W numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku

Komentarze

Transkrypt

W numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
W numerze:
Wieści z województwa
4
5
Mieczysław Struk ponownie Marszałkiem
Województwa
Grudzień w Pomorskim Ośrodku
Doradztwa Rolniczego
Dla wsi i regionu
7
8
10
11
13
Co czeka unijne rolnictwo po 2013 roku?
Droga do własnej firmy (cz. V)
ARiMR przyjmuje wnioski
Uwagi do postępowania w sprawie
przyznawania pomocy w ramach działania
„Modernizacja …”
Aktualne informacje prawne dla rolnictwa
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
15
17
Mamy nowy 2011 rok. Jaki on będzie dla rolnictwa? Już dzisiaj możemy powiedzieć, że nie najłatwiejszy. W związku ze zmianą
stawek podatku VAT, należy spodziewać się podniesienia cen środków produkcji. Zdrożeją też pewnie produkty rolne, ale czy uzyskiwane za nie ceny zrekompensują producentom poniesione nakłady? Czy z kolei popyt na droższą żywność nie zmniejszy się? W tej
chwili trudno na te pytania odpowiedzieć.
Rok 2011 to również kolejny etap wdrażania zasad wzajemnej zgodności (cross compliance), których spełnienie jest
warunkiem otrzymywania płatności bezpośrednich w krajach
Unii Europejskiej.
Przypomnijmy, że od 2009 roku polscy rolnicy powinni spełniać wymogi z obszaru A, czyli dotyczące ochrony środowiska
naturalnego oraz identyfikacji i rejestracji zwierząt. W tym roku
obowiązujące stają się wymogi obszaru B obejmującego zdrowie
publiczne, zdrowie zwierząt i zdrowotność roślin. Na całkowite
dostosowanie do spełnienia wymogów cross compliance (w tym
dobrostanu zwierząt) producenci mają czas do 1 stycznia 2013 r.
Najwyższa więc pora na dokonanie poprawek i niezbędnych
zmian w gospodarstwach, aby tym wymogom sprostać.
Wielką niewiadomą roku 2011 jest oczywiście pogoda, która
decyduje o „być albo nie być” wielu rodzin utrzymujących się
z uprawy ziemi. Najlepszym tego przykładem jest miniony sezon
z licznymi powodziami, które dotknęły przede wszystkim mieszkańców południowej Polski. Ich skutki niektórzy producenci,
a zwłaszcza sadownicy, będą odczuwali przez kilka najbliższych
lat, bo tyle trwa odbudowa zniszczonych plantacji.
Jaki więc będzie rok 2011? Wszystkim życzymy, by był lepszy od tego, który się właśnie zakończył. Czy nasze życzenia
spełnią się – czas pokaże.
(red.)
Rolnictwo na Pomorzu
Zasady potrącania zaliczek na podatek
dochodowy i składek na ubezpieczenie
zdrowotne
Na polach i łąkach
18
20
21
22
23
Produkcja ziemniaków - stan i perspektywy
Rośliny motylkowate - znaczenie
gospodarcze i przyrodnicze, stan aktualny
i przyszłość
Rozpylacze TurboDrop HiSpeed
Niepożądani goście w magazynie zbożowym
Przypominamy – styczeń
W chlewni i oborze
24
25
27
29
30
Grupowanie loch metodą polepszenia
efektywności produkcji w chlewni
Zdrowa żywność pod lupą
Produkty uboczne chowu bydła
i właściwe ich wykorzystanie
Przypominamy – styczeń
Wykaz hodowców trzody chlewnej,
objętych oceną wartości użytkowej
i hodowlanej …
W trosce o środowisko
32
Prawne aspekty przechowywania
i stosowania nawozów naturalnych
Doniesienia
36
37
39
40
41
Wojewódzka Olimpiada Młodych
Producentów Rolnych
Finał XI Pomorskiej Olimpiady Wiedzy
o BHP w Rolnictwie
Produkty tradycyjne i regionalne
w powiecie kartuskim
Spotkanie hodowców
Wpływ pola elektromagnetycznego
na kiełkowanie nasion gorczycy białej
i pieprzycy siewnej
W domu i zagrodzie
43
45
Przed nami karnawał
Kalendarium prac ogrodniczych - styczeń
Oferty
Rozrywka dla dorosłych i dla dzieci
Raport z rynku
MIECZYSŁAW STRUK PONOWNIE MARSZAŁKIEM
WOJEWÓDZTWA
Sejmik Województwa Pomorskiego ponownie wybrał Mieczysława Struka Marszałkiem.
W skład Zarządu weszli ponadto: Wiesław Byczkowski, Hanna Zych-Cisoń, Ryszard Świlski oraz
Czesław Elzanowski.
Marszałek Mieczysław Struk, oprócz kierowaniem
pracami zarządu województwa, w swych kompetencjach będzie miał m.in. sprawy z zakresu kultury
i turystyki. Wicemarszałek Wiesław Byczkowski, tak
jak dotychczas, będzie odpowiadał za rynek pracy
i środki unijne. Hanna Zych-Cisoń przejmie obowiązki
związane ze służbą zdrowia. Członek Zarządu Ryszard
Świlski w obecnej kadencji będzie odpowiadał m.in.
za infrastrukturę drogową i kolejową. Z kolei Czesław
Elzanowski odpowiadać będzie za sport, edukację
oraz środowisko i rolnictwo.
Wicemarszałek Województwa Pomorskiego
Hanna Zych-Cisoń
Marszałek Województwa Pomorskiego
Mieczysław Struk
Wicemarszałek Województwa Pomorskiego
Wiesław Byczkowski
Członek Zarządu Ryszard Świlski
Członek Zarządu Czesław Elzanowski
Źródło: www.woj-pomorskie.pl
GRUDZIEŃ
W POMORSKIM OŚRODKU DORADZTWA ROLNICZEGO
Finał Pomorskiej Olimpiady
Wiedzy o BHP
W dniu 2 grudnia, w sali konferencyjnej Starostwa
Powiatowego w Słupsku, odbył się Finał Pomorskiej
Olimpiady Wiedzy o BHP w Rolnictwie (szczegółowe
informacje na ten temat znajdują się na str. 37 - 38).
i potraw podawanych na Wigilię i Boże Narodzenie. Na
stołach zagościły potrawy mięsne i rybne. Nie zabrakło tradycyjnych pierogów, zupy grzybowej, barszczu
z uszkami, sałatek oraz tradycyjnych wypieków makowca, pierniczków, tortów i serników.
Wspólna Polityka Rolna UE
po 2013 roku …
W dniu 9 grudnia, w Pomorskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Gdańsku, Oddział w Starym Polu
odbyła się konferencja na temat: „Wspólna Polityka
Rolna Unii Europejskiej po 2013 roku – perspektywy
zmian dla polskiego rolnictwa”. Podczas konferencji
poruszone zostały następujące zagadnienia:
- wizja Wspólnej Polityki Rolnej po 2013 roku,
- zagrożenia wynikające z liberalizacyjnych działań
Światowej Organizacji Handlu dla polskiego rolnictwa po 2013 roku,
- finansowanie rozwoju pomorskiego rolnictwa –
doświadczenia i perspektywy działań realizowanych
przez ARiMR,
- rachunkowość rolna jako narzędzie wspomagające
zarządzanie gospodarstwem rolnym.
Wykładowcami byli przedstawiciele Ministerstwa
Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Agencji Restrukturyzacji i
Modernizacji Rolnictwa oraz Pomorskiego Ośrodka
Doradztwa Rolniczego.
Ponadto, podczas spotkania, przedstawiciele Banku Zachodniego WBK przedstawili swoją ofertę dla
rolników.
Pomorski Stół
Bożonarodzeniowy
W związku z kontynuacją tradycji dziedzictwa kulturowego regionu, w dniu 13 grudnia, w Oddziale
Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Starym Polu, odbył się VI Wojewódzki Przegląd pn.:
„Pomorski Stół Bożonarodzeniowy”.
W przeglądzie wzięły udział 23 Koła Gospodyń
Wiejskich z województwa pomorskiego. Przegląd ma
za zadanie wzmocnienie lokalnych więzi, integrację
środowiska, kultywowanie tradycji i obrzędów regionu, a także wyszukiwanie produktów, w celu poszerzenia Listy Produktów Tradycyjnych i wykorzystania
tych produktów do promocji i rozwoju turystyki,
a tym samym rozwoju lokalnego i regionalnego województwa pomorskiego.
Podczas degustacji uczestnicy mogli spróbować
mało znanych, a nawet zupełnie zapomnianych dań
Wszyscy uczestnicy przeglądu otrzymali podarunki jako nagrody grupowe ufundowane przez Marszałka
Województwa Pomorskiego, Pomorską Izbę Rolniczą,
Agencję Rynku Rolnego, Wojewódzki Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych oraz Pomorski
Ośrodek Doradztwa Rolniczego.
- kolektory słoneczne i małe turbiny wiatrowe – możliwości, przykłady i efektywność wykorzystania w
gospodarstwie domowym,
- energetyka słoneczna w gminie Dzierzgoń,
- możliwości dofinansowania energetyki ze źródeł
odnawialnych,
- możliwości wsparcia finansowego przedsięwzięć
dotyczących OZE – kredytowanie instalacji kolektorów słonecznych z 45% dotacją,
- oferta Agro Banku BGŻ skierowana do rolników.
Finał Wojewódzkiej Olimpiady
Młodych Producentów Rolnych
Ponadto uczestnicy seminarium mieli okazję zapoznać się z prezentowanymi urządzeniami wykorzystującymi odnawialne źródła energii. Zorganizowany przez
firmy PPHU „FU-WI” z Elbląga i EKOTEC z Kwidzyna
pokaz obejmował różne rodzaje biomasy, kotły automatyczne na biomasę, kolektory słoneczne, ogniwa fotowoltaiczne oraz małe przydomowe turbiny wiatrowe.
W dniu 14 grudnia odbył się finał Wojewódzkiej
Olimpiady Młodych Producentów Rolnych, której organizatorami byli Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego, Marszałek Województwa Pomorskiego oraz
Sekretariat Regionalny Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (szczegółowe informacje na temat imprezy
znajdują się na str. 36 - 37).
Wykorzystanie odnawialnych
źródeł energii w gospodarstwie
domowym
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku, Oddział w Starym Polu zorganizował seminarium
pt: „Możliwości oraz efektywność wykorzystania energii odnawialnej w gospodarstwie domowym”. Seminarium odbyło się 17 grudnia. Tematy poruszane podczas seminarium to:
- program rozwoju energetyki w woj. pomorskim ze
szczególnym uwzględnieniem udziału odnawialnych
źródeł energii,
- biomasa – możliwości, przykłady oraz efektywność
wykorzystania do produkcji energii cieplnej w gospodarstwie domowym,
CO CZEKA UNIJNE ROLNICTWO PO 2013 ROKU?
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego Oddział w Starym Polu, w dniu
9 grudnia ub.r., zorganizował konferencję pt. „Wspólna Polityka Rolna Unii Europejskiej po 2013 roku – perspektywy zmian dla polskiego rolnictwa”. Jej
uczestnicy mogli zapoznać się m.in. z przebiegiem dotychczasowej debaty na
forum UE w sprawie przyszłości WPR i możliwymi wariantami jej funkcjonowania po 2013 r. Informację na ten temat przekazała Pani Magdalena Laszczak
z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Wspólna Polityka Rolna jest najstarszą wspólnotową polityką społeczno-gospodarczą UE. W ciągu
kilkudziesięciu lat swojego funkcjonowania podlegała
zmianom, które miały ją dostosować do aktualnych
warunków wewnętrznych i zewnętrznych prowadzenia
działalności rolniczej i rozwoju wsi. Polska od chwili
przystąpienia do UE ma prawo współdecydowania o
zmianach WPR. A że zmiany te są nieuniknione, pokazał m.in. przeprowadzony przegląd WPR (tzw. HealthCheck), który wskazał na konieczność dostosowania tej
polityki do nowych, długoterminowych wyzwań.
Z przeprowadzonej na forum UE, w okresie od
kwietnia do czerwca 2010 r., debaty publicznej, poświęconej przyszłości WPR, wynikają następujące
wnioski:
- WPR powinna być nadal silną polityką wspólnotową, składającą się z 2 filarów (I filar – płatności
bezpośrednie i środki rynkowe, II filar – rozwój obszarów wiejskich),
- należy utrzymać potencjał produkcji żywności na
terytorium UE, w celu zapewnienia bezpieczeństwa
żywnościowego obywatelom Wspólnoty oraz sprostaniu rosnącemu światowemu popytowi na żywność
(wg FAO planowany wzrost o 70% do 2050 r.),
- instrumenty WPR należy kierować na wzmocnienie
konkurencyjności rolnictwa i obszarów wiejskich
(głównie przez innowacje i wdrażanie osiągnięć naukowych),
- płatności dla rolników muszą być związane z dostarczaniem przez nich dóbr publicznych (tzn. zapewnieniu mieszkańcom Europy zróżnicowanej żywności
wysokiej jakości, produkowanej w sposób zrównoważony, zgodnie z wymogami ochrony środowiska,
zasobów wodnych, zdrowia publicznego, zdrowia i
dobrostanu zwierząt oraz zdrowotności roślin),
- większy nacisk należy położyć na aktywne gospodarowanie przez rolnictwo zasobami naturalnymi,
jako kluczowy środek zachowania krajobrazu wiejskiego, ochrony środowiska i bioróżnorodności,
przyczyniający się do łagodzenia zmian klimatycznych oraz stanowiący podstawę rozwoju gospodarczego i zachowania miejsc pracy,
- WPR powinna wpływać na równe warunki konkurencji produktów rolnych UE wobec importowanych.
Wnioski z przeprowadzonej debaty publicznej znalazły swoje odzwierciedlenie w komunikacie Komisji
Europejskiej z dnia 18 listopada 2010 r. pt. „Wspólna
Polityka Rolna – w stronę 2020 r.: sprostać wyzwaniom przyszłości związanym z żywnością, zasobami
naturalnymi oraz aspektami terytorialnymi”. Komunikat ten określa możliwe warianty przyszłej WPR i
otwiera kolejny etap debaty na forum UE na jej temat.
WARIANTY PRZYSZŁEJ WPR
WEDŁUG KOMUNIKATU KOMISJI EUROPEJSKIEJ
Wariant 1. – korekta niektórych elementów WPR za
pomocą stopniowych zmian:
 zachowanie obecnego kształtu WPR,
 stopniowa kontynuacja reform,
 stopniowa harmonizacja poziomu płatności bezpośrednich pomiędzy państwami członkowskimi UE
(z pozostawieniem obecnego systemu płatności obszarowych),
 uproszczenie istniejących instrumentów rynkowych
i wzmocnienie narzędzi zarządzania ryzykiem,

 wzrost środków nakierowanych na ograniczenie
zmian klimatycznych, zwiększenie bioróżnorodności, wykorzystanie odnawialnych źródeł energii i innowacji.
Wariant 2. – WPR bardziej ekologiczna, sprawiedliwsza,
skuteczniejsza i efektywna (najbardziej prawdopodobny
kształt WPR po 2013 r.)
 więcej równości w rozdziale płatności bezpośrednich między państwami członkowskimi UE,
 płatności bezpośrednie składać się będą z:
- składki podstawowej służącej wsparciu dochodów,
- obowiązkowego tzw. „zielonego” komponentu, tj.
pomocy z działania prośrodowiskowego (środowiskowe dobra publiczne),
- płatności ONW,
- dobrowolnego wsparcia powiązanego z produkcją
dla określonych sektorów i regionów,
 wprowadzenie nowego programu dla małych gospodarstw,
 uproszczenie obecnych instrumentów rynkowych,
 wsparcie z II filaru WPR (rozwój obszarów wiejskich) skupione na ochronie środowiska, przeciwdziałaniu zmianom klimatu, restrukturyzacji i innowacji oraz zwiększeniu liczby inicjatyw lokalnych,
 wprowadzenie narzędzi zarządzania ryzykiem i stabilizacji dochodu do II filaru WPR,
 nowe kryteria podziału funduszy II filaru WPR pomiędzy państwa członkowskie UE.
Wariant 3. – Wycofanie środków wsparcia rynku oraz
dochodów:
 stopniowe odejście od płatności obszarowych i
wprowadzenie w zamian ograniczonych płatności
na środowiskowe dobra publiczne oraz dla ONW,
 zniesienie wszystkich instrumentów rynkowych, z
ewentualną klauzulą, umożliwiającą zastosowanie
pomocy w przypadku kryzysu,
 przeznaczenie środków II filaru WPR głównie na
ochronę środowiska i zapobieganie zmianom klimatu.
Przedstawione wyżej warianty mają 3 elementy
wspólne:
1. zachowanie obecnego systemu, składającego się z
2 filarów:
- I filaru (płatności bezpośrednie oraz środki rynkowe, z regułami wyraźnie określonymi na
szczeblu UE),
- II filaru (instrumenty zapewniające państwom
członkowskim elastyczność poprzez podejście
oparte o wieloletnie programowanie i kontrakty
z rolnikami),
2. przyszły system płatności bezpośrednich nie powinien opierać się na historycznych okresach odniesienia, lecz być powiązany z obiektywnymi kryteriami (gospodarczymi i środowiskowymi),
3. finansowanie z budżetu UE:
- I filar w całości
- II filar współfinansowany ze środków krajowych.
Na przełomie roku 2010 i 2011 znane będzie oficjalne Stanowisko Rządu RP do Komunikatu KE.
W połowie 2011 r. powinny zostać zaprezentowane
przez KE projekty aktów prawnych, regulujących
funkcjonowanie nowej WPR. Zbiegnie się to w czasie
z rozpoczęciem polskiej Prezydencji w UE, co będzie
szansą na wzmocnienie stanowiska naszego kraju
odnośnie przyszłości WPR. Zreformowana WPR wejdzie w życie 1 stycznia 2014 r.
mgr inż. Ewa Szymańska
DROGA DO WŁASNEJ FIRMY (CZ. V)
ZGŁOSZENIE DO UBEZPIECZEŃ W ZUS LUB KRUS
Podmioty rozpoczynające prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej są zobowiązane dokonać
zgłoszenia w ZUS, jako płatnicy składek oraz jako osoby ubezpieczone. Muszą tego dokonać na sformalizowanych drukach oraz w obowiązujących terminach.
W przypadku przedsiębiorców dokonujących wpisu do
ewidencji działalności gospodarczej w Urzędzie Gminy
lub Miasta, złożenie formularza EDG-1 jest jednocześnie zgłoszeniem płatnika składek w rozumieniu
przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych albo
zgłoszeniem o kontynuowaniu ubezpieczenia
społecznego rolników w rozumieniu przepisów
o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dane z wniosku, organ ewidencyjny gminy lub miasta przesyła
niezwłocznie, ale nie później niż w ciągu 3 dni od dnia
dokonania wpisu, do właściwej jednostki terenowej
ZUS wraz z kopią zaświadczenia o dokonanym wpisie.
Podmioty podlegające wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego, wraz z wnioskiem o wpis w rejestrze przedsiębiorców, składają dokumenty zgłoszeniowe płatnika składek, które zostają bezpośrednio
przekazane do właściwej jednostki terenowej ZUS,
zgodnej z adresem siedziby spółki.
Wspólnicy spółek: komandytowej, jawnej, partnerskiej i jednoosobowej spółki z o.o., składają do ZUS
odpowiednio, zgłoszenie siebie jako płatnika składek
na własne ubezpieczenia, z własnymi odrębnymi danymi identyfikacyjnymi NIP i PESEL. Mogą to zrobić za
pośrednictwem sądu rejestrowego. Na podstawie zgłoszenia płatnika składek, ZUS rejestruje firmę i nadaje
jej konto płatnika.
Niestety, ale to nie wszystkie formalności zgłoszeniowe. Osoby fizyczne prowadzące indywidualną
działalność gospodarczą lub w ramach spółki cywilnej
oraz wspólnicy spółek komandytowej, jawnej, partnerskiej i jednoosobowej spółki z o.o. muszą dokonać
zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i/lub ubezpieczenia zdrowotnego. W związku z tym zobowiązani są
przekazać do ZUS, w formie elektronicznej opatrzony
bezpiecznym podpisem elektronicznym lub papierowej, bezpośrednio w terenowej jednostce lub za pomocą poczty, formularz ZUS ZUA lub ZUS ZZA. Należy pamiętać, że w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej, płatnikiem
składek na własne ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne jest każdy wspólnik osobno, zaś
spółka jest płatnikiem składek tylko za osoby świadczące pracę w tej spółce.
Składki w 2010 r. z dobrowolnym
ubezpieczeniem chorobowym
Stopa
Emerytalne
19,52%
368,46
77,12
Rentowe
6,00%
113,26
23,71
Chorobowe
2,45%
46,25
9,68
31,52
6,60
46,25
-
233,32
233,32
839,06
350,43
0,67% 3,33%
Wypadkowe (1,67%
gdy do 9
osób)
Fundusz
2,45%
Pracy
Zdrowotne
Razem
Osoby wykonujące działalność gospodarczą podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu,
rentowemu, wypadkowemu i zdrowotnemu. Tylko
ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Ponadto
trzeba także opłacać składki na Fundusz Pracy oraz
Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne
(emerytalne, rentowe, wypadkowe i chorobowe), składki
na FP oraz na FGŚP, jest zadeklarowana przez przedsiębiorcę kwota, ale nie może być ona niższa niż 60%
prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. W 2010 r. stanowiło to kwotę 1887,60 zł. Jest
jednak możliwość opłacania składek na niższych, preferencyjnych zasadach. Dotyczy to osób prowadzących
pozarolniczą działalność gospodarczą, które:
 rozpoczęły wykonywanie działalności gospodarczej
nie wcześniej niż 25 sierpnia 2005 r.,
 nie prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy
kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej, nie prowadziły pozarolniczej działalności,
 nie wykonują działalności gospodarczej na rzecz
byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem
rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym
lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywały
w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności, wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.
W przypadku tych podmiotów, podstawę wymiaru
składek na ubezpieczenia społeczne stanowi także
kwota zadeklarowana, ale nie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia w 2010 r. co daje kwotę
395,10 zł.
Jeżeli chodzi o składki na ubezpieczenie zdrowotne,
to nie występuje tu żadne zróżnicowanie. W 2010 r. dla
wszystkich przedsiębiorców, podstawę wymiaru
składki stanowi kwota zadeklarowana, nie niższa niż
2592,46 zł, co stanowi 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw,
w czwartym kwartale 2009 r.
Wysokość
Wysokość
składki
składki
preferencyjnej
(zł)
(zł)
Rodzaj
składki
9%
Składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za dany miesiąc kalendarzowy należy rozliczać i opłacać:
 do 10. dnia następnego miesiąca - dotyczy osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie,
 do 15. dnia następnego miesiąca - dotyczy pozostałych płatników.
Kontynuacja ubezpieczenia w KRUS
W przypadku rolników prowadzących działalność
rolniczą, którzy jednocześnie uruchamiają pozarolniczą
działalność gospodarczą lub rozpoczynają współpracę
przy prowadzeniu tej działalności, możliwe jest dalsze
podleganie ubezpieczeniu społecznemu w KRUS i to
bez względu na formę opodatkowania dochodów z
działalności pozarolniczej. Zgodnie bowiem z ustawą o
ubezpieczeniu społecznym rolników, rolnik lub domownik może nadal podlegać rolniczemu ubezpieczeniu
społecznemu, jeśli:
 podlegał temu ubezpieczeniu w pełnym zakresie z
mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata
i nadal prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje
w gospodarstwie rolnym, obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, lub w
dziale specjalnym,
 złoży w KRUS oświadczenie o kontynuowaniu tego
ubezpieczenia w terminie 14 dni od rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności lub od rozpoczęcia współpracy przy jej prowadzeniu,
 nie jest pracownikiem i nie pozostaje w stosunku
służbowym,
 nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty
albo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych,
 kwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy z pozarolniczej działalności
nie przekracza określonej kwoty granicznej, która
za 2010 r. wynosi 2 863 zł.
Co roku, do 31 maja, rolnik lub domownik musi
obowiązkowo złożyć w KRUS zaświadczenie z Urzędu
Skarbowego o wysokości zapłaconego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy. Jeśli kwota
graniczna zapłaconego podatku zostanie przekroczona
lub nie zostanie zachowany termin złożenia zaświadczenia, ubezpieczenie rolnicze ustanie z dniem, do
którego rolnik lub domownik zobowiązany był złożyć
powyższe zaświadczenie. Wyjątek stanowi sytuacja,
gdy osoba ubezpieczona zaprzestanie prowadzić działalność w sposób trwały lub okresowy przed upływem
tego kwartału. Powinno to jednak zostać zgłoszone
w KRUS w ciągu 14 dni.
W przypadku jednoczesnego prowadzenia działalności rolniczej i pozarolniczej działalności gospodarczej, rolnik lub domownik będzie zobowiązany do opłacania miesięcznej składki podstawowej na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w podwójnej wysokości. Natomiast składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie pozostanie w pojedynczym wymiarze, tak samo jak u pozostałych ubezpieczonych,
którzy nie prowadzą działalności pozarolniczej.
Jeżeli nie zostaną spełnione powyższe zasady,
konieczne będzie przejście na ubezpieczenie w ZUS.
Dla wyjaśnienia należy dodać, iż przez:
1. Rozpoczęcie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej rozumie się także:
 wznowienie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej po jej okresowym zawieszeniu,
 zmianę rodzaju lub przedmiotu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej,
2. Rozpoczynającego współpracę przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej, rozumie się tylko tego rolnika lub domownika, który w
stosunku do osoby prowadzącej taką działalność
jest zgodnie w przepisami o systemie ubezpieczeń
społecznych: małżonkiem, dzieckiem własnym lub
dzieckiem przysposobionym, dzieckiem drugiego
małżonka, matką, ojcem, macochą, ojczymem lub
osobą przysposabiającą i pozostaje z tą osobą we
wspólnym gospodarstwie domowym.
mgr Jolanta Wesołowska
ARIMR PRZYJMUJE WNIOSKI
W dniu 3 stycznia ARiMR rozpoczęła przyjmowanie wniosków o przyznanie
pomocy na modernizację gospodarstw rolnych. W styczniowym naborze pierwszeństwo będą mieli rolnicy, którzy chcą inwestować w restrukturyzację prowadzonej przez siebie produkcji mleczarskiej.
Zasady ubiegania się o pomoc na modernizację
gospodarstw rolnych, finansowaną z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 są korzystniejsze dla rolników w porównaniu do obowiązujących w poprzednim naborze. Główna zmiana w
przepisach dopuszcza bowiem możliwość składania
wspólnie przez kilku rolników, jednego wniosku o
przyznanie pomocy na modernizację ich gospodarstw.
Pomoc będą mogli uzyskać na wspólny zakup nowych
maszyn i urządzeń. Inna ważna zmiana dotyczy rozdzielenia terminu przyjmowania wniosków na modernizację w zakresie priorytetu „środki towarzyszące
restrukturyzacji sektora mleczarskiego” oraz na inne
inwestycje w gospodarstwach rolnych.
W styczniowym naborze wniosków pierwszeństwo
mają rolnicy, którzy chcą inwestować w restrukturyzację prowadzonej przez siebie produkcji mleczarskiej. To właśnie oni będą mogli przez dwa pierwsze
tygodnie naboru, czyli od 3 do 17 stycznia 2011 r.,
składać wnioski o przyznanie takiej pomocy. Dopiero
po nich, od 17 do 28 stycznia 2011 r., wnioski będą
przyjmowane od rolników planujących inwestycje w
innych obszarach działalności rolniczej. W sześciu
województwach: lubuskim, opolskim, podlaskim, pomorskim, warmińsko-mazurskim i zachodniopomorskim ARiMR będzie przyjmowała
wnioski w ramach „Modernizacji gospodarstw
rolnych” jedynie na restrukturyzację produkcji
mleczarskiej. Jest to związane z tym, że w poprzednich naborach w 2007 r. i 2009 r. w tych regionach
wykorzystano w znacznym stopniu środki zarezerwowane na wsparcie z tego działania PROW 2007-2013,
a pozostała do wykorzystania pula pieniędzy wystarczy jedynie na inwestycje dla producentów mleka,
zgodnie z założeniami MRiRW dotyczącymi realizacji
polityki dodatkowego wsparcia pewnych sektorów
(tzw. nowe wyzwania).
Rolnik, który chce restrukturyzować produkcję
mleka, aby skorzystać ze wsparcia na „Modernizację
gospodarstw rolnych”, poza wypełnieniem standardowych kryteriów obowiązujących w tym działaniu, takich jak m.in. wielkość ekonomiczna gospodarstwa
czy wiek wnioskodawcy, musi spełnić dodatkowe wymagania. Chodzi o to, że musi być wpisany do rejestru producentów prowadzonego przez dyrektora
właściwego oddziału terenowego Agencji Rynku Rolnego i musi przysługiwać mu w dniu złożenia wniosku
o przyznanie pomocy kwota indywidualna tzw. kwota
mleczna, w wysokości co najmniej 20 000 kg. Ponadto musi wykazać, że co najmniej od roku prowadzi
działalność rolniczą w zakresie produkcji mleka. W
przypadku podmiotów, które nabyły gospodarstwo w
okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia
wniosku o przyznanie pomocy, warunek ten będzie
spełniony, jeżeli w nabytym gospodarstwie działalność rolnicza w zakresie produkcji mleka jest prowadzona co najmniej od roku.
Zasada ta dotyczy wszystkich podmiotów, które
ubiegają się o wsparcie w zakresie restrukturyzacji
produkcji mleczarskiej.
Maksymalny poziom wsparcia, który można
otrzymać na gospodarstwo, wynosi 300 tys. złotych.
Poziom dofinansowania, jaką może otrzymać z ARiMR
beneficjent, waha się od 40% do 70% kosztów poniesionych na realizację inwestycji w gospodarstwach
rolnych i zależy od wieku beneficjenta, położenia jego
gospodarstwa oraz rodzaju przedsięwzięcia. Na maksymalny, 70% zwrot kosztów poniesionych na modernizację gospodarstw rolnych, mogą liczyć osoby
wspólnie składające wniosek o przyznanie pomocy na
inwestycje dotyczące restrukturyzacji produkcji mleczarskiej na obszarach górskich i innych obszarach o
niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW),
obszarach NATURA 2000 oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej, z których żadna w
dniu jego złożenia nie ukończyła 40 roku życia.
O przyznawaniu pomocy nie będzie decydowała
kolejność składania wniosków, lecz liczba punktów
przyznanych poszczególnym operacjom zgodnie z
kryteriami wyboru określonymi w znowelizowanym
rozporządzeniu MRiRW dotyczącym działania „Modernizacja gospodarstw rolnych”.
Na podstawie informacji
z Departamentu Komunikacji Społecznej ARiMR
UWAGI DO POSTĘPOWANIA W SPRAWIE PRZYZNAWANIA
POMOCY W RAMACH DZIAŁANIA „MODERNIZACJA …”
W związku z sygnalizowanymi wątpliwościami dotyczącymi zakresu rzeczowego
operacji możliwych do realizowania w zakresie priorytetu „Środki towarzyszące
restrukturyzacji sektora mleczarskiego”, po przeprowadzeniu konsultacji z MRiRW,
ARiMR przedstawia następujące wyjaśnienia.
Zgodnie z art. 16 a, ust. 1, lit. e rozporządzenia
Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r.,
w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez
Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów
Wiejskich (EFRROW), począwszy od dnia 1 stycznia
2010 r. państwa członkowskie Unii Europejskiej włączyły do swoich programów rozwoju obszarów wiejskich, w zależności od własnych specyficznych potrzeb,
rodzaje operacji ukierunkowanych na priorytety (tzw.
„nowe wyzwania”) wymienione w przywołanym powy-
żej przepisie. Jednym z ww. priorytetów
przyjętych przez Polskę, są „środki towarzyszące restrukturyzacji sektora mleczarskiego”, który jest realizowany w
ramach działania „Modernizacja gospodarstw rolnych”.
Zgodnie ze zmianą PROW na lata
2007-2013, przyjętą 17 grudnia 2009 r.
przez Komisję Europejską, rodzaje operacji związanych z ww. priorytetem realizowane w ramach przedmiotowego
działania to inwestycje związane z produkcją mleczarską, prowadzące do rozwoju produkcji mleczarskiej albo do
zmiany profilu prowadzonej działalności
rolniczej i tym samym zaprzestania prowadzenia produkcji mleczarskiej.
Zmiany PROW 2007-2013 zostały
odzwierciedlone
w
znowelizowanym
rozporządzeniu MRiRW z dnia 17 października 2007 r.
w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Modernizacja gospodarstw rolnych” objętego PROW na lata 20072013 (Dz.U. nr 193, poz. 1397, z późn. zm.). Nowelizacja ta (z dnia 29 października 2010 r.) miała m.in.
na celu umożliwienie przeprowadzenia naboru wniosków o przyznanie pomocy dotyczącej restrukturyzacji sektora mleczarskiego, w celu zagwarantowania
wydatkowania dodatkowych środków przeznaczonych
na realizację przedmiotowego priorytetu w ramach
działania „Modernizacja gospodarstw rolnych”.
Zgodnie z art. 69, ust. 5 a ww. rozporządzenia
Rady (WE) nr 1698/2005, państwa członkowskie wydają w okresie od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia
31 grudnia 2015 r. kwotę równą kwotom wynikającym z zastosowania obowiązkowej modulacji na mocy
art. 9, ust. 4 i art. 10, ust. 3 rozporządzenia (WE) nr
73/2009, a także - począwszy od roku 2011 - kwoty
uzyskane na mocy art. 136 tego rozporządzenia wyłącznie z tytułu wsparcia wspólnotowego w ramach
bieżących programów rozwoju obszarów wiejskich na
rzecz rodzajów działań, o których mowa w art. 16 a,
ust. 1, lit. a)–f) niniejszego rozporządzenia. (…).
Zgodnie z art. 69, ust. 5 b rozporządzenia Rady
1698/2005, jeżeli po zakończeniu programu rzeczywista kwota wkładu wspólnotowego wydana na operacje, o których mowa w art. 69, ust. 5 a, jest niższa od
kwoty, o której mowa powyżej, państwo członkowskie
zwraca do ogólnego budżetu Wspólnot Europejskich
różnicę w kwocie, która przekracza całkowitą kwotę
środków dostępnych na działania inne niż działania, o
których mowa w art. 16 a, ust. 1.
Reasumując, należy przypomnieć, iż środki przyznane Polsce w związku z realizacją Europejskiego
Planu Naprawy Gospodarczej należy przeznaczyć wyłącznie na tzw. „nowe wyzwania”, tak więc konieczne
jest zapewnienie zakontraktowania odpowiedniej liczby
operacji wpisujących się w realizację priorytetu „środki
towarzyszące restrukturyzacji sektora mleczarskiego”
w ramach działania „Modernizacja gospodarstw rolnych”. W związku z powyższym absolutnie konieczne
jest, aby operacje przyjęte do finansowania w ramach
naboru wniosków dotyczących restrukturyzacji sektora
mleczarskiego dotyczyły wyłącznie przedmiotowego
priorytetu. Operacje muszą prowadzić do rozwoju produkcji mleka w gospodarstwie albo do zmiany profilu
prowadzonej działalności rolniczej i tym samym zaprzestania prowadzenia produkcji mleczarskiej.
Nie ma możliwości współfinansowania w ramach naboru wniosków dotyczących przedmiotowego priorytetu operacji, które nie będą w sposób
bezsprzeczny realizowały zakładanego w Programie celu. Tym samym, wszystkie operacje przyjęte
do realizacji w ramach priorytetu dotyczącego restrukturyzacji sektora mleczarskiego muszą bezsprzecznie wpisywać się w następujący cel wymieniony w Programie tj.: „zapewnienie producentom
rolnym prowadzącym produkcję mleczarską możliwości
dostosowania się do zmieniających się warunków, w
związku z przewidzianym wygaśnięciem systemu kwot
mlecznych w roku 2015”. Nie ma również możliwości finansowania operacji, w ramach których
miałyby być realizowane zadania niezwiązane
z restrukturyzacją sektora mleczarskiego.
Zgodnie z § 7, ust. 1 a rozporządzenia dla działania „Modernizacja gospodarstw rolnych”, w przypadku
operacji dotyczącej priorytetu, o którym mowa w art.
16 a, ust. 1, lit. e rozporządzenia Rady (WE) nr
1698/2005, pomoc przyznaje się, jeżeli:
1) operacja obejmuje wyłącznie inwestycje związane
z prowadzeniem działalności rolniczej;
2) operacja spełnia warunki, o których mowa w ust. 1
ww. rozporządzenia MRiRW;
3) w związku z realizacją operacji:
a) zostanie rozwinięta produkcja mleka w gospodarstwie albo
b) nastąpi całkowita rezygnacja z produkcji mleka w gospodarstwie.
W związku z powyższym za bezsprzeczne należy
uznać, że realizacja operacji współfinansowanej
w ramach przedmiotowego priorytetu musi doprowadzić do rozwinięcia produkcji mleka w gospodarstwie
albo w wyniku jej realizacji musi nastąpić całkowita
rezygnacja z produkcji mleka w gospodarstwie. Nie
jest dopuszczalne, aby tylko część operacji dotyczyła restrukturyzacji sektora mleczarskiego
albo, aby operacja jedynie w pewnym zakresie
dotyczyła przedmiotowej restrukturyzacji.
Mając na uwadze powyższe należy jeszcze raz
podkreślić, że w ramach priorytetu „środki towarzyszące restrukturyzacji sektora mleczarskiego”, jeżeli
operacja polega na rozwoju produkcji mleka w gospodarstwie:
a) nie można współfinansować operacji (lub ich elementów), które nie dotyczą restrukturyzacji sektora mleczarskiego;
b) nie można współfinansować zakupu maszyn, które potencjalnie mogłyby służyć innej niż mleczarska produkcji prowadzonej przez wnioskodawcę chyba, że wnioskodawca bezsprzecznie wykaże,
że maszyny będą używane wyłącznie do prowadzonej przez niego produkcji w zakresie produkcji
mleka;
c) nie można współfinansować zakupu maszyn, które potencjalnie mogłyby służyć innej niż mleczarska produkcji prowadzonej przez wnioskodawcę
nawet w przypadku, gdy wnioskodawca będzie
wykazywał, że maszyny będą używane wyłącznie
do prowadzonej przez niego produkcji w zakresie
produkcji mleka, jeżeli zakup maszyny wyłącznie
na potrzeby produkcji mleczarskiej jest w przypadku danego gospodarstwa nieracjonalny i nieuzasadniony pod względem ekonomicznym;
d) jeżeli ARiMR będzie miała wątpliwości, czy maszyny będą używane wyłącznie w celu zgodnym
z priorytetem, należy wystąpić do wnioskodawcy
z prośbą o wyjaśnienia w tym zakresie;
e) jeżeli ww. wyjaśnienia nie wskażą na fakty, które
dowiodą, że operacja jest zgodna z celem priorytetu, pomoc nie może być przyznana;
f)
jeżeli wyjaśnienia i inne zgromadzone w sprawie
dowody wykażą, że operacja jest zgodna z celem
priorytetu, pomoc może być przyznana.
Na podstawie informacji
z Departamentu Komunikacji Społecznej ARiMR
AKTUALNE INFORMACJE PRAWNE DLA ROLNICTWA
Akt Prawny
Dotyczy
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 4 listopada 2010 r.
Dz.U. nr 213/2010
poz. 1399
Stawek wsparcia
specjalnego za 2010 r.
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 4 listopada 2010 r.
Dz.U. nr 213/2010
poz. 1400
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 5 listopada 2010 r.
Dz. U.nr 213/2010
poz. 1403
Stawki pomocy krajowej
do owoców za 2010 r.
Stawek płatności
uzupełniających
za 2010 r.
Istotne informacje
Data ogłoszenia 12 listopada 2010 r.
Data wejścia w życie z dniem ogłoszenia.
Stawka wsparcia specjalnego za 2010 r. wynosi:
1) w przypadku specjalnej płatności obszarowej
do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, uprawianych w plonie głównym, o której mowa w art. 7, ust. 2 b,
pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - 207,28 zł na 1 ha powierzchni upraw
roślin strączkowych lub motylkowatych drobnonasiennych;
2) w przypadku płatności do samic gatunku bydło
domowe (Bos taurus) i do samic gatunku owca
domowa (Ovis aries), o których mowa w art. 7,
ust. 2 b, pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r.
o płatnościach w ramach systemów wsparcia
bezpośredniego:
a) 346,43 zł/szt. samicy gatunku bydło domowe,
b) 105,91 zł/szt. samicy gatunku owca domowa.
Data ogłoszenia 12 listopada 2010 r.
Data wejścia w życie z dniem ogłoszenia.
Stawka pomocy krajowej, o której mowa w art.
98 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009
z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego
wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy
wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006,
(WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz. UE L 30 z
31.01.2009 r., str. 16, z późn. zm.), stanowiąca
część stawki przejściowych płatności z tytułu
owoców miękkich, o których mowa w art. 98,
ust. 1-4 tego rozporządzenia, wynosi 677,39 zł
na 1 ha powierzchni uprawy.
Data ogłoszenia 12 listopada 2010 r.
Data wejścia w życie z dniem ogłoszenia.
Stawka płatności uzupełniającej za 2010 r. na 1 ha
powierzchni uprawy:
1) roślin określonych w § 2, ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca
2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i
trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.
nr 40, poz. 326 oraz z 2010 r. nr 39, poz. 217) wynosi 327,28 zł;
2) roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na
trwałych użytkach zielonych, określonych w § 2,
ust. 2 rozporządzenia wymienionego w pkt 1 wynosi 439,03 zł;
3) chmielu, o której mowa w art. 7 ust. 2a ustawy
z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach
systemów wsparcia bezpośredniego - wynosi
1.420,07 zł.
Akt Prawny
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 4 listopada 2010 r.
Dz.U. nr 213/2010
poz. 1401
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 5 listopada 2010 r.
Dz.U. nr 213/2010
poz. 1402
Dotyczy
Istotne informacje
Stawki płatności
do pomidorów
za 2010 r.
Data ogłoszenia 12 listopada 2010 r.
Data wejścia w życie z dniem ogłoszenia.
Stawka płatności do pomidorów za 2010 r. wynosi 157,16 zł na 1 tonę pomidorów.
Stawki jednolitej
płatności obszarowej
za 2010 r.
Data ogłoszenia 12 listopada 2010 r.
Data wejścia w życie z dniem ogłoszenia.
Stawka jednolitej płatności obszarowej za 2010 r.
wynosi 562,09 zł na 1 ha gruntów rolnych.
Rozporządzenie
Rady Ministrów
z dnia 26 października 2010 r.
Dz.U. nr 216/2010
poz. 1420
Pożyczek z budżetu
państwa
na wyprzedzające
finansowanie w ramach
programu rozwoju
obszarów wiejskich
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 10 listopada2010 r.
Dz.U. nr 219/2010
poz. 1446
Zmiany rozporządzenia
w sprawie szczegółowych
warunków i trybu
przyznawania pomocy
finansowej w ramach
działania „Grupy
producentów rolnych”
objętej Programem
Rozwoju Obszarów
Wiejskich na lata
2007-2013
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 10 listopada 2010 r.
Dz.U. nr 225/2010
poz. 1468
Zmiany rozporządzenia
w sprawie jednostek
organizacyjnych
oceniających
i potwierdzających
zgodność środków do
produkcji ekologicznej
z wymaganiami
określonymi
w przepisach dotyczących rolnictwa
ekologicznego oraz
prowadzących wykaz
tych środków
Data ogłoszenia 17 listopada 2010 r.
Data wejścia w życie 1 grudnia 2010 r.
Rozporządzenie określa szczegółowe warunki i tryb,
w tym terminy:
1) udzielania z budżetu państwa pożyczek na
wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych ponoszonych na realizację operacji z
udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach
następujących działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich:
a) podstawowe usługi dla gospodarki i ludności
wiejskiej, odnowa i rozwój wsi oraz wdrażanie lokalnych strategii rozwoju - w przypadku pożyczek
udzielanych jednostkom samorządu terytorialnego,
b) wdrażanie projektów współpracy i funkcjonowanie lokalnej grupy działania, nabywanie umiejętności i aktywizacja - w przypadku pożyczek udzielanych lokalnym grupom działania;
2) rozliczania oraz zwrotu pożyczek.
Data ogłoszenia 23 listopada 2010 r.
Data wejścia w życie 07 grudnia 2010 r.
W rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Grupy producentów rolnych” objętej Programem Rozwoju
Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 wprowadza się zmiany.
Data ogłoszenia 30 listopada 2010 r.
Data wejścia w życie 14 grudnia 2010 r.
§ 1. W rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie jednostek
organizacyjnych oceniających i potwierdzających
zgodność środków do produkcji ekologicznej z wymaganiami określonymi w przepisach dotyczących
rolnictwa ekologicznego oraz prowadzących wykaz
tych środków (Dz.U. nr 54, poz. 326) w § 1 dodaje
się pkt 3 w brzmieniu:
„3) dodatków paszowych do produkcji ekologicznej - Instytut Zootechniki - Państwowy Instytut
Badawczy w Krakowie, który prowadzi także wykaz tych środków”.
Na podstawie dostępnych materiałów opracowała mgr inż. Joanna Woźnica
ROLNICTWO NA POMORZU
Rolnictwo w Polsce charakteryzuje ciągły proces
przemian własnościowych, strukturalnych i ekonomicznych. Duża liczba jednostek, zróżnicowanych pod
względem wielkości gospodarstw, kierunku i poziomu
produkcji, powoduje złożoność i zmienność sytuacji
ekonomicznej rolnictwa. Na tę złożoność i zmienność
zasadniczy wpływ ma trudna sytuacja ekonomiczna
ogółu ludności, ograniczony popyt na artykuły rolnospożywcze i niskie ceny artykułów rolnych zarówno
skupu, jak i targowiskowe. Te elementy ekonomiczne
decydują o strukturze i liczbie gospodarstw rolnych
prowadzących działalność rolniczą, o stopniu wykorzystania i sposobach użytkowania gruntów, o kierunkach produkcji rolniczej, także prowadzenia działalności pozarolniczej w gospodarstwach rolnych.
Województwo pomorskie należy do województw
nierozerwalnie związanych z dużą aglomeracją miejską. Na ogólną liczbę 2,2 mln mieszkańców Pomorza,
w miastach mieszka około 60%. W aglomeracji trójmiejskiej i Słupsku mieszka około 859 tys. osób, co
stanowi 39% mieszkańców województwa. Mimo że
produkcja przemysłowa stanowi wizytówkę województwa, ważnym działem gospodarki jest rolnictwo.
Przy ogólnej powierzchni województwa 1829,2 tys. ha
(5,85% powierzchni kraju), ok. 907,5 ha, to jest
50%, stanowią użytki rolne. Średnio na 1 mieszkańca
przypada 0,41 ha użytków rolnych.
Województwo pomorskie położone jest na obszarze Pojezierza Pomorskiego, zajmując od północy
połowę polskiej linii brzegowej Morza Bałtyckiego.
Mimo że nie należy do największych terytorialnie,
występuje tu zróżnicowanie pod względem glebowym,
klimatycznym i hydrograficznym. Ogólny wskaźnik
jakości rolniczej przestrzeni produkcyjnej województwa pomorskiego wynosi 66,2 i jest nieco niższy od
wskaźnika krajowego (66,6). Wyznaczone wskaźniki
WRPP dla poszczególnych gmin i powiatów pozwalają
wyróżnić w granicach województwa 4 zdecydowanie
różniące się podregiony: słupski, nadmorski, kaszubsko-kociewski, Żuław i Powiśla. Najwyższy wskaźnik
cechuje podregion Żuław i Powiśla i wynosi 82,4, naj-
niższy zaś podregion kaszubsko-kociewski - 56,3.
Na obszarze województwa znajduje się zarówno
najwyższe wzniesienie w pasie Pojezierzy - Wieżyca
329 m n.p.m., jak i tereny depresyjne na Żuławach.
Duża powierzchnia lasów, jezior, i dostęp do morza daje
możliwość dynamicznego rozwoju agroturystyki. Średnia
powierzchnia UR (użytków rolnych) przypadająca na
1 gospodarstwo wynosi w Polsce wg GUS 7,6 ha, natomiast w województwie pomorskim 12,2 ha, co daje
4. pozycję w kraju. Natomiast średnia powierzchnia UR
publikowana przez ARiMR na podstawie złożonych wniosków o dopłaty powierzchniowe wynosi za rok 2009
10,15 ha dla kraju i 18,82 ha dla woj. pomorskiego.
Dane te potwierdzają 4. pozycję w kraju pod względem
wielkości gospodarstw zajmowaną przez woj. pomorskie. Większą powierzchnię UR - według danych ARiMR posiadają gospodarstwa rolne w woj. zachodniopomorskim, warmińsko-mazurskim i lubuskim.
Tabela 1.
Powierzchnia, gospodarstwa rolne i ludność
na obszarach wiejskich*
Podregion
Nadmorski
Słupski
KaszubskoKociewski
Żuławy
i Powiśle
Średnia
powierzchnia
gospodarstwa
indywidualnego
w ha użytków
rolnych
% udział
mieszkańców
obszarów
wiejskich
10,54
15,09
44,85%
61,05%
9,75
64,98%
21,18
47,99%
* Opracowano na podstawie danych PODR w Gdańsku
Dane w tabeli 1. ilustrują znaczące różnice pomiędzy podregionami w zakresie średniej powierzchni użytków rolnych w ha przypadających na gospodarstwo oraz
udziału mieszkańców zamieszkujących na obszarach
wiejskich. Najwyższa średnia wielkość gospodarstw
w woj. pomorskim notowana jest w powiecie sztumskim
(33,89 ha) oraz malborskim. Najniższa natomiast
w powiecie kartuskim (7,14 ha) i puckim (9,11 ha).
Na terenie woj. pomorskiego uprawia się przeciętnie ok. 460 - 467 tys. ha zbóż, ok. 40 - 42 tys. ha
rzepaku, ponad 35 - 37 tys. ha ziemniaków i ok. 11 12 tys. ha buraków cukrowych. Udział powierzchni
uprawy zbóż w powierzchni zasiewów ogółem waha
się w zależności od roku w granicach 66 - 70%, zaś
uprawy ziemniaków w granicach 5 - 6%.
Tabela 2. przedstawia powierzchnię zasiewów
w 2009 roku. Dane jednoznacznie wskazują na zróżnicowanie doboru upraw w zależności od warunków
glebowo-klimatycznych w poszczególnych podregionach. W produkcji zwierzęcej, w związku z koniecznością ponoszenia dużych kosztów modernizacyjnych,
w celu spełnienia przez gospodarstwo wymogów jakościowych, sanitarno-weterynaryjnych oraz ochrony
środowiska, po wstąpieniu Polski do UE w roku 2004,
zanotowano wzrost pogłowia bydła. Tendencja ta
utrzymywała się do końca roku 2007. Znaczący spadek opłacalności produkcji mleka w 2008 r. wpłynął
jednak na znaczne zmniejszenie stada krów mlecznych. Aktualnie pogłowie krów mlecznych w woj. pomorskim wynosi około 77 tys. Obsada bydła, także
owiec na 100 ha UR jest w woj. pomorskim niższa od
średniej krajowej. Wyższa jest natomiast obsada trzody
chlewnej. Średnia z wielolecia liczebność pogłowia trzody chlewnej wynosi w woj. pomorskim ok. 1 mln szt.
Okres bessy w tym sektorze w latach 2006-2008 spowodował spadek wielkości pogłowia trzody chlewnej
w marcu 2009 r. do poziomu 820 tys. sztuk.
Na podstawie badań prowadzonych w ramach systemu rachunkowości FADN (Farm Accountancy Data
Network - SiC danych Rachunkowych Gospodarstw Rolnych) można stwierdzić, że w produkcji roślinnej największy udział w wartości produkcji mają zboża. Na
drugim miejscu w grupie gospodarstw od bardzo małych
(do 10,9 ha) do średnio dużych znalazła się produkcja
warzyw, następnie ziemniaków. W większych gospodarstwach ziemniaki ustępują miejsce roślinom oleistym
(rzepak) oraz burakom cukrowym.
W przypadku produkcji zwierzęcej w gospodarstwach bardzo małych przeważa produkcja mięsa dro-
biowego, a następnie wieprzowiny i mleka. Wartość
produkcji wieprzowiny jest w tych gospodarstwach prawie dwukrotnie wyższa od wartości produkcji mleka.
Gospodarstwa małe są typowymi gospodarstwami dwukierunkowymi, o prawie jednakowej wartości produkcji
żywca wieprzowego oraz mleka. Im większe gospodarstwa, tym większa przewaga wartości produkcji żywca
wieprzowego nad wartością produkcji mleka.
Rolnicy w woj. pomorskim podejmują dodatkową
działalność w zakresie swoich możliwości technicznych i
finansowych. Największy procent przedsięwzięć stanowią usługi. Jest to uwarunkowane przede wszystkim
posiadaniem bazy mieszkaniowej - w przypadku działalności agroturystycznej (rozwijającej się przede wszystkim w podregionie kaszubsko-kociewskim i nadmorskim), czy parku maszynowego wykorzystywanego
w usługach transportowych, agrotechnicznych i innych.
Prawie czwartą część rolników-przedsiębiorców stanowią
kobiety. Zdecydowana większość z nich zajmuje się
handlem, zwłaszcza detalicznym lub usługami, głównie
agroturystyką i gastronomią. Mężczyźni najczęściej
świadczą usługi transportowe, agrotechniczne, utrzymania dróg i prac leśnych. Rolnicy prowadzący działalność
gospodarczą to przede wszystkim ludzie młodzi. Ponad
60% spośród nich to osoby w wieku do 45 lat.
Duże powierzchnie wód śródlądowych stwarzają
korzystne warunki do rozwoju rybactwa śródlądowego
i hodowli rybackiej. Od drugiej połowy lat 90-tych
maleje rola rybołówstwa morskiego, m.in. z powodu
redukcji floty rybackiej. Przetwórstwo ryb jest jednak
w regionie dobrze rozwinięte - zlokalizowani są tutaj
najwięksi krajowi producenci.
Stan ekonomiczny wielu zakładów przemysłu rolnospożywczego jest niestabilny. Większość z nich ma znaczenie lokalne. Region posiada nowoczesne obiekty
służące producentom rolnym i rybakom w rozwijaniu
bezpośredniego zbytu produktów. Jednym z nich jest
wybudowane ze środków publicznych Pomorskie Hurtowe Centrum Rolno-Spożywcze spełniające wymogi Unii
Europejskiej w zakresie bezpiecznego obrotu żywnością.
Powinno ono koncentrować hurtowy handel produktami
rolniczymi województwa oraz być miejscem zbytu produktów rolnych pochodzących od grup producenckich.
Tabela 2.
Zasiewy w ha (2009)*
Zasiewy w ha (2009)
żyto
w ha
Ziemniaki
w ha
Buraki
cukrowe
w ha
Rzepak
razem
w ha
54687
159933
67,4
64,9
8628
27555
10971
37087
6079
12090
5
70
4012
10696
311
977
16102
62652
132954
92220
69,4
11773
23340
10447
478
1741
1023
27045
233872
158443
67,7 100935
6851
7157
11593
23750
424
32505
Pozostałe
w ha
pszenica
w ha
81195
246418
udział %
zbóż w
strukturze
zasiewów
razem
zboża
w ha
Nadmorski
Słupski
KaszubskoKociewski
Żuławy
i Powiśle
Ogółem
zasiewy
w ha
Podregion
w tym
Truskawki
w ha
Zboża
* Opracowano na podstawie danych PODR w Gdańsku
dr inż. Tadeusz Plichta
ZASADY POTRĄCANIA ZALICZEK NA PODATEK DOCHODOWY
I SKŁADEK NA UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE
W roku podatkowym 2011 nie zmienia się skala podatkowa, co oznacza, że od
1 stycznia 2011 r. jednostki terenowe KRUS będą pobierały miesięczne zaliczki na
podatek dochodowy od wypłacanych świadczeń emerytalno-rentowych w kwocie
równej 18% dochodu uzyskanego w danym miesiącu, minus miesięczna kwota
zmniejszająca podatek, tj. 46 zł 33 gr. Wyjątek od tej zasady dotyczy emerytów/rencistów uzyskujących bardzo niskie dochody (do 3.091 zł) oraz bardzo wysokie dochody (powyżej 85.528 zł) w skali roku.
Zgodnie z art. 34, ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca
1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
(Dz.U. z 2010 r., nr 51, poz. 307 z późn. zm.), Kasa
Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zobowiązana
jest (jako płatnik świadczeń) do pobierania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od wypłacanych
emerytur i rent. Zaliczki te ustala się na podstawie
art. 32 ustawy, z uwzględnieniem skali podatkowej
określonej w art. 27, ust. 1 ustawy.
Zgodnie z art. 27, ust. 1 wskazanej ustawy, skala
podatkowa w roku podatkowym 2011 będzie analogiczna, jak w roku 2010, tj.:
 do kwoty 85.528 zł - podatek wynosi 18% podstawy obliczenia podatku, minus kwota zmniejszająca
podatek 556 zł 02 gr,
 ponad 85.528 zł - podatek wynosi 14.839 zł 02 gr
plus 32% nadwyżki ponad 85.528 zł.
Miesięczna kwota zmniejszająca zaliczkę na podatek wynosić będzie 46 zł 33 gr, a roczny dochód niepowodujący obowiązku zapłaty podatku – 3.091 zł.
Prezentowana skala podatkowa oznacza, że od
1 stycznia 2011 r. jednostki terenowe KRUS będą
pobierały miesięczne zaliczki na podatek dochodowy
od wypłacanych świadczeń emerytalno-rentowych
w kwocie równej 18% dochodu uzyskanego w danym
miesiącu, minus miesięczna kwota zmniejszająca
podatek, tj. 46 zł 33 gr. Wyjątek od tej zasady dotyczy emerytów/rencistów uzyskujących bardzo niskie
dochody (do 3.091 zł) oraz bardzo wysokie dochody
(powyżej 85.528 zł) w skali roku.
Dochody do 3.091 zł nie powodują obowiązku opłacania podatku dochodowego i nie są
z nich potrącane żadne zaliczki na ten podatek.
Natomiast, jeżeli emeryt/rencista przekroczy dochód 85.528 zł (licząc od początku roku), wówczas od
miesiąca następującego po miesiącu, w którym to przekroczenie nastąpiło, zaliczka będzie wynosiła nie 18%,
lecz 32% dochodu uzyskanego w danym miesiącu.
Ponadto, zgodnie z art. 85, ust. 9 ustawy z dnia
27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r.
nr 164, poz. 1027 z późn. zm.) KRUS oblicza i pobiera
z wypłacanych świadczeń emerytalno-rentowych składkę na ubezpieczenie zdrowotne, w wysokości 9% podstawy wymiary składki; z tym że 7,75% podstawy wymiaru składki pokrywane jest z zaliczki na podatek dochodowy, a pozostałe 1,25% podstawy wymiaru składki
potrącane jest z kwoty netto emerytury lub renty.
Przykłady obliczania zaliczki
na podatek dochodowy
i składki na ubezpieczenie zdrowotne
Przykład 1
Świadczeniobiorca uprawniony do renty rolniczej
z tytułu niezdolności do pracy o wskaźniku wymiaru
1,00, tj. w kwocie 706 zł 29 gr brutto, do wypłaty
otrzyma 616 zł 29 gr. Z kwoty renty rolniczej KRUS
potrąci zaliczkę na podatek dochodowy i składkę na
ubezpieczenie zdrowotne, w łącznej kwocie 90 zł (tj.
80,75zł + 9,26 zł; po zaokrągleniu do pełnego złotego).
Sposób wyliczenia potrąceń:
706 zł x 18% - 46,33 zł = 80,75 zł – zaliczka na podatek dochodowy;
706,29 zł x 9% = 63,57 zł tj. po zaokrągleniu 64 zł –
składka na ubezpieczenie zdrowotne;
706,29 zł x 7,75% = 54,74 zł – składka na ubezpieczenie zdrowotne pokrywana z zaliczki na podatek
dochodowy, natomiast pozostała składka na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 9,26 zł potrącana jest ze
świadczenia rentowego.
Przykład 2
Emeryt uprawniony do emerytury rolniczej o
wskaźniku wymiaru 1,15 tj. w kwocie 812,23 zł brutto
do wypłaty otrzyma emeryturę rolniczą w kwocie
702,23 zł. Z kwoty emerytury rolniczej KRUS potrąci
zaliczkę na podatek dochodowy i składkę na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 110 zł (tj. 99,83 zł
+ 10,05 zł; po zaokrągleniu do pełnego złotego).
Sposób wyliczenia potrąceń:
812 zł x 18% - 46,33 zł = 99,83 zł – zaliczka na podatek dochodowy;
812,23 zł x 9% = 73,10 zł tj. po zaokrągleniu 73 zł składka na ubezpieczenie zdrowotne;
812,23 zł x 7,75% = 62,95 zł – składka na ubezpieczenie zdrowotne pokrywana z zaliczki na podatek
dochodowy, natomiast pozostała składka na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 10,05 zł potrącana jest
z emerytury.
Opracowanie Biuro Świadczeń Centrali KRUS
www.krus.gov.pl
PRODUKCJA ZIEMNIAKÓW - STAN I PERSPEKTYWY
Na sytuację żywnościową i ekonomiczną w kraju znaczący wpływ wywiera powszechność uprawy i poziom produkcji ziemniaka. Ziemniak w naszym kraju stanowi podstawowy artykuł spożywczy ludności, a także główny surowiec paszowy
i przemysłowy. Mimo to wątpliwości budzi znaczy wzrost powierzchni jego uprawy w sytuacji malejącej konsumpcji, ograniczenia paszowego wykorzystania
ziemniaków, zmniejszenia przerobu na skrobię oraz wzrostu importu.
Według szacunków GUS, przy blisko 7-procentowym wzroście w skali całego kraju, wzrost powierzchni
uprawy ziemniaków wystąpił jedynie w siedmiu województwach. Najbardziej, bo o ponad 30%, wzrosła
powierzchnia uprawy ziemniaków w województwie
kujawsko-pomorskim i mazowieckim. Zaś w województwach podkarpackim i śląskim wystąpił największy spadek, a więc na terenach najbardziej dotkniętych powodziami, które mogły całkowicie zniszczyć
część plantacji.
W województwie pomorskim areał wzrósł nieznacznie. Zbiory, podobnie jak i plony, kształtują się
na tym samym poziomie. Udział ziemniaków w strukturze zasiewów, w roku 2010, wzrósł i wynosił 4,7%
(tj. o 0,3 p.p. wyższy niż w roku ubiegłym). Produkcję
ziemniaków w kraju i w województwie pomorskim
obrazuje tabela nr 1.
W 2011 r. areał uprawy ziemniaków w Polsce zostanie ponownie ograniczony. Wstępnie przewiduje się, że
powierzchnia uprawy może wynieść ok. 500 tys. ha
i być o 8% mniejsza niż w roku 2010. W przeciętnych
warunkach plony ziemniaków ukształtują się na poziomie ok. 195 dt/ha, a zbiory mogą wynieść ok.
9,7 mln ton.
W roku 2010, z powodu długo utrzymującej się
pokrywy śnieżnej i niskich temperatur, ziemniaki posadzono o 1 - 2 tygodnie później niż w latach poprzednich. Korzystne warunki pogodowe w maju
i czerwcu przyśpieszyły wzrost ziemniaków. Jednak
przedłużające się intensywne opady deszczu powodowały, że na znacznej ilości plantacji był nadmiar
wilgoci. Wystąpiły też lokalne podtopienia i zalania.
Nie można było stosować prawidłowej pielęgnacji na
plantacjach. Miało to istotny wpływ na znaczny spadek plonów i zbiorów ziemniaków na wcześniejszy
zbiór oraz na pogorszenie ich jakości.
Spadek zbiorów, chociaż w znacznie mniejszej
skali, miał również miejsce i w krajach UE. Odzwierciedleniem tego jest ok. 2-krotnie wyższy, zarówno
aktualny, jak i w kontraktach terminowych, poziom
cen ziemniaków jadalnych w krajach Zachodniej Europy. Również w Polsce sygnały płynące z rynku
wskazują, że był to sezon bardzo wysokich cen ziemniaków, zbliżony do rekordowego sezonu 2006/7.
W sezonie 2010/11 obroty rynkowe ziemniakami
wyniosą ok. 4,1 mln ton i będą o ok. 2% wyższe niż
w sezonie 2009/10. Wzrośnie przerób ziemniaków na
skrobię i na susze. Większe będzie również wykorzystanie ziemniaków w produkcji frytek i chipsów.
Przemysłowe wykorzystanie ziemniaków może być
o 7% wyższe aniżeli w sezonie 2009/10. Z powodu
utrzymywania się spadkowego trendu w konsumpcji
Tabela 1.
Wyszczególnienie
Razem Polska
Woj. pomorskie
Źródło: dane GUS
Powierzchnia uprawy
tys. ha
Plony dt/ha
Zbiory tys. ton
2008
2009
2010
2008
2009
2010
2008
2009
2010
548,9
508,05
543,2
191
191
181
10462,1
9702,8
9824,3
28,8
26,8
28,3
218
228
216
628,8
610,5
611,2
ziemniaków oraz wzrostu cen, ich sprzedaż do bezpośredniej konsumpcji może być o ok. 2% niższa i wynieść ok. 2,36 mln ton w sezonie 2009/10. Konsekwencją wyższych zbiorów będzie nieznaczny wzrost
zużycia ziemniaków na paszę. Przewiduje się, że
w sezonie 2010/11 kanałami rynkowymi (skup,
sprzedaż hurtowa, sprzedaż targowiskowa, eksport)
rozdysponowane będzie ok. 41% zbiorów. Rozdysponowanie ziemniaków przedstawia wykres 1.
Wykres 1.
Rozdysponowanie
krajowych zbiorów ziemniaków
Sezon 2010/11
Sezon 2000/01
W sezonie 2009/10 import ziemniaków był rekordowy i według wstępnych danych wyniósł ponad
185 tys. ton, z tego blisko 154 tys. ton w pierwszym
półroczu 2010 r. wobec 105 tys. ton w analogicznym
okresie poprzedniego sezonu. Więcej przywieziono
przede wszystkim ziemniaków do bezpośredniej konsumpcji ze zbiorów 2009 r. (120 tys. ton). O blisko
10 tys. ton zwiększy się import sadzeniaków, który
wyniósł 24 tys. ton. Obniżył się natomiast o ok. 10%,
do ok. 40 tys. ton, import ziemniaków wczesnych.
Ziemniaki są sprowadzane głównie z Niemiec, Francji
i Holandii. Eksport ziemniaków w sezonie 2009/10
zmalał o 1/3, do niespełna 30 tys. ton. Natomiast wyższy niż przed rokiem był eksport przetworów spożywczych z ziemniaków, przy mniejszym imporcie. W sezonie 2009/10 sprzedaż frytek na rynki zagraniczne
wyniosła 108,9 tys. ton, a chipsów 18,0 tys. ton (odpowiednio: 102,6 i 14,3 tys. ton w sezonie poprzednim). Rosną obroty handlowe produktami skrobiowymi.
Reasumując, ziemniak jest jedną z najbardziej
popularnych roślin uprawnych nie tylko w Polsce, ale
i w innych krajach. Jest rośliną docenianą ze względu
na swoje wartości odżywcze. W Polsce, ze względu na
sprzyjające warunki przyrodnicze (które są zarazem
mniej sprzyjające innym wysoko wydajnym roślinom
uprawnym), znaczenie ziemniaków, nawet po zmniejszeniu areału, będzie duże. Dotyczy to również województwa pomorskiego. Prawie 70% plantacji ziemniaków zlokalizowanych jest na glebach o wskaźniku
bonifikacji poniżej 1,0.
W krajach gospodarczo rozwiniętych pozycja
ziemniaka jest dość ustabilizowana. Polska stoi przed
alternatywą nadprodukcji ziemniaka i dalszego upadku ich nadprodukcji albo przez modernizację technologii i organizacji produkcji oraz poprawę bazy przetwórczej, przechowalniczej i dystrybucyjnej stworzone
zostaną możliwości skutecznego konkurowania na
rynku krajowym i międzynarodowym. Zasadniczym
warunkiem szans rozwoju w branży jest usprawnienie
funkcjonowania rynku ziemniaków.
dr inż. Tadeusz Plichta
POMORSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W GDAŃSKU
ODDZIAŁ W STARYM POLU
zaprasza na konferencję na temat:
NOWOCZESNE TECHNOLOGIE UPRAWY I ORGANIZACJA ZBIORU ZBÓŻ
która odbędzie się 26 stycznia (środa) 2011 r.
w Pomorskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego, Oddział w Starym Polu, w sali prof. St. Laskowskiego.
Rozpoczęcie konferencji - godz. 10.00.
Kiedy dni styczniowe zimne i jasne,
rok będzie dobry, stodoły za ciasne.
ROŚLINY MOTYLKOWATE - ZNACZENIE GOSPODARCZE
I PRZYRODNICZE, STAN AKTUALNY I PRZYSZŁOŚĆ
W dniach 24 - 25 listopada ub.r., w Instytucie
Technologiczno-Przyrodniczym w Falentach odbyła się
konferencja zorganizowana przy współpracy ze Stowarzyszeniem Inżynierów i Techników Wodnych i Melioracyjnych nt. „Rośliny motylkowate - znaczenie gospodarcze i przyrodnicze, stan aktualny i przyszłość”.
Celem tej konferencji było
szczególne zwrócenie uwagi na:
- problem tzw. „białkowego bezpieczeństwa kraju,” czyli na potrzebę poszukiwania dodatkowego źródła białka dla zwierząt,
jako alternatywy dla importowanych (70%) pasz wysokobiałkowych, w tym z roślin genetycznie modyfikowanych GMO
(głównie śruty sojowej),
- problem nadmiernego (80%)
udziału zbóż w strukturze zasiewów, powstały wskutek uproszczonego gospodarowania w rolnictwie oraz pominięcie w płodozmianie roślin motylkowatych,
co prowadzi do zubożenia gleby
w próchnicę i zmniejszenia jej
wodochłonności,
- niedocenianie nawozowej roli
motylkowatych pomimo rosnących cen nawozów mineralnych
i kosztów energetycznych ich
produkcji, a także pozyskania
azotu w uprawach ekologicznych, symbiotyczne wiązanie
azotu atmosferycznego przez
bakterie brodawkowe, powstawanie resztek pożniwnych bogatych w białko i azot,
- korzystne oddziaływanie strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych i ich mieszanek
z trawami na żyzność i urodzajność gleby, ich ochronną rolę
przed erozją i stratami azotu,
oraz oczyszczanie wód i spowalnianie ich obiegu,
- problem ich utrzymania w runi
trawiastej (konieczność podsiewu) m.in. z powodu wymagań
świetlnych czy niewłaściwego
odczynu gleby. Ograniczeniem
jest też słabe wyposażenie
techniczne producentów roślin
strączkowych, mała liczba dostosowanych do naszych warunków odmian rodzimych wykorzystujących hodowlany postęp biologiczny.
Trwałe użytki zielone zajmują
w Polsce 3180 tys. ha, co stanowi
około 10% powierzchni kraju,
a 20% użytków rolnych (łąki 77%,
pastwiska 23%).
Łąki i pastwiska są i pozostaną
podstawowym miejscem produkcji
taniej i wartościowej paszy.
O wartości pokarmowej runi
łąkowo-pastwiskowej decyduje jej
skład gatunkowy. W dobrej runi
pastwiskowej powinno znajdować
się odpowiednio 70 - 80% traw
pastewnych (niskich i wysokich),
15 - 20% roślin motylkowatych
drobnonasiennych, które wpływają
na zwiększenie ilości białka w paszy, a także poprawiają produkcyjność użytków zielonych, bez konieczności nawożenia dużymi dawkami azotu, a także 5 - 10% ziół.
Rośliny motylkowate
oddziałują
korzystnie na siedlisko, co powoduje
zwiększenie ilości substancji organicznej w glebie, a także mniejsze
straty azotu pod runią koniczynowotrawiastą niż z gleby pod runią trawiastą nawożoną azotem. Występowanie w runi pastwiskowej roślin
motylkowatych jest uwarunkowane
ich zdolnością przetrwania w zbiorowisku. W warunkach naszego
kraju najbardziej trwała jest koniczyna biała. Wszystkie rośliny motylkowate odznaczają się dużym
zapotrzebowaniem na światło, dlatego ważny jest sposób i intensywność użytkowania runi. Zaniechanie
użytkowania, a także jednostronne
jej użytkowanie prowadzi do degradacji runi pastwiskowej (wypadanie roślin motylkowatych), co
prowadzi do pogorszenia jego składu botanicznego i ograniczenie ich
korzystnego wpływu na wartość
siedliska i runi.
Rośliny strączkowe stanowią
dobry przedplon dla wszystkich
roślin, gdyż odznaczają się dodatnim bilansem substancji organicznej. Od 1990 r. powierzchnia
uprawy motylkowatych ulega ciągle
zmniejszeniu. W ostatnich latach
powierzchnia ich uprawy wynosiła
ok. 120 tys. ha. Jednak wprowadzenie dopłat do uprawy roślin
strączkowych w 2010 r. spowodowało zwiększenie zainteresowania
ich uprawą, głównie łubinów wąsko-
Spośród roślin motylkowatych, koniczyna biała jest gatunkiem
najtrwalszym w runi łąkowej.
listnych. Plon roślin strączkowych
w Polsce, w ostatnich latach, utrzymywał się na poziomie 2 - 2,5 t/ha.
Spośród uprawianych gatunków,
najwyżej plonował bobik, lecz
wyżej od niego plonowały mieszanki strączkowych ze zbożami.
Możliwości plonowania roślin
strączkowych w Polsce wykorzystujemy na poziomie 37 - 66%.
Średnia produkcja nasion w ostatnich latach, w naszym kraju, wynosi ok. 230 tys. ton. Około 70%
nasion jest przeznaczane na pasze
dla zwierząt, a pozostała część jest
spożywana przez ludzi.
W Polsce zużywa się około
2,5 mln ton wysokobiałkowych
surowców roślinnych do produkcji
pasz treściwych. Są to śruta rzepakowa, bardzo małe ilości grochu
siewnego, bobiku i łubinów, a około
70% zapotrzebowania jest pokrywane importem głównie śruty sojo-
wej. W żywieniu świń, brojlerów,
a także kur niosek bardzo dobre
wyniki uzyskuje się, stosując groch,
który stanowi także wartościowy
dodatek w żywieniu krów mlecznych i opasów. Łubin można stosować bez ograniczeń w żywieniu
przeżuwaczy. Stosowanie tych
strączkowych w diecie zwierząt
monogastrycznych mogą ograniczać alkaloidy.
W 2010 r. w krajowym rejestrze
wpisanych było 55 odmian motylkowatych drobnonasiennych ośmiu
gatunków.
Najliczniejszą
grupę
stanowiła lucerna siewna - 23 odmiany, koniczyna łąkowa – 16 odmian i koniczyna biała – 10 odmian.
Wśród pozostałych gatunków zarejestrowane są pojedyncze odmiany. Hodowla twórcza tej grupy
roślin w Polsce praktycznie upadła.
Brakuje zgłoszeń krajowych odmian
do badań rejestrowych, ponieważ
wyhodowanie
odmian
dobrych,
wysoce przydatnych w uprawie
i dających opłacalne plony nasion
jest zadaniem bardzo trudnym.
Przyszłość dla produkcji roślin
motylkowatych drobnonasiennych
polskich odmian nie rysuje się
zbyt dobrze, ponieważ coraz mniej
jest ich w krajowym rejestrze i są
one wypierane przez odmiany
zachodnie, dopuszczone do obrotu
na podstawie rejestru unijnego.
Kupując jednak gotową mieszankę, nie możemy być pewni czy
wysiewając ją w naszych warunkach uzyskamy zadowalające plony paszy o bardzo dobrej jakości.
Na podstawie materiałów
konferencyjnych
Falenty 24 - 25 listopada 2010 r.
opracował
mgr inż. Grzegorz Manowski
ROZPYLACZE TURBODROP HISPEED
Firma Agrotop zastosowała nowatorskie rozwiązanie w rozpylaczach dwustrumieniowych. Większość producentów stosuje symetryczne kąty rozpylania strumieni
cieczy roboczej. Strumienie cieczy
w rozpylaczu TurboDrop HiSpeed są
asymetryczne, tzn. strumień skierowany do przodu jest odchylony
od pionu o kąt 100, natomiast
strumień skierowany do tyłu jest
odchylony od pionu o kąt 500.
Zgodnie z informacjami, jakie
podaje firma, pod wpływem prędkości kąt duży maleje, a kąt mały
zwiększa się, co skutkuje lepszym
pokryciem roślin cieczą roboczą
z obu stron.
Cechy rozpylaczy:
 asymetryczny
kąt
rozpylania
cieczy (100 od pionu do przodu i
500 od pionu do tyłu), który
umożliwia większą prędkość jazdy opryskiwacza,
 rozpylacze typu eżektorowego
(krople napowietrzone) zapewniają mniejsze znoszenie cieczy
roboczej,
 rozpylacze zapewniają lepsze
pokrycie pionowych części roślin
oraz skośnych liści,
 rozpylacz z wkładką ceramiczną
zapewniającą dużą odporność
na ścieranie,
 skuteczne opryskiwanie herbicydami, jak i fungicydami.
 zakres pracy ciśnienia roboczego od 2 - 10 bar (optymalne 4 8 bar),
 kompaktowa, prosta budowa,
 kąt rozpylania pojedynczego
strumienia 1100,
 rozmiar rozpylaczy wg normy
ISO od 015 do 06,
 wysokość robocza rozpylaczy
przy odstępie rozpylaczy 50 cm
wynosi 40 - 60 cm.
Rozpylacze TurboDrop HiSpeed stanowią ciekawe rozwiązanie
w technice opryskiwania. Myślę, że
warto zastosować je w praktyce.
mgr inż. Jarosław Muzyka
NIEPOŻĄDANI GOŚCIE W MAGAZYNIE ZBOŻOWYM
Obecność gryzoni w magazynie stanowi dla przechowywanego ziarna dwojakiego rodzaju zagrożenie. Z jednej strony straty bezpośrednie, wynikające z
ubytku znacznych ilości mas ziarna w wyniku żerowania gryzoni, z drugiej zaś
straty pośrednie, wynikające z pogorszenia się jakości ziarna na skutek zanieczyszczenia go odchodami czy martwymi osobnikami.
O szkodnikach magazynowych pisaliśmy już wielokrotnie na łamach naszego miesięcznika. Dzisiaj
chciałbym jednak zasygnalizować Państwu konieczność przeglądu magazynów również pod kątem obserwacji na obecność gryzoni. Do napisania artykułu
na ten temat skłoniła mnie wizyta w pewnym gospodarstwie rolnym, w czasie której, ku zdziwieniu gospodarza, stwierdziliśmy ślady przebywania szczurów. Za
dowód ich szkodliwej działalności niech posłużą zdjęcia
wykonane w obiekcie magazynowym. Jak się okazało,
szczury znalazły sobie kryjówkę głęboko pod betonowymi płytami. Zwabione zapachem składowanego ziarna zbóż, w czasie silnych mrozów, zmuszone zostały do
wykopania nor między zbyt szerokimi szczelinami dylatacyjnymi, wygrzebując przy tym ogromne ilości piasku,
na którym wcześniej ułożono betonowe płyty.
Ślady świadczące o obecności gryzoni
w magazynie zbożowym
Według różnych źródeł szczur kopie nory do głębokości 90 cm. W związku z tym fundamenty powinny
być wykonane z betonu dobrej jakości i powinny być
przedłużone na taką długość.
Po wstępnej analizie okazało się, że główną drogą
inwazji gryzoni były jednak zbyt szerokie szczeliny we
wrotach do pomieszczenia, w którym odbywa się
przyjęcie ziarna.
Gryzonie, takie jak szczury i myszy są uciążliwymi
i trudnymi do wytępienia szkodnikami. Żerując
w magazynach zbożowych, obok wyrządzanych szkód
w ziarnie, mogą niszczyć instalacje elektryczne,
uszkadzać różnego rodzaju konstrukcje budynków
magazynowych oraz wszelkie opakowania.
Istnieje wiele metod zwalczania gryzoni w magazynach - od najprostszych mechanicznych, poprzez
biologiczne, fizyczne do chemicznych.
Dostęp gryzoni do przechowywanego ziarna lub
innych produktów rolnych w naszym gospodarstwie
możemy jednak zmniejszyć, stosując się do odpowiednich zasad sanitarno-higienicznych.
Produkty żywnościowe powinny być magazynowane i przechowywane w specjalnych budynkach.
Budynek, w którym przechowywać będziemy ziarno
zbóż, musi być odpowiednio zaprojektowany, tak aby
dostęp szkodników był ograniczony lub nawet niemożliwy. Ważny jest więc rodzaj materiału użytego do
budowy magazynu i jego usytuowanie. Budynek powinien mieć warunki do prawidłowej kontroli stanu
przechowywanego ziarna, a w razie potrzeby do przeprowadzenia zabiegów zwalczania szkodników.
Ściany i podłogi powinny być gładkie i szczelne.
Okna powinny być oszklone, szczelnie zamykające się.
Okna zabezpiecza się siatką o małych otworach, która
wtedy, gdy okna są otwarte, nie pozwala na przenikanie
do wnętrza gryzoni czy ptaków.
Wokół silosów czy budynków magazynowych podłoże powinno być utwardzone i bez darni. Nie należy
sadzić drzew i krzewów w bezpośrednim kontakcie
magazynów, gdyż umożliwiają one szczurom wspinanie się na budynki. W sąsiedztwie magazynów powinna być utrzymywana czystość, nie powinno być słomy, śmieci czy resztek ziarna.
Czystość spichrzy i magazynów jest jednym
z najważniejszych warunków właściwego przechowywania ziarna zbóż. Co najmniej dwa razy w roku
w magazynach powinny być przeprowadzane gruntowne porządki. Odpadki poprodukcyjne i śmieci powinny być składowane w szczelnych pojemnikach
i często usuwane z terenu gospodarstwa. Należy również usuwać z magazynów niepotrzebne rzeczy, tj.
puste worki po paszy czy złom. Powierzchnia magazynu powinna być doskonale oświetlona, w celu ułatwienia sprzątania i zwalczania szkodników.
Szczury potrzebują znacznej ilości wody do życia,
dlatego należy dbać o dobry stan techniczny urządzeń
wodociągowych. Okolice zabudowań gospodarskich
powinny być drenowane, aby ograniczyć miejsca tworzące kałuże.
Najważniejsze
zabiegi
sanitarno-higieniczne
obejmują więc:
 dokładne sprzątanie rozrzuconego ziarna zbóż i innych produktów wokół magazynów,
 przechowywanie ziarna i innych produktów rolnych w
szczelnych magazynach, pomieszczeniach i zbiornikach,
 usuwanie miejsc, w których gryzonie mogą znaleźć
kryjówki nie tylko do wypoczynku, ale także do zakładania gniazd.
Profilaktyczne zabezpieczenie budynków tzw.
„szczuroszczelność”, czyli działania mające na celu
zabezpieczenie budynków mieszkalnych i gospodarskich przed gryzoniami dotyczą konstrukcyjnego
i technicznego wykończenia budynków w taki sposób,
aby udaremnić szczurom wtargnięcie do ich wnętrza,
wędrówkę po pomieszczeniach, zdobywanie pokarmu
i wody, a zwłaszcza wyszukiwanie bezpiecznych kryjówek i urządzanie gniazd.
Szczuroszczelne budynki posiadają m.in.:
 silne i szczelne fundamenty z betonu klasy B10
i lepszej,
 półkę betonową u podstawy fundamentu, która
zniechęca szczury do robienia podkopów,
 podłogi szczelnie przylegające do podłoża cementowego - największa odległość podłóg do podłoża
nie powinna przekraczać 2,5 cm,
 progi drzwiowe z betonu, okute kątownikiem stalowym,
 kanały ściekowe przykryte szczelnym rusztem tak,
aby nie stanowiły siedliska gryzoni,
 otwory na rury o średnicy rur lub od niej większe
o najwyżej 0,5 cm,
 zabezpieczenia okien z siatki drucianej o oczkach
nie większych niż 2 cm x 2 cm,
 zapory z blachy w narożnikach i na pionowych
przewodach, uniemożliwiające szczurom wspinanie
się po nich pod strop.
Podsumowując, należy pamiętać o tym, iż młoda
mysz domowa jest w stanie przejść przez szparę większą niż 8 mm, a szczur 1,25 cm. Jeżeli ołówek przejdzie przez otwór, to mysz również może się przecisnąć.
Aby budynek charakteryzował się dobrą „szczuroszczelnością”, należy w nim zlikwidować wszystkie szpary, nawet te najmniejsze!
mgr inż. Sebastian Zwierz
Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy
STYCZEŃ
Produkcja roślinna zimą:
● Przypominamy, że od 15 stycznia do 15 czerwca 2011r. będzie można składać wnioski do OT
ARR o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny
lub kwalifikowany mającej charakter pomocy de minimis w rolnictwie. W terminie tym mogą Państwo ubiegać się jednocześnie o przyznanie dopłaty do gatunków roślin ozimych i jarych objętych tymi dopłatami.
● Styczeń to okres przerwy w pracach agrotechnicznych. Warto zatem, w tym czasie, sporządzić preliminarz nawożenia mineralnego na kolejny sezon, zwłaszcza nawozów azotowych i wieloskładnikowych „wiosennych”.
● Zapraszamy wszystkich producentów rolnych do udziału w konferencjach organizowanych przez
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego. Najbliższa, która odbędzie się w Oddziale PODR
w Starym Polu, poświęcona będzie produkcji zbóż (szczegóły w ogłoszeniu na str. 19).
● Przed rozpoczęciem okresu wegetacyjnego, warto sprawdzić aktualność zaświadczeń uprawniających do wykonywania zabiegów środkami ochrony roślin. Wszystkie zaświadczenia są ważne od
dnia ich wydania, przez okres 5 lat. W przypadku, gdy zaświadczenia utraciły swą ważność bądź nie posiadamy takich uprawnień, jest to właściwy czas, aby ukończyć kurs chemizacyjny uprawniający do dokonywania zakupów toksycznych i bardzo toksycznych środków ochrony roślin i wykonywania zabiegów ochrony
roślin. Terminy szkoleń z zakresu stosowania środków ochrony roślin należy ustalać z Jarosławem Muzyką
(Oddział Stare Pole), tel. 600-976-049 lub Jarosławem Cichockim (Lubań), tel. 797-010-602.
● Zaleca się uzupełnienie wpisów do Notatnika Ewidencji Zabiegów Ochrony Roślin. Przypominamy, że
ewidencja zabiegów jest wymogiem ustawowym zgodnie z artykułem 71 „Ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r.
o ochronie roślin” (Dz.U. z 2004 r. nr 11, poz. 94 z późn. zm.). Dzięki rzetelnie prowadzonej ewidencji możemy łatwiej dokonać oceny skuteczności wykonanych zabiegów. Pozwala ona również na uniknięcie dodatkowych, często niepotrzebnych kosztów.
● Przypominamy także o możliwości korzystania z usług laboratorium PODR w Starym Polu,
w którym można, poprzez doradców, zlecić wykonanie określonych badań:
- gleb dla potrzeb doradztwa nawozowego w zakresie zakwaszenia (pH) i zawartości makroelementów, tj.
fosforu, potasu i magnezu,
- poziomu azotu mineralnego w profilu glebowym, w celu uściślenia potrzeb wczesnowiosennego nawożenia azotowego ozimin,
- wartości energetycznej i mineralnej pasz gospodarskich, umożliwiającej układanie efektywnych dawek
pokarmowych dla wszystkich grup zwierząt.
mgr inż. Sebastian Zwierz
GRUPOWANIE LOCH
METODĄ POLEPSZENIA EFEKTYWNOŚCI PRODUKCJI
W CHLEWNI
Nakłady pracy ludzkiej są znaczącą pozycją
w produkcji zwierzęcej, a szczególnie duże są w sektorze rozrodu. To, ile prosiąt czy tuczników sprzedamy od lochy w roku, decyduje się właściwie w procesie rozrodu. Tu też popełniamy najwięcej błędów,
często wynikających tylko z braku odpowiedniego
nadzoru i niewłaściwej organizacji pracy. Kontrola
poszczególnych zwierząt wymaga dużo czasu i jest
niewspółmierna do efektów. Stąd chciałabym wrócić
do zagadnienia niejednokrotnie poruszanego przeze
mnie na łamach niniejszego pisma, a mianowicie do
grupowania loch.
Temat ten poruszony był m.in.
przez przedstawiciela firmy Polsanders Romana Bryckiego na
konferencji pt. „Nowości i aktualności w hodowli trzody chlewnej”,
która odbyła się w Gdańsku oraz
przez lek. med. wet. Aleksandra
Skorackiego z firmy BASKO, którego miałam przyjemność wysłuchać na szkoleniu przygotowanym
przez Centrum Doradztwa Rolniczego, Oddział w Poznaniu.
Zorganizowanie stada loch
w odpowiednie grupy jest wskazane nie tylko w dużych gospodarstwach, ale już gdy mamy ich
około 30, a nawet mniej. Należy
przejść z tradycyjnego, ciągłego
systemu wyproszeń na cykliczny,
o określonym, powtarzalnym rytmie. Umożliwia to skoncentrowanie
określonych czynności w krótkim
czasie, potem zaś sprzedaż większych partii wyrównanych prosiąt
lub - przy cyklu zamkniętym tuczników. Wydaje się, że dla
średniej wielkości stad najbardziej
korzystny jest rytm 3-tygodniowy.
Jest on zgodny z biologicznym
cyklem płciowym u loch (21 dni)
i umożliwia włączenie powtarzających loch do kolejnej grupy. Można
go zorganizować bez hormonalnej
synchronizacji rui bądź też z taką
synchronizacją. W stadach bardzo
dużych korzystniejszy jest rytm
tygodniowy produkcji, a w stadach
do 30 loch możemy zastosować np.
cykl 6-tygodniowy, dokonując podziału stada loch na cztery grupy
i ustawiając krycia co 6 tygodni.
Proponuję tutaj jako przykład cykl
3-tygodniowy z 4-tygodniowym
karmieniem prosiąt przez lochy.
Jak do tego się zabrać? Podstawą produkcji w grupach technologicznych jest znajomość cyklu
płciowego i dostosowanie do niego
całego rytmy produkcji. Najpierw
dobrze należy się przyjrzeć dotychczasowemu systemowi i budynkom.
Następnie określić, jaką ilością kojców porodowych dysponujemy i czy
mamy możliwości zwiększenia ich
ilości, gdyż to one nam limitują
liczebność grupy loch. W systemie
cyklu 3-tygodniowego potrzebujemy kojce porodowe dla dwóch
grup, najlepiej w oddzielnych sektorach, bo wówczas możemy realizować zasadę „całe pomieszczenie
pełne – całe pomieszczenie puste”.
Lochy wstawiamy na tydzień przed
planowanym porodem. Prosięta
przebywają z maciorami 4 tygodnie
i mamy tydzień na oczyszczenie,
mycie i dezynfekcję. Jeśli nie mamy
chlewni sektorowej, zadbajmy o to,
aby lochy z jednej grupy były razem
wstawiane do kojców obok siebie.
Ułatwi nam to nadzór nad nimi,
ułatwi pracę, a potem oczyszczenie i
dezynfekcję. Zacząć jednak powinniśmy od stworzenia tych grup, czyli
podzielenia stada loch na 7 grup,
w zbliżonym okresie fizjologicznym,
tak aby możliwe było jednoczesne
odłączenie od nich prosiąt, przyśpieszając nieznacznie lub wydłuża-
jąc okres karmienia. Możemy tu
skorzystać z ogólnie dostępnego
w Internecie programu www.sygmasystem.info, który pomoże mam
dokonać podziału na grupy, zapoznać się z zaletami grupowego
traktowania loch oraz omawia zarówno system w okresie przejściowym, jak i po wdrożeniu. Następnie
grupę loch traktujemy jednakowo –
prosięta odsadzamy w czwartek, tak
aby ruja u tych loch wystąpiła od
niedzieli i krycia były w poniedziałek, wtorek i środę. Wówczas porody też będą rozkładać się w czwartki, piątki i soboty.
Najważniejsze korzyści tego
systemu to:
 lepsze wykorzystanie czasu pracy
poprzez zaplanowane i rytmicznie
powtarzane czynności. Rolnik ma
w tej fazie określoną liczbę loch
i zajmuje się nimi łącznie. Pozwala to oszczędzić czas;
 ułatwienie kontroli rui, obniżenie kosztów inseminacji (dowóz
nasienia), łatwiejsza diagnostyka ciąży, zabiegi pielęgnacyjne
i profilaktyczne, lepszy nadzór
nad porodami (możliwości przełożenia prosiąt do innych matek, gdy jest taka potrzeba);
 ułatwienie żywienia, gdyż określona grupa loch jest w tej samej fazie fizjologicznej i dostaje
taką samą paszę;
 lepsze wykorzystanie budynków
i ułatwienie wprowadzenia zasady „całe pomieszczenie pełne –
całe
pomieszczenie
puste”,
wprowadzenie lepszej higieny
i prawidłowej dezynfekcji.
 większa liczba prosiąt w określonym wieku i zbliżonej wadze,
co ułatwia grupowanie warchlaków, a potem tucz w grupach
i zapewnia rytmiczną sprzedaż
grup tuczników o zbliżonej wielkości i liczebności;
 ułatwienie właściwego prowadzenia dokumentacji w stadzie
i stworzenie możliwości ciągłego
porównywania wyników produkcyjnych;
 w konsekwencji oszczędzenie
czasu i pieniędzy.
Specjaliści Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Gdańsku służą wszechstronną pomocą
doradczą w wyżej poruszonym temacie.
mgr inż. Maria Gwizdała
ZDROWA ŻYWNOŚĆ POD LUPĄ
Zdrowa żywność jest częstym tematem poruszanym na
wielu szkoleniach, konferencjach oraz spotkaniach. Zajmuje też coraz więcej miejsca na
łamach prasy rolniczej i nie
tylko. Mówiąc o zdrowej żywności, mam na myśli żywność,
która jest bezpieczna dla konsumentów, a więc pełnowartościowa, niezawierająca żadnych szkodliwych substancji.
Zapewnienie bezpieczeństwa
zdrowotnego należy rozpatrywać
w ramach całego łańcucha produkcji żywności - począwszy od
produkcji podstawowej w gospodarstwie rolnym, czyli „od wideł do
widelca”. Rolnicy zobowiązani są
dołożyć starań, aby wytwarzana
przez nich żywność spełniała wymogi prawa żywnościowego.
Wiele uwagi poświęca się produkcji zdrowych pasz oraz stworzeniu zwierzętom warunków niezbędnych do zachowania zdrowia.
Produkty pochodzenia zwierzęcego
mogą być wprowadzone na rynek,
jeśli zostały pozyskane od zwierząt, które spełniają wymagania
weterynaryjne: zdrowotne, higieniczne, sanitarne, organizacyjne,
lokalizacyjne, techniczne i technologiczne określone w przepisach
o ochronie zdrowia zwierząt oraz
zwalczaniu
chorób
zakaźnych
zwierząt. Krótko mówiąc - zdrowa
żywność od zdrowych zwierząt.
Ujednolicone prawo żywnościowe określa warunki, w jakich
winna przebiegać produkcja oraz
parametry produktów, jakie mogą
być bezpieczne dla konsumenta.
Międzynarodowy Kodeks Żywnościowy jest zbiorem jednolitych
norm określających jakość żywności, określa zasady deklaracji znakowania żywności, metody pobierania prób i badania jakości, daje
zalecenia dotyczące higieny i jakości żywieniowej (skażenia mikrobiologiczne i chemiczne). Dlatego
bardzo ważnym jest prowadzenie
dokumentacji i zapisów dotyczących produkcji żywności i pasz,
które pozwolą zidentyfikować pochodzenie produktu oraz umożliwiają sprawdzenie czy pasza,
żywność bądź surowce wytworzone w gospodarstwie, przeznaczone
do dalszego przetwórstwa, nie
stanowią zagrożenia dla zdrowia
ludzi i zwierząt.
Prawo paszowe określa ogół
warunków, które muszą być spełnione i działań, które muszą być
podejmowane na etapie produkcji
i obrotu paszami, a prowadzona
dokumentacja pozwoli monitorować cały proces produkcji. Dozorującym nad jakością żywności pochodzenia zwierzęcego na wszystkich etapach jest Inspekcja Weterynaryjna. Lekarze wraz z producentami czuwają nad prawidłowościami w zakresie: zapewnienia
dobrostanu i zdrowia zwierząt, nad
produkcją pasz pochodzenia zwierzęcego, nad transportem i ubojem zwierząt, składowaniem żywności pochodzenia zwierzęcego,
nad sprzedażą bezpośrednią oraz
wytwarzaniem leków dla zwierząt.
Wydawać by się mogło, że mamy
żywność idealną, o wysokiej wartości biologiczno-dietetycznej i na
bazie skrzętnie prowadzonej dokumentacji jesteśmy w stanie
zbudować most zaufania między
producentem a konsumentem.
Opinie są jednak zupełnie inne.
Z wyników badań kulinarnych
wynika, że coraz częściej zjadamy
produkty mięso- i mlekopodobne.
Przeciętnie Polak zjada około 5 kg
rocznie ulepszaczy i konserwantów. Czy taka żywność ma wartość
biologiczną, czy środki konserwujące i ulepszające są obojętne dla
życia?
„Zdrowa żywność” moda czy
konieczność - takie pytanie często
stawiane jest na forum konsumentów polskich. Na rynku powinna
królować żywność ekologiczna,
nieskażona niedozwolonymi nawozami czy pestycydami. Żywność
ekologiczna powstaje w gospodarstwach, w których rośliny hoduje
się bez użycia chemicznych środków ochrony, a stosuje się tylko
nawozy naturalne, gdzie zwierzęta
chowa się zgodnie z potrzebami
gatunku i dba się o różnorodność
w przyrodzie oraz o bogactwo
krajobrazu. Produkty rolnictwa
ekologicznego
są
arystokracją
wśród żywności, ponieważ nie
zawierają żadnych konserwantów
i ulepszaczy, a posiadają doskonałe walory dietetyczne. Na świecie
ten rodzaj produkcji cieszy się
coraz większym zainteresowaniem.
W naszym kraju są dla niego
sprzyjające warunki, bo polskie
rolnictwo charakteryzuje się niskim
zużyciem środków ochrony roślin
i nawozów oraz małym skażeniem
środowiska. Łatwiej więc gospodarstwom przestawić się na produkcję
ekologiczną. Jest to duża szansa dla
małych gospodarstw kultywujących
tradycje kulinarne. Według opinii
prof. G. Rusaka - Prezesa Polskiej
Izby Produktu Regionalnego (wypowiedź na konferencji w Gołębiewku), naturalna żywność jest w dzisiejszym świecie bezcennym skarbem. Profesor zachęca do korzystania z tradycji naszego dziedzictwa
kulturowego i kulinarnego, zapewniając, że dziś konsument szuka
jakości, a nie ilości.
Odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności oparte jest na
trzech filarach:
 pierwszy filar to producenci
pasz, producenci surowców oraz
przetwórcy,
 drugi filar składa się z kompetentnych władz monitorujących
bezpieczeństwo żywności i egzekwujących odpowiedzialność,
 trzeci filar stanowią konsumenci.
To od nich zależy czy będzie
zbyt na zdrową, polską żywność.
Wszystkie trzy filary są równie
ważne, a ich stabilność pomaga
zachować równowagę na rynku
żywności. Anonimowej produkcji
nastąpił kres. Monitorowany proces produkcji i etykiety zawierające informację na temat sposobu
produkcji i pochodzenia żywności,
pomagają zdobyć zaufanie wśród
konsumentów.
Największym
powodzeniem
cieszy się żywność ekologiczna
oznakowana przez instytucje zajmujące się certyfikatami ekologicznymi. Żywność taka wyprodukowana jest zgodnie z obowiązującymi wymogami wpływającymi
na jakość produktów.
Najważniejsze wymogi to:
- przestrzeganie wysokich norm
dotyczących dobrostanu zwierząt,
a w szczególności zaspokajanie
charakterystycznych dla danego
gatunku potrzeb behawioralnych,
- ograniczenie stosowania środków zewnętrznych do pochodzących z produkcji ekologicznej
(zwierzęta, pasze, nawozy),
- utrzymywanie zdrowia zwierząt
poprzez wspomaganie naturalnej
obrony immunologicznej zwierząt, dobór odpowiednich ras
oraz praktyki hodowlane,
- praktykowanie produkcji zwierzęcej powiązanej z powierzchnią
gruntów rolnych, z zastosowaniem technologii obowiązujących
w ekologii (wymagania ustanowione w rozporządzeniach Rady
(WE) nr 834/2007 i Komisji (WE)
nr 889/2008).
Zwierzęta żywione są paszami
ekologicznymi złożonymi ze składników rolniczych uzyskanych w produkcji ekologicznej oraz z naturalnych
substancji
nierolniczych.
Pasze dla zwierząt pozyskuje się
przede wszystkim z gospodarstwa,
w którym zwierzęta są utrzymywane, lub z innych gospodarstw ekologicznych w tym samym regionie.
Część racji żywnościowej może
pochodzić z gruntów będących
w okresie konwersji. Nieekologiczne materiały paszowe pochodzenia
roślinnego,
materiały paszowe
pochodzenia zwierzęcego i mineralnego, dodatki paszowe, niektóre
produkty używane w żywieniu zwierząt oraz substancje pomocnicze
w przetwórstwie są stosowane wyłącznie w przypadku, gdy zostały
one dopuszczone do stosowania
w produkcji ekologicznej. By żywność ekologiczna zachowała swe
wartości kulinarne, winna być
przygotowywana do spożycia również w warunkach naturalnych,
bez użycia konserwantów i polepszaczy. Producenci żywności ekologicznej mają obowiązek oznaczenia swoich produktów certyfikatami. Świeżość żywności związana jest z czasem, jaki upływa od
wyprodukowania
żywności
do
momentu spożycia.
Ważną rolę w zachowaniu
świeżości spełnia szybka i prawidłowa dystrybucja. W przypadku
żywności ekologicznej sprzedaż
bezpośrednia, skraca drogę od
producenta do konsumenta.
Przed producentami żywności
ekologicznej oraz instytucjami monitorującymi prawidłowość produkcji
jest wiele do zrobienia. Interpretacja przepisów dopuszczających do
sprzedaży bezpośredniej wymaga
wiele modyfikacji dostosowujących
do danych sytuacji. Na producencie ciąży obowiązek produkcji
zdrowej i bezpiecznej żywności,
a wszelkie nakłady poczynione na
poprawę zdrowotności powinny
być zrekompensowane w uzyskanych dochodach.
Każdy, kto poszukuje sposobu
na zdrowe życie, będzie szukał
również zdrowej żywności, lecz
musi mieć gwarancję, ciągłych
i jednolitych dostaw.
mgr inż. Helena Artyszuk
PRODUKTY UBOCZNE CHOWU BYDŁA
I WŁAŚCIWE ICH WYKORZYSTANIE
W Polsce, od lat 80-tych, notuje się ciągły spadek
pogłowia bydła. W roku 2009 kształtowało się ono na
poziomie 35 szt./100 ha użytków rolnych. Jest to jeden
z najniższych wskaźników w Europie. Dla porównania
w Niemczech wskaźnik ten kształtuje się na poziomie
90 szt./100 ha, a w Holandii 200 szt./100 ha.
Pogłowie zmniejsza się we wszystkich krajach
rozwiniętych. Wiąże się to ze specjalizacją gospodarstw produkujących mleko, czego wynikiem jest
wzrost wydajności mlecznej bydła. Z tego powodu
mniejsze gospodarstwa rezygnują z hodowli bydła
mlecznego i przestawiają się na hodowlę bydła opasowego.
Rok 2010 przyniósł dość znaczące zmiany na rodzimym rynku mleka i wołowiny. Średnia cena mleka,
skupowanego przez mleczarnie w bieżącym roku, jest
większa o 10% niż średnia z poprzednich 5 lat
i kształtuje się na poziomie 1,07 zł/l. Cena ta wiąże
się z coraz większym popytem na produkty przemysłu
mleczarskiego, jak również jest wywołana kurczeniem
się rynków skupu mleka. Trzeba podkreślić, że produkcja mleka staje się opłacalna przy cenie oscylującej na poziomie 0,95 zł/l, oczywiście przy paszy pochodzącej z własnego gospodarstwa i wydajności
powyżej 6 tys. l od krowy. Analitycy przewidują dalszy wzrost cen mleka oraz stabilizację wartości pieniężnej w lutym i marcu 2011 roku.
Od kilku miesięcy, na polskim rynku wzrastają ceny mięsa wołowego, z czego wynika, że popyt na wołowinę wciąż rośnie. Trzeba tutaj podkreślić, że ceny
wołowiny uzyskiwane w naszym kraju są odzwierciedleniem cen w UE, ponieważ 60% mięsa wołowego
wyprodukowanego w Polsce jest eksportowane do krajów wspólnoty, a kolejne 20% eksportowane jest poza
granice UE. Niestety polskie mięso jest gorszej jakości,
bo bardzo często pochodzi z krzyżówek ras mlecznych
z mięsnymi. Tylko około 30 tys. sztuk bydła w Polsce
to rasy o użytkowaniu czysto mięsnym.
Bydło, niezależnie od kierunku hodowli, utrzymywane jest w Polsce głównie w dwóch systemach inwentarskich: uwięziowym i wolnostanowiskowym.
Przy systemach uwięziowych najczęściej utrzymywane jest ono na płytkiej ściółce, natomiast w systemie
wolnostanowiskowym zwierzęta mogą przebywać na
głębokiej ściółce, płytkiej ściółce oraz bezściołowo
(ruszta). Każdy z wymienionych systemów ma swoich
zwolenników i przeciwników.
Systemy bezściołowe często spotykane są w gospodarstwach wielkotowarowych ze względu na minimalizację obsługi związanej z wybieraniem odpadów
z produkcji zwierzęcej, a dokładnie w tym przypadku
– gnojowicy, która przechowywana jest w specjalnych
zbiornikach. Często na taki system również decydują
się gospodarstwa, które nie mają wystarczającej ilości
słomy pochodzącej z własnej produkcji. Oprócz tego,
że gnojowica jest wartościowym nawozem, który zawiera fosfor i potas w formach dobrze przyswajalnych
dla roślin – niestety, równolegle zakwasza glebę oraz
niszczy jej naturalną strukturę. Dzieje się tak, ponieważ tłuszcz i włókna zawarte w gnojowicy zasklepiają
pory w glebie, co prowadzi do destrukcyjnych procesów beztlenowych w warstwie ornej. Dodatkowo
nadmierna ilość bakterii beztlenowych, która dostaje
się do gleby wraz z tym nawozem naturalnym, powoduje zachwianie równowagi biologicznej pola, co przyczynia się do jego zakwaszenia. Również zbyt wysoki
poziom, zawartego w gnojowicy, azotu w formie
amonowej i siarkowodoru działa toksycznie na korzenie roślin, które nie mogą rozwijać się w prawidłowy
sposób. Najważniejsza, przy stosowaniu tego nawozu
naturalnego, jest jego homogenizacja, jak i odpowiednie przefermentowanie. Należy również dobrać odpowiednią dawkę, która nie powinna przekraczać maksymalnej granicy asymilacji tego nawozu przez glebę.
Gnojowicy nie powinno stosować się na glebach lekkich, ponieważ stwarza to niebezpieczeństwo przeniknięcia związków azotu i fosforu do wód gruntowych.
Gnojowica powinna być przechowywana
w gospodarstwach w specjalnych zbiornikach
Systemy ściołowe pozwalają na uzyskanie obornika, który jest wyjątkowo bogatym nawozem poprawiającym żyzność i aktywność biologiczną gleby. Nie
powoduje jej zakwaszenia i w korzystny sposób działa
strukturo-, jak i próchnicotwórczo. Na takie systemy
mogą pozwolić sobie gospodarstwa posiadające wystarczającą ilość słomy z własnej produkcji. Natomiast
kłopotem może okazać się przechowywanie obornika,
szczególnie przy systemach z płytką ściółką, w których jest on wybierany codziennie lub co kilka dni
i składowany w obrębie gospodarstwa. W systemach
z głęboką ściółką wybieranie obornika jest zazwyczaj
zsynchronizowane z jego wywożeniem na pola i przyorywaniem.
Przy każdym systemie utrzymania bydła problemem jest nadmierne wydzielanie odorów w budynkach inwentarskich, jak i w miejscach przechowywania produktów ubocznych chowu zwierząt. Ważnym
aspektem jest zadbanie o prawidłowe, tlenowe przemiany produktów ubocznych chowu zwierząt.
Z powyższych faktów płynie do świadomości każdego rolnika bardzo ważna informacja: już w oborze,
na pryzmie, kanałach gnojowych czy zbiorniku można
prawidłowo zadbać o produkty uboczne chowu zwierząt. Istotnym jest, aby jeszcze przed wywiezieniem
na pole obornika czy gnojowicy zatroszczyć się o prawidłowe, a zatem tlenowe przemiany tych naturalnych nawozów. Łatwym sposobem, na uzyskanie
optymalnie korzystnego dla gleby naturalnego nawozu, jest użycie stymulatorów przemian biologicznych
i chemicznych produktów ubocznych chowu zwierząt.
Na przykład PRP FIX - stymulator biologicznej
transformacji produktów ubocznych chowu zwierząt
składa się ze specjalnie opracowanej mieszaniny
związków mineralnych – jest to pochodna technologii
MIP. Preparat reguluje procesy fermentacji obornika,
gnojowicy i gnojówki. Jest to produkt, który stymuluje rozwój mikroorganizmów tlenowych (grzybów,
bakterii i innych), dzięki czemu zmniejsza procesy
gnilne (beztlenowe) zachodzące zarówno w oborniku,
jak i gnojowicy. Takie oddziaływanie na odpady
z produkcji zwierzęcej poprawia nie tylko dobrostan
zwierząt, ale także jakość nawozową produktów
ubocznych chowu zwierząt.
Stymulator ten powoduje
obniżenie stężenia amoniaku w budynkach inwentarskich o 30 - 50%, niezależnie
od
systemu
utrzymania, co pozytywnie
wpływa na mikroklimat w
oborze oraz na drogi oddechowe zwierząt. Procesy
zapoczątkowane wskutek
zastosowania
preparatu
przyczyniają się również
do obniżenia temperatury
obornika. Nie dochodzi
zatem
do
szybkiego
namnażania
się
w ściółce bakterii i wirusów, powodujących u bydła
mlecznego mastitis. Obniża się zatem ilość komórek
somatycznych w mleku. Kolejną korzyścią z zastosowania omawianego stymulatora przemian biologicznych i chemicznych produktów ubocznych chowu zwierząt jest bardziej sucha i stabilniejsza ściółka, dzięki
czemu nie dochodzi do złamań i zwichnięć kończyn
bydła, jak również zapobiega się bakteryjnym schorzeniom racic. Jednocześnie, dzięki suchszej ściółce,
zmniejsza się zapotrzebowanie na słomę – w systemach opierających się na głębokiej ściółce nawet
o 25%.
Poprzez stosowanie stymulatorów w gnojowicy
zmniejsza się jej toksyczne oddziaływanie na glebę.
Dzieje się tak, ponieważ ilość azotu w formie amonowej ulega zmniejszeniu oraz redukuje się ilość bakterii beztlenowych. Równocześnie stymulator ten przyczynia się do homogenizacji gnojowicy w kanałach
i zbiornikach, co ułatwia jej wybieranie i stosowanie
na polach produkcyjnych.
Produkty uboczne chowu zwierząt, wskutek oddziaływania omawianego preparatu, zwiększają swoją
wartość nawozową. Potwierdzają to wieloletnie badania w Polsce i Francji.
Przy dawce obornika 30 t/ha, poddanego wcześniejszemu działaniu stymulatora przemian biologicznych i chemicznych produktów ubocznych chowu
zwierząt, wprowadza się więcej: azotu, potasu, magnezu i wapnia (tabela 1).
Tabela 1.
Zawartość składników N, K, Mg, Ca w oborniku
przy dawce 30 t/ha
Azot
organiczny (N)
Potas (K)
Magnez (Mg)
Wapno (Ca)
Bez
użycia
PRP FIX
[kg]
Z użyciem
PRP FIX
[kg]
Różnica
[kg]
249
330
79
175
42
153
194
53
240
19
11
87
Źródło: GAEC de la Tremblée 22 Hénon (Francja), analizy
wykonane przez Celesta-Lab
Przy wciąż rosnących cenach nawozów mineralnych, używanie stymulatora przemian biologicznych
i chemicznych produktów ubocznych chowu zwierząt
wykorzystującego technologię MIP daje realne możliwości sporych oszczędności na nawożeniu w gospodarstwie.
Ważny jest również aspekt zmniejszenia emisji
odorów podczas stosowania na polach produktów
ubocznych chowu zwierząt zawierających wspomniany
stymulator - aż o 27%. Jest to istotne szczególnie dla
gospodarstw, które posiadają pola w sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej.
Optymalne dawkowanie preparatu niesie ze sobą
zarówno ekonomiczne, jak i praktyczne korzyści.
Tabela 2.
Dawkowanie PRP FIX - stymulatora przemian
biologicznych i chemicznych produktów ubocznych
chowu zwierząt w chowie bydła
Rodzaj zwierzęcia
Krowy dojne/opasy
powyżej 500 kg
Krowy zasuszone
Młode bydło
od 200 kg do 500 kg
Cielęta / Młode bydło
do 200 kg
Dawka
na 1 sztukę/tydzień
1,0 kg
0,8 kg
0,5 kg
0,15 kg
Z powyższych informacji wynika, iż zastosowanie
stymulatora, opartego na technologii MIP, dostarcza
wielu korzyści w produkcji zwierzęcej oraz roślinnej:
- zmniejsza wydzielanie amoniaku i zapobiega nadmiernemu gromadzeniu się bakterii i wirusów w ściółce, przez co korzystnie działa na dobrostan zwierząt;
- zmniejsza toksyczne działanie gnojowicy na glebę,
co z kolei pozwala na lepsze jej wykorzystanie
w nawożeniu;
- zwiększa wartość nawozową obornika i gnojowicy,
które po zastosowaniu, poprawiają żyzność gleby;
- pozwala oszczędzać na słomie, nawozach mineralnych i wizytach weterynaryjnych.
Hubert Tabor
Agencja Prasowa „Jatrejon”
Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy
STYCZEŃ
Bydło:
● Od 1 stycznia 2011 roku zaczynają obowiązywać wymagania wzajemnej zgodności z obszaru B, który
obejmuje:
- Zdrowie publiczne,
- Zdrowie zwierząt, zgłaszanie niektórych chorób,
- Zdrowotność roślin.
W przypadku nieprzestrzegania zasad wzajemnej zgodności konsekwencją jest odpowiednie zmniejszenie
przyznawanych rolnikowi płatności. Więcej na ten temat można dowiedzieć się od doradców i specjalistów
PODR.
● Na pastwisku zwierzęta miały zapewniony ruch i świeże powietrze. Postarajmy się im to zabezpieczyć również w okresie zimy. Jeśli jest to tylko możliwe, pozwólmy zwierzętom na korzystanie z wybiegów. Wpłynie
to korzystnie na ich stan zdrowia, przemianę materii i apetyt, jak również ułatwi nam wykrycie cichych rui.
Zwierzęta powinny mieć właściwe warunki mikroklimatyczne w oborze, nie powinny przebywać w dusznych,
wilgotnych i niewietrzonych budynkach.
● Zakonserwowane pasze objętościowe zapewniają w tym okresie najbardziej stabilne żywienie bydła. Mając
wyniki badań laboratoryjnych skarmianych pasz, możemy zapewnić zwierzętom dawkę pokarmową zgodną
z ich potrzebami bytowymi i produkcyjnymi. Wykonanie analiz laboratoryjnych można przeprowadzić w laboratorium PODR, Oddział Stare Pole. Pamiętajmy, że krowy powinny mieć dostęp do paszy przez co najmniej 20 godzin, a do wody i lizawki solnej przez całą dobę.
● W okresie okołoporodowym istnieje największe ryzyko wystąpienia stanów zapalnych wymienia. Organizm
krowy jest w tym czasie osłabiony i narażony na działanie drobnoustrojów. Zwróćmy na to szczególną uwagę, przystępując do doju.
Trzoda chlewna:
Moment odsadzenia prosiąt wywołuje u nich silny stres. Prosięta często jednocześnie pozbawiane są opieki matki, zmieniają pomieszczenie, rodzaj paszy, rodzaj podłoża oraz skład osobowy grupy. W wyniku takiego
nałożenia się czynników stresotwórczych, pojawia się u prosiąt odruch nieżytu jelit i przerwy w pobieraniu paszy, co prowadzi do powstawania biegunek. Trwa również ustalanie hierarchii stada, poznawanie nowego otoczenia i „nauka chodzenia” po nowym podłożu. Aby uniknąć takiej kumulacji niesprzyjających czynników, należy przestrzegać - w miarę możliwości - pewnych zasad w okresie odsadzeniowym:
● nie odsadzamy prosiąt w wieku poniżej 28 dni;
● nie powinno odsadzać się prosiąt przed osiągnięciem 8 kg wagi żywej;
● jeśli jest taka możliwość, to po odsadzeniu lochy przytrzymajmy prosięta w klatce, w celu przygotowania
ich do pobierania nowej i stałej paszy (bez mleka lochy), a jednocześnie unikniemy kumulacji czynników
stresowych;
● nowe pomieszczenie (odchowalnia) powinno być wymyte, zdezynfekowane, suche i nagrzane. Pasza powinna być w korytku, a woda w poidłach smoczkowych nie powinna płynąć bezpośrednio z wodociągu ze
względu na ciśnienie i temperaturę. Wysokie ciśnienie wody w smoczkach zniechęca je do picia i prowokuje
do szukania innych zastępczych „źródeł” np. gnojówki. Optymalny przepływ wody w smoczkach dla prosiąt
nie może przekraczać 0,3 l/minutę;
● gdy prosięta przychodzą do odchowalni z rusztu - ścielmy skromnie, dla prosiąt „ze słomy” pościelmy posadzkę niewielką ilością ściółki;
● w celu uniknięcia walk związanych z ustalaniem hierarchii w stadzie, najlepiej jest stosować w porodówce
kojce zintegrowane.
Nowe grupy powinny być wyrównane wagowo. Niewielka różnica wagi początkowej szybko narasta i różnicuje stawkę. Straty poniesione na tym etapie są nieodwracalne.
inż. Wanda Barańska, mgr inż. Zbigniew Marciniak, inż. Włodzimierz Sawirski
Jeśli dzień chmurny w Sebastian Święty (20 stycznia),
powietrzem takim będzie rok przejęty.
Gdy w styczniu wilgotno i mglisto,
to wiosna mokra i w lecie dżdżysto.
Trafnym doborem par rodzicielskich do kojarzeń
tworzysz rentowność produkcji trzody chlewnej w swoim gospodarstwie
OKRĘGOWY ZWIĄZEK HODOWCÓW ZARODOWEJ TRZODY CHLEWNEJ
80-874 Gdańsk, ul. Na Stoku 48
tel./fax (58) 530-04-27, 530-04-44, e-mail: [email protected]
Genetyka przynosi szybkie zwiększenie mięsności produkowanego żywca wieprzowego.
Wysoka jakość materiału matecznego – loszki „POLSUS”, Filia Gdańsk i knurków „POLSUS”, Filia Gdańsk
wnosi lepsze korzyści produkcji w Twojej hodowli
i gwarantuje wyższe dochody w momencie klasyfikacji w ubojniach.
Wykaz hodowców trzody chlewnej, objętych oceną wartości użytkowej i hodowlanej
przez Polski Związek Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej „POLSUS”
Filia w Gdańsku, z siedzibą w Tczewie, uprawnionych do sprzedaży
materiału hodowlanego
Stan na dzień 15.11.2010 r.
Lp.
Hodowca
1.
Błażek Zenon
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Browarczyk Tadeusz
Burek Stanisław
Cybulski Zbigniew
Ebertowski Ryszard
Godlewski Zdzisław
Gołecki Feliks
8.
9.
10.
11.
Graban Wiesław
Gumiński Ryszard
Hanasko Zenon
Pliszka Józef
Miejscowość
Gmina
86-171 Rychława
Skórcz
Smołdzino
Lubieszyn
Ostrowite
Markubowo
Czarlin
Mościska
83-304
83-420
89-662
83-400
83-110
83-240
Przodkowo
Liniewo
Ostrowite
Kościerzyna
Tczew
Lubichowo
Przodkowo
Liniewo
Chojnice
Kościerzyna
Tczew
Lubichowo
Zelgoszcz
Miradowo
Rabacino
Zelgoszcz
83-208
83-210
77-100
83-208
Zelgoszcz
Zblewo
Bytów
Zelgoszcz
Lubichowo
Zblewo
Studzienice
Lubichowo
12. Hnatiuk Zenon
Rabacino
77-100 Bytów
Studzienice
13. Jurczyński Henryk
Wielgłowy
83-120 Subkowy
Subkowy
14. Klingenberg-Homa
Brygida
15. Koss Beata, Mirosław
16.
17.
18.
19.
Kamionka
Poczta
Sztumska Wieś 82-400 Sztum
Gnieżdżewo
Krawczykiewicz Michał
Sternowo
Łoza Jarosław
Rabacino
Mazurowski Łukasz
Wielki Bukowiec
Mazurowski Marek
Zelgoszcz
20. Miąskowski Stanisław
21. Mokwa Maria
22. Nowakowski Mieczysław
Załęże
Subkowy
Pałubin
Sztum
840121 Swarzewo
Puck
89-641
77-100
83-208
83-208
Chojnice
Studzienice
Skórcz
Lubichowo
Nowa Cerkiew
Bytów
Zelgoszcz
Zelgoszcz
83-304 Przodkowo
Przodkowo
83-120 Subkowy
Subkowy
83-430 Stara Kiszewa
Stara Kiszewa
Nr tel.
58 582-91-37
0-605852155
58 681-96-36
58 687-80-63
52 39-87-412
58 686-57-27
58 536-69-13
58 588-56-03
604888543
58 588-51-15
58 588-44-34
59 821-47-89
58 582-43-06
Produkuje
loszki
i
loszki
knurki
krzyżówkowe
*
Rasa
10
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
20
10
20
10
20, 80
20
*
-
*
*
*
*
20
20
10, 70
20
59 821-47-93
504066467
58 536-69-51
601937950
55 640-48-09
*
*
10
-
*
20
*
*
20
58 673-37-62
0-693302914
52 39-87-384
59 821-47-82
514471825
58 560-95-26
606618096
58 681-96-54
*
*
10, 70
*
*
*
*
*
*
20
20
10
20, 70
*
*
10
58 536-83-43
605346075
58 687-64-32
-
*
20
-
*
10
Lp.
Hodowca
23. Odya Czesław
Miejscowość
Łąg Kolonia
Poczta
Gmina
89-652 Łąg
Czersk
24. Regliński Andrzej
25. Roskwitalski Wojciech
26. Skrzypkowski Szczepan
Smołdzino
Wysoka
Smołdzino
83-304 Przodkowo
83-212 Bobowo
83-304 Przodkowo
Przodkowo
Bobowo
Przodkowo
27. Stefański Marian
28. Stolc Józef
Skorzewo
Kiełpino
83-400 Kościerzyna
83-307 Kiełpino
Kościerzyna
Kartuzy
29. Syldatk Elżbieta
30. Szepel Edward
Gronowo
Węgorzynko
Miastko
ul. Długa 12/40
Pawłowo
Lotyń
Pastwa
31. Szulc Bogdan
32. Szynszecki Mirosław
33. Śnieg Andrzej
34. Talewski Grzegorz
35. Terefenko Zbigniew
36. Węsierski Jan
37. Megier Jarosław
83-122 W. Walichnowy Gniew
77-200 Miastko
Miastko
89-600 Chojnice
89-641 Nowa Cerkiew
82-500 Kwidzyn
Czersk
89-650 Czersk
ul. Łubianka 9
Michałowo
76-223 Stawęcino
Smołdzino
Wolny Dwór
83-304 Przodkowo
Skarszewy
Chojnice
Chojnice
Kwidzyn
Czersk
Główczyce
Przodkowo
Skarszewy
Nr tel.
52 39-86-830
600534778
58 681-96-61
58 562-17-45
58 681-96-30
603452481
58 687-12-11
58 681-05-91
607658208
58 535-16-79
502247997
52 39-70-954
52 39-87-258
55 275-74-70
602670505
52 39-84-474
603199648
59 811-66-78
880588100
58 681-96-74
605665567
58 588-22-11
Produkuje
loszki
i
loszki
knurki
krzyżówkowe
*
Rasa
20
*
*
*
*
*
10
10
20, 80
*
*
*
*
*
*
*
*
20
10, 20,
70
10
10
*
*
*
*
20
20
20, 70
*
*
10
-
*
20
*
*
*
*
20
10
* zakres produkcji oraz aktualna w miesiącu możliwość ilościowego zakupu materiału hodowlanego (knurki, loszki)
SYMBOLE RAS:
10- WBP,
20 - BPZ,
50 - ZŁOTNICKA PSTRA,
60 - HAMPSHIRE,
70 - DUROC,
80 – PIETRAIN
Wykaz hodowców, którzy zrezygnowali z prowadzenia oceny użytkowości rozpłodowej loch
i nieposiadających certyfikatu oraz uprawnień do sprzedaży materiału hodowlanego trzody chlewnej
(knurki i loszki).
1. Dahm Józef – Kranek, gmina Skórcz,
2. Cirocki Stanisław – Smołdzino, gmina Przodkowo,
3. Wrona Kazimierz – Łęgowo, gmina Pruszcz Gdański,
4. Wolski Bronisław – Bawernica, gmina Parchowo,
5. Toruńczak Ryszard – Załamkowo, gmina Kamienica Królewska,
6. Borkowski Zbigniew – Kościeleczki, gmina Malbork.
7. Nalikowski Piotr – Dubiel, gm. Kwidzyn
Wykaz telefonów komórkowych (służbowych) osób udzielających informacji na temat dostępnego
materiału hodowlanego:
1. Ryszard Bogusławski - 507088394,
2. Andrzej Bułakowski - 507088396,
3. Arkadiusz Drewing
- 507088398,
4. Krzysztof Żółć
- 507088399,
5. Aleksandra Kopicka – 507088395.
PRAWNE ASPEKTY PRZECHOWYWANIA I STOSOWANIA
NAWOZÓW NATURALNYCH
Nawozy naturalne wytwarzane w gospodarstwach rolnych prowadzących produkcję zwierzęcą są bardzo ważnym aspektem tej gałęzi gospodarki, głównie ze
względów ekonomicznych, technologicznych, jak i środowiskowych. W ostatnich latach szczególną uwagę zwraca się na przechowywanie i stosowanie nawozów naturalnych z uwagi na ochronę środowiska. Stanowią one bowiem istotne źródło punktowe i obszarowe odpływu biogenów do środowiska naturalnego. Konsekwencją
niewłaściwej gospodarki nawozami naturalnymi jest przyspieszenie tempa antropogenicznej eutrofizacji zbiorników wodnych, jak również możliwość zanieczyszczenia
wód podziemnych azotanami. W niniejszym artykule zostaną opisane podstawowe
standardy związane z zagospodarowaniem nawozów naturalnych.
Zgodnie z definicją, zapisaną w ustawie o nawozach i nawożeniu [1], nawozy naturalne to obornik,
gnojówka i gnojowica pochodzące od zwierząt gospodarskich, w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, odchody, z
wyjątkiem odchodów pszczół i zwierząt futerkowych,
bez dodatków innych substancji oraz guano – przeznaczone do rolniczego wykorzystania. Przy rolniczym
zagospodarowaniu nawozów naturalnych nie mają
zastosowania przepisy ustawy o odpadach [2]. Oznacza to, że gnojówka, gnojowica i obornik wykorzystywane rolniczo, w celach nawozowych, nie są odpadami,
pomimo określonego kodu odpadów, zgodnie z katalogiem odpadów, 02 01 06 – odchody zwierzęce [3].
Przykładem gospodarstw rolnych, w których nawozy
naturalne, w rozumieniu przepisów prawa, są odpadami (kod 02 01 06) mogą być fermy drobiu nieposiadające gruntów rolnych, w których wytwarzany pomiot
kurzy jest przekazywany do procesów odzysku, np.
produkcji podłoża do pieczarek. W takich sytuacjach
zastosowanie mają przepisy ustawy o odpadach oraz
rozporządzenia wykonawcze do tej ustawy.
Poszczególne rodzaje nawozów naturalnych
szczegółowo określają definicje IBMER (Instytut Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa,
obecnie Instytut Technologiczno-Przyrodniczy). I tak:
- Gnojowica to mieszanina odchodów zwierzęcych,
resztek pasz oraz wód technologicznych z budynków inwentarskich wraz z przeciekami z instalacji
wodociągowych. Gnojowica powstaje przy utrzymywaniu zwierząt w systemie bezściołowym. Skład
chemiczny gnojowicy waha się w szerokich granicach, zależnie od wieku i sposobu użytkowania zwierząt, ich żywienia i stopnia rozcieńczenia gnojowicy
wodą. Wartość wskaźnika BZT51 wynosi od 55000 do
1
BZT5 – biochemiczne zapotrzebowanie tlenu, to umowny
wskaźnik określający ilość tlenu wymaganą do utlenienia
związków organicznych przez mikroorganizmy (bakterie
16000 mg O2/dm3, średnio 11 000 mg O2/dm3.
Wartość ta w stosunku do BZT5 ścieków bytowogospodarczych wynosi 37:1.
 Gnojówka to odcieki powstające w budynkach inwentarskich przy ściółkowym systemie utrzymania
zwierząt (na tzw. płytkiej ściółce).
 Obornik to odchody stałe i ciekłe zwierząt zmieszane
ze ściółką stanowiące nawóz organiczny. Zawartość
składników nawozowych w oborniku może się zmieniać w zależności od żywienia zwierząt, sposobu ich
utrzymania, ilości używanej ściółki, a przede wszystkim od gatunku zwierząt oraz sposobu przechowywania obornika (na tzw. płytkiej lub głębokiej ściółce).
Ważną kwestią w gospodarce nawozami naturalnymi, zwłaszcza pod kątem ich rolniczego wykorzystania oraz wpływu na środowisko, jest oszacowanie
ilości powstających odchodów zwierzęcych w ciągu
roku. Dane literaturowe podają szereg wskaźników
produkcji nawozów naturalnych przez poszczególne
rodzaje zwierząt. W środowisku prawnym metodykę
obliczania rocznej ilości wytwarzanych nawozów naturalnych w gospodarstwach rolnych określono w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005
roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu
udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej
objętej planem rozwoju obszarów wiejskich [4]. Metodyka określona w zacytowanym powyżej Rozporządzeniu uwzględnia stany średnioroczne poszczególnych rodzajów i grup technologicznych zwierząt oraz
systemy ich utrzymania (płytka lub głęboka ściółka,
system bezściołowy). Zacytowany akt prawny podaje
m.in. wskaźniki dla trzody chlewnej, bydła, koni,
owiec, kur, gęsi, indyków, brojlerów.
aerobowe). Wartość tę uzyskuje się w wyniku pomiaru zużycia tlenu przez badaną próbkę wody lub ścieków w ciągu 5
dób. Im wyższa wartość BZT5 tym większe zanieczyszczenie
(ilość związków organicznych).
Tabela 1.
Wskaźniki do obliczania ilości wytwarzanych nawozów naturalnych dla trzody chlewnej
wg Rozporządzenia [4]
Rodzaj zwierząt
[sztuki
średnioroczne]
Knury
Maciory
Warchlaki
od 2 do 4 miesięcy
życia
Prosięta
do 2 miesięcy życia
Tuczniki
Głęboka ściółka
Obornik
[ton/rok*]
6,5
7,0
System utrzymania
Płytka ściółka
Obornik
Gnojówka
[ton/rok*]
[m3/rok*]
3,2
2,9
3,7
3,6
Bezściołowo
Gnojowica
[m3/rok*]
4,6
4,6
2,5
0,1
1,1
1,7
1,2
0,2
0,9
0,5
4,5
2,5
2,2
3,5
*Produkcja nawozu od jednej sztuki średniorocznej poszczególnych rodzajów zwierząt
Infrastrukturę techniczną do przechowywania nawozów naturalnych, wytworzonych w gospodarstwach
rolnych, stanowią płyty obornikowe oraz szczelne
zbiorniki na płynne odchody zwierzęce (gnojówka,
gnojowica). Obowiązek posiadania wymienionych
obiektów nakłada na rolników ustawa o nawozach
i nawożeniu [1]. Przepisy różnicują jednak gospodarstwa oraz terminy, w jakich należy wyposażyć gospodarstwa rolne w te urządzenia. Zbiorniki na gnojówkę
i gnojowicę są obligatoryjne dla wszystkich gospodarstw rolnych, z zastrzeżeniem, że wymóg ten będzie obowiązywał od 1 stycznia 2011 r. Do tej daty
gospodarstwa mają bądź miały czas na budowę lub
instalację takiego obiektu. Należy dodać, że przedmiotowe zbiorniki, zgodnie z zapisem art. 25, ust. 1. Ustawy o nawozach i nawożeniu [1], powinny być zbiornikami szczelnymi, zamkniętymi, przy czym nie określa
się tu szczegółowo rodzaju przykrycia (pokrywy).
Inaczej ma się kwestia wyposażenia gospodarstw
w płyty obornikowe. Ustawodawca różnicuje wymóg
posiadania płyty obornikowej od skali produkcji zwierzęcej oraz lokalizacji gospodarstwa. Płyty obornikowe,
w obecnym stanie prawnym, stanowią niezbędną infrastrukturę techniczną w gospodarstwach:
 zlokalizowanych na obszarach szczególnie narażonych na zanieczyszczenia azotanami (w skrócie
określanych OSN),
 o skali produkcji: 40 000 stanowisk dla drobiu, 750
stanowisk dla macior, 2000 stanowisk dla świń
o wadze ponad 30 kg.
W tych wymienionych powyżej gospodarstwach,
obowiązek posiadania płyty obornikowej wszedł
w życie z dniem 1 stycznia 2009 r. (art. 53 ustawy [1]).
Wymóg posiadania płyty obornikowej może również wynikać z zobowiązań lub uczestnictwa gospodarstwa w programach finansowanych ze środków
UE, np. PROW (deklaracje w SPO, w Programie Rolnośrodowiskowym i inne).
Przepisy prawne [1] regulują również kwestię
wymiarowania płyt obornikowych oraz zbiorników na
płynne odchody zwierzęce. Wpływ na wymaganą powierzchnię i pojemność przedmiotowych obiektów ma
położenie gospodarstwa na obszarach tzw. OSN lub
poza nimi. Wymagana pojemność i powierzchnia dla
urządzeń do przechowywania nawozów naturalnych
powinna umożliwiać ich składowanie przez okres 4 mie-
sięcy. W przypadku gospodarstw położonych na obszarach szczególnie narażonych na zanieczyszczenia azotem ze źródeł rolniczych (OSN), wielkość płyty gnojowej
oraz pojemność zbiorników na gnojówkę i gnojowicę
powinny być takie, aby gromadzenie i przechowywanie mogło trwać co najmniej 6 miesięcy.
W warunkach województwa pomorskiego obowiązującym standardem w zakresie wymiarowania magazynów nawozów naturalnych będzie 4-miesięczny
okres ich przechowywania, ponieważ nie wyznaczono
tu obszarów szczególnie narażonych (tzw. OSN).
W woj. pomorskim wielkość płyty gnojowej
oraz pojemność zbiorników na gnojówkę i gnojowicę
w gospodarstwach do tego zobowiązanych powinny
być takie, aby gromadzenie i przechowywanie
nawozów naturalnych mogło trwać
co najmniej 4 miesiące
Z punktu widzenia estetyki siedliska gospodarstwa,
bezpieczeństwa żywności oraz uciążliwości dla zabudowy sąsiedniej, prawnie określono lokalizację płyt obornikowych i zbiorników na płynne odchody zwierzęce
w zabudowie zagrodowej. Standardy prawne, w tym
zakresie, zapisano w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa
i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r.
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny
odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie [5].
Tabela 2.
Wymagane odległości zbiorników oraz płyt obornikowych od innych obiektów i urządzeń [5]
Wyszczególnienie
Odległość [m]:
od zbiorników otwartych
od zbiorników zamkniętych
o pojemności do 200 m3
na płynne odchody
oraz płyt obornikowych
Od otworów okiennych i drzwiowych
pomieszczeń przeznaczonych na pobyt
ludzi na działkach sąsiednich
Od magazynów środków spożywczych,
a także obiektów budowlanych
przetwórstwa rolno-spożywczego
Od granicy działki sąsiedniej
Od studni
Od budynków magazynowych ogólnych
Od silosów na zboże i pasze
Od silosów na kiszonki
Zbiorniki na płynne odchody zwierzęce mogą być
usytuowane w mniejszych odległościach od granicy
sąsiedniej działki niż podano w powyższej tabeli lub
nawet na granicy działek, jeżeli będą przylegać do
tego samego rodzaju zbiorników na tejże działce sąsiedniej. Odległość otwartych zbiorników na gnojówkę
i gnojowicę o pojemności większej niż 200 m3 od
obiektów budowlanych wymienionych w tabeli 2. i od
granicy sąsiedniej działki określane są indywidualnie
w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania
terenu, w uzgodnieniu z właściwym państwowym
wojewódzkim inspektorem sanitarnym. Warto również
dodać, że zbiorniki naziemne oraz częściowo zagłębione zbiorniki otwarte o wysokości ścian mniejszej
niż 1,80 m nad poziom terenu muszą być zabezpieczone ogrodzeniem o wysokości co najmniej 1,80 m.
Kierując się troską o środowisko naturalne, opracowano i zapisano prawnie szereg norm dotyczących zasad stosowania nawozów naturalnych. Ustawa o na-
15
30
15
50
4
5
5
5
5
4
15
10
5
10
wozach i nawożeniu [1] określa jednoznacznie, że
nawozy należy stosować w sposób, który nie zagraża
zdrowiu ludzi lub zwierząt lub środowisku. Jednym
z podstawowych standardów wynikających z przytoczonej ustawy jest określona maksymalna dawka
nawozu naturalnego, jaką można zastosować w okresie roku, wynosząca 170 kg azotu (N) w czystym
składniku na 1 ha użytków rolnych. Metodykę obliczania wielkości nawożenia nawozami naturalnymi
podano m.in. w przytoczonym wcześniej Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku
w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania
pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem
rozwoju obszarów wiejskich [4]. Akt prawny zawiera
wskaźniki zawartości azotu w wytwarzanych przez
poszczególne rodzaje zwierząt nawozach naturalnych,
w zależności od systemu utrzymania zwierząt.
Tabela 3.
Sposób obliczania rocznej zawartości azotu w nawozach naturalnych
wyprodukowanych w gospodarstwie rolnym wg Rozporządzenia [4].
Wskaźniki dla trzody chlewnej utrzymywanej w systemie płytkiej ściółki i bezściołowo
Rodzaj
zwierząt
[sztuki
średnioroczne]
Knury
Maciory
Warchlaki od
2 do 4 miesięcy życia
Prosięta do
2 miesięcy życia
Tuczniki
System utrzymania
Płytka ściółka
Obornik
Gnojówka
Zawartość
Zawartość
Produkcja
Produkcja
azotu
azotu
obornika
gnojówki
[kg/t
[kg/m3
3
[t/rok]
[m /rok]
obornika]
gnojówki]
3,2
2,1
2,9
3,3
3,7
2,2
3,6
3,4
Bezściołowo
Gnojowica
Zawartość
Produkcja
azotu
gnojowicy
[kg/m3
3
[m /rok]
gnojowicy]
4,6
4,0
4,6
4,2
0,1
0,5
1,1
0,8
1,7
1,6
0,2
0,01
0,9
0,02
0,5
1,4
2,5
2,4
2,2
3,6
3,5
3,6
Objaśnienia do tabeli:
- Zawartość azotu w nawozach naturalnych wyprodukowanych przez poszczególne rodzaje zwierząt oblicza się przy zastosowaniu następującego wzoru:
Liczba zwierząt według stanu średniorocznego x produkcja obornika lub gnojówki lub gnojowicy x zawartość azotu
 Zawartość azotu w nawozach naturalnych wyprodukowanych w gospodarstwie rolnym oblicza się przez dodanie wartości
uzyskanych dla poszczególnych rodzajów zwierząt, a następnie przez podzielenie uzyskanej w ten sposób wartości przez
powierzchnię użytków rolnych w gospodarstwie rolnym wyrażoną w hektarach [ha].
W przypadku, kiedy gospodarstwo rolne posiada
zbyt mały areał gruntów rolnych, niezbędnych do zagospodarowania całości wyprodukowanych nawozów naturalnych (przekroczenie dawki 170 kg N/ha w ciągu roku), rolnik ma kilka wyjść: zmniejszenie obsady zwierząt, dzierżawę lub zakup brakującego areału, przekazanie nawozów do innego gospodarstwa rolnego. Należy
jednak pamiętać, że zgodnie z art. 3 i 4 ustawy o nawozach i nawożeniu [1] nawozy naturalne mogą być zbywane do bezpośredniego rolniczego wykorzystania
(w innym gospodarstwie) wyłącznie na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Umowa musi być przechowywana przez obie strony
(zbywającego i nabywcę) przez okres 8 lat od dnia jej
zawarcia.
Gospodarstwa, które prowadzą chów lub hodowlę
trzody chlewnej powyżej 2 000 stanowisk dla świń
o wadze powyżej 30 kg lub 750 stanowisk dla macior
są zobligowane do zagospodarowywania co najmniej
70% gnojówki i gnojowicy na użytkach rolnych, których są posiadaczem i na których prowadzona jest
uprawa roślin. Pozostałe 30% może zostać przekazane
do innego gospodarstwa rolnego na podstawie pisemnej umowy. Ponadto gospodarstwa o wymienionej skali
produkcji, jak również prowadzące chów lub hodowlę
drobiu powyżej 40 000 stanowisk muszą obligatoryjnie
posiadać plan nawożenia opracowany zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej. Dotyczy to również
gospodarstw, które nabywają nawozy naturalne z gospodarstw o takiej skali produkcji zwierzęcej.
Szczegółowy sposób stosowania nawozów, niepowodujący zagrożeń dla zdrowia ludzi i zwierząt oraz
dla środowiska określa Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowego sposobu stosowania nawozów oraz prowadzenia szkoleń
z zakresu ich stosowania [6]. Zgodnie z zacytowanym
rozporządzeniem nawozy naturalne:
 stosuje się równomiernie na całej powierzchni pola
w sposób wykluczający nawożenie pól i upraw do
tego nieprzeznaczonych,
 w postaci stałej lub płynnej stosuje się w okresie od
dnia 1 marca do dnia 30 listopada, z wyjątkiem nawozów stosowanych pod uprawy pod osłonami
(szklarnie, namioty foliowe),
 w postaci płynnej stosuje się przy użyciu rozlewaczy, deszczowni lub wozów asenizacyjnych wyposażonych w płytki rozbryzgowe lub węże rozlewowe,
 przykrywa się lub miesza z glebą nie później niż
następnego dnia po ich zastosowaniu, z wyłączeniem nawozów stosowanych w lasach oraz na użytkach zielonych,
 stosuje się w odległości co najmniej 20 m od strefy
ochronnej źródeł wody, ujęć wody, brzegów zbiorników oraz cieków wodnych, kąpielisk zlokalizowanych na wodach powierzchniowych oraz obszarów
morskiego pasa nadbrzeżnego,
 w postaci płynnej mogą być stosowane, gdy poziom
wody podziemnej jest poniżej 1,2 m.
Ponadto, na podstawie art. 20, ust. 1. Ustawy
o nawozach i nawożeniu [1] zabrania się stosowania
nawozów:
 na glebach zalanych wodą, przykrytych śniegiem,
zamarzniętych do głębokości 30 cm oraz podczas
opadów deszczu,
 w postaci płynnej (oraz azotowych) na glebach bez
okrywy roślinnej, położonych na stokach o nachyleniu większym niż 10%,
 w postaci płynnej podczas wegetacji roślin przeznaczonych do bezpośredniego spożycia przez ludzi.
Konkludując
niniejsze
opracowanie,
należy
stwierdzić, że w obecnym stanie prawnym określono
wiele norm prawnych w zakresie przechowywania i
stosowania nawozów naturalnych, których zasadniczym celem jest ograniczanie ich negatywnego oddziaływania na środowisko naturalne oraz zdrowie i
życie ludzi. Wynika to z faktu, że odchody zwierzęce
w każdej postaci są cennymi nawozami naturalnymi i
mają duże znaczenie zarówno w żywieniu roślin, jak
również w kształtowaniu struktury gleb. Jednak niewłaściwe przechowywanie i stosowanie tych naturalnych nawozów powoduje nie tylko straty składników
nawozowych w nich zawartych, ale jest również jednym z głównych źródeł zanieczyszczenia środowiska
naturalnego powodowanym przez rolnictwo, a przede
wszystkim zanieczyszczenia wód gruntowych i powierzchniowych.
W najbliższym czasie należy spodziewać się zmiany
ustawy o nawozach i nawożeniu. Projekt nowelizacji
tego aktu prawnego dostępny jest na stronach internetowych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Przygotowywana nowela ustawy o nawozach i nawożeniu
wprowadzi m.in. szczegółowe definicje poszczególnych
nawozów naturalnych, kompostu rolniczego, biogazu
rolniczego oraz produktów pofermentacyjnych pochodzących z produkcji biogazu. Zawrze regulacje dotyczące zasad obrotu, przekazywania i zagospodarowywania
produktów pofermentacyjnych z biogazowni rolniczych.
Wykaz aktów prawnych:
1. Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu [Dz.U. nr 147, poz. 1033].
2. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach
[Dz.U. nr 62, poz. 628 z późniejszymi zmianami].
3. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów [Dz.U. nr
112, poz. 1206].
4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia
2005 roku w sprawie szczegółowych warunków i
trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
[Dz.U. nr 17, poz. 142 z późniejszymi zmianami, tj.
Dz.U. nr 93 z 2005 r. poz. 778, 779 i 780].
5. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki
Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w
sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie [Dz.U.
nr 132, poz. 877].
6. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 16 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowego sposobu stosowania nawozów naturalnych oraz
prowadzenia szkoleń z zakresu ich stosowania
[Dz.U. nr 80, poz. 479].
Literatura:
Poradnik PROW. Przepisy ochrony środowiska, normatywy i wskaźniki funkcjonujące w produkcji rolniczej.
Praca zbiorowa pod redakcją Pawła Pruszaka. Centrum
Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, Brwinów 2006.
mgr inż. Krzysztof Pałkowski
WOJEWÓDZKA OLIMPIADA MŁODYCH PRODUCENTÓW
ROLNYCH
W dniu 14 grudnia ub.r., w sali konferencyjnej Pomorskiego Ośrodka Doradztwa
Rolniczego w Gdańsku odbył się uroczysty finał Wojewódzkiej Olimpiady Młodych
Producentów Rolnych. Współorganizatorami byli: Marszałek Województwa Pomorskiego oraz Sekretariat Regionalny Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich.
Do głównych celów i założeń olimpiady należy m.in.
rozwijanie twórczych zainteresowań wśród młodych
producentów rolnych, rozbudzenie ambicji dalszego
doskonalenia zawodowego oraz popularyzacja osiągnięć w rolnictwie.
Olimpiada jest współzawodnictwem z zakresu szeroko rozumianej wiedzy rolniczej, praktycznej i teoretycznej. Realizując cele i zadania zawarte w programie olimpiady, młodzi producenci mogą wzbogacić
swoje umiejętności zawodowe, a jednocześnie pogłębić wiedzę i doświadczenie, przyczyniając się do stałego unowocześnienia polskiego rolnictwa.
We współzawodnictwie mogli brać udział młodzi
producenci rolni oraz uczniowie szkół posiadający lub
współgospodarujący w gospodarstwie rolnym. Limit
wiekowy uczestników to 17 – 40 lat.
Wieloletnie doświadczenie w organizacji olimpiady
powoduje, iż każda kolejna edycja staje się bardziej
atrakcyjna, natomiast poziom wiedzy prezentowany
przez uczestników za każdym razem mile zaskakuje.
Tegoroczna olimpiada przebiegała w dwóch etapach. W dniu 26 listopada 2010 r., w każdym z powiatów województwa pomorskiego, odbyły się eliminacje
powiatowe, z których pięciu najlepszych uczestników
stanęło do finału wojewódzkiego.
W finale wojewódzkim, który odbył się 14 grudnia,
udział wzięły 52 osoby. Zmagania tego etapu rozpoczęły
się testem pisemnym składającym się z 50 pytań. Sześciu zawodników z największą liczbą punktów zakwalifikowało się do finału ustnego, który ostatecznie wyłonił
laureatów kolejnych miejsc.
Laureatami Wojewódzkiej Olimpiady Młodych Producentów Rolnych zostali:
I miejsce - Pan Zbigniew Reiter z miejscowości Łączyno, powiat kartuski,
II miejsce - Pan Kazimierz Labuda z Niepoczołowic,
powiat wejherowski,
III miejsce - Pan Adam Styn, Żelistrzewo, powiat
pucki,
IV miejsce - Pan Paweł Sokołowski z Pręgowa, powiat malborski,
V miejsce - Pan Andrzej Turzyński, z miejscowości
Rychnowy, powiat człuchowski,
VI miejsce zajął Pan Adam Nierzwicki ze Zblewa,
powiat kościerski.
Będą oni reprezentować województwo pomorskie
w finale krajowym, który odbędzie się w dniach
11- 13 marca 2011 r., w Kielcach.
Wszystkim zawodnikom gratulujemy!
Laureaci finału wojewódzkiego, dzięki sponsorom,
otrzymali niezwykle cenne nagrody. Laureat I miejsca
otrzymał: komputer, nagrodę pieniężną, odtwarzacz
DVD, MP4 Video, użyźniacz glebowy, mikronawozy,
prenumeratę czasopism rolniczych i gadżety ufundowane przez firmy działające w otoczeniu rolnictwa.
Laureaci Wojewódzkiej Olimpiady
Młodych Producentów Rolnych
Sponsorzy Wojewódzkiej Olimpiady Młodych
Producentów Rolnych:
- Marszałek Województwa Pomorskiego,
- Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku,
- Sekretariat Regionalny Krajowej Sieci Obszarów
Wiejskich,
- Bank Gospodarki Żywnościowej S.A., Centrum Regionu w Gdańsku,
- Mirosława Domańska – Przewodnicząca Społecznej
Rady Doradztwa Rolniczego,
- Pomorska Izba Rolnicza,
- Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
Pomorski Oddział Regionalny w Gdyni,
- Agencja Rynku Rolnego, Oddział Terenowy w Gdyni,
- Agencja Nieruchomości Rolnych, Oddział Terenowy
w Gdańsku z siedzibą w Pruszczu Gdańskim,
- Okręgowy Inspektorat Pracy w Gdańsku,
- Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Oddział
Regionalny w Gdańsku,
- Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe
„BOGDAN” Piotr Bogdanowicz, Bolesławowo,
- Pomorski Wojewódzki Lekarz Weterynarii,
- Anwil S.A., Kompleks Nawozowy Włocławek,
- Pro-Lab Sp. z o. o. Grupa Anwil Włocławek
- Gdańskie Zakłady Nawozów Fosforowych „Fosfory” S.A.,
- DuPont Polska Sp. z o.o. Warszawa,
- MALTEUROP Gdańsk,
- Wydawnictwo Branżowe „Raport Rolny” Spółka z o.o.
Wszystkim sponsorom składamy serdeczne podziękowania. Bez ich hojności olimpiada nie byłaby
tak atrakcyjna.
mgr inż. Wiesława Janiszewska
FINAŁ XI POMORSKIEJ OLIMPIADY WIEDZY O BHP
W ROLNICTWIE
W dniu 2 grudnia 2010 r., w sali konferencyjnej Starostwa Powiatowego w Słupsku, odbył się Finał Pomorskiej Olimpiady Wiedzy o BHP w Rolnictwie.
Celem olimpiady jest promowanie bezpieczeństwa
pracy w rolnictwie oraz wskazywanie zagrożeń, jakie
mogą wystąpić w wyniku nieprzestrzegania zasad BHP.
Finał wojewódzki tradycyjnie poprzedziły eliminacje, które przeprowadzono we wszystkich powiatach
województwa pomorskiego. Miały one miejsce 26 listopada 2010 r., a uczestniczyło w nich ponad 300 młodych rolników.
Słupską imprezę otworzył Dyrektor Oddziału
PODR w Strzelinie inż. Zdzisław Kołodziejski. Podziękował przybyłym, pomimo wyjątkowo złej pogody
(mróz i zawieje śnieżne), gościom i zawodnikom.
Następnie głos zabrali współorganizatorzy Olimpiady:
Zbigniew Długokęcki - Zastępca Okręgowego Inspektora Pracy, który przedstawił aktualną statystykę
wypadków w rolnictwie i podkreślił dużą rolę edukacyjną konkursu w podnoszeniu świadomości bezpiecznej pracy oraz Marian Matusewicz z KRUS
w Słupsku, który mówił o działaniach prewencyjnych
na rzecz bezpiecznej pracy w rolnictwie.
Uczestnicy finału, punktualnie o godzinie 10.00
przystąpili do egzaminu pisemnego w formie testu,
którego celem było wyłonienie finałowej piątki.
od 0 do 5 punktów. Jury przewodniczył Piotr Sawicki
z PIP, a członkami byli: Małgorzata Tokarska z KRUS,
Zenona Mazurczyk z Pomorskiej Izby Rolniczej oraz
Adam Jabłoński i Jan Rozenek z Pomorskiego Ośrodka
Doradztwa Rolniczego.
Finaliści Olimpiady
Uczestnicy Olimpiady Wiedzy o BHP w Rolnictwie
podczas pisania testu
Zgodnie z regulaminem finaliści losowali po pięć
pytań, a każde z nich oceniane było przez jury w skali
Publiczność zgromadzona w sali konferencyjnej,
a wśród nich uczniowie Zespołu Szkół Agrotechnicznych
w Słupsku i Zespołu Szkół Centrum Kształcenia Praktycznego z Łodzierzy k. Miastka, bardzo emocjonalnie
reagowała na zmagania finalistów. Zawodnicy odpowiadali na pytania wyczerpująco i na wysokim poziomie.
XI Finał Pomorskiej Olimpiady Wiedzy o BHP
w Rolnictwie wygrał Jarosław Bieliński z Karwna, powiat
bytowski. Pomaga on rodzicom w 650-hektarowym
gospodarstwie. Prowadzi także firmę, która zajmuje się
naprawą maszyn rolniczych, a poza tym studiuje na
Politechnice Gdańskiej, na Wydziale Mechanicznym.
Jest absolwentem Zespołu Szkół Agrotechnicznych
w Słupsku, ma 23 lata. Laureat pierwszego miejsca
otrzymał puchar Marszałka Województwa Pomorskiego. Wręczył go Mirosław Batruch - Przewodniczący Komisji Rolnictwa Sejmiku Województwa Pomorskiego. Jarosław Bieliński otrzymał także cenne
nagrody ufundowane i wręczone przez sponsorów.
puchar ufundowany przez KRUS w Słupsku, który
wręczył Kierownik Marian Matusewicz. Łukasz Lewandowski otrzymał także nagrody rzeczowe.
Przemysław Bieliński z Karwna – laureat III miejsca
Jarosław Bieliński z Karwna - zdobywca I miejsca
w XI Pomorskiej Olimpiadzie Wiedzy o BHP
w Rolnictwie otrzymał puchar Marszałka Województwa
Pomorskiego, który wręczył Mirosław Batruch –
Przewodniczący Komisji Rolnictwa Sejmiku
Województwa Pomorskiego
Drugie miejsce i puchar Okręgowego Inspektora
Pracy zdobył Ryszard Nadolski z Mościsk, powiat starogardzki. Prowadzi on z ojcem 22 ha gospodarstwo specjalizujące się w produkcji trzody chlewnej. Jest absolwentem Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Wydziału Bioinżynierii, kierunek zootechnika. Ma 25 lat. Puchar
wręczył Zastępca Okręgowego Inspektora Pracy Zbigniew Długokęcki. Oprócz pucharu Ryszard Nadolski otrzymał cenne nagrody od sponsorów.
Za trzecie miejsce puchar Dyrektora Pomorskiego
Ośrodka Doradztwa Rolniczego, z rąk Dyrektora Oddziału w Strzelinie Zdzisława Kołodziejskiego, otrzymał
Przemysław Bieliński z Karwna, powiat bytowski. Studiuje on rolnictwo na SGGW w Warszawie. Ma 25 lat.
Czwarte miejsce i puchar Prezesa Pomorskiej Izby
Rolniczej, z rąk Urszuli Wichniarek - Przewodniczącej
Rady Powiatowej PIR, otrzymał Piotr Konopa z Żochowa, powiat słupski. Otrzymał on także cenne nagrody z rąk sponsorów.
Piątym w finale był najmłodszy uczestnik olimpiady - Łukasz Lewandowski, uczeń szkoły rolniczej ze
Starego Dzierzgonia, powiat sztumski. Otrzymał on
Laureaci XI Pomorskiej Olimpiady Wiedzy o BHP
w Rolnictwie
W tym miejscu składam serdeczne podziękowania
wszystkim sponsorom, którzy od początku wspierają
i angażują się w organizację tak bardzo ważnego
edukacyjnie konkursu, a wśród nich: Marszałkowi
Województwa Pomorskiego, Pomorskiemu Ośrodkowi
Doradztwa Rolniczego, Okręgowemu Inspektoratowi
Pracy, Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,
Pomorskiej Izbie Rolniczej, Agencji Nieruchomości
Rolnych, Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Staroście Słupskiemu, Staroście Lęborskiemu
oraz Staroście Bytowskiemu.
mgr inż. Jan Rozenek
PRODUKTY TRADYCYJNE I REGIONALNE
W POWIECIE KARTUSKIM
Biuro Powiatowe ODR w Kartuzach, w ramach Małych Projektów Osi Leader,
opracowało projekt pt: „Produkt tradycyjny i regionalny szansą rozwoju dla gospodarstw małych i agroturystycznych na Kaszubach”.
Projekt zrealizowano w listopadzie
2010 roku, w pięciu gminach powiatu
kartuskiego, tj.:
- w Kartuzach (lokal OSP Staniszewo),
- w Chmielnie (lokal GOK Chmielno),
- w Przodkowie (lokal OSP Czeszewo),
- w Somoninie (lokal GOK Somonino),
- w Stężycy (lokal OSP Zgorzałe).
Obejmował on następujące zagadnienia:
1. Przepisy prawne z zakresu produktu
tradycyjnego i regionalnego.
2. Marketing i promocja produktu tradycyjnego i regionalnego w powiązaniu z
turystyką wiejską na Kaszubach.
3. Produkt turystyki wiejskiej na Kaszubach.
4. Warsztaty - zajęcia praktyczne kulinarne.
Na zajęciach kulinarnych przygotowano takie produkty, jak:
- chleb kaszubski na ziemniakach,
- kiszka kaszubska,
- śledź po kaszubsku,
- sernik kaszubski,
- mus truskawkowy „kremowe malene”.
Uczestniczki programu oraz zaproszeni goście mogli przekonać się, jak
wartościowe
dziedzictwo
kulinarne
otrzymaliśmy po przodkach i że warto
je poznawać i rozpowszechniać.
Celem programu było również
wskazanie możliwości wykorzystania
dziedzictwa kulinarnego do osiągnięcia
dodatkowego źródła dochodu w małych
gospodarstwach kaszubskich.
Pozyskane środki finansowe z funduszy unijnych pozwoliły na zakup
produktów i wspólne przygotowanie
przez uczestniczki potraw zgłoszonych
na Listę Produktów Tradycyjnych.
Spotkania szkoleniowe i kulinarne
objęły szerokim zasięgiem powiat kartuski.
Zaprezentowana namiastka dziedzictwa kulinarnego niech będzie zachętą do
działania w myśl przysłowia: „Powiedz mi
co jesz, a ja ci powiem kim jesteś”.
Styczeń, gdy z zimnem nie chodzi,
marzec i kwiecień wychłodzi.
Genowefa Lehman
SPOTKANIE HODOWCÓW
W dniu 24 listopada 2010 roku, w siedzibie Pomorskiego Ośrodka Doradztwa
Rolniczego, Oddział Strzelino, odbyło się spotkanie szkoleniowe zorganizowane
przez Okręgowy Związek Hodowców Bydła w Koszalinie.
Spotkanie otworzył Dyrektor Oddziału PODR Zdzisław Kołodziejski. W krótkich słowach przedstawił
aktualną sytuację hodowli bydła w naszym rejonie
oraz zamierzenia ODR, w tym zakresie.
W dalszej części spotkania Dyrektor SHiUZ - Andrzej Zdanowicz poruszył temat prywatyzacji firmy
unasieniania zwierząt. Do zakupu akcji uprawnionych
jest około 130000 rolników i około 1000 pracowników
SHiUZ i inseminatorów. Jedna akcja została wyceniona
na 135 zł. W opinii Dyrektora Stacja, Oddziału Szczecinek to jedna z najnowocześniejszych tego typu stacji
w Europie. Rocznie sprzedaje ok. 2 milionów nasienia
pochodzącego od najlepszych knurów i buhai.
Doradca PFHBiPM Zdzisław Wróblewski w swoim
wystąpieniu przedstawił rolę oraz cele prowadzenia
użytkowości hodowlanej w stadach krów mlecznych.
W wyniku oceny producent mleka otrzymuje dane
dotyczące oceny osobniczej poszczególnych krów oraz
zbiera informacje dotyczące całego stada. Analiza
wyników, przekazywana w postaci raportów, umożliwia zarządzanie stadem w zakresie:
- planowania i kontroli żywienia krów,
- oceny wartości hodowlanych zwierząt,
- planowanie kojarzeń, brakowanie i remontu stada,
- poprawy jakości i ilości produkowanego mleka,
- poprawy ekonomicznej efektywności stada.
Drugim zagadnieniem, poruszonym podczas wykładu, było żywienie krów. Wykładowca szczególny
nacisk położył na zawartość białka i mocznika w mleku. Są to parametry świadczące o prawidłowym lub
nieprawidłowym żywieniu bydła. W przypadku krów,
w sytuacji nadmiernej ilości amoniaku w żwaczu,
amoniak ten dostaje się do krwi i zostaje przetworzony w mocznik. W większej ilości strawionego białka,
przy niedostatecznej dawce energii, powoduje podwyższenie mocznika we krwi. W przypadku niedoboru
białka w dawce pokarmowej, należy zwiększyć udział
pasz białkowych, takich jak: kiszonka z traw, śruty
poekstrakcyjne, nasiona roślin strączkowych. Przy niedoborze energii zwiększamy w dawce udział pasz energetycznych, takich jak: kiszonka z kukurydzy, kiszonka
z wysłodków buraczanych, wysłodki buraczane.
Po zakończeniu szkolenia odbyła się dyskusja.
Rolnicy pytali prelegentów o prywatyzację oraz prawidłowe żywienia i utrzymanie krów.
inż. Lubomir Szramowiak
Prace uczniów szkół średnich
WPŁYW POLA ELEKTROMAGNETYCZNEGO
NA KIEŁKOWANIE NASION GORCZYCY BIAŁEJ
I PIEPRZYCY SIEWNEJ
Gorczyca biała
Pole elektromagnetyczne generowane jest przez
źródła naturalne pochodzenia ziemskiego i pozaziemskiego. Rozwój energetyki, telekomunikacji, elektroniki oraz wykorzystywanie urządzeń elektrycznych
i elektronicznych w gospodarstwie domowym stworzył
sztuczne źródła pola elektromagnetycznego.
Przeprowadzone dotychczas badania wskazują,
iż pole elektromagnetyczne jest czynnikiem fizycznym zwiększającym energię i siłę kiełkowania oraz
plonowanie.
Materiał doświadczalny stanowiły pospolite rośliny
uprawne gorczyca biała i pieprzyca siewna.
Celem prowadzonych badań było określenie, jak
będą rozwijały się nasiona badanych roślin poddane
przedsiewnej stymulacji polem elektromagnetycznym
o tych samych parametrach i czasie ekspozycji.
Natężenie pola elektromagnetycznego użytego do
stymulacji wynosiło 60 A/m. Czas stymulacji nasion
wynosił 48 godzin. Próby badawcze stanowiły nasiona
Pieprzyca siewna
obu badanych gatunków poddane działaniu pola elektromagnetycznego w liczbie po 100 nasion, umieszczone na szalkach wyścielonych watą. Próbę kontrolną stanowiły nasiona niepoddane działaniu pola elektromagnetycznego. Dla badanych nasion pieprzycy
policzono energię kiełkowania po 30 godzinach, a dla
gorczycy po 60 godzinach (Ek) wg wzoru (1) Ek=
gdzie N(k) – liczba skiełkowanych nasion, N(w) - liczba
wysianych nasion oraz współczynnik kiełkowania (Wk)
wg wzoru (2) Wk=
, gdzie N
(t)
- liczba wykiełko-
wanych nasion w czasie t, N(o)– liczba wykiełkowanych nasion próby kontrolnej w tym samym czasie.
Wykresy (rys. 1 i 2) przedstawiają wartości współczynników kiełkowania nasion pieprzycy siewnej i gorczycy białej poddanych działaniu pola elektromagnetycznego oraz próby kontrolnej policzone wg wzoru (1).
Współczynniki kiełkowania nasion pieprzycy siewnej próby kontrolnej i badawczej
2
1,7
1,5
1,4
1
1,2
1,1
1
1,1
próba kontrolna
próba badawc z a
0,5
0
5
10
15
20
,
25
30
Czas (h)
Rys. 1.
Współczynniki kiełkowania nasion gorczycy próby kontrolnej i badawczej
Rys. 2.
Współczynnik kiełkowania
2,5
2,1
2
1,5
1
1
1,3 1,3 1,4
1,1 1,1 1,2
1,6
1,8
1,3 1,2
1,1
próba kontrolna
próba
badawcza
0,5
0
20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80
Przedstawione wykresy (rys. 1. i 2.) pokazują
silny wpływ pola elektromagnetycznego na wartości
współczynnika kiełkowania nasion (Wk) obu badanych
roślin. W przypadku nasion wspomnianych gatunków
zaobserwowano podobne tendencje. Nieznacznie niższą maksymalną wartość współczynnika kiełkowania
zanotowano w przypadku nasion pieprzycy siewnej.
Najwyższą wartość współczynnik kiełkowania gorczycy przyjmuje po 65 godzinach od momentu wysiania
nasion, u pieprzycy siewnej maksymalna wartość
zostaje osiągnięta po upływie 15 godzin.
Wyniki badań wskazują na wyraźny wpływ pola
elektromagnetycznego na energię kiełkowania nasion
gorczycy białej i pieprzycy siewnej. Nasiona gorczycy
poddane biostymulacji polem elektromagnetycznym
miały energię kiełkowania wyższą o około 30%.
W przypadku nasion pieprzycy wzrost energii kiełkowania był niższy niż u gorczycy i wyniósł około 20%,
w porównaniu do próby kontrolnej. Stymulowanie
polem elektromagnetycznym wpływa znacząco na
zwiększenie wigoru nasion. Potwierdzają to wyższe
wartości energii kiełkowania nasion obu gatunków
roślin. Zauważalne są tutaj także różnice gatunkowe
w zakresie kształtowania się wspomnianej wyżej wartości. Większą podatność na stymulację polem elektromagnetycznym obserwuje się w przypadku nasion
gorczycy. Otrzymane wyniki wskazują zatem na zróżnicowany wpływ pola elektromagnetycznego - w zależności od gatunku rośliny. Przeprowadzone dotychczas badania dowiodły, iż większość reakcji biochemicznych przebiega etapowo. Można zatem wnioskować, iż
Czas (h)
istotną przyczyną zwiększenia energii kiełkowania nasion stymulowanych przedsiewnie polem elektromagnetycznym jest przyśpieszanie procesów biochemicznych
zachodzących w kiełkujących nasionach.
PIŚMIENNICTWO
1. Głaszewska B., Koper R. (2002) Ocena wpływu
przedsiewnej biostymulacji nasion pomidorów na
proces ich kiełkowania. Acta Agrophysica, 62, 5-14.
2. Mikołajczyk H. (1990) Działanie pól i promieniowania elektromagnetycznego na obiekty biologiczne.
Biospektroskopia 5. PWN, Warszawa.
3. Halina Pieńkowska, Stefan Grabowski (2005)
Wpływ słabych pól i promieniowania elektromagnetycznego na kiełkowanie i wzrost rzeżuchy. Acta
Agrophysica 6(1), 205-212.
4. Pietruszewski S., Kornarzyński K., Prokop M.
(2002) Kiełkowanie nasion kapusty białej w stałym
polu magnetycznym. Acta Agrophysica, 62, 75-82.
5. Pietruszewski S. (1998) Stanowisko do przedsiewnej biostymulacji nasion zmiennym polem magnetycznym. Inżynieria Rolnicza 2(3): 31-36.
6. Pietruszewski S., Kornarzyński K. 1999. Wpływ pól
magnetycznych na proces kiełkowania nasion. Inżynieria Rolnicza 2(8): 13-20.
Anna Kozubel
uczennica klasy III LO w Zespole Szkół
z Ukraińskim Językiem Nauczania
w Górowie Iławeckim
JAK SAMEMU PRZEPOWIADAĆ POGODĘ?
Będzie odwilż:
- gdy śnieg pada wielkimi, ciężkimi płatami,
- gdy pada dużymi płatkami podczas mrozu, a przy tym wieje wiatr południowy,
- gdy śnieg pod stopami przestaje skrzypieć.
PRZED NAMI KARNAWAŁ
Nie samą pracą człowiek żyje.... Czas pomyśleć o rozrywce, a sprzyja temu
okres karnawału.
Karnawał to okres poprzedzający Wielki Post.
Trwa od Trzech Króli do Środy Popielcowej. Nazwa
karnawał pochodzi od łacińsko-włoskiego słowa carnavale. W tym okresie, w niektórych miastach wydawane są słynne bale karnawałowe, np. w Monachium,
Kolonii, Wiedniu, a w Rio de Janeiro oraz Wenecji
urządza się maskarady i uliczne parady.
Karnawał jest czasem wyjątkowej swobody i radości. Zwyczaj świętowania tego okresu wywodzi się
ze średniowiecza. Staropolska nazwa karnawału to
zapusty, ostatki. Polskie korzenie karnawału sięgają
XVII wieku. Uczty karnawałowe oraz bale maskowe
odbywały się na dworach królewskich i szlacheckich.
Ulubioną polską rozrywką karnawałową były szlacheckie kuligi, podróże saniami od dworu do dworu, przy
dźwiękach muzyki. W każdym z kolejnych dworów na
uczestników kuligu czekał poczęstunek oraz huczne
tańce. A kiedy wszyscy najedli się do syta oraz wytańczyli, kulig wyruszał w dalszą drogę do następnego
dworu.
Wesoło oraz gwarno było także podczas karnawału chłopskiego zwanego również ludowymi zapustami.
Ludzie spędzali wtedy czas w karczmach wiejskich
przy muzyce do późnej nocy, tańcach, jadle i napitku.
My teraz również możemy kultywować karnawałowe tradycje. Nie musimy nawet wybierać się na
huczną zabawę, może to być małe przyjęcie w domu,
spotkanie w gronie najbliższych przyjaciół. Ważne
jest, aby czas ten spędzić w przyjaznej atmosferze
i choć na chwilę oderwać się od trudu codziennych
zajęć.
Jeśli sami organizujemy spotkanie dobrze jest przy
zapraszaniu gości określić rodzaj zabawy, czy to jest
obiad, popołudniowa herbatka, czy wieczorne przyjęcie. Pozwoli to gościom zorientować się, jaki strój wybrać i na jak długo zarezerwować sobie czas. Dobrze
jest przygotować potrawy niezbyt wyszukane, żeby
gospodyni zbytnio nie trudziła się ich przygotowaniem,
a i goście nie mieli dylematu, jak je spożywać.
Oto kilka przepisów na proste, szybkie przekąski
i drinki, które wypite w umiarkowanych ilościach na
pewno spełnią swoje zadanie i sprawią, że choć przez
chwilę każdy poczuje się wolny od codziennych trosk
i zmartwień.
DROBNE PRZEKĄSKI
ROLADKI Z ŁOSOSIA
5 płatów wędzonego łososia, pół szklanki ugotowanego ryżu, po 1 łyżce oliwy i soku z cytryny.
Cztery płaty łososia pokroić na szersze pasy, jeden
płat posiekać. Ugotowany ryż połączyć z posiekanym
łososiem, przyprawić oliwą i sokiem z cytryny, uformować wałeczki, zawinąć w paski łososia, schłodzić.
SAŁATKA Z PIECZAREK I PORA
400 g pieczarek, 2 średnie pory, 3 jajka, ugotowane na twardo, 2 duże ogórki konserwowe,
puszka kukurydzy, kilka łyżek majonezu, sól i
pieprz, do smaku.
Pieczarki sparzyć (niekoniecznie). Pokroić w plasterki lub kostkę. Pory (białą część) pokroić w półksiężyce. Jajka i ogórki pokroić w kostkę. Wymieszać
wszystkie składniki, dodać majonez i doprawić.
SAŁATKA GRECKA Z MAKARONEM
250 g makaronu „świderki”, 200 g sera feta,
pół świeżego ogórka, 1 mała czerwona cebula,
120 g pomidorków koktajlowych, 15 g świeżych liści bazylii.
Dressing: 2 łyżki oliwy z oliwek, 1 łyżka octu
winnego z czerwonego wina, sok z połowy cytryny, 2 łyżeczki suszonego oregano.
Makaron ugotować, odcedzić i opłukać pod zimną
wodą. Wszystkie składniki na dressing wymieszać.
Ogórek obrać, przepołowić, pokroić na grube plastry,
można usunąć nasiona. Cebulę pokroić w półksiężyce.
Fetę pokruszyć. Bazylię porwać na małe kawałeczki.
Pomidorki pokroić na ćwiartki. Makaron połączyć z
ogórkiem, fetą, pomidorkami, cebulą, bazylią, lekko
wymieszać. Polać dressingiem, podawać.
KORECZKI Z TUŃCZYKIEM
2 ogórki wężowe, 1 cebula, 1 puszka tuńczyka,
majonez, łyżeczka papryki, pieprz, zielony koperek.
Ogórki wężowe umyć i pokroić w 3-centymetrowe
paski, a ich środki wydrążyć ostrożnie, tak aby zostało
nietknięte dno. Cebulę posiekać, połączyć z puszką
tuńczyka, majonezem, papryką i pieprzem, wymieszać
na jednolitą masę. Wypełnić nią środek ogórków, włożyć na 30 minut do lodówki, udekorować koperkiem.
KULKI Z ZIOŁAMI
jemy z wisienką, natomiast Bellini lubi towarzystwo
plasterka brzoskwini, a Sunday limonki lub cytryny.
MANHATTAN
20 dag bryndzy, pieprz, 3 łyżeczki śmietany,
natka pietruszki.
Ser wymieszać ze śmietaną, uformować kulki,
natkę posiekać, kulki obtaczać w natce, schłodzić.
KOSTKI Z SERA Z ANANASEM
30 dag łagodnego żółtego sera, jasne winogrona, puszka ananasa, wykałaczki.
Ser pokroić w kostkę o boku ok. 2 cm. Ananasa
odsączyć, pokroić w kostkę podobnej wielkości. Winogrona umyć. Na wykałaczkę nabijać: ser - winogrono
- ananas. Tak przygotowane koreczki podawać na
liściach sałaty, wykałaczki wbić w połówki jabłek.
PIECZARKI W PIWNYM CIEŚCIE
40 ml whisky, 15 ml czerwonego wermutu,
4 krople gorzkiej wódki.
COSMOPOLITAN
30 ml wódki, 20 ml cointreau, 10 ml soku żurawinowego, sok z połowy limonki.
BELLINI
15 kapeluszy pieczarek, olej, sól, pieprz.
Na ciasto: 3/4 szklanki jasnego piwa, 3 jajka,
5 łyżek mąki, szczypta proszku do pieczenia.
Żółtka dokładnie wymieszać z piwem, dodać mąkę wymieszaną z solą i utrzeć na jednolitą masę.
Z białek ubić sztywną pianę i delikatnie połączyć z
ciastem. Pieczarki dokładnie oczyścić, opłukać i osuszyć. Każdy kapelusz oprószyć pieprzem i zanurzyć
w cieście. Smażyć na bardzo gorącym oleju aż do
zrumienienia. Podawać przybrane natką.
PARÓWKI INACZEJ
120 ml wina musującego lub szampana, 30 ml
soku brzoskwiniowego.
SUNDAY BEST
40 ml dżinu, 20 ml soku pomarańczowego, 20 ml
soku ananasowego.
MOJITO
0,5 kg parówek, pęczek koperku, 250 ml śmietany (18 %), 5 małych cebul, przyprawy.
Każdą parówkę pociąć na 4 - 5 części. Podsmażyć
na patelni i przełożyć do żaroodpornego naczynia.
Cebulę drobno posiekać i też podsmażyć. Dodać ją do
parówek wraz z posiekanym koperkiem. Całość lekko
wymieszać i zalać śmietaną, wymieszaną z dowolnymi
przyprawami. Piec aż do wyraźnego zgęstnienia sosu.
PROSTE DRINKI
Ich przygotowanie jest o wiele prostsze niż nam
się wydaje. Należy odmierzyć odpowiednią ilość alkoholu i poniższe składniki wlać po prostu do shakera, a
następnie wymieszać. Do każdego drinka dodajemy
kostki lodu. Przelewamy do ładnego kieliszka i odpowiednio ozdabiamy. Cosmopolitan i Manhattan poda-
75 ml białego rumu, gałązka świeżej mięty, limonka, 2 łyżki brązowego cukru, 120 ml wody
gazowanej.
Małgorzata Kulczyk
KALENDARIUM PRAC OGRODNICZYCH - STYCZEŃ
Choć dni już coraz dłuższe, styczeń jest dla Polaków
jednym z najzimniejszych miesięcy roku. Średnia temperatura waha się od -4,8° C w Polsce północnowschodniej do -0,6° C w niektórych miejscowościach
nadmorskich. W górach temperatury średnie są oczywiście niższe. Miesiąc ten wyróżnia się także zazwyczaj
dużą sumą opadów. Mimo chłodów i obfitych opadów
nasz klimat jest jednak łagodniejszy niż klimat dalekiej
północy, dlatego właśnie teraz można zaobserwować
przybywające z tamtych rejonów ptaki, m.in. gile, jemiołuszki i myszołowy włochate. Dla roślin jest to okres
pełnego spoczynku, choć mimo to na wielu drzewach
i krzewach liściastych można zobaczyć pąki, z których
wiosną rozwiną się liście i kwiaty. Dla miłośników ogrodnictwa to przede wszystkim początek okresu cięcia
drzew w sadzie, doglądania zimujących roślin, przygotowań do następnego sezonu i planowania wiosennych
nasadzeń. Już niebawem w sklepach ogrodniczych będzie można kupować nasiona.
SAD
●
●
●
●
pieczne także dla naszego zdrowia. Dlatego też nadgniłe owoce wyrzucamy.
Zbliża się pora zimowego cięcia krzewów i drzew w
sadzie. Warto już teraz się do tego przygotować i
sprawdzić, w jakim stanie są nasze narzędzia do cięcia.
W bezmroźne dni, pod koniec stycznia, możemy
rozpocząć cięcie krzewów owocowych najbardziej
odpornych na mróz. Wczesne rozpoczęcie cięć jest
szczególnie ważne przy dużej ilości roślin sadowniczych na działce. W tym terminie tniemy krzewy
agrestu, jagody kamczackiej, porzeczki czerwonej
i rokitnika. Z cięciem drzew lepiej poczekać do początku lutego.
Przycinamy winorośl pnącą się przy murze. Najlepszy wzrost osiągniemy, zostawiając każdego roku
tylko po dwa nowe pędy - jeden z prawej, a drugi
z lewej strony pędu głównego.
W tym miesiącu nie przeprowadza się ważnych
zabiegów ochrony przed chorobami i szkodnikami
roślin sadowniczych., ale lustrujemy sad. Większość szkodników pozostaje teraz w kryjówkach
zimowych na pniach i konarach, w gniazdach zimowych i złożach jaj. Warto zatem nieco się rozejrzeć - można dostrzec m.in. jaja przędziorka owocowca (rozpoznać je można po czerwonej barwie i
kulistym kształcie) oraz charakterystyczne pierścienie, niby-narośla, owinięte wokół pędów lub gałęzi,
tworzone przez pierścienicę nadrzewkę. Znalezione
gniazda zimowe oraz złoża jaj szkodników warto
usunąć z drzew, szczególnie jeśli jest ich dużo.
WARZYWNIK
● Styczeń uchodzi za najzimniejszy miesiąc naszej
zimy. Zatem już na początku miesiąca (jeżeli zapomnieliśmy o tym pod koniec grudnia) wykonujemy bielenie pni drzew owocowych. Zapobiegnie
to powstawaniu uszkodzeń mrozowych kory, ran
zgorzelinowych i pęknięć pni. Stan wybielonych pni
sprawdzamy regularnie. Jeżeli wapno zostanie
zmyte, zabieg bielenia powtarzamy.
● Jeśli jeszcze nie zabezpieczyliśmy drzew w sadzie
przed zającami, to koniecznie trzeba to zrobić. Osłony pni można wykonać ze słomy, kartonu lub kupić
gotowe w sklepie ogrodniczym. Pień oraz nasadę
konarów należy dokładnie otoczyć jednym z wybranych materiałów i przywiązać sznurkiem (izolacja
musi otaczać cały pień i mocno się trzymać). Jeżeli
kupiłeś gotowe osłonki w sklepie, to nie będą one
wymagać dodatkowego mocowania.
● Przy dużych mrozach sprawdzamy temperaturę
w pomieszczeniach, w których przechowujemy owoce. Ujemne temperatury im szkodzą. Pamiętamy także, aby usuwać owoce gnijące. Toksyny wydzielane
przez grzyby, powodujące gnicie owoców, są niebez-
● Warzywa korzeniowe (marchew, pasternak, skorzonerę) możemy przechowywać w piwnicy przesypane
piaskiem lub ziemią okrywową. Aby nie dopuścić do
więdnięcia warzyw, piasek lub ziemię lekko zwilżamy.
Temperatura w pomieszczeniu przechowalniczym nie
powinna przekroczyć 4°C (w wyższej temperaturze
warzywa zaczną gnić). Dlatego warto je regularnie
wietrzyć, a gnijące egzemplarze usuwać.
● Na działce, przy ładnej pogodzie, można zebrać
liście zimującego jarmużu i pietruszki naciowej.
● Warto również sprawdzić stan miejsc przygotowanych pod lokalizację rozsadnika i pod tunele foliowe.
Jeżeli spodziewamy się nadejścia silnych mrozów,
glebę warto zabezpieczyć przed przemarznięciem,
rozsypując na niej rozdrobnioną słomę lub liście.
● W domu, na słonecznym parapecie, możemy postawić pojemniki z posadzoną cebulą średniej wielkości do pędzenia na szczypior. Cebulę do pędzenia
należy umieścić w ziemi na około 2/3 wysokości
(ponad ziemię ma wystawać 1/3 cebuli), a następnie ziemię regularnie podlewać, żeby nie wysychała.
● Warto powoli zabrać się za planowanie warzywnika
na bieżący rok. W drugiej połowie stycznia w większości sklepów ogrodniczych pojawia się już pełny
wybór nasion.
OGRÓD OZDOBNY
● Cały czas ważna jest ochrona roślin przed mrozem
i wiatrem. O tej porze roku szczególnie niebez-
pieczne jest słońce, które ogrzewa rośliny w ciągu
dnia, a następnie gwałtowne spadki temperatur
w ciągu nocy. Dlatego też pamiętajmy, aby regularnie sprawdzać stan osłon, które założyliśmy
przed nadejściem zimy.
● Jeżeli wystąpiły obfite opady śniegu, jego nadmiar
otrzepujemy z gałęzi roślin iglastych. W przeciwnym razie, pod wpływem nadmiernego obciążenia,
gałęzie mogą się połamać.
● Podczas bezśnieżnych zim, w dni kiedy temperatura
wzrasta powyżej 0° C, dobrze jest podlać rośliny zimozielone. Jaki sens ma podlewanie roślin w zimie?
Otóż rośliny zimozielone cały czas tracą wodę przez
swoje liście i igły. Jednocześnie gleba jest zamarznięta i roślina nie może pobrać wody przez korzenie.
Do tego dochodzi suche mroźne powietrze i szczególnie wysuszające mroźne wiatry. Dlatego, gdy zobaczymy, że w okresach długich mrozów liście są
pozwijane, a krzewy przybierają niezdrowy wygląd,
co jest objawem braku wody w glebie, przy najbliższym ociepleniu podlewamy rośliny obficie.
● Kwitnącym zimą roślinom wrzosowiskowym należy
zapewnić wystarczającą ilość wilgoci. Nie należy ich
jednak podlewać w dni, kiedy temperatura spada
poniżej 0° C.
● W styczniu można pozyskiwać sadzonki zdrewniałe
z krzewów liściastych zrzucających liście na zimę
(ale uwaga - nie można tego robić w czasie silnych
mrozów!). Sadzonki pobiera się z jednorocznych,
dostatecznie zdrewniałych pędów, a następnie
przechowuje w wilgotnym piasku w chłodnej piwnicy w temperaturze nieco powyżej 0° C.
● Pamiętajmy, aby doglądać cebule, kłącza i bulwy
kwiatowe, które przechowujemy przez zimę w zamkniętym pomieszczeniu. Egzemplarze z widocznymi porażeniami przez choroby grzybowe usuwamy, aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się
infekcji.
● Nasiona niektórych bylin warto już teraz, w styczniu, wysiać i wystawić na dwór na działanie niskich
temperatur. Dlaczego? Otóż dopiero po przemrożeniu nasiona te będą zdolne do kiełkowania. Chodzi
tu m.in. o nasiona takich gatunków, jak: chaber
wielkogłówkowy, ciemiernik biały, dzwonek dalmatyński, dzwonek drobny, dzwonek karpacki, jeżówka purpurowa, trytoma ogrodowa, tojad mocny, a
także orliki, pierwiosnki i ostnice. Wysiewy zabezpieczamy przed gryzoniami i ptakami, przykrywając je szklaną szybą. Po około 6 tygodniach skrzyneczki zabieramy do jasnego pomieszczenia o temperaturze około 12° C.
● Ponieważ w tym okresie wykonuje się znikomą ilość
prac w ogrodzie, warto zacząć planować prace na
nadchodzący sezon. Jeżeli chcemy coś zmienić w
naszym ogrodzie lub na działce, warto eksperymentować z programami komputerowymi do projektowania ogrodów.
KWIATY W DOMU, BALKONY I TARASY
● Rośliny pokojowe kwitnące zimą, takie jak azalie
czy cyklameny, wymagają obecnie starannej pielęgnacji, regularnego podlewania i lekkiego nawożenia. Uważajmy jednak na begonie, które są podatne na mączniaka i, nawet jeśli stoją w ciepłym i suchym pokoju, nie należy ich nadmiernie podlewać!
● Pozostałe rośliny podlewamy w styczniu bardzo
umiarkowanie. Nie można jednak tak przesuszyć
ziemi, aby stała się sypka jak popiół lub zeschnięta
na bryłę. Do podlewania używajmy wody o temperaturze pokojowej (woda nalana prosto z kranu
może być zbyt zimna, warto zatem, aby przez jakiś
czas się odstała).
● Większość roślin co pewien czas (co 2 tygodnie)
koniecznie trzeba myć letnią wodą lub lekko spryskiwać. Trzeba też usuwać zasychające lub zwiędłe
liście, gdyż w tym okresie rośliny są dość często
atakowane przez choroby i szkodniki.
● Ponieważ styczeń jest u nas miesiącem najzimniejszym, należy odpowiednio regulować temperaturę
w mieszkaniu. W razie bardzo silnych mrozów
zdejmujemy rośliny z parapetów okiennych lub
przynajmniej odsuwamy je od szyb. Mieszkanie
najlepiej wietrzyć w południe, kiedy jest najcieplej.
Delikatniejsze rośliny na ten czas wynosimy do innego pokoju albo odstawiamy jak najdalej od
otwieranego okna.
● Rośliny uprawiane w domu, które przedwcześnie
wypuściły pędy, przycinamy i umieszczamy w innym pomieszczeniu.
● Pod koniec miesiąca niektóre rośliny możemy już
rozmnażać przez sadzonkowanie (np. mirt i fuksję)
oraz wysiewać nasiona szparaga, cytryn i pomarańczy.
● Jeśli dysponujemy kwitnącą zimą begonią o wielu
liściach i kwiatach, możemy spróbować rozmnożyć
ją z sadzonek liściowych. W tym celu zdrowy, soczysto zielony, w pełni wykształcony liść z krótkim
kawałkiem ogonka wtykamy w piaszczystą ziemię
kwiatową lub torf. Należy zapewnić warunki cieplarniane i wysoką wilgotność powietrza. Gdy pojawi się młoda roślina, zapewniamy jej stanowisko
jasne i niezbyt ciepłe.
Źródło: portale ogrodnicze
Jałówki cielne.
Wiadomość: tel. kom. 697991541.
Kombajn zbożowy Bizon 56, r. prod. 1985, z
sieczkarnią i stołem do rzepaku, z dwoma kosami
bocznymi, pierwszy właściciel, garażowany, stan b.
dobry. Wiadomość: tel. (55) 278 17 56.
***
Ziemię orną w powiecie lęborskim - od 10 do 15 ha.
Wiadomość: tel. kom. 667455621.
***
10 t jęczmienia, cena – 70 zł/q.
Wiadomość: tel. (55) 261 00 59.
***
Polski kombajn zbożowy Bizon Super lub Bizon
Record. Wiadomość; tel. kom. 790318118.
***
Pszenicę jarą odm. Monsun i bobik odm. Nadwiślański. Zbigniew Irla, Niedźwiedzica, tel. kom.
514271896.
KUPIĘ
SPRZEDAM
Ciągnik 1614.
Wiadomość: tel. kom. 509072443.
***
Ciągnik Ursus 1204, r. prod. 1982, prasę kostkującą
Heston 4700, r. prod. 1990, wielkość kostki 80 x 80 cm.
Wiadomość: tel. kom. 507518913.
***
Pług obrotowy 3-skibowy z zabezpieczeniem resorowym oraz wycinak do kiszonki. Wiadomość: Lubań
k. Kościerzyny, tel. kom. 691670586.
***
Dwa graniczące ze sobą siedliska rolnicze na obrzeżach Chojnic: tj. 2,2 ha ze stawem o pow. 800 m2, przyłączami i możliwością budowy oraz 2,2 ha z dwoma
nowymi budynkami w stanie surowym lub samą ziemię
(4 ha). Cena do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. kom. 691877920.
***
Ciągnik Zetor 12145, stan b. dobry.
Wiadomość: tel. kom. 667314188.
***
Kwotę mleczną 50 000 kg.
Wiadomość: tel. kom. 510429533.
***
Betoniarkę 150, ubijarko-zagęszczarkę, gazy na
wózku z kompletem palników.
Wiadomość: tel. kom. 501160658.
***
Pięć buhajów 100% limousine poch. francuskiego,
bardzo spokojne, bezrożne, z wpisem do księgi PZHiPBM
na rozpłodnika (wnuki najsłynniejszego buhaja francuskiego Napoleona) oraz jałówkę 100% limousine,
bezrożną, bardzo spokojną. Wiadomość: tel. kom.
609850331, pow. lęborski.
***
Rozrzutnik obornika o ład. 10 t prod. rosyjskiej,
przyczepę o ład. 10 t, sztywną, rozrzutnik nawozów
zawieszany prod. duńskiej, siewnik do buraków
12-rzędowy prod. polskiej.
Wiadomość: tel. kom. 600027344.
***
Peluszkę (5 t).
Wiadomość: tel. (58) 692 60 83.
***
Agregat uprawowo-siewny Famarol, rozrzutnik
obornika Fortschritt o ład. 10 t, kosiarkę bębnową Samasz o szer. rob. 2,1 m, bronę talerzową zawieszaną
o szer. rob. 3,5 m z wałkami strunowymi, pług PHX
4-skibowy, zawieszany, prasę rolującą Metalfach,
opryskiwacz Pilmet o poj. 1000 l i szer. rob. 18 m,
siewnik do nawozów Sipma oraz Tura do ciągnika C360.
Wiadomość: tel. kom. 502058584
lub (55) 276 15 97 (po godz. 19.00).
***
Gospodarstwo rolne położone na terenie gminy
Malbork (Lasowice Małe) o pow. 15 ha - II i III klasa
ziemi, z zabudowaniami: budynkiem mieszkalnym
składającym się z 6 pokoi, jadalni, 2 kuchni, 2 łazienek, garażem, budynkiem gospodarczym, stodołą i
chlewnią oraz sprzętem potrzebnym do prowadzenia
gospodarstwa rolnego. Cena do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. kom. 692509635.
***
Ciągnik Ursus 912, r. prod. 1990, pierwszy właściciel. Więcej informacji i zdjęcia dostępne na stronie:
www.912.yoyo.pl. Wiadomość: tel. kom. 661129964,
gm. Lubichowo.
***
Bobik do siewu lub na paszę (6 t).
Wiadomość: tel. kom. 609951285.
***
Opryskiwacz o poj. 400 l, belka 15 m; 2 wymienniki ciepła (bojlery) nowe o poj. 50 l; kosiarkę rotacyjną, używaną dwa sezony, szer. rob. 1,6 m; wibroprasę do pustaków na 24 sztuki; samochód osobowy
Renault Laguna 1,8 benzyna, r. prod. 1995, pierwszy
właściciel. Wiadomość: tel. (59) 861 55 93
lub tel. kom. 669816979.
***
Siano w kostkach (6 ton) i w okrągłych balotach
(60 szt.). Cena do uzgodnienia. Wiadomość: tel.
(58) 687 80 63 lub tel. kom. 600134795, powiat
kościerski.
Kombajn Bizon ZO56, r. prod. 1986, a sieczkarnia
z r. 2008. Wiadomość: tel. 507418292.
***
Ciągnik Ursus 1204, stan dobry.
Wiadomość: tel. kom. 500002184.
***
Kombajn zbożowy Bizon Record z szarpaczem
słomy, stołem do rzepaku, r. prod. 1987.
Wiadomość: tel. kom. 692570261.
***
Ciągnik Zetor 16145, kultywator składany hydraulicznie, półzawieszany, szer. rob. 8 m oraz śrutownik z mieszalnikiem.
Wiadomość: tel. kom. 695412547.
***
Ciągnik Zetor 16245, stan dobry, pług Atlas
4-skibowy, pług Ibis obrotowy, ażurowy 4+-skibowy.
Wiadomość: Różnowo, tel. kom. 602539584.
***
Ciągnik MF 255, r. prod. 1988, stan b. dobry, ciągnik MF 255, r. prod. 1991, komfortowa kabina, stan
b. dobry. Wiadomość: tel. kom. 604068716.
***
Agregat uprawowo-siewny firmy Famarol.
Wiadomość: tel. kom. 500107377.
***
Przyczepę-wywrotkę o ład. 4,5 t, pług zawieszany
5-skibowy Overum oraz rozsiewacz nawozów dwutalerzowy firmy Brzeg.
Wiadomość: tel. kom. 608821059.
***
Atrakcyjne działki budowlane w Gronowie Górnym
k. Elbląga, w pełni uzbrojone (prąd, woda, kanalizacja, utwardzona droga).
Wiadomość: tel. kom. 514926372
lub e-mail: [email protected]
Mieszkanie dwupokojowe w Starym Polu.
Wiadomość: tel. kom. 503126579.
***
Gospodarstwo rolne o pow. 0,70 ha z budynkiem
mieszkalnym murowanym i oborą z kamienia w miejscowości Kocudza Górna, pow. Janów Lubelski, cena
– 70 000 zł lub dodatkowo 2 ha ziemi w tej samej
miejscowości. Wiadomość: tel. kom. 609476656,
gm. Stegna, pow. Nowy Dwór Gdański.
***
Kwotę buraczana Cukrowni Malbork. Wiadomość:
tel. kom. 609476656, gm. Stegna, pow. Nowy
Dwór Gdański.
***
Soję odmiany Aldana (7 ton), cena do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. kom. 607956944, gm. Nowy
Dwór Gdański.
***
Dojarkę bańkową i brony ciężkie 5-polowe. Ceny
do negocjacji. Wiadomość: tel. (55) 621 16 89,
gm. Nowy Dwór Gdański.
***
Agregat uprawowy Accord Kverneland, szer. rob.
3 m, r. prod. 2006, cena - 32.000 zł. Wiadomość
tel. kom. 601988314, gm. Nowy Dwór Gdański.
***
Ciągnik Crystal 121, r. prod. 2003 z Turem 16, r.
prod. 2005, cena - 85.000 zł. Wiadomość: gm. Nowy Dwór Gdański, tel. kom. 501243092.
USŁUGI
Korekcja racic u bydła.
Wiadomość: tel. kom. 608868322.
Przypominamy, że ogłoszenia drobne od rolników są zamieszczane
w naszym miesięczniku bezpłatnie.
Ogłoszenia można zgłaszać telefonicznie:
tel. (55) 270 11 32, 270 11 31 lub 270 11 30
albo listownie na adres redakcji:
PODR, Oddział w Starym Polu, ul. Marynarki Wojennej 21, 82-220 Stare Pole.
POMORSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W GDAŃSKU
80-001 Gdańsk, ul. Trakt Św. Wojciecha 293
tel. (58) 326 39 00, fax (58) 309 09 45
e-mail: [email protected]
www.podr.pl
ODDZIAŁY
Oddział w Starym Polu
Oddział w Strzelinie
82-220 Stare Pole, ul. Marynarki Wojennej 21
76-200 Słupsk 2
tel. (55) 270 11 11 lub 270 11 00, fax 270 11 62
tel. (59) 847 12 88, fax (59) 847 12 81
e-mail: [email protected]
e-mail: [email protected]
Dział Systemów Produkcji Rolnej, Standardów Jakościowych i Doświadczalnictwa w Lubaniu
83-422 Nowy Barkoczyn
tel. (58) 688 20 11, (58) 688 21 50, fax (58) 688 22 52, e-mail: [email protected]
BIURA POWIATOWE OŚRODKA DORADZTWA ROLNICZEGO
BP ODR Bytów
ul. Wojska Polskiego 33, 77-100 Bytów
tel. (59) 822 27 52
e-mail: [email protected]
BP ODR Kwidzyn
ul. Grudziądzka 8, 82-500 Kwidzyn
tel. (55) 645 35 46
e-mail: [email protected]
BP ODR Starogard Gdański
Nowa Wieś Rzeczna
ul. Rzeczna 18, 83-200 Starogard Gd.
tel. (58) 562 49 63
e-mail: [email protected]
BP ODR Chojnice
ul. 31 Stycznia 56, 89-600 Chojnice
tel./fax (52) 397 41 12
e-mail: [email protected]
BP ODR Lębork
ul. Czołgistów 5, 84-300 Lębork
tel. (59) 862 21 72
e-mail: [email protected]
BP ODR Sztum
ul. Mickiewicza 39, 82-400 Sztum
tel. (55) 267 04 33
e-mail: [email protected]
BP ODR Człuchów
Osiedle Młodych 9, 77-300 Człuchów
tel. (59) 834 24 34
e-mail: [email protected]
BP ODR Malbork
ul. Marynarki Wojennej 21, 82-220 Stare Pole
tel. (55) 270 11 19
e-mail: [email protected]
BP ODR Tczew
ul. Lecha 12, 83-110 Tczew
tel. (58) 531 38 27
e-mail: [email protected]
BP ODR Gdańsk
ul. Trakt Św. Wojciecha 293, 80-001 Gdańsk
tel. (58) 326 39 22
e-mail: [email protected]
BP ODR Nowy Dwór Gdański
Plac Wolności 1, 82-100 Nowy Dwór Gd.
tel. (55) 247 28 68
e-mail: [email protected]
BP ODR Wejherowo
ul. Transportowa 1, 84-200 Wejherowo
tel. (58) 672 13 09
e-mail: [email protected]
BP ODR Kartuzy
ul. Hallera 1, 83-300 Kartuzy
tel./fax (58) 681 42 67
e-mail: [email protected]
BP ODR Puck
ul. Wejherowska 5, 84-100 Puck
tel. (58) 673 28 77
e-mail: [email protected]
BP ODR Kościerzyna
ul. Wodna 14, 83-400 Kościerzyna
tel./fax (58) 686 66 23
e-mail: [email protected]
BP ODR Słupsk z siedzibą w Strzelinie
76-200 Słupsk 2
tel. (59) 847 12 81
e-mail: [email protected]
WYDAWCA: POMORSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W GDAŃSKU
Redakcja: Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego
Oddział w Starym Polu
82-220 Stare Pole, ul. Marynarki Wojennej 21
tel. (55) 270 11 30 lub 270 11 32, fax 270 11 62
e-mail: [email protected]; [email protected]
Dyrektor PODR: mgr Grzegorz Świtała
Dyrektor Oddziału Stare Pole: mgr inż. Antoni Hajdaczuk
Dział reklamy i prenumeraty:
Lubań, 83-422 Nowy Barkoczyn
tel. (58) 688 20 11, (58) 688 21 50
fax (58) 688 22 52
e-mail: [email protected]
Zastępca Dyrektora PODR: mgr inż. Andrzej Okrój
Dyrektor Oddziału Strzelino: inż. Zdzisław Kołodziejski
Kolegium redakcyjne: mgr inż. Andrzej Okrój (przewodniczący), mgr inż. Wiesława Janiszewska (zastępca przewodniczącego),
mgr inż. Bożena Korzańska (red. naczelna), mgr inż. Antoni Hajdaczuk, dr inż. Czesław M. Humięcki, mgr inż. Krzysztof Pałkowski,
dr inż. Daniel Roszak
Korekta: mgr Lucyna Lesińska
PRENUMERATA:
Wpłaty przyjmujemy na konto:
PODR, Bank Spółdzielczy Sztum O/Gdańsk
Nr 82 8309 0000 0085 3420 2000 0010
CENA PRENUMERATY:
półroczna – 12,00zł + 12,00zł (koszty przesyłki) = 24,00 zł
roczna – 22,00zł + 22,00zł (koszty przesyłki) = 44,00 zł
Prenumeratę przyjmują również doradcy PZDR
Nakład 4 500 egz.
Cena 1 egz. - 2 zł
CENNIK ODPŁATNOŚCI ZA MATERIAŁY INFORMACYJNO-REKLAMOWE
Ogłoszenia, komunikaty i informacje handlowe, artykuły sponsorowane:
cała strona - 800 zł + VAT; 1/2 strony - 480 zł + VAT; 1/4 strony - 300 zł + VAT;
2
1 cm – 1,60 zł + VAT
reklama kolorowa wewnątrz numeru - cała strona - 1200 zł + VAT
reklama kolorowa wewnątrz numeru - ½ strony - 720 zł + VAT
reklama kolorowa na okładce II i III - 1400 zł + VAT
reklama kolorowa na okładce IV - 1800 zł + VAT
zamieszczenie wkładki reklamowej (kartka formatu A4) - 500 zł + VAT
Redakcja nie zwraca tekstów nie zamówionych i nie drukuje ich bez podania przyczyny.
Redakcja zastrzega sobie również prawo redagowania i skracania nadesłanych materiałów.
Za treść ogłoszeń, tekstów sponsorowanych i reklam zleconych Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego nie ponosi odpowiedzialności.
Ogłoszenia dla rolników indywidualnych są bezpłatne. Przyjmują je doradc y PODR lub można je przesłać pocztą.

Podobne dokumenty