrê.
183
Profesor wiolonczeli i kwartetu smyczkowego
w Staatliche Hochschule für Musik und
Darstellende Kunst w Stuttgarcie. Jest wspó³za³o¿ycielem s³ynnego kwartetu Melos,
wraz z którym podczas ponadczterdziestoletniej dzia³alnoœci wystêpowa³ na wszystkich
œwiatowych scenach oraz dokona³ licznych
nagrañ dla wielu wytwórni p³ytowych, rozg³oœni radiowych i telewizyjnych. Fundator
i Dyrektor Artystyczny Festiwalu Oberstdorfer
Musiksommer. Za³o¿yciel kameralnego
zespo³u wiolonczelowego Rondo Violoncello.
Professor of cello and string quartet at
Staatliche Hochschule für Musik und
Darstellende Kunst in Stuttgart. Co-founder
of famous Melos Quartet, together with
which, during its over forty-year career,
he has performed on all of the world’s
stages, and made numerous recordings
for many record labels, radio and television broadcasters. Founder and artistic
director of Oberstdorfer Musiksommer
festival. Founder of cello chamber ensemble Rondo Violoncello.
Kazimierz Serocki – Epizody / Episodes (1959), 11’
Tadeusz Baird – Cztery dialogi na obój i orkiestrê kameraln¹ /
Four Dialogues for oboe, harp, and chamber orchestra (1964), 12’
- Andante non troppo
- Moderato
- Allegro moderato
- Adagio calmatissimo
Witold Lutos³awski – Koncert podwójny na obój, harfê i orkiestrê /
Double Concerto for oboe, harp, and orchestra (1980), 20’
- Rapsodico. Appassionato
- Dolente
- Marciale e grotesco
***
Jan Krenz – Messa breve na chór, dzwony i 3 flety / Messa breve for
choir, bells, and three flutes (1982), 15’
- Kyrie
- Gloria
- Credo
- Sanctus
- Agnus Dei
Jan Krenz – I Symfonia / Symphony no. 1 (1949), 21’
- Lento misterioso
- Allegro deciso
- Moderato
Heinz Holliger (Szwajcaria / Switzerland) – obój / oboe
Ursula Holliger (Szwajcaria / Switzerland) – harfa / harp
Chór Filharmonii im. K. Szymanowskiego w Krakowie /
Choir of the K. Szymanowski Philharmonic in Kraków
Jacek Mentel – chórmistrz / choirmaster
Orkiestra Filharmonii im. K. Szymanowskiego w Krakowie /
Orchestra of the K. Szymanowski Philharmonic in Kraków
Jan Krenz – dyrygent / conductor
pi¹tek / Friday, 10.11.2006
pi¹tek, godz. 19.30 / Friday, 7:30 p.m.
SALA FILHARMONII KRAKOWSKIEJ /
KRAKÓW PHILHARMONIC HALL
185
Bezpoœrednia transmisja koncertu w Programie 2 Polskiego Radia /
Live broadcasting on Polish Radio Channel 2
Koncert wpisuje siê w obchody Jubileuszu 80-lecia urodzin i 60-lecia pracy
artystycznej Jana Krenza / Concert is part of celebrations of Jan Krenz's
80th birthday and 60th jubilee of artistic debut
Wspó³praca / Collaboration:
Filharmonia im. Karola Szymanowskiego w Krakowie /
Karol Szymanowski Philharmonic in Kraków
186
Kompozytor i pianista, urodzi³ siê w 1922
w Toruniu, zmar³ w 1981 w Warszawie.
Studia muzyczne ukoñczy³ w 1946 roku
w Pañstwowej Wy¿szej Szkole Muzycznej
w £odzi w klasie kompozycji K. Sikorskiego
i w klasie fortepianu S. Szpinalskiego. Swoje
umiejêtnoœci uzupe³nia³ w Pary¿u pod kierunkiem N. Boulanger (kompozycja) i L. Lévy’ego (fortepian). Koncertowa³ jako pianista w kraju i za granic¹, od 1952 roku
poœwiêci³ siê wy³¹cznie kompozycji. Wraz
z m³odymi twórcami: T. Bairdem i J. Krenzem utworzy³ „Grupê 49”, której celem by³o
realizowanie ambitnych za³o¿eñ artystycznych
w ówczesnych trudnych realiach politycznych.
Zosta³ laureatem pierwszego Konkursu
Kompozytorskiego im. G. Fitelberga,
uzyskuj¹c I nagrodê za Sinfoniettê (1956),
wyró¿nion¹ nastêpnie na Miêdzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO
w Pary¿u (1959). W 1965 roku ponownie
siêgn¹³ po laury w Pary¿u, uzyskuj¹c III lokatê za Freski symfoniczne; zdoby³ Prix
Italia za utwór Pianophonie (1979).
K. Serocki by³ wraz z T. Bairdem inicjatorem
festiwalu muzyki wspó³czesnej „Warszawska Jesieñ” – jedynego w Œrodkowej Europie miêdzynarodowego forum, na
którym spotyka³a siê muzyka Wschodu
i Zachodu, awangarda i klasyka XX wieku.
W dorobku kompozytorskim Serockiego
Composer and pianist, was born in 1922
in Toruñ, died in 1981 in Warsaw. Graduated in 1946 from State College of Music
in £ódŸ, composition studio of K. Sikorski
and piano studio of S. Szpinalski. Supplemented skills in Paris under direction of
N. Boulanger (composition) and L. Lévy
(piano). Concertized as pianist in Poland
and abroad; from 1952 onwards, devoted
himself exclusively to composition. Together
with young artists: T. Baird and J. Krenz,
formed Group 49, whose aim was to
realize ambitious artistic assumptions
amid the difficult political realities of the
time. Won first G. Fitelberg Composers’
Competition, receiving 1st Prize for Sinfonietta (1956), which was subsequently
awarded distinction at UNESCO IMC
International Rostrum of Composers in
Paris (1959). In 1965, again took award
in Paris, obtaining 3rd place for Symphonic
Frescoes, as well as Prix Italia for work
entitled Pianophonie (1979).
K. Serocki was, together with T. Baird, an
initiator of the Warsaw Autumn contemporary music festival – the only international forum in Central Europe where
musicians from East and West, the avantgarde and the classics of the 20th century.
In Serocki’s compositional uvre, the most
important item is represented by orchestral
pi¹tek / Friday, 10.11.2006
Kazimierz
Serocki
187
najwa¿niejsz¹ pozycjê stanowi¹ utwory
orkiestrowe, w tym tak¿e z udzia³em
instrumentów solowych, jak fortepian,
organy czy flet. Istotnym nurtem odzwierciedlaj¹cym jego zainteresowania twórcze
s¹ cykle pieœni do tekstów wspó³czesnych
poetów polskich. Bardzo cenione s¹ jego
utwory fortepianowe, zaœ rekordy popularnoœci bij¹ utwory z solow¹ parti¹ puzonu:
Koncert i Suita.
188
Epizody Kazimierza Serockiego powsta³y
w roku 1959. Wydawa³oby siê, ¿e ówczesna
gomu³kowska „nasza ma³a stabilizacja”
bêdzie sprzyja³a powstawaniu utworów
w pewnym sensie opiewaj¹cych bezpieczeñstwo mikrodobrobytu, a jednak powstawa³y
dzie³a pe³ne wewnêtrznego niepokoju.
Dla dzisiejszego m³odego odbiorcy, wychowanego w ca³kowicie innych czasach ów
oddech awangardy, œwie¿oœci, jaki pod
koniec lat piêædziesi¹tych wnosi³y dzie³a
Lutos³awskiego, Bairda czy Serockiego jest
czymœ naturalnym i zrozumia³ym. W tamtych
czasach musia³o byæ to czymœ naprawdê
niezwyk³ym.
Zastanawia jednak, jak to siê sta³o, ¿e
w zgrzebnej rzeczywistoœci PRL-u powstawa³y tak wybitne i nas¹czone wewnêtrzn¹
g³êbi¹ dzie³a, jak m.in. Epizody Serockiego.
Nie jest to bowiem dzie³o banalne. Byæ
mo¿e powstanie utworu przypad³o na zbyt
wczesny etap awangardy, by mo¿na ju¿
mówiæ o pewnej rutynie pisania zgodnie
z duchem czasu. Widaæ jednak wyraŸnie
w muzyce Epizodów, ¿e potrzeba „chwytania”
rzeczywistoœci objawia³a siê na ka¿dym
kroku. W 1959 roku by³o ju¿ jasne, ¿e
komuniœci nie odpuszcz¹ frontu walki
o masy, lecz wspó³czesn¹ muzykê pozostawiaj¹ w³aœciwie woln¹ od ideologicznego
wp³ywu zatem... czy nie nale¿a³oby – korzystaj¹c ze sprzyjaj¹cych czasów – wstrz¹sn¹æ odbiorc¹, mo¿e w³aœnie nietypowym
ustawieniem orkiestry, mo¿e zupe³nie innym
rozumieniem komponowania faktury?
I przede wszystkim – ca³kowicie now¹
koncepcj¹ kszta³towania przebiegu formy?
works, including ones with solo instruments
such as piano, organ or flute. An essential
trend reflecting his creative interests are
song cycles to texts by contemporary
Polish poets. Highly esteemed are his
piano works, while his works with solo
part for trombone, Concerto and Suite,
are breaking records for popularity.
Kazimierz Serocki’s Episodes was written
in 1959. It would seem that ‘our little stabilization’ of that time (when Gomu³ka
was head of the Communist Party) would
be conducive to the writing of pieces in
a certain sense singing the praises of the
security of micro-prosperity, but nevertheless, works were being written that were
full of inner anxiety. For today’s young listener, raised in completely different times,
that breath of the avant-garde, that freshness which Lutos³awski’s, Baird’s or Serocki’s works brought at the end of the 1950s,
is something natural and understandable.
In those times, it must have been a real rarity.
It is intriguing, though, how it happened
that in the coarse reality of the Polish People’s Republic, such outstanding works,
saturated with inner depth, were written –
such as, among others, Serocki’s Episodes.
For this is no banal work. Perhaps the
work was written at too early a stage in
the avant-garde to be able to talk about
a certain routine of writing in accordance
with the spirit of the times. However, it is
clearly visible in the music of Episodes,
that a need to ‘grasp’ reality was revealing
itself at every step. In 1959, it was already
clear that the Communists would not
abandon the front in the battle for the
masses, but that they would leave contemporary music essentially free of ideological
influence, thus… shouldn’t we – taking
advantage of favorable times – shake up
the audience, perhaps with an atypical
arrangement of the orchestra, perhaps
with a completely different understanding
of the composition of texture? And above
all – with a completely new concept for
Maciej Jab³oñski
shaping of the formal process? Even just
the spatial disposition of the instrumental
resources created completely new conditions for the listener. In the front, a row
of violas; in the back, double basses. Celli
set up in a ‘V’ shape were surrounded
with both groups of violins, behind which
the composer spread out, in three different
locations, percussion groups; only the
double basses were left outside. This was
not a thoughtless caprice of Serocki’s, for
this type of spatial disposition of the elements of the orchestra made it possible to
bring out truly excellent and refined topophonic ideas. And likewise, the process
of the work, in which the values of melodic
and harmonic language gives way to the
peculiar character of sonorities, represents
an innovation in the Polish music of that
time. Thanks to the linkage of the process
of sound in space with interesting timbral
effects, the resulting music was colorful,
attention-getting, fresh and striking. And
at the same time, wonderfully composed
from a formal standpoint – for Episodes
proceeds with unusual flexibility; the music
rolls by, as it were, in one breath. The individual links in the work (Proiezioni – Movimenti – Migrazioni – Incontri) are connected to each other in an uncommonly
logical and fluid manner, not losing any
of their autonomy.
Maciej Jab³oñski
pi¹tek / Friday, 10.11.2006
Samo rozstawienie instrumentarium stwarza³o zupe³nie nowe warunki odbioru.
Z przodu rz¹d altówek, z ty³u kontrabasów.
Ustawione w literê „V” wiolonczele okolone
zosta³y obiema grupami skrzypiec, za którymi kompozytor rozmieœci³ w trzech punktach grupy perkusyjne, a jedynie kontrabasy pozostawi³ na zewn¹trz. Nie by³ to
nieprzemyœlany kaprys Serockiego, albowiem ten sposób rozstawienia elementów
orkiestry umo¿liwi³ wydobycie bardzo celnych i wyrafinowanych pomys³ów topofonicznych. Podobnie i przebieg utworu,
w którym wartoœæ melodyki i harmoniki
ustêpuje specyfice brzmieñ, stanowi novum
w ówczesnej muzyce polskiej. Dziêki po³¹czeniu przebiegu dŸwiêku w przestrzeni
z ciekawymi efektami kolorystycznymi
powsta³a muzyka barwna i przykuwaj¹ca
uwagê, œwie¿a i frapuj¹ca. A przy tym
œwietnie skomponowana z punktu widzenia
formy – Epizody przebiegaj¹ bowiem
niezwykle plastycznie, muzyka toczy siê
jak gdyby jednym tchem. Poszczególne
ogniwa utworu (Proiezioni – Movimenti –
Migrazioni – Incontri) ³¹cz¹ siê z sob¹ niezwykle logicznie i p³ynnie, nie trac¹c nic
na swojej autonomii.
189
Tadeusz
Baird
190
Kompozytor, urodzi³ siê w 1928 roku
w Grodzisku Mazowieckim, zmar³ w 1981
roku w Warszawie. Podczas wojny studiowa³ kompozycjê u B. Woytowicza i K. Sikorskiego, a póŸniej w latach 1947-51
u P. Rydla i P. Perkowskiego w warszawskiej
PWSM. Kontynuowa³ naukê gry na fortepianie u T. Wituskiego; studiowa³ te¿ muzykologiê na Uniwersytecie Warszawskim.
W 1949 wraz z J. Krenzem i K. Serockim
utworzy³ „Grupê 49”; by³ jednym z inicjatorów Festiwalu Muzyki Wspó³czesnej
„Warszawska Jesieñ”. W 1977, jako profesor, obj¹³ klasê warszawskiej Akademii
Muzycznej, w 1979 zosta³ cz³onkiem Akademie der Künste der Deutschen Demokratischen Republik Berlin. Jest autorem dzie³
symfonicznych i kameralnych. W jego
twórczoœci istotne miejsce zajmuj¹ liczne
cykle wokalne powsta³e w wyniku szerokich zainteresowañ literackich oraz dramat
muzyczny Jutro, oparty na motywach noweli
J. Conrada. By³ laureatem konkursów
kompozytorskich, zdoby³ I lokatê na Miêdzynarodowej Trybunie Kompozytorów
UNESCO za Wariacje bez tematu i za
Cztery Dialogi (1963 i 1966). Zosta³ te¿
uhonorowany wieloma nagrodami za
twórczoœæ oraz dzia³alnoœæ pedagogiczn¹,
m.in.: Krzy¿em Komandorskim Odrodzenia Polski (1964), Nagrod¹ Prezesa
Composer, was born in 1928 in Grodzisk
Mazowiecki, died in 1981 in Warsaw.
During World War II, studied composition
with B. Woytowicz and K. Sikorski; and
later, from 1947-51, with P. Rydel and
P. Perkowski at State College of Music in
Warsaw. Continued studies in piano performance with T. Wituski; also studied
musicology at University of Warsaw. In
1949, together with J. Krenz and K. Serocki,
formed Group 49; was one of the initiators of the Warsaw Autumn Festival of
Contemporary Music. In 1977, as professor, took charge of a studio at the Warsaw
Academy of Music; in 1979, became
member of Akademie der Künste der
Deutschen Demokratischen Republik Berlin.
Author of symphonic and chamber works.
In his uvre, an essential place is occupied
by numerous vocal cycles written as result
of broad-based literary interests, as well
as by the musical drama Tomorrow, based
on motifs from J. Conrad’s novella. Won
prizes in composers’ competitions, took
1st place at UNESCO IMC International
Rostrum of Composers for Variations without a Theme and for Four Dialogues (1963
and 1966). Was also honored with many
awards for his uvre as well as for pedagogical activity – among others, Commander’s Cross of the Order of Polonia Resti-
Utwór Cztery dialogi, pochodz¹cy z 1964
roku, przeznaczony jest na obój i orkiestrê
kameraln¹ sk³adaj¹c¹ siê z 27 instrumentalistów. Dialogi powsta³y na zamówienie
niemieckiego oboisty Lothara Fabera i równie¿ jemu s¹ dedykowane.
W warstwie brzmieniowej utworu kompozytor niezwykle starannie, z ogromnym
smakiem i wyrafinowaniem dobiera i zestawia barwy dŸwiêkowe. Intensywne, nasycone brzmienie i istotna rola ekspresji
dŸwiêkowej zbli¿a ten utwór do tradycji
romantycznej. Wed³ug s³ów kompozytora
„tytu³ stanowi najlepszy i wystarczaj¹cy
komentarz dotycz¹cy formy utworu”.
W 1966 roku Tadeusz Baird otrzyma³ za
Cztery dialogi I nagrodê na Miêdzynarodowej Trybunie Kompozytorów UNESCO
w Pary¿u.
tuta (1964), Award of President of Council
of Ministers for uvre as a whole (1979),
as well as National Education Commission
Medal and Music Prize of the City of
Cologne (1963).
Four Dialogues, from 1964, is scored for
oboe and chamber orchestra comprised
of 27 instrumentalists. The Dialogues were
commissioned by German oboist Lothar
Faber, and are also dedicated to him.
In the work’s sound plane, the composer
selects and combines timbres with unusual
care, as well as with enormous taste and
refinement. The intense, saturated tone
and the essential role of sound expression
bring this work closer to the Romantic tradition. According to the composer’s words,
‘the title represents the best, sufficient
commentary concerning the work’s form’.
In 1966, for Four Dialogues, Tadeusz
Baird received 1st Prize at the UNESCO
IMC International Rostrum of Composers
in Paris.
Witold
Lutos³awski
191
________________
________________
Nota o kompozytorze znajduje siê przy
koncercie z dnia 7 listopada, godz.19.30
For information about the composer see
notes under the 7 November 7:30 p.m.
concert
Koncert podwójny na obój i harfê z ma³¹ orkiestr¹ skomponowa³ Lutos³awski
w roku 1980 dla Heinza oraz Ursuli Holligerów; w tym samym roku w Lucernie
odby³o siê prawykonanie utworu pod
pi¹tek / Friday, 10.11.2006
Rady Ministrów za ca³okszta³t twórczoœci
(1979) oraz Medalem Komisji Edukacji
Narodowej, a tak¿e Nagrod¹ Muzyczn¹
Miasta Kolonia (1963).
The Double Concerto for oboe and harp
with small orchestra was composed by
Lutos³awski in 1980 for Heinz and Ursula
Holliger; the same year, in Lucerne, the
192
batut¹ Paula Sachera. Mimo i¿ ówczesna
publicznoœæ za¿¹da³a bisu (powtórzono
dwie ostatnie czêœci), Koncert ci¹gle pozostaje utworem stosunkowo ma³o znanym –
mo¿e tak¿e dlatego, ¿e sam kompozytor
zaliczy³ go do dzie³ o „mniejszym ciê¿arze
gatunkowym”. Od czasu zaœ polskiej „warszawsko-jesiennej” premiery dzie³a (tak¿e
w 1980 roku) rzadko goœci³o ono na polskich estradach. Koncert podwójny jest
dzie³em, w którym Lutos³awski po raz
pierwszy odchodzi od kilku stosowanych
wczeœniej zasad. Rezygnuje tu z formy
dwudzielnej, powraca natomiast do klasycznego schematu trzyczêœciowego, gdzie
œrodkowe ogniwo Dolente kontrastuje
tempem z wstêpnym Rapsodico. Appassionato i fina³owym Marciale e grotesco.
W pierwszych dwóch dominuje technika
ad libitum, a wiêc aleatoryzm faktury,
w ostatniej – precyzyjny zapis metryczny.
Ostatnia czêœæ jest zreszt¹ najbardziej
kontrowersyjna i opiera siê na pomyœle...
marsza. Lutos³awski objaœnia³ to chêci¹
zastosowania „¿artu technicznego”, polegaj¹cego na niedostrzegalnym przeobra¿eniu szybkiego marsza w wolny. Ale zamiast pierwotnej idei marsza ¿a³obnego
na zakoñczenie kompozytor zdecydowa³
siê zastosowaæ efekty groteskowe i œmieszne. Ekscentrycznoœæ pomys³u wyra¿a siê
w zastosowaniu elementów, które wydaj¹
siê sprzeczne z estetyk¹ Lutos³awskiego:
zgrzytliwe efekty barwowe w smyczkach,
dŸwiêki kombinowane czy multifoniczne
w oboju, stretto materia³u tematycznego
zorganizowane tak, aby sprawia³o wra¿enie,
¿e muzycy siê myl¹ i wchodz¹ w niew³aœciwym miejscu etc. Æwieræ wieku temu
Koncert podwójny nie zosta³ przyjêty
w Warszawie ze szczególnym entuzjazmem.
work’s world première took place under
the baton of Paul Sacher. Even though the
audience of the time demanded an encore
(the last two movements were reprised),
the Concerto still remains a relatively littleknown work – perhaps also because the
composer classified it as a work from
a ‘lighter genre’. On the other hand, since
the Polish ‘Warsaw Spring’ première of
the work (also in 1980), it has rarely been
hosted on Polish concert stages. The Double
Concerto is the work in which Lutos³awski
departs for the first time from several previously-applied principles. Here, he abandons a two-movement form, returning to
the classical three-movement scheme, where
the middle link Dolente contrasts in tempo
with the initial Rapsodico. Appassionato
and the final Marciale e grotesco. In the
first two, the ad libitum technique dominates
– thus, an aleatoric texture; and in the
final, precise, metrical notation. Furthermore, the last movement is the most controversial, and is based on the idea of
a march. Lutos³awski explained this with
a desire to utilize a ‘technical joke’, consisting of the imperceptible transformation
of a fast march into a slow one. But instead of the original idea of a funeral
march, the composer decided to finish
by utilizing grotesque and humorous elements. The eccentricity of the idea expresses itself in the utilization of elements
which seem to be contrary to the aesthetic
language of Lutos³awski: grating coloristic
effects in the strings, combined or multiphonic sounds in the oboe, a stretto of
the thematic material organized so as to
convey the impression that the musicians
are confused and coming in at the wrong
place, etc. A quarter-century ago, the
Double Concerto was not received in
Warsaw with any particular enthusiasm.
Krzysztof Baculewski
Krzysztof Baculewski
Urodzony w 1926, jest honorowym dyrygentem NOSPR. Debiut w Filharmonii
w £odzi (1946) poprowadzi³ go do Filharmonii Poznañskiej, a nastêpnie u boku
Grzegorza Fitelberga (1949-51) wspó³pracowa³ z WOSPR-em. Lata 1953-67 to czas
intensywnej dzia³alnoœci na czele tej orkiestry,
obejmuj¹cej nagrania, koncerty, liczne prawykonania dzie³ polskich kompozytorów,
sta³y udzia³ w festiwalu „Warszawska
Jesieñ” oraz czêste wyjazdy zagraniczne.
W latach 60. Jan Krenz by³ równie¿ I dyrygentem Orkiestry Denmarks Radio w Kopenhadze, wspó³pracowa³ z Orkiestr¹ Yomiuri
Nippon Symphony, prowadzi³ wielkie premiery operowe w Teatrze Wielkim w Warszawie. Jako dyrygent goœcinny koncertowa³
z Berliner Philharmoniker, Staatskapelle
Dresden, Royal Concertgebouw w Amsterdamie. W roku 1979 podpisa³ trzyletni
kontrakt i pe³ni³ funkcjê Generalmusikdirektor w Bonn. Jako kompozytor debiutowa³ w czasie okupacji Kwartetem smyczkowym. Wraz z T. Bairdem i K. Serockim
tworzy³ „Grupê 49”. Uprawia twórczoœæ
kameraln¹, wokaln¹ i symfoniczn¹; jest
równie¿ autorem muzyki teatralnej i filmowej. Jego dzia³alnoœæ artystyczna zosta³a
uhonorowana wieloma nagrodami. Od
2005 roku Jan Krenz jest Dyrektorem
Artystycznym Filharmonii im. K. Szymanowskiego w Krakowie. Artysta bra³ udzia³
Born in 1926, conductor laureate of National Polish Radio Symphony Orchestra.
Debut with £ódŸ Philharmonic (1946) led
him to the Poznañ Philharmonic, and then,
alongside Grzegorz Fitelberg (1949-51),
to collaboration with the Great Polish
Radio Symphony Orchestra (WOSPR).
The years from 1953-67 were filled with
intensive activity as head of WOSPR,
encompassing recordings, concerts, numerous world premières of works by Polish
composers, ongoing participation in the
Warsaw Autumn Festival, as well as numerous trips abroad. In the 1960s, Jan Krenz
was also the chief conductor of the Danish
Radio Orchestra in Copenhagen, collaborated with the Yomiuri Nippon Symphony,
led great opera premières at the Polish
National Opera in Warsaw. As guest conductor, he concertized with the Berliner
Philharmoniker, Staatskapelle Dresden,
Royal Concertgebouw in Amsterdam. In
1979, he signed a three-year contract
and took the post of Generalmusikdirektor
in Bonn. As a composer, he debuted during the German occupation with his String
Quartet. Together with T. Baird and K. Serocki, he formed Group 49. His works
have encompassed chamber, vocal and
symphonic genres; he is also the author
of theatrical and film music. His artistic
activity has been honored with many awards.
pi¹tek / Friday, 10.11.2006
Jan
Krenz
193
w 1. Festiwalu Muzyki Polskiej (Kraków
2005), w czasie którego mia³o miejsce
prawykonanie jego Uwertury na orkiestrê
symfoniczn¹.
194
Moja I Symfonia powsta³a w latach
1947-49. Przez ca³e ¿ycie sta³em przed
wyborem: „kompozycja czy dyrygentura?”
Jeszcze w czasie okupacji, dok³adnie w
roku 1943, zadebiutowa³em jako kompozytor Kwartetem smyczkowym. Jednak
zaraz po wojnie zacz¹³em studiowaæ dyrygenturê u Kazimierza Wi³komirskiego,
a wkrótce uprawiaæ j¹ zawodowo (w Filharmonii w Poznaniu). Trudno by³o
pogodziæ w czasie obie dyscypliny, mimo
zajmowania siê dyrygentur¹ wci¹¿
szuka³em czasu na komponowanie.
I Symfonia zosta³a wykonana pod moj¹
dyrekcj¹ w Filharmonii w Warszawie na
koncercie „Grupy 49”. Jest ona jakimœ
echem prze¿yæ Powstania Warszawskiego,
w którym zginê³y moja Matka i Siostra.
St¹d te¿ dedykacja – „pamiêci mojej
Matki”. Czêœæ I, w wolnym tempie,
stanowi rodzaj preludium, czêœæ II – energiczna i motoryczna – jest echem „walki”.
Kulminacjê stanowi czêœæ III, o rozbudowanej formie sonatowej. Wa¿n¹ rolê
odgrywa w niej fortepian.
W póŸnych latach 50., kiedy Ernest Ansermet przyjecha³ na „Warszawsk¹ Jesieñ”
z orkiestr¹ Suisse Romande, spoœród 10
przes³anych mu partytur wybra³ moj¹ Symfoniê. By³a ona wykonywana w ró¿nych
krajach, równie¿ poza Europ¹.
Jan Krenz
Messa Breve – wersja druga
Poza muzyk¹ instrumentaln¹ zawsze docenia³em twórczoœæ chóraln¹. St¹d na przyk³ad Dwie œpiewki na chór mieszany, które
zdoby³y ogromn¹ popularnoœæ. Po nich
napisa³em mszê – ta forma zawsze wydawa³a mi siê interesuj¹ca. Jest to krótka
msza, oparta na niepe³nym tekœcie liturgicznym. Druga wersja utworu zosta³a
Since 2005, Jan Krenz has been the Artistic Director of the K. Szymanowski Philharmonic in Kraków. The artist took part
in the 1st Festival of Polish Music (Kraków,
2005), during which the world première
of his Overture for symphony orchestra
took place.
My Symphony no. 1 was written over the
period from 1947-49. For my whole life,
I had been faced with the choice: “Composition or conducting?” Already during
the Occupation – more precisely, in 1943
– I debuted as a composer with my String
Quartet. However, immediately after the
War, I began to study conducting with
Kazimierz Wi³komirski; and shortly thereafter, to do it professionally (at the Philharmonic in Poznañ). It was difficult to reconcile the two disciplines time-wise; despite
being involved in conducting, I still kept
looking for time to compose. The Symphony no. 1 was performed under my direction
at the Philharmonic in Warsaw at a concert of Group 49. It is some sort of echo
of experiences from the Warsaw Uprising,
in which my mother and sister died. Thus
that dedication – “In memory of my Mother”. The first movement, in a slow tempo,
represents a kind of prelude; the second –
an energetic moto perpetuo – is an echo
of the “struggle”. The culmination is represented by the third movement, in an
expansive sonata form. An important role
in it is played by the piano.
In the late 1950s, when Ernest Ansermet
came to the Warsaw Autumn festival with
the Orchestre de la Suisse Romande,
among the 10 scores sent to him, he had
chosen my Symphony. It continued to be
performed in various countries, including
ones outside of Europe.
Jan Krenz
Messa Breve – version II
Aside from instrumental music, I have always
appreciated choral music. Thus, for example,
Jan Krenz
my Two Little Songs for mixed choir, which
gained enormous popularity. After them,
I wrote a Mass – this form has always
seemed interesting to me. It is a short Mass,
based on excerpts from the full liturgical
text. The second version of the work was
supplemented with the Amen movement
for choir and three flutes, as well as an
introduction for three flutes and campane
(chimes). The Credo was preceded by an
interlude for flutes; and before the Agnus
Dei, I added an expansive fragment for
orchestral bells.
Presently, I am writing a Requiem for mixed
choir, baritone solo, and narrator – in this
manner, I am realizing my ideal of vocal
music.
Jan Krenz
Heinz
Holliger
pi¹tek / Friday, 10.11.2006
uzupe³niona o czêœæ Amen na chór i trzy
flety, a tak¿e wstêp na trzy flety i campane.
Credo poprzedzi³o interludium na flety,
a przed Agnus Dei dopisa³em rozbudowany
fragment na dzwony orkiestrowe.
Obecnie piszê Requiem na chór mieszany,
baryton solo i recytatora – w ten sposób
realizujê sw¹ ideê muzyki wokalnej.
195
Kompozytor, instrumentalista (obój), dyrygent. Jedna z najbardziej wszechstronnych
i niezwyk³ych osobowoœci muzycznych
naszych czasów. Urodzony w 1939 roku,
studiowa³ na uczelniach Berna, Pary¿a
i Bazylei: obój (Emile Cassagnaud i Pierre
Pierlot), fortepian (Sava Savoff i Yvonne
Lefébure) oraz kompozycjê u Sándora Veressa and Pierre‘a Bouleza. Jest zdobywc¹
licznych pierwszych lokat na miêdzynarodowych konkursach. Nieocenione sa jego
zas³ugi w popularyzacji muzyki wspó³czesnej
Composer, instrumentalist (oboe), conductor. One of the most versatile and unusual
musical personalities of our time. Born in
1939, studied at conservatories in Bern,
Paris and Basel: oboe (Emile Cassagnaud
and Pierre Pierlot), piano (Sava Savoff
and Yvonne Lefébure) and composition
(Sándor Veress and Pierre Boulez). The
winner of numerous first prizes in international competitions, he has made inestimable contributions to popularization
of contemporary music and to expansion
196
i poszerzeniu technicznych mo¿liwoœci gry
na oboju.
S³ynni kompozytorzy dedykowali mu swoje
dzie³a, a artysta czêsto promowa³ dzie³a
mniej znanych wspó³czesnych twórców.
Prawykonanie jego opery Schneewittchen
w Zurich Opera House w 1998 roku by³o
wielkim miêdzynarodowym wydarzeniem.
W ostatnich latach artysta zrealizowa³
liczne projekty arstyczne, m.in.: prawykonanie z Andrásem Schiffem Partity podczas Berliner Festwochen (2001), ukoñczenie koncertu skrzypcowego i cyklu Puneigä
wykonanego z Juliane Banse podczas festiwalu Wien Modern (2002).
W ramach „Cité de la musique“ w Pary¿u
(2003) przez ca³y tydzieñ by³ prezentowany
dorobek H. Holligera jako oboisty, kompozytora i dyrygenta. Do tego projektu
artysta zaprosi³ najwybitniejszych solistów
i orkiestry. Podobne wydarzenie, organizowane przez Gulbenkian Foundation mia³o
miejsce w Lizbonie w 2004 roku. Heinz
Holliger dyryguje najwybitniejszymi orkiestrami, takimi jak Berliner Philharmoniker,
Cleveland Orchestra, Concertgebouw
Amsterdam, English Chamber Orchestra,
Philharmonia Orchestra London, Wiener
Philharmoniker, Wiener Symphoniker.
Wspó³praca po³¹czona z licznymi nagraniami wi¹¿e go z zespo³em Chamber Orchestra of Europe. Jest te¿ sta³ym dyrygentem
goœcinnym w SWR-Symphony Orchestra,
Budapest Festival Orchestra i wielu innych.
Heinz Holliger nagrywa dla firm Teldec,
Philips i ECM, a jego nagrania zdobywaj¹
liczne nagrody.
of the technical possibilities of oboe playing.
Famous composers have dedicated works
to him, and the artist has often promoted
the works of lesser-known contemporary
composers. The world première of his
opera Schneewittchen at Zurich Opera
House in 1998 was a great international
event. In recent years, the artist has realized
many artistic projects – among others, the
world première with András Schiff of his
Partita during the Berliner Festwochen
(2001), completion of a violin concerto
and the cycle Puneigä, performed with
Juliane Banse during the Wien Modern
festival (2002).
As part of Cité de la Musique in Paris
(2003), H. Holliger’s achievements as an
oboist, composer and conductor was presented for the entire week. The artist invited
the most distinguished soloists and orchestras to take part. A similar event, organized by the Gulbenkian Foundation, took
place in Lisbon in 2004. Heinz Holliger
conducts the most distinguished orchestras, such as the Berliner Philharmoniker,
Cleveland Orchestra, Concertgebouw
Amsterdam, English Chamber Orchestra,
Philharmonia Orchestra London, Wiener
Philharmoniker, Wiener Symphoniker.
By virtue of collaboration and numerous
recordings, he is associated with the Chamber Orchestra of Europe. He is also permanent guest conductor of SWR-Symphony Orchestra, Budapest Festival Orchestra and many others.
Heinz Holliger records for the Teldec,
Philips and ECM labels, and his recordings
win numerous awards.
Harfa. Wybitna instrumentalistka. Studia
odby³a w Bazylei i Brukseli, a I nagroda
w Miêdzynarodowym Konkursie Harfowym
w Izraelu by³a pocz¹tkiem jej solowej kariery
i koncertów z wybitnymi orkiestrami symfonicznymi Berlina, Wiednia i Los Angeles.
Wystêpowa³a równie¿ z English Chamber
Orchestra, I Musici di Roma, L’Orchestre
de Paris i wieloma innymi, koncertuj¹c pod
batut¹ wybitnych dyrygentów, takich jak:
Michael Gielen, Pierre Boulez, Sir Simon
Rattle czy Sir Neville Marriner.
Wspó³pracuje z najwa¿niejszymi firmami
fonograficznymi (Philips, DGG, Archiv,
Claves, Novalis), czêsto nagrywaj¹c repertuar kameralny z wybitymi instrumentalistami, jak: Aurèle Nicolet, Peter-Lukas Graf,
Heinz Holliger. W swoich projektach
artystycznych Ursula Holliger obok standardowego repertuaru harfowego
szczególn¹ uwagê poœwiêci³a muzyce
Luisa Spohra, dokonuj¹c premierowych
nagrañ jego koncertów na skrzypce, harfê
i orkiestrê. Jest równie¿ uznan¹ wykonawczyni¹ najnowszej muzyki, a liczni wspó³czeœni kompozytorzy dedykowali jej swoje
utwory – Elliott Carter, Hans Werner Henze,
Witold Lutos³awski, Ernst Křenek, Frank
Martin, Isang Yun, Toru Takemitsu i Heinz
Holliger.
Harp. Distinguished instrumentalist. Studied
in Basel and Brussels, and 1st Prize in the
International Harp Competition in Israel
was the beginning of her solo career and
concerts with the distinguished symphony
orchestras of Berlin, Vienna and Los Angeles. She has also performed with the English
Chamber Orchestra, I Musici di Roma,
L’Orchestre de Paris and many others, concertizing under the baton of such distinguished conductors as Michael Gielen,
Pierre Boulez, Sir Simon Rattle and Sir
Neville Marriner. Works with the most
important record labels (Philips, DGG,
Archiv, Claves, Novalis), often recording
chamber repertoire with such distinguished
instrumentalists as Aurèle Nicolet, Peter-Lukas Graf and Heinz Holliger. In her
artistic projects, apart from the standard
harp repertoire, Ursula Holliger has devoted particular attention to the music of Louis
Spohr, making première recordings of his
concerti for violin, harp and orchestra.
She is also a recognized performer of the
newest music, and numerous contemporary composers have dedicated their works
to her – Elliott Carter, Hans Werner Henze,
Witold Lutos³awski, Ernst Křenek, Frank
Martin, Isang Yun, Toru Takemitsu and
Heinz Holliger.
pi¹tek / Friday, 10.11.2006
Ursula
Holliger
197
Chór
Filharmonii
im. Karola
Szymanowskiego
w Krakowie
198
Za³o¿ony w 1945 roku liczy 80 artystów,
absolwentów œrednich i wy¿szych szkó³
muzycznych. Od pocz¹tku istnienia wykona³
prawie 2000 koncertów (w tym ponad
300 za granic¹). Bogaty repertuar zespo³u
obejmuje oko³o 400 utworów od muzyki
dawnej po prawykonania dzie³ polskich
kompozytorów wspó³czesnych (H.M. Górecki, K. Penderecki, R. Palester).
Towarzyszy³ wielu orkiestrom europejskim
i uczestniczy³ w 39 festiwalach w ca³ej
Europie, od pocz¹tku zwi¹zany jest równie¿
z europejskim Festiwalem Wielkanocnym
im. L. van Beethovena. Specjalizuje siê
w wykonaniach monumentalnych dzie³
oratoryjnych, maj¹c w swoim repertuarze
tak¿e opery. Do du¿ych osi¹gniêæ dyskograficznych chóru nale¿¹ nagrania muzyki
filmowej W. Kilara (Drakula, Król Ostatnich
The Kraków Philharmonic Choir, founded
in 1945, comprises 80 artists, graduates
of music schools and colleges. Since the
beginning of its existence, it has performed
nearly 2000 concerts (including over
300 abroad). The ensemble’s substantial
repertoire includes about 400 works,
from early music to premières of works
by Polish contemporary composers
(H. M. Górecki, K. Penderecki, R. Palester).
It has accompanied many European orchestras and participated in 39 festivals
all over Europe; from the beginning it
has also been associated with the European
L. van Beethoven Easter Festival. It specializes in performances of monumental
oratorio works; its repertoire includes
operas as well. Among the Choir’s major
discographical achievements are recordings
of film music by W. Kilar (Dracula, A King
for Burning), and a CD with Kilar’s works
– Krzesany, Angelus, Victoria – was nominated for the prestigious Fryderyk award.
For years, it has collaborated with K. Penderecki, who dedicated to the choir a fragment of his Passion – the sequence Stabat
Mater. It enjoys the favor of audiences,
reviewers and conductors, and its foreign
tours have earned it the reputation of ‘an
ambassador of Polish culture’.
Jacek
Mentel
Chórmistrz. Urodzony w 1962 w Zabrzu,
dyrygenturê studiowa³ na Akademii Muzycznej w Krakowie u Jerzego Katlewicza (dyplom z wyró¿nieniem). Jeszcze w czasie
studiów rozpocz¹³ wspó³pracê z Filharmoni¹ Krakowsk¹, w której od 1987 pe³ni³
funkcjê asystenta chórmistrza, a od 1989
do chwili obecnej jest dyrygentem i kierownikiem Chóru Mieszanego. Wraz z chórem
uczestniczy³ w wielu festiwalach krajowych
i zagranicznych, wspó³pracuj¹c z wieloma
wybitnymi dyrygentami z Polski i z zagranicy. Jako adiunkt na Wydziale Kompozycji,
Dyrygentury i Teorii Muzyki w krakowskiej
Akademii Muzycznej prowadzi dzia³alnoœæ
pedagogiczn¹. Swój warsztat dyrygencki
doskonali³ na licznych kursach i seminariach,
m.in. pod kierunkiem prof. Helmutha Rillinga (Bachakademie Stuttgart, Internatio-
Choirmaster. Born in 1962 in Zabrze,
he studied conducting at the Cracow
Academy of Music in class of professor
Jerzy Katlewicz (diploma with honours).
Still while at the Academy, he started cocollaboration with the Cracow Philharmonic
where, since 1987, he was assistant choir
master and since 1989 he has been a conductor and manager of the Mixed Choir.
Together with the choir, he participated in
many Polish and foreign festivals collaborating with many eminent conductors from
Poland and abroad. Simultaneously, he is
a teacher; a reader at the Faculty of Composition, Conducting and Theory of Music
at the Cracow Academy of Music. He has
improved his conductor’s skills at numerous
courses and seminars e.g. under the chairmanship of professor Helmuth Rilling
pi¹tek / Friday, 10.11.2006
dni), a p³yta z jego utworami – Krzesany,
Angelus, Victoria zosta³a nominowana do
presti¿owej nagrody Fryderyk. Od lat
wspó³pracuje z K. Pendereckim, który
dedykowa³ chórowi fragment Pasji – sekwencjê Stabat Mater. Cieszy siê sympati¹
publicznoœci, recenzentów i wspó³pracuj¹cych z nim dyrygentów, a zagraniczne
tournée zaskarbi³y mu opiniê „ambasadora
kultury polskiej”.
199
nalen Dirigentenseminar Leipzig) oraz
jako stypendysta w Eugen (USA) w ramach
Oregon Bach Festival. W 1989 otrzyma³
Stypendium m. Krakowa dla M³odych
Twórców Kultury. Jako dyrygent koncertów
symfonicznych, oratoryjnych oraz muzyki
chóralnej wystêpuje na estradach krajowych
i zagranicznych (Francja, Niemcy,
Norwegia, USA).
200
(Bachakademie Stuttgart, Internationalen
Dirigentenseminar Leipzig) and as a fellow
in Eugen, USA at Oregon Bach Festival. In
1989, he received a scholarship of the
city of Cracow for Your Art Creators. As
a conductor of symphonic concerts, oratorios and choir music, he appears on Polish
and foreign concert platforms (France, Germany, Norway, USA).
Orkiestra
Filharmonii
im. Karola
Szymanowskiego
w Krakowie
Za³o¿ona w 1945 roku, jako pierwsza polska
orkiestra symfoniczna po zakoñczeniu II wojny œwiatowej. W ci¹gu dotychczasowej
dzia³alnoœci na czele zespo³u stali wybitni
dyrygenci: Z. Latoszewski, B. Wodiczko,
S. Skrowaczewski, W. Rowicki, A. Markowski,
H. Czy¿, J. Katlewicz, T. Struga³a, G. Levine
(USA), R. Bader (Niemcy), J. Maksymiuk,
Karol Szymanowski Philharmonic Orchestra
in Kraków. Founded in 1945 as first Polish
symphony orchestra after finish of World
War II. During activity thus far, ensemble
has been led by distinguished conductors:
Z. Latoszewski, B. Wodiczko, S. Skrowaczewski, W. Rowicki, A. Markowski, H. Czy¿,
J. Katlewicz, T. Struga³a, G. Levine (USA),
Wies³aw Kwaœny – od 2001 roku I koncertmistrz Filharmonii Krakowskiej. Ukoñczy³ z wyró¿nieniem studia na Akademii
Muzycznej w Krakowie w klasie E. Umiñskiej, studiowa³ równie¿ w Yale School
of Music. Jest laureatem konkursów: w Lizbonie (V nagroda i nagroda specjalna
H. Szerynga), w Neapolu (II nagroda),
North Carolina Symphony (II nagroda),
im. G.B. Dealy w Dallas (I nagroda). By³
koncertmistrzem Orkiestry PRiTV w Krakowie, solist¹ i koncertmistrzem Polskiej
Orkiestry Kameralnej i Sinfonii Varsovii.
Dokona³ licznych nagrañ dla PRiTV, a tak¿e
nagrañ p³ytowych.
R. Bader (Germany), J. Maksymiuk, M. Pijarowski, V. Ponkin (Russia). Presently, artistic
director and chief conductor is Maestro
Jan Krenz. Ensemble, performing with
Philharmonic Mixed Choir and Boys’ Choir,
has attained particular merit for performances of works by K. Szymanowski. Has
taken part in world premières of works by
K. Penderecki, among others: Psalms of
David, Dimensions of Time and Silence,
Phonograms and Dies irae. Numerous
concerts have encompassed over 30 countries, including: Canada, Iran, Japan,
Lebanon, Turkey, South Korea and USA.
Has taken part in many international festivals, such as: Festival di Musica Contemporanea in Italy, Festival of Flanders in
Belgium, Festival Estival de Paris, Festival
Europäischer Musik in Germany, Ravello
Festival in Italy, and Wexford Festival Opera
in Ireland. Philharmonic orchestra’s achievements include numerous phonographic
recordings, among others with music by
D. Shostakovich, I.J. Paderewski, G. Donizetti, M. Kar³owicz, K. Szymanowski,
M. Bruch, G. Bacewicz and H. M. Górecki.
Wies³aw Kwaœny – Since 2001, concertmaster of Kraków Philharmonic. Graduated
with distinction from Academy of Music in
Kraków, studio of E. Umiñska; also studied
at Yale School of Music. Has won competitions: Lisbon (5th prize and H. Szeryng
special prize), Naples (2nd prize), North
Carolina Symphony (2nd prize), G. B. Dealey in Dallas (1st prize). Was concertmaster of Polish Radio and Television Orchestra in Kraków, soloist and concertmaster
of Polish Chamber Orchestra and Sinfonia
Varsovia. Has made numerous recordings
for Polish Radio and Television, as well as
disk recordings.
pi¹tek / Friday, 10.11.2006
M. Pijarowski, V. Ponkin (Rosja). Aktualnie
dyrektorem artystycznym i I dyrygentem
jest maestro Jan Krenz. Zespó³, wystêpuj¹c
z filharmonicznym chórem mieszanym
i chórem ch³opiêcym, zas³u¿y³ siê szczególnie wykonaniami dzie³ K. Szymanowskiego.
Bra³ udzia³ w prawykonaniach utworów
K. Pendereckiego, m.in. Psalmów Dawida,
Wymiarów czasu i ciszy, Fonogramów czy
Dies irae. Liczne koncerty objê³y ponad
30 krajów, w tym Iran, Japoniê, Kanadê,
Koreê P³d., Liban, Turcjê, USA. Bra³ udzia³
w wielu festiwalach miêdzynarodowych,
takich jak: Festival di Musica Contemporana we W³oszech, Festiwal Flandryjski
w Belgii, Festival Estival de Paris, Festival
Europäischer Musik w Niemczech, Ravello
Festival we W³oszech czy Wexford Festival
Opera w Irlandii. W dorobku orkiestry filharmonicznej znajduj¹ siê liczne nagrania
fonograficzne, m.in. z muzyk¹ D. Szostakowicza, I.J. Paderewskiego, G. Donizettiego,
M. Kar³owicza, K. Szymanowskiego,
M. Brucha, G. Bacewicz i H.M. Góreckiego.
201
202
Grupa 49
– wspomnienia
Jana Krenza
Group 49
– memories
of Jan Krenz
Tadeusz Baird
Tadeusz Baird
Pana nazwisko pojawi³o siê obok Tadeusza
Bairda po raz pierwszy w 1949 roku
w zwi¹zku z powstaniem grupy kompozytorskiej, która przyjê³¹ nazwê „Grupa 49”.
Czy to by³ pocz¹tek znajomoœci z Tadeuszem
Bairdem? Czy towarzyszy³y temu jakieœ
szczególne okolicznoœci?
Your name appeared alongside that of
Tadeusz Baird for the first time in 1949, in
conjunction with the founding of a composers’ group which adopted the name “Group
49”. Was that the beginning of your
acquaintance with Tadeusz Baird? Did any
special circumstances accompany that?
Tak, jak najbardziej. To by³ pocz¹tek znajomoœci i – nie waham siê powiedzieæ –
przyjaŸni. PrzyjaŸñ ta urodzi³a siê jednego
dnia, w £agowie, gdzie odbywa³ siê historyczny zjazd Zwi¹zku Kompozytorów
Polskich. Na tym zjeŸdzie, jak wiadomo,
zosta³ zadekretowany socrealizm w kulturze,
jako oficjalnie obowi¹zuj¹ca ideologia.
Do £agowa przyjechali czo³owi polscy
twórcy i m³odzi kompozytorzy, wœród tych
m³odych byli: Kazimierz Serocki, Tadeusz
Baird i ja. Tadeusz Baird, wówczas jeszcze
nie znany, przywióz³ ze sob¹ partyturê
i g³osy orkiestrowe Sinfonietty, pierwszego
swojego utworu na orkiestrê.
W £agowie przebywa³a na wakacjach
Yes, absolutely. This was the beginning of
our acquaintance and – I will say without
hesitation – friendship. This friendship was
born one day in £agów, where a historic
convention of the Polish Composers’ Union
was taking place. At this convention, as
we know, socialist realism in culture was
decreed as the official ideology in force.
To £agów came the leading Polish artists
and young composers; among these latter
were: Kazimierz Serocki, Tadeusz Baird
and I. Tadeusz Baird, at that time not yet
known, brought with him a score and
orchestra parts to his Sinfonietta, his first
work for orchestra. In £agów, the Poznañ
Philharmonic Orchestra was taking their
Orkiestra Filharmonii Poznañskiej. Zdecydowa³em siê szybko przygotowaæ utwór do
wykonania i zaprezentowania na forum
zjazdu. Kompozycja by³a krótka, mia³a
oczywiœcie cechy utworu m³odzieñczego,
ale ju¿ ujawnia³a wielki talent kompozytora.
Mo¿na by³o wyczuæ, ¿e mamy do czynienia
z cz³owiekiem niezwyk³ym, choæ jeszcze
w dziedzinie twórczoœci niedoœwiadczonym.
Tak narodzi³a siê nasza przyjaŸñ, trwaj¹ca
do koñca ¿ycia Tadeusza. PrzyjaŸñ ta by³a
spokojna i stabilna, nie mia³a burzliwych
momentów, jakie zdarza³y siê w stosunkach
z innymi moimi przyjació³mi. Nie œwiadczy
to przecie¿ gorzej o tej przyjaŸni, raczej
mówi coœ o jej charakterze. Podstaw¹ tej
przyjaŸni by³a sta³a potrzeba wymiany
myœli na temat muzyki i na temat ¿ycia.
Spêdziliœmy ze sob¹ wiele godzin, wiele
chwil prawdziwego duchowego zbli¿enia.
summer vacation. I decided to quickly
prepare the work for performance and
present it in the forum of the gathering.
The composition was short, obviously had
characteristics of a youthful work, but
already revealed the composer’s great
talent. We could sense that we had to do
with an uncommon person, even if still
inexperienced in the area of creative work.
Thus was born our friendship, which lasted
until the end of Tadeusz’s life. This friendship was peaceful and stable; it had none
of the stormy moments that have happened
in my relationships with other friends. This
does not, after all, show this friendship to
be worse than the others; rather, it says
something about its character. The basis
for this friendship was a constant need to
exchange thoughts on music and life. We
spent many hours together, many moments
of true spiritual closeness.
Kazimierz Serocki
Kazimierz Serocki
W historii powojennej muzyki rok 1949 jest
rokiem granicznym, data ta kojarzy siê ze
s³ynnym zjazdem ZKP w £agowie, na którym
zosta³a og³oszona ideologia socrealizmu.
Œrodowisko kompozytorów zareagowa³o
na ten fakt ró¿nymi postawami. Jedni,
przewiduj¹c ograniczenie wolnoœci twórczej,
wycofali siê z oficjalnego ¿ycia muzycznego,
niektórzy wyjechali za granicê, inni próbowali znaleŸæ jakieœ miejsce dla siebie, jak¹œ
mo¿liwoœæ uprawiania zawodu. W roku
1949 powsta³a tzw. „Grupa 49”, a Pan
nale¿a³ do jej za³o¿ycieli.
In the history of music after World War II,
1949 is a key turning point – this date is associated with the famous Polish Composers’
Union convention in £agów, at which the
ideology of socialist realism was proclaimed. The composers’ community reacted to
this fact with different attitudes. Some, anticipating limitations on creative freedom,
retreated from official musical life; a few
emigrated; others tried to find some sort
of place for themselves, some kind of possibility for practicing their profession. In
1949, the so-called ‘Group 49’ was formed,
and you were among its founders.
Ta data przywo³uje moment wa¿ny nie
tylko w moim ¿yciu, ale i w dzia³alnoœci
œrodowiska aktywnie tworz¹cych kompozytorów polskich. To zjazd, na którym by³
obecny po raz ostatni Roman Palester.
Opuœci³ on Polskê na zawsze i pozosta³ na
Zachodzie, nie widz¹c w kraju dla siebie
mo¿liwoœci swobodnego tworzenia. Na
zjeŸdzie tym W³odzimierz Sokorski, ówczesny miniester kultury, wyg³osi³ krytykê pod
That date recalls an important moment
not only in my life, but also in the artistic
life of the community of actively working
Polish composers. This was the convention
at which Roman Palester was present for
the last time. He left Poland forever and
remained in the West, not seeing any possibility for himself in Poland of engaging
in free creative activity. At this convention,
203
204
adresem tzw. formalistów. Nie oszczêdzi³
nikogo – od Artura Malawskiego poczynaj¹c, a na Stefanie Kisielewskim koñcz¹c.
Niemal wszyscy nale¿eli wówczas do niepokornych. Ale w³aœnie na tym zjeŸdzie
w £agowie spotka³em siê z Serockim i Bairdem i zawi¹zaliœmy „Grupê 49”.
Nie przecenia³bym dziœ jej znaczenia, to
by³ raczej luŸny zwi¹zek przyjació³.
Uwa¿aliœmy w tamtych trudnych czasach,
¿e ³atwiej bêdzie dzia³aæ razem. Chcieliœmy siê nawzajem wspomagaæ w organizowaniu koncertów kompozytorskich, mieæ
mo¿liwoœæ demonstrowania pogl¹dów
estetycznych, które w praktyce nie by³y
zgodne z obowi¹zuj¹cymi tendencjami.
Oczywiœcie wielokrotnie byliœmy wymieniani
na ró¿nych zebraniach jako ci niepos³uszni,
niepokorni, b³¹dz¹cy. „Grupa 49”
dzia³a³a na ró¿nych polach: Serocki, jako
pianista, ja, jako dyrygent, a Baird, który
by³ równie¿ muzykologiem, wspiera³ nas
swoim piórem.
Za panowania socrealizmu wielu kompozytorów ucieka³o w œwiat folkloru – tak¿e
i my. To by³a dobra szko³a warsztatu kompozytorskiego. Mo¿na by³o – opieraj¹c siê
na elementach folkloru – pisaæ muzykê
„w³asn¹”, a jednoczeœnie dosyæ przystêpn¹.
Ten styl mia³ przecie¿ w polskiej muzyce
d³ug¹ i bogat¹ tradycjê. Kompozytorzy byli
w korzystniejszej, ³atwiejszej sytuacji ni¿
twórcy innych dziedzin. Muzyka jest sztuk¹
asemantyczn¹ i ³atwiej by³o omin¹æ nakazy
ideologii. Pisarze czy plastycy byli poddani
znacznie silniejszej presji. Na szczêœcie
dziœ o tych czasach mo¿emy ju¿ mówiæ
w kategoriach historycznych.
Fragment rozmów z Janem Krenzem
przeprowadzonych przez El¿bietê Markowsk¹
(Jana Krenza piêædziesi¹t lat z batut¹. Rozmowy
o muzyce polskiej, PWM, Kraków 1996)
W³odzimierz Sokorski, at the time Minister
of Culture, addressed a critique to the socalled ‘formalists’. He spared no one –
starting with Artur Malawski, and finishing
with Stefan Kisielewski. At the time, nearly
everyone numbered among the insubordinate. But it was at this convention in £agów
that I met Serocki and Baird, and that we
founded Group 49.
I would not overestimate its significance
today; it was rather a loose group of
friends. We considered that in those difficult times, it would be easier to act together.
We wanted to help each other in organizing
composers’ concerts, have the possibility
of demonstrating our aesthetic views,
which in practice were not in agreement
with the tendencies in force. Obviously,
many times we were mentioned at various
meetings as those who were disobedient,
insubordinate, going astray. Group 49
was active in various fields: Serocki, as
a pianist; I, as a conductor; and Baird,
who was also a musicologist, supported
us with his pen.
During the socialist-realist regime, many
composers escaped into the world of folklore – we as well. This was good schooling for compositional technique. One could
– based on elements of folklore – write
‘one’s own’, but at the same time, fairly
accessible music. After all, this style had
a long and rich tradition in Polish music.
Composers were in a more favorable,
easier situation than artists in other fields.
Music is a non-semantic art and it was
easier to get around the decrees of ideology. Writers and visual artists were subjected to much stronger pressure.
Fortunately, today we can now speak of
these times in exclusively historical terms.
Excerpt from conversations between Jan Krenz
and El¿bieta Markowska (Jana Krenza
piêædziesi¹t lat z batut¹. Rozmowy o muzyce
polskiej [Jan Krenz’ Fifty Years with a Baton.
Conversations on Polish Music], PWM Edition,
Kraków 1996)
sobota, godz. 18.00 / Saturday, 6:00 p.m.
SALA FILHARMONII KRAKOWSKIEJ /
KRAKÓW PHILHARMONIC HALL
Krzysztof Penderecki – Quartetto per archi No. 1 (1960), 8’
Pawe³ Mykietyn – II Kwartet smyczkowy / String Quartet no. 2 (2006)
(zamówienie FMP / commisioned by the Festival)*
Witold Lutos³awski – Kwartet smyczkowy / String Quartet (1964), 25’
- Introductory Movement
- Main Movement
***
Henryk M. Górecki – III Kwartet smyczkowy „Pieœni œpiewaj¹” op. 67 /
String Quartet no. 3 ‘Songs Are Sung’ Op. 67 (1994/95), 50-55’
-
Adagio – Molto andante – Cantabile
Largo, cantabile
Allegro, sempre ben marcato
Deciso – Espressivo ma ben tenuto
Largo – Tranquillo
sobota / Saturday, 11.11.2006
11.11.2006
* prawykonanie œwiatowe / world première
Kronos Quartet (USA):
David Harrington, John Sherba, Hank Dutt, Jeffrey Zeigler
Bezpoœrednia transmisja koncertu w Programie 2 Polskiego Radia /
Live broadcasting on Polish Radio Channel 2
205
________________
________________
Nota o kompozytorze znajduje siê przy
koncercie z dnia 5 listopada, godz. 18.00
For information about the composer see
notes under the 5 November 6:00 p.m.
concert
Quartetto per archi No. 1 pochodzi
z wczesnego okresu twórczoœci Pendereckiego (Tren, Anaklasis, Polimorphia, Fluorescencje). Artykulacja stanowi g³ówny element
formotwórczy Kwartetu. Arsena³ œrodków
artykulacyjnych czerpie kompozytor z wczeœniejszego Trenu, tworz¹c bogaty i zró¿nicowany materia³ dŸwiêkowy (choæ w sensie
nadrzêdnym – jednolity). Jak pisa³ sam
Penderecki, w utworze znajdujemy „ró¿ne
formy uderzeñ w struny i pud³a rezonansowe, ró¿ne sposoby wydobywania dŸwiêków za podstawkiem, wreszcie ró¿nie
artyku³owany ‘dŸwiêk najwy¿szy’, który
wprowadzi³em ju¿ poprzednio w kompozycji Anaklasis – traktowane na równi
z dŸwiêkami wydobywanymi pizzicato, con
legno, con arco itp. […]”. Istotnym elementem formotwórczym staje siê tak¿e zró¿nicowana (od fff do ppp) dynamika. Graficzna
notacja Kwartetu opiera siê na tzw. „siatce
czasu” – czas trwania kolejnych odcinków
okreœlany jest w sekundach – jednostka
czasu waha siê, w zale¿noœci od woli wykonawców, w granicach 0’8’’-1’2’’.
Utwór zadedykowany zosta³ Julianowi Zarzyckiemu. Prawykonanie Kwartetu odby³o
siê 11 maja 1962 roku w Cincinnati, stanowi¹c zarazem amerykañski debiut kompozytora.
Quartetto per archi No. 1 comes from
the early period of Penderecki’s uvre
(Threnody, Anaklasis, Polymorphia, Fluorescences). Articulation represents the main
form-creating element of the Quartet. The
composer takes his arsenal of articulation
resources from the earlier Threnody, creating rich and diverse (though, in an overall
sense, uniform) sound material. As Penderecki himself wrote, we find in this work
‘various forms for striking of strings and
resonance chambers, various ways of producing sounds behind the bridge, and
finally, the variously-articulated “highest
pitch” which I already introduced in the
composition Anaklasis – treated on a par
with pitches produced pizzicato, con legno,
con arco, etc. […]’. Varied dynamics (from
fff to ppp) also become an essential formcreating element. The graphic notation of
the Quartetto is based on a so-called
‘time grid’ – the time duration of the successive segments is designated in seconds
– and the time unit ranges, dependent on
the will of the performers, from 0’8’’–1’2’’.
The work was dedicated to Julian Zarzycki.
The Quartet’s world première took place
on 11 May 1962 in Cincinnati, representing, at the same time, the composer’s
American debut.
sobota / Saturday, 11.11.2006
Krzysztof
Penderecki
207
Pawe³
Mykietyn
________________
________________
Nota o kompozytorze znajduje siê przy
koncercie z dnia 8 listopada, godz. 17.00
For information about the composer see
notes under the 8 November 5:00 p.m.
concert
Mój II Kwartet napisa³em wiosn¹ 2006
roku dla Kwartetu Kronos, na zamówienie
Festiwalu Muzyki Polskiej.
My String Quartet no. 2 was written in
the Spring of 2006 on commission from
the Festival of Polish Music, for the Kronos
Quartet.
Pawe³ Mykietyn
Pawe³ Mykietyn
Witold
Lutos³awski
208
________________
________________
Nota o kompozytorze znajduje siê przy
koncercie z dnia 7 listopada, godz. 19.30
For information about the composer see
notes under the 7 November 7:30 p.m.
concert
Dwuczêœciowy Kwartet smyczkowy
Lutos³awskiego zosta³ skomponowany
w 1964 roku na zamówienie Radia Szwedzkiego w zwi¹zku z dziesiêcioleciem cyklu
koncertów „Nutida Musik”. W twórczoœci
kompozytora Kwartet by³ doœwiadczeniem
jednorazowym, chocia¿ œrodki w nim zastosowane znalaz³y rozwiniêcie w wielu
póŸniejszych dzie³ach. Po raz pierwszy,
w³aœnie w Kwartecie, kompozytor przeciwstawi³ sobie dwie czêœci, ró¿ne pod wzglê-
Lutos³awski’s two-movement String Quartet
was composed in 1964 on commission
from Radio Sweden, in connection with
the tenth anniversary of the Nutida Musik
concert series. In the composer’s uvre,
the Quartet was a one-time experience,
though the resources used in it were developed in many later works. It was in the
Quartet that, for the first time, the composer contrasted two movements differing in
length, weight, dramaturgy. In this work,
the role of aleatorism grows (relative to
earlier works). To the lengthy ad libitum
fragments in the Quartet, the composer
gave the name mobili.
Lutos³awski wrote about the process of the
work: ‘the introductory movement begins
with a Violin I recitativo, after which follows a series of episodes divided – as it
were, framed – with groups of octaves.
A short allusion to the initial recitativo (this
time, in the cello) finishes this movement
in a state of suspense. The main movement
begins with a furioso whose violent character dominates for a lengthier time, finally
leading to a ‘turning point’ in the highest
registers of all four instruments. After that
follows a sort of chorale, and then a lengthier section designated in the score with
the word funèbre. The final episodes of
the work play out primarily in the high registers and are only, as it were, commentary on what went before.” The work’s
world première took place in Stockholm
on 12 March 1965, in the rendition of the
LaSalle Quartet.
Henryk
M. Górecki
sobota / Saturday, 11.11.2006
dem d³ugoœci, wa¿noœci, dramaturgii.
W utworze tym wzrasta tak¿e (w stosunku
do wczeœniejszych utworów) rola aleatoryzmu. Obszernym w Kwartecie fragmentom ad libitum, kompozytor nada³ nazwê
„mobili”.
O przebiegu utworu pisa³ Lutos³awski:
„czêœæ wstêpn¹ rozpoczyna recitativo I skrzypiec, po którym nastêpuje szereg epizodów
przedzielonych – jakby ram¹ – grupami
oktaw. Krótka aluzja do pocz¹tkowego
recitativa (tym razem w wiolonczeli) koñczy
tê czêœæ w zawieszeniu. Czêœæ g³ówn¹ rozpoczyna furioso, którego gwa³towny charakter dominuje przez d³u¿szy czas, aby
doprowadziæ w koñcu do „przesilenia”
w najwy¿szych rejestrach wszystkich czterech
instrumentów. Nastêpuje rodzaj chora³u,
po czym d³u¿sza sekcja, oznaczona w nutach
s³owem funèbre. Koñcowe epizody utworu
rozgrywaj¹ siê przewa¿nie w wysokich
rejestrach i s¹ tylko jakby komentarzem
do tego, co by³o przedtem.” Prawykonanie
utworu mia³o miejsce w Sztokholmie,
12 marca 1965 roku. Gra³ Kwartet LaSalle.
209
________________
________________
Nota o kompozytorze znajduje siê przy
koncercie z dnia 7 listopada, godz. 19.30
For information about the composer see
notes under the 7 November 7:30 p.m.
concert
III Kwartet smyczkowy „Pieœni
œpiewaj¹” (1994/95), op. 67
Dedykacja brzmi: „Kwartetowi KRONOS,
który cierpliwie czeka³ na ten kwartet
przez tyle lat (V 2005 r.)”. W komentarzu
String Quartet no. 3 ‘Songs Are Sung’
(1994/95), Op. 67
The dedication reads: “To the KRONOS
Quartet, which has waited patiently for
this quartet for so many years (May, 2005).”
za³¹czonym na koñcu rêkopisu Górecki
wyznaje: „Dopiero teraz w 2005 r. poprawi³em go gdzieniegdzie i ³adnie zapisa³em.
W miêdzyczasie ustalono ju¿ parê razy
datê prapremiery w wykonaniu Kwartetu
KRONOS, który zamówi³ ten kwartet – ale
w dalszym ci¹gu wstrzymywa³em siê z pokazaniem go œwiatu. Nie wiem dlaczego.”
[…]
Podobnie jak poprzednie kwartety, tak¿e
i III Kwartet posiada podtytu³. Inspiracj¹
w tym przypadku by³o polskie t³umaczenie
czterowiersza rosyjskiego pisarza
Chlebnikowa (1885–1922):
Kiedy umieraj¹ konie – r¿¹
Kiedy umieraj¹ trawy – schn¹
Kiedy umiera s³oñce – gaœnie
A kiedy umieraj¹ ludzie… pieœni œpiewaj¹.
210
które doskonale wpisuje siê w fascynacjê
kompozytora pieœni¹. Górecki podkreœla,
i¿ jego Kwartet nie jest w ¿aden sposób
muzyczn¹ interpretacj¹ jakiejkolwiek czêœci
poematu Chlebnikowa, wskazuj¹c jedynie
na ostatni wers, który by³ inspiruj¹cym
punktem wyjœcia.
Kwartet przesi¹kniêty jest g³êbok¹, wewnêtrzn¹ melancholi¹. Zgodnie ze swoim
zwyczajem kompozytor podkreœla natrój
poprzez stosowanie oznaczeñ typu tranquillo, cantabile a tak¿e przez ich wzmacnianie.
Jest równie¿ jedno niezwyk³e oznaczenie
– MORBIDO – które pojawia siê wkrótce
po powtórzeniach akordu G-dur po rozpoczêciu czwartej czêœci.
Dzie³o skupia siê na nieuchwytnoœci pamiêci i zdolnoœci umys³u do powtarzania idei,
ale i gubienia siê w ich wieloœci. Rozwój
kompozycji opiera siê na dok³adnym
i niedok³adnym przywo³ywaniu tych pomys³ów. Dobrym przyk³adem jest wykorzystanie lirycznej wznosz¹cej siê melodii tu¿
po rozpoczêciu jedynej szybkiej czêœci (III),
która w koñcu chwieje siê i wyczerpuje.
Ledwie s³ychaæ jej koñcow¹ kadencjê.
Ten przyk³ad równie¿ podkreœla symfoniczne
w istocie intencje Góreckiego, jako ¿e
In a commentary attached to the end of
the manuscript, Górecki confesses: “Only
now, in 2005, have I amended it here
and there and written it out neatly. In the
intervening years there were several dates
set for the work’s premiere by the KRONOS
Quartet, who also commissioned this
quartet – but I continued to hold back from
releasing it to the world. I don’t know why.”
[…]
Like its predecessors, the Third Quartet
has a subtitle. On this occasion, and reinforcing Górecki’s longstanding fascination
with ‘song’, his eye was caught by the last
words of a Polish translation of a four-line
poem by the Russian writer Velimir
Khlebnikov (1885-1922). The customary
English translation reads:
When horses die, they breathe,
When grasses die, they wither,
When suns die, they go out,
When people die, they sing songs.
Górecki is insistent that his Third Quartet
is in no way a musical interpretation of
any of Khlebnikov’s poem and that its last
line was just an inspirational starting point.
The quartet is imbued with a deep sense
of internalised melancholy. The expressive
markings, for example, conform to
Górecki’s habitual emphasis on tranquillo,
cantabile, etc., and their superlatives.
There is also one unusual marking –
MORBIDO – which occurs shortly after
repetitions of a G major chord a couple
of minutes into the fourth movement. The
work as a whole seems preoccupied with
the elusiveness of memory, with the mind’s
ability to repeat ideas but to lose itself in
them through that very repetition, through
its periodic development and both exact
and inexact recall. An excellent example
is the rather sweet rising melodic idea just
after the start of the only fast movement
(III), which at the end falters and peters
out. Its closing cadence barely registers.
This example also underlines Górecki’s
essentially symphonic intentions, as the
lack of expressive closure in the third
movement propels the listener forwards.
Górecki then confuses expectations, starting the fourth movement by repeating
another idea from the third. Furthermore,
this is the ff chordal sequence which is
capped by a quote from the first movement
of Szymanowski’s Second Quartet. Such
an iconic citation – a technique often
encountered in Górecki’s earlier music –
intensifies the qualities of memory and
recall on an external level. […] The Szymanowski citation apart, the striking features
of the Third Quartet include its insistence
on melodic thirds, both minor and major,
chordal patterns with strong diatonic and
sometimes cadential features, and keening dissonances between melody and harmony. Górecki’s cradled harmonies and
slow tempi are also foregrounded. There
are moments of genuine repose and resolution, of light illuminating the meditative
introspection, but for the most part the
work is characterised by an underlying
restlessness. At the première, the audience
was rapt, the music seeming to provoke
an uncommon sense of identity with its
expressive world, taking the listeners beyond
accounting for musical content. It seemed
to transport them onto a more metaphysical plane, recalling the transcendental
qualities of Górecki’s Symphony of Sorrowful Songs (1976) and Lerchenmusik: Recitatives and Ariosos (1986), the works to
which, along with the first two string quartets, the Third Quartet is most closely drawn.
Adrian Thomas
III Kwartet H.M. Góreckiego mia³ premierê
w paŸdzierniku 2005 roku w Bielsku-Bia³ej;
wykonawc¹ by³ Kwartet Kronos.
Adrian Thomas
The world première of the Third Quartet was
given by Kronos in Bielsko-Bia³a in southern
Poland in October of 2005.
sobota / Saturday, 11.11.2006
brak wyraŸnego zamkniêcia trzeciej czêœci
prowadzi s³uchacza naprzód. Wtedy jednak
Górecki zawodzi nasze oczekiwania, rozpoczynaj¹c czwart¹ czêœæ powtórk¹ jeszcze
jednego pomys³u z poprzedniej. Jest to
sekwencja akordowa w dynamice ff,
uwieñczona cytatem z pierwszej czêœci
II Kwartetu Szymanowskiego. Taki cytat –
technika czêsto spotykana we wczeœniejszej
twórczoœci Góreckiego – intensyfikuje
wspomnienia przenosz¹c je na wy¿szy
poziom. […] Oprócz cytatu Szymanowskiego, do uderzaj¹cych osobliwoœci III Kwartetu zaliczyæ mo¿na czêste wykorzystywanie: melodycznych ma³ych i wielkich
tercji; stosowanie ukszta³towañ akordowych
z silnymi cechami diatonicznymi, a czasem
kadencyjnymi; oraz stosowanie dysonansów
miêdzy melodi¹ a harmoni¹. Zwraca
uwagê rozko³ysana harmonia oraz powolne
tempa zastosowane przez Góreckiego.
Choæ kompozycjê cechuje wewnêtrzny
niepokój, w jej przebiegu zdarzaj¹ siê
momenty odpoczynku i œwiat³a rozpraszaj¹cego intensywn¹ introspekcjê.
Publicznoœæ podczas premiery by³a zachwycona. Muzyka poprzez swoj¹ ekspresjê
wprowadza³a s³uchaczy w obszary le¿¹ce
poza muzycznym kontekstem, przenosi³a
ich na metafizyczny poziom Symfonii pieœni
¿a³osnych (1976) oraz Recitativa e ariosa
„Lerchenmusik” (1986) Góreckiego – tych
utworów do których, oprócz pierwszych
dwóch kwartetów, III Kwartet najbardziej
jest zbli¿ony.
211
Kronos
Quartet
212
Przez ponad 30 lat swojego istnienia
Kwartet Kronos sta³ siê jednym z najbardziej
znanych zespo³ów naszych czasów, wystêpuj¹c w tysi¹cach koncertów na ca³ym
œwiecie, wydaj¹c ponad 40 p³yt, wspó³pracuj¹c z najwybitniejszymi kompozytorami
i wykonawcami oraz zamawiaj¹c setki
utworów i aran¿acji na kwartet smyczkowy.
Dzia³a³noœæ zespo³u Kronos zosta³a uhonorowana licznymi nagrodami, w tym nagrod¹
Grammy za najlepsze wykonanie muzyki
kameralnej (2004) oraz tytu³em „Muzycy
Roku” (2003) przyznawanym przez czasopismo Musical America.
Eklektyczny repertuar zespo³u zawiera
koncerty i nagrania utworów mistrzów XX
wieku (Bartók, Szostakowicz, Webern),
kompozytorów wspó³czesnych (Sofia Gubajdulina, Arvo Pärt, Alfred Schnittke), legendarnych postaci ze œwiata jazzu (Ornette
Coleman, Charles Mingus, Thelonious
Monk) oraz artystów z jeszcze bardziej
In its more than 30 years of existence, the
Kronos Quartet has become one of the
most celebrated ensembles of our time,
performing thousands of concerts worldwide, releasing more than 40 recordings,
collaborating with many of the world’s
most eclectic composers and performers,
and commissioning hundreds of works
and arrangements for string quartet.
Kronos’ work has also garnered numerous
awards, including a Grammy for Best
Chamber Music Performance (2004) and
“Musicians of the Year” (2003) from
Musical America.
Kronos has built a compellingly eclectic
repertoire for string quartet, performing
and recording works by 20th-century
masters (Bartók, Shostakovich, Webern),
contemporary composers (Sofia Gubaidulina, Arvo Pärt, Alfred Schnittke), jazz legends (Ornette Coleman, Charles Mingus,
Thelonious Monk), and artists from even
farther afield (rock, world music, avantgarde). Integral to Kronos’ work is a series
of long-running, in-depth collaborations
with many of the world’s foremost composers, among others, the “Father of
Minimalism” Terry Riley, whose work with
Kronos includes several works, the most
recent of which is The Cusp of Magic,
commissioned for Kronos in honor of
Riley’s 70th birthday celebrations.
Kronos has also collaborated extensively
with composers such as Philip Glass,
recording his complete string quartets
and scores to such films as Mishima and
Dracula; or Steve Reich, whose Kronos-recorded Different Trains earned a Grammy. In addition to composers, Kronos
counts numerous artists from around the
world among its collaborators. It has performed live with the likes of icons Allen
Ginsberg, Modern Jazz Quartet, Tom
Waits, David Bowie and many more.
Kronos’ music has also featured prominently in other media, including film and
dance, with noted choreographers such
as Merce Cunningham and Twyla Tharp.
The Quartet spends five months of each
year on tour, appearing in concert halls,
clubs, and festivals around the world
including BAM Next Wave Festival,
Barbican in London, UCLA’s Royce Hall,
Amsterdam’s Concert-gebouw, and the
Sydney Opera House.
Kronos is equally prolific and wide-ranging
on disc. However, its recorded work reveals
only a fraction of the group’s commitment
to new music. As a non-profit organization based in San Francisco, the Kronos
Quartet/Kronos Performing Arts
Association has commissioned more than
500 new works and arrangements for
string quartet. One of Kronos’ most exciting initiatives in this area is the “Kronos:
Under 30 Project”, a unique commissioning and composer-in-residence program
for composers under 30 years of age,
launched in conjunction with Kronos’ own
30th birthday in 2003.
sobota / Saturday, 11.11.2006
odleg³ych terenów muzycznych (rock, muzyka œwiata, awangarda). Integraln¹ czêœci¹
pracy zespo³u Kronos jest szereg d³ugoterminowych relacji z wieloma spoœród czo³owych
kompozytorów na œwiecie, m.in. z „ojcem
minimalizmu” Terrym Rileyem, którego
wspó³praca z zespo³em Kronos obejmuje
ju¿ kilkanaœcie utworów – najnowszy to
The Cusp of Magic, napisany na zamówienie kwartetu z okazji obchodów 70.
urodzin Rileya.
Zespó³ Kronos prowadzi równie¿ rozleg³¹
wspó³pracê z takimi kompozytorami, jak
Philip Glass, nagrywaj¹c komplet jego
kwartetów smyczkowych oraz filmowe œcie¿ki
dŸwiêkowe (Mishima, Dracula) czy Steve
Reich, którego nagrany przez zespó³ Kronos utwór Different Trains zdoby³ nagrodê
Grammy. Zespó³ Kronos wspó³pracuje
z licznym gronem artystów z ca³ego œwiata.
Wystêpowa³ na ¿ywo z takimi ikonami
œwiata muzyki jak Allen Ginsberg, Modern
Jazz Quartet, Tom Waits, David Bowie i wielu
innych. Kwartet spêdza piêæ miesiêcy rocznie
w trasach koncertowych, wystêpuj¹c w salach koncertowych i klubach oraz na festiwalach na ca³ym œwiecie, m.in. BAM Next
Wave Festival, Barbican w Londynie,
Royce Hall na Uniwersytecie Kalifornijskim
w Los Angeles (UCLA), Concertgebouw
w Amsterdamie czy w Sydney Opera House.
Zespó³ na swoim koncie ma równie¿
liczn¹ i szerok¹ gamê nagrañ p³ytowych.
Dorobek fonograficzny ukazuje tylko czêœæ
wk³adu grupy w szeroko pojmowan¹ promocjê nowej muzyki. Jako organizacja
non-profit z siedzib¹ w San Francisco,
Kronos Quartet/Kronos Performing Arts
Association zamówi³o ponad 500 nowych
utworów i aran¿acji na kwartet smyczkowy.
Jedn¹ z najbardziej pasjonuj¹cych inicjatyw
zespo³u Kronos w tej dziedzinie jest “Kronos:
Under 30 Project” – unikalny program
zamówieñ i pobytów sta¿owych typu composer-in-residence dla kompozytorów
maj¹cych poni¿ej 30 lat, uruchomiony
w zwi¹zku z w³asnymi 30. urodzinami zespo³u Kronos w 2003 roku.
213
Cezary Duchnowski – monada 3 na g³os, fortepian i komputer /
monada 3 for voice, piano, and computer (2003), 8’
Micha³ Talma-Sutt – Vox moduli na g³os i fortepian / Vox moduli for
voice, and piano (2006)*, 10’
Ryszard Osada – mimesis na g³os, fortepian preparowany i elektronikê /
mimesis for voice, prepared piano, and electronic media (2006)*, 10’
Agata Zubel – Unisono II na g³os, akordeon i komputer /
Unisono II for voice, accordion, and computer (2003), 8’
S³awomir Kupczak – Anafora VII na g³os, fortepian i elektronikê /
Anaphora VII for voice, piano, and computer (2006)*, 12’
Agata Zubel – Parlando na g³os i komputer / Parlando for voice, and
computer (2000), 7’
Cezary Duchnowski – monada 2 na g³os, tr¹bkê i komputer /
monada 2 for voice, trumpet, and computer (2003), 17’
sobota / Saturday, 11.11.2006
sobota, godz. 21.00 / Saturday, 9:00 p.m.
GALERIA SZTUKI WSPÓ£CZESNEJ „BUNKIER
SZTUKI” / GALLERY OF CONTEMPORARY ART
BUNKIER SZTUKI
* prawykonanie œwiatowe / world première
ElettroVoce:
Agata Zubel & Cezary Duchnowski
Piotr Wojtasik – tr¹bka / trumpet
Micha³ Moc – akordeon / accordion
215
Kompozytor i pianista, urodzi³ siê w 1971
roku. Jest absolwentem Akademii Muzycznej we Wroc³awiu w klasie kompozycji
prof. L. Wis³ockiego.
Obecnie wyk³ada (miêdzy innymi realizacje
muzyki komputerowej) na Akademii Muzycznej we Wroc³awiu. Zwi¹zany jest z tamtejszym Studiem Kompozycji Komputerowej
od pocz¹tku jego istnienia. Zajmuje siê
organizacj¹ corocznych koncertów Studia
na dziedziñcu Akademii.
Ma w swoim dorobku utwory zarówno
kameralne jak i symfoniczne. Wspó³pracowa³ z Teatrem Wspó³czesnym we Wroc³awiu, pisz¹c muzykê do spektakli. Jako
czynny pianista jest wielkim pasjonatem
muzyki jazzowej i twórc¹ wielu tematów.
Od kilku lat czo³owe miejsce w jego
dzia³alnoœci zajmuje twórczoœæ elektroakustyczna, która wraz ze szczególnym
zami³owaniem do sztuki dramatycznej
wytyczy³a g³ówny nurt jego aktywnoœci
artystycznej w ramach grupy Morphai
za³o¿onej w 1997 roku razem z Marcinem
Rupociñskim. W wyniku wspó³pracy dwojga
kompozytorów: Agaty Zubel i Cezarego
Duchnowskiego powsta³ duet „ElettroVoce”,
który charakteryzuje szczególne podejœcie
do muzyki – fascynacja barw¹, poszerzanie
mo¿liwoœci wykonawczych.
Composer and pianist, born in 1971.
Graduated from Academy of Music
in Wroc³aw, composition studio of Prof.
L. Wis³ocki.
Presently teaches (among other things,
computer music performance) at Academy
of Music in Wroc³aw. Has been associated
with Computer Composition Studio at
that institution since the beginning of its
existence. Is involved in organization
of annual Studio concerts in Academy
courtyard.
Has to his credit both chamber and
symphonic works. Has collaborated with
the Teatr Wspó³czesny Contemporary
Theatre in Wroc³aw, writing music for
their stage productions. As active pianist,
is great enthusiast of jazz music and
artist in many subject areas. For several
years now, the prime place in his artistic
activity has been occupied by electroacoustic music, which, together with
a particular predilection for dramatic art,
has mapped out the main trend of his
artistic activity as part of the group
Morphai, founded in 1997 together with
Marcin Rupociñski. As a result of the collaboration of the two composers Agata
Zubel and Cezary Duchnowski, the
ElettroVoce Duo was founded, which is
sobota / Saturday, 11.11.2006
Cezary
Duchnowski
217
Jest laureatem wielu nagród: jego utwór
monada 3 na g³os, fortepian i komputer
zwyciê¿y³ w X Miêdzynarodowej Trybunie
Muzyki Elektroakustycznej w Rzymie (2004),
zosta³ równie¿ uhonorowany Wroc³awsk¹
Nagrod¹ Muzyczn¹ za sezon 2003/2004,
nagrod¹ specjaln¹ wspólnie z Agat¹ Zubel
(jako duet „ElettroVoce”) na Miêdzynarodowym Konkursie Wykonawców Muzyki
Wspó³czesnej „Gaudeamus” w Amsterdamie (2005).
218
Cykl monad jest odbiciem poszukiwañ
nowych jakoœci muzycznych poprzez zastosowanie nowoczesnych œrodków wyrazu.
Poszukiwania te prowadzone s¹ tu na
poziomie podstawowych komponentów
utworu. Wi¹¿e siê to z koniecznoœci¹
g³êbszej ingerencji w materiê dŸwiêkow¹.
St¹d u¿ycie komputera – instrumentu,
którego otwarty potencja³ w du¿ym stopniu
pomaga w odnalezieniu nowego oblicza
elementarnych w³aœciwoœci muzyki, nieobarczonej ciê¿arem pozamuzycznych treœci.
Oprócz zakomponowania dŸwiêkiem
okreœlonej czasoprzestrzeni, mo¿na tu
„komponowaæ” same instrumenty. Taka
sytuacja pozwala obcowaæ z istot¹ muzyki.
Pozwala kszta³towaæ jej punkt wyjœcia i zarazem conditio sine qua non – brzmienie,
które samo w sobie ma charakter indywidualny. To ono stanowi nierozdzieln¹ substancjê, z której sk³ada siê muzyczny byt,
jest – jak monada Leibniza – zamkniêtym
kosmosem.
monada 2 zosta³a zrealizowana w Studiu
Eksperymentalnym Heinrich-Strobel-Stiftung
des SWR we Fryburgu Bryzgowijskim
w 2003 roku.
monada 3 zosta³a skomponowana na
zamówienie Studia Eksperymentalnego
Polskiego Radia w 2003 r.
Cezary Duchnowski
characterized by a unique approach to
music – fascination with timbre, expansion
of performance resources.
Has won many prizes: work monad 3 for
voice, piano and computer won UNESCO
IMC’s 10th International Rostrum of Electroacoustic Music in Rome (2004); also honored
with Wroc³aw Special Prize for 2003/2004
season, special prize jointly with Agata
Zubel (as ElettroVoce Duo) at International
Gaudeamus Interpreters Competition in
Amsterdam (2005).
The monad cycle is the reflection of a search
for new musical possibilities via application of modern means of expression. This
search is carried out here at the level
of fundamental components of the work.
This makes it necessary to intervene more
deeply in the sound material. Thus, the
use of a computer – an instrument whose
open potential is of great help in discovering a new face for the elementary properties of music – a face unburdened with the
weight of extra-musical content. Besides
composition with the sound of a specific
time-space, we can ‘compose’ the instruments themselves. Such a situation permits
us to commune with the essence of music.
It permits us to shape its point of departure
and, at the same time, conditio sine qua
non – sound quality, which in itself is of
individual character. It is this sound quality
which represents the inseparable substance of which musical existence is comprised; it is – like a Leibniz monad – a closed universe.
monad 2 was realized at the Experimental
Studio of the Heinrich-Strobel-Stiftung des
SWR in Freiburg-im-Breisgau in 2003.
monad 3 was composed on commission
from the Experimental Studio of Polish
Radio in 2003.
Cezary Duchnowski
Kompozytor, urodzi³ siê w 1969 roku w £odzi.
Jest absolwentem £ódzkiej Akademii
Muzycznej, studiowa³ kompozycjê u J. Bauera. Swoje umiejêtnoœci doskonali³ na
rocznym kursie Kompozycji i Informatyki
Muzycznej w IRCAM w Pary¿u. Pracowa³
tam pod kierunkiem m. in. T. Murail,
P. Manoury, M. Lindberga i M. Stroppy.
Zrealizowa³ wraz z francuskim scenografem
i artyst¹ wideo projekt multimedialny Voyage Amer. W roku 1997 zadebiutowa³ na
festiwalu „Warszawska Jesieñ” utworem
Avalon’s Gates na flet i komputer. Odby³
te¿ studia podyplomowe w klasie U. Süße
w Staatliche Hochschule für Musik und
Darstellende Kunst w Stuttgarcie. Owocem
kursu w Zentrum für Kunst und Medientechnologie w Karlsruhe jest zrealizowany wraz
z artyst¹ wideo Bertholdem Gantnerem
i przedstawiony w sierpniu 2000 projekt
multimedialny L’Ange noire – 4 Skizzen.
Jest laureatem wielu nagród, m.in.: dwukrotnie na Miêdzynarodowej Trybunie Muzyki Elektroakustycznej UNESCO – I nagrody
w kategorii „do lat 30-tu” (tak¿e drugie
miejsce w kategorii generalnej) za utwór
What Nostradamus has kept only for himself (1998, Wiedeñ) i I nagrody w kategorii
generalnej za utwór Light and Shade (2000,
Composer, born in 1969 in £ódŸ. Graduate of £ódŸ Academy of Music, studied
composition with J. Bauer. Perfected skills
in IRCAM’s year-long Composition and
Computer Music Cursus in Paris. Worked
there under direction of, among others:
T. Murail, P. Manoury, M. Lindberg and
M. Stroppy. Together with French stage
designer and artist, realized multimedia
video project Voyage Amer. In 1997,
debuted at Warsaw Autumn festival with
Avalon’s Gates for flute and computer.
Also took postgraduate studies in studio
of U. Süße at Staatliche Hochschule für
Musik und Darstellende Kunst in Stuttgart.
Course at Zentrum für Kunst und
Medientechnologie in Karlsruhe bore fruit
in multimedia project L’Ange noire –
4 Skizzen, realized in collaboration with
video artist Berthold Gantner and presented in August 2000.
Has won many prizes, among others:
twice at UNESCO IMC International
Rostrum of Electro-acoustic Music – 1st
Prize in ‘Under 30’ category (as well as
2nd place in general category) for What
Nostradamus has kept only for himself
(1998, Vienna); and 1st Prize in general
category for Light and Shade (2000,
sobota / Saturday, 11.11.2006
Micha³
Talma-Sutt
219
220
Madryt). Kompozytor by³ stypendyst¹ fundacji Witolda Lutos³awskiego (1995-2001).
Jego zainteresowania koncentruj¹ siê na
muzyce elektroakustycznej. Szczególnie
wa¿n¹ rolê odgrywa dla niego ³¹czenie
jej z instrumentami akustycznymi. Jeden
z jego ostatnich utworów id¹cych w tym
kierunku, Cellotronicum, zosta³ szczególnie
doceniony przez krytykê.
Jego muzyka, poza wieloma wykonaniami
w Polsce, by³a tak¿e prezentowana na festiwalach w Niemczech, Francji, Rumunii
i Republice Po³udniowej Afryki.
Madrid). Composer received stipend from
Witold Lutos³awski Foundation (1995–2001).
Micha³ Talma-Sutt’s interests focus on
electro-acoustic music; of particular
importance to him is combination of this
type of music with acoustic instruments.
One of his most recent works moving in
this direction, Cellotronicum, received
especially good reviews.
His music, aside from many performances
in Poland, has also been presented at festivals in Germany, France, Romania and
the Republic of South Africa.
Vox moduli jest nadal dla mnie projektem
otwartym. Docelowo ma siê sk³adaæ z kilkunastu „modu³ów“ (oko³o 2 godzin muzyki, a mo¿e i wiêcej), które mo¿na bêdzie
³aczyæ w ca³oœæ, trwaj¹c¹ od 10 do 20
minut. Nie chcê przez to jednak powiedzieæ,
¿e chodzi tu o formê aleatoryczn¹, a raczej
o alternatywne wersje tego samego utworu
z zakomponowan¹ form¹ muzyczn¹.
Poszczególne modu³y bêd¹ mia³y swoje
konkretne miejsca w kontekœcie ich nastêpstwa w czasie.
Utwór Vox moduli zosta³ skomponowany
(jest komponowany) w ramach projektu
zamówieñ Zwi¹zku Kompozytorów Polskich
finansowanego ze œrodków Ministerstwa
Kultury i Dziedzictwa Narodowego (Program Operacyjny „Znaki czasu”).
Vox moduli is still an open project for
me. In its final form, it is to be comprised
of something over a dozen ‘modules’
(about 2 hours of music, maybe more)
which it will be possible to combine into
a whole which lasts 10 to 20 minutes.
When I say this, I am not speaking of an
aleatoric form – rather, of alternative versions of the same work with a composed
musical form. The individual modules will
have their specific places in the context
of their sequence in time.
The work Vox moduli was composed
(is being composed) as part of a Polish
Composers’ Union commission project
financed by funds from the Ministry of
Culture and National Heritage (‘Signs
of the Times’ Operational Program).
Micha³ Talma-Sutt
Micha³ Talma-Sut
Kompozytor, urodzi³ siê w 1972 w Legnicy,
absolwent Akademii Muzycznej we Wroc³awiu, studiowa³ kompozycjê u L. Wis³ockiego w (dyplom z wyró¿nieniem). W 2000
roku rozpocz¹³ podyplomowe studia kompozytorskie na Akademii Muzycznej w Warszawie pod kierunkiem M. Borkowskiego,
otrzymuj¹c w roku 2002 dyplom z wyró¿nieniem. Jest laureatem konkursów krajowych i miêdzynarodowych: III miejsce na
Ogólnopolskim Konkursie Kompozytorskim
„£ÓD ’98” za Szkic kapryœny na kameraln¹
orkiestrê smyczkow¹ (1998); wyró¿nienie
na Konkursie Irino Prize w Japonii za E-motion na dwa akordeony i œcie¿kê stereo
(2003), wyró¿nienie na Konkursie ZAiKS
im. Karola Szymanowskiego w Warszawie
za B-A-C-H na kwartet smyczkowy (2003);
II miejsce na Konkursie Russollo International
Composition Competition we W³oszech
równie¿ za E-motion (2003). Od 2003
nale¿y do Zwi¹zku Kompozytorów Polskich.
Jego utwory prezentowane by³y na licznych
festiwalach i koncertach, m.in.: Miêdzynarodowym Festiwalu „Warszawska Jesieñ”
(2004, 2005), „Musica Polonica Nova”,
(2004, 2006), Miêdzynarodowym Festiwalu
„Laboratorium Muzyki Wspó³czesnej” (2003,
2005), Miêdzynarodowym Festiwalu „Musica
Electronica Nova” (2005), Miêdzynarodowej
Konferencji Re¿yserii DŸwiêku (2005),
Miêdzynarodowym Konkursie Wspó³czesnej
Composer, born in 1972 in Legnica, graduate of Academy of Music in Wroc³aw,
studied composition with L. Wis³ocki
(diploma with distinction). In 2000, began
postgraduate studies in composition at
Academy of Music in Warsaw under direction of M. Borkowski, receiving diploma
with distinction in 2002. Has won prizes
at competitions in Poland and abroad:
3rd Place at £ÓD ’98 Nationwide
Composers’ Competition, for A Capricious
Sketch for string chamber orchestra (1998);
distinction at Irino Prize Competition in
Japan, for E-motion for two accordions
and stereo sound track (2003); distinction
at ZAiKS Authors’ and Composers’ Association’ Karol Szymanowski Competition
in Warsaw, for B-A-C-H for string quartet
(2003); 2nd Prize at Russollo International
Composition Competition in Italy, also for
E-motion (2003). Since 2003, has belonged to Polish Composers’ Union.
Works have been presented at numerous
festivals and concerts, among others:
Warsaw Autumn International Festival
(2004, 2005), Musica Polonica Nova,
(2004, 2006), Contemporary Music
Laboratory international festival (2003,
2005), Musica Electronica Nova international festival (2005), International Audio
Engineering Conference (2005),
International Contemporary Chamber
sobota / Saturday, 11.11.2006
Ryszard
Osada
221
Muzyki Kameralnej (2005), Festiwalu
„Musica Moderna” (2001, 2002, 2005,
2006) oraz we W³oszech, Francji i Anglii.
Utwory Ryszarda Osady s¹ nagrywane
i wydawane z sukcesem na p³ytach CD
(w tym nominacja do nagrody Fryderyk
2004 i 2005). Ukaza³y siê te¿ jego trzy
publikacje o charakterze naukowym wydane
przez Akademiê Muzyczn¹ w Warszawie.
Music Competition (2005), Musica Moderna
Festival (2001, 2002, 2005, 2006); as well
as in Italy, France and England. Ryszard
Osada’s works have been recorded and
successfully released on CD (including
nominations for Fryderyk Award in 2004
and 2005). Also has had three academic
books published at Fryderyk Chopin Academy of Music Press.
„mimesis” – kategoria estetyczna wywodz¹ca siê z filozofii Arystotelesa, zak³adaj¹ca naœladowanie natury w szerokim
tego s³owa rozumieniu (tak¿e zjawisk ¿ycia
i postêpowania cz³owieka) w dziele sztuki
b¹dŸ utworze literackim. Nie oznacza
wiernego kopiowania rzeczywistoœci,
dopuszczaj¹c stosowanie deformacji (satyrycznej lub groteskowej) lub idealizacji...
‘mimesis’ – an aesthetic category originating in the theory of Aristotle, assuming
imitation of nature in the broad sense of
the word (including phenomena of human
life and behavior) in a work of art or work
of literature. It does not mean faithful
copying of reality; rather, it admits the
possibility of using deformation (satirical
or grotesque) or idealization…
Ryszard Osada
Ryszard Osada
Utwór mimesis (na g³os, fortepian preparowany
i elektronikê) powsta³ w czerwcu 2006 roku na
zamówienie duetu ElettroVoce.
mimesis (for voice, prepared piano and electronic media) was written in June 2006 on
commission from the duo ElettroVoce.
Agata
Zubel
222
Kompozytorka, wokalistka, urodzi³a siê
w 1978 we Wroc³awiu. Ukoñczy³a z wyró¿nieniem „Primus Inter Pares” studia
kompozytorskie w Akademii Muzycznej we
Wroc³awiu. Studia pog³êbia³a równie¿
w Conservatorium Hogeschool Enschede
w Holandii oraz na licznych kursach.
Composer, vocalist, was born in 1978 in
Wroc³aw. Completed studies in composition at Academy of Music in Wroc³aw,
graduating with the Primus Inter Pares distinction. Has also engaged in further study
at the Conservatorium Hogeschool Enschede in Holland, as well as at numerous
Cykl Unison jest zamierzon¹ seri¹ utworów
kameralnych przeznaczonych na g³os
z towarzyszeniem poszczególnych instru-
courses. Received stipends from Ernst von
Siemens Musikstiftung, Minister of Culture
of Republic of Poland, City Council
of Wroc³aw, as well as the International
Education Foundation. Has won prizes
at many competitions, both in composition
and in voice. Received, among others: 1st
Prize and PWM Edition Prize at Andrzej
Panufnik National Composers’ Competition
(1999), 1st Prize and Polish Radio special
prize at Adam Didur Composers’ Competition (2000), special prize at CHAIN
Concours Moderne, as well as 1st Prize
at Krzysztof Penderecki International
Competition of Contemporary Chamber
Music (2002), Leopold Kronenberg Bank
Foundation Grand Prix at 20th- and 21stcentury Music Competition for Young
Performers (2003), 3rd Prize at Concours
Nicati International Competition in the
Interpretation of Contemporary Music
for Professional Soloists in Switzerland
(2003), special prize jointly with Cezary
Duchnowski (as ElettroVoce duo) at International Gaudeamus Interpreters Competition in Amsterdam (2005). Has appeared
as vocalist, and works have been performed at the following festivals: Warsaw
Autumn, Musica Polonica Nova, AudioArt, Andrzej Panufnik Music Days in Kraków, Chanterelle Festival, Ultraschall in
Berlin (2006), Adam Didur Festival, concerts of Polish Composers’ Union. Special
place in her repertoire is occupied by
newest music. Has performed many world
premières and made many recordings of
works by contemporary composers. Both
as composer and as vocalist, enjoys recognition of cultural community, as evidenced
by Polityka Passport awarded in 1999,
as well as title and prize for ‘Creative
Personality of 2004/2005 Season’ received
in Wroc³aw.
The Unisono cycle is a planned series of
chamber works for voice with accompaniment by individual instruments. These
miniatures represent an attempt to search
sobota / Saturday, 11.11.2006
Stypendystka Ernst von Siemens Musikstiftung, Ministra Kultury, Zarz¹du Miasta
Wroc³awia oraz Fundacji Edukacji Miêdzynarodowej. Laureatka wielu konkursów
zarówno kompozytorskich jak i wokalnych.
Otrzyma³a m.in.: I nagrodê oraz nagrodê
Polskiego Wydawnictwa Muzycznego na
Ogólnopolskim Konkursie Kompozytorskim im. Andrzeja Panufnika (1999), I nagrodê oraz nagrodê specjaln¹ Polskiego
Radia na Konkursie Kompozytorskim im.
Adama Didura (2000), nagrodê specjaln¹
na CHAIN Concours Moderne oraz I nagrodê na Miêdzynarodowym Konkursie
Wspó³czesnej Muzyki Kameralnej im.
Krzysztofa Pendereckiego (2002), nagrodê
g³ówn¹ Fundacji Bankowej im. Leopolda
Kronenberga na Konkursie Muzyki XX
i XXI wieku dla M³odych Wykonawców
(2003), III nagrodê na Miêdzynarodowym
Konkursie Interpretacji Muzyki Wspó³czesnej dla Profesjonalnych Solistów – Nicati
2003 w Szwajcarii, nagrodê specjaln¹
wspólnie z Cezarym Duchnowskim (jako
duet „ElettroVoce”) na Miêdzynarodowym
Konkursie Wykonawców Muzyki Wspó³czesnej „Gaudeamus” w Amsterdamie
(2005). Wystêpowa³a jako wokalistka i jej
utwory wykonywane by³y na festiwalach:
„Warszawska Jesieñ”, „Musica Polonica
Nova”, Audio-Art, Dni Muzyki Andrzeja
Panufnika w Krakowie, Chanterelle Festival,
„Ultrashall” w Berlinie (2006), festiwalu
im. Adama Didura, koncertach Zwi¹zku
Kompozytorów Polskich. W jej repertuarze
specjalne miejsce zajmuje muzyka najnowsza. Dokona³a wielu prawykonañ i nagrañ
dzie³ twórców wspó³czesnych. Zarówno
jako kompozytorka jak i wokalistka cieszy
siê uznaniem œrodowiska, czego dowodem
jest „Paszport Polityki” przyznany w 1999
oraz tytu³ i nagroda dla „Osobowoœci
Twórczej Sezonu 2004/2005”, któr¹ otrzyma³a we Wroc³awiu.
223
mentów. Miniatury te stanow¹ próbê poszukiwañ mo¿liwoœci g³osowych w zakresie
barwy, œrodków wykonawczych oraz wydobycia wielorakich rezultatów w zale¿noœci
od instrumentów towarzysz¹cych.
Utwór Parlando na g³os i komputer
w szerokim zakresie wykorzystuje sonorystyczne w³aœciwoœci tkwi¹ce w g³oskach, ich
zestawieniach i grupach, a odpowiednia
artykulacja pozwala na wydobycie pe³nej
gamy barw g³osu i zaprezentowanie
mo¿liwoœci tkwi¹cych w samej emisji, bez
u¿ycia okreœlonych s³ów czy ca³ego tekstu.
Narracja przebiega tu tylko poprzez
ró¿norodnoœæ ekspresji samych g³osek –
od szeptu do krzyku, od wyraŸnej artykulacji do be³kotu. Zapis tych zjawisk dŸwiêkowych okreœlony jest w partyturze z uwzglêdnieniem relatywnych zale¿noœci wysokoœciowych. Stwarza to szerokie mo¿liwoœci
wykonawcze. Du¿¹ dowolnoœæ interpretacyjn¹ daj¹ pozostawione do uznania
wykonawcy szczegó³y dotycz¹ce rytmiki,
agogiki czy artykulacji.
Utwór wykorzystuje te¿ mo¿liwoœci tkwi¹ce
w operowaniu sposobem amplifikacji oraz
zastosowaniu efektów. Daje to jeszcze
pe³niejsz¹ skalê barwow¹ i wzbogaca
ca³oœæ o dodatkowy wymiar przestrzenny.
224
for vocal possibilities in the area of timbre
and performance resources, as well as
elicitation of a variety of results dependent
on the accompanying instruments.
Parlando for voice and computer makes
broad-scale use of the tone qualities
inherent in speech sounds, as well as in
combinations and groups thereof; appropriate articulation permits the entire range
of voice timbres to be brought out and the
possibilities inherent in vocal production
itself to be presented, without using specific
words or an entire text. The narrative here
runs only through the variety of expression
solely of speech sounds – from whisper to
scream, from clear articulation to mumbling. The notation of these sound phenomena is described in the score, including relative pitch relationships. This creates
a wide range of performance possibilities.
Much interpretative freedom is given by
details left to the performer’s discretion,
concerning rhythm, dynamics or articulation.
The work also utilizes the possibilities
inherent in manipulation of the manner
of amplification, as well as in use of effects.
This creates an even fuller range of timbre
and enriches the work as a whole with an
additional spatial dimension.
Kompozytor, skrzypek, urodzi³ siê w 1979
roku we Wroc³awiu. Studiowa³ we wroc³awskiej Akademii Muzycznej: kompozycjê
u J. Wichrowskiego oraz kompozycjê
komputerow¹ u C. Duchnowskiego. Bra³
udzia³ w miêdzynarodowych kursach dla
m³odych kompozytorów w Radziejowicach
(2000), Gdañsku (2001) i Canterbury (2006).
Pisa³ dla takich artystów i zespo³ów, jak:
A. Bauer, „ElettroVoce”, „Cikada” String
Quartet, „The Roentgen Connection”,
„Tech-no Orchestra”, J. Skoczek, A. Pstrokoñska. Jest cz³onkiem Zwi¹zku Kompozytorów Polskich oraz Polskiego Stowarzyszenia Muzyki Elektroakustycznej. Jego
utwory wykonywane s¹ na wielu koncertach
i festiwalach muzyki wspó³czesnej w kraju
i za granic¹, m.in.: „Musica Polonica Nova”,
„Musica Electronica Nova”, podczas Koncertu Ko³a M³odych przy „Warszawskiej
Jesieni”, Miêdzynarodowych Spotkaniach
„Turning Sounds 2” (koncert monograficzny),
„Audioart”, „Chanterelle Festival”, Festival
Synthèse w Bourges, SARC Sonic Lab Belfast Sonorities Festival w Irlandii, Miêdzynarodowej Trybunie Muzyki Elektroakustycznej
UNESCO w Rzymie, 53. Miêdzynarodowej
Trybunie Kompozytorów UNESCO w Pary¿u.
Program II Polskiego Radia zamówi³ u niego
w 2004 roku utwór Figliki na elektronikê
Composer, violinist, born in 1979 in
Wroc³aw. Studied at Wroc³aw Academy
of Music: composition with J. Wichrowski
and computer composition with C. Duchnowski. Took part in international courses
for young composers in Radziejowice (2000),
Gdañsk (2001) and Canterbury (2006).
Has written for such artists and ensembles
as: A. Bauer, ElettroVoce, Cikada String
Quartet, The Roentgen Connection, Tech-no Orchestra, J. Skoczek, and A. Pstrokoñska. Member of Polish Composers’
Union, as well as Polish Electro-acoustic
Music Association. His works are performed
at many concerts and festivals of contemporary music in Poland and abroad, among
others: Musica Polonica Nova, Musica
Electronica Nova, during Young People’s
Circle Concert at Warsaw Autumn, Turning
Sounds 2 International Meetings (monographic concert), Audioart, Chanterelle
Festival, Festival Synthèse in Bourges,
SARC Sonic Lab Belfast Sonorities Festival
in Ireland, UNESCO IMC International
Rostrum of Electro-acoustic Music in Rome,
53rd UNESCO IMC International Rostrum
of Composers in Paris.
In 2004, Channel 2 of Polish Radio commissioned Figliki for electronic media and
prepared piano as part of Rej 2005 project
sobota / Saturday, 11.11.2006
S³awomir
Kupczak
225
i fortepian preparowany w ramach projektu
„Rej 2005” z okazji 500-lecia urodzin pisarza. W 2005 roku na zamówienie
Zwi¹zku Kompozytorów Polskich w ramach
projektu „60 zamówieñ na 60-lecie ZKP”
powsta³ utwór Kreacja I, którego prawykonanie odby³o siê w 2006 roku na festiwalu
„Musica Polonica Nova” we Wroc³awiu.
W latach 2002-04 by³ cz³onkiem wroc³awskiego teatru ZAR, z którym zrealizowa³
spektakle pt. Ewangelie Dzieciñstwa oraz
£azarz. G³ównym obszarem jego zainteresowañ jest muzyka tworzona za pomoc¹
komputera.
Wywiad Andy’ego W. ze S³awomirem
Kupczakiem na temat Anafory VII na
g³os, fortepian i elektronikê.
226
A.W. Gdybyœ teraz mia³ zaczynaæ,
zrobi³byœ coœ inaczej?
S.K. Nie wiem. Prawdopodobnie tak.
Ci¹gle robi³bym inaczej, ale na koñcu
okaza³oby siê, ¿e jest tak samo.
A.W. Na jakim koñcu?
S.K. Na pocz¹tku.
A.W. Zadowolony jesteœ?
S.K. Z czego?
A.W. Z nowego utworu?
S.K. Problem polega na tym, ¿e nie
napisa³em jeszcze tego utworu.
A.W. To dlaczego zgodzi³eœ siê na rozmowê o nowym utworze?
S.K. Bo mnie oto prosi³eœ?
A.W. To ciekawe. I rzeczywiœcie jest to
problem?
S.K. W sumie to nie.
A.W. To jaki bêdzie ten utwór?
S.K. Nie zadawaj idiotycznych pytañ.
A.W. Dlaczego tak mówisz?
S.K. Bo o ka¿dym utworze mo¿na
powiedzieæ to samo.
A.W. Tak uwa¿asz, czy jutro powiesz coœ
innego?
S.K. Nie wiem. Odpowiada mi to, ¿e
mo¿na powiedzieæ coœ innego.
in honor of Polish writer Miko³aj Rej’s
500th birthday. In 2005, on commission
from Polish Composers’ Union, as part of
‘60 Commissions for the Polish Composers’
Union’s 60th Birthday’ project, Creation I
was written; its world première took place
in 2006 at the Musica Polonica Nova festival in Wroc³aw. From 2002-04, artist
was member of Wroc³aw’s ZAR Theater,
producing shows there entitled Gospels
of Childhood as well as Lazarus. Main area
of compositional interest is computer-assisted presentation and creation of works.
Andy W. interviews S³awomir Kupczak on
the subject of Anaphora 7 for voice, piano
and electronic media.
A.W. If you were to start now, would you
do anything differently?
S.K. I don’t know. Probably. I’d always do
something differently, but in the end, it
would always turn out to be the same.
A.W. In what end?
S.K. In the beginning.
A.W. Are you satisfied?
S.K. With what?
A.W. With your new work?
S.K. The problem is, I haven’t written the
work yet.
A.W. Then why did you agree to a conversation about your new work?
S.K. Because you asked?
A.W. Interesting. And is this really a problem?
S.K. Actually, not really.
A.W. So, what’s this work going to be like?
S.K. Don’t ask idiotic questions.
A.W. Why do you say that?
S.K. Because one can say the same thing
about every work.
A.W. Do you really think that, or are you
going to say something different tomorrow?
S.K. I don’t know. It suits me that I could
say something else.
Trêbacz, kompozytor, adiunkt Instytutu
Jazzu i Muzyki Rozrywkowej Akademii
Muzycznej w Katowicach. Od studiów,
zakoñczonych w 1978 roku, regularnie
wspó³pracuje z czo³ówk¹ œwiatowego
jazzu. Debiutowa³ na Festiwalu Jazz
Jamboree (1988), nagrywa i koncertuje
m.in. z Janem „Ptaszynem” Wróblewskim,
Wojciechem Niedziel¹, Andrzejem
Cudzichem, Erykiem Kulmem. Pierwsza
autorska p³yta „Lonely Town” (1994)
zosta³a Albumem Roku magazynu „Jazz
Forum”. Prze³omowa w karierze artysty
p³yta „Quest”, nagrana z najlepszym jazzowym saksofonist¹ Billy’m Harperem
zaoowocowa³a dalsz¹ wspó³prac¹ i koncertami w ramach The Billy Harper
Quintet – wystêpy obok K. Garreta,
C. Seaya czy N.T. Bakera. Lata 1997-2001
to liczne koncerty Piotr Wojtasik Quintet
z Tomaszem Szukalskim (saxofon tenorowy),
a efektem tej wspó³pracy jest p³yta „Escape”
(1998). W roku 2003 artysta za p³ytê
„Hope” otrzymuje podwójn¹ nagrodê
Fryderyka. Do nagrania zaprosi³ czo³ówkê
amerykañskiego jazzu: D. Liebmana, R. Burrage’a, C. Seaya, oraz powtórnie L. Mo¿d¿era.
Artysta koncertowa³ m.in. w paryskim klubie
Sun Set, wiedeñskim Porgy czy na bodaj
jednym z najwiêkszych festiwali œwiata
Trumpeter, composer, Adjunct Professor
in Institute of Jazz and Popular Music at
Academy of Music in Katowice. Since
completing studies in 1978, regularly
works with leading artists in jazz worldwide. Debuted at Jazz Jamboree Festival
(1988), records and concertizes with,
among others: Jan ‘Ptaszyn’ Wróblewski,
Wojciech Niedziela, Andrzej Cudzich, Eryk
Kulm. First solo disk Lonely Town (1994)
became Jazz Forum magazine’s Album
of the Year. Disk Quest, turning point in
artist’s career, was recorded with best jazz
saxophonist Billy Harper, and bore fruit in
further collaboration and concerts as part
of The Billy Harper Quintet – concerts
alongside K. Garret, C. Seay and N.T. Baker. Years from 1997–2001 were occupied
with concerts of Piotr Wojtasik Quintet with
Tomasz Szukalski (tenor saxophone); effect
of this collaboration was disk Escape (1998).
In 2003, artist received double Fryderyk
Award for disk Hope; to do this recording,
he invited leading American jazz artists:
D. Liebman, R. Burrage, C. Seay, as well
as, for the second time, L. Mo¿d¿er. Artist
has concertized at, among other places,
Paris’ Sun Set club, Vienna’s Porgy, and
one of the biggest festivals in the world,
Montreal Jazz Festival in Canada. Has
sobota / Saturday, 11.11.2006
Piotr
Wojtasik
227
Montreal Jazz Festiwal w Kanadzie. Wielokrotnie wygrywa w ankietach magazynu
„Jazz Forum”. Wystêpuje w miêdzynarodowej formacji kontrabasisty Michela
Donato, a w Polsce w swoim nowym
kwartecie – Maciej Sika³a (sax.), Adam
Kowalewski (ctb) i Steve McCraven (perc.).
Obok dzia³alnoœci koncertowej i nagrañ,
Piotr Wojtasik wyk³ada na Akademiach
Muzycznych w Katowicach i we Wroc³awiu,
prowadzi warsztaty i kursy. Rok 2006 przyniós³ premierê najnowszej autorskiej p³yty
„We Want to Give Thanks”, nagranej
w Nowym Jorku z wybitnymi artystami
amerykañskimi – B. Hartem, R. Workmanem,
G. Bartzem i V. Herringiem.
won polls in Jazz Forum magazine many
times. Performs with international group
of bassist Michel Donato; and in Poland,
with his new quartet – Maciej Sika³a (sax.),
Adam Kowalewski (bass) and Steve McCraven (perc.). Aside from concert and recording activity, Piotr Wojtasik teaches at
Academies of Music in Katowice and Wroc³aw, runs workshops and courses. Year
2006 brought première of new solo disk
We Want to Give Thanks, recorded in
New York with distinguished American
artists – B. Hart, R. Workman, G. Bartz
and V. Herring.
Micha³
Moc
228
Z wyró¿nieniem ukoñczy³ dwa kierunki
studiów w Akademii Muzycznej we Wroc³awiu – akordeon w klasie ad. Zbigniewa
£uca i kompozycji w klasie prof. Gra¿yny
Pstrokoñskiej-Nawratil). W roku 2000 –
w ramach programu Socrates-Erasmus –
studiowa³ w Holandii pod kierunkiem
prof. D. Rowlanda. Jako solista wyst¹pi³
z orkiestrami kilkunastu krajowych filharmonii, zaœ jego kompozycje by³y wykonywane przez orkiestry filharmoniczne,
zespo³y i solistów w wielu miastach Polski
oraz za granic¹. Jego twórczoœæ znalaz³a
miejsce w programach festiwali muzycznych:
Graduated with distinction from Academy
of Music in Wroc³aw, with dual major:
accordion (studio of Adj. Prof. Zbigniew
£uc) and composition (studio of Prof.
Gra¿yna Pstrokoñska-Nawratil). In 2000 –
under auspices of Socrates-Erasmus program – studied in Holland under direction
of Prof. D. Rowland. As soloist, has performed with over a dozen philharmonic
orchestras in Poland; his compositions
have been performed by philharmonic
orchestras, ensembles and soloists in
many cities of Poland, as well as abroad.
His uvre has found its place in programs
of such music festivals as Poznañ Spring
festival and Musica Polonica Nova Festival
of Polish Contemporary Music in Wroc³aw.
Artist’s compositions are used both in
teaching curricula for students at pre-conservatory and conservatory level, and as
obligatory pieces at performance competitions.
Has received many awards for compositional uvre, has received highest prizes
in competitions, as well as stipends. Won
1st Prize in 1st Composition and Orchestration Competition (Wroc³aw 1998), 2nd
Prize in GAUDE MATER Composers’ Competition (Czêstochowa 1999), 1st Prize in
A. Panufnik Composers’ Competition
(Kraków 2000), 3rd Prize at Franz Josef
Reinl-Stiftung International Composers’
Competition (Vienna/Munich 2001).
Artistic activity was honored with Prize at
4th Contemporary Music Competition for
Young Performers (Warsaw/Radziejowice
2001), also won 1st place at Polish
Accordion Competitions: Che³m 1994;
Zgierz 1995; M³awa 1995; Che³m 1996.
Stipends from Minister of Culture as well
as City of Wroc³aw, Stipend of Kiwanis
Club Wratislavia sponsored by Mercedes
Benz Miros³aw Wróbel.
sobota / Saturday, 11.11.2006
„Poznañskiej Wiosny” czy Festiwalu Polskiej
Muzyki Wspó³czesnej „Musica Polonica
Nova” we Wroc³awiu. Kompozycje artysty
s¹ wykorzystywane zarówno w programach
nauczania dla uczniów i studentów, jak
równie¿ jako utwory obowi¹zkowe na
konkursach wykonawczych.
Nagradzany za twórczoœæ kompozytorsk¹,
wielokrotnie otrzymywa³ najwy¿sze nagrody
konkursowe oraz stypendia. By³ laureatem
I nagrody w I Konkursie Kompozycji i Instrumentacji (Wroc³aw 1998), II nagrody
w Konkursie Kompozytorskim GAUDE
MATER (Czêstochowa 1999), I nagrody
w Konkursie Kompozytorskim im. A. Panufnika (Kraków 2000), III nagrody w Miêdzynarodowym Konkursie Kompozytorskim
Franz Josef Reinl-Stiftung (Wiedeñ/Monachium 2001). Jego dzia³alnoœæ artystyczna
zosta³a uhonorowana nagrod¹ IV Konkursu Muzyki Wspó³czesnej dla M³odych
Wykonawców (Warszawa-Radziejowice
2001), zdoby³ równie¿ I miejsca na
Ogólnopolskich Konkursach Akordeonowych: Che³m 1994; Zgierz 1995; M³awa
1995; Che³m 1996. Stypendysta Ministra
Kultury, Miasta Wroc³awia a tak¿e Klubu
Kiwanis Wratislavia z ramienia Mercedes
Benz Miros³aw Wróbel.
229
ElettroVoce
230
Duet „ElettroVoce” powsta³ w wyniku wspó³pracy dwojga kompozytorów: Agaty Zubel
i Cezarego Duchnowskiego. Oboje charakteryzuje szczególne podejœcie do muzyki –
fascynacja barw¹, poszerzanie mo¿liwoœci
wykonawczych, wieczne poszukiwanie. Ze
strony Zubel, która równie¿ zajmuje siê
awangardow¹ wokalistyk¹, by³a to chêæ
odnalezienia nowych sposobów ekspresji
wokalnej, u Duchnowskiego – poszukiwanie
nowych kontekstów dla tradycyjnych instrumentów. Znalaz³o to szczególny wyraz
w wykorzystaniu ludzkiego g³osu i nowych
mo¿liwoœci, jakie daje u¿ycie komputera.
Duet „ElettroVoce” wystêpowa³ na licznych
festiwalach muzyki wspó³czesnej w Polsce
i za granic¹. Utwory w ich wykonaniu (najczêœciej ich kompozycje) by³y nagrywane
wielokrotnie przez Polskie Radio, jak równie¿ by³y prezentowane przez rozg³oœnie
radiowe i telewizyjne. By³ nominowany do
Dolnoœl¹skiego Brylantu Roku 2005 w kategorii osobowoœæ twórcza, w kwietniu 2005
artyœci otrzymali nagrodê specjaln¹ dla
najlepszego zespo³u z elektronik¹ na
presti¿owym konkursie wykonawstwa muzyki wspó³czesnej „Gaudeamus” w Holandii.
Zostali równie¿ zaproszeni do obchodów
Sezonu Polskiego w Rosji oraz Roku Polsko-Niemieckiego. Obecnie pracuj¹ nad
adaptacj¹ opery Gwiazda Z. Krauzego
w wersji na sopran i elektronikê.
ElettroVoce Duo arose out of the collaboration of two composers: Agata Zubel
and Cezary Duchnowski. Both are characterized by a unique approach to music –
fascination with timbre, expansion of performance resources, eternal seeking. For
Zubel, who is also active as an avantgarde vocalist, it was a desire to discover
new means of vocal expression; for
Duchnowski, a search for new contexts for
traditional instruments. This found particular expression in utilization of the human
voice and the new possibilities afforded by
the computer. ElettroVoce Duo has performed at numerous contemporary music
festivals in Poland and abroad. Works in
their rendition (most often their own compositions) have been recorded many times
by Polish Radio, as well as presented by
radio and television broadcasters. The
duo was nominated for the Lower Silesian
Diamond of the Year 2005 in the category of artistic personality; in April 2005, the
artists received a special prize for best
ensemble with electronic media at the
prestigious Gaudeamus competition for
contemporary music interpretation in Holland. They were also invited to celebrations
of the Polish Season in Russia, as well as
the Polish-German Year. Presently, they are
working on an adaptation of Z. Krauze’s
opera Star for soprano and electronic media.
niedziela, godz. 13.00 / Sunday, 1:00 p.m.
KOLEGIATA ŒW. ANNY / ST. ANNE’S COLLEGIATE
CHURCH
UROCZYSTA MSZA ŒWIÊTA W INTENCJI LUDZI
MUZYKI / SOLEMN MASS DEDICATED TO PEOPLE
DEVOTED TO MUSIC
Oprawa muzyczna / Musical setting:
Schola Gregoriañska Wy¿szego Seminarium Duchownego Zakonu
Paulinów w Krakowie / Schola Gregoriana Choir of Pauline Theological
Seminary in Kraków
niedziela, godz. 17.00 / Sunday, 5:00 p.m.
SALA FILHARMONII KRAKOWSKIEJ /
KRAKÓW PHILHARMONIC HALL
Jerzy Maksymiuk – Szepty i krzyk marzeñ na wiolonczelê solo, fortepian
i orkiestrê kameraln¹ / Whispers and Scream of Dreams for solo cello,
piano, and chamber orchestra (2006), 12’
Marta Ptaszyñska – La novella d’inverno (1984), 14’
Piotr Wróbel – Violetova rapsodia na altówkê i smyczki / Violet
Rhapsody for viola and strings (2002), 17’
niedziela / Sunday, 12.11.2006
12.11.2006
***
Fryderyk Chopin/Adam Makowicz – Fantaisie-Impromptu op. 66
Fryderyk Chopin/Adam Makowicz – Preludium A-dur op. 28 nr 7 /
Prelude in A major Op. 28 no. 7
Adam Makowicz – Early June In Central Park
Fryderyk Chopin/Adam Makowicz – Preludium e-moll op. 28 nr 4 /
Prelude in E minor Op. 28 no. 4
Adam Makowicz – Living High In Manhattan
Adam Makowicz – fortepian / piano
Karolina Jaroszewska – wiolonczela / cello
Lech Ba³aban – altówka / viola
Orkiestra Kameralna Polskiego Radia „Amadeus” /
The Amadeus Polish Radio Chamber Orchestra
Agnieszka Duczmal – dyrygent / conductor
231
Bezpoœrednia transmisja koncertu w Programie 2 Polskiego Radia /
Live broadcasting on Polish Radio Channel 2
232
________________
________________
Nota o kompozytorze znajduje siê przy
koncercie z dnia 7 listopada, godz. 19.30
For information about the composer see
notes under the 7 November 7:30 p.m.
concert
Szepty i krzyk marzeñ
Powstanie utworu mia³o emocjonalne pod³o¿e – wi¹za³o siê z jubileuszem Agnieszki
Duczmal. Jest ona jedn¹ z nielicznych
kobiet dyrygentek, ale i jedn¹ z wybitnych
kameralistek, a ja – mimo ¿e w tej chwili
dyrygujê przede wszystkim du¿ymi orkiestrami – z serca jestem kameralist¹ i bardzo chcia³em uczciæ Agnieszkê i jej jubileusz. Zastanawia³em siê jak to zrobiæ:
Mo¿e kwiaty? Mo¿e wino? Kwiatami j¹
obsypi¹, wina mo¿e nadu¿yæ orkiestra
i bêd¹ nici z jubileuszu – pomyœla³em.
Wtedy wpad³em na pomys³ napisania dla
Agnieszki utworu.
Mia³em k³opot, poniewa¿ minimalizmu
nie lubiê, dra¿ni¹ mnie te¿ partytury
upstrzone nadmiarem nut, ba³aganiarskie,
nieporz¹dne, co widaæ ju¿ na pierwszy
rzut oka. Szybko to dostrzegam, poniewa¿
w BBC SSO zadyrygowa³em – nie do wiary!
– ponad 150 premier utworów wspó³czesnych. Widzieæ – to jedno, ale wiedzieæ, jak
pisaæ w tych czasach – to drugie. Gdybym
wiedzia³, by³bym geniuszem. Tak czy owak
i tak Bóg mnie nagrodzi³, bo spoœród
ostatnio napisanych utworów najbardziej
jestem zadowolony w³aœnie z utworu dla
Agnieszki.
O utworze. Dumny jestem z czterech pierwszych, granych na wiolonczeli nut – wspinaj¹cego i schodz¹cego pasa¿u z non¹.
Mo¿na go przyrównaæ do tematu (to termin
Whispers and Scream of Dreams
The writing of this work had an emotional
basis – it was associated with Agnieszka
Duczmal’s birthday celebration. She is
one of only a few women conductors, but
also one of the foremost of chamber
musicians – and even though at the moment,
I conduct, above all, large orchestras,
at heart I am a chamber musician, and
I very much wanted to honor Agnieszka
and her birthday. I was wondering how
to do this: Maybe flowers? Maybe wine?
Flowers – she’s already being showered
with them; and wine – the orchestra might
abuse it and then the birthday celebration
would come to nothing – I thought. Then
it occurred to me that I could write a piece
for Agnieszka.
I had a problem, because while I don’t
like minimalism, I also find scores bestrewn
with an excess of notes annoying, messy,
disorderly, as can be seen already at first
glance. I notice this quickly, because at
the BBC SSO, I have conducted – unbelievable! – over 150 premières of contemporary works. To see is one thing; but to
know how to write in our time is quite
another. If I knew, I’d be a genius. One
way or another, God has nonetheless
rewarded me, because among the works
I’ve written recently, it is the one for
Agnieszka with which I am most satisfied.
About the work. I am proud of the first four
niedziela / Sunday, 12.11.2006
Jerzy
Maksymiuk
233
234
u¿ywany obecnie z wstydliwoœci¹, albo
wcale). Inwokacjê solo wzbogaca echo
fortepianu, muzyka rozwija siê, przechodzi
w bardziej burzliw¹ fazê. Kulminacyjny
moment ruchu rozgrywa siê w orkiestrze
z towarzyszeniem fortepianu, werbla i talerza. Ta sekwencja koñczy siê krótkim
ostinatem, by po niewielkiej pauzie nast¹pi³
epilog, ale ju¿ z towarzyszeniem grupy
instrumentów. Szczególn¹ rolê odgrywa
kontrabas, jakby basso continuo z dawnej
muzyki, oraz – grana niezwykle delikatnie,
subtelnie, marzycielsko – partia fortepianu.
Mo¿na odnaleŸæ delikatne echa postimpresjonizmu: na sam koniec, jakby z oddali zjawia siê kwartet smyczkowy w harmonice z³amanej, z dominacj¹ septym,
w ca³otonowej skali (od której nie mogê siê
uwolniæ). W po³¹czeniu ze stale graj¹c¹
wiolonczel¹ i kontrabasem tworzy muzykê
wcale nie tonaln¹, ale mo¿na wy³owiæ
tak¹ materiê. Cztery nuty wzi¹³em do tego
fragmentu z melodii stworzonej gdzieœ na
pograniczu Francji i Hiszpanii.
Zastanawia³em siê, czy nie zakoñczyæ swej
kompozycji wczeœniej, bez tej melodyjnej
frazy, ale w koñcu pozostawi³em j¹, nie
mog¹c siê od niej uwolniæ. Sta³a siê ona
bowiem dla mnie czymœ wa¿niejszym ni¿
myœla³em na pocz¹tku. Ujê³o mnie, ¿e na
prawykonaniu utworu Agnieszka zadyrygowa³a koñcowy fragment tak, jakbym
chcia³ – bardzo cicho, jak przysta³o na
muzykê z oddalonych czasów.
Gdyby do muzycznej kompozycji dobieraæ
odpowiednik literacki (robi³ tak Rachmaninow „t³umacz¹c” swój marsz ¿a³obny),
zinterpretowa³bym swój utwór jako marzenie, które czeka na spe³nienie albo siê nie
spe³ni³o. St¹d taki tytu³ mojego utworu.
Jerzy Maksymiuk
notes, played on the cello – a rising and
falling arpeggio with ninth. It is comparable
to a theme (a term used nowadays only
sheepishly, if at all). The solo invocation is
enriched by a piano echo, the music develops, moves into a stormier phase. The
culminating moment of the motion is played
out in the orchestra with accompaniment
of piano, snare drum and cymbal. This
sequence finishes with a short ostinato,
which, after a short pause, is followed by
an epilogue, now with accompaniment
from a group of instruments. A particular
role is played by the double bass – as it
were, the basso continuo from early music;
as well as the piano part – played with
uncommon delicacy, subtlety, dreaminess.
One can find delicate echoes of Postimpressionism: at the end, as it were, from
a distance, a string quartet appears in
broken harmonic language, with a predominance of sevenths, in a whole-tone
scale (from which I somehow am not able
to free myself). In combination with the
continually-playing cello and double bass,
it creates music which is not at all tonal,
but it is possible to spot such material.
I took four notes for this fragment from
a melody created somewhere along the
border between France and Spain. I was
wondering whether to finish my composition earlier, without that melodic phrase;
but in the end I left it in, since I couldn’t
free myself from it. For it had become something more important to me than I had
thought at first. It captivated me that during
the world première of the work, Agnieszka
conducted the final fragment just the way
I would like it – very quietly, as is fitting for
music from distant times.
If I were to select a literary equivalent to
the musical composition (as did Rachmaninov in ‘explaining’ his Marche Funèbre),
I would interpret my work as a dream
which is waiting to be fulfilled or has not
been fulfilled. Thus the title of my work.
Jerzy Maksymiuk
________________
________________
Nota o kompozytorce znajduje siê przy
koncercie z dnia 8 listopada, godz. 17.00
For information about the composer see
notes under the 8 November 5:00 p.m.
concert
La novella d’inverno (Opowieœæ zimowa)
napisana zosta³a w 1984 roku w Bloomington dla Polskiej Orkiestry Kameralnej,
dedykowana jest orkiestrze i jej szefowi
Jerzemu Maksymiukowi. Prawykonanie
utworu odby³o siê 5 maja 1985 roku
w Lizbonie, w ramach IX Festiwalu Muzyki
Wspó³czesnej organizowanego przez
Fundacjê Gulbenkiana. Od tego czasu
utwór by³ równie¿ wykonywany m.in.
w Anglii, Francji, Kanadzie, W³oszech i USA
(w nowojorskiej Carnegie Hall).
W malarstwie surrealistycznym Maxa Ernsta,
Yvesa Tanguy czy Giorgio de Chirico elementy œwiata realnego mieszaj¹ siê ze
œwiatem irracjonalnym w taki sposób, ¿e
w wyniku powstaje obraz bêd¹cy now¹,
nadrzêdn¹ i „nadrealn¹” rzeczywistoœci¹.
W La novella d’inverno podjê³am próbê
stworzenia takiego nowego, „nadrealnego”
obrazu dŸwiêkowego. Ten œwiat dŸwiêkowy
zbudowany jest z elementów znanych
(w tym przypadku Vivaldi), tak przekszta³canych i zakomponowanych w ca³oœæ, ¿e
w rezultacie powstaje nowa i nadrzêdna
rzeczywistoœæ dŸwiêkowa.
La novella d’inverno (A Winter’s Tale)
was written in 1984 in Bloomington for
the Polish Chamber Orchestra, and is
dedicated to its chief, Jerzy Maksymiuk.
The work’s world première took place
on 5 May 1985 in Lisbon, as part of the
9th Festival of Contemporary Music
organized by the Gulbenkian Foundation.
Since that time, the work has also been
performed in, among other places, England, France, Canada, Italy and the USA
(at Carnegie Hall in New York).
In the surrealist painting of Max Ernst, Yves
Tanguy or Giorgio de Chirico, elements
of the real world are mixed with the irrational world in such a way that the result
is a picture which is a new, superior and
‘surreal’ reality. In La novella d’inverno,
I made an attempt to create such a new,
‘surreal’ sound picture. This sound world
is build of known elements (in this case,
Vivaldi), transformed and composed into
a whole so that the result is a new and
superior sound reality.
Marta Ptaszyñska
(program book, Warsaw Autumn 1985)
Marta Ptaszyñska
(ksi¹¿ka programowa WJ 1985)
niedziela / Sunday, 12.11.2006
Marta
Ptaszyñska
235
Piotr
Wróbel
236
Kompozytor, urodzi³ siê w 1977 roku
w Warszawie. Jest absolwentem klasy kompozycji S. Moryty w Akademii Muzycznej
w Warszawie (dyplom z wyró¿nieniem
w 2002 roku). Obecnie przygotowuje siê
do dyplomu w Instytucie Jazzu i Muzyki
Rozrywkowej katowickiej Akademii Muzycznej na kierunku aran¿acji i kompozycji
jazzowej w klasie A. Zubka.
Wspó³pracuje z zespo³ami, aran¿uj¹c i opracowuj¹c dla nich ró¿ne gatunki muzyki,
m.in.: jazz, muzykê kameraln¹, folklor.
Jest laureatem konkursów kompozytorskich, zdoby³ m.in.: I nagrodê za Sekstet
na konkursie z okazji 1000-lecia Gdañska
(1997), oraz wyró¿nienie za utwór Hymn
ku czci Œw. Józefa na Konkursie „Vox Basilicae Calissiensis” w Kaliszu (1997), III nagrodê za Belakundê na kwartet puzonów
i sekcjê rytmiczn¹ na Warszawskim Konkursie Kompozytorskim (1998), III nagrodê
za utwór na organy Amnissimalis na 40.
Konkursie M³odych Kompozytorów im.
T. Bairda (1998), dwa wyró¿nienia: za
Kolêdê oraz Z g³osów Pisma Œwiêtego na
konkursie „Musica Sacra” w Czêstochowie
(1999). Jego utwory wykonywane s¹ na
koncertach i festiwalach muzycznych, m.in.
na „Warszawskich Spotkaniach Muzycznych”.
Kompozycja S³onecznikowy dens na wiolonczelê i sekcjê rytmiczn¹ zosta³a nagrana
na p³ytê dla firmy Acte Préalable (1999).
Composer, born in 1977 in Warsaw.
Graduated from studio of S. Moryto at
Academy of Music in Warsaw (diploma
with distinction in 2002). Presently preparing for diploma at Katowice Academy of
Music, Institute of Jazz and Popular Music,
in field of jazz arrangement and composition, in studio of A. Zubek.
Collaborates with ensembles, arranging
various genres of music for them, among
others: jazz, chamber music, folklore.
Has won prizes at composers’ competitions,
receiving, among others: 1st Prize for
Sextet at Competition for 1000th birthday
of Gdañsk (1997), as well as honorable
mention for Hymn to St. Joseph at Vox
Basilicae Calissiensis Competition in Kalisz
(1997), 3rd Prize for Belakunda for trombone
quartet and rhythm section at Warsaw
Composers’ Competition (1998), 3rd Prize
for organ work Amnissimalis at 40th T. Baird
Young Composers’ Competition (1998),
two honorable mentions: for Christmas
Carol as well as Z g³osów Pisma Œwiêtego
[From the Voices of the Holy Scriptures] at
Musica Sacra competition in Czêstochowa
(1999). Works are performed at concerts
and music festivals, among others, Warsaw
Music Meetings. Composition S³onecznikowy dens for cello and rhythm section
was recorded on disk for Acte Préalable
label (1999). Important event was world
première of Concerto for Orchestra by
Polish Radio Orchestra under direction of
£. Borowicz at concert from ‘Generations’
series (2004).
Violetova rapsodia jest dwuczêœciowym
utworem na altówkê i orkiestrê smyczkow¹,
opartym na harmonii i rytmice jazzowo-swingowej. Partii solisty stara³em siê nadaæ
„improwizowany” charakter, a akompaniuj¹cej orkiestrze cechy aran¿acji jazzowej,
w drugiej czêœci o brzmieniu nieco „bigbandowym”.
Utwór sk³ada siê z dwóch kontrastuj¹cych
ze sob¹ czêœci, swój tytu³ – Rapsodia –
zawdziêcza swobodnej budowie ka¿dej
nich. Pierwsza czêœæ utrzymana jest w nastroju balladowo-zamyœlonym; w drugiej
natomiast dominuje energia i ¿ywio³, z popisow¹ kadencj¹ solisty.
Violet Rhapsody is a two-movement
work for viola and string orchestra, based
on jazz-swing harmony and rhythm.
I tried to give the solo part an ‘improvised’
character; and the accompanying orchestra, traits of a jazz arrangement – in the
second movement, one with a somewhat
‘Big Band’ sound.
The work is comprised of two contrasting
movements; it owes its title – Rhapsody –
to the free-flowing structure of each of
them. The first movement is in a dreamy,
ballad-like mood; in the second, what
dominates is energy and spontaneity, with
a spectacular cadenza for the soloist.
Piotr Wróbel
Piotr Wróbel
Fryderyk
Chopin
237
________________
________________
Nota o kompozytorze znajduje siê przy
koncercie z dnia 8 listopada, godz. 19.30
For information about the composer see
notes under the 8 November 7:30 p.m.
concert
Twórczoœæ Fryderyka Chopina oddzia³uje
bardzo mocno nie tylko na muzyków
i s³uchaczy, ale czêsto staje siê inspiracj¹
dla kompozytorów do tworzenia nowych
utworów, czerpi¹cych z bogactwa melodycznego i emocjonalnego spuœcizny artystycznej tego genialnego twórcy. Obok dzie³
niedziela / Sunday, 12.11.2006
Wa¿nym wydarzeniem by³o prawykonanie
jego Koncertu na orkiestrê przez Polsk¹
Orkiestrê Radiow¹ pod dyrekcj¹ £. Borowicza na koncercie z cyklu „Generacje”
(2004).
The uvre of Fryderyk Chopin very strongly
affects not only musicians and audiences,
but often becomes inspiration for composers to create new works, taking from the
melodic and emotional riches of the artistic
legacy of this creative genius. Aside from
238
pe³nych cytatów Chopinowskiej muzyki czy
pisanych pod wra¿eniem tej wielkiej osobowoœci utworów fortepianowych, koncertów
czy nawet oper, wa¿n¹ i du¿¹ grupê tworz¹
transkrypcje na ró¿ne instrumenty i g³osy.
O inspiruj¹cej roli muzyki Chopina najlepiej œwiadczy fakt, i¿ wiêkszoœæ z dwustu
trzydziestu oryginalnych utworów tego polskiego kompozytora doczeka³o siê w XIX
i XX wieku ponad czterech tysiêcy (!) rozmaitych transkrypcji na instrumenty solowe
z towarzyszeniem fortepianu (na skrzypce,
altówkê, wiolonczelê, kontrabas, obój,
klarnet, fagot, saksofon, tr¹bkê, róg, puzon,
gitarê), na g³os z fortepianem (z tekstem
lub jako wokalizy) czy na zespo³y kameralne
i orkiestrowe. Autorami owych opracowañ
byli czêsto znakomici kompozytorzy lub
wykonawcy: Fritz Kreisler, Karol Lipiñski,
Pablo de Sarasate, Aleksander G³azunow,
Ferdinand Büchner, Ferenc Liszt, Pauline
Viardot-Garcia czy Jean Françaix. I nic nie
zapowiada, aby w XXI wieku sytuacja
mia³a siê zmieniæ...
Po muzykê Chopina siêgali nie tylko kompozytorzy muzyki klasycznej. Dzie³a Fryderyka stawa³y siê te¿ czêsto podstaw¹ jazzowej improwizacji. Trudno oczywiœcie,
aby prymu w tej dziedzinie nie wiedli sami
Polacy. Pierwszym takim „zamachem” by³y
dzia³ania wokalnej grupy Novi Singers ju¿
w latach siedemdziesi¹tych XX wieku. Ale
prawdziwym jazzowym „rzecznikiem” Chopina jest bez w¹tpienia Andrzej Jagodziñski, który ze swym triem prezentowa³ jazzowe opracowania tañców, preludiów
i etiud na ca³ym œwiecie i z repertuarem
tym nagra³ ju¿ wiele wspania³ych p³yt.
Tak¿e inni polscy jazzmani, tacy jak W³odzimierz Nahorny, Krzysztof Herdzin, Zbigniew Namys³owski czy Leszek Mo¿d¿er
siêgali w swych improwizacjach po dzie³a
Fryderyka. W tej grupie nie mog³o oczywiœcie zabrakn¹æ Adama Makowicza, który
swoimi opracowaniami preludiów na
fortepian i orkiestrê smyczkow¹ nieŸle
w tym chopinowskim muzycznym „garnku”
zamiesza³.
works full of quotes from Chopin’s music,
or piano pieces, concerti, even operas
written under the impression of this great
personality, an important and large group
is comprised of transcriptions for various
instruments and voices.
The inspirational role of Chopin’s music is
best shown by the fact that the majority of
the 230 original works by this Polish composer have seen, in the 19th and 20th
centuries, over 4 000 (!) different transcriptions for solo instruments with piano
accompaniment (for violin, viola, ’cello,
double bass, oboe, clarinet, bassoon, saxophone, trumpet, horn, trombone, guitar),
for voice with piano (with text or as vocalises), or for chamber and orchestral
ensembles. The authors of these arrangements have often been distinguished composers or performers: Fritz Kreisler, Karol
Lipiñski, Pablo de Sarasate, Alexander
Glazounov, Ferdinand Büchner, Franz
Liszt, Pauline Viardot-Garcia or Jean
Françaix. And there is no reason to believe
that the situation will change in the 21st
century…
Not only composers of classical music
have turned to Chopin’s music. Fryderyk’s
works have also often become the basis
for jazz improvisation. Obviously, it would
be difficult for the leaders in this field to
be anyone else besides Poles. The first
such ‘attack’ were the activities of the
vocal group Novi Singers, already in the
1970s. But a true jazz ‘advocate’ of
Chopin is without doubt Andrzej Jagodziñski, who, with his trio, has presented jazz
arrangements of the dances, preludes
and etudes all over the world, and has
already recorded many wonderful disks
with this repertoire. Other Polish jazzmen
as well, such as W³odzimierz Nahorny,
Krzysztof Herdzin, Zbigniew Namys³owski
or Leszek Mo¿d¿er, have turned to Fryderyk’s
works in their improvisations. Of course,
we must not omit from this group Adam
Makowicz, who, with his arrangements
of the preludes for piano and string
orchestra, has stirred the ‘pot’ of Chopin’s
music quite nicely.
Of course, we could ask ourselves whether
these jazz improvisations are closer to typical transcriptions – retaining in greater
measure the original intention of Chopin
– or to a completely separate Chopin
trend, full of original ideas, in which
music flows out of music. No doubt some
will be found who will turn their musicloving noses up in distaste at any ‘intervention’ in the wonderful music of Fryderyk; yet others will discover the immeasurably strong effect of our musical bard.
Who is right? Maybe let’s listen…
Miko³aj Krakowski
Miko³aj Krakowski
Adam
Makowicz
niedziela / Sunday, 12.11.2006
Mo¿na oczywiœcie zastanawiaæ siê, czy
tym jazzowym improwizacjom jest bli¿ej
do typowych transkrypcji – zachowuj¹cych
w wiêkszym stopniu pierwotn¹ intencjê
Chopina – czy do ca³kiem odrêbnego nurtu
chopinowskiego, pe³nego oryginalnych
pomys³ów, w którym muzyka wyp³ywa
z muzyki. Znajd¹ siê pewnie i tacy, którzy
z niesmakiem krêciæ bêd¹ melomañskim
nosem na ka¿d¹ „ingerencjê” w cudown¹
muzykê Fryderyka, jeszcze inni bêd¹
odkrywali niezmierzon¹ si³ê oddzia³ywania
naszego muzycznego wieszcza. Kto ma
racjê? Mo¿e pos³uchajmy...
239
Pianista i kompozytor, urodzi³ siê na Œl¹sku
Cieszyñskim (1940). Po wojnie, jako szeœciolatek zamieszka³ z rodzicami w Polsce,
w Rybniku. Gry na fortepianie uczy³ siê
pocz¹tkowo od matki – pianistki i œpiewaczki, póŸniej by³ uczniem szkó³ muzycznych w Rybniku, Katowicach i Krakowie.
W 1956 roku porzuci³ szko³ê i zwi¹za³ siê
z krakowskim klubem jazzowym Helicon.
Wspólnie z trêbaczem Tomaszem Stañk¹
w 1962 za³o¿y³ zespó³ „Jazz Darings”,
który zdoby³ I miejsce w Konkursie Jazzowym
Pianist and composer, born in Czech portion of Silesia (1940). After World War II,
at age of six, took up residence with parents in Rybnik, Poland. At first, learned
piano from mother – pianist and singer;
later attended music schools in Rybnik,
Katowice and Kraków. In 1956, left school
and became associated with Kraków jazz
club Helicon. In 1962, together with trumpeter Tomasz Stañko, founded ensemble
Jazz Darings, which won 1st place in
Southern Poland Jazz Competition (1963).
240
Polski Po³udniowej (1963). Dziêki umiejêtnoœciom i wykorzystaniu nowoczesnej
techniki zapraszano go do grania z doskona³ymi muzykami jazzowymi: A. Kurylewiczem, Z. Namys³owskim, T. Stañko, M. Urbaniakiem, J. „Ptaszynem” Wróblewskim,
akompaniowa³ tak¿e na p³ytach wokalistce
U. Dudziak, wyst¹pi³ z orkiestr¹ Duke’a
Ellingtona. Od 1974 roku coraz czêœciej
decydowa³ siê na samodzielne dzia³ania
artystyczne. W 1977 roku wyjecha³ do USA,
gdzie wyst¹pi³ w nowojorskim klubie The
Cookery (1977), póŸniej w presti¿owej
Carnegie Hall. Nagra³ te¿ pierwszy solowy
album „Adam”. Odt¹d uczestniczy we
wszystkich licz¹cych siê krajowych, europejskich i amerykañskich festiwalach jazzowych.
Do wspólnego muzykowania zapraszali go
m.in.: B. Goodman, H. Hancock, E. Hines,
S. Vaughan. W stylu gry Makowicz wzorowa³
siê na grze A. Tatume’a, K. Jarretta i fortepianowej muzyce epoki romantyzmu.
Chêtnie grywa równie¿ klasykê, m.in. z Chester String Quartet, Amici String Quartet
i Washington National Symphony Orchestra.
Jego specjalnoœci¹ sta³y siê koncerty i p³yty
monograficzne z pogranicza jazzu i muzyki
rozrywkowej poœwiêcone wielkim twórcom:
G. Gershwinowi, I. Berlinowi, J. Kernowi
i C. Porterowi, F. Chopinowi. W 2004
nagra³ wraz z Leszkiem Mo¿d¿erem p³ytê
rejestruj¹c¹ taki koncert w Carnegie Hall.
W³asne interpretacje muzyki klasyków
jazzu prezentuje z orkiestr¹ Sinfonia Varsovia pod kierownictwem Krzesimira
Dêbskiego na koncertach monograficznych
z cyklu „Makowicz plays...”.
Thanks to skill and utilization of modern
technique, was invited to play with first-rate
jazz ensembles: A. Kurylewicz, Z. Namys³owski, T. Stañko, M. Urbaniak, J. ‘Ptaszyn’
Wróblewski; also accompanied vocalist
U. Dudziak on disks, performed with
Duke Ellington Orchestra. From 1974
onwards, more and more frequently
decided on independent artistic activity. In
1977, left for USA, where he performed
at New York club The Cookery (1977),
later in prestigious Carnegie Hall. Also
recorded first solo album ‘Adam’. Since
that time, has participated in all important
Polish, European and American jazz festivals. Has been invited to make music with,
among others: B. Goodman, H. Hancock,
E. Hines, S. Vaughan. In playing style,
Makowicz has modeled his playing on that
of A. Tatume, K. Jarrett, and piano music
of Romantic era. Also enjoys playing classical music with, among others, Chester
String Quartet, Amici String Quartet and
National Symphony Orchestra in Washington. Has become specialist in concerts
and monographic disks from border area
between jazz and classical music, devoted
to great artists: G. Gershwin, I. Berlin,
J. Kern and C. Porter, F. Chopin. In 2004,
together with Leszek Mo¿d¿er, made live
recording on disk of concert at Carnegie
Hall. Presents own interpretations of jazz
classics with Sinfonia Varsovia orchestra
under direction of Krzesimir Dêbski at
monographic concerts from ‘Makowicz
plays…’ series.
Wiolonczela. Wychowanka Zary Nelsovej
– s³awy wiolonczelistyki, u której studiowa³a
w presti¿owej Juilliard School w Nowym
Jorku. W wieku 19 lat uzyska³a dyplom
z wyró¿nieniem w klasie S. Pokorskiego
w Akademii Muzycznej w Poznaniu. Swoje
umiejêtnoœci doskonali³a u J.F. Sellheima,
I. Czilipika, S. Firleja i M. Maiskyego.
Uczestniczka presti¿owych kursów wiolonczelowych, m.in. kursu im. Piatigorskiego
w Los Angeles i w Aspen. Karierê solow¹
w wieku 16 lat rozpoczê³a koncertem
z Filharmoni¹ Poznañsk¹ pod batut¹ J. Swobody. Od tego czasu wystêpuje czêsto
z Orkiestr¹ Kameraln¹ „Amadeus” i wieloma orkiestrami w Polsce. Wspó³pracuje
z wybitnymi artystami: A. Duczmal, G. Karrem, J. Maksymiukiem, J. M. Flor˜ncio Junior,
P. Greenbergiem, by³a cz³onkiem Orkiestry
Festiwalowej K. Zimermana, wystêpowa³a
w najznakomitszych salach Europy i Stanów
Zjednoczonych. Koncertowa³a na presti¿owym festiwalu „Europalia” w Belgii, wystêpowa³a z Savannah Symphony Orchestra
i da³a recital w Alice Tully Hall w Nowym
Jorku.
Jako solistka wraz z Sinfoni¹ Varsovi¹ bra³a
udzia³ w prawykonaniu kompozycji Pamiêtnik
Powstania Warszawskiego K. Knittla, napisanego na 60. rocznicê wybuchu Powstania,
Cello. Former student of famous cellist
Zara Nelsova, with whom she studied at
prestigious Juilliard School in New York.
At age 19, obtained diploma with distinction in studio of S. Pokorski at Academy of
Music in Poznañ. Perfected skills studying
with J. F. Sellheim, I. Czilipik, S. Firlej, and
M. Maisky. Has participated in prestigious
cello courses – among others, Piatigorsky
course in Los Angeles and Aspen. Began
solo career at age 16 in concert with
Poznañ Philharmonic under baton of
J. Swoboda. Since that time, has often
performed with Amadeus Chamber Orchestra and many orchestras in Poland.
Collaborates with distinguished artists:
A. Duczmal, G. Karr, J. Maksymiuk, J. M.
Flor˜ncio Júnior, P. Greenberg, was member of K. Zimerman Festival Orchestra,
has performed in most noteworthy halls
of Europe and United States. Has concertized at prestigious Europalia festival in
Belgium, performed with Savannah Symphony Orchestra, and given recital at Alice
Tully Hall in New York.
As soloist, together with Sinfonia Varsovia,
took part in world première of K. Knittel’s
composition A Memoir of the Warsaw
Uprising, written for 60th anniversary
of Uprising’s outbreak, with Amadeus
niedziela / Sunday, 12.11.2006
Karolina
Jaroszewska
241
z orkiestr¹ Kameraln¹ „Amadeus” wyst¹pi³a na Festiwalu Chopinowskim w Dusznikach w 60. rocznicê jego powo³ania.
W swoim dorobku artystka ma wiele
nagrañ dla Polskiego Radia i TVP, jak
równie¿ nagrania p³ytowe dokonane wraz
z Orkiestr¹ Kameraln¹ „Amadeus”.
W repertuarze ma koncerty wiolonczelowe,
równie¿ kompozytorów dwudziestowiecznych
i wspó³czesnych, takich jak Sir E. Elgar,
W. Lutos³awski, K. Penderecki czy K. Meyer.
Koncertuje kameralnie z gitarzyst¹ K. Meisingerem, prezentuj¹c m.in. muzykê
A. Piazzolli. Od 2005 jest koncertmistrzem
wiolonczel w Filharmonii Narodowej
w Warszawie.
Chamber Orchestra, performed at Chopin
Festival in Duszniki on its 60th anniversary
of founding. Artist has to her credit many
recordings for Polish Radio and Polish
Television, as well as disk recordings made
together with Amadeus Chamber Orchestra.
Repertoire includes cello concerti, 20thcentury and contemporary as well, by
such composers as Sir E. Elgar, W. Lutos³awski, K. Penderecki and K. Meyer.
Engages in chamber concerts with guitarist
K. Meisinger, presenting music by, among
others, A. Piazzolla. Since 2005, has been
principal cellist of Warsaw Philharmonic.
Lech
Ba³aban
242
Altówka. Ukoñczy³ studia na Akademii
Muzycznej w Poznaniu w klasie skrzypiec
(1988) pod kierunkiem prof. P. Radziñskiego
i prof. J. Kaliszewskiej oraz w klasie altówki
prof. A. Murawskiego(1994). Swoje umiejêtnoœci doskonali³ na kursach mistrzowskich pod kierunkiem prof. E. Feltza, Z. Brona, O. Kagana, W. Pikajzena, M. Frischenschlagera i R. Ricciego. Jest laureatem
nagrody specjalnej IV Ogólnopolskiego
Festiwalu M³odych Skrzypków w Lublinie
(1980), zdobywc¹ wyró¿nienia na IV
Viola. Graduated from Academy of Music
in Poznañ with diploma in violin performance (1988) under direction of Prof.
P. Radziñski and Prof. J. Kaliszewska, as
well as in viola performance under direction of Prof. A. Murawski (1994).
Perfected skills at master classes under
direction of Prof. E. Feltz, Z. Bron, O. Kagan,
W. Pikajzen, M. Frischenschlager and
R. Ricci. Winner of special prize at 4th Nationwide Young Violinists’ Festival in Lublin
(1980), honorable mention at 4th Z. Jahn-
ke Nationwide Violin Competition in
Poznañ (1984), and 1st Prize at 5th J. Rakowski Nationwide Viola Competition in
Poznañ (1993). Was also member of Polish team at 9th H. Wieniawski International Violin Competition in Poznañ (1986).
Lech Ba³aban began viola career with
debut in solo part of A. Schönberg’s string
sextet Verklärte Nacht as principal viola
of Amadeus Chamber Orchestra of Polish
Radio, of which he has been a member
since 1988. As soloist, has concertized in
Poland, as well as Denmark, Slovakia,
Germany, Austria, France and former
USSR. With Amadeus Chamber Orchestra,
has recorded viola concerti of J.C. Bach,
G.F. Händel and K. Penderecki, as well as
W.A. Mozart’s Sinfonia Concertante. Artist
has performed at prestigious Bravo Maestro
Festivals, where he concertized with, among
others: W. Wi³komirska, E. Pob³ocka,
V. Brodsky, K.A. Kulka, K. Jakowicz,
W. Malicki and T. Strahl. Member of Wieniawski Quartet.
niedziela / Sunday, 12.11.2006
Ogólnopolskim Konkursie Skrzypków im.
Z. Jahnkego w Poznaniu (1984) oraz laureatem I nagrody V Ogólnopolskiego Konkursu Altowiolistów im. J. Rakowskiego
w Poznaniu (1993). By³ tak¿e cz³onkiem
polskiej ekipy w IX Miêdzynarodowym
Konkursie Skrzypcowym im. H. Wieniawskiego w Poznaniu (1986).
Swoj¹ karierê altowiolisty Lech Ba³aban
rozpocz¹³ od debiutu w solowej partii
sekstetu smyczkowego Verklärte Nacht
A. Schoenberga jako koncertmistrz Orkiestry
Kameralnej „Amadeus” Polskiego Radia,
której cz³onkiem jest od 1988 roku. Jako
solista koncertowa³ w Polsce oraz w Danii,
S³owacji, Niemczech, Austrii, Francji oraz
w by³ym ZSRR. Z Orkiestr¹ Kameraln¹
„Amadeus” nagra³ koncerty altówkowe
J. Ch. Bacha, G. F. Haendla, K. Pendereckiego oraz Symfoniê koncertuj¹c¹ W. A. Mozarta. Artysta wystêpowa³ na presti¿owych
Festiwalach „Bravo Maestro” gdzie koncertowa³ m.in. z W. Wi³komirsk¹, E. Pob³ock¹,
W. Brodskim, K. A. Kulk¹, K. Jakowiczem,
W. Malickim i T. Strahlem. Jest cz³onkiem
kwartetu smyczkowego „Wieniawski Kwartet”.
243
Orkiestra
Kameralna
Polskiego
Radia
„Amadeus”
244
Za³o¿ona w 1968 roku przez dyrygentkê
Agnieszkê Duczmal, pocz¹tkowo dzia³a³a
pod patronatem „Jeunesses Musicales”
oraz Poznañskiego Towarzystwa Muzycznego.
W roku 1976 Orkiestra pod dyrekcj¹
Agnieszki Duczmal otrzyma³a Srebrny
Medal Herberta von Karajana na Miêdzynarodowych Spotkaniach Orkiestr w Berlinie
Zachodnim. Prze³omem w dzia³alnoœci
Orkiestry sta³o siê przekszta³cenie jej
w 1977 roku w etatowy zespó³ Polskiego
Radia i Telewizji, a nastêpnie w Orkiestrê
Kameraln¹ Polskiego Radia „Amadeus”.
Od pocz¹tku zespo³em kieruje Agnieszka
Duczmal. Orkiestra koncertowa³a w Euro-
The Amadeus Chamber Orchestra of
Polish Radio, founded in 1968 by conductor
Agnieszka Duczmal, was at first active
under the patronage of Jeunesses Musicales, as well as the Poznañ Music Society.
In 1976 the Orchestra, under the direction
of Agnieszka Duczmal, received the Herbert
von Karajan Silver Medal at the International Meetings of Young Orchestras in West
Berlin. A turning point in the Orchestra’s
activity was its transformation in 1977 into
a full-time ensemble of the Polish Radio
and Television, and then into the Amadeus
Chamber Orchestra of Polish Radio. Since
the beginning, the ensemble has been
directed by Agnieszka Duczmal. The orchestra has concertized in Europe and
both Americas, as well as in Asian countries,
with the most distinguished soloists from
all over the world, in the most prestigious
concert halls. Every year, the Orchestra
takes part in numerous Polish and foreign
music festivals. For the Polish Radio, the
ensemble regularly records repertoire
from Baroque to contemporary; it also
collaborates with foreign radio broadcasting firms. The orchestra, with Agnieszka
Duczmal, has recorded many programs
and concert transmissions, both for Polish
Television and for French television.
Amadeus’ recordings on disk have been
released in Poland, Great Britain, Italy,
Germany, Canada and Brazil.
Agnieszka
Duczmal
niedziela / Sunday, 12.11.2006
pie, obu Amerykach oraz krajach azjatyckich z najwybitniejszymi solistami z ca³ego
œwiata w najbardziej presti¿owych salach
koncertowych. Ka¿dego roku Orkiestra
bierze udzia³ w licznych polskich i zagranicznych festiwalach muzycznych. Dla
Polskiego Radia zespó³ regularnie nagrywa
repertuar od baroku do wspó³czesnoœci,
wspó³pracuje równie¿ z radiofoniami
zagranicznymi. Orkiestra z Agnieszk¹
Duczmal zarejestrowa³a wiele programów
i transmisji koncertów, zarówno dla TVP
jak i telewizji francuskiej. Nagrania
p³ytowe „Amadeusa” ukaza³y siê w Polsce,
Wielkiej Brytanii, we W³oszech, Niemczech,
Kanadzie i Brazylii.
245
Studia, zakoñczone dyplomem z wyró¿nieniem, odby³a w PWSM w Poznaniu pod
kierunkiem prof. Witolda Krzemieñskiego.
Pracowa³a w Pañstwowej Filharmonii
w Poznaniu i w Operze Poznañskiej. Ju¿
w czasie studiów (1968) utworzy³a orkiestrê
kameraln¹, która od 1988 roku wystêpuje
pod nazw¹ Orkiestra Kameralna Polskiego
Radia „Amadeus”. Od pocz¹tku istnienia
zespo³u Agnieszka Duczmal jest jego
dyrektorem i kierownikiem artystycznym.
Laureatka wielu nagród, m.in.: na I Ogól-
Studied at State College of Music in
Poznañ under direction of Prof. Witold
Krzemieñski, receiving diploma with honors
upon graduation. Has worked at Poznañ
State Philharmonic and at Poznañ Opera.
Already as student (1968), founded
chamber orchestra which, since 1988,
has performed under name of Amadeus
Chamber Orchestra of Polish Radio. Since
beginning of ensemble’s existence,
Agnieszka Duczmal has been executive
and artistic director. Winner of many
nopolskim Konkursie Dyrygentów w Katowicach (1970), wyró¿nienia na IV Miêdzynarodowym Konkursie Dyrygentów Herberta von Karajana w Berlinie Zachodnim
(1975). Wraz z Orkiestr¹ zdoby³a Srebrny
Medal Herberta von Karajana na Miêdzynarodowych Spotkaniach M³odych Orkiestr
w Berlinie Zachodnim (1976) oraz nagrodê
Miêdzynarodowego Centrum Kultury Saint
Vincent w Rzymie „La donna del mondo”
– „Kobieta œwiata” (1982). Artystka wraz
z Orkiestr¹ Kameraln¹ „Amadeus” koncertowa³a na ca³ym œwiecie, wystêpuj¹c
z najwybitniejszymi solistami. Dokona³a
wielu nagrañ p³ytowych, telewizyjnych
i archiwalnych w Polsce i za granic¹.
246
prizes, among others at 1st Nationwide
Conductors’ Competition in Katowice
(1970), as well as honorable mention at
4th Herbert von Karajan International
Conductors’ Competition in West Berlin
(1975). Together with Orchestra, won
Herbert von Karajan Silver Medal at
International Meeting of Young Orchestras
in West Berlin (1976), as well as ‘La
donna del mondo’ – ‘Woman of the
World’ award from St. Vincent International
Cultural Center in Rome (1982). Artist,
together with Amadeus Chamber Orchestra,
has concertized all over the world, performing with the most distinguished
soloists. Has made many disk, television,
and archival recordings in Poland and
abroad.
Krzysztof Penderecki – Pasja wg œw. £ukasza na sopran, baryton, bas,
recytatora, chór ch³opiêcy, 3 chóry mieszane i orkiestrê / Passio et mors
Domini nostri Iesu Christi secundum Lucam for solists, reciter, boys’ choir,
three mixed choirs, and orchestra (1965/66), 80’
Ingrid Kappelle (Holandia / Holland) – sopran / soprano
Adam Kruszewski – baryton / baritone
Tomasz Konieczny – bas / bass
Edward Linde-Lubaszenko – recytator / reciter
Chór Ch³opiêcy Filharmonii im. K. Szymanowskiego w Krakowie /
Boys’ Choir of the K. Szymanowski Kraków Philharmonic
Lidia Matynian – chórmistrz / boys’ choirmaster
Camerata Silesia Zespó³ Œpiewaków Miasta Katowice /
Camerata Silesia the Katowice City Singers’ Ensamble
Anna Szostak – chórmistrz / choirmaster
Chór Akademii Muzycznej im. K. Szymanowskiego w Katowicach /
Choir of the K. Szymanowski Academy of Music in Katowice
Aleksandra Paszek-Trefon – chórmistrz / choirmaster
Akademicki Chór „Harmonia” Uniwersytetu Œl¹skiego w Cieszynie /
“Harmonia” College Choir of University of Silesia – Cieszyn Campus
Izabella Zielecka-Panek – chórmistrz / choirmaster
Orkiestra Symfoniczna Akademii Muzycznej w Krakowie /
Symphony Orchestra of the Academy of Music in Kraków
Wojciech Czepiel – dyrygent / conductor
Wspó³praca / Collaboration:
Akademia Muzyczna w Krakowie / Academy of Music in Kraków
niedziela / Sunday, 12.11.2006
niedziela, godz. 20.00 / Sunday, 8:00 p.m.
KOŒCIÓ£ ŒW. ŒW. PIOTRA I PAW£A /
CHURCH OF SS. PETER AND PAUL
247
________________
________________
Nota o kompozytorze znajduje siê przy
koncercie z dnia 5 listopada, godz. 18.00
For information about the composer see
notes under the 5 November 6:00 p.m.
concert
Passio et mors Domini nostri Iesu
Christi secundum Lucam Krzysztofa
Pendereckiego – utwór na trzy g³osy solowe,
recytatora, chór ch³opiêcy, trzy chóry mieszane i orkiestrê symfoniczn¹, opatrzony
dedykacj¹ „mojej ¿onie El¿biecie”, powsta³
w latach 1962-65 na zamówienie Westdeutscher Rundfunk zwi¹zane z obchodami
700-lecia katedry w Münster.
Kompozytor podejmuj¹c w Pasji wg œw. £ukasza temat mêki i œmierci Chrystusa nawi¹za³ do bogatej tradycji liturgii ³aciñskiej.
Tekst Pasji zosta³ zaczerpniêty z Ewangelii
wg œw. £ukasza i uzupe³niony, wa¿nymi
z punktu widzenia dramaturgii ca³oœci,
trzema fragmentami z Ewangelii wg œw.
Jana. Wybór kluczowych wydarzeñ opowiadania ewangelicznego i pominiêcie szeregu
pobocznych postaci i w¹tków da³ w rezultacie znaczn¹ kondensacjê tekstu, a redukcja
narracyjnej partii Ewangelisty – jego dramatyzacjê. Funkcjê komentarza do kolejnych scen pe³ni¹ wybrane wersety wa¿nych,
wielokrotnie umuzycznianych tekstów liturgicznych, takich jak m.in. sekwencja Stabat
Mater, hymn Vexilla Regis („O crux”), Improperia Popule meus czy antyfony Crux fidelis
i Ecce lignum crucis.
Jêzyk muzyczny Pasji ³¹czy w specyficzny
sposób tradycjê i wspó³czesnoœæ: tradycyjny
materia³ dŸwiêkowy i niekonwencjonalne
brzmienia, quasi-tonalne odniesienia i technikê dwunastodŸwiêkow¹, polifoniczne
techniki wywiedzione z renesansu i sono-
Krzysztof Penderecki’s Passio et mors
Domini nostri Iesu Christi secundum
Lucam – a work for three solo voices,
narrator, boys’ choir, three mixed choirs
and symphony orchestra, provided with
the dedication ‘To my wife, El¿bieta’, was
written from 1962-65, on commission
from Westdeutscher Rundfunk in connection
with celebrations of Münster Cathedral’s
700th birthday.
The composer, by taking up the subject
of the passion and death of Christ in the
Passion according to St. Luke, alluded to
the rich tradition of the Latin liturgy. The
text of the Passion was taken from the
Gospel according to St. Luke, and supplemented with three fragments from the
Gospel according to St. John which are
important from the viewpoint of the dramaturgical whole. The selection of key
events in the gospel story and omission
of an array of subsidiary characters and
threads resulted in a considerable condensation of the text; and the reduction
of the narrative role of the Evangelist, in its
dramatization. The function of commentary
on the successive scenes is fulfilled by selected verses of important liturgical texts which
have been set to music many times, such
as the sequence Stabat Mater, the hymn
Vexilla Regis (‘O crux’), the Improperia
Popule meus, or antiphons Crux fidelis and
Ecce lignum crucis.
niedziela / Sunday, 12.11.2006
Krzysztof
Penderecki
249
250
rystyczne techniki wspó³czesne (np. klasterowe). G³ówne motywy i tematy Pasji wywiedzione s¹ z dwóch serii dwunastodŸwiêkowych o kunsztownej konstrukcji, w których
szczególn¹ funkcjê pe³ni¹ interwa³y tercji,
sekundy ma³ej i trytonu. Ostatnie cztery
dŸwiêki drugiej serii tworz¹ motyw b-a-c-h,
pe³ni¹cy funkcjê podstawy tematycznej
kilku czêœci utworu, m.in. rozbudowanej
Passacaglii Popule meus. Motyw ten mo¿na
interpretowaæ jako symboliczny ho³d z³o¿ony przez wspó³czesnego kompozytora
swemu wielkiemu poprzednikowi.
Pasja Pendereckiego, chocia¿ zgodnie
z tradycj¹ barokow¹ podzielona jest na
dwie czêœci, posiada cezurê w innym miejscu, ni¿ mia³o to miejsce w pasjach bachowskich, skrócony jest tak¿e ci¹g przedstawionych zdarzeñ. Czêœæ pierwsz¹ Pasji rozpoczyna bowiem scena Modlitwy Jezusa
w Ogrojcu, a koñczy wielka scena S¹du
nad Jezusem, czêœæ drug¹ – otwiera obraz
Drogi na Golgotê, a zamyka scena Œmierci
Chrystusa na Krzy¿u.
W wyodrêbnionej partii Ewangelisty, która
jest recytowana (a nie œpiewana w formie
recytatywu, jak w pasji barokowej), pog³êbiony jest ton obiektywnej relacji, chocia¿
s¹ momenty, w których porwany emocj¹
narrator wydaje siê towarzyszyæ akcji.
Tak¿e w warstwie dramatycznej widoczne
s¹ nawi¹zania do tradycji gatunku: na
przyk³ad partia Chrystusa przeznaczona
jest na g³os niski (baryton), a w dramatycznych partiach turby nastêpuje wyraŸne
wzmocnienie rejestru wysokiego.
Czêœci komentuj¹ce kolejne sceny s¹
bardzo zró¿nicowane: w zakresie obsady
– od czêœci czysto instrumentalnej (lament
nr 26) przez arie na g³os solowy, czasem
z udzia³em chóru (Deus meus), a¿ do rozbudowanych czêœci z udzia³em solistów,
chóru i orkiestry (np. Popule meus); w zakresie rodzaju ekspresji – od modlitewnego
rozpamiêtywania (Miserere; Iudica me,
Deus), przez liryczny œpiew cantabile
(Domine, quis habitabit; Crux fidelis)
do udramatyzowanego lamentu (Stabat
The musical language of the Passion links
the traditional and the contemporary in
a peculiar manner: traditional sound
material and unconventional sonorities,
quasi-tonal allusions and twelve-tone
technique, polyphonic techniques derived
from the Renaissance and modern sonorist
techniques (e.g. use of clusters). The main
motifs and themes of the Passion are derived from two artfully-constructed twelve-tone
rows, in which a special function is fulfilled
by the intervals of the third, the minor second and the tritone. The last four notes of
the second tone row form a b-a-c-h motif,
which serves as a thematic basis for several movements of the work – among others,
the expansive Passacaglia Popule meus.
This motif can be interpreted as symbolic
homage rendered by the contemporary
composer to his great predecessor.
Penderecki’s Passion, though divided into
two parts in accordance with Baroque tradition, places its caesura at a different
point than in the case of the Bach Passions;
the progression of events presented is also
shortened. For the first part of the Passion
begins with the scene of Jesus’ prayer in
the Garden of Gethsemane, and ends
with the great scene of the Judgment of
Jesus; and the second part opens with
a picture of the Road to Golgotha, and
closes with the Death of Christ on the Cross.
In the separate role of the Evangelist,
which is recited (and not sung in recitativo
form, as in a Baroque passion), there is
a deeper tone of objectivity to the account
– though there are moments in which the
narrator, carried away by emotion, appears
to accompany the action. In the dramatic
plane as well, there are visible allusions to
the tradition of the genre: for example,
the role of Christ is scored for a low voice
(baritone); and in the dramatic turba
(crowd) scenes, there ensues a clear reinforcement of the high register.
The movements commenting on the successive scenes are very differentiated: in
the area of scoring – from a purely instru-
Regina Ch³opicka
(komentarz do wydania partytury w serii
"Arcydzie³a Muzyki Polskiej XX wieku", PWM,
Kraków 2000)
Prawykonanie utworu mia³o miejsce 30
marca 1966 roku w Münster. Czterdzieœci
lat po tamtym wydarzeniu to arcydzie³o
muzyki XX wieku zamyka 2. Festiwal
Muzyki Polskiej w Krakowie.
mental movement (Lament no. 26) to arias
for solo voice, sometimes with participation
of choir (Deus meus), up to expansive
movements with participation of soloists,
choir and orchestra (e.g. Popule meus);
in the area of type of expression – from
prayerful reflection (Miserere; Iudica me,
Deus), to lyric cantabile singing (Domine,
quis habitabit; Crux fidelis) to dramatic
lament (Stabat Mater); and finally, in the
area of structure – from short one-movement forms, to da capo forms, to expanded, passacaglia-type formal constructions.
A clear frame for the work is created by:
the introductory chorus O Crux, fulfilling
the function of an exposition, which presents the main motifs and pitch structures,
the theme of the work, and symbolically
begins the rite; and the final, expansive
Psalm In Te Domine speravi, with its characteristic recapitulation of the main motifs
and threads, which represents a closure of
the whole. The internal integration of the
work is amplified by a complex system of
anticipations and repetitions of important
motifs, among which dominates the Domine
motif which is woven throughout the work
(closing with the minor third e-g), whose
symbolic transformation into a major triad
(E major) at the end of the work underlines
the general message of hope.
Krzysztof Penderecki’s Passion occupies
a special place in 20th-century music. On
the one hand, it is a thoroughly contemporary work; on the other, it represents
a continuation of the great tradition of
sacred music in European culture.
Regina Ch³opicka
(commentary on score published in
‘Masterpieces of 20th-century Polish Music’
series, PWM Edition, Kraków 2000)
The world première of the work took
place on 30 March 1966 in Münster. Forty
years after that event, this masterpiece
of 20th-century music closes the 2nd
Festival of Polish Music in Kraków.
niedziela / Sunday, 12.11.2006
Mater); wreszcie w zakresie budowy – od
krótkich form jednoczêœciowych, przez
formy repryzowe, a¿ do rozbudowanych
konstrukcji formalnych typu passacaglii.
Wyraziste ramy dzie³a tworz¹: wstêpny
chór O Crux pe³ni¹cy funkcjê ekspozycji,
który prezentuje g³ówne motywy i struktury
dŸwiêkowe, przedstawia temat utworu
i symbolicznie rozpoczyna obrzêd, i fina³owy, rozbudowany Psalm In Te Domine
speravi z charakterystyczn¹ rekapitulacj¹
g³ównych motywów i w¹tków, który stanowi
zamkniêcie ca³oœci. Integracjê wewnêtrzn¹
dzie³a potêguje z³o¿ony system antycypacji
i powtórzeñ wa¿nych motywów, wœród
których dominuje przewijaj¹cy siê przez
ca³y utwór motyw Domine (zamkniêty
tercj¹ ma³¹ e-g), którego symboliczna
transformacja w trójdŸwiêk durowy (E-dur)
w zakoñczeniu utworu podkreœla ogólne
przes³anie nadziei.
Pasja Krzysztofa Pendereckiego zajmuje
w muzyce XX wieku miejsce szczególne.
Z jednej strony jest dzie³em na wskroœ
wspó³czesnym, z drugiej – stanowi kontynuacjê wielkiej tradycji muzyki sakralnej
w kulturze europejskiej.
251
Ingrid
Kappelle
252
Sopran. Studia wokalne odby³a w Konserwatorium Muzycznym w Maastricht pod
kierunkiem prof. Mya Besselink. Z wyró¿nieniem ukoñczy³a zarówno wydzia³ wokalny
jak i instrumentalny (fortepian). Swój talent
doskonali³a pod kierunkiem Galiny Vishnevskiej i Suzanne Danco w Britten Pears
School. Bra³a udzia³ w kursach mistrzowskich Birgit Nilsson, a ostatnio wspó³pracuje ze s³ynn¹ mezzosopranistk¹ Jard van Nes.
Laureatka miêdzynarodowych konkursów,
posiada bogaty repertuar operowy.
Œpiewa g³ówne partie w takich dzie³ach
jak: La Forza del Destino, La Traviata,
Otello, Aida, Faust czy Idomeneo. Wystêpuje równie¿ z koncertami muzyki oratoryjnej, œpiewaj¹c Requiem Verdiego, Symfonie Beethovena i Mahlera, wielkie
oratoria Chrystus na Górze Oliwnej (Beethoven), Elias i Paulus (Mendelssohn) czy
Stabat Mater i Requiem (Dvořák).
Artystka, w uznaniu jej znakomitych interpretacji wokalnej muzyki XX wieku, jest
zapraszana do wspó³pracy przez uznane
zespo³y. Wraz z Vrije Universiteit Orkest
wykona³a Vier Letzte Lieder R. Straussa
i Pieœni i tañce œmierci M. Musorgskiego.
Wspó³praca z pianist¹ Håkonem Austbö,
znawc¹ twórczoœci Messiaena,
zaowocowa³a prezentacj¹ wszystkich dzie³
wokalnych tego kompozytora podczas
Messiaen Chamber Music Festival w Oslo
Soprano. Studied voice at Maastricht
Conservatory of Music under direction
of Prof. Mya Besselink. Received diploma
with distinction in both voice and piano
performance. Perfected talent under direction of Galina Vishnevskaya and Suzanne
Danco at Britten Pears School. Took part
in master classes with Birgit Nilsson;
recently, has been working with famous
mezzo-soprano Jard van Nes. Has won
prizes in several international competitions, possesses broad opera repertoire,
singing lead roles in such works as La
Forza del Destino, La Traviata, Othello,
Aida, Faust and Idomeneo. Also performs
in concerts of oratorio repertoire, singing
Verdi’s Requiem, Beethoven’s and Mahler’s
Symphonies; or great oratorios: Beethoven’s
Christus am Ölberge, Mendelssohn’s Elijah
and St. Paul, Dvořák’s Stabat Mater and
Requiem. Artist, in recognition of superb
interpretations of 20th-century vocal music,
is invited to collaborate with internationally-renowned ensembles. Together with
Vrije Universiteit Orkest, performed
R. Strauss’ Vier Letzte Lieder and M. Mussorgsky’s Songs and Dances of Death.
Collaboration with pianist Håkon Austbö,
specialist in Messiaen, bore fruit in presentation of that composer’s complete
vocal works at Messiaen Chamber Music
Festival in Oslo, as well as in unique CD
recording. In solo repertoire, also has
song cycles by Szymanowski, which she
presented during 35th Como festival (Italy).
As soloist, has performed in Italy, France,
Czechoslovakia, Norway, Germany and
Poland. As conductor, plans for immediate
future include preparation of C. Monteverdi’s St. Barbara Vespers and J.S. Bach’s
Passion according to St. John. Aside from
concert activity, Ingrid Kappelle is artistic
director of Treffen Foundation, which
organizes a summer music festival in her
hometown – Schoonhoven.
Adam
Kruszewski
Baryton. Studia wokalne pod kierunkiem
E. Kossowskiego ukoñczy³ na Akademii
Muzycznej w Warszawie (1985). Laureat
Konkursu Wokalnego w ‘s-Hertogenbosch
(1987), zdobywca Grand Prix Konkursu
im. Jana Kiepury (1988) oraz miêdzynarodowych konkursów wokalnych w Rio de
Janeiro (1989) i w Nantes (1989). Debiutowa³ w Warszawskiej Operze Kameralnej,
gdzie œpiewa³ g³ówne partie barytonowe
w operach Donizettiego, Mozarta i Rossiniego. Od 1993 roku wspó³pracuje z Teatrem
Wielkim w Warszawie, wystêpuj¹c m.in.:
w Cyruliku sewilskim Rossiniego, Raju utra-
Baritone. Completed vocal studies with
E. Kossowski at Academy of Music in
Warsaw (1985). Winner of Vocal Competition in ‘s-Hertogenbosch (1987), Grand
Prix in Jan Kiepura Competition (1988),
and international voice competitions in Rio
de Janeiro (1989) and Nantes (1989).
Debuted at Warsaw Chamber Opera,
where he sang baritone lead roles in
operas by Donizetti, Mozart and Rossini.
Since 1993, has worked with Polish
National Opera in Warsaw, performing
in, among others: Rossini’s Il Barbiere di
Siviglia, Penderecki’s Paradise Lost, Verdi’s
niedziela / Sunday, 12.11.2006
i unikatowym nagraniem CD. W swoim
repertuarze solowym ma równie¿ cykle
pieœni K. Szymanowskiego, które prezentowa³a w trakcie 35. festiwalu w Como
(W³ochy).
Jako solistka wystêpowa³a we W³oszech,
Francji, Czechos³owacji, Norwegii, Niemczech i Polsce.
Najbli¿sze plany obejmuj¹ przygotowanie
i poprowadzenie Nieszporów C. Monteverdiego i Pasji wg œw. Jana J.S. Bacha.
Oprócz dzia³alnoœci koncertowej, artystka
jest dyrektorem artystycznym Treffen Foundation, organizuj¹cej letni festiwal muzyczny w rodzinnym mieœcie – Schoonhoven.
253
254
conym Pendereckiego, Balu maskowym
Verdiego, Strasznym dworze Moniuszki,
Don Giovannim Mozarta i Potêpieniu
Fausta Berlioza. Koncertowa³ na wielu
presti¿owych scenach: m.in. koncert galowy
w Opéra Bastille w Pary¿u, wystêp ze Szkock¹ Orkiestr¹ BBC w Glasgow, w State
Theatre w Pretorii (RPA), wspó³praca z Oper¹
Narodow¹ w Pradze. By³ solist¹ Wiener
Kammeroper (Don Pasquale Donizettiego
i Wesele Figara Mozarta), z któr¹ odby³
tournée po Japonii, Korei P³d. i Chinach.
Wyst¹pi³ obok Placido Domingo w Zabrzu
(1992), partneruj¹c mu we fragmentach
z Don Carlosa Verdiego i Cyganerii Pucciniego. Na swoim koncie ma nagrania dla
polskich i zagranicznych wytwórni
p³ytowych. Do ostatnich osi¹gniêæ artysty
nale¿y zaliczyæ wystêpy w Teatrze Wielkim,
m.in. w Podró¿y do Reims Rossiniego,
Tosce Pucciniego, Aidzie Verdiego, Curlew
River Brittena (2005) i Czarodziejskim flecie
Mozarta (2006). Artysta wystêpuje te¿
w repertuarze oratoryjnym, maj¹c w swoim
dorobku zagraniczne wykonania Stabat
Mater K. Szymanowskiego z wybitnymi
dyrygentami S. Skrowaczewskim i J. Semkowem. W 2003 r. wzi¹³ udzia³ w tournée
artystycznym Opery Narodowej po Japonii,
gdzie wyst¹pi³ obok José Cury w Otellu
Verdiego. Rola Jagona w tym spektaklu
przynios³a mu nagrodê im. A. Hiolskiego
(2001) za najlepsz¹ rolê mêsk¹ sezonu
zaœpiewan¹ w Operze Narodowej.
Un Ballo in Maschera, Moniuszko’s Haunted Manor, Mozart’s Don Giovanni and
Berlioz’ La Damnation de Faust. Has concertized on many prestigious stages –
among others, in gala concert at Opéra
Bastille in Paris, performance with Scottish
BBC Orchestra in Glasgow, at State Theatre
in Pretoria (South Africa), and collaboration with National Opera in Prague. Was
soloist with Wiener Kammeroper (Donizetti’s
Don Pasquale and Mozart’s Le Nozze di
Figaro), with which he toured Japan, South
Korea and China. Performed alongside
Placido Domingo in Zabrze (1992), partnering him in excerpts from Verdi’s Don
Carlos and Puccini’s La Bohème. Has
recordings for Polish and foreign labels
to his credit. Artist’s most recent achievements include performances at Polish
National Opera – among others, Rossini’s
Il Viaggio a Reims, Puccini’s Tosca, Verdi’s
Aida and Britten’s Curlew River (2005),
Mozart’s Die Zauberflöte (2006). Artist
also performs oratorio repertoire, having
such foreign engagements as the following
to his credit: K. Szymanowski’s Stabat Mater
with distinguished conductors S. Skrowaczewski and J. Semkow. In 2003, took part
in artistic tour of Polish National Opera in
Japan, where he performed alongside
José Cura in Verdi’s Othello. Role of Iago
in this production brought him A. Hiolski
prize (2001) for best male role of season
sung at Polish National Opera.
Bas-baryton. Urodzony w £odzi, tam studiowa³ aktorstwo w Wy¿szej Szkole Filmowej,
Telewizyjnej i Teatralnej. Studia wokalne
ukoñczyl na Akademii Muzycznej w Warszawie oraz w Wy¿szej Szkole Muzycznej
w DreŸnie w klasie œpiewu solowego prof.
Ch. Elssnera. Po debiucie aktorskim w filmie Pierœcionek z Or³em w Koronie A. Wajdy
wystêpowa³ jako aktor w licznych produkcjach filmowych, telewizyjnych i teatralnych
w Polsce. Stypendysta wielu polskich i niemieckich fundacji, w tym m.in. Ministra
Kultury i Sztuki (1997), Fundacji A. Toepfera (1998-2000), Fundacji Kultury i Sztuki
Stadtsparkasse Dresden (1999). Zdoby³
m.in. II nagrodê Konkursu Wokalnego im
A. Dvořáka w Karlovych Varach (1998)
i nagrodê im. A. Petersena za Wyj¹tkowe
Osi¹gniêcia Artystyczne w Teatrze Narodowym w Mannheim. Po debiucie operowym w Weselu Figara Mozarta w Teatrze
Wielkim w Poznaniu (1997) artysta nawi¹za³ wspó³pracê ze scenami operowymi
w Niemczech. W Operze w Lipsku œpiewa³
partiê Kecala w Sprzedanej narzeczonej
B. Smetany i wystêpowa³ tam m.in. w Rigolettcie G. Verdiego i Nosie D. Szostakowicza. Oprócz anga¿u w Teatrze w Lubece,
gdzie œpiewa³ w Nieszporach sycylijskich
i Aidzie G. Verdiego oraz w Elektrze
R. Straussa, artysta wystêpuje goœcinnie
Bass-baritone. Born in £ódŸ, studied acting at State Film, Television and Theater
College. Studied voice at Academy
of Music in Warsaw, as well as at Hochschule für Musik Dresden, solo voice studio
of Prof. C. Elssner. After acting debut in
A. Wajda’s film The Ring of the Crowned
Eagle, performed as actor in numerous
film, television and theater productions in
Poland. Received stipends from many
Polish and German foundations – including, among others, the Minister of Culture
and Art (1997), A. Toepfer Foundation
(1998-2000), Stadtsparkasse Dresden
Culture and Art Foundation (1999). Won,
among other awards, 2nd Prize at A. Dvořák Voice Competition in Carlsbad (1998)
and A. Petersen Prize for Exceptional Artistic Achievements at National Theater in
Mannheim. After opera debut in Mozart’s
Le Nozze di Figaro at Wielki Theater in
Poznañ (1997), artist undertook collaboration with opera stages in Germany. At
Leipzig Opera, has sang role of Kecal in
B. Smetana’s The Bartered Bride and performed there in, among other operas,
G. Verdi’s Rigoletto and D. Shostakovich’s
The Nose. Apart from engagement at
Theater in Lübeck, where he has sung in
G. Verdi’s I Vespri Siciliani and Aida,
as well as R. Strauss’s Elektra, performs as
niedziela / Sunday, 12.11.2006
Tomasz
Konieczny
255
w Theater St.Gallen (Szwajcaria) i Theater
Halle (Niemcy). Od 2002 wspó³pracuje
z Teatrem Narodowym w Mannheim
(Elektra R. Straussa, Borys Godunow M. Musorgskiego, Tristan i Izolda, Pierœcieñ Nibelungów R. Wagnera). Rok 2005 przyniós³
debiut w Operze w Stuttgarcie, a nastêpnie
w Operze Niemieckiej w Dusseldorfie, gdzie
zosta³ zaanga¿owany na sta³e (od sezonu
2006/7) i wystêpuje tam w Mocy przeznaczenia G. Verdiego oraz w tetralogii R. Wagnera (premiery w 2006). Opera Wiedeñska
zaplanowa³a na rok 2008 premierê nowej
produkcji Pierœcienia Nibelungów R. Wagnera z T. Koniecznym w roli Albericha.
guest artist at Theater St. Gallen (Switzerland)
and Theater Halle (Germany). Since 2002,
has collaborated with National Theater in
Mannheim (R. Strauss’s Elektra, M. Mussorgsky’s Boris Godunov, R. Wagner’s Tristan
und Isolde, Der Ring des Nibelungen).
Year 2005 brought debut at Stuttgart
Opera, then at Deutsche Oper in Düsseldorf, where he was engaged on permanent
basis (starting in 2006/7 season) and performs in G. Verdi’s La Forza del Destino,
as well as in R. Wagner’s Ring cycle (premières in 2006). Vienna Opera has planned
2008 première for new production of
R. Wagner’s Der Ring des Nibelungen with
T. Konieczny in role of Alberich.
Edward
Linde-Lubaszenko
256
Aktor Teatru Starego w Krakowie, urodzi³
siê w 1939 roku w Bia³ymstoku. Zaczyna³
karierê w Teatrze Polskim we Wroc³awiu.
Siedmioletni okres pracy pod kierunkiem
dyrektora A. Witkowskiego we wroc³awskim Teatrze Wspó³czesnym i spotkanie
z J. Jarockim ukszta³towa³o jego osobowoœæ aktorsk¹. W 1973 zosta³ zaproszony
do zespo³u Starego Teatru, gdzie wystêpuje do dziœ. Wspó³pracuje te¿ z krakowsk¹
PWST, gdzie w 1977 uzyska³ dyplom
re¿ysera i prowadzi zajêcia ze studentami
Wydzia³u Aktorskiego.
W Starym Teatrze artysta pracowa³ z wybitnymi twórcami polskiego teatru: K. Swinar-
Actor at Stary Theater in Kraków, born in
1939 in Bia³ystok. Began career at Polski
Theater in Wroc³aw. Seven-year period of
work under supervision of director A. Witkowski at Wroc³aw’s Teatr Wspó³czesny
Contemporary Theater, as well as encounter with J. Jarocki, formed his acting personality. In 1973, was invited to join
ensemble of Stary Theater, and performs
there to this day. Has equally strong relationship with State Theater College in
Kraków – in 1977, received diploma in
stage direction and teaches courses for
students in Faculty of Acting.
At Stary Theater, artist has worked with
greatest personalities in Polish theater:
K. Swinarski, A. Wajda, K. Lupa, T. Bradecki.
Peak of artistic achievements obtained in
collaboration with J. Jarocki was roles of
Lopakhin in A. Chekhov’s The Cherry
Orchard, and Stage Director in S. Wyspiañski’s Liberation;was also his stage
direction student at State Theater College
and assistant in production of Shakespeare’s Romeo and Juliet. Roles in productions of A. Wajda perfectly melded into
‘total theater’ space created by stage
director.
Chór Ch³opiêcy
Filharmonii
im. Karola
Szymanowskiego
w Krakowie
Za³o¿ony przez Jerzego Suwarê w 1951 roku.
Chórem przez 25 lat kierowa³a Bronis³awa
Wietrzny, specjalizuj¹c siê w wykonywaniu
muzyki oratoryjnej, przede wszystkim powstaj¹cych dzie³ K. Pendereckiego (Pasja wg
niedziela / Sunday, 12.11.2006
skim, A. Wajd¹, K. Lup¹, T. Bradeckim.
Wybitne role by³y owocem wspó³pracy
z J. Jarockim: £opachin w Wiœniowym
sadzie A. Czechowa, Re¿yser w Wyzwoleniu
S. Wyspiañskiego; by³ te¿ jego uczniem
podczas re¿yserskich studiów w PWST
i asystentem przy realizacji Romea i Julii
Szekspira. Role w inscenizacjach A. Wajdy
doskonale wtopi³y siê w stworzon¹ przez
re¿ysera przestrzeñ „teatru totalnego”.
257
Boys’ Choir of K. Szymanowski Philharmonic in Kraków. Founded by Jerzy Suwara
in 1951. Choir was directed for 25 years
by Bronis³awa Wietrzny, specializing in
oratorio music – above all, works being
258
œw. £ukasza, Magnificat, Jutrznia).
Zespó³ koncertowa³ w Europie, a tak¿e
w Libanie i Syrii. Za nagranie Pasji wg
œw. £ukasza zdoby³ nagrodê Grand Prix
du disque. Od 1993 roku do chwili
obecnej zespó³ prowadzi Lidia Matynian.
Chór na sta³e wystêpuje z orkiestr¹
i chórem Filharmonii Krakowskiej.
Wspó³pracuje równie¿ z Sinfoni¹
Varsovi¹, Capell¹ Cracoviensis, NOSPR,
Tarnowsk¹ Orkiestr¹ Kameraln¹,
orkiestr¹ i chórem Akademii Muzycznej
w Krakowie oraz Oper¹ i Operetk¹
w Krakowie. W repertuarze znajduj¹ siê
utwory a cappella, piosenki dla dzieci,
utwory z towarzyszeniem instrumentalnym
(W. Wid³ak Concerto Laudativo, Psalmy
dla dzieci ma³ych i du¿ych – prawykonania), a tak¿e dzie³a wokalno-instrumentalne od baroku a¿ po muzykê wspó³czesn¹ (m.in. J.S. Bach Pasja wg œw. Mateusza, H. Berlioz Te Deum, B. Britten Symfonia Wiosenna, G. Holst Planety, A. Honegger Kantata na Bo¿e Narodzenie,
Król Dawid, Joanna d’Arc na stosie,
G. Mahler III Symfonia, K. Penderecki
Pasja wg œw. £ukasza, Jutrznia, Credo,
Benedictus, K. Szymanowski Król Roger).
W ramach realizacji jednego z projektów
Festiwalu Kraków 2000 chórzyœci wykonali Codex Calixtinus – s³ynne, odnalezione w Hiszpanii dzie³o œredniowieczne.
Chór wystêpuje z artystami krêgu „Piwnicy
pod Baranami”. Wspó³praca ze Z. Preisnerem zaowocowa³a nagraniem œcie¿ek
dŸwiêkowych do filmów (m.in. Tajemniczy
ogród w re¿. A. Holland), jego kolêd na
p³ycie CD, a tak¿e prawykonaniem
Requiem dla mojego przyjaciela.
written by K. Penderecki (Passion according
to St. Luke, Magnificat, Matins). Ensemble
has concertized in Europe, as well as in
Lebanon and Syria. For recording of Passion according to St. Luke, received Grand
Prix du disque. Since 1993, up until present
time, ensemble has been led by Lidia Matynian. Choir performs regularly with
orchestra and choir of Kraków Philharmonic. Also collaborates with Sinfonia
Varsovia, Capella Cracoviensis, National
Polish Radio Symphony Orchestra, Tarnów
Chamber Orchestra, orchestra and choir
of Academy of Music in Kraków, as well
as Opera and Operetta in Kraków.
Repertoire includes a cappella works, children’s songs, works with instrumental
accompaniment (W. Wid³ak’s Concerto
Laudativo, Psalms for Children Great and
Small – world premières), as well as vocal-instrumental works from Baroque to contemporary (among others, J. S. Bach’s
Passion according to St. Matthew, H. Berlioz’s
Te Deum, B. Britten’s Spring Symphony,
G. Holst’s The Planets, A. Honegger’s
Christmas Cantata, King David, Joan of
Arc at the Stake, G. Mahler’s Symphony
no. 3, K. Penderecki’s Passion according
to St. Luke, Matins, Credo, Benedictus,
K. Szymanowski’s King Roger).
As part of realization of project for Kraków
2000 Festival, choristers performed Codex
Calixtinus – famous medieval work rediscovered in Spain. Choir performs with
artists from circle of Piwnica pod Baranami
theater. Collaboration with Z. Preisner has
borne fruit in recording of film sound
tracks (among others, The Secret Garden,
dir. A. Holland), Christmas carols on CD,
and world première of Requiem for My
Friend.
Absolwentka Akademii Muzycznej w Krakowie. Po ukoñczeniu studiów z wyró¿nieniem podjê³a pracê w Akademii, gdzie od
1984 roku prowadzi klasê dyrygentury
chóralnej oraz zajêcia z chórem akademickim, koncertuj¹c i przygotowuj¹c partie w dzie³ach wokalno-instrumentalnych.
Wraz z zespo³em uczestniczy³a w seminariach
Bachakademie ze Stuttgartu pod dyrekcj¹
Helmutha Rillinga, wykonuj¹c dzie³a J. S. Bacha (Wielka Msza h-moll, Oratorium na
Bo¿e Narodzenie, Pasja wg œw. Mateusza),
A.Dvořáka (Stabat Mater) oraz K. Pendereckiego (Credo – prawykonanie). Wspó³pracowa³a z wieloma wybitnymi dyrygentami, m.in. K. Misson¹, J. Maksymiukiem,
W. Michniewskim, K. Pendereckim, M. Zilmem czy J. Katlewiczem.
Od 1999 roku pe³ni³a funkcje Prodziekana
i Dziekana Wydzia³u Dyrygentury Chóralnej,
Edukacji Muzycznej i Muzyki Koœcielnej,
obecnie jest Prorektorem Akademii Muzycznej ds. studenckich.
W 1993 roku objê³a kierownictwo Chóru
Ch³opiêcego Filharmonii im. K. Szymanowskiego w Krakowie. Z zespo³em koncertuje
w Polsce oraz poza granicami kraju (Austria,
Rosja, Niemcy, Szwecja), wykonuj¹c wielkie
dzie³a oratoryjne oraz utwory chóralne.
Prowadzi sta³¹ wspó³pracê z Oper¹ Kra-
Alumna of Academy of Music in Kraków.
After graduating with distinction, undertook employment at Academy; since
1984, has had choral conducting studio
there, as well as taught classes with
Academy choir, concertizing and preparing parts in vocal-instrumental works.
Together with ensemble, participated in
seminars of Stuttgart’s Bachakademie
under direction of Helmuth Rilling, performing works by J. S. Bach (Mass in b minor, Christmas Oratorio, Passion according to St. Matthew), A. Dvořák (Stabat
Mater) and K. Penderecki (Credo – world
première). Has collaborated with many
distinguished conductors – among others,
K. Missona, J. Maksymiuk, W. Michniewski,
K. Penderecki, M. Zilm and J. Katlewicz.
Since 1999, has held posts of Vice-Dean
and Dean of Faculty of Choral Conducting,
Music Education and Church Music; presently Vice-Rector of Academy of Music for
Student Affairs.
In 1993, took over leadership of Boys’
Choir at K. Szymanowski Philharmonic
in Kraków. With ensemble, concertizes in
Poland and abroad (Austria, Russia, Germany, Sweden), performing great oratorio
works, as well as choral pieces.
Collaborates regularly with Kraków Opera
niedziela / Sunday, 12.11.2006
Lidia
Matynian
259
kowsk¹ – udzia³ zespo³u w spektaklach
operowych (Tosca, Cyganeria G. Pucciniego,
Jaœ i Ma³gosia E. Humperdincka). Chór
Ch³opiêcy pod jej kierownictwem bra³
udzia³ w prawykonaniach Credo i Benedictus Krzysztofa Pendereckiego, dokona³
nagrañ p³ytowych, archiwalnych oraz
z muzyk¹ filmow¹ Zbigniewa Preisnera.
– ensemble participates in opera productions (G. Puccini’s Tosca, La Bohème,
E. Humperdinck’s Hansel and Gretel).
Under her direction, Boys’ Choir has taken
part in world premières of Krzysztof Penderecki’s Credo and Benedictus, made recordings on disk and for archival purposes, as
well as of film music by Zbigniew Preisner.
Camerata
Silesia
260
Zespó³ Œpiewaków Miasta Katowice,
za³o¿ony w 1990 roku przez Annê Szostak
jest zespo³em wokalistów, którzy œpiewaj¹
w obsadzie kameralnej, wykonuj¹ partie
solowe w muzyce wokalno-instrumentalnej
oraz wystêpuj¹ w repertuarze chóralnym
a cappella. W krótkim czasie chór sta³ siê
najbardziej rozpoznawalnym polskim zespo³em specjalizuj¹cym siê w wykonywaniu
muzyki dawnej i wspó³czesnej. Niezwyk³a
sprawnoœæ techniczna œpiewaków oraz
emisja i intonacja w³aœciwa dla kanonu
wykonawczego muzyki dawnej zwróci³a
uwagê zarówno krytyków jak i kompozytorów. Ci pierwsi nie szczêdzili pochwa³,
ci drudzy komponowali utwory specjalnie
dla Cameraty, dedykowali je jej œpiewakom i dyrygentce, zabiegali o prawykonania. Dorobek fonograficzny zespo³u obejmuje 13 p³yt CD, niejednokrotnie
wyró¿nianych presti¿owymi nagrodami
fonograficznymi.
The Katowice City Singers’ Ensemble,
founded in 1990 by Anna Szostak is a team
of vocalists, who sing in a chamber cast and
perform solo parts for vocal and instrumental
music as well as in a choral repertoire
a cappella. In a short time Camerata Silesia
has become the most instantly recognizable
Polish ensemble specializing in performance
of both early and contemporary music.
The singers’ unusual technical efficiency,
along with an emission and intonation
appropriate to the early music performance
canon, has attracted the attention of both
critics and composers. The former have
been generous with praise while the latter
have composed pieces specifically for
Camerata, dedicating them to various
singers and to a lady conductor, who were
all specially sought out for first performances of these pieces. The choir’s discography embraces thirteen CD’s, which have
repeatedly been awarded prestigious
phonographic awards.
Nale¿y do grona najwybitniejszych dyrygentów chóralnych w Polsce. Stworzy³a
i prowadzi³a kilka zespo³ów wokalnych –
wœród nich istniej¹cy od 1990 roku zespó³
œpiewaków-solistów Camerata Silesia.
Bêd¹c jego dyrektorem, jest twórc¹ profilu
artystycznego zespo³u, którego starannie
wybrany repertuar koncentruje siê wokó³
muzyki dawnej i dwudziestowiecznej. Pod
jej kierunkiem Camerata Silesia zdo³a³a
osi¹gn¹æ niezwyk³¹ sprawnoœæ techniczn¹
oraz kulturê kszta³towania dŸwiêku, w³aœciw¹ dla stylów wykonawczych muzyki
renesansu i baroku.
Anna Szostak jest równie¿ niestrudzonym
propagatorem idei wykonywania muzyki
dawnej na instrumentach z epoki.
Dyrygowa³a m.in. zespo³ami Il Tempo
i Concerto Polacco, koncertowa³a
z Emm¹ Kirkby, Barbar¹ Schlick, a tak¿e
z wieloma orkiestrami. Wraz z Antonim
Witem wspó³dyrygowa³a Trois Poèmes
d’Henri Michaux Witolda Lutos³awskiego.
Wystêpowa³a na wszystkich wa¿niejszych
estradach i festiwalach w kraju i za granic¹.
W swym dyrygenckim dorobku ma nagranych 13 p³yt. Dla niej, dla jej zespo³u lub
solistów kompozytorzy pisz¹ i dedykuj¹
swoje utwory. Anna Szostak jest laureatk¹
wielu nagród i wyró¿nieñ dyrygenckich:
Belongs to a number of the most outstanding choral conductors in Poland. She
founded and led several notable vocal
ensembles, among them a team of vocalists-soloists Camerata Silesia, existing
since 1990. As its director, she develops
the artistic profile of the ensemble, whose
carefully selected repertoire focuses on
early and contemporary music. Under her
direction Camerata Silesia achieved
unusual technical efficiency and a culture
of shaping sound appropriate for the
music performing styles of renaissance
and baroque. Anna Szostak is also an
indefatigable propagator of the concept
of performing early music on period
instruments. She conducted the Il Tempo
and Concerto Polacco ensembles, concertized with Emma Kirkby, Barbara Schlick,
and also many orchestras. Together with
Antoni Wit she conducted Trois Poèmes
d’Henri Michaux by Witold Lutoslawski.
She has appeared at all important festivals and stages in Poland, and also at
many abroad. Her conducting output
includes 13 CD’s. With her in mind, for
her ensemble or soloists, composers often
write and dedicate their pieces.
Anna Szostak has received many prizes
at singing contests: at the International
niedziela / Sunday, 12.11.2006
Anna
Szostak
261
m.in. na Miêdzynarodowym Festiwalu
Pieœni Chóralnej w Miêdzyzdrojach
(1982), na Ogólnopolskim Turnieju
Chórów „Legnica Cantat” (1983 i 1986)
oraz na Miêdzynarodowym Konkursie
Chórów „Holsatia Cantat” w Neumünster
(1990). W roku 1993 Anna Szostak otrzyma³a Nagrodê Ministra Kultury i Sztuki za
szczególne osi¹gniêcia w dziedzinie muzyki.
We wrzeœniu 2004 zosta³a laureatk¹
nagrody im. Jerzego Kurczewskiego „Za
wybitne osi¹gniêcia w dziedzinie chóralistyki”, jedynego tego rodzaju wyró¿nienia
w Polsce.
262
Choir Festival in Miêdzyzdroje (1982),
at the Legnica Cantat All-Polish Choir
Competition (1983, 1986), and at the
Holsatia Cantat International Choir
Competition w Neumünster (1990), to
name a few. In 1993, Anna Szostak was
awarded a Minister of Culture and Arts
Prize for special achievements in culture.
In 2004, she was awarded the Jerzy
Kurczewski Prize, the only prize of this
type in Poland, for achievements in the
choral field.
Chór Akademii
Muzycznej
im. Karola
Szymanowskiego
w Katowicach
Pracuje pod kierownictwem prof. Aleksandry Paszek-Trefon od 2003 roku. Od tego
czasu chór uczestniczy w presti¿owych
Since October 2003, the Choir of the
K. Szymanowski Academy of Music in
Katowice has been working under the
direction of Prof. Aleksandra Paszek-Trefon.
Since that time, the choir has been participating in prestigious musical events in
Silesia. It has taken part in, among others,
the Henryk Miko³aj Górecki Music Festival
in Katowice; as part of the ‘Young Musicians
to Europe’ artistic project, the choir performed and recorded L. van Beethoven’s
Symphony no. 9 with the International
Youth Orchestra. It has participated in
such events as the Bach Festival in Katowice, a ‘Pater Noster’ concert with participation of Krzysztof Kolberger at the Musica
Sacra Festival in Skoczów, and the Viva il
Canto Festival and Decade of Organ,
Chamber and Choral Music in Cieszyn.
Despite its not very lengthy concert experience, it has won many choral competitions
in Poland and abroad. It received 1st place
(category of university and college choirs)
and special prize for interpretation of contemporary music during 6th Polish National
Choral Competition ‘Canto Lodziensis’ in
£ódŸ (2004). It was also honored with 1st
place in its category and the Prize of the
Minister of Culture at 36th Polish National
Choral Tour Legnica Cantat (2005).
During 19th International Choral Competition Praga Cantat 2005, it received 1st prize
in the most difficult category – advanced
mixed choirs – and in addition, the conductor was honored with the Prize provided
for in the competition rules for best conductor in competition. In April 2006, at
the most recent, 9th International Choral
Competition MUSICA MUNDI in Riva del
Garda (Italy), the Choir of the Academy of
Music, under the direction of Prof. Paszek-Trefon, gained a Gold Diploma in the
sacred music category.
niedziela / Sunday, 12.11.2006
wydarzeniach muzycznych na Œl¹sku.
Bra³ udzia³ m.in. w festiwalu muzycznym
Henryka Miko³aja Góreckiego w Katowicach, w ramach projektu artystycznego
„M³odzi muzycy Europie” wraz z Miêdzynarodow¹ Orkiestr¹ M³odzie¿ow¹ wykona³
i nagra³ IX Symfoniê L. van Beethovena.
Uczestniczy³ w Festiwalu Bachowskim
w Katowicach, koncercie „Pater Noster”
z udzia³em K. Kolbergera na Festiwalu
„Musica Sarca” w Skoczowie czy Festiwalu
„Viva il Canto” i Dekadzie Muzyki Organowej, Kameralnej i Chóralnej w Cieszynie.
Mimo krótkiego sta¿u koncertowego jest
laureatem wielu konkursów chóralnych
w kraju i za granic¹. Zdoby³ I miejsce (kategoria chórów akademickich) i Nagrodê
specjaln¹ za interpretacjê muzyki wspó³czesnej podczas VI Ogólnopolskiego Konkursu Chóralnego „Canto Lodziensis”
w £odzi (2004). Uhonorowany zosta³ równie¿ I miejscem w swojej kategorii i Nagrod¹ Ministra Kultury na 36. Ogólnopolskim
Turnieju Chóralnym „Legnica Cantat” (2005).
Podczas 19. Miêdzynarodowego Konkursu
Chóralnego „Praga Cantat” 2005 zdoby³
I nagrodê w najtrudniejszej z kategorii
chórów mieszanych zaawansowanych
a dodatkowo dyrygentka uhonorowana
zosta³a Nagrod¹ regulaminow¹ dla
najlepszego dyrygenta tego konkursu.
W kwietniu 2006 na ostatnim 9. Miêdzynarodowym Konkursie Chóralnym MUSICA
MUNDI we w³oskim Riva del Garda Chór
Akademii Muzycznej pod kierunkiem prof.
A. Paszek-Trefon wywalczy³ w kategorii
muzyki sakralnej Z³oty Dyplom.
263
Aleksandra
Paszek-Trefon
264
Profesor Katedry Chóralistyki Akademii
Muzycznej w Katowicach, juror chóralnych
konkursów krajowych i zagranicznych.
Wraz z Chórem Instytutu Muzyki Filii
Uniwersytetu Œl¹skiego w Cieszynie oraz
Chórem Akademii Muzycznej im. K. Szymanowskiego w Katowicach zdoby³a wiele
polskich i miêdzynarodowych nagród oraz
wyró¿nieñ. Jest laureatk¹ m.in. Miêdzynarodowej Nagrody Dyrygenckiej, Nagrody
Bärenreitera za wybitn¹ kreacjê artystyczn¹
i Nagrody regulaminowej dla najlepszego
dyrygenta 19. Miêdzynarodowego Konkursu Chóralnego „Praga Cantat” 2005.
Chóry prowadzone przez prof. A. Paszek-Trefon zajmowa³y wielokrotnie I miejsca
w konkursach miêdzynarodowych.
Dokona³a wielu nagrañ dla Polskiego
Radia i Telewizji, francuskich i czeskich
rozg³oœni radiowych. Jej dorobek fonograficzny zdoby³ uznanie i nagrody, m.in. tytu³
Z³otej P³yty zosta³ przyznany nagraniom
dokonanym dla Polskiego Radia Katowice
„O Gwiazdo Betlejemska” (1999) i „Canzonetta – O sole mio” (2000). Wspólnie
z K. Kolbergerem stworzy³a spektakl s³owno-muzyczny „Pater Noster”, który w wersji p³ytowej zosta³ dedykowany i wrêczony
Ojcu Œwiêtemu Janowi Paw³owi II z okazji
25-lecia pontyfikatu (Watykan, 2003).
Professor in Department of Choral Music
at Academy of Music in Katowice, juror at
choral competitions in Poland and abroad.
Together with Choir of Institute of Music at
University of Silesia – Cieszyn Campus, as
well as Choir of K. Szymanowski Academy
of Music in Katowice, has received many
Polish and international prizes and distinctions. Has won, among others, International Conducting Prize, Bärenreiter Prize
for outstanding artistic creation, and statutory Prize for best conductor at 19th International Choral Competition Praga Cantat
2005. Choirs led by Prof. Paszek-Trefon
have many times taken 1st place in international competitions. Has made many
recordings for Polish Radio and Television,
French and Czech radio broadcasters.
Discography has gained recognition and
prizes – among others, title of Gold Disk
awarded for recordings made for Polish
Radio Katowice O Gwiazdo Betlejemska
[O Star of Bethlehem] (1999) and Canzonetta – O sole mio (2000). Together with
K. Kolberger, created musico-theatrical
production Pater Noster; in disk form,
production was dedicated and presented
to Pope John Paul II in honor of his
25th pontifical jubilee (Vatican, 2003).
niedziela / Sunday, 12.11.2006
Akademicki
Chór
„Harmonia”
Uniwersytetu
Œl¹skiego
w Cieszynie
Zespó³ z³o¿ony ze studentów Wydzia³u
Artystycznego œl¹skiej uczelni, kontynuuje
tradycje Towarzystwa Œpiewaczego „Harmonia” za³o¿onego w Cieszynie w 1908
roku. Repertuar obejmuje dzie³a najwybitniejszych kompozytorów od muzyki œredniowiecznej po wspó³czesn¹. Od 1999
roku dyrygentem i kierownikiem artystycznym chóru „Harmonia” jest Izabella
Zielecka-Panek. Zespó³ wzi¹³ udzia³
w wykonaniach wielkich form oratoryjnych,
m.in. Missa solemnis L. van Beethovena,
Requiem G. Verdiego i W.A. Mozarta,
265
Harmonia College Choir of University
of Silesia – Cieszyn Campus. Ensemble
comprised of students in Faculty of the
Arts at this Silesian institution, continues
traditions of Harmonia Singing Society,
founded in Cieszyn in 1908. Repertoire
encompasses works by most distinguished
composers, from medieval music to contemporary. Since 1999, conductor and
artistic director of Harmonia Choir has
been Izabella Zielecka-Panek. Ensemble
has taken part in performances of large
oratorio forms, among others L. van
Stabat Mater A. Dvořáka czy Nelson-Messe
J. Haydna. W swoim dorobku ma liczne
prawykonania, a szczególn¹ wagê przywi¹zuje do popularyzacji muzyki polskiej.
Wystêpowa³ z koncertami w Austrii, Belgii,
Holandii, Luksembergu, Niemczech,
Irlandii, Jugos³awii, Rosji, Szwajcarii i Czechach. Udzia³ w znacz¹cych festiwalach
zaowocowa³ wieloma nagrodami, m.in.:
Wielk¹ Nagrod¹ Festiwalu Kultury Europejskiej w Luksemburgu, I nagrod¹ im.
H. Karliñskiego w Ogólnopolskim Turnieju
Chórów „Legnica Cantat”, I nagrod¹
Ogólnopolskiego Festiwalu Chórów „Cantio Lodziensis” w £odzi, I nagrod¹ Ogólnopolskiego Konkursu Polskiej Pieœni
Chóralnej w Katowicach. W swoim dorobku
fonograficznym ma piêæ p³yt prezentuj¹cych
bogaty i przekrojowy repertuar. Jako jeden
z najstarszych i najm³odszych zarazem
zespo³ów Œl¹ska Cieszyñskiego Akademicki
Chór „Harmonia” jest wizytówk¹ regionu,
a tak¿e jednym z najbardziej znanych
zespo³ów akademickich.
266
Beethoven’s Missa Solemnis, G. Verdi’s and
W. A. Mozart’s Requiems, A. Dvořák’s
Stabat Mater and J. Haydn’s Nelson-Messe.
Has numerous premières to its credit, and
attaches particular importance to popularization of Polish music. Has performed
concerts in Austria, Belgium, Holland,
Luxembourg, Germany, Ireland, Yugoslavia,
Russia, Switzerland and the Czech Republic.
Participation in important festivals has borne
fruit in many prizes, among others: Grand
Prix at Festival of European Culture in
Luxembourg, H. Karliñski 1st Prize at ‘Legnica Cantat’ Nationwide Choir Tour, 1st Prize
at Cantio Lodziensis Nationwide Choir
Festival in £ódŸ, 1st Prize at Nationwide
Polish Choral Song Competition in Katowice. Discography includes five releases
presenting a rich cross-section of repertoire.
As one of the oldest and, at the same
time, youngest ensembles in the Cieszyn
area of Silesia, Harmonia College Choir
is a visiting card for the region, as well as
one of the best-known college ensembles.
Izabella
Zielecka-Panek
Absolwentka Instytutu Muzyki Wydzia³u
Artystycznego Uniwersytetu Œl¹skiego.
Ukoñczy³a równie¿ Podyplomowe Studium
Chórmistrzowskie w Akademii Muzycznej
w Bydgoszczy.
Od 1997 zatrudniona jako pracownik
naukowo-dydaktyczny Instytutu Muzyki UŒ
Graduate of Institute of Music, Faculty of
the Arts, University of Silesia. Also completed Postgraduate Studies for Choirmasters program at Academy of Music in
Bydgoszcz.
In 1997, was hired as academic teaching
employee at Institute of Music, University
of Silesia, Cieszyn campus; since 2005,
has held post of adjunct professor. In
January 2005, obtained degree of Doctor
of Musical Arts in conducting.
Since 1999, has been conductor and
artistic director of Harmonia college choir,
as well as of Ad Libitum Chamber Ensemble
at Basilica of the Nativity of Our Lady in
Pszów. With these ensembles, has obtained
many first prizes and distinctions at choral
festivals and competitions.
Orkiestra
Symfoniczna
Akademii
Muzycznej
w Krakowie
Prowadzona jest od 1996 roku przez
Wojciecha Czepiela. Pod jego kierunkiem
dzia³alnoœæ Orkiestry, zarówno koncertowa
jak i w zakresie nagrañ, sta³a siê wa¿n¹
czêœci¹ ¿ycia muzycznego Krakowa. W ka¿dym roku akademickim Orkiestra prezentuje oko³o 10 ró¿nych programów koncertowych. Szeroki wachlarz dzie³ od baroku
poprzez wielk¹ symfonikê klasycyzmu
niedziela / Sunday, 12.11.2006
w Cieszynie, od 2005 roku na stanowisku
adiunkta. W styczniu 2005 uzyska³a tytu³
doktora sztuki w zakresie sztuki muzycznej
w dyscyplinie artystycznej dyrygentura.
Od 1999 roku jest dyrygentem i kierownikiem
artystycznym chóru akademickiego „Harmonia” oraz Zespo³u Kameralnego „Ad
libitum” Bazyliki Narodzenia NMP w Pszowie.
Z tymi zespo³ami zdoby³a wiele pierwszych
nagród i wyró¿nieñ na festiwalach i konkursach chóralnych.
267
Symphony Orchestra of Academy of Music
in Kraków. Led since 1996 by Wojciech
Czepiel, under whose direction Orchestra’s
activity, in both concerts and recordings,
has become important part of musical life
in Kraków. Each year, Academy Orchestra
presents about 10 different concert programs. Wide range of works – from
Baroque, through great Classical and
i romantyzmu a¿ po wspó³czesnoœæ s³u¿y
zdobywaniu przez studentów najwy¿szych
umiejêtnoœci gry orkiestrowej. Orkiestra
bra³a udzia³ w prawykonaniach dzie³
wielu kompozytorów, m.in.: M. Stachowskiego, Z. Bujarskiego, A. Walaciñskiego,
K. Moszumañskiej-Nazar, E. Knapika,
A. Lasonia, M. Mengjigiego, S. Zycha,
W. Wid³aka, W. Gholmieha.
Zespó³ orkiestry wystêpowa³ pod batut¹
wielu wybitnych dyrygentów, m.in.: K. Missony, J. Katlewicza, J. Maksymiuka, A. Wita,
V. Ponkina, W. Michniewskiego, H. Rillinga.
K. Penderecki w ostatnich latach kilkakrotnie prowadzi³ Orkiestrê prezentuj¹c dzie³a
Mahlera, Berlioza, Beethovena oraz swoje
w³asne kompozycje, m.in. II Symfoniê.
Z dotychczasowych nagrañ Orkiestry
dostêpne s¹ p³yty z V Symfoni¹ P. Czajkowskiego i kompletn¹ wersj¹ Symfonii „Polonia” I. J. Paderewskiego oraz nagrania
utworów M. Stachowskiego, Z. Bujarskiego
i W. Lutos³awskiego wydane w 2004 roku.
Romantic symphony repertoire, to contemporary music – serves students well in
gaining highest level of skill in orchestral
playing. Orchestra has taken part in world
premières of works by many composers,
among others: M. Stachowski, Z. Bujarski,
A. Walaciñski, K. Moszumañska-Nazar,
E. Knapik, A. Lasoñ, M. Mengjigi, S. Zych,
W. Wid³ak, W. Gholmieh.
Orchestra ensemble has performed under
baton of many distinguished conductors,
among others: K. Missona, J. Katlewicz,
J. Maksymiuk, A. Wit, V. Ponkin, W. Michniewski, H. Rilling. In recent years, K. Penderecki has led orchestra several times,
presenting works by Mahler, Berlioz and
Beethoven, as well as own compositions –
among others, Symphony no. 2. Of Orchestra’s recordings made to date, disks are
available of: P. Tchajkovsky’s Symphony
no. 5, complete version of I. J. Paderewski’s
‘Polonia’ Symphony, as well as recording
of pieces by M. Stachowski, Z. Bujarski
and W. Lutos³awski released in 2004 roku.
Wojciech
Czepiel
268
Jako piêtnastolatek by³ skrzypkiem orkiestry
„All’Antico” w Liceum Muzycznym w Krakowie
i wraz z ni¹ zdoby³ I miejsce w Konkursie
Orkiestr Kameralnych im. Herberta von
Karajana w Berlinie (1974). Wtedy mia³
okazjê graæ pod batut¹ Mistrza. W 1976
roku, jako uczeñ A. Cofalika, zdoby³ IV
At age 15 was violinist in All’Antico orchestra at Music Secondary School in Kraków
and, together with this ensemble, won
1st place at Herbert von Karajan Chamber
Orchestra Competition in Berlin (1974).
At that time, had opportunity to play under baton of Maestro Karajan. In 1976,
as pupil of A. Cofalik, won 4th Prize at
Z. Jahnke Nationwide Violin Competition
in Poznañ; a year later, was finalist at
Wieniawski International Violin Competition
in Poznañ. Continued studies with Prof.
K. Danczowska, also playing in Polish
Chamber Orchestra.
Received diploma with distinction in conducting in 1984 from Academy of Music
in Kraków, studio of Prof. K. Missona. As
conductor, debuted in 1981 at concert
with Orchestra of Academy of Music in
Kraków. During his career, has been assistant conductor and concertmaster of Kraków Philharmonic Orchestra (1982-84),
artistic director of Baltic Philharmonic in
Gdañsk (1984-86); and then conductor
of Warsaw Chamber Orchestra (1986-90).
Has worked with A. Rubinstein Philharmonic in £ódŸ as associate conductor; and
from 1991-94, was Vice-Director and
conductor of Polish Radio Orchestra in
Warsaw.
Has made many archival recordings for
Polish Radio and record labels: Europa
Musica, Polmusic, Denon, Polskie Nagrania,
Pro Musica Camerata. Wojciech Czepiel is
artistic director and conductor of National
Symphony Orchestra in Bejrut, as well
as conductor of Symphony Orchestra at
Academy of Music in Kraków.
niedziela / Sunday, 12.11.2006
nagrodê na Ogólnopolskim Konkursie
Skrzypcowym im. Z. Jahnkego w Poznaniu,
rok póŸniej by³ finalist¹ Miêdzynarodowego
Konkursu Skrzypcowego im. Wieniawskiego
w Poznaniu. Studia skrzypcowe kontynuowa³
u prof. K. Danczowskiej, graj¹c te¿ w Polskiej Orkiestrze Kameralnej.
Studia dyrygenckie ukoñczy³ z wyró¿nieniem
w 1984 roku w Akademii Muzycznej w Krakowie, w klasie prof. K. Missony. Jako
dyrygent zadebiutowa³ w 1981 roku na
koncercie z Orkiestr¹ Akademii Muzycznej
w Krakowie. W swojej karierze by³ asystentem dyrygenta i koncertmistrzem Orkiestry
Filharmonii Krakowskiej (1982-84), dyrektorem artystycznym Filharmonii Ba³tyckiej
w Gdañsku (1984-86), a nastêpnie dyrygentem Warszawskiej Orkiestry Kameralnej
(1986-90). Wspó³pracowa³ z Filharmoni¹
A. Rubinsteina w £odzi jako drugi dyrygent,
a w latach 1991-94 by³ wicedyrektorem
i dyrygentem Polskiej Orkiestry Radiowej
w Warszawie.
Dokona³ wielu nagrañ archiwalnych dla
Polskiego Radia i firm fonograficznych:
Europa Musica, Polmusic, Denon, Polskie
Nagrania, Pro Musica Camerata.
Wojciech Czepiel jest dyrektorem artystycznym i dyrygentem Narodowej Orkiestry
Symfonicznej w Bejrucie oraz dyrygentem
Orkiestry Symfonicznej Akademii Muzycznej
w Krakowie.
269
IMPREZY
TOWARZYSZ¥CE
ACCOMPANYING
EVENTS
5-12.11.2006
SALA Z£OTA FILHARMONII KRAKOWSKIEJ /
GOLD ROOM OF THE KRAKÓW PHILHARMONIC
HALL
WYSTAWA „TADEUSZ BAIRD – ¯YCIE ZAPISANE
W DWIÊKACH” / EXHIBITION “TADEUSZ BAIRD –
A LIFE NOTATED IN SOUND”
5.11.2006
niedziela / Sunday
godz. 18.00 / 6:00 p.m.
uroczyste otwarcie w przerwie koncertu /
opening during concert’s interval
Autor scenariusza / Curator: Beata Boles³awska-Lewandowska
Organizatorzy / Organizers:
Polskie Wydawnictwo Muzyczne / PWM Edition
Stowarzyszenie Muzyki Polskiej / The Polish Music Society
271
272
Wystawa „Tadeusz Baird – ¿ycie
zapisane w dŸwiêkach”
Exhibition: Tadeusz Baird – A Life
Notated in Sound
Jest kolejn¹ wystaw¹ z serii wystaw
monograficznych przygotowan¹ przez
Dzia³ Promocji Polskiego Wydawnictwa
Muzycznego. Prezentuje sylwetkê i twórczoœæ Tadeusza Bairda – kompozytora
nies³ychanie zas³u¿onego dla Festiwalu
„Warszawska Jesieñ”. Wystawa sk³ada
siê z plansz obrazuj¹cych wydarzenia
i etapy ¿ycia kompozytora, wykorzystane
zosta³y materia³y archiwalne – zdjêcia,
autografy i wydania faksymilowe – ze
zbiorów prywatnych pani Aliny Bairdowej
oraz zbiorów Biblioteki Uniwersytetu
Warszawskiego, Biblioteki Narodowej,
Archiwum Kompozytorów Polskich, PWM.
Autork¹ scenariusza wystawy jest muzykolog Beata Boles³awska-Lewandowska,
zwi¹zana z PWM, autorka monografii
Andrzeja Panufnika wydanej w 2001.
This is the latest exhibition in a series
of monographic exhibitions prepared
by the Promotions Department of PWM
Edition. It presents the silhouette and
uvre of Tadeusz Baird – a composer
who contributed immeasurably to the
Warsaw Autumn Festival. The exhibition
is comprised of plates picturing the
events and stages of the composer’s
life, using archival materials – photographs, autographs and facsimile editions – from the private collections
of Mme Alina Bairdowa, as well as the
collections of the University of Warsaw
Library, the National Library, the Polish
Composers’ Archive, and PWM Edition.
The author of the exhibition script is
musicologist Beata Boles³awska-Lewandowska, associated with PWM Edition,
author of a monograph on Andrzej
Panufnik published in 2001.
PROGRAM
SEMINARIUM
SEMINAR
PROGRAM
MUZYKA POLSKA.
ODKRYCIA I PERSPEKTYWY
(CZÊŒÆ II)
POLISH MUSIC.
DISCOVERIES AND PERSPECTIVES
(PART 2)
10.00
Otwarcie seminarium: prof. Stanis³aw
Krawczyñski (Akademia Muzyczna w Krakowie), Kacper Miklaszewski („Ruch
Muzyczny”), Andrzej Kosowski (Polskie
Wydawnictwo Muzyczne)
10.00 a.m.
Seminar opening: Prof. Stanis³aw
Krawczyñski (Academy of Music in
Kraków), Kacper Miklaszewski (Ruch
Muzyczny magazine), Andrzej Kosowski
(PWM Edition)
10.10-10.30
prof. Maria Zduniak, Akademia Muzyczna,
Wroc³aw
Karol Lipiñski – zapomniany kompozytor
polski
10.10-10.30 a.m.
Prof. Maria Zduniak, Academy of Music,
Wroc³aw
Karol Lipiñski – Forgotten Polish Composer
10.30-10.50
dr Ewa Siemdaj, Akademia Muzyczna,
Kraków
„Arbor Cosmica”. Piêkno zamkniête
w systemie
10.30-10.50 a.m.
Dr. Ewa Siemdaj, Academy of Music,
Kraków
Arbor Cosmica. Beauty Enclosed in a System
10.50-11.10
dr Pawe³ Gancarczyk, Instytut Sztuki PAN
Rêkopis Krasiñskich i muzyka w Polsce XV
wieku: odkrycia i perspektywy
10.50-11.10 a.m.
Dr. Pawe³ Gancarczyk, Institute of Art,
Polish Academy of Sciences
The Krasiñski Family Manuscript and
Music in 15th-century Poland: Discoveries
and Perspectives
11.10-11.30
ks. dr Robert Tyra³a, Papieska Akademia
Teologiczna, Akademia Muzyczna,
Kraków
Kulturotwórcza rola Koœcio³a w powstawaniu nowych dzie³ kompozytorów polskich
11.10-11.30 a.m.
Rev. Dr. Robert Tyra³a, Pontyfical Academy
of Theology, Academy of Music, Kraków
The Culture-creating Role of the Church in
the Writing of New Works by Polish
Composers
273
274
11.30-11.50
– przerwa na kawê
____________________________________
11.30-11.50 a.m.
– coffee break
____________________________________
11.50-12.10
Adrian Thomas, Cardiff University
Musical Iconography and Górecki’s String
Quartets – A Polish Paradigm?
11.50-12.10 a.m.
Adrian Thomas, Cardiff University
Musical Iconography and Górecki’s String
Quartets – A Polish Paradigm?
12.10-12.30
prof. Regina Ch³opicka, Akademia
Muzyczna, Kraków
Krzysztof Penderecki. Twórca i historia
12.10-12.30 p.m.
Prof. Regina Ch³opicka, Academy of
Music, Kraków
Krzysztof Penderecki. The Artist and History
12.30-12.50
Maciej Jab³oñski, Akademia Muzyczna,
Kraków
Najm³odsze pokolenie polskich kompozytorów
12.30-12.50 p.m.
Maciej Jab³oñski, Academy of Music,
Kraków
The Youngest Generation of Polish
Composers
12.50-14.00
– przerwa na obiad
____________________________________
12.50-14.00 p.m.
– lunch break
____________________________________
14.00-14.20
dr Mieczys³aw Kominek, Zwi¹zek
Kompozytorów Polskich, Warszawa
Od pó³ek do komputerów. Biblioteka
Polskiego Centrum Informacji Muzycznej
14.00-14.20 p.m.
Dr. Mieczys³aw Kominek, Polish
Composers’ Union, Warsaw
From Shelves to Computers. The Library
of the Polish Music Information Center
14.20-14.40
dr Maciej Jab³oñski, Towarzystwo im. Henryka Wieniawskiego, Poznañ
Plany wydawnicze i promocyjne
Towarzystwa im. Henryka Wieniawskiego
14.20-14.40 p.m.
Dr. Maciej Jab³oñski, Henryk Wieniawski
Society, Poznañ
Publication and Promotional Plans of the
Henryk Wieniawski Society
14.40-15.00
Marek Wieroñski, firma fonograficzna
BeArTon, Warszawa
Muzyka polska w katalogu wytwórni
BeArTon
14.40-15.00 p.m.
Marek Wieroñski, BeArTon recording firm,
Warsaw
Polish Music in the Catalogue of the
BeArTon Recording Firm
15.00-16.00
Dyskusja
15.00-16.00 p.m.
Discussion
AKADEMIA
FESTIWALOWA
FESTIVAL TALK
7.11.2006
wtorek / Tuesday
godz. 12.00 / 12:00 p.m.
Towarzystwo im. Witolda Lutos³awskiego
przedstawia publikacjê multimedialn¹
WITOLD LUTOS£AWSKI – twórcze ¿ycie –
z³o¿on¹ z DVD (jednoczeœnie dla PC
i Mac’a) oraz CD AUDIO z nagraniem
III Symfonii (Berliner Philharmoniker pod
dyr. Witolda Lutos³awskiego).
The Witold Lutos³awski Society presents
the multimedia publication WITOLD
LUTOS£AWSKI – A Creative Life, comprised of a DVD (for both PC and Mac),
as well as an AUDIO CD with a recording
of his Symphony no. 3 (Berliner Philharmoniker conducted by Witold Lutos³awski).
W publikacji znajd¹ siê:
In the publication, you will find:
- opis ¿ycia Lutos³awskiego (biografia –
przedstawienie ¿yciorysu kompozytora, z podzia³em na okresy w formie
ilustrowanej zdjêciami prezentacji;
kalendarium – daty najwa¿niejszych
wydarzeñ z ¿ycia z komentarzami
samego kompozytora, oraz
najwa¿niejszych wydarzeñ spo³eczno-politycznych i kulturalnych);
- prezentacja twórczoœci Lutos³awskiego
(m.in. opis 40 dzie³ kompozytora
ilustrowany fragmentami muzycznymi
i nutowymi);
- wypowiedzi kompozytora (archiwa
Polskiego Radia i Telewizji Polskiej),
oraz fragmenty „Zeszytu myœli”;
- nagranie III Symfonii z mo¿liwoœci¹
synchronicznego s³uchania jej wraz
z partytur¹ oraz wnikliwa analiza
muzykologiczna dzie³a;
- galeria zdjêæ i fragmentów filmów;
- interaktywne przedstawienie pracowni
kompozytora;
- s³ownik osób i terminów zwi¹zanych
- Description of Lutos³awski’s life (biography – the composer’s life divided
into periods, in the form of a presentation illustrated with photographs;
timeline – dates of the most important
events in his life, with comments by
the composer himself, as well as the
most important socio-political and
cultural events);
- Presentation of Luts³awski’s uvre
(among other things, a description of
40 of the composer’s works, illustrated with audio excerpts and notated
musical examples);
- Sound bites from the composer (archives
of Polish Radio and Television), as well
as fragments from Notebook of Ideas;
- Recording of Symphony no. 3 with
score provided for synchronized listening, as well as thorough musicological
analysis of the work;
- Gallery of photos and film excerpts;
- Interactive presentation of the composer’s
workplace;
275
z osob¹ Lutos³awskiego;
- mapa ¿ycia (przedstawienie najwa¿niejszych miejsc w Warszawie i na œwiecie
zwi¹zanych z Lutos³awskim);
- krótkie wskazówki bibliograficzne
i dyskograficzne oraz lista nagród
i honorowych doktoratów.
Ca³oœæ w 3 wersjach jêzykowych: polskiej,
angielskiej, niemieckiej
276
- Glossary of persons and terms associated with the person of Lutos³awski;
- Life map (presentation of most important places in Warsaw and elsewhere
in the world, associated with Lutos³awski);
- Short bibliographical and discographical hints, as well as a list of awards
and honorary doctorates.
All in 3 language versions: Polish, English,
German
Wydawnictwo zawiera:
- 40 minut materia³ów archiwalnych
audio-video z TVP;
- 40 minut wypowiedzi Witolda
Lutos³awskiego z archiwum Polskiego
Radia (z lat 1951-92);
- 45 minut fragmentów utworów Witolda
Lutos³awskiego prezentowanych jako przyk³ady muzyczne do omówieñ utworów;
- 40 minut wywiadów wspomnieniowych
o Lutos³awskim nagranych specjalnie
dla celów publikacji (Marcin
Bogus³awski, Jan Ekier, Krzysztof
Jakowicz, Charles Bodman Rae,
Krystyna Zachwatowicz-Wajda
i Andrzej Wajda);
- 28 minut nagrania III Symfonii pod
dyrekcj¹ Witolda Lutos³awskiego
(licencja Universal Music Polska);
- 250 zdjêæ;
- 300 stron tekstu.
The publication contains:
- 40 minutes of audio-visual materials
from the archives of Polish Television;
- 40 minutes of Witold Lutos³awski
sound bites from the archives of Polish
Radio (1951-92);
- 45 minutes of excerpts from works by
Witold Lutos³awski, presented as musical examples to discussions of works;
- 40 minutes of retrospective interviews
on Lutos³awski, recorded specially for
this publication (Marcin Bogus³awski,
Jan Ekier, Krzysztof Jakowicz, Charles
Bodman Rae, Krystyna ZachwatowiczWajda and Andrzej Wajda);
- 28 minutes of recording of Symphony
no. 3 under direction of Witold Lutos³awski (licensed by Universal Music Polska);
- 250 photographs;
- 300 pages of text.
Autorzy projektu: Gra¿yna Walczak, Lech
Dzier¿anowski
Authors of project – Gra¿yna Walczak,
Lech Dzier¿anowski
Autorzy tekstów: Andrzej Ch³opecki,
Daniel Cichy, Lech Dzier¿anowski, Danuta
Gwizdalanka, Matthias Hermann, Charles
Bodman Rae, Zbigniew Skowron, Jadwiga
Paja-Stach
Authors of texts – Andrzej Ch³opecki,
Daniel Cichy, Lech Dzier¿anowski, Danuta
Gwizdalanka, Matthias Hermann, Charles
Bodman Rae, Zbigniew Skowron, Jadwiga
Paja-Stach
Projekt graficzny: Izabela Kuzyszyn
Graphic design – Izabela Kuzyszyn
Oprogramowanie: Maciej Walczak
Software programming – Maciej Walczak
Producent: Towarzystwo im. Witolda
Lutos³awskiego
Producer – Witold Lutos³awski Society
Kompozytorzy i ich dzie³a
Composers and their works
Gra¿yna Bacewicz – Koncert na orkiestrê, 7.11
Tadeusz Baird – Cztery dialogi, 10.11
Augustyn Bloch – Anenaiki, 9.11
Johannes Ciconia – Gloria, Regina gloriosa, Credo, 5.11
Fryderyk Chopin – Wariacje na temat „Là ci darem la mano”, 8.11
Fryderyk Chopin/Adam Makowicz – Preludia z op. 28, Fantaisie-Impromptu op. 66,
12.11
Marcel Chyrzyñski – In C, 8.11
Ignacy F. Dobrzyñski – Uwertura do opery Monbar, Hommage à Mozart, 8.11
– Kwintet smyczkowy, 10.11
Cezary Duchnowski – monada 3, monada 2, 11.11
Henryk M. Górecki – Koncert na klawesyn, 6.11
– III Kwartet smyczkowy, 11.11
Etienne Grossin – Credo, 5.11
Mieczys³aw Kar³owicz – Stanis³aw i Anna Oœwiecimowie, 9.11
Wojciech Kilar – Krzesany, 9.11
Bartosz Kowalski-Banasewicz – Crucifixus…et resurrexit, 9.11
Eugeniusz Knapik – Trio, 8.11
Krzysztof Knittel – Z g³êbokoœci wo³am do Ciebie, Panie..., 9.11
Jan Krenz – Missa breve, I Symfonia, 10.11
Zygmunt Krauze – III Kwartet smyczkowy, 10.11
S³awomir Kupczak – Anafora VII, 11.11
Hanna Kulenty – Sesto, 8.11
Witold Lutos³awski – Uwertura, 7.11
– Koncert podwójny, 10.11
– Kwartet smyczkowy, 11.11
Pawe³ £ukaszewski – Hommage à Edith Stein, 9.11
Adam Makowicz – Living High on Manhattan, Early June in Central Park, 12.11
Jerzy Maksymiuk – Szepty i krzyk marzeñ, 12.11
Miko³aj z Ostroroga – Pastor gregis egregius, 5.11
Miko³aj z Radomia – Gloria, Utwór bez tytu³u, Magnificat, Alleluia, Gloria, 5 .11
Wolfgang A. Mozart – duet „Là ci darem la mano”, 8.11
Pawe³ Mykietyn– ...choæ dolecia³ Dedal..., 8.11
– II Kwartet smyczkowy, 11.11
Zygmunt Noskowski – Step, 5.11
– II Symfonia, 8.11
Ryszard Osada – mimesis, 11.11
Roman Padlewski – Stabat Mater, 9.11
Andrzej Panufnik – Arbor Cosmica, 7.11
277
Krzysztof Penderecki – VIII Symfonia, 5.11
– Quartetto per archi No.1, 11.11
– Pasja wg œw. £ukasza,12.11
Marta Ptaszyñska – Kwiaty ksiê¿yca, 8.11
– La novella d’inverno (Opowieœæ zimowa), 12.11
Kazimierz Serocki – Epizody, 10.11
Tomasz Sikorski – Milczenie syren, 8.11
Marek Stachowski – Sinfonietta, 7.11
– Miroir du temps, 8.11
Karol Szymanowski – I Koncert skrzypcowy, 5.11
– II Kwartet smyczkowy, 10.11
Micha³ Talma-Sutt – Vox moduli, 11.11
Romuald Twardowski – Otcze nasz, Pater noster, 9.11
Wojciech Wid³ak – PostScriptum, 8.11
Henryk Wieniawski – I lub II Koncert skrzypcowy, 9.11
Piotr Wróbel – Violetova rapsodia, 12.11
Antonio Zaccara da Teramo – Gloria Ad ogni vento, 5.11
Juliusz Zarêbski – Polonaise triomphale, 9.11
Lidia Zieliñska – Z ogrodu nauk, 9.11
Maciej Zieliñski – Trio for M.B., 8.11
Agata Zubel – Unisono II, Parlando, 11.11
Wawrzyniec ¯u³awski – Kwintet fortepianowy, 10.11
278
Indeks wykonawców
Index of performers
Akademicki Chór „Harmonia” Uniwersytetu Œl¹skiego – 12.11
Ars Cantus – 6.11
Lech Ba³aban – 12.11
Peter Buck – 10.11
Aleksandra Buczek – 8.11
Camerata Silesia Zespó³ Œpiewaków Miasta Katowice – 12.11
El¿bieta Chojnacka – 7.11
Chór Akademii Muzycznej im. K. Szymanowskiego w Katowicach – 12.11
Chór Ch³opiêcy Filharmonii im. K. Szymanowskiego w Krakowie – 12.11
Chór Filharmonii im. K. Szymanowskiego w Krakowie – 10.11
Chór Polskiego Radia – 5.11
Wojciech Czepiel – 12.11
Tomasz Dobrzañski – 6.11
Wojciech Drabowicz – 5.11
Agnieszka Duczmal – 12.11
ElettroVoce – 11.11
Przemys³aw Firek – 8.11
Heinz Holliger – 10.11
Ursula Holliger – 10.11
International Contemporary Ensemble – 8.11
Karolina Jaroszewska – 12.11
Ingrid Kappelle – 12.11
Marek Kluza – 5.11, 12.11
Bart³omiej Kominek – 10.11
Tomasz Konieczny – 12.11
Jan Krenz – 10.11
KRONOS Quartet – 11.11
Adam Kruszewski – 12.11
Kwartet DAFÔ – 10.11
Edward Linde-Lubaszenko – 12.11
Jan £ukaszewski – 9.11
Adam Makowicz – 12.11
Jerzy Maksymiuk – 7.11
Lidia Matynian – 12.11
Ekaterina Mechetina – 8.11
Jacek Mentel – 10.11
279
Micha³ Moc – 11.11
Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach – 5.11
Olga Pasiecznik – 5.11
Orkiestra Akademii Muzycznej w Krakowie – 12.11
Orkiestra Kameralna Polskiego Radia „Amadeus” – 12.11
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii im. K. Szymanowskiego w Krakowie – 10.11
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Narodowej – 9.11
Aleksandra Paszek-Trefon – 12.11
Krzysztof Penderecki – 5.11
Polska Orkiestra Radiowa – 8.11
Polski Chór Kameralny – Schola Cantorum Gedanensis – 9.11
Pawe³ Przytocki – 8.11
Sinfonietta Cracovia – 7.11
Akiko Suwanai – 5.11
Anna Szostak – 12.11
Agata Szymczewska – 9.11. (laureat Konkursu im. H. Wieniawskiego)
Antoni Wit – 9.11
Piotr Wojtasik – 11.11
Izabella Zielecka-Panek – 12.11
280
Kompozytorzy, utwory i wykonawcy
Festiwal Muzyki Polskiej 2005
Composers their works and performers
Festival of Polish Music 2005
Anonim – 2005, Symphonia de nativitate, Orkiestra Kameralna Polskiego Radia
‘Amadeus’, A. Duczmal – dir.
Bacewicz, Gra¿yna – 2005, Academy of St. Martin-in-the-Fields, K. Sillito – dir.
Baird, Tadeusz – 2005, Elegeia, Polska Orkiestra Radiowa, J. Maksymiuk – dir.
Brykner, Eryk (OSSPE) – 2005, De profundis, Kapela Jasnogórska, J.T. Adamus – dir.
Bujarski, Zbigniew – 2005, Peirene, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia
w Katowicach, J. Krenz – dir.
Chopin, Fryderyk – 2005, Koncert fortepianowy e-moll, op. 11, Polska Orkiestra
Radiowa, I. Wunder – pf, J. Maksymiuk – dir.
Chyrzyñski, Marcel – 2005, Extended Perception of Echo, 9.11.
Dobrzyñski, Ignacy F. – 2005, I Symfonia B-dur op. 11, Narodowa Orkiestra
Symfoniczna Polskiego Radia w Katowicach, J. Krenz – dir.
Gomó³ka, Miko³aj – 2005, Kleszczmy rêkoma, Mieszany Chór Mariañski, J. Rybarski – dir.
Gorczycki, Grzegorz G. – 2005, Tota pulchra, Mieszany Chór Mariañski, J. Rybarski – dir.
Gotschalk, Filip – 2005, Offertorium „Eja chori resonate”, Kapela Jasnogórska,
J.T. Adamus – dir.
Górecki, Henryk M. – 2005, Trzy utwory w dawnym stylu, Academy of St. Martin-in-theFields, K. Sillito – dir. / Zdrowaœ B¹dŸ, Maryja. Pieœni maryjne*, Pieœñ Rodzin Katyñskich*,
Chór Polskiego Radia w Krakowie, W. Siedlik – dir.
Górecki, Miko³aj – 2005, Concerto notturno, K. Danczowska – vn, Orkiestra Kameralna
Polskiego Radia ‘Amadeus’, A. Duczmal – dir.
Kar³owicz, Mieczys³aw – 2005, Serenada, Academy of St. Martin-in-the-Fields, K. Sillito – dir.
Kilar, Wojciech – 2005, Agnus Dei, Mieszany Chór Mariañski, J. Rybarski – dir. / 2005,
Orawa, Orkiestra Kameralna Polskiego Radia ‘Amadeus’, A. Duczmal – dir. / 2005,
Orawa, Academy of St. Martin-in-the-Fields, K. Sillito – dir. / 2005, September
Symphony, Sinfonietta Cracovia, G. Chmura – dir.
Koszewski, Andrzej – 2005, Angelus Domini, Chór Polskiego Radia w Krakowie,
W. Siedlik – dir.
Krenz, Jan – 2005, Uwertura*, Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia
w Katowicach, J. Krenz – dir.
Lasoñ, Aleksander – 2005, Benedictus, Chór Polskiego Radia w Krakowie, W. Siedlik – dir.
Lindberg, Christian – 2005, Helikon Wasp, Ch. Lindberg – trb., Sinfonietta Cracovia,
G. Chmura – dir.
Lutos³awski, Witold – 2005, 10 tañców na orkiestrê, Narodowa Orkiestra Symfoniczna
Polskiego Radia w Katowicach, J. Krenz – dir. / 2005 Muzyka ¿a³obna, Orkiestra
Kameralna Polskiego Radia ‘Amadeus’, A. Duczmal – dir.
£uciuk, Juliusz – 2005, IX Sonet s³owiañski, Mieszany Chór Mariañski, J. Rybarski – dir.
281
£ukaszewski, Pawe³ – 2005, O Adonai, Mieszany Chór Mariañski, J. Rybarski – dir.
Maader, Ludwik – 2005, Offertoriumin F pro omni festa, Litania loretañska in D,
Requiem, Kapela Jasnogórska, J.T. Adamus – dir.
Meyer, Krzysztof – 2005, Te Deum, Chór Polskiego Radia w Krakowie, W. Siedlik – dir.
Moniuszko, Stanis³aw – 2005, Psalm 137, Mieszany Chór Mariañski, J. Rybarski – dir.
2005, Bajka, uwertura koncertowa, Sinfonietta Cracovia, G. Chmura – dir.
Nowowiejski, Feliks – 2005, Parce Domine, Mieszany Chór Mariañski, J. Rybarski – dir.
Paderewski, Ignacy J. – 2005, Suita G-dur, Orkiestra Kameralna Polskiego Radia
‘Amadeus’, A. Duczmal – dir.
Panufnik, Andrzej – 2005, Uwertura tragiczna, Polska Orkiestra Radiowa, J. Maksymiuk – dir.
Pencherski, Zbigniew – 2005, Sygna³y, Polska Orkiestra Radiowa, J. Maksymiuk – dir.
Penderecki, Krzysztof – 2005, Sinfonietta per archi, Academy of St. Martin-in-the-Fields,
K. Sillito – dir. / 2005, Pieœñ Cherubinów, Chór Polskiego Radia w Krakowie, W. Siedlik –
dir. / 2005, Polskie Requiem, I. Haubold – S, M. Ledzion – MS, R. Minkiewicz – T,
P. Nowacki – B, Chór Filharmonii Krakowskiej, Sinfonia Varsovia, T. Struga³a – dir.
Ptaszyñska, Marta – 2005, Inverted Mountain, Narodowa Orkiestra Symfoniczna
Polskiego Radia w Katowicach, J. Krenz – dir.
Serocki, Kazimierz – 2005, Koncert na puzon i orkiestrê, Ch. Lindberg – trb., Sinfonietta
Cracovia, G. Chmura – dir.
Stachowski, Marek – 2005, Sinfonietta, Orkiestra Kameralna Polskiego Radia
‘Amadeus’, A. Duczmal – dir.
Szymanowski, Karol – 2005, S³opiewnie, Polska Orkiestra Radiowa, I. Sobotka –
S, J. Maksymiuk – dir.
Œwider, Józef – 2005, Czego chcesz od nas Panie, Mieszany Chór Mariañski,
J. Rybarski – dir.
Twardowski, Romuald – 2005, Regina coeli, Mieszany Chór Mariañski, J. Rybarski – dir.
Zieleñski, Miko³aj – 2005, Ortus de Polonia, Mieszany Chór Mariañski, J. Rybarski – dir.
¯ebrowski, Marcin J. – 2005, Missa pastoralis, Kapela Jasnogórska, J.T. Adamus – dir.
282
Organizatorzy
Organizers
Dyrektor Programowy / Program Director:
Andrzej Kosowski
Dyrektor Organizacyjny / Organizational Director:
Pawe³ Orski
Producent Wykonawczy / Executive Producer:
Agencja Artystyczna Presto
(G. Kuæmierz, M. PoŸniak, M. Szymañski)
Autor logo Festiwalu / Festival Logo:
Marek Repetowski
Autor plakatu / Festival Poster:
Marek Repetowski
Redakcja ksi¹¿ki programowej Festiwalu / Program Book Edition:
Aleksandra Suru³o, Alicja Natkaniec i Agata Stawska
T³umaczenie angielskie / English translation:
Cara Thornton
Opracowanie graficzne ksi¹¿ki programowej
i druków festiwalowych / Program Book Layout and DTP Service:
Marek Repetowski
283
Podziêkowania
Special thanks
Organizatorzy 2. Festiwalu Muzyki Polskiej sk³adaj¹ serdeczne podziêkowania
nastêpuj¹cym osobom / The Organizers of the 2nd Festival of Polish Music wish to
extend their warmest thanks to the following persons:
284
Jacek Berwaldt – Dyrektor Filharmonii Krakowskiej / Director, Kraków Philharmonic
Bogna Dziechciaruk – Dyrektor Centrum Sztuki i Techniki Japoñskiej „Manggha” /
Director, Manggha – Centre of Japanese Art and Technology
ks. W³adys³aw Gasid³o – Proboszcz Kolegiaty œw. Anny / Rector, St. Anne’s
Collegiate Church
o. Stanis³aw Data – Proboszcz Koœcio³a œw. Barbary / Rector, St. Barbara’s Church
ks. Marek G³ownia – Proboszcz Koœcio³a œw. œw. Piotra i Paw³a / Rector, Church
of SS. Peter and Paul
JM prof. zw. dr hab. Janusz Janeczek – Rektor Uniwersytetu Œl¹skiego / Rector,
University of Silesia, oraz / and prof. nadzw. dr hab. Krystyna Turek – Dyrektor
Wydzia³u Muzyki UŒ / Dean, Faculty of Music, University of Silesia
Robert Kabara i / and Adam Balas – dyrektor i mened¿er Orkiestry Sinfonietta
Cracovia / Director and Manager, Sinfonietta Cracovia Orchestra
JM prof. Eugeniusz Knapik – Rektor Akademii Muzycznej im. Karola
Szymanowskiego w Katowicach / Rector, Karol Szymanowski Academy of Music
in Katowice
JM prof. Stanis³aw Krawczyñski – Rektor Akademii Muzycznej w Krakowie /
Rector, Academy of Music in Kraków
Andrzej Kuœmierczyk – z Funduszu Popierania Twórczoœci Stowarzyszenia
Autorów i Kompozytorów ZAiKS / Arts Promotion Fund, ZaiKS Authors’ and
Composers’ Association
o. Fidelis Macio³ek – Gwardian Klasztoru oo. Bernardynów w Krakowie /
Guardian, Convent of the Bernardine Fathers in Kraków
dr hab. Teresa Malecka – Prorektor ds. Nauki i Dydaktyki Akademii Muzycznej
w Krakowie / Pro-Rector for Academic Affairs, Academy of Music in Kraków
El¿bieta Markowska – Dyrektor 2 Programu Polskiego Radia / Director, Channel 2,
Polish Radio
o. Andrzej Napiórski – Przeor oo. Paulinów Bazyliki œw. Micha³a Archanio³a i œw.
Stanis³awa Biskupa i Mêczennika (Na Ska³ce) / Prior of the Pauline Convent,
Basilica of St. Michael the Archangel and St. Stanislaus, Bishop and Martyr (On The Rock)
Micha³ Niezabitowski – Dyrektor Muzeum Historycznego Miasta Krakowa /
Director, Historical Museum of the City of Kraków
Ma³gorzata Potocka – Dyrektor Galerii Sztuki Wspó³czesnej „Bunkier Sztuki” /
Director, Bunkier Sztuki Gallery of Modern Art
Jadwiga Rappé – Prezes Towarzystwa Muzycznego im. Witolda Lutos³awskiego /
President, Witold Lutos³awski Musical Society
Fotograficy
Photos
R. Balcerzak, I. Firek, Foto Zaj¹c, M. Francik (Magnum Photos),
£. Gawroñski, J. Giluñ, A. Glanda, H. Holzman, M.W. Hübner,
A. Kaczmarz, M. Kowalczyk,
T. Kulak, R. Kwiatek, M. Makowski, M. Mazurkiewicz,
H.J. Michel, E. Orhon-Lerczak, A. Piotrowski, W.M. Plewiñscy,
J. Podolski, T. Prajzler, M. Richardson (Universal Music Photo),
Z. Sawicz, I. Skobelev, M. Suchecki, W. Œwiderski,
W. Wo³kowk, A. Zborski, A. Zieliñska.
Archiwum PWM / PWM Archive
Archiwa prywatne artystów / Artists’ Private Archives
Centrum Paderewskiego Tarnów -K¹œna Dolna /
Paderewski Center Tarnów – K¹œna Dolna
Stowarzyszenie im. Ludwiga van Beethovena /
Ludwig van Beethoven Association
285
Notatki
Notes
286
Notatki
Notes
287
Notatki
Notes
288
BIURO FESTIWALOWE / FESTIVAL OFFICE
al. Krasińskiego 11a
31-111 Kraków
tel. (012) 422 70 44 wew. / ext. 116
fax (012) 422 01 74
e-mail: [email protected]
www.fmp.com.pl

Podobne dokumenty