Zintegrowany Plan Rozwoju Obszarów Miejskich

Komentarze

Transkrypt

Zintegrowany Plan Rozwoju Obszarów Miejskich
Zintegrowany Plan Rozwoju
Obszarów Miejskich i
Poprzemysłowych dla
Miasta Kalisza do roku 2020
Kalisz, wrzesień 2011
1
SPIS TREŚCI
1.
Wprowadzenie ________________________________________________________________ 5
1.1.
Podstawy prawne ______________________________________________________________ 5
1.2.
Metodologia __________________________________________________________________ 6
2.
Diagnoza sytuacji przestrzenno - społeczno - gospodarczej Miasta Kalisz ________________________ 6
2.1.
Sfera przestrzenna ______________________________________________________________ 8
2.1.1.
Charakterystyka lokalizacji Miasta _________________________________________________ 8
2.1.2.
Uwarunkowania historyczne _____________________________________________________ 8
2.1.3.
Zagospodarowanie przestrzenne _________________________________________________ 11
2.1.4.
Zasoby oraz uwarunkowania przyrodnicze___________________________________________ 14
2.1.5.
Źródła oraz wielkość emisji zanieczyszczeń __________________________________________ 16
2.1.5.1.
Ochrona powietrza _________________________________________________________ 16
2.1.5.2.
Ochrona wód _____________________________________________________________ 17
2.1.5.3.
Ochrona przed hałasem ______________________________________________________ 19
2.1.6.
Obiekty zabytkowe ___________________________________________________________ 20
2.1.7.
Układ drogowy i komunikacyjny__________________________________________________ 22
2.1.8.
Pozostała infrastruktura _______________________________________________________ 25
2.1.9.
Identyfikacja problemów w sferze przestrzennej ______________________________________ 26
2.2.
Sfera gospodarcza _____________________________________________________________ 27
2.2.1.
Branża turystyczna ___________________________________________________________ 32
2.2.2.
Identyfikacja problemów w sferze gospodarczej ______________________________________ 35
2.3.
Sfera społeczna _______________________________________________________________ 36
2.3.1.
Mieszkańcy ________________________________________________________________ 36
2.3.2.
Rynek pracy________________________________________________________________ 38
2.3.3.
Pomoc społeczna w Kaliszu _____________________________________________________ 41
2.3.4.
Oświata __________________________________________________________________ 43
2.3.5.
Przestępczość na terenie Kalisza__________________________________________________ 45
2.3.6.
Organizacje pozarządowe funkcjonujące na terenie Kalisza _______________________________ 48
2.3.7.
Identyfikacja problemów w sferze społecznej ________________________________________ 48
2.4.
Sfera mieszkaniowa ____________________________________________________________ 49
2.4.1.
Mieszkalnictwo _____________________________________________________________ 49
2.4.2.
Identyfikacja problemów w sferze mieszkaniowej _____________________________________ 54
2.5.
Analiza SWOT ________________________________________________________________ 55
3.
Odniesienie do strategicznych dokumentów dotyczących rozwoju kraju, regionu i miasta ____________ 59
3.1.
Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007-2013 ____________________________________ 59
3.2.
Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2010 – 2020: Regiony, Miasta, Obszary wiejskie___________ 60
3.3.
Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 – 2013 ___________________________ 60
3.4.
Strategia Rozwoju Województwa Wielkopolskiego do roku 2020_____________________________ 61
3.5.
Plan zagospodarowania przestrzennego województwa wielkopolskiego ________________________ 62
3.6.
Strategia Rozwoju Kalisza na lata 2004 - 2013__________________________________________ 62
3.7.
Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Kalisza. Zmiana Studium 64
2
3.8.
Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego ______________________________________ 64
3.9.
Plan Rozwoju Lokalnego Miasta Kalisza na lata 2006 – 2013 ________________________________ 64
3.10.
Program Opieki nad Zabytkami dla Miasta Kalisza na lata 2009 – 2012 _______________________ 65
3.11.
Strategia Rozwoju Turystyki dla Miasta Kalisza na lata 2007-2013 __________________________ 65
3.12.
Strategia Rozwoju Transportu w Kaliszu na lata 2008 - 2020 wraz z Programem Rozwoju Transportu w
Kaliszu na lata 2008 - 2013 ____________________________________________________________ 66
3.13.
Program ochrony środowiska dla Kalisza - Miasta na prawach powiatu na lata 2011 – 2014, z
uwzględnieniem perspektywy do roku 2018 ________________________________________________ 66
3.14.
Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Miasta Kalisza na lata 2008-2015 __________ 67
3.15.
Wieloletni Program Gospodarowania Mieszkaniowym Zasobem Miasta Kalisza na lata 201 - 2014 ____ 68
4.
Konsultacje Społeczne __________________________________________________________ 68
5.
Analiza możliwości budżetowych dotyczących realizacji przedsięwzięć inwestycyjnych______________ 76
6.
Założenia do rewitalizacji ________________________________________________________ 80
6.1.
Okres realizacji ZPROMiP ________________________________________________________ 83
6.2.
Grupy społeczne objęte rewitalizacją ________________________________________________ 83
7.
Obszary objęte rewitalizacją ______________________________________________________ 83
7.1.
Metodologia wyznaczenia obszarów dysfunkcyjnych _____________________________________ 83
7.2.
Wyniki krytycznej analizy wskaźnikowej obszarów dysfunkcyjnych (kryteria ZPORR i URBAN II) ______ 85
7.2.1.
Obszar 1. Ulice Stawiszyńska – Warszawska _________________________________________ 85
7.2.2.
Obszar 2. Ulica Fabryczna ______________________________________________________ 87
7.2.3.
Obszar 3. Ulica Wojciecha Jabłkowskiego ___________________________________________ 88
7.2.4.
Obszar 4. Ulica Żytnia _________________________________________________________ 90
7.3.
Wyniki analizy obszarów dysfunkcyjnych pod kątem kryteriów wsparcia mieszkalnictwa ____________ 92
7.4.
Charakterystyka obszarów dysfunkcyjnych ____________________________________________ 92
7.4.1.
Obszar 1. Ulice Stawiszyńska – Warszawska _________________________________________ 93
7.4.1.1.
Zasięg terenowy ___________________________________________________________ 93
7.4.1.2.
Uwarunkowania historyczne __________________________________________________ 94
7.4.1.3.
Aspekt społeczno – przestrzenny rewitalizacji Obszaru 1 _______________________________ 97
7.4.1.4.
Aspekt ekonomiczny rewitalizacji Obszaru 1________________________________________ 98
7.4.1.5.
Aspekt architektoniczno – estetyczny rewitalizacji Obszaru 1 ____________________________ 98
7.4.1.6.
Aspekt urbanistyczno–ekonomiczny rewitalizacji Obszaru 1 _____________________________ 99
7.4.1.7.
Aspekt ekologiczny rewitalizacji Obszaru 1________________________________________ 100
7.4.1.8.
Założenia dla rewitalizacji Obszaru 1 ____________________________________________ 101
7.4.2.
Obszar 2. Ulica Fabryczna _____________________________________________________ 103
7.4.2.1.
Zasięg terenowy __________________________________________________________ 103
7.4.2.2.
Uwarunkowania historyczne _________________________________________________ 104
7.4.2.3.
Aspekt społeczno – przestrzenny rewitalizacji Obszaru 2 ______________________________ 106
7.4.2.4.
Aspekt ekonomiczny rewitalizacji Obszaru 2_______________________________________ 107
7.4.2.5.
Aspekt architektoniczno–estetyczny rewitalizacji Obszaru 2 ____________________________ 108
7.4.2.6.
Aspekt urbanistyczno–ekonomiczny rewitalizacji Obszaru 2 ____________________________ 109
7.4.2.7.
Aspekt ekologiczny rewitalizacji Obszaru 2________________________________________ 109
7.4.2.8.
Założenia dla rewitalizacji Obszaru 2 ____________________________________________ 111
7.4.3.
7.4.3.1.
Obszar 3. Ulica Wojciecha Jabłkowskiego __________________________________________ 114
Zasięg terenowy __________________________________________________________ 114
3
7.4.3.2.
Uwarunkowania historyczne _________________________________________________ 114
7.4.3.3.
Aspekt społeczno – przestrzenny rewitalizacji Obszaru 3 ______________________________ 115
7.4.3.4.
Aspekt ekonomiczny rewitalizacji Obszaru 3_______________________________________ 116
7.4.3.5.
Aspekt architektoniczno–estetyczny rewitalizacji Obszaru 3 ____________________________ 116
7.4.3.6.
Aspekt urbanistyczno–ekonomiczny rewitalizacji Obszaru 3 ____________________________ 117
7.4.3.7.
Aspekt ekologiczny rewitalizacji Obszaru 3________________________________________ 117
7.4.3.8.
Założenia dla rewitalizacji Obszaru 3 ____________________________________________ 118
7.4.4.
Obszar 4. Ulica Żytnia ________________________________________________________ 121
7.4.4.1.
Zasięg terenowy __________________________________________________________ 121
7.4.4.2.
Uwarunkowania historyczne _________________________________________________ 122
7.4.4.3.
Opis aktualnego stanu Zagospodarowania Obszaru 4 ________________________________ 122
7.4.4.4.
Założenia dla rewitalizacji Obszaru 4 ____________________________________________ 124
8.
Projekty rewitalizacyjne ________________________________________________________ 126
8.1.
Identyfikacja kierunków działań rewitalizacyjnych______________________________________ 126
8.2.
Projekty rewitalizacyjne ________________________________________________________ 127
8.3.
Plan finansowy ZPROMiP _______________________________________________________ 142
9.
System wdrażania, monitorowania, aktualizacji. Komunikacja i partycypacja społeczna ____________ 145
9.1.
Wdrażanie _________________________________________________________________ 145
9.2.
Monitorowanie i ocena realizacji ZPROMiP ___________________________________________ 145
9.3.
System aktualizacji ZPROMiP ____________________________________________________ 146
9.4.
Komunikacja i partycypacja społeczna ______________________________________________ 146
9.5.
Zakończenie ________________________________________________________________ 146
Spis tabel_______________________________________________________________________ 147
Spis wykresów___________________________________________________________________ 148
4
1. Wprowadzenie
(1) W strategicznej wizji rozwoju Kalisza, określającej miasto jako przedsiębiorcze i
obywatelskie - najstarsze polskie miasto, konkurencyjne we wspólnej Europie poprawa jakości życia w mieście stanowi jeden z czterech podstawowych celów
strategicznych.
(2) Istotne znaczenie w realizacji tego celu przypisano działaniom ukierunkowanym na
kompleksową odnowę zdegradowanych fragmentów miasta, w tym obszarów
poprzemysłowych, mającym na celu zapewnienie zrównoważonego rozwoju miasta
oraz aktywizację społeczności lokalnej w obszarach kryzysowych. Stanowią one
przedmiot szeroko pojętej rewitalizacji miasta, zorientowanej na poprawę warunków
życia mieszkańców, umocnienie tożsamości lokalnej, ograniczenie negatywnych
zjawisk społecznych, ożywienie gospodarcze i przeciwdziałanie bezrobociu,
przywrócenie ładu przestrzennego wraz z ponownym włączeniem obszarów
zdegradowanych, w tym, obszarów poprzemysłowych w strukturę funkcjonalno przestrzenną i krajobraz miasta.
(3) Zintegrowany Plan Rozwoju Obszarów Miejskich i Poprzemysłowych dla Miasta
Kalisza do roku 2020 (dalej też zamiennie ZPROMiP i Plan) opracowuje się w celu
ukierunkowania działań rewitalizacyjnych i stworzenia warunków do równoważenia
struktur przestrzennej i społecznej miasta oraz udziału mieszkańców i interesariuszy w
życiu miasta, a także określenia celów i rezultatów rewitalizacji obszarów uznanych za
dysfunkcyjne w wyniku ich odnowy w sferach przestrzennej, technicznej, społecznej i
ekonomicznej.
(4) ZPROMiP ma charakter wieloletniego programu działań w sferach przestrzennej,
społecznej, gospodarczej i mieszkaniowej. Jest kompleksowym dokumentem
przeciwdziałania degradacji obszaru miasta oraz marginalizacji określonych grup
społecznych. Ma na celu, poprzez wskazanie zadań inwestycyjnych i
pozainwestycyjnych, skorelowanych z polityką lokalną i regionalną oraz dostępnymi
źródłami finansowania, ustalenie długofalowych działań na przyszłość w zakresie
rewitalizacji dysfunkcyjnych obszarów miasta.
1.1. Podstawy prawne
(5) ZPROMiP jest zgodny z wymaganiami opisanymi w dokumentach: Wytyczne w
zakresie zasad opracowania programów umożliwiających ubieganie się o wsparcie w
ramach Inicjatywy JESSICA oraz Działania 4.2 Wielkopolskiego Regionalnego
Programu Operacyjnego na lata 2007-2013, Wytyczne w zakresie zasad opracowania
i oceny Zintegrowanych Planów Rozwoju Obszarów Miejskich w ramach
Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007 – 2013 (projekt)
oraz „Wytyczne Ministra Rozwoju Regionalnego w zakresie programowania działań
dotyczących mieszkalnictwa”.
(6) ZPROMiP tworzy warunki do ubiegania się o środki z programu Joint European
Support for Sustainable Investment in City Areas (JESSICA). JESSICA jest
innowacyjnym instrumentem finansowym, powołanym do życia wspólnie przez
Komisję Europejską, Europejski Bank Inwestycyjny i Bank Rozwoju Rady Europy.
Ma na celu wsparcie finansowe inwestycji miejskich realizowanych na obszarach
uznanych za zdegradowane, stwarzających szansę na rozwój i tworzenie miejsc pracy
w ramach partnerstwa publiczno - prywatnego.
5
1.2. Metodologia
(7) Prace nad ZPROMiP przeprowadzono we współpracy z pracownikami Urzędu
Miasta, członkami Zespołu ds. rewitalizacji. Bazowano na dokumentach
planistycznych, strategicznych i programowych miasta i regionu oraz bezpośrednich
informacjach z Urzędu Miasta i jednostek podległych miastu.
(8) W metodologii opracowania ZPROMiP, zgodnie z wymaganiami, zastosowano
podejście zintegrowane. Takie podejście uwzględnia trzy wymiary rewitalizacji:
przestrzenno - ekologiczny, ekonomiczny i społeczny. Wymiar przestrzenno ekologiczny obejmuje przede wszystkim uwarunkowania lokalizacyjne, funkcjonalne,
środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno – estetyczne, a także jakość przestrzeni
publicznych i dostępność komunikacyjną. Wymiar ekonomiczny związany jest z
tworzeniem nowych miejsc pracy i przeciwdziałaniem bezrobociu, z budowaniem
przewag konkurencyjnych w oparciu o endogeniczne czynniki wzrostu. Wymiar
społeczny z kolei to kreowanie lepszej jakości życia mieszkańców, budowanie relacji
społecznych umacniających lokalną tożsamość i tworzących kapitał społeczny.
(9) W ramach etapu przygotowania, powołano Zespół ds. rewitalizacji, złożony z
pracowników merytorycznych poszczególnych wydziałów Urzędu Miasta. Zadaniem
Zespołu było udostępnienie danych liczbowych i niezbędnych informacji oraz
wskazanie wstępnych obszarów dysfunkcyjnych, które z uwagi na istniejące stany
kryzysowe należało objąć analizą.
(10)W ramach etapu diagnozowania przeprowadzono wieloczynnikowe analizy,
faktograficzną i jakościową, w sferach ekologiczno - przestrzennej, gospodarczej oraz
społecznej, umożliwiające wskazanie najważniejszych obszarów problemowych.
Zorganizowano także konsultacje społeczne. Zidentyfikowano obszary dysfunkcyjne,
których wyznaczenie bazowało na „Wytycznych w zakresie zasad opracowania
programów umożliwiających ubieganie się o wsparcie w ramach Inicjatywy JESSICA
oraz Działania 4.2 Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata
2007-2013”.
(11)W oparciu o wyniki diagnozy, konsultacji społecznych, analizy problemów
występujących na wyznaczonych obszarach dysfunkcyjnych zidentyfikowano
zintegrowane projekty rewitalizacyjne. Zastosowano podejście zintegrowane,
uwzględniające zarówno cele i interes miasta, wyrażone w miejskich strategiach
sektorowych dla sfer gospodarczej, społecznej i infrastrukturalnej, jak i cele i interes
mieszkańców i partnerów społecznych zainteresowanych rewitalizacją, w tym:
przedsiębiorców, instytucji otoczenia biznesu i organizacji pozarządowych.
(12)ZPROMiP został sporządzony metodą ekspercko-partnerską, w ścisłym partnerskim
współdziałaniu z podmiotami gospodarującymi na obszarach wskazanych do
rewitalizacji i lokalną społecznością. W programie ujęto 5 projektów
rewitalizacyjnych, w tym 3 zintegrowane.
2. Diagnoza sytuacji przestrzenno - społeczno - gospodarczej Miasta
Kalisz
(13)Diagnoza bazuje na informacjach zawartych w programach rozwojowych Miasta i
dokumentach branżowych oraz ogólnodostępnych danych statystycznych.
6
(14)W odniesieniu do programów rozwojowych Miasta Kalisza korzystano w
szczególności z następujących dokumentów:
(a) Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta
Kalisza Zmiana Studium, Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXXIV/527/05 Rady
Miejskiej Kalisza z dnia 30 czerwca 2005,
(b) Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta
Kalisza Zmiana Studium, Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XXXVIII/543/2009
Rady Miejskiej Kalisza z dnia 3 września 2009,
(c) Opracowanie ekofizjograficzne podstawowe dla potrzeb sporządzenia zmiany
Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta
Kalisza. Wrocław 2008,
(d) Prognoza oddziaływania na środowisko do projektu Zmiany Studium
uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Kalisza,
Wrocław 2009,
(e) Strategia Rozwoju Miasta Kalisza na lata 2004 – 2013, Kalisz 2004,
(f) Plan Rozwoju Lokalnego Miasta Kalisza na lata, Uchwała Nr XLVIII/713/2006
Rady Miejskiej Kalisza z dnia 29 czerwca 2006,
(g) Program Opieki nad Zabytkami dla Miasta Kalisza na lata 2009-2012, Załącznik
do Uchwały Nr XXXIX/561/2009 Rady Miejskiej Kalisza z dnia 1 października
2009,
(h) Wieloletni Program Gospodarowania Mieszkaniowym Zasobem Miasta Kalisza na
lata 2010 – 2014, Załącznik do uchwały Nr XLVI/649/2010 z dnia 25 marca 2010
roku Rady Miejskiej Kalisza,
(i) Strategia Rozwoju Turystyki dla Miasta Kalisza na lata 2007-2013, Kalisz Listopad
2007,
(j) Program Gospodarczy p.n. Wieloletni Program Inwestycyjny Kalisza – Miasta na
Prawach Powiatu na lata 2011 – 2014, Załącznik do Uchwały Nr / XLIII/608/2009
Rady Miejskiej Kalisza z dnia 29 grudnia .2009,
(k) Program Ochrony Środowiska dla Kalisza – Miasta na prawach powiatu na lata
2011-2014 z uwzględnieniem perspektywy do roku 2018, Załącznik do uchwały
Nr VII/65/2011 Rady Miejskiej Kalisza z dnia 31 marca 2011,
(l) Strategia Rozwoju Transportu w Kaliszu na lata 2008 - 2020 wraz z Programem
Rozwoju Transportu w Kaliszu na lata 2008 – 2013, Kalisz 2008,
(m) Miejski Program Działań na rzecz Osób Niepełnosprawnych w Kaliszu na lata
2009 – 2012, Załącznik do uchwały Nr XXXI/464/2009 Rady Miejskiej Kalisza z
dnia 22 stycznia 2009,
(n) Miejski Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie na lata 2008 – 2011,
Załącznik do uchwały Nr XX/304/2008 Rady Miejskiej Kalisza z dnia 28 lutego
2008,
(o) Aglomeracja Kalisko – Ostrowska Studium Rozwoju Przestrzennego, Synteza,
Poznań 2005,
7
(p) Strategia Rozwoju Aglomeracji Kalisko – Ostrowskiej, Strategia identyfikacji i
wdrażania zmian gospodarczych Aglomeracji Kalisko – Ostrowskiej, Ostrów
Wielkopolski 2010,
(q) Analiza Subregionu Kaliskiego pod kątem Lokalizacji i Funkcjonowania Centrum
Zaawansowanych Technologii, Kalisz 2008,
(r) Analiza SWOT problemów społecznych dla miasta Kalisza,
(s) Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego - Tyniec, zatwierdzony uchwałą
Rady Miejskiej Kalisza nr .XI/135/2003 z dnia .25 września 2003 roku,
(t) Prognoza oddziaływania na środowisko przyrodnicze ustaleń miejscowego planu
zagospodarowania przestrzennego - Tyniec w Kaliszu, autor: mgr Jadwiga
Koryńska, Kalisz 2003.
2.1. Sfera przestrzenna
2.1.1.Charakterystyka lokalizacji Miasta
(15)Kalisz usytuowany jest w centralno – zachodniej Polsce, w południowo-wschodniej
części województwa wielkopolskiego. Sąsiaduje z powiatami kaliskim, ostrowskim
oraz pleszewskim. Położony jest na skrzyżowaniu dróg północ-południe i wschódzachód oraz na jednym z głównych szlaków kolejowych z zachodu Europy na wschód.
Powierzchnia miasta wynosi ok. 70 km2.
(16)W latach 1975 - 1998 miasto było siedzibą województwa kaliskiego. Obecnie, jako
jedno z czterech miast na prawach powiatu województwa wielkopolskiego, Kalisz jest
ważnym ośrodkiem administracyjnym, zlokalizowanym pomiędzy dużymi miastami
kraju (Poznaniem, Wrocławiem i Łodzią). Utrzymuje partnerskie kontakty z miastami:
Hautmont - Francja, Heerhugowaard – Holandia, Erfurt, Hamm – Niemcy, Kamieniec
Podolski – Ukraina, Preston, Southampton - Wielka Brytania, Adria – Włochy, Martin
– Słowacja, Tongeren, La Louviere –Belgia.
2.1.2.Uwarunkowania historyczne
(17)Kalisz jest najstarszym miastem w Polsce, położonym na historycznym Szlaku
Bursztynowym, ważnym ośrodkiem administracyjnym i gospodarczym, pełniącym w
południowej Wielkopolsce ważne funkcje przemysłowe, usługowe i kulturalnooświatowe.
(18)Ślady osadnictwa i aktywności człowieka na obszarze dzisiejszego miasta sięgają
schyłkowego paleolitu (około 10 000 r. p.n.e.). Już w okresie neolitu (4300-1700
r. p.n.e.) tereny te zamieszkiwała ludność kilku kultur – ceramiki wstęgowej kłutej,
lendzielskiej, pucharów lejkowatych, ceramiki grzebykowo-dołkowej i ceramiki
sznurowej. Znaleziska z epok brązu (1700-650 r. p.n.e.) oraz żelaza (650 r. p.n.e. –
500 r. n.e.) świadczą o zamieszkiwaniu tych obszarów przez ludność kultury łużyckiej
i pomorskiej. W okresie lateńskim epoki żelaza (400 r. p.n.e. - 35/40 r. n.e.), ok. I w.
p.n.e. na tereny podkaliskie przybyli celtyccy Bojowie, przynosząc ze sobą wyższą
kulturę rolniczą (intensywniejsze metody uprawy ziemi, nowe narzędzia pracy) i
materialną (np. produkcję naczyń toczonych, zaczątki bednarstwa, szklarstwa czy
złotnictwa). Aleksandryjski geograf, astronom i matematyk Ptolemeusz w dziele
”Nauka geograficzna” (ok. 145 r. n.e.) wśród miejscowości na szlaku bursztynowym,
wymienił Kalisię, identyfikowaną przez badaczy z Kaliszem.
8
(19)Okres wpływów rzymskich (35/40 - 375 n.e.) pozostawił liczne ślady importów –
naczynia z brązu wyroby szklane, biżuterię, monety rzymskie, co potwierdza
znaczenie kaliskiego centrum osadniczego jako ośrodka wymiany zarówno z ludnością
zamieszkującą tereny, jak i plemionami germańskimi oraz prowincjami cesarstwa
rzymskiego. Badania archeologiczne oraz liczne znaleziska stanowią postawę do
identyfikacji Kalisii ze skupiskiem osad z początków naszej ery, w granicach
współczesnego miasta, odległych od siebie o 1-3 km i położonych w dolinie Prosny i
jej dopływów.
(20)W okresie wczesnego średniowiecza, aż do schyłku XIII w., kaliskie centrum
osadnicze tworzył zespół kilku członów osadniczych na lewym brzegu Prosny na
Zawodziu (gród wraz z osadami). W czasach państwa wczesnopiastowskiego ze
względu na położenie na skrzyżowaniu głównych szlaków handlowych, rangę
polityczną i militarną grodu książęcego i kasztelańskiego, stanowiło ono jeden z
głównych ośrodków kształtującej się państwowości polskiej.
(21)Najstarsza wzmianka o Kaliszu w polskich źródłach pisanych pojawiła się w XII w. w
Kronice Polaków autorstwa Galla Anonima. Kronikarz umieścił zapis o zajęciu w
1106 r. przez Bolesława Krzywoustego grodu usytuowanego wśród licznych odnóg
Prosny (Zawodzie).
(22)W połowie XII wieku, za panowania księcia Mieszka Starego, chroniąc się przed
prześladowaniami w Czechach i Niemczech, do Kalisza przybyli pierwsi Żydzi. Już w
XIII w. zorganizowana tu była gmina żydowska (kahał), jedna z najznaczniejszych w
Wielkopolsce i na ziemiach polskich. Świadectwem ówczesnego znaczenia gminy
żydowskiej był tzw. statut kaliski nadany Żydom przez Bolesława Pobożnego w
1264 r. Po przeniesieniu centrum osadniczego Kalisza, Żydzi zamieszkali w jego
południowo-zachodniej części, pomiędzy bramą Piskorzewską a Końskim Targiem.
(23)Około 1257 r. Bolesław Pobożny ulokował Kalisz na prawie niemieckim – w jego
średzkiej odmianie. Była to pierwsza lokacja na prawie średzkim dokonana w
Wielkopolsce.
(24)Proces kształtowania się układu przestrzennego średniowiecznego miasta trwał około
100 lat i zakończył się w poł. XIV w. Na czasy Kazimierza Wielkiego (1310–70)
przypadło zakończenie budowy murów miejskich i rozbudowa zamku.
(25)Wraz z powstaniem miasta, poza jego murami obronnymi, poczęły kształtować się
przedmieścia, Toruńskie, Wrocławskie. Charakteryzowała je luźna i rozproszona
zabudowa, w większości drewniana, rozlokowana prawie wyłącznie przy głównych
drogach do miasta. W okresie od końca XIII wieku do końca XVII wieku powstawały
na nich murowane obiekty, istotne dla prestiżu miasta.
(26)W XIV w. Kalisz został stolicą województwa i pełnił tę rolę do 1793 r. Rozkwit
miasta, zwłaszcza w sferach architektonicznej i intelektualnej, przypadł na okres XV i
XVI wieku. Ważne znaczenie dla Kalisza miało sprowadzenie Jezuitów oraz
ufundowanie kolegium i kościoła przez Stanisława Karnkowskiego, prymasa i
arcybiskupa gnieźnieńskiego. O jego ówczesnej randze świadczy fakt, iż w Kaliszu
zawarto w 1343 r. pokój z Krzyżakami, w wyniku którego Polska odzyskała Ziemię
Dobrzyńską i Kujawy.
(27)Do rozbiorów Kalisz był miastem wojewódzkim w Prowincji Poznańskiej. Po drugim
rozbiorze Polski, w latach 1793-1806, znalazł się pod rządami pruskimi. Do miasta,
wraz z administracją zaborcy, przybyła znaczna grupa kolonistów niemieckich.
9
(28)W latach 1815-30 miasto zdobywało pozycję prężnego ośrodka włókiennictwa (m.in.
fabryki braci Repphanów, W. D. Przechadzkiego, I. Neumarka), a po 1830 r. także
przemysłu odzieżowego i spożywczego.
(29)W początkach XIX w. Kalisz należał do najbogatszych miast Królestwa. Był też
ważnym ośrodkiem administracyjnym, gospodarczym i kulturalnym. Ożywieniu
towarzyszył intensywny ruch budowlany organizowany głównie przez J.
Radoszewskiego oraz architektów Sylwestra Szpilowskiego (ok. 1790–1832) i
Franciszka Reinsteina (1792-1853). Po 1820 r., zgodnie z wprowadzonymi
przepisami, rozbudowa miasta poczęła przebiegać w sposób planowy. W okresie tym
powstały liczne klasycystyczne gmachy użyteczności publicznej – budynki 4 rogatek
(zachowała się jedynie rogatka wrocławska) trybunał, teatr, szkoła wojewódzka,
przebudowa kompleksu pojezuickiego na siedzibę władz wojewódzkich, korpus
kadetów, dzwonnica przy kolegiacie Wniebowzięcia NMP, a także domy
mieszczańskie i zabudowania fabryczne. Utworzono duży plac zwany zamkowym, na
którego skraju w II poł. XIX w. stanęła cerkiew św. Piotra i Pawła (rozebrana w latach
20-tych XX w.); drugi plac – św. Józefa powstał obok kolegiaty, po wyburzeniu części
stojących tu budynków. Wytyczona została także ulica Sukiennicza, którą poprzez
ogrody franciszkańskie doprowadzono do Prosny i połączono z Aleją Józefiny mostem
Trybunalskim.
(30)Na przełomie XIX i XX w. rozwój miasta przyśpieszyło uzyskanie w 1902 r.
połączenia kolejowego z Łodzią i Warszawą, a w 1906 r. z Ostrowem Wielkopolskim.
Wtedy też powstało kilka reprezentacyjnych budowli. W 1888 r. rozpoczęto wg proj.
J. Chrzanowskiego budowę gmachu ratusza. Na tyłach kolegiaty stanął budynek
Kaliskiego Towarzystwa Muzycznego (oddany do użytku w 1902 r.). W Alei Józefiny,
obok Trybunału, wybudowano Bank Ziemi Kaliskiej (wg proj. Rogera Sławskiego),
zaś nieopodal Mostu Kamiennego Bank Kredytowy (wg proj. H. Kudera).
(31)Kres pomyślnemu rozwojowi miasta przyniosła I wojna światowa. W początkach
sierpnia 1914 r. Kalisz został spalony i zburzony przez wkraczające wojska pruskie.
Zabudowa historycznego centrum w 95% legła w gruzach – przestały istnieć gmachy
użyteczności publicznej, ratusz, teatr oraz całe pierzeje ulic z zabudową mieszkalną.
Szczęśliwie ocalały obiekty sakralne, ucierpiała jedynie świątynia poreformacka.
Miasto na skutek tej klęski wyludniło się - pozostało zaledwie 5 tyś. mieszkańców.
Zarówno kaliszanie, jak i architekci polscy uznali odbudowę Kalisza za sprawę
niezwykle istotną dla polskiej historii i kultury. W 1915 r. Koło Architektów w
Warszawie ogłosiło konkurs na odbudowę miasta. Jednak nie zrealizowano żadnej z
konkursowych propozycji. Podobnie było z pierwszym planem zagospodarowania
przestrzennego miasta opracowanego przez architekta miejskiego S. Pajzderskiego i
kolejnym opracowanym przez W. Michalskiego. Wobec tego, że przedłożone plany
nie zostały zatwierdzone przez władze miejskie, odbudowę podjęto według planów
przyjętych jeszcze w 1917 r.
(32)Zniszczenia dokonane przez wojska pruskie w 1914 r. sprawiły, że Kalisz spadł do
rangi miast powiatowych. Jednakże systematycznie odbudowany i rozbudowany,
rozwijał się jako ośrodek przemysłowy i handlowy. Podczas II wojny światowej
Kalisz włączono do Rzeszy.
(33)Bezpowrotnie zniszczone zostało wielowiekowe dziedzictwo Żydów kaliskich:
wielka synagoga przy ul. Nadwodnej (ob. ul. Parczewskiego), synagoga nowa (tzw.
Reformowana) przy ul. Krótkiej, mykwa (łaźnia rytualna) przy ul. Piskorzewskiej,
istniejący od XIII w. cmentarz żydowski na Rypinku. Z pożogi wojennej ocalały:
zabudowa dawnej dzielnicy żydowskiej, zajmującej znaczący obszar miasta, objęty
10
ulicami: Nowy Rynek, ul. Parczewskiego (d. Nadwodna), ul. Złotą (zwana dawniej
Żydowską), a także ul. Chopina i Kanonicka oraz cmentarz żydowski (tzw. Nowy)
przy ob. ul. Podmiejskiej, wytyczony w pocz. XX w. Rzeczywistość
wielokulturowego, wielonarodowego Kalisza i jego mieszkańców odeszła w
przeszłość.
(34)W okresie powojennym Kalisz rozwijał się wielokierunkowo, jako ośrodek
przemysłowy, handlowy, kulturalny i oświatowy. Poszerzały się też jego granice
administracyjne, tworząc warunki do przestrzennego rozwoju.
(35)W dziejach Wielkopolski Kalisz zasłynął z przemysłu włókienniczego,
koronkarskiego, garbarskiego, skórzanego, spożywczego, lotniczego i muzycznego.
Jako ośrodek intelektualny zapisał się osiągnięciami w dziedzinie literatury dzięki
twórczości Adama Asnyka, Marii Konopnickiej i Marii Dąbrowskiej. Historia
kaliskiego teatru utożsamiana jest z nazwiskiem Wojciecha Bogusławskiego. W
gronie kaliskich animatorów życia naukowego i kulturalno – oświatowego znaleźli się
m.in.: Stefan Szolc - Rogoziński, Stefan i Agaton Gillerowie, Cezary Biernacki, Józef
Raciborski, Adam Chodyński, Melania i Alfons Parczewscy oraz wiele innych
wybitnych osobowości.
(36)Na terytorium Kalisza wyróżnia się następujące typy jednorodnych pod względem
osadniczym i funkcyjnym obszarów:
(a) Historyczne Centrum, ukształtowane w okresie średniowiecza,
(b) Obszar zabudowy wielorodzinnej (głównie z XIX i z XX w.), okalający Centrum,
(c) Obszar zabudowy z II połowy XX w., położony pomiędzy historycznym Centrum
a zachodnią obwodnicą i dworcem kolejowym,
(d) Obszar nowej zabudowy wielorodzinnej, rozbudowujący się i przewidziany do
dalszego rozwoju,
(e) Obszary przemysłowe i przemysłowo-składowe,
(f) Obszar Winiar i Szczypiorna, oddalone od Centrum i łączące funkcję
mieszkaniową z przemysłową i usługową,
(g) Obszary istniejącej intensywnej zabudowy jednorodzinnej oraz przewidziane do
dalszej zabudowy tego typu,
(h) Obszary mało intensywnej zabudowy jednorodzinnej i gospodarki rolnej.
2.1.3.Zagospodarowanie przestrzenne
(37)WG danych GUS na koniec 2010r. miasto Kalisz zajmowało powierzchnię 6.942ha.
(38)Na przyjęte kierunki zagospodarowania Kalisza zasadniczy wpływ mają cele rozwoju
i uwarunkowania ich realizacji, wynikające z istniejącego stanu zagospodarowania
przestrzennego miasta i wpływu regionalnego i krajowego otoczenia na miasto, a
także założenia rozwoju społeczno-gospodarczego oraz zgłoszone wnioski i wydane
decyzje administracyjne.
(39)Z punktu widzenia układu przestrzennego miasto rozwija po obydwu stronach Prosny,
wokół kształtowanego już centrum. Zakłada się uzupełnianie i intensyfikację oraz
restrukturyzację istniejącego zainwestowania. W tym zakresie kluczowe znaczenie ma
11
wybudowanie nowych odcinków wałów ochronnych wzdłuż Prosny w północnej
części miasta oraz wzdłuż Swędrni.
(40)Dane dotyczące obecnej i docelowej struktury użytkowania gruntów w Kaliszu
prezentuje poniższa tabela.
Tabela 1. Struktura użytkowania gruntów w Kaliszu
Lp.
Rodzaj użytkowania
Stan obecny
Stan docelowy
(ha)
1
2
Tereny zabudowy mieszkaniowej
jednorodzinnej (w tym rezydencjonalnej i
zagrodowej)
Tereny zabudowy mieszkaniowej
jednorodzinnej z towarzyszącymi usługami
(%)
(ha)
(%)
1 094,40
15,78
1 439,15
20,75
-
-
380,06
5,48
3
Tereny zabudowy mieszkaniowej
wielorodzinnej
287,90
4,15
425,74
6,14
4
Tereny zabudowy usługowej
212,78
3,07
429,54
6,19
5
Tereny obiektów handlowych, o których
mowa w art. 10, ust. 2, pkt. 8 ustawy o pizp z
dnia 27 marca 2003 r.
Tereny zabudowy produkcyjno –usługowej
97,34
1,40
135,57
1,96
-
-
468,07
6,75
334,85
4,83
99,15
1,43
25,42
0,37
68,51
0,99
459,39
6,62
525,37
7,58
6
7
Tereny zabudowy techniczno –
produkcyjnej
8
Tereny sportu i rekreacji
9
Tereny komunikacji
10
Tereny infrastruktury technicznej
4,94
0,07
8,68
0,13
11
Tereny przestrzeni publicznej
1,15
0,02
1,92
0,03
12
Tereny zieleni urządzonej (w tym tereny
ogrodów działkowych)
205,14
2,96
366,23
5,28
13
Cmentarze
35,08
0,51
56,28
0,81
2 758,39
39,78
4 404,27
63,52
3 344,12
48,23
1 690,49
24,38
Tereny zainwestowane
14
Tereny rolnicze
15
Tereny zieleni niskiej
442,73
6,38
434,57
6,27
16
Lasy
265,30
3,83
281,21
4,04
17
Tereny wód powierzchniowych śródlądowych
123,80
1,79
123,80
1,79
4 175,95
60,22
2 530,07
36,48
6 934,34
100,00
6 934,34
100,00
Tereny niezainwestowane
RAZEM:
Źródło: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Kalisza
(41)Dotychczasowy stan zainwestowania i zagospodarowania przestrzennego miasta w
sposób zasadniczy determinuje przyszły układ funkcjonalno - przestrzenny i wpływa
na przeznaczenie terenów rozwojowych Kalisza.
12
(42)Miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego w Kaliszu objętych jest
ponad 1.100ha terenów miejskich i poprzemysłowych. W opracowaniu są kolejne
plany obejmujące kilkaset ha. Listę obszarów objętych planami prezentuje tabela.
Tabela 2. Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego Kalisza
Lp.
Obszary objęte planami
Data uchwalenia
1
MPZP „Parafialna”
29.10.1996
2
MPZP terenu w rejonie ulic Długiej, Grzybowej i Szerokiej
30.10.1997
30.10.1997
3
Zmiany MPOZP miasta Kalisza dla terenu kopalni iłów „Winiary”
30.06.1999
4
MPZP „Cmentarz Komunalny”
16.09.1999
5
MPZP terenu w rejonie ulic: Cicha - Prosta
17.02.2000
6
MPZP „Tereny Przydworcowe”
17.02.2000
7
MPZP terenu w rejonie ulic: Tuwima i Kruczkowskiego
27.09.2001
8
MPZP „Poznańska 201-207”
23.05.2002
9
MPZP w rejonie ulicy Wysokiej
30.12.2002
10
MPZP terenu „Regionalnej Strefy Gospodarczej – Rypinek”
27.03.2003
11
MPZP dla osiedla „Dobrzec”
22.05.2003
12
MPZP „Tyniec”
25.09.2003
13
MPZP „Chmielnik – część południowa”
25.09.2003
14
MPZP terenu ograniczonego ulicami Częstochowską,
Budowlanych, Polną i planowaną „Trasą Bursztynową”
29.12.2003
15
MPZP terenu w rejonie ulicy Owsianej
28.04.2005
16
MPZP dla osiedla Dobrzec – Północ 1 – Korczak
19.05.2005/24.06.2010
(uchwała ws zmiany MPZP)
17
MPZP terenów położonych na osiedlu Rajsków
30.06.2005
18
MPZP dla Dobrzec – Zachód – część południowa
30.06.2005
19
MPZP dla strefy usługowo – handlowej w rejonie Al. Wojska
Polskiego
22.09.2005
20
MPZP Sulisławice – Kolonia Sulisławice
02.03.2006
21
MPZP Serbinowska – Młynarska II
22
MPZP w rejonie ulic: Celtycka – Słowiańska
24.01.2008
23
MPZP „Tereny Przydworcowe” II
07.09.2009
24
MPZP terenu położonego w rejonie skrzyżowania ulic
Dobrzecka -Podmiejska
24.02.2011
22.02.2007/30.09.2010
(uchwała ws. zmiany MPZP)
Źródło: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Kalisza i
http://www.bip.kalisz.pl/index.php?id=1250&s=1280&file=miejscplan.htm
13
(43)Definiuje się następujące założenia rozwoju przestrzennego Kalisza:
(a) Rozwój przestrzenny Kalisza w większym stopniu wynikać będzie ze wzrostu
standardów zamieszkania i wypoczynku niż ze wzrostu liczby ludności,
(b) Dla rozwoju mieszkalnictwa wyznaczono tereny głównie w rejonie dzielnic i
osiedli: Huby, Celtycka – Słowiańska, Piwonice, Sulisławice, Szczypiorno,
Dobrzec, Majków, Chmielnik, Tyniec Północ i Lis,
(c) Dla wszystkich terenów występowania zabudowy mieszkaniowej, tak
jednorodzinnej jak i wielorodzinnej, wskazuje się konieczność dogęszczania i
koncentracji,
(d) Dla terenów produkcyjno – usługowych i techniczno – produkcyjnych zakłada się
restrukturyzację i rehabilitację oraz intensyfikację poprzez wprowadzanie nowych
podmiotów gospodarczych.
(44)Za problemowe uznano następujące obszary:
(a) Obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi wodą 100-letnią,
(b) Obszary o bardzo trudnych warunkach posadowienia budynków,
(c) Obszary wymagające przekształceń, rehabilitacji lub rekultywacji.
(45)Obszary dysfunkcyjne, wyznaczone do rewitalizacji nie są objęte miejscowymi
planami zagospodarowania przestrzennego miasta Kalisza.
2.1.4.Zasoby oraz uwarunkowania przyrodnicze
(46)Miasto Kalisz położone jest na obszarze Wysoczyzny Kaliskiej, wchodzącej w skład
Niziny Południowowielkopolskiej. Obszar charakteryzuje się łagodnym klimatem.
(47)Kalisz położony jest w regionie będącym najcieplejszym obszarem Polski, o
stosunkowo niskich opadach atmosferycznych. Jednocześnie posiada rozwiniętą sieć
dolin rzecznych, będących kanałami przewietrzania miasta, co sprawia, że posiada
względnie korzystne warunki dla osadnictwa.
(48)Miasto leży w obszarze korytarza ekologicznego o znaczeniu krajowym w sieci
ECONET – PL, którego osią jest rzeka Prosna. Tworzy ona wraz z kanałami
Bernardyńskim i Rypinkowskim oraz dopływami (Pokrzywnicą, Swędrnią) Kaliski
Węzeł Wodny. Mniejszymi ciekami są Piwonka i Krępica.
(49)Wraz z systemem obszarów chronionego krajobrazu (OCHK), Doliny rzeki Swędrni
na północnym wschodzie, Doliny rzeki Prosny na południowym wschodzie i Doliny
rzeki Ciemnej na północnym zachodzie, kaliska część doliny Prosny zapewnia
ciągłość systemu przyrodniczego o wysokiej aktywności przyrodniczej. Integralną
częścią tego systemu są powierzchnie leśne i zbiorniki wodne (Las Winiarski
położony na wschodzie miasta, Las Wolica oraz sztuczny zbiornik retencyjny Szałe,
leżące tuż za wschodnią granicą miasta), które podnoszą atrakcyjność rekreacyjną i
ekologiczną miasta.
(50)W bezpośrednim sąsiedztwie miasta, na granicy OCHK Doliny rzeki Swędrni
wskazany został potencjalny obszar ochrony siedlisk NATURA 2000 „Dolina
Swędrni”. Obszar biegnący wzdłuż rzeki Swędrni w kierunku wschodnim, poza
14
granicą administracyjną miasta Kalisza, jest miejscem lęgów wielu gatunków ptaków
wodnych.
(51)Do terenów o bardzo wysokich walorach przyrodniczych zaliczają się:
(a) Dolina rzeki Swędrni,
(b) Kompleks leśny Winiary,
(c) Rezerwat „Torfowisko Lis”,
(d) Starorzecze Prosny „Bzizie” w Rajskowie.
(52)Kalisz posiada przewagę gleb pochodzenia mineralnego, zaliczanych do klas IVa i
IVb, nie mniej udział gleb II i III klasy bonitacyjnej jest znaczny i wynosi 26,7%
użytków rolnych. Najlepsze gleby występują na osiedlach: Winiary, Dobrzec,
Szczypiorno, Kolonia Majków, Tyniec w rejonie Swędrni oraz Chmielnik.
(53)W granicach administracyjnych miasta istnieją obszary prawnie chronione (4,7ha – to
rezerwaty przyrody). W mieście zlokalizowanych jest 48 pomników przyrody.
(54)Około 0,7% ogólnej powierzchni miasta zajmują lasy. Dominującym ogniwem
drzewostanu są siedliska borowe, gdzie gatunkiem najczęściej występującym jest
sosna, zajmująca 92,2% powierzchni lasu. Atrakcją turystyczną są liczne kompleksy
leśne z unikalnymi drzewostanami jodły i okazałe odmiany paproci „Długosza
królewskiego”. Na wytyczonym pieszym szlaku (Pólko, Rożdżały, Winiary) zobaczyć
można 714 gatunki roślin, w tym 19 chronionych.
(55)Na terenie Kalisza występują liczne tereny zielone, w tym:
(a) Park Miejski, o pow. 22,23ha, położony między Kanałem Bernardyńskim i rzeką
Prosną, liczący ok. 164 gatunków i odmian drzew oraz krzewów, w tym 28
pomników przyrody. Największy udział w drzewostanie parkowym mają klony
pospolite, olsze czarne, dęby szypułkowe i lipy szerokolistne. Obecne są również
gatunki obce typu miłorząb chiński, tulipanowiec amerykański, glediczja
trójcierniowa i tzw. bezbronna, jesiony amerykańskie, magnolie i orzechy,
(b) Park Przyjaźni, o pow. 11,13ha, zlokalizowany w południowej części miasta, na
wysoczyźnie wznoszącej się nad doliną Prosny, w wyniku rekultywacji glinianek.
Na terenie Parku rośnie kilka tysięcy krzewów, m. in. jaśminowce, tawuły,
forsycje, irgi. Wśród drzew dostępne są: klony, lipy, jawory, kasztanowce i
wierzby,
(c) Park w Szczypiornie. o pow. 5,6ha, położony w południowej części starego
Szczypiorna park podworski. Szata roślinna obejmuje 39 gatunków i odmian
drzew, w tym starą aleję kasztanowców i olbrzymi platan. W drzewostanie
dominują lipy, dęby, jesiony i akacje,
(d) Park im. Rodziny Wiłkomirskich, o pow. 2,74ha, położony pomiędzy ul. S.
Wyspiańskiego i J. Tuwima, na krawędzi pradoliny Prosny, park podworski..
Wśród drzew dominują jesiony, dęby, graby, kasztanowce, buki i akacje,
(e) Planty Miejskie, o pow. 2,5ha, rozciągają się od ul. Wodnej do Placu Kilińskiego,
pomiędzy ulicami Parczewskiego i Babiną. Stanowią element pierścienia zieleni w
mieście. Dominują gatunki drzew wierzba, topole, akacje, klony, lipy i jesiony. Z
krzewów występują śnieguliczka, berberys, ognik, forsycje, tamaryszek, tawuły,
15
(f) Teren zieleni nad Krępicą o pow. 2,5ha, położony pomiędzy ul. Kulisiewicza i
osiedlem Złoty Stok. ok. 300 drzew, wśród których dominują brzozy, lipy, klony,
olchy i dęby oraz ok. 1.700 krzewów (m.in. jaśminowiec, żarnowiec, dereń,
perukowiec, tawuła),
(g) Ogród Dydaktyczny na os. Majków, o pow. 29.068m2, położony na tyłach
Cmentarza Wojskowego. Szata roślinna obejmuje ok. 550 krzewów (ognik,
jaśminowiec, tawuła) oraz drzewa, w tym: akacje, klony i jarzęby,
(h) Ogródek Jordanowski, teren rekreacyjno - wypoczynkowy o pow. 3.31138m2
położony pomiędzy ul. Częstochowską i Wioślarską. Szata roślinna obejmuje ok.
32 gatunków drzew i krzewów, wśród których przeważają dęby, klony, lipy i
akacje oraz tawuła, śnieguliczka i suchodrzew,
(i) Pozostałe zieleńce i zieleń uliczna, w tym: bulwar nadrzeczny w al. Wolności,
najstarszy Skwer w Kaliszu im. E. Kor-Walczaka przy Muzeum Okręgowym
Ziemi Kaliskiej, Skwer im. Sybiraków przy ul. Staszica na tyłach kościoła pw.
Opatrzności Bożej przy ul. Polnej oraz zieleń wzdłuż ciągów ulicznych.
2.1.5.Źródła oraz wielkość emisji zanieczyszczeń
2.1.5.1.
Ochrona powietrza
(56)Powietrze jest jednym z najważniejszych komponentów środowiska, który w
decydujący sposób wpływa na życie i zdrowie człowieka oraz na stan roślinności. O
jego stanie jakościowym decydują różne czynniki. Większość zanieczyszczeń
znajdujących się w powietrzu jest pochodzenia antropogenicznego, czyli
wynikających z działalności człowieka. Znaczącymi źródłami emisji są duże zakłady
przemysłowe, duże źródła energetyczne oraz zanieczyszczenia pochodzące z tzw.
niskiej emisji, głównie z palenisk domowych. Istotny wpływ mają także
zanieczyszczenia pochodzące ze środków transportu.
(57)W przypadku Kalisza duży wpływ na sytuację aerosanitarną miasta ma jego położenie
geograficzne, tj. znaczne różnice wysokości n.p.m. pomiędzy centrum miasta, a
wyraźnie wyniesionymi jego peryferiami, które wpływają na słabe przewietrzanie
śródmieścia. Ponadto, istotne znaczenie mają sposób ogrzewania budynków,
lokalizacja zakładów przemysłowych w mieście (od strony zachodniej) oraz rodzaj i
charakter zabudowy miejskiej.
(58)Oceny stanu zanieczyszczenia powietrza dokonuje Wojewódzki Inspektorat Ochrony
Środowiska (WIOŚ), w oparciu o wyniki badań monitoringowych, prowadzonych na
terenie miasta. Badania mają na celu uzyskanie informacji o stężeniach
zanieczyszczeń na danym obszarze i wskazanie terenów, na których występują
przekroczenia wartości dopuszczalnych. Pozwalają na określenie obszarów
wymagających podjęcia działań na rzecz poprawy jakości powietrza lub - w
przypadku uznania posiadanych informacji za niewystarczające – podjęcia
dodatkowych badań.
(59)Badania monitoringowe w roku 2009 utrzymały miasto Kalisz w strefie C, ze
względu na ponadnormatywne zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego pyłem
zawieszonym PM10, spowodowane głównie tzw. niską emisją (spalanie paliw na cele
ogrzewania). Przekroczenie dopuszczalnych poziomów zanieczyszczenia powietrza
spowodowało konieczność opracowania Programu Ochrony Powietrza. Konieczna jest
jego efektywna realizacja skutkująca pożądanym ograniczeniem emisji zanieczyszczeń
pyłowych do powietrza poprzez zaopatrzenie budynków w ciepło z nośników nie
16
powodujących nadmiernej i niekontrolowanej emisji zanieczyszczeń tj. podłączenie do
miejskiej sieci ciepłowniczej, stosowanie kotłów gazowych lub olejowych, a także
wykorzystanie energii odnawialnej.
(60)Pod kątem zawartości ozonu miasto Kalisz należy do strefy wielkopolskiej. W
wyniku rocznej oceny jakości powietrza za rok 2009 (wg Raportu o stanie środowiska
w Wielkopolsce przygotowanego przez WIOŚ w Poznaniu) strefę wielkopolską
sklasyfikowano w klasie C, ze względu na przekroczenia poziomu docelowego ozonu.
(61)W ostatnich latach podjęto szereg działań mających na celu poprawę jakości
powietrza:
(a) Nawiązano m.in. współpracę z WIOŚ w zakresie weryfikacji ewidencji źródeł
zanieczyszczeń powietrza na terenie Miasta; w ramach rozwoju istniejącej sieci
pomiarowej zakupiono urządzenia do analizy stanu zanieczyszczenia powietrza,
które przekazano WIOŚ.
(b) Wykonano termomodernizacje i modernizacje 28 jednostek oświatowych, w
których skład wchodziły licea, gimnazja, szkoły zawodowe i szkoły podstawowe
na kwotę ok. 50 mln zł, zmniejszając zużycie energii cieplnej i elektrycznej oraz
emisje CO2,
(c) Przeprowadzono m.in. akcję dofinansowania osobom fizycznym zmiany systemu
ogrzewania, modernizację kotłowni lokalnych oraz sieci cieplnych celem
zmniejszenia zużycia energii oraz strat na przesyle,
(d) Wykonano także prace przygotowawcze związane z zastosowaniem biomasy
w przedsiębiorstwach zaopatrujących miasto w ciepło i energię elektryczną,
(e) Straż miejska oraz Policja prowadziły kontrole spalin, dzięki zakupionemu ze
środków GFOŚiGW dymomierzowi.
(62)Zadania z zakresu ochrony powietrza realizują także kaliskie przedsiębiorstwa
komunikacyjne – zakupiono pojazdy spełniające normy EURO.
(63)Cele i kierunki działań w kolejnych latach, zapisane w Programie Ochrony
Środowiska dla Kalisza – Miasta na prawach powiatu na lata 2011-2014 z
uwzględnieniem perspektywy do roku 2018 (Program Ochrony Środowiska) są
następujące:
(a) Cel długoterminowy do roku 2018: Poprawa stanu jakości powietrza
atmosferycznego i utrzymanie norm emisyjnych wynikających z ustawodawstwa,
(b) Kierunki działań do roku 2014:
(i)
Rozwój lokalnego monitoringu powietrza na terenie miasta Kalisza,
(ii)
Ochrona środowiska przed negatywnymi skutkami spalania paliw,
(iii)
Zmniejszenie negatywnego oddziaływania transportu drogowego.
2.1.5.2.
Ochrona wód
(64)System zaopatrzenia w wodę jest oparty na czwartorzędowym ujęciu „Lis” oraz
ujęciach jurajskich włączonych do istniejącego wodociągu komunalnego Kalisza.
17
(65)Pod względem zaopatrzenia w wodę miasto podzielone jest na pięć stref zasilania:
SUW – Lis, SUW Poznańska, SUW – Warszawska, SUW- Winiary, SUW –
Fabryczna. Pomimo iż, awaryjność systemu wodociągowego sukcesywnie spada,
konieczne są działania takie jak: wymiana azbestowo-cementowej sieci
wodociągowej, wymiana przyłączy wodociągowych, czy rozbudowa ujęcia „Lis”,
które zostały ujęte w „Wieloletnim planie rozwoju i modernizacji urządzeń
wodociągowych i kanalizacyjnych będących w posiadaniu Przedsiębiorstwa
Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Kaliszu”. Ponadto, przewiduje się prowadzić
dalszą modernizację sieci wodociągowej w celu dostosowania jej sprawności
technicznej do wzrastających potrzeb społeczności miejskiej, w tym doskonalenie
monitoringu zużycia wody poprzez zakup i montaż urządzeń pomiarowych zużycia
wody przez odbiorców oraz monitoring ilościowy strat wody na przesyle i ich
minimalizacja.
(66)Jakość wody odpowiada normom określonym w przepisach
(67)Przez teren miasta przepływa rzeka Prosna, która wraz z kanałami Bernardyńskim i
Rypinkowskim oraz dopływami Pokrzywnica, Swędrnia, Piwonka i Krępica tworzy
Kaliski Węzeł Wodny.
(68)Badania stanu zanieczyszczenia rzek przepływających przez Kalisz prowadzone są w
ramach monitoringu wykonywanego przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony
Środowiska w Poznaniu. Badana w 2008 r. Prosna, ze względu na czystość wody,
została zaliczona jako woda złej jakości pod względem ekologicznym i chemicznym.
Pomimo iż stan jakości rzek w mieście ulega powolnej poprawie, nie jest w pełni
zadowalający.
(69)Miasto posiada następujące systemy kanalizacji:
(a) System ogólnospławny w śródmieściu,
(b) System rozdzielczy w części miasta (głównie na lewym brzegu rzeki Prosny),
(70)W zakresie ochrony wód w mieście zrealizowano prace związane z budową i
modernizacją kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz likwidacją wylotów ścieków.
Wykonano także prace przygotowawcze do realizacji przedsięwzięcia związanego z
rozbudową ujęcia „Lis”.
(71)Realizacja projektu podniosła wskaźnik skanalizowania miasta do 94%. Dzięki
realizacji inwestycji rozwiązane zostały najpilniejsze problemy wodno-kanalizacyjne
Kalisza. Częściowo zlikwidowane szamba w mniejszym stopniu zagrażają glebie oraz
wodom powierzchniowym i podziemnym. Zmniejszyła się ilość ścieków
odprowadzanych bezpośrednio do wód rzeki Prosny, na rzecz większej ilości ścieków
trafiających do Grupowej Oczyszczalni Ścieków w Kucharach.
(72)Miasto Kalisz posiada program działań inwestycyjnych związanych z gospodarką
ściekową miasta – „Wieloletni plan rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych
i kanalizacyjnych będących w posiadaniu Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji
Sp. z o.o. w Kaliszu”. W najbliższych latach działania w zakresie gospodarki
ściekowej będą skoncentrowane na:
(a) Realizacji przyłączy kanalizacji sanitarnej dla osób fizycznych,
(b) Wykorzystanie potencjału oczyszczalni ścieków w Kucharach,
18
(c) Rozbudowie i modernizacji miejskiej sieci kanalizacyjnej,
(d) Budowie nowych odcinków kanalizacji sanitarnej i deszczowej,
(e) Kontynuacji działań związanych z likwidacją wylotów ścieków nieoczyszczonych
do wód powierzchniowych.
(73)W zakresie działań służących poprawie jakości wód płynących konieczne jest
podjęcie współpracy z władzami sąsiednich gmin położonych w zlewni rzek
płynących przez teren Kalisza. Planowane rozwiązania powinny również uwzględniać
maksymalne ograniczenie zrzutów zanieczyszczeń do wód i do gruntu, ochronę
zbiorników wód przed zanieczyszczeniami i zaśmiecaniem.
(74)Cele i kierunki działań w kolejnych latach, zapisane w Programie Ochrony
Środowiska, są następujące:
(a) Cel długoterminowy do roku 2018: Poprawa jakości wód powierzchniowych i
podziemnych oraz zapewnienie mieszkańcom dobrej jakości wody do picia
(b) Kierunki działań do roku 2014:
(i)
Porządkowanie gospodarki ściekowej,
(ii)
Rozwój
ilościowym,
(iii)
monitoringu
sieci
wodociągowej
pod
względem
Rozbudowa i eksploatacja sieci wodociągowej.
2.1.5.3.
Ochrona przed hałasem
(75)Hałas jest zjawiskiem szkodliwym dla zdrowia, uciążliwym i powodującym
dyskomfort w funkcjonowaniu społeczeństwa. Charakteryzuje się mnogością źródeł i
powszechnością występowania. Głównym źródłem hałasu (ponad 80%) jest hałas
drogowy, mniej ruch kolejowy.
(76)Kalisz jest ważnym węzłem drogowym, przez który przechodzą 2 drogi krajowe i 3
drogi wojewódzkie. Koncentracja ruchu tranzytowego w mieście, który odbywa się
przez obwodnicę przechodzącą częściowo przez obszary zabudowane, nadmierny ruch
pojazdów, zakłócenie płynności ruchu (korki, sygnalizacja świetlna), znaczna liczba
samochodów osobowych w mieście powodują, że nadmierny hałas jest problemem. W
szczególności dotyczy on centrum i głównych tras przelotowych miasta (Wojska
Polskiego, Łódzka, Wrocławska, Częstochowska).
(77)Transport kolejowy w obsłudze miasta pełni rolę drugoplanową, co wynika z faktu, że
przebieg linii kolejowej jest peryferyjny – po obrzeżach miasta. Kalisz nie jest stacją
węzłową, ma tylko 3 punkty dostępu do kolei (dworzec oraz 2 przystanki osobowe) i
kilka bocznic, które mogą pomóc w zaopatrzeniu kaliskiego przemysłu w niezbędne
surowce i części oraz w wywozie gotowej produkcji.
(78)Przez Kalisz przechodzi linia kolejowa nr 14, łącząca Warszawę – Łódź – Kalisz i
Wrocław. Pomimo, iż jest to ważna, o znaczeniu państwowym, magistrala kolejowa,
ze względu na jej niezadowalający stan techniczny nie jest w pełni wykorzystywana
do obsługi pociągów relacji Warszawa-Wrocław.
(79)Należy podkreślić, że Kalisz – trzeci pod względem powierzchni ośrodek
województwa wielkopolskiego - ma bardzo niedogodne połączenie kolejowe z
19
Poznaniem, siedzibą władz wojewódzkich. Do tego, linia o znaczeniu państwowym,
jest również technicznie przestarzała.
(80)Celem zmniejszenia uciążliwości mieszkańców wynikających z ponadnormatywnego
poziomu hałasu związanego z ruchem pojazdów w mieście władze Kalisza podejmują
działania mające na celu ograniczenie hałasu. Realizowane są prace związane z
budową obwodnic miasta. Ponadto powstało wiele dróg rowerowych.
(81)Cele i kierunki działań w kolejnych latach, zapisane w Programie Ochrony
Środowiska, są następujące:
(a) Cel długoterminowy do roku 2018: Ograniczenie narażenia mieszkańców miasta
na ponadnormatywne poziomy hałasu
(b) Kierunki działań do roku 2014:
(i)
Sporządzenie mapy akustycznej miasta i opracowanie programu
ochrony przed hałasem (lata 2012 - 2013),
(ii)
Ograniczenie emisji hałasu w mieście poprzez:
1. Kształtowanie zachowań komunikacyjnych pożądanych z punktu
widzenia zmniejszenia negatywnego oddziaływania transportu,
2. Rozwój transportu publicznego,
3. Tworzenie infrastruktury dla ruchu rowerowego,
4. Realizacja rozwiązań z zakresu inżynierii dróg i organizacji ruchu
powodujących uspokojenie ruchu na terenach osiedlowych,
5. Budowę barier dźwiękoizolacyjnych chroniących przed hałasem
najbardziej zagrożone tereny i obiekty (ekrany akustyczne, pasy
zieleni ochronnej).
2.1.6. Obiekty zabytkowe
(82)Dziedzictwo kulturowe Kalisza tworzą:
(a) Historyczne śródmieście, położone między Prosną a Kanałem Bernardyńskim,
które zachowało układ urbanistyczny z 2 poł. XIII w. Ośrodkiem założenia
miejskiego pozostaje okazały rynek, pośrodku którego stoi ratusz (z lat 1920-24).
Jest to trzeci w dziejach ratusz (pierwszy spłonął w 1792 r., drugi w 1914 r.).
(b) Struktury osadnicze, położone w obrębie obecnego terytorium miejskiego, lecz
odrębne pod względem historycznej genezy, włączane funkcjonalnie bądź
administracyjnie w granice miasta od XIX w.,
(c) Budowle uznane za zabytkowe oraz dominanty przestrzenne, do których zaliczają
się:
(i)
W skali miasta:
1. Bazylika mniejsza, d. kolegiata Wniebowzięcia NMP z wieżą
barokową,
2. Kościół św. Mikołaja z wieżą neogotycką,
20
3. Ratusz z l.1920/24,
(ii)
W skali dzielnic i fragmentów miasta:
1. Kościół franciszkański św. Stanisława – widok od strony Prosny,
2. Zespół więzienia na Tyńcu z 1844 r.,
3. Kościół św. Gotarda na Rypinku z lat 1908/10,
4. Kościół Opatrzności Bożej przy ul. Polnej z l. 1967/72,
5. Kościół Miłosierdzia Bożego z l. 1977/88 na Osiedlu im. A.
Asnyka,
6. Szpital wojewódzki przy ul. Poznańskiej z l. 1975-88,
7. Kościół św. Michała na Dobrzecu z l. 1881/6,
8. Grodzisko i kościół św. Wojciecha dla Zawodzia,
9. Szpital przy ul. Toruńskiej dla Chmielnika,
10. Zespół zabytkowych cmentarzy wyznaniowych przy Rogatce
(katolicki, ewangelicki, prawosławny),
(iii)
W skali wnętrz urbanistycznych (placów i ulic):
1. Kolegium jezuickie i pałac biskupi przy ul. Kolegialnej,
2. Zespół monumentalnej zabudowy al. Wolności (Trybunał, Teatr,
bank),
3. Kościół i klasztor pobernardyński z lat 1594 – 1622,
4. Fabryka B. Repphana, pl. Kilińskiego,
5. D. wieża ciśnień z 1920 dla zbiegu ulic Górnośląskiej i Legionów
dla Kalińca,
6. Kolejowa wieża ciśnień dla zespołu dworcowego przy ul.
Dworcowej,
7. Most Kamienny dla ul. Śródmiejskiej i Al. Wolności oraz Most
Trybunalski dla ul. Sukiennicznej i Al. Wolności,
8. Historyczne zespoły szkolne: d. Szkoły Wojewódzkiej, ob. I L.O.
im. A. Asnyka dla Pl. Kilińskiego i ul. Grodzkiej oraz d. Wyższej
Szkoły Realnej, ob. III L. O. im. M. Kopernika dla ul. Kościuszki, a
także d. Szkoły Handlowej, ob. II L. O. im. T. Kościuszki dla ul.
Kopernika,
9. D. zespół podworski i kościół NMP Królowej Polski z l. 1983 –
1990 dla Majkowa
10. Zespół fabryki fortepianów z k. XIX w. dla ul. Chopina i Złotej
(Piskorzewie),
21
11. Rogatka wrocławska dla skrzyżowania ul. Śródmiejskiej i Nowy
Świat,
12. Cerkiew prawosławna p.w. śś. Piotra i Pawła,
13. Kościół poreformacki, ob. św. Rodziny,
14. D. koszary carskie dla środkowej strefy Szczypiorna.
(83)Do zabytków Kalisza zaliczają się także kamienice objęte wpisami do rejestru
zabytków, pochodzące głównie z końca XIX i I ćw. XX w. Są to dwu- i
trzykondygnacyjne kamienice z oficynami, często z przekształconymi elewacjami w
poziomie parteru. Jednym z najcenniejszych obiektów w tej grupie jest tzw. dom „pod
aniołami” przy ul. Mostowej 4.
(84)Z dawnych zespołów dworskich i folwarcznych włączonych w obręb obecnego miasta
do rejestru wpisane są dwór i park na Majkowie (klasycystyczny, z pocz. XIX w.,
obecnie siedziba Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Poznaniu, Delegatura
w Kaliszu oraz Filia nr 7 Miejskiej Biblioteki Publicznej im. A. Asnyka).
(85)Ponadto, w Kaliszu ochroną konserwatorską na podstawie wpisu do rejestru zabytków
objęte są 3 inne parki i ogrody, w tym: Park Miejski (zał. w 1798 r.), park w dzielnicy
Szczypiorno oraz ogrody, przy willi ul. Niecała 5 i Widok 80 oraz 4 cmentarze - trzy z
nich, rzymskokatolicki tzw. Miejski założony w 1807 roku, ewangelicki
funkcjonujący od 1790 roku oraz greko-prawosławny założony w 1786 roku położone
są przy rogatce wrocławskiej. W chwili założenia ulokowane poza obrębem miasta,
obecnie włączone w zabudowę miejską. Czwarty, cmentarz żydowski z końca XIX
w., znajduje się przy ul. Podmiejskiej. Należy podkreślić, że nekropolie Kalisza są
podstawą kultywowania tradycji wielokulturowości miasta.
2.1.7.
Układ drogowy i komunikacyjny
(86)Kalisz położony jest w południowej części województwa wielkopolskiego, nad rzeką
Prosną, lewobrzeżnym dopływem Warty, na historycznym Szlaku Bursztynowym.
(87)Układ przestrzenny miasta ukształtował się w okresie średniowiecza. W późniejszych
latach następowało dalsze formowanie się sieci osadniczej, w tym sieci ulic i dróg,
stanowiących układ komunikacyjny miasta. Na układ ten istotny wpływ ma duża
liczba mostów na rzekach i kanałach przecinających miasto.
(88)Układ drogowy tworzy system dróg krajowych, wojewódzkich i powiatowych, w
tym:
(a) Droga krajowa nr 12, przebiegająca przez miasto od wschodu (ulica Łódzka,
Warszawska, Aleja gen. Wł. Sikorskiego, Stawiszyńska, Godebskiego,
Piłsudskiego, Poznańska) w kierunku na północny zachód. Jest to ważna droga
krajowa łącząca Dorohusk–Chełm–Lublin–Radom–Piotrków Trybunalski–
Sieradz–Kalisz–Leszno–Głogów–Żary–Łęknica (granica z Niemcami),
(b) Droga krajowa nr 25, przebiegająca przez miasto od południowego zachodu (ulice:
Wrocławska, Aleja Wojska Polskiego, Podmiejska, Stanczukowskiego,
Piłsudskiego, Godebskiego, Stawiszyńska) na północny wschód. Droga ta łączy
Oleśnicę (Wrocław) – Ostrów Wielkopolski – Kalisz – Konin – Inowrocław –
Bydgoszcz – Człuchów – Bobolice (Koszalin),
22
(c) Droga wojewódzka nr 470: Kalisz – Turek – Koło, wychodząca z Kalisza na
północnym wschodzie jako ulica Warszawska,
(d) Droga wojewódzka nr 442: Kalisz – Września. Wylot w Kaliszu na północny
zachód: ulica Godebskiego,
(e) Droga wojewódzka nr 450: Kalisz – Wieruszów. Wylot w Kaliszu na południe:
ulice Harcerska, Nowy Świat i Częstochowska,
(f) Droga powiatowa nr 13.209: Kalisz – Brzeziny. Wylot na południowy wschód:
ulica Starożytna,
(g) Droga powiatowa nr 13.261 Kalisz – Szałe. Wylot na południowy wschód: ulice
Pokrzywnicka.
(89)Drogi te stanowią podstawowy element węzła drogowego w Kaliszu, gdyż
przechodząc przez obszar miasta, przeprowadzają ruch tranzytowy, a także
wyprowadzają z miasta i wprowadzają do niego ruch pozamiejski.
(90)Transport kolejowy w obsłudze miasta pełni rolę drugoplanową, co wynika z faktu, że
przebieg linii kolejowej jest peryferyjny – po obrzeżach miasta. Kalisz nie jest stacją
węzłową, ma tylko 3 punkty dostępu do kolei (dworzec oraz 2 przystanki osobowe) i
kilka bocznic, które mogą pomóc w zaopatrzeniu kaliskiego przemysłu w niezbędne
surowce i części oraz w wywozie gotowej produkcji.
(91)Przez Kalisz przebiega regionalna linia kolejowa AGTC relacji Ostrów Wielkopolski
– Łódź. Linia ta zabezpiecza możliwości połączeń miasta w skali międzyregionalnej i
międzynarodowej. Jakość połączeń, częstotliwości kursowania pociągów, zależą od
ustaleń ponadlokalnych, gdzie efektywność rozkładów jazdy jest przedmiotem analiz i
decyzji PKP. Stan torów i istniejące możliwości powiązań miasta z układem
kolejowym zewnętrznym są stosunkowo dobre, kolejne usprawnienia i modernizacje
zależą od ustaleń, związanych z realizacją polityki transportowej kraju.
(92)Przez Kalisz przechodzi linia kolejowa nr 14, łącząca Warszawę – Łódź – Kalisz i
Wrocław. Jest to ważna magistrala kolejowa, znajduje się bowiem wśród linii
znaczenia państwowego. Ze względu na jej niezadowalający stan techniczny nie jest
jednak w pełni wykorzystywana do prowadzenia pociągów w relacji Warszawa–
Wrocław, co powoduje, że ruch ten odbywa się przez Konin-Poznań i Leszno.
(93)Miasto Kalisz nie posiada własnego lotniska. W stosunkowo niedużej odległości (ok.
110-120 km od Kalisza) funkcjonują lotniska w Poznaniu, Łodzi i Wrocławiu.
(94)Proces tworzenia układu transportowego trwa, a szybki rozwój gospodarczy Kalisza
stawia przed miastem nowe wyzwania i zadania takiego kształtowania układu dróg i
ulic, aby sprawny system transportowy stawał się czynnikiem sprzyjającym jego
rozwojowi, a nie barierą hamującą postęp gospodarczy.
(95)W tym celu władze miasta podejmują działania mające doprowadzić do usprawnienia
funkcjonowania systemu transportowego w mieście i w jego otoczeniu, zgodnie ze
„Strategią Rozwoju Transportu w Kaliszu na lata 2008-2020 wraz z Programem
Rozwoju Transportu w Kaliszu na lata 2008-2013”.
(96)Wiążące znaczenie dla zapewnienia wewnątrzmiejskiej i okołomiejskiej spójności
systemu transportowego miasta, wpływającej bezpośrednio na jakość życia
23
mieszkańców oraz atrakcyjność gospodarczą Kalisza mają zadania inwestycyjne
dotyczące:
(a) Budowy dróg o charakterze obwodnic i tras przelotowych, w tym:
(i)
Budowa zewnętrznej obwodnicy Kalisza od Alei Wojska Polskiego
do ul. Poznańskiej, a następnie pomiędzy ul. Poznańską a drogą krajową nr
25 w rejonie Niedźwiad i Kokanina. W dalszej kolejności budowa
obwodnicowego połączenia drogi nr 25 (wylot na Konin) i drogi nr 12
(wylot na Sieradz i Łódź) – i na wschód od Opatówka – koniec obwodnicy,
z łącznikiem obwodnicy i drogi nr 12 w rejonie Zdun. Pozwoli zamknąć od
zachodu, północy i wschodu zewnętrzną obwodnicę miasta, co umożliwi
połączenie dróg krajowych nr 25 i 12 oraz dróg wojewódzkich nr 442
(wylot na Wrześnię) i 470 (połączenie z autostradą A2) i w konsekwencji
wyeliminuje z miasta zdecydowaną większość ruchu tranzytowego. Dzięki
realizacji obwodnicy odciążeniu ulegnie ciąg ulic: Wojska Polskiego,
Podmiejska, Stanczukowskiego, Piłsudskiego i Godebskiego – który
obecnie pełni rolę zarówno obwodnicy jak i ciągu komunikacyjnego
wewnątrzmiejskiego,
(ii)
Dokończenie budowy Trasy Bursztynowej poprzez budowę
południowej części Trasy Bursztynowej od ulicy Nowy Świat,
Częstochowskiej do ul. Górnośląskiej w pobliżu dworca kolejowego oraz
budowę połączenia dróg krajowych nr 12 i 25 w północno-wschodniej
części miasta na odcinku od ul. Godebskiego do ul. Warszawskiej (droga
nr 470) i od ronda Godebskiego – Stawiszyńska do ul. Łódzkiej, w rejon
wylotu obecnego Szlaku Bursztynowego. Pozwoli to w pełni zamknąć
wewnętrzny pierścień ulic otaczający Centrum miasta i najważniejsze
dzielnice mieszkaniowe. W efekcie ruch lokalny wewnątrz miasta będzie
mógł odbywać się z pominięciem Śródmieścia co ma szczególnie istotne
znaczenie w związku z planami rozwoju strefy aktywności gospodarczej w
rejonie dworca. Jednocześnie nowo przeprowadzony ciąg ulic stworzy
wewnętrzną obwodnicę Śródmieścia od wschodu i przede wszystkim od
południa, co pozwoli przerzucić tu ruch tranzytowy przynajmniej do czasu
budowy obwodnicy północno-wschodniej i usprawnienia ruchu
tranzytowego na południu Miasta,
(iii)
Budowa Południowo-Zachodniej obwodnicy Kalisza od połączenia
ulic Wrocławskiej i Alei Wojska Polskiego ulicą Zachodnią na południe
przez tory kolejowe i następnie do drogi nr 450. Pozwoli to uzupełnić
pierścień obwodnic zewnętrznych w południowej części miasta i
wyeliminować część ruchu tranzytowego ze Śródmieścia. Droga ta
usprawni tez dojazd do tworzonej strefy aktywności gospodarczej i
przyczyni się do aktywizacji tej części Kalisza. Budowa jej odciąży także
od ruchu pojazdów ulicę Częstochowską.
(b) Przebudowa, budowa i modernizacja ulic w obrębie Miasta.
(97)Do rozwiązania pozostają także problemy z parkowaniem.
(98)Poza istniejącymi ciągami, brak jest odpowiedniego układu ścieżek rowerowych,
tworzących spójny system.
24
(99)Ogromną szansą dla rozwoju miasta może być rozważana w NPR na lata 2007-2013
budowa przez Kalisz szybkiej kolei ze stacją węzłową w Kaliszu lub bliskim
sąsiedztwie Kalisza. Budowa szybkiej kolei zrekompensowałaby w pewnym stopniu
niedogodność komunikacyjną wynikającą z faktu znacznego oddalenia Kalisza od
sieci autostrad budowanych i planowanych do budowy.
2.1.8. Pozostała infrastruktura
(100)
Infrastrukturę techniczną, stanowiącą o wyposażeniu zasobów mieszkaniowych
w mieście tworzą sieci: wodociągowa, kanalizacyjna, gazowa, energetyczna oraz
ciepłownicza.
(101)
Dostępność mieszkańców Kalisza do infrastruktury technicznej w latach 2007 2010 prezentuje poniższa tabela.
Tabela 3. Korzystający z instalacji technicznych w Kaliszu w latach 2007 – 2010
Korzystający z instalacji /Lata
Wodociąg (%)
Kanalizacja (%)
Gaz (%)
2007
2008
97,1
85,8
72,7
2009
97,1
85,8
71,8
2010
97,2
86,5
71,4
97,2
86,9
71,5
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS
(102)
Z tabeli wynika, iż liczba osób korzystających z wodociągu i kanalizacji w
analizowanym okresie rosła. Zmalała natomiast liczba osób korzystających z gazu, o
0,6%.
(103)
Właścicielem i zarządcą miejskiej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej jest
Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Kaliszu. Obszar działania
obejmuje teren całego Miasta.
(104) Łączna długość sieci wodociągowej w Kaliszu na koniec 2010r. wynosiła 233,8km.
(105) Łączna długość czynnej sieci kanalizacyjnej w Kaliszu na koniec 2010r. wynosiła
143,2km.
(106) Usługi w zakresie zaopatrzenia odbiorców w gaz, dostarczany siecią gazową,
realizują jednostka organizacyjna ogólnokrajowego przedsiębiorstwa państwowego
użyteczności publicznej polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. w
Warszawie, Wielkopolskie Okręgowe Zakłady Gazownicze w Poznaniu, Zakład
Gazowniczy w Kaliszu.
(107) Zaopatrzenie miasta w gaz odbywa się z krajowego systemu przesyłu gazu
podgrupy E. Długość sieci gazowej w Kaliszu na koniec 2009r. wynosiła 212,5km.
(108) System ciepłowniczy miasta Kalisza obejmuje sieć o łącznej długości 61,56 km, w
tym 12,23 km sieci magistralnych. Długość sieci w technologii preizolowanej
wynosi 26,55 km, co stanowi 43% jej całości. Sieć zasilana jest z dwóch źródeł ciepła,
tj. eksploatowanej przez PEC S.A. Ciepłowni Rejonowej oraz Elektrociepłowni Kalisz
- Piwonice.
(109) PEC SA dostarcza energię cieplną do blisko 56 tysięcy mieszkańców Kalisza, co
stanowi 52% ogółu, a ogrzewana kubatura to 6.478 tys. m3.
25
2.1.9. Identyfikacja problemów w sferze przestrzennej
(110) Główne problemy w
nadchodzących latach, to:
sferze
przestrzennej,
wymagające
interwencji
w
(a) Ponadnormatywne zanieczyszczenie powietrza,
(b) Niezadowalający stan czystości wód powierzchniowych,
(c) Ponadnormatywny poziom hałasu,
(d) Postępująca degradacja walorów urbanistyczno-architektonicznych i obiektów
poprzemysłowych,
(e) Niedostosowany układ drogowy do rosnącego natężenia ruchu co utrudnia
wyprowadzenie ruchu tranzytowego ze śródmieścia miasta,
(f) Niekorzystny wpływ transportu drogowego na środowisko wskutek jego natężenia
i faktu, że znaczna część samochodów ma około 10 lat, co stwarza dla środowiska
dodatkowe zagrożenie hałasem i emisją spalin,
(g) Niezadowalający stan techniczny dróg tranzytowych, ulic i obiektów mostowych
w Kaliszu,
(h) Narastające, szczególnie w Centrum, zatłoczenie ulic nadmiernym ruchem
drogowym, na skutek stałego wzrostu liczby pojazdów, braku wystarczającej
przepustowości istniejącego układu drogowego i niedostatecznej liczby miejsc
parkingowych,
(i) Przeciążony wewnętrzny układ ulic, szczególnie w śródmieściu,
(j) Niewystarczający poziom bezpieczeństwa ruchu, wyrażający się znaczną liczbą
wypadków pomimo spadku ich liczby w ostatnim okresie,
(k) Niedostateczne uwzględnianie w technicznych projektach drogowych rozwiązań
dla komunikacji zbiorowej, takich jak pętle i zatoki autobusowe,
(l) Przyjęte przez władze centralne plany rozbudowy autostrad i dróg ekspresowych,
które pozostawiają rejon Kalisza na uboczu najważniejszych inwestycji
drogowych omijających miasto w znacznej odległości od nich,
(m) Słabo rozwinięty system parkingowy w mieście, potrzeba uwzględnienia miejsc
dla pojazdów oznaczonych plakietką inwalidy,
(n) Brak wystarczającej liczby ścieżek rowerowych, które mogłyby stanowić
bezpieczną alternatywę samochodowych dojazdów do pracy i szkół i wpływać na
odciążenie systemu komunikacyjnego,
(o) Niedostateczne wykorzystanie transportu kolejowego, nawet w relacjach, w
których można to zrobić stosunkowo niewielkim kosztem (relacja Ostrów
Wielkopolski – Kalisz – Opatówek) przy wykorzystaniu np. autobusów
szynowych,
(p) Znaczna odległość od najbliższych lotnisk i brak własnego lotniska pasażerskiego
dla Kalisza i Ostrowa Wielkopolskiego,
26
(q) Niepełna infrastruktura kanalizacyjna,
(r) Wymagająca dalszej modernizacji infrastruktura ciepłownicza.
(111) Rewitalizacja obszarów dysfunkcyjnych miasta Kalisza w sferze przestrzennej
będzie miała na celu w szczególności:
(a) Zainwestowanie terenów pod przestrzenie publiczne i prywatne,
(b) Zróżnicowanie funkcji,
(c) Poprawę estetyki,
(d) Przywrócenie ładu przestrzennego,
(e) Ochronę dziedzictwa kulturowego,
(f) Adaptację pomieszczeń pofabrycznych,
(g) Wyrównanie poziomów w technicznym zagospodarowaniu miasta,
(h) Kształtowanie miejskiej struktury przestrzennej w harmonii ze środowiskiem
przyrodniczym i krajobrazem,
(i) Zwiększanie spójności terytorialnej miasta,
(j) Zwiększanie dostępności przestrzennej i komunikacyjnej miasta.
2.2. Sfera gospodarcza
(112) Miasto Kalisz należy do wiodących ośrodków gospodarczych w kraju, wśród miast
o porównywalnej charakterystyce ludnościowo-przestrzennej. W szeroko rozumianym
obszarze gospodarczym Wielkopolski Kalisz jest drugim ośrodkiem po Poznaniu.
(113) Kalisz należy także do jednych z najszybciej rozwijających się miast Wielkopolski.
Biorąc pod uwagę strukturę własnościową podmiotów gospodarczych
zarejestrowanych w Kaliszu dominują te z sektora prywatnego. Pod względem
struktury gałęziowej największy udział przypada na przemysł: spożywczy, lekki,
lotniczy, AGD, paszowy i motoryzacyjny. Duże znaczenie odgrywają usługi
budowlane i deweloperskie, logistyczne, telekomunikacyjne, turystyczne i bankowe.
(114) Walory gospodarcze miasta coraz częściej postrzegane są przez kapitał zagraniczny.
Potencjał gospodarczy miasta tworzą duże, liczące się na krajowym rynku firmy z
udziałem kapitału rodzimego jak i zagranicznego. Inwestorzy wywodzą się z krajów
europejskich (Niemcy, Włochy, Francja, Szwajcaria, Wielka Brytania, Holandia,
Austria, Belgia), a także z USA i Kanady. Wśród zagranicznych inwestorów są m.in.
takie firmy jak: Nestle (koncentraty spożywcze), Pratt & Whitney (części do silników
lotniczych), Big – Star (tekstylia). Dziedzinami gospodarki absorbującymi w
największym stopniu kapitał zagraniczny są branże spożywcza i lotnicza.
(115) Do najbardziej znaczących firm zlokalizowanych w Kaliszu, w podziale na branże,
należą:
(a) Przemysł lotniczy: Pratt & Whitney Kalisz Sp. z o.o., Meyer Tool Poland Sp. z
o.o., VAC AERO KALISZ Sp. z o.o. , WSK "PZL- Kalisz" SA,
27
(b) Przemysł spożywczy: m.in. Jutrzenak Colian SA, Nestle Polska SA - Winiary ,
FPH „PAULA” Sp. z o. o. Sp. k., „FRUCTON” Przetwórnia Owoców i Warzyw
K. i P. Grzegorczyk Sp. J. , Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Kaliszu,
(c) Przemysł lekki: m.in. Fabryka Firanek i Koronek "Haft" SA, Fabryka Wyrobów
Runowych Runotex SA, BIG STAR Ltd.,
(d) Przemysł motoryzacyjny - Teknia Kalisz Sp. z o.o., Wega Sp. z o.o,
(e) Produkacja AGD: SCHNEE Polska Sp. z o. o., Ennon Company Sp. z o. o. , "Reco
Polska" Sp. z o.o., "Newplast Poland" Sp. z o.o.,
(f) Energetyka: ENERGA – OPERATOR Oddział w Kaliszu,
(g) Usługi budowlane i deweloperskie m.in. Novum Sp. z o.o., FB "MAREK
ANTCZAK", P.B.U.R. MURBET Sp. z o.o., TBS, MTM Consulting, Portos S.J.,
"J.A.M. alu" Wasik Sp. J., ZENTEX Sp. z o.o. Przedsiębiorstwo Usługowo –
Eksportowe,
(h) Usługi telekomunikacyjne: Multimedia Polska SA,
(i) Usługi logistyczne: m.in. PST OST SPED Sp. z o.o.
(j) Usługi turystyczne: touroperatorzy m.in. Aleksander, Neckermann, TUI, Triada.
(116) Ważnym elementem struktury branżowej gospodarki Kalisza jest rolnictwo. Wysoki
poziom rolnictwa możliwy jest dzięki rozbudowanemu systemowi doradztwa, badań
naukowych i edukacji.
(117) Rozwojowi gospodarczemu miasta sprzyja rozwój specjalnych stref ekonomicznych
(SSE) i stref gospodarczych.
(118) Obecnie w Kaliszu funkcjonuje podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy
Ekonomicznej (WSSE) z terenami typu „greenfield”. Powierzchnia terenów objętych
podstrefą wynosi 2,44 ha i obejmuje dwa kompleksy. Tereny przeznaczone są pod
zabudowę przemysłowo-usługową i techniczno-produkcyjną.
(119) W przygotowaniu do objęcia WSSE są tereny stanowiące własność Miasta Kalisza o
łącznej powierzchni 9,0622ha, zlokalizowane w rejonie ulic Zachodniej i Sąsiedzkiej
w Kaliszu, z przeznaczeniem pod zabudowę produkcyjno - usługową.
(120) Powierzchnia Strefy Gospodarczej Dobrzec-Zachód obejmuje ogółem 119,30ha, w
tym 87,34ha do zabudowy. Tereny o bardzo dobrej dostępności komunikacyjnej, w
paśmie zasadniczego kierunku rozbudowy miasta - na osi aglomeracji Kalisz-Ostrów
Wielkopolski, droga krajowa Nr 25 – przeznaczone są, zgodnie z miejscowym
planem zagospodarowania przestrzennego, pod budowę obiektów handlowych o
powierzchni sprzedaży ponad 2000m2, obiektów usługowych, produkcyjnych i
magazynowych.
(121) Dostępne są także inne, niezabudowane tereny do zagospodarowania na działalność
gospodarczą, o pow. ok. 71,4ha. Zaprezentowano je na rysunku poniżej.
28
Rysunek 1. Oferty inwestycyjne władz Miasta Kalisza
(122) Z punktu widzenia potencjalnych inwestorów znaczenie ma korzystna polityka
władz miasta i jej działania wspierające, polegające na oferowaniu zwolnień z podatku
od nieruchomości dla inwestorów tworzących nowe miejsca pracy.
(123) Istotne znaczenie ma także dostęp do dobrze wyszkolonych, dostosowanych do
potrzeb rynku pracy, kadr. Z ostatnich działań w tym zakresie, należy wymienić
utworzenie w styczniu 2010r. w Kaliszu - jako piątym w Polsce po Warszawie,
Krakowie i Wrocławiu oraz Włocławku - Centrum Edukacji Technicznej Haas
(HTEC), szkolące uczniów w zakresie operatorów obrabiarek CNC.
(124) O sile gospodarki danego regionu i jego potencjale decyduje ilość i struktura
efektywnie działających podmiotów gospodarczych.
(125) Liczbę podmiotów gospodarczych zarejestrowanych w rejestrze REGON w Kaliszu,
na tle województwa wielkopolskiego oraz kraju w latach 2007 – 2010 prezentuje
poniższa tabela
Tabela 4. Podmioty gospodarki narodowej zarejestrowane w rejestrze REGON w latach 2007 – 2010
Podmioty gospodarcze/Lata
Miasto Kalisz
Województwo wielkopolskie
Polska
2007
2008
2009
2010
11 303
11 398
11 502
11 941
352 236
361 046
359 350
375 482
3 685 608
3 757 093
3 742 673
3 909 802
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Banku Danych Regionalnych GUS 2007 – 2010
(126) Z tabeli wynika, że w stosunku do 2007 roku liczba podmiotów gospodarczych w
Kaliszu w analizowanym okresie wzrosła o 5,6%, co oznacza, że rosła wolniej niż w
województwie i kraju, w których tempo wzrostu wyniosło odpowiednio 6,6% i 6,1%.
(127) Podział podmiotów zarejestrowanych w rejestrze REGON według sektorów
własnościowych w latach 2007–2010 przedstawia poniższa tabela.
29
Tabela 5. Podmioty gospodarki narodowej zarejestrowane w rejestrze REGON wg sektorów własności w latach
2007-2010
Podmioty
gospodarki
narodowej/lata
2007
2008
2009
2010
Ogółem:
11 303
11 398
11 502
11 941
Sektor publiczny
456
405
399
398
Sektor prywatny
10 847
10 993
11 103
11 543
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Banku Danych Regionalnych GUS 2007 – 2010
(128) Z tabeli wynika, iż w strukturze podmiotów gospodarki narodowej działających w
Kaliszu na koniec 2010r. dominowały te z sektora prywatnego (96,7%). W sektorze
publicznym działało odpowiednio 3,3% podmiotów.
(129) Podmioty zarejestrowane w rejestrze REGON według sekcji PKD 2004 i 2007 (dla
roku 2010) w latach 2007 – 2010 przedstawia poniższa tabela.
Tabela 6. Podmioty gospodarki narodowej zarejestrowane w rejestrze REGON wg sekcji PKD 2004 i 2007
Podmioty gospodarki narodowej/Lata
2007
2008
2009
2010
Ogółem
11 303
11 398
11 502
11 941
w tym sektor prywatny:
10 847
10 993
11 103
11 543
A. ROLNICTWO, ŁOWIECTWO I LEŚNICTWO, RYBACTWO
257
252
245
221
w tym sektor prywatny:
257
252
245
221
B.GÓRNICTWO
3
2
3
4
w tym sektor prywatny:
3
2
3
4
C. PRZETWÓRSTWO PRZEMYSŁOWE
1 092
1 069
1 072
1 057
w tym sektor prywatny:
1 083
1 060
1 063
1 049
D. WYTWARZANIE I ZAOPATRYWANIE W ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ, GAZ, WODĘ
8
9
8
10
w tym sektor prywatny:
6
7
6
9
F. BUDOWNICTWO
939
960
966
1 020
w tym sektor prywatny:
936
957
963
1 017
G. HANDEL HURTOWY I DETALICZNY; NAPRAWA POJAZDÓW
SAMOCHODOWYCH, MOTOCYKLI ORAZ ARTYKUŁÓW UŻYTKU OSOBISTEGO I
DOMOWEGO
3 695
3 658
3 602
3 608
w tym sektor prywatny:
3 693
3 655
3 598
3 605
H. TRANSPORT, GOSPODARKA MAGAZYNOWA I ŁĄCZNOŚĆ
666
712
764
754
w tym sektor prywatny:
663
709
761
751
I. HOTELE I RESTAURACJE
240
236
246
272
w tym sektor prywatny:
236
233
243
269
K. POŚREDNICTWO FINANSOWE
462
486
484
491
w tym sektor prywatny:
461
485
483
490
L.M.N. OBSŁUGA NIERUCHOMOŚCI, DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWA I TECHNICZNA,
USŁUGI ZWIĄZANE Z PROWADZENIEM DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ/USŁUGI
ADMINISTROWANIA I DZIAŁALNOŚĆ WSPIERAJĄCA
2 108
2 121
2 134
2 360
w tym sektor prywatny:
1 870
1 929
1 944
2 165
42
40
39
30
9
8
8
8
P. EDUKACJA
332
345
360
395
w tym sektor prywatny:
202
219
238
265
O. ADMINISTRACJA PUBLICZNA I OBRONA NARODOWA; OBOWIĄZKOWE
UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE I POWSZECHNE UBEZPIECZENIE ZDROWOTNE
w tym sektor prywatny:
30
Q. OCHRONA ZDROWIA I POMOC SPOŁECZNA
647
678
732
757
w tym sektor prywatny:
631
661
716
741
R. DZIAŁALNOŚĆ USŁUGOWA KOMUNALNA, SPOŁECZNA I INDYWIDUALNA,
POZOSTAŁA
812
830
847
962
w tym sektor prywatny:
797
816
832
949
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Banku Danych Regionalnych GUS 2007 – 2010
(130) Wg danych na koniec 2010r. najwięcej podmiotów gospodarczych zarejestrowanych
w Kaliszu prowadziło działalność w obszarach handlu i napraw (30,2%), obsługi
nieruchomości oraz działalności profesjonalnej, naukowej, technicznej i usług
administrowania (19,8%), a także przetwórstwa przemysłowego (8,9%).
(131) Strukturę podmiotów gospodarki narodowej sektora prywatnego, zarejestrowanych
w rejestrze REGON wg sekcji PKD 2007 na koniec 2010r. prezentuje poniższy
wykres.
Wykres 1. Podmioty gospodarki narodowej sektora prywatnego, zarejestrowanych w rejestrze REGON wg sekcji
PKD 2007 (stan na 31 grudnia 2010r.)
Opieka zdrowotna
i pomoc społeczna
6%
Podmioty gospodarki narodowej sektora prywatnego
Edukacja
2%
Kultura,
rozrywka i
rekreacja
2%
Pozostała działalnośd
Rolnictwo, leśnictwo,
usługowa łowiectwo, rybactwo
7%
2%
Administracja publiczna
0%
Przetwórstwo
przemysłowe
9%
Górnictwo
i wydobywanie
Energia, gaz
0% 0%
Budownictwo
9%
0%
Dostawa
wody, ścieki i
odpady
0%
0%
Obsługa rynku
nieruchomości,
dziłalnośd
profesjonalna,
usługi
administrowania
16%
Handel hurtowy i detaliczny
31%
Działalnośd finansowa i
ubezpieczeniowa
4%
Informacja i komunikacja
2%
Zakwaterowanie i usługi
gastronomiczne
2%
Transport i gospodarka
magazynowa
7%
Źródło: opracowanie własne
(132) Z wykresu wynika, iż największa liczba podmiotów gospodarczych w sektorze
prywatnym prowadziła działalność w sekcjach handel hurtowy i detaliczny (31%),
obsługa nieruchomości, działalność profesjonalna, usługi administrowania (16%) i
budownictwo wraz z przetwórstwem przemysłowym (po 9%).
(133)
Miasto Kalisz posiada duży potencjał gospodarczy, niemniej ograniczona
makrodostępność oraz utrata statusu miasta wojewódzkiego, wpływając niekorzystnie
na atrakcyjność gospodarczą Kalisza, wymuszają budowanie trwałych przewag
konkurencyjnych w oparciu o endogeniczny rozwój, rozumiany jako zdolność do
31
konkurowania w oparciu o własne, wewnętrzne zasoby (przewagi konkurencyjne
danego obszaru1).
2.2.1.Branża turystyczna
(134)
Niepowtarzalność Kalisza tkwi w ponad 1850-letniej historii, udokumentowanej
zapisem aleksandryjskiego uczonego, Klaudiusza Ptolemeusza, w jego dziele „Nauka
geograficzna z II wieku naszej ery”, co czyni Kalisz najstarszym, położonym na
Szlaku Bursztynowym, łączącym Adriatyk z Bałtykiem, miastem w Polsce.
(135) Kalisz, wraz z okolicą, m. in. Głuchowem, stanowi markowy produkt turystyczny,
budowany na bazie historycznych walorów krajoznawczych oraz opinii miasta o
najstarszej metryce pisanej na obszarze Polski – produkt przeznaczony na rynek
krajowy.
(136) Kalisz, obok Poznania i Gniezna, uznany za popularne centrum turystyki
krajoznawczej, zaliczany jest do pierwszej produktowej grupy operacyjnej czyli do
miast posiadających produkty rangi krajowej i międzynarodowej (liniowe, obszarowe i
punktowe), budowane na podstawie wybitnych walorów (rdzeni produktów),
stanowiące samoistną ofertę na rynku ogólnopolskim i rynkach zagranicznych.
(137)
Bogactwo zabytków Kalisza – zwłaszcza zaś obiektów sztuki sakralnej, stanowi
bardzo dobre zaplecze dla turystyki oraz ruchu pielgrzymkowego. Ten ostatni rozwija
się w związku z położeniem miasta na trasach pielgrzymkowych, a także dzięki dwóm
ważnym sanktuariom: św. Józefa, znajdującym się w bazylice pw. Wniebowzięcia
NMP, będącej najstarszym i jednym z pięciu sanktuariów tego świętego na świecie, a
także ustanowionym w 1998 roku, pierwszym w świecie sanktuarium Serca Jezusa
Miłosiernego, mieszczącym się w pobernardyńskim, ob. jezuickim kościele
Nawiedzenia NMP.
(138) Produkty turystyczne Kalisza obejmują:
(a) Kalisz jako miasto atrakcyjne dla rozwoju turystyki krajoznawczej,
(b) Kalisz – najstarsze miasto Polski, produkt związany z położeniem miasta na
Szlaku Bursztynowym,
(c) Sanktuarium Św. Józefa – miasto turystyki pielgrzymkowej,
(d) Kalisz Muzyczny – miasto wielu imprez muzycznych o znaczeniu krajowym i
międzynarodowym (produkt ten nie jest określany w ten sposób w regionalnych
dokumentach planistycznych, jednak we wszystkich diagnozach dostrzega się
potencjał tworzenia tego produktu niszowego),
(e) Andrut kaliski – produkt regionalny stanowiący kulinarną atrakcję turystyczną.
(139) Atrakcją turystyczną Kalisza jest układ przestrzenny, w szczególności objęty
ochroną konserwatorską obszar miasta lokacyjnego, stanowiący obecnie centrum
staromiejskie. Średniowieczny układ sieci ulicznej i zwartej zabudowy Kalisza
zachował się w czytelnej formie, pomimo zniszczeń powstałych w 1914 roku.
(140) Ważną rolę w rozwoju turystyki miasta odgrywa Muzeum Okręgowe Ziemi
Kaliskiej wraz z oddziałami: Centrum Rysunku i Grafiki im. T. Kulisiewicza,
1
Analiza i identyfikacja międzyregionalnych uwarunkowań rozwoju w planowaniu strategicznym regionów,
Grzegorz Węcławowicz.
32
Rezerwat Archeologiczny Zawodzie, Literacki Dworek Marii Dąbrowskiej w
Russowie i Zespół Parkowo-Pałacowy w Lewkowie. Muzeum należy do grona
najstarszych polskich placówek muzealnych. Gromadzi zbiory z zakresu archeologii,
etnografii, historii i sztuki, które prezentuje na wystawach stałych i czasowych oraz
organizuje imprezy plenerowe (Festyny Etnograficzne, Jarmark Archeologiczny i
Biesiadę Piastowską). Posiada zbiory z regionu oraz kolekcje: sreber kaliskich,
malarstwa, afrykanistyczną, monet tzw. skarb służkowski, czy strojów ludowych (stałe
ekspozycje: „Z pradziejów Kalisza i okolic”, „Z dziejów Kalisza”).
(141) W Kaliszu organizowane są liczne cykliczne imprezy, zarówno kulturalne, jak
i biznesowe. Do najważniejszych należą: doroczne Święto Miasta Kalisza, Festiwal
Pianistów Jazzowych, Kaliskie Spotkania Teatralne, Noc Kultury, Kaliski Festiwal
Smaków oraz plenerowe imprezy historyczne, w tym Jarmarki Archeologiczne,
Biesiady Piastowskie, i in. na terenie Rezerwatu Archeologicznego „Kaliski Gród
Piastów”, plenerowe widowisko historyczne „Po bursztyn” oraz projekty rocznicowe
związane z jubileuszami np. projekt Kalisia 18,5 przygotowany w związku z
Jubileuszem 1850-lecia Kalisii Ptolemeuszowej. Ważne znaczenie mają także
Ogólnopolski Festiwal Zespołów Muzyki Dawnej "Schola Cantorum", Festiwal
Muzyczny im. Pawła Bergera "Gramy nad Prosną", Międzynarodowy Festiwal
"Chopin w barwach jesieni", Międzynarodowy Festiwal Muzyczny „Bursztynowy
Szlak- Amber Road” – koncerty przez cały rok. Wśród biznesowych imprez ważne
miejsce odgrywają Międzynarodowe Targi Budownictwa "Budma".
(142) Potencjał kulturalny wspiera działalność hali widowiskowo – koncertowej przy filii
Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
(143) Ważną rolę pełnią przedsięwzięcia związane z żydowskimi korzeniami Kalisza.
Rozwija się turystyka sentymentalna (wizyty osób, których przodkowie wywodzili się
ze społeczności Żydów kaliskich). Kalisz, jako jedno z nielicznych miast w Polsce,
posiada materiały promocyjne w języku hebrajskim.
(144) Podstawą rozwoju turystyki rekreacyjno – wypoczynkowej w Kaliszu jest baza
noclegowa i jakość oferowanych usług.
(145) Na koniec 2010r. w mieście funkcjonowało 11 całorocznych obiektów zbiorowego
zakwaterowania, dysponujących 715 całorocznymi miejscami noclegowymi, w tym 9
hoteli (6 trzygwiazdkowych, 2 dwugwiazdkowe i 1 jednogwiazdkowy).
(146) Pomimo rosnącej liczby miejsc noclegowych problemem jednak pozostaje zbyt
mała liczba pokoi 1- i 2-osobowych, z których najczęściej korzystają turyści
biznesowi oraz tzw. turyści wymagający, a za takich uznać należy osoby
przyjeżdżające na imprezy muzyczne organizowane w Kaliszu.
(147) Do poprawy atrakcyjności produktów turystycznych niezbędne jest polepszenie
infrastruktury technicznej i społecznej, w tym turystycznej i paraturystycznej.
(148) Dane dotyczące liczby turystów korzystających z noclegów na terenie miasta w
latach 2007 – 2010 prezentuje poniższa tabela.
33
Tabela 7. Liczba osób korzystających z noclegów w Kaliszu w latach 2007 – 2010
Liczba osób
korzystających z
noclegów/lata
2007
2008
2009
2010
Ogółem
34 790
40 615
38 223
36 304
5 811
5 462
5 425
4 697
Turyści zagraniczni
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Banku Danych Regionalnych GUS 2007 – 2010
(149) Z danych GUS wynika, iż od 2008r. liczba osób korzystających z noclegów w
Kaliszu stopniowo spada (w okresie 2008 – 2010 spadek o 11,9%), w tym także liczba
turystów zagranicznych (spadek o 16,3%).
(150) Obecna oferta turystyczna Miasta Kalisza dostosowana jest do turystyki
weekendowej. Dla rozwoju tej turystyki oraz turystyki krajoznawczej spore znaczenie
ma dostępność komunikacyjna, dotycząca zarówno szlaków, jak i możliwości dotarcia
do miasta konwencjonalnymi środkami transportu. Duża ilość szlaków jest bardzo
korzystnym uwarunkowaniem tego rozwoju. Niezbędna wydaje się współpraca oraz
koordynacja prac w zakresie zagospodarowania szlaków turystycznych. Wyzwaniem,
przed jakim stoją mieszkańcy i władze Kalisza jest problem wydłużania czasu pobytu
turystów w mieście, czyli rozwijania turystyki pobytowej.
(151) Ważne znaczenie we wspieraniu turystyki pobytowej odgrywają oferta i dostęp do
infrastruktury sportowo – rekreacyjnej, które są przedmiotem stałego Rozwoju. Do
najważniejszych obiektów sportowo rekreacyjnych Kalisza zaliczyć należy:
(a) Halę widowiskowo – sportową „Arena Kalisz” na 3.500 miejsc,
(b) Halę widowiskowo – sportową przy ul. Łódzkiej,
(c) 3 pełnowymiarowe hale sportowe, o wymiarach boiska 44m x 24m,
(d) Lodowisko zadaszone, o pow. tafli lodu 900 m2,
(e) 2 kryte pływalnie,
(f) 3 kompleksy Orlików 2012,
(g) Stadion Miejski w Kaliszu przy ul. Wał Matejki 2-4, z nowoczesnym budynkiem
zaplecza socjalnego, z trybunami krytymi dla 500 widzów oraz torem kolarskim
betonowym o dł. 500m,
(h) Stadion przy ul. Łódzkiej,
(i) 9 kompleksów sportowych przyszkolnych, składających się z boisk piłkarskich, do
piłki ręcznej, siatkówki, koszykówki i przystosowane do lekkiej atletyki,
(j) Obiekt sportowo-rekreacyjny „Majków”,
(k) Przystań wodna Kaliskiego Towarzystwa Wioślarskiego nad rzeką Prosną,
(l) Park Przyjaźni w Kaliszu,
(m) Park Miejski - Ponad 200-letni,
(n) 10 boisk o nawierzchni trawiastej o wymiarach 44 x 24,
(o) Korty tenisowe,
34
(p) Aquapark, w trakcie budowy (planowane zakończenie w 2012r.).
(152) Problem rozwijania turystyki pobytowej wymaga określenia możliwości
zatrzymywania turystów na dłużej przez różne produkty turystyczne, nie tylko w
samym Kaliszu, ale także w otoczeniu miasta. W okolicy Kalisza znajduje się wiele
atrakcji umożliwiających uprawianie turystyki aktywnej np. narciarstwa.
Wykorzystując istniejącą bazę turystyczną tj. tor saneczkowy na osiedlu Majków, bazę
noclegowo – gastronomiczną w Kaliszu czy okolicy, ofertę zwiedzania miasta z
przewodnikiem, można utworzyć ofertę zimową, wydłużającą tym samym sezon
turystyczny.
(153) Duże możliwości i szanse rozwoju w Kaliszu, tak jak w wielu miejscach
województwa wielkopolskiego, ma również turystyka pielgrzymkowa. Jest ona
konkurencyjna w skali kraju w stosunku do wszystkich regionalnych sanktuariów,
poza Sanktuarium Jasnogórskim w Częstochowie.
2.2.2.Identyfikacja problemów w sferze gospodarczej
(154) Główne problemy w sferze gospodarczej:
(a) Ograniczona atrakcyjność inwestycyjna miasta Kalisz ze względu na trudności
komunikacyjne,
(b) Niższe od średnich dla kraju i województwa wielkopolskiego tempo wzrostu
liczby podmiotów gospodarczych,
(c) Ograniczone zasoby kapitałowe lokalnych przedsiębiorców,
(d) Braki w dostępie do informacji wspierającej lokalną przedsiębiorczość,
(e) Niewykorzystany potencjał turystyczny Starówki i historycznej zabudowy, w tym
niewystarczająca ilość pubów, restauracji i innych punktów gastronomicznych
oraz punktów sprzedaży pamiątek,
(f) Niedostateczny rozwój bazy hotelowej, w tym hoteli o najwyższym standardzie (4i 5-gwiazdkowych),
(g) Niewystarczająca baza gastronomiczna (w tym tania),
(h) Brak parkingów w pobliżu atrakcji turystycznych,
(i) Brak kompleksowych markowych produktów turystycznych,
(j) Niewystarczająca promocja oferty turystycznej,
(k) Niezadowalająca jakość usług turystycznych i około turystycznych, w tym zbyt
mało propozycji przedłużenia sezonu turystycznego i rozwoju turystyki
pobytowej.
(155) Rewitalizacja obszarów dysfunkcyjnych w sferze gospodarczej będzie miała na celu
w szczególności:
(a) Wprowadzenie nowych funkcji usługowych i handlowych,
(b) Tworzenie warunków do rozwoju przedsiębiorczości, w tym MSP jako źródła
dochodów budżetu miasta i zamożności mieszkańców,
35
(c) Podniesienie atrakcyjności inwestycyjnej miasta, przy wykorzystaniu istniejących
zasobów terenowych,
(d) Tworzenie warunków i zachęt dla inwestorów do lokowania działalności
gospodarczej w mieście,
(e) Tworzenie nowych miejsc pracy,
(f) Aktywizację gospodarczą środowisk lokalnych.
2.3. Sfera społeczna
2.3.1.Mieszkańcy
(156) Według danych Urzędu Stanu Cywilnego w Kaliszu (stan na 31 grudnia 2010)
Kalisz zamieszkiwało 101.111 osób. Przeciętna gęstość zaludnienia (wg danych GUS
na koniec 2010) wynosiła 1.537 osoby/km2. Szczegółowe informacje na temat sytuacji
demograficznej prezentuje poniższa tabela.
Tabela 8. Liczba ludności w Kaliszu w latach 2007 – 2010
Ludność/Lata
2007
2008
2009
2010
Ogółem
105 124
104 753
103 949
101 111
Mężczyźni
48 793
48 615
48 212
46 752
Kobiety
56 331
56 138
55 737
54 359
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych USC w Kaliszu
(157) Z tabeli wynika, iż w ciągu ostatnich czterech lat liczba ludności w mieście zmalała
o prawie 4,0%. W strukturze ludności przeważały kobiety (53,8%).
(158) Strukturę ruchu naturalnego i migracji w Kaliszu w latach 2007 – 2010 prezentuje
poniższa tabela.
Tabela 9. Ruch naturalny i migracje
Ruch naturalny i migracje/Lata
2007
2008
2009
2010
Urodzenia żywe
1 141
1 103
1 087
967
Zgony ogółem
1 176
1 115
1 217
1 131
Przyrost naturalny
-35
-12
-130
-101
Napływ ludności
5 108
4 993
4 975
965
Odpływ ludności
357
374
401
1 708
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych USC w Kaliszu i GUS
(159) Z tabeli wynika, iż w całym okresie analizy przyrost naturalny był ujemny. Dodatnie
saldo migracji nie zrekompensowało spadku liczby mieszkańców miasta.
(160) Strukturę wiekową ludności Kalisza w latach 2007 – 2010 przedstawiają poniższe
tabele.
36
Tabela 100. Ludność Kalisza według grup wiekowych i płci w latach 2007 – 2010
Ludność
wg
wieku/La
ta
2007
2008
2009
2010
Ogółem
Ogółem
Ogółem
Ogółem
0-4
4 484
4 677
4 956
4 930
5-9
4 610
4 499
4 404
4 246
10 - 14
5 395
5 267
5 091
4 916
15 - 19
6 168
6 107
6 002
5 740
20 - 24
7 385
7 105
6 901
6 493
25 - 29
7 952
8 157
8 228
7 958
30 - 34
7 927
8 036
8 219
8 037
35 - 39
6 694
7 023
7 321
7 469
40 - 44
6 158
6 232
6 320
6 278
45 - 49
6 781
6 463
6 224
6 087
50 - 54
8 370
8 315
8 147
7 619
55 - 59
8 299
8 400
8 443
8 417
60 - 64
5 800
6 486
7 351
7 786
65- 69
4 365
4 502
4 487
4 345
70 i więcej
8 925
9 734
10 586
10 696
105 124
104 753
103 949
101 111
Razem
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych USC w Kaliszu
Tabela 111. Ludność wg ekonomicznych grup - wiekowych
Ludność/Lata
2007
2008
2009
2010
W wieku przedprodukcyjnym (%)
17,9
17,6
17,4
17,2
W wieku produkcyjnym (%)
64,5
64,2
63,9
63,6
W wieku poprodukcyjnym (%)
17,6
18,2
18,7
19,2
Źródło: Bank Danych Regionalnych GUS 2007 – 2010
(161) Z danych liczbowych wynika, że w analizowanym okresie nastąpił wzrost udziału
ludności w wieku poprodukcyjnym (o 1,6 punktu procentowego) oraz spadek ludności
w wieku przedprodukcyjnym (o 0,7 punktu procentowego) i w wieku produkcyjnym
(o 0,9 punktu procentowego). Przy czym, najwyższy wzrost wystąpił w przedziałach
wiekowych 60– 64 oraz 70 i więcej odpowiednio o 25,5% i 16,6%, najwyższy spadek
w przedziałach 20– 24 i 45 – 49, odpowiednio o 13,7% i 11,4%.
37
(162) Zmiany w strukturze wiekowej potwierdzają pogłębiający się proces starzenia się
społeczeństwa Kalisza, co negatywnie rzutuje na ekonomiczno – społeczną przyszłość
mieszkańców miasta, biorąc pod uwagę prognozę demograficzną GUS, zgodnie z
którą liczba mieszkańców Kalisza do roku 2030 będzie sukcesywnie spadać.
2.3.2.Rynek pracy
(163) Podstawową przesłanką kształtującą potencjał zasobów pracy są zmiany liczebności
ludności w wieku produkcyjnym.
(164) Strukturę osób pracujących wg płci w Kaliszu przedstawia tabela poniżej.
Tabela 122. Struktura osób pracujących według płci
Liczba osób pracujących
2007
Ogółem
32 767
33 376
32 599
31 756
16 668
17 237
16 570
16 268
16 099
16 139
16 029
15 488
Mężczyźni
Kobiety
2008
2009
2010
Źródło: Bank Danych Regionalnych GUS 2007 – 2010
(165) Z analizy danych tabeli wynika, iż w latach 2007 – 2010, przy ogólnej dynamice
spadku liczby osób pracujących na poziomie 3,2% dynamika spadku pracujących
kobiet (3,9%) była wyższa od tej dla mężczyzn (2,5%).
(166) Dane dotyczące struktury osób pracujących według rodzajów działalności oraz
sektora własności prezentuje poniższa tabela.
Tabela 133. Struktura osób pracujących według rodzaju działalności i sektora własności
Sektor/ Rodzaj działalności
Sektor Publiczny
2007
2008
11 567
Sektor Prywatny
Ogółem
Rolnictwo, Łowiectwo i Leśnictwo, Rybactwo
2009
11 560
2010
11 603
bd
21 200
21 816
20 996
bd
32 767
33 376
32 599
31 756
78
98
265
bd
Przemysł i Budownictwo
13 709
14 001
13 026
bd
Usługi Rynkowe
11 180
11 462
11 329
bd
7 800
7 815
7 979
bd
Usługi Nierynkowe
Źródło: Bank danych regionalnych GUS 2007 – 2010
(167) Z tabeli wynika, iż na koniec 2009r. w strukturze osób pracujących większość
(64,4%) pracowała w sektorze prywatnym. Wśród rodzajów działalności najwięcej
osób pracowało w przemyśle i budownictwie - 39,9%.
(168) Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w Kaliszu (wg stanu na 31 grudnia
2010r.) wynosiło 2.856,06 zł i stanowiło 83,1% średniej krajowej i 91,4% średniej dla
województwa wielkopolskiego.
(169) Dane dotyczące przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto według sektorów
i rodzajów działalności w latach 2007-2010 prezentuje poniższa tabela.
38
Tabela 144. Wysokość wynagrodzenia według sektorów i rodzajów działalności w latach 2007 - 2010
Sektor/ Rodzaj
działalności
Sektor publiczny
Sektor prywatny
Ogółem:
z tego:
Rolnictwo, łowiectwo i
leśnictwo, rybactwo
Przemysł i budownictwo
2007
2008
2009
2010
Wysokość
wynagrodzeni
a
2 747,26
2 225,85
2 418,19
Wysokość
wynagrodzeni
a
3 062,79
2 430,14
2 662,95
Wysokość
wynagrodzeni
a
3 225,63
2 504,54
2 777,37
Wysokość
wynagrodze
nia
bd
bd
bd
2 189,91
2 319,79
2 335,04
bd
2 407,36
2 600,13
2 641,06
bd
2 039,14
2 288,82
2 411,47
bd
2 827,91
3 163,56
3 330,17
bd
Usługi rynkowe
Usługi nierynkowe
Źródło: Bank danych regionalnych GUS 2007 – 2010
(170) Z tabeli wynika, iż poziom wynagrodzeń w sektorze publicznym przewyższał
poziom wynagrodzeń w sektorze prywatnym.
(171) Podstawowym wyznacznikiem stopnia równowagi na rynku pracy jest wielkość
bezrobocia mierzona stopą bezrobocia.
(172) Według danych Powiatowego Urzędu Pracy w Kaliszu (stan koniec 2010r.) w
Kaliszu zarejestrowanych było 4.100 osób bezrobotnych, co stanowiło około 4,1%
mieszkańców. Dane dotyczące liczby osób bezrobotnych w latach 2007-2010
prezentuje poniższa tabela.
Tabela 155. Liczba osób bezrobotnych w Kaliszu w latach 2007-2010
2007
Liczba osób
bezrobotnych ogółem
2008
Liczba osób
bezrobotnych
- kobiety
3 436
2 112
2009
2010
Liczba osób
bezrobotny
ch - ogółem
Liczba osób
bezrobotnych
- kobiety
Liczba osób
bezrobotnych
- ogółem
Liczba osób
bezrobotnych
- kobiety
Liczba osób
bezrobotnych
- ogółem
Liczba osób
bezrobotnych
- kobiety
2 714
1 578
3 976
2 086
4 100
2 209
Źródło: Dane Powiatowego Urzędu Pracy w Kaliszu
(173) W ciągu ostatnich lat odnotowano wzrost liczby osób bezrobotnych o 16,2%, w tym
kobiet o 4,4%. Z danych wynika, iż na koniec 2010r. w Kaliszu w grupie osób
pozostających bez pracy większość stanowiły kobiety (ok. 53,9% ogółu
bezrobotnych).
(174) W Kaliszu odnotowuje się również wysoki odsetek osób długotrwale bezrobotnych.
Szczegółowe dane prezentuje poniższa tabela.
Tabela 166. Liczba osób długotrwale bezrobotnych w latach 2007-2010
2007
2008
2009
2010*
Liczba osób
bezrobotnych
długotrwale
h - ogółem
Liczba osób
bezrobotnych
długotrwale
h - kobiety
Liczba osób
bezrobotnych
długotrwale
h - ogółem
Liczba osób
bezrobotnych
długotrwale
h - kobiety
Liczba osób
bezrobotnych
długotrwale
h - ogółem
Liczba osób
bezrobotnych
długotrwale
h - kobiety
Liczba osób
bezrobotnych
długotrwale
h - ogółem
Liczba osób
bezrobotnych
długotrwale
h - kobiety
2 155
1 397
1 157
738
1 390
735
1 325
769
*Dane na koniec 06.2010
Źródło: Dane Powiatowego Urzędu Pracy w Kaliszu
(175) Z danych wynika, iż w analizowanym okresie odnotowano spadek liczby osób
długotrwale bezrobotnych z poziomu 62,7% do 32,3% ogółu osób bezrobotnych.
39
(176) Strukturę osób bezrobotnych według wieku w latach 2007 – 2010 w Kaliszu
prezentuje poniższa tabela.
Tabela 17. Struktura bezrobotnych według wieku w latach 2007 - 2010
Lata/Liczba
osób
bezrobotny
ch
18-24 lata
25-34
35-44
45-54
44-59
60
lat
i
więcej
Ogółem
2007
2008
2009
2010
Liczba osób
bezrobotny
ch - ogółem
Liczba osób
bezrobotny
ch - kobiety
Liczba osób
bezrobotny
ch - ogółem
Liczba osób
bezrobotny
ch - kobiety
Liczba osób
bezrobotny
ch - ogółem
Liczba osób
bezrobotny
ch - kobiety
Liczba osób
bezrobotny
ch - ogółem
Liczba osób
bezrobotny
ch - kobiety
434
918
715
1 002
292
75
298
630
486
594
104
x
380
767
571
726
236
34
244
485
352
420
77
x
659
1 144
815
964
338
56
355
687
451
472
121
x
605
1 170
866
975
409
75
339
722
481
500
167
x
2 112
2 714
1 578
3 976
2 086
4 100
2 209
3 436
Źródło: Dane Powiatowego Urzędu Pracy w Kaliszu
(177) Dane z tabeli potwierdzają wzrost liczby osób bezrobotnych w okresie 2007 – 2010
(o 16,2%), przy czym największy wzrost odnotowano w grupie wiekowej 18-24 lata (o
28,3%). Ponadto, z analizy danych zawartych w powyższej tabeli wynika, iż na koniec
2010r. w strukturze osób bezrobotnych największy udział miały osoby w przedziale
wiekowym 25 – 34 lata (28,5%) oraz 45 – 54 lata (23,7%).
(178) Strukturę osób bezrobotnych według wykształcenia w latach 2007 – 2010 prezentuje
poniższa tabela.
Tabela 188. Struktura osób bezrobotnych według wykształcenia w latach 2007 – 2010
Lata/Liczba
osób
bezrobotnyc
h
Wyższe
Średnie
zawodowe
Średnie
ogólne
Zasadnicze
zawodowe
Gimnazjalne
i poniżej
Ogółem
2007
Liczba osób
bezrobotnyc
h - ogółem
2008
2009
2010
Liczba osób
bezrobotny
ch - kobiety
Liczba osób
bezrobotny
ch - ogółem
Liczba osób
bezrobotny
ch - kobiety
Liczba osób
bezrobotny
ch - ogółem
Liczba osób
bezrobotny
ch - kobiety
Liczba osób
bezrobotny
ch - ogółem
Liczba osób
bezrobotny
ch - kobiety
427
852
278
591
407
636
251
426
574
865
350
478
566
876
360
519
297
226
232
175
350
240
353
241
808
406
666
316
998
460
1 077
501
1 052
611
773
410
1 189
558
1 228
588
2 112
2 714
1 578
3 976
2 086
4 100
2 209
3 436
Źródło: Dane Powiatowego Urzędu Pracy w Kaliszu
(179) Z tabeli wynika, iż w Kaliszu, w analizowany okresie, wzrost liczby osób
bezrobotnych dotyczył wszystkich kategorii wykształcenia. Przy czym najwyższy
wzrost odnotowano w kategoriach zasadnicze zawodowe (30,0%) i wykształcenie
wyższym (24,6%).
(180) Dane dotyczące struktury osób bezrobotnych z prawem do zasiłku.
Tabela 199. Struktura osób bezrobotnych według prawa do zasiłku
2007
2008
Liczba osób
bezrobotnych
z prawem do
zasiłku ogółem
Liczba osób
bezrobotnych
z prawem do
zasiłku kobiety
364
192
2009
2010
Liczba osób
bezrobotnych
z prawem do
zasiłku ogółem
Liczba osób
bezrobotnych
z prawem do
zasiłku kobiety
Liczba osób
bezrobotnych
z prawem do
zasiłku ogółem
Liczba osób
bezrobotnych
z prawem do
zasiłku kobiety
Liczba osób
bezrobotnych
z prawem do
zasiłku ogółem
Liczba osób
bezrobotnych
z prawem do
zasiłku kobiety
492
260
788
364
658
371
Źródło: Dane Powiatowego Urzędu Pracy w Kaliszu
40
(181) Z danych, wynika, iż w Kaliszu, w analizowanym okresie, liczba osób bezrobotnych
z prawem do zasiłku wzrosła o 44,6%.
(182) Do negatywnych czynników wpływających na kształtowanie rynku pracy w Kaliszu
należą:
(a) Pogłębiający się proces starzenia się lokalnych zasobów pracy (w tym wzrost
udziału ludności w wieku niemobilnym),
(b) Ograniczona mobilność przestrzenna zasobów pracy (migracje stałe i wahadłowe),
(c) Zjawisko pracy nierejestrowanej,
(d) Wysoki udział młodzieży wśród bezrobotnych.
(183) Możliwości przyrostu nowych miejsc pracy na rynku lokalnym upatruje się w:
(a) Stosunkowo dobrze rozbudowanej infrastrukturze tzw. otoczenia biznesu (banki,
biura doradcze),
(b) Środowisku sprzyjającemu działalności gospodarczej,
(c) Napływowi kapitału zewnętrznego, w tym zagranicznego,
(d) Wysoko wykwalifikowanej kadrze oraz bazie szkoleniowej.
2.3.3.Pomoc społeczna w Kaliszu
(184) Pomoc społeczna stanowi jedną z podstawowych płaszczyzn działalności miasta i
traktowana jest jako mechanizm przeciwdziałania patologiom oraz umożliwiający
pobudzenie aktywności zawodowej mieszkańców.
(185) Na terenie Kalisza pomoc społeczną realizuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej
(dalej też MOPS). Jego przedmiotem działania jest umożliwienie osobom i rodzinom
przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać
wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia oraz zapobieganie
powstawaniu tych sytuacji.
(186) Pomoc społeczną udziela się osobom i rodzinom z powodu: ubóstwa, sieroctwa,
bezdomności, potrzeby ochrony macierzyństwa, bezrobocia, niepełnosprawności,
długotrwałej choroby, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i
prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych i
wielodzietnych, alkoholizmu i narkomanii, trudności w przystosowaniu do życia po
opuszczeniu zakładu karnego, klęski żywiołowej lub ekologicznej.
(187) Dane dotyczące przyczyn ubiegania się o pomoc w Miejskim Ośrodku Pomocy
Społecznej w Kaliszu (stan na koniec 2009 roku) prezentuje poniższa tabela.
41
Tabela 200. Zestawienie przyczyn ubiegania sie o pomoc społeczną w Kaliszu w latach 2009 - 2010
Przyczyna ubiegania się o
pomoc społeczną
Liczba rodzin lub
osób w 2009
Liczba rodzin lub
osób w 2010
Bezrobocie
1 803
2 005
Niepełnosprawność
1 530
1 462
Długotrwała lub ciężka choroba
1 234
1 160
794
797
Alkoholizm
359
366
Bezdomność
104
99
Bezradność w sprawach
wychowawczych
opiekuńczo
-
Źródło: Sprawozdanie z działalności Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kaliszu
(188) Analiza danych wskazuje, że głównym powodem, dla którego osoby i rodziny
korzystały ze świadczeń pomocy społecznej było bezrobocie. Jednocześnie liczba
osób ubiegających się o pomoc społeczną z tego powodu wzrosła w analizowanym
okresie 10,1%. W drugiej kolejności istotne znaczenie miały niepełnosprawność
(spadek o 4,7%) i długotrwała lub ciężka choroba (spadek o 6,3%).
(189) Świadczenia z tytułu pomocy społecznej w 2010r. przyznano 5.823 rodzinom. W
porównaniu do 2009r. (4.358 rodziny) stanowi to wzrost o 25,2%. Dane dotyczące
form przyznanej pomocy społecznej w Kaliszu (stan na koniec 2009r. i 2010r.)
prezentuje poniższa tabela.
Tabela 221. Formy pomocy społecznej w Kaliszu (stan na koniec 2009 i 2010)
Rodzaj świadczenia
Zasiłki stałe
Ilość świadczeń
Koszt (zł)
2009/2010
2009/2010
2009/2010
674/681
6.635/6.987
2.308.727/2.409.049
1.440/1.597
7.187/7.809
1.990.741/2.236.621
6/12
6/12
12.100/18.100
4/3
4/3
4.000/2.900
2.353/2.503
8.451/8.410
2.112.759/2.070.767
Zasiłki celowe specjalne
234194
311/260
115.398/87.936
Zasiłki celowe z EFS
107/98
206/195
81.351/100.438
71/57
665/507
53.202/40.560
655/876
79.915/113.885
387.434/478.317
1.890/1.637
252.835/233.321
1.105.773/1.123.340
Zasiłki okresowe
Zasiłki celowe na pokrycie
wydatków powstałych w wyniku
zdarzenia losowego
Zasiłki celowe zwrotne
Zasiłki
celowe ogólnie
Osoby/środowiska
Zasiłki celowe na zaspokojenie
podstawowych potrzeb bytowych
Zasiłki celowe na dożywianie
Dożywianie osób starszych, chorych i
niepełnosprawnych w ramach programu „Posiłek
dla potrzebujących”
Dożywianie dzieci
42
Koszty pogrzebów
Składki na ubezpieczenie zdrowotne za osoby
pobierające zasiłki stałe
16/12
16/12
51.233/37.369
583/571
5.780/5.710
183.777/188.886
Źródło: Sprawozdanie z działalności Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kaliszu
(190) Z tabeli wynika, iż w latach 2009 - 2010 najczęstszą formą świadczenia pomocy
społecznej były zasiłki celowe na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych
(odpowiednio 2.353 i 2.503 osoby) oraz dożywianie dzieci (odpowiednio 1.890 i 1.637
osób). Najwięcej środków finansowych przeznaczano jednak na zasiłki stałe –
odpowiednio ponad 2,3 mln zł i 2,4 mln zł.
2.3.4.Oświata
(191) Oświata stanowi fundament rozwoju gospodarki opartej na wiedzy oraz
społeczeństwa uczącego się. Edukacja, jako spójny system kształcenia i wychowania,
sprzyja, na różnych poziomach kształcenia, kształtowaniu postaw niezbędnych do
funkcjonowania w społeczności lokalnej.
(192) Na system edukacji dla dzieci i młodzieży w Kaliszu składają się 22 szkoły
podstawowe, 13 gimnazjów i 22 szkoły ponadgimnazjalne. Ponadto na terenie miasta
funkcjonują żłobki i przedszkola dla dzieci. Prowadzona jest również placówka
przedszkolna przez Zgromadzenie Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu.
(193) System szkolnictwa na poziomie średnim w Kaliszu obejmuje: licea
ogólnokształcące, licea techniczne/zawodowe i technika. Funkcjonują także szkoły o
profilu technicznym – zasadnicze szkoły zawodowe w ramach Zespołu Szkół. Istnieje
także sieć szkół zajmujących się edukacją w ramach sytemu zaocznego lub
wieczorowego, których oferta edukacyjna jest adresowana dla osób dorosłych i
pracujących.
(194) Na terenie miasta funkcjonuje Centrum Kształcenia Ustawicznego i Centrum
Kształcenia Praktycznego.
(195) Dane dotyczące szkolnictwa podstawowego i gimnazjalnego w Kaliszu prezentuje
poniższa tabela.
Tabela 22. Szkoły podstawowe i gimnazjalne w latach 2007 - 2010
WYSZCZEGÓLNIENIE
Szkoły podstawowe dla dzieci i młodzieży
2007
2008
2009
2010
24
24
22
22
uczniowie
6 604
6 334
6 156
6 017
absolwenci
1 237
1 361
960
1 107
12
12
13
13
3 775
3 614
3 524
3 312
1 223
1 205
1 148
1 186
Gimnazja dla dzieci i młodzieży
uczniowie
absolwenci
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS stan na 2007 - 2010.
(196) Z tabeli wynika, iż w Kaliszu w analizowanym okresie liczba uczniów szkół
podstawowych spadła o 9,8%, liczba uczniów gimnazjów odpowiednio o prawie
14%. Liczba absolwentów szkół podstawowych zmniejszyła się o 11,7%, szkół
gimnazjalnych odpowiednio o 3,1%.
43
(197) Współczynnik skolaryzacji brutto2 dla szkół podstawowych na koniec 2010r.
wyniósł 103,63% i był nieznacznie wyższy od tego w 2009r. (103,31%). Dla
gimnazjów odpowiednio 110,71 w 2010 r. i był niższy od tego w 2009r. (111,00%).
(198) Współczynnik skolaryzacji netto3 dla szkół podstawowych na koniec 2010r. wyniósł
100,22% i był niższy od tego w 2009r. (100,84%). Dla gimnazjów odpowiednio
97,73% w 2010r. i był niższy od tego w 2009r (98,23%).
(199) Dane dotyczące szkolnictwa ponadgimnazjalnego prezentuje poniższa tabela.
Tabela 233. Szkolnictwo ponadgimnazjalne w latach 2007 - 2010
WYSZCZEGÓLNIENIE
Szkoły zasadnicze zawodowe
uczniowie
absolwenci
Licea profilowane dla młodzieży
2007
2008
2009
2010
10
9
9
9
1 288
1 318
1 338
1 264
387
369
388
385
5
3
3
2
uczniowie
292
179
100
53
absolwenci
190
93
66
45
9
8
7
7
2 674
2 802
2 761
2 736
388
432
498
570
2
1
1
1
uczniowie
85
64
33
43
absolwenci
24
35
16
17
7
7
7
7
3 635
3 455
3 316
3 234
Ponadgimnazjalne technika dla młodzieży
uczniowie
absolwenci
Technika uzupełniające dla młodzieży
Licea ogólnokształcące ponadgimnazjalne dla młodzieży
uczniowie
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS stan na 2007 - 2010.
(200) Z danych wynika, iż w Kaliszu (stan na koniec 2010r.) funkcjonowało 9 szkół
zasadniczych zawodowych, 2 licea profilowane, 8 techników oraz 7 liceów
ogólnokształcących. Największa liczba osób kształciła się w liceach
ogólnokształcących, tj. 3.234 osoby.
(201) System szkolnictwa wyższego obejmuje uczelnie wyższe i wydziały zamiejscowe
uczelni mających swoje siedziby w innych ośrodkach akademickich, w tym:
Państwową Wyższą Szkołę Zawodową w Kaliszu, Wyższe Seminarium Duchowne,
Wydział Pedagogiczno-Artystyczny w Kaliszu UAM w Poznaniu, Wyższą Szkołę
Finansów i Informatyki w Łodzi - Wydział zamiejscowy w Kaliszu. Uczelnie te
kształtują możliwości edukacji, zarówno pod kątem potrzeb rynku pracy, jak i rozwoju
systemów kształcenia ustawicznego.
(202) Szczególne znaczenie oraz wysoką pozycję w mieście Kaliszu ma Państwowa
Wyższa Szkoła Zawodowa w Kaliszu, utworzona 15 lipca 1999r. Początkowo kaliska
uczelnia miała sprostać potrzebom lokalnego środowiska, obecnie stała się ważnym
ośrodkiem kształcenia dla młodzieży nie tylko z Kalisza i Południowej Wielkopolski,
ale też z innych regionów Polski. W ciągu ostatnich kilku lat PWSZ w Kaliszu stała
się najlepszą tego typu uczelnią w Polsce. Od 2007 rokrocznie uzyskuje 1 miejsce w
rankingu Perspektyw i Rzeczpospolitej.
2
Współczynnik skolaryzacji brutto jest to relacja liczby osób uczących się (stan na początku roku szkolnego) na
danym poziomie kształcenia (niezależnie od wieku) do liczby ludności (stan w dniu 31 XII) w grupie wieku określonej
jako odpowiadająca temu poziomowi nauczania
3
Relacja liczby osób w danej grupie wieku uczących się na danym poziomie kształcenia do liczby ludności.
44
(203) Znaczenie Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Kaliszu wzrośnie wraz z
budową Centrum Doskonałości Badań Kół Zębatych. Będzie to działająca przy szkole
placówka naukowo-badawcza, jedyne takie centrum w Europie, które będzie
wspomagać regionalny przemysł lotniczy.
(204) Centrum ma być rodzajem kotwicy dla kaliskiego przemysłu lotniczego, który
dzięki wsparciu naukowemu ma dalej się rozwijać. Będzie to wybitne centrum
naukowo-dydaktyczne, dla potrzeb naukowców, regionalnego przemysłu i lotnictwa.
Korzystać z niego będą profesorowie z różnych uczelni z całej Polski, bo czegoś
podobnego nie będzie w innych miastach. To będzie wizytówka polskiej wiedzy
technicznej w zakresie technologii kół zębatych..
(205) Budowa Centrum sfinansowana zostanie dzięki wsparciu Urzędu Marszałkowskiego
a dokładnie z rezerw Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego. W
sumie inwestycja ma pochłonąć 24-25 milionów złotych. Część tej kwoty pochodzić
będzie z budżetu Miasta.
2.3.5.Przestępczość na terenie Kalisza
(206) Jednym z elementów mających znaczący wpływ na jakość życia mieszkańców
miasta jest poziom odczuwanego zagrożenia/bezpieczeństwa w miejscu zamieszkania.
(207) Dane dotyczące przestępczości w Kaliszu w latach 2007-2010 prezentuje poniższa
tabela.
Tabela 244. Przestępstwa stwierdzone na terenie działania Komendy Miejskiej Policji w Kaliszu w latach 2007-2010
z podziałem na poszczególne kategorie
Kategoria
przestępstwa
Kradzież
w tym czyny
popełnione przez
nieletnich
Kradzież z
włamaniem
w tym czyny
popełnione przez
nieletnich
Uszkodzenie
mienia
w tym czyny
popełnione przez
nieletnich
Uszkodzenie ciała
w tym czyny
popełnione przez
nieletnich
Rozbój, wym.
rozbójnicze
w tym czyny
popełnione przez
nieletnich
Ustawa o
narkomanii
w tym czyny
2007
2008
2009
2010*
1 093
869
865
354
49
47
70
34
848
584
482
283
14
9
45
29
387
464
447
198
17
38
47
36
82
81
60
28
10
13
13
12
128
195
135
74
24
113
71
40
286
825
871
376
118
583
640
336
45
popełnione przez
nieletnich
Pozostałe
3 063
3 439
3 469
1 991
76
104
94
77
5 887
6 457
6 329
3 304
308
907
982
567
w tym czyny
popełnione przez
nieletnich
OGÓŁEM
w tym czyny
popełnione przez
nieletnich
*Dane na koniec 06.2010
Źródło: Dane Komendy Miejskiej Policji w Kaliszu
(208) Z analizy danych wynika, iż w 2009r. odnotowano w Kaliszu 6.329 przestępstw, tj.
o 7,5% więcej niż w 2007r. Do najczęściej popełnianych w 2009r. należały
przestępstwa z ustawy o narkomanii (13,8%) oraz przestępstwo kradzieży (13,7%).
(209) Dane dotyczące przestępstw stwierdzonych na terenie działania Komendy Miejskiej
Policji w Kaliszu z podziałem na poszczególne kategorie oraz wiek podejrzanego (stan
na koniec 2009r.) prezentuje poniższa tabela.
Tabela 255. Przestępstwa stwierdzone na terenie działania Komendy Miejskiej Policji w Kaliszu z podziałem na
poszczególne kategorie oraz wiek podejrzanego (stan na koniec 2009 roku)
Kategorie
Wiek
podejrzanego
Do 13
Kradzież
Kradzież z
włamaniem
Rozbój
Uszkodzenie
mienia
Uszkodzenie ciała
Ust. O narkomanii
Pozostałe
Ogółem
2009
25-29
30-39
13-16
17-20
21-24
40-49
50-59
28
31
76
36
37
11
26
8
24
8
42
7
25
2
13
4
6
17
32
88
27
22
10
24
11
18
6
12
6
12
3
8
3
2
16
103
17
167
93
509
8
41
155
301
3
50
224
345
1
33
262
357
3
24
625
719
1
2
525
573
3
7
476
514
60
6
Osoby
niepełnospra
wne
1
2
1
2
2
139
148
10
15
Źródło: Dane Komendy Miejskiej Policji w Kaliszu
(210) Z analizy danych wynika, iż w 2009r. największą przestępczość odnotowano w
grupach wiekowych 30-39 i 40-49 odpowiednio 11,4% i 9% ogółu przestępstw.
(211) Z danych Policji wynika, iż w 2009r. popełniono w Kaliszu 9.184 wykroczenia.
(212) Dane dotyczące wykroczeń popełnionych w Kaliszu (stan na 31.12.2009r.)
prezentuje poniższa tabela.
Tabela 266. Rodzaje wykroczeń popełnionych w Kaliszu
Lp.
Rodzaje wykroczeń zawartych w:
1
Kodeks wykroczeń
a)
Wykroczenia przeciwko porządkowi i spokojowi publicznemu
b)
Wykroczenia przeciwko instytucjom państwowym, samorządowym i
społecznym
Liczba
7 552
395
24
46
c)
Wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu osób i mienia
d)
Wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji
e)
Wykroczenia przeciwko osobie
2
f)
Wykroczenia przeciwko zdrowiu
7
g)
Wykroczenia przeciwko mieniu
0
h)
Wykroczenia przeciwko interesom konsumentów
19
i)
Wykroczenia przeciwko obyczajności publicznej
416
j)
Wykroczenia przeciwko urządzeniom użytku publicznego
k)
Szkodownictwo leśne, polne i ogrodowe
0
2
Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych
0
3
Przepisy wprowadzające kodeks pracy
0
4
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
5
Ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i
wyrobów tytoniowych
6
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
7
Ustaw Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików
województw
0
8
Ustawa Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej polskiej i do
Senatu Rzeczypospolitej Polskiej
0
9
Ustawa o odpadach
1
10
Ustawa Prawo o miarach
11
Ustawa o ochronie zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt
1
12
Ustawa o ochronie przyrody
0
13
Ustawa o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji
7
14
Ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym
0
15
Akty prawa miejscowego (przepisy porządkowe)
Ogółem
181
4 980
1 528
973
60
846
14
16
9 470
Źródło: Dane Straży Miejskiej
(213) Z analizy wynika, iż najczęściej popełniano wykroczenia zawarte w kodeksie
wykroczeń – 79,7% ogółu wykroczeń, w tym 65,9% stanowiły wykroczenia
przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji.
47
2.3.6.Organizacje pozarządowe funkcjonujące na terenie Kalisza
(214) Wieloletnia współpraca miasta Kalisza z organizacjami pozarządowymi pokazuje,
że III sektor odgrywa ważną rolę w rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, realizacji
zadań miasta wobec mieszkańców, rozwiązywaniu problemów społecznych,
zdrowotnych, edukacyjnych i wielu innych.
(215) Aktywna współpraca z organizacjami pozarządowymi jest jednym z elementów
polityki społeczno - finansowej miasta. Potencjał organizacji pozarządowych
działających na terenie miasta Kalisza, wykonujących zadania tematycznie zbliżone do
zadań własnych gminy, gwarantuje możliwość lepszego zaspokojenia potrzeb
zbiorowych przy wspólnym wysiłku samorządu lokalnego i organizacji
pozarządowych.
(216) Współpraca miasta Kalisza z organizacjami pozarządowymi odbywa się na
zasadach: pomocniczości, suwerenności stron, partnerstwa, efektywności, uczciwej
konkurencji i jawności.
(217) W mieście zarejestrowanych jest około 300 organizacji, o różnym profilu działania.
Należą do nich: kultura, sztuka, edukacja, sport i turystyka, pomoc społeczna,
profilaktyka, zdrowie, gospodarka i inne.
(218) Praca organizacji pozarządowych znacząco wpływa na jakość życia w naszym
mieście. Podejmując ważne społecznie zadania, przyczyniają się do jego rozwoju i
kształtowania postaw obywatelskich. Poprzez realizowanie własnych inicjatyw, jak
również wspieranie i konsultowanie przedsięwzięć władz miasta, w istotny sposób
wzbogacają możliwości działania samorządu na rzecz mieszkańców.
(219) W dziedzinie wspierania rozwoju MSP ważną rolę odgrywa Fundacja „Kaliski
Inkubator Przedsiębiorczości” w Kaliszu. w dziedzinie klastrów odpowiednio
Stowarzyszenie Przedsiębiorców Przemysłu Lotniczego Wielkopolski Klaster
Lotniczy w Kaliszu, Klaster Spożywczy Południowej Wielkopolski – Stowarzyszenie i
Klaster Informatyczny Południowej Wielkopolski – Stowarzyszenie.
(220) Powierzanie organizacjom pozarządowym zadań społecznych zwiększa efektywność
i skuteczność ich realizacji. Silne organizacje pozarządowe są efektywnym partnerem
w realizowaniu polityk kluczowych dla miasta i jego mieszkańców. Urząd Miejski
wspiera i stymuluje rozwój III sektora w Kaliszu.
2.3.7.Identyfikacja problemów w sferze społecznej
(221) Główne problemy występujące w sferze społecznej:
(a) Spadek liczby mieszkańców,
(b) Ujemny przyrost naturalny,
(c) Starzenie się społeczeństwa, potwierdzone rosnącym udziałem w strukturze
mieszkańców osób w wieku poprodukcyjnym,
(d) Pogłębiający się proces starzenia się lokalnych zasobów pracy (w tym wzrost
udziału ludności w wieku niemobilnym),
(e) Ograniczona mobilność przestrzenna zasobów pracy (migracje stałe i wahadłowe),
(f) Niewystarczająca ilość miejsc pracy szczególnie dla kobiet,
48
(g) Zjawisko pracy nierejestrowanej,
(h) Nieodpowiednie kwalifikacje pracowników,
(i) Wzrost liczby osób bezrobotnych,
(j) Wysoki udział młodzieży wśród bezrobotnych,
(k) Wysoki poziom bezrobocia wśród osób z wyższym wykształceniem,
(l) Duża ilość patologii społecznych i brak poczucia bezpieczeństwa publicznego,
(m) Niezadowalający poziom opieki nad ludźmi starszymi,
(n) Zwiększający się odsetek osób korzystających z pomocy społecznej,
(o) Duża liczba rodzin dysfunkcyjnych,
(p) Zjawisko alkoholizmu jako przyczyna wielu problemów społecznych.
(222) Rewitalizacja obszarów dysfunkcyjnych w sferze społecznej będzie miała na celu w
szczególności:
(a) Ograniczanie izolacji i marginalizacji społecznej oraz poziomu wykluczenia,
(b) Integrację społeczną,
(c) Tworzenie warunków pod nowe formy aktywności społecznej,
(d) Zapewnienie równego dostępu mieszkańców do infrastruktury technicznej,
(e) Poprawę infrastruktury społecznej,
(f) Zwiększenie atrakcyjności rynku pracy,
(g) Poprawę jakości usług w zakresie edukacji, kultury, bezpieczeństwa publicznego,
(h) Wzmocnienie poziomu identyfikacji mieszkańców z miejscem zamieszkania,
pracy, wypoczynku.
2.4. Sfera mieszkaniowa
2.4.1.Mieszkalnictwo
(223) Według stanu na 31 grudnia 2009 r. zasoby mieszkaniowe Kalisza obejmowały
ponad 40 tys. mieszkań.
(224) Szczegółowe dane na temat zasobów mieszkaniowych w mieście w latach 2007 –
2010 oraz ich wyposażenia prezentują tabele poniżej.
Tabela 277. Sytuacja mieszkaniowa w mieście Kaliszu w latach 2007 - 2010
Wyszczególnienie/Lata
Liczba mieszkań ogółem (szt.)
Liczba izb ogółem (szt.)
Powierzchnia użytkowa mieszkań ogółem (m2)
2007
2008
2009
2010
40 047
40 533
41 116
41 213
137 270
139 175
141 176
141 663
2 462 018
2 496 192
2 538 974
2 549 389
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Banku Danych Lokalnych GUS 2007 – 2010
49
(225) Z tabeli wynika, iż w analizowanym okresie wielkość zasobów mieszkaniowych w
Kaliszu liczona liczbą mieszkań ogółem wzrosła o 2,6%, tj. o 1.069 mieszkań,
mierzona powierzchnią użytkową mieszkań wzrosła odpowiednio o 3,0%
(226) W wyniku prywatyzacji kurczą się stopniowo zasoby mieszkaniowe miasta.
Tendencja ta dotyczy to również, mieszkań spółdzielczych.
(227) Dane na temat stanu wyposażenia mieszkań i ich powierzchni użytkowych w
okresie 2007 - 2010 prezentują tabele poniżej.
Tabela 288. Mieszkania wyposażone w instalacje w latach 2007 - 2010
Wyszczególnienie
2007
2008
2009
2010
Wodociąg (%)
99,0
99,0
99,1
99,1
Łazienka (%)
89,3
89,5
89,6
89,6
77,5
77,5
Centralne ogrzewanie
(%)
76,9
77,2
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Banku Danych Lokalnych GUS 2007 – 2010
Tabela 299. Przeciętna powierzchnia użytkowa mieszkania w latach 2007 - 2010
Wyszczególnienie
1 mieszkania (m2)
2
na 1 osobę (m )
2007
2008
2009
2010
61,5
61,6
61,8
61,9
22,8
23,3
23,7
23,9
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Banku Danych Lokalnych GUS 2007 – 2010
(228) Jak wynika z tabel, wyposażenie mieszkań w instalacje w analizowanym okresie
uległo nieznacznej poprawie. Odnotowano niewielki wzrost liczby mieszkań
wyposażonych w łazienkę (0,3 punktu procentowego) oraz w centralne ogrzewanie
(0,3 punktu procentowego). Według stanu na 31 grudnia 2009 r. w wodociągi
wyposażonych było 99,1% mieszkań, łazienki posiadało 89,6% mieszkań, a instalacje
centralnego ogrzewania były zamontowane w 77,5% mieszkań.
(229) W analizowanym okresie nastąpił nieznaczny wzrost wielkości przeciętnej
powierzchni użytkowej mieszkania oraz wielkości przeciętnej powierzchni użytkowej
mieszkania w przeliczeniu na 1 osobę. Na koniec 2009 r. wynosiły one odpowiednio
61,8m2 i 23,7m2. Pomimo wzrostu, odnotowane wielkości nie przekraczały
przeciętnych dla kraju i województwa wielkopolskiego, które wynosiły odpowiednio
62,5m2 i 69,0m2 oraz 24,0m2 i 25,0m2.
(230) Zasobem komunalnym w Kaliszu
Mieszkaniowych (dalej MZBM).
zarządza
Miejski
Zarząd
Budynków
(231) MZBM w Kaliszu zarządza nieruchomościami komunalnymi w tym lokalami
użytkowymi, lokalami mieszkalnymi wchodzącymi w skład mieszkaniowego zasobu
gminy, nieruchomościami stanowiącymi współwłasność osób fizycznych i Skarbu
Państwa lub miasta Kalisza, a także lokalami stanowiącymi własność osób fizycznych
w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego, realizując cele administracyjno –
konserwacyjno – remontowe poprzez podmioty gospodarcze, lub osoby prywatne
wyłaniane w drodze postępowania przetargowego, na podstawie zawartych umów.
(232) Zestawienie lokali zarządzanych przez MZBM Kalisz przedstawia poniższa tabela.
50
Tabela 30. Zestawienie lokali zarządzanych przez MZBM Kalisz (wg stanu na koniec 2010r.)
l.p.
Wyszczególnienie
nieruchomości wg form
własności
Ilość
nieruchomości
Ilość lokali
mieszkalnych
Ilość lokali
użytkowych
1.
Komunalne
191
1 712
180
2.
Prywatne
116
1 310
51
3.
Współwłasność
32
422
27
4.
Wspólnoty mieszkaniowe
259
3 552
221
Ogółem
598
6 996
479
Źródło: Miejski Zarząd Budynków Mieszkaniowych w Kaliszu
(233) Jak wynika z tabeli, w strukturze lokali mieszkalnych zarządzanych przez MZBM
Kalisz dominowały te należące do wspólnot mieszkaniowych (50,8%).
(234) Wg danych MZBM na koniec 2010r. w strukturze wiekowej budynków
komunalnych dominowały obiekty wybudowane w latach 1901-1945. Stanowiły
ponad 61% zasobów komunalnych, co prezentuje tabela poniżej.
Tabela 311. Struktura wiekowa zasobów mieszkaniowych gminy (100%) zarządzanych przez MZBM według okresu
budowy (stan na 30.04.2008r.)
Rok budowy
Przed 1900
Liczba
budynków
Udział (%)
38
20,1
latach1901-
116
61,4
Wybudowane w latach 19461990
31
16,4
4
2,1
189*
100,0
Wybudowane
1945
w
Wybudowane po 1991
Razem
*Bez ujęcia uwzględnienia dwóch lokali mieszkalnych tj. lokalu w budynku szkoły i schroniska.
Źródło: Miejski Zarząd Budynków Mieszkaniowych w Kaliszu
(235) Standard komunalnych lokali mieszkalnych rozumiany jako stopień wyposażenia
w podstawowe media, należy oceniać jako dobry. Znaczna większość mieszkań
przyłączona jest do sieci wodno – kanalizacyjnej oraz posiada gaz przewodowy.
Natomiast tylko niewielki odsetek mieszkań posiada centralne ogrzewanie w budynku.
(236) Dane dotyczące standardu mieszkań komunalnych prezentują poniższe tabele.
Tabela 332. Standard mieszkań komunalnych zarządzanych przez MZBM w budynkach będących 100% własnością
miasta
Lp.
1.
Nazwa urządzenia technicznego
Ogrzewanie
a)
centralne ogrzewanie w budynku
Liczba
Udział (%)
1 712
100,0
18 budynków
20,6
(w tym 352 lokale
mieszkalne)
a)
ogrzewanie etażowe (elektryczne)
20
1,2
b)
ogrzewanie etażowe(gazowe)
90
5,3
c)
ogrzewanie etażowe(węglowe)
12
0,7
d)
ogrzewanie piecowe
1 238
72,3
51
2.
Instalacja elektryczna
1 712
100
3.
Instalacja wodno – kanalizacyjna
1 710
99,9
4.
Instalacja gazowa
881
51,5
5.
Centralnie dostarczona ciepła woda użytkowa
194
11,3
6.
Lokale z łazienką i wc
1 024
59,8
7.
Lokale z wc
1 388
81,1
Źródło: Miejski Zarząd Budynków Mieszkaniowych w Kaliszu
Tabela 33. Standard mieszkań komunalnych zarządzanych przez MZBM położonych w budynkach wspólnot
mieszkaniowych wg stanu na koniec 2010r,
Lp.
1.
Nazwa urządzenia technicznego
Liczba
Ogrzewanie
Udział (%)
3 552
100,0
centralne ogrzewanie w budynku
2 040
57,4
2.
Instalacja elektryczna
3 552
100,0
3.
Instalacja wodno-kanalizacyjna
3 552
100,0
4.
Instalacja gazowa
3 147
88,6
5.
Centralnie dostarczona ciepła woda użytkowa
484
13,6
6.
Lokale z łazienką i wc
3 058
86,1
7.
Lokale z wc
3 468
97,6
w tym:
Źródło: Miejski Zarząd Budynków Mieszkaniowych w Kaliszu
(237) Z analizy wynika, iż wyższy standard prezentują mieszkania komunalne położone w
budynkach wspólnot mieszkaniowych.
(238) Faktyczny stan techniczny gminnych budynków przedstawia poniższa tabela.
Tabela 34. Ocena stanu technicznego budynków gminnych (mieszkalnych) wg przeglądów technicznych z grudnia
2010r.
Stan techniczny
Ilość budynków
Dobry
42
Zadowalający
103
Niezadowalający
29
Zły
17
Źródło: Miejski Zarząd Budynków Mieszkaniowych w Kaliszu
(239) Z danych wynika, iż zaledwie 22,0% budynków komunalnych znajduje się w
dobrym stanie technicznym.
(240) Dane dotyczące powierzchni nieruchomości zarządzanych przez MZBM prezentuje
poniższa tabela.
Tabela 35. Zestawienie powierzchni nieruchomości zarządzanych przez MZBM w latach 2007 - 2010
Lokale mieszkalne w m2/Lata
100% własność Miasta (m2)
W tym lokale socjalne (m2)
2007
2008
2009
2010
86 570
83 428
77 846
76 255
2 129
2 226
4 095
4 958
Źródło: Miejski Zarząd Budynków Mieszkaniowych w Kaliszu
52
(241) Z danych wynika, iż w analizowanym okresie odnotowano spadek powierzchni
nieruchomości zarządzanych przez MZBM w przypadku lokali mieszkalnych (o
11,9%) i wzrost w przypadku lokali socjalnych o odpowiednio 132,9%.
(242) Prognozę źródeł zaspokajania potrzeb mieszkaniowych w latach 2010-2014
prezentuje poniższa tabela.
Tabela 336. Prognoza źródeł zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w latach 2010 - 2014
Źródła
zaspokojenia
potrzeb
Prognozowana ilość mieszkań
2010
2011
Narastająco
2012
Narastająco
2013
Narastająco
2014
Narastająco
Nowe
lokale
komunalne
-
24
24
24
48
24
72
24
96
Nowe
lokale
socjalne
powstałe
w
wyniku
adaptacji
4
10
14
10
24
10
34
10
44
Naturalny
odzysk
80
80
160
80
240
80
320
80
400
Lokale
komunalne
odzyskiwane
w związku z
realizacja
inwestycji
KTBS
85
70
155
70
225
70
295
70
365
169
184
353
184
537
184
721
184
905
Razem
Źródło: Wieloletni Program Gospodarowania Mieszkaniowym Zasobem Miasta Kalisza na lata 2010 –
2014
(243) Prognozuje się, że realizowana polityka mieszkaniowa w zakresie gospodarowania
zasobem miasta Kalisza w połączeniu z zasobem Kaliskiego Towarzystwa
Budownictwa Społecznego pozwoli na większe zaspokojenie potrzeb
mieszkaniowych.
(244) W prognozowanym okresie przyrost nowych i odzyskiwanych lokali mieszkalnych
będzie większy od przyrostu zapotrzebowania na te mieszkania. W stosunku do stanu
obecnego zmniejszy to liczbę oczekujących na przydział lokali mieszkalnych, co
przedstawiają poniższe tabele.
Tabela 377. Zestawienie prognozowanych potrzeb mieszkaniowych z ich przewidywanym zaspokojeniem
Lata
Zapotrzebowanie
na początku roku
Przyrost
zapotrzebowania
w ciągu roku
Liczba lokali
mieszkalnych do
wynajęcia w ciągu
roku
Zapotrzebowanie
na koniec roku
2010
900
159
169
890
2011
890
150
184
856
2012
856
150
184
822
53
2013
822
150
184
788
2014
788
150
187
754
Źródło: Wieloletni Program Gospodarowania Mieszkaniowym Zasobem Miasta Kalisza na lata 2010 –
2014
Tabela 388. Procentowe pokrycie potrzeb mieszkaniowych narastająco w latach 2010-2014
Lata
Zapotrzebowanie
na lokale
mieszkalne
narastająco
Liczba lokali
mieszkaniowych do
wynajęcia
narastająco
Pokrycie potrzeb
mieszkaniowych
(%)
2010
1 059
169
16,0
2011
1 209
353
29,2
2012
1 359
537
39,5
2013
1 509
721
47,8
2014
1 659
905
54,6
Źródło: Wieloletni Program Gospodarowania Mieszkaniowym Zasobem Miasta Kalisza na lata 2010 –
2014
(245) Z danych wynika, iż zakłada się, że w okresie 2100 – 2014 procentowe pokrycie
potrzeb mieszkaniowych będzie wzrastać.
(246) W Kaliszu odnotowuje się wysoki stopień zadłużenia z tytułu czynszu w zasobie
komunalnym miasta. Stosowne dane prezentuje poniższa tabela.
Tabela 39. Stan zadłużenia z tytułu czynszu w zasobie komunalnym lokalowym Miasta nadzień 31.12.2010r.
Wyszczególnienie
Lokale mieszkalne
Lokale użytkowe
Razem
Kwota zadłużenia w
zł
25 117 191
2 312 153
27 429 344
Źródło: Wieloletni Program Gospodarowania Mieszkaniowym Zasobem Miasta Kalisza na lata 20102014
(247) Zakłada się osiąganie w kolejnych latach poprawy wartości wskaźnika wpłacanych
czynszów w stosunku do ich przypisów tak, aby w roku 2014 zrównoważyć wpływy z
wysokością tych przypisów (wskaźnik = 100%).
2.4.2.Identyfikacja problemów w sferze mieszkaniowej
(248) Główne problemy w zakresie zasobów mieszkaniowych:
(a) Postępująca degradacja techniczna budynków mieszkalnych, wymagających
remontów ze względu na ich wiek, ogólny stan techniczny i konieczność
dostosowania do aktualnie obowiązujących przepisów techniczno – budowlanych,
(b) Wysoki stopień zużycia budynków komunalnych,
(c) Ograniczone środki na remonty i modernizacje zasobów mieszkaniowych, w
szczególności spółdzielczych i komunalnych,
(d) Niskie tempo przyrostu wyposażenia mieszkań w instalacje techniczne,
54
(e) Niższe od średnich krajowych wskaźniki przeciętnej powierzchni użytkowej
mieszkania oraz powierzchni użytkowej mieszkania przypadające na 1 osobę,
(f) Wzrost liczby osób zalegających w płatnościach czynszu,
(g) Nieuregulowany stan prawny nieruchomości, w szczególności w zakresie
udziałów w nieruchomości wspólnej.
(249) Rewitalizacja obszarów kryzysowych w sferze mieszkaniowej będzie miała na celu
w szczególności:
(a) Zahamowanie dekapitalizacji tkanki mieszkaniowej,
(b) Wsparcie finansowe remontów prywatnych kamienic ze środków budżetu Miasta,
(c) Poprawę wyposażenia mieszkań w infrastrukturę techniczną,
(d) Dostęp do małej architektury, zieleni, parkingów,
(e) Poprawę estetyki i funkcjonalności terenów przyległych, w tym dziedzińców, ulic,
chodników i placów.
2.5. Analiza SWOT
MOCNE STRONY
SŁABE STRONY
1.
Koncentracja w mieście dużej liczby ludności,
licznych zakładów i funkcji usługowych, co nadaje
mu wysoką rangę jako drugiego co do wielkości
miasta województwa wielkopolskiego, ważnego
ośrodka gospodarczego, akademickiego i
kulturalnego i stwarza pomyślne warunki dla rozwoju
miasta i otaczającego regionu
1.
Zanieczyszczenie powietrza, spowodowane
zanieczyszczeniami przemysłowymi i
komunikacyjnymi
2.
Duża liczba terenów zielonych
2.
Niezadowalający stan czystości wód
powierzchniowych powodowany przez dopływ
zanieczyszczeń ze ściekami miejskimi (komunalnymi)
oraz ściekami deszczowymi
3.
Rezerwy terenów pod inwestycje
3.
Ponadnormatywny poziom hałasu w mieście
4.
Położenie miasta na skrzyżowaniu ważnych dróg
krajowych nr 12 i 25 oraz trzech dróg wojewódzkich i
2 powiatowych oraz przy linii kolejowej znaczenia
państwowego, co ułatwia dostęp komunikacyjny do
Kalisza dla ludności i podmiotów gospodarczych
4.
Postępująca degradacja walorów urbanistycznoarchitektonicznych
5.
Gęsta sieć ulic tworzących układ komunikacyjny
miasta zapewniający dostęp do wszystkich jego
dzielnic i osiedli
5.
Konieczność zadbania o jakość przestrzeni miejskiej
6.
Sprawnie działająca komunikacja miejska (Kaliskie
Linie Autobusowe) wyposażona w nowoczesny tabor
dostosowany do współczesnych wymagań.
6.
Niekorzystny wpływ transportu drogowego na
środowisko wskutek jego natężenia i faktu, że część
samochodów ma około 10 lat, co stwarza dla
środowiska dodatkowe zagrożenie hałasem i emisją
spalin
7.
Sprawne funkcjonowanie przedsiębiorstwa PPKSKalisz, które ułatwia zewnętrzne połączenia
pasażerskie Kalisza, a w szczególności zapewnia
podstawowe połączenie Kalisza z Poznaniem, a także
licznych przewoźników prywatnych uzupełniających
sieć okolic miasta
7.
Niezadowalający stan techniczny dróg tranzytowych,
ulic i obiektów mostowych w Kaliszu
8.
Bliskość Ostrowa Wielkopolskiego, dużego ośrodka
gospodarczego i usługowego, co tworzy ułatwienia
na rynku pracy, a oba miasta uzupełniają się
gospodarczo i pod względem funkcji usługowych, a
wspólnie mogą tworzyć silny zespół lobbingowy w
8.
Narastające zatłoczenie ulic, szczególnie w Centrum,
nadmiernym ruchem drogowym, na skutek stałego
wzrostu liczby pojazdów, braku wystarczającej
przepustowości istniejącego układu drogowego i
niedostatecznej liczby miejsc parkingowych
55
sprawie rozwiązań korzystnych dla obu miast
9.
Dobry stan techniczny sieci i stacji gazowych
9.
Niedostosowany układ drogowy do rosnącego
natężenia ruchu co utrudnia wyprowadzenia ruchu
tranzytowego ze śródmieścia
10. Walory środowiskowe i pamiątki dziedzictwa
kulturowego jako potencjał dla rozwoju turystyki
10. Przeciążony wewnętrzny układ ulic, szczególnie w
śródmieściu
11. Liczne cykliczne imprezy, zarówno sportowe jak i
kulturalne, w tym przedsięwzięcia związane z
żydowskimi korzeniami Kalisza
11. Niewystarczający poziom bezpieczeństwa ruchu
wyrażający się znaczną liczbą wypadków pomimo
spadku ich liczby w ostatnim okresie
12. Wielość klubów sportowych oraz obiektów
infrastruktury sportowej
12. Słabo rozwinięty system parkingowy w mieście,
potrzeba uwzględnienia miejsc dla pojazdów
oznaczonych plakietką inwalidy
13. Wysokokwalifikowana kadry oraz dobrze rozwinięta
baza szkoleniowa, w tym przede wszystkim
Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Kaliszu
13. Brak wystarczającej liczby ścieżek rowerowych, które
mogłyby stanowić bezpieczną alternatywę
samochodowych dojazdów do pracy i szkół i wpływać
na odciążenie systemu komunikacyjnego
14. Dobrze rozbudowana infrastruktura zaplecza
finansowego otoczenia biznesu (banki, biura
doradcze) oraz telefonia komórkowa
14. Niedostateczne wykorzystanie transportu kolejowego,
nawet w relacjach, w których można to zrobić
stosunkowo niewielkim kosztem (relacja Ostrów
Wielkopolski – Kalisz – Opatówek) przy
wykorzystaniu np. autobusów szynowych
15. Rozwinięta współpraca z organizacjami
pozarządowymi
15. Niedostateczne uwzględnianie w technicznych
projektach drogowych rozwiązań dla komunikacji
zbiorowej, takich jak pętle i zatoki autobusowe; brak
wydzielonych pasów drogowych dla busów i
autobusów
16. Zadowalająca infrastruktura istniejących placówek
pomocy społecznej
16. Przyjęte przez władze centralne plany rozbudowy
autostrad i dróg ekspresowych, które pozostawiają
rejon Kalisza na uboczu najważniejszych inwestycji
drogowych omijających miasto w znacznej odległości
od nich
17. Aktywność Miejskiego Ośrodek Pomocy Społecznej
oraz Powiatowego Urzędu Pracy w Kaliszu
17. Znaczna odległość od najbliższych lotnisk i brak
własnego lotniska pasażerskiego dla Kalisza i
Ostrowa Wielkopolskiego
18. Realizacja założeń zawartych w Strategii Rozwoju
Transportu w Kaliszu w zakresie wyprowadzenia
tranzytu z centrum miasta: I i II etap Trasy
Bursztynowej
18. Niepełna infrastruktura kanalizacyjna
19.
19. Wymagająca dalszej modernizacji infrastruktura
ciepłownicza
Wymiana taboru autobusowego
20. Nowe inwestycje realizowane w mieście
20. Mała atrakcyjność inwestycyjna miasta Kalisz ze
względu na trudności komunikacyjne
21. Ograniczone zasoby kapitałowe lokalnych
przedsiębiorców
22. Potrzeba rozwoju w dostępie do informacji
wspierającej lokalną przedsiębiorczość
23. Degradacja Starówki i historycznej zabudowy, w tym
niewystarczająca ilość pubów, restauracji i innych
punktów gastronomicznych oraz punktów sprzedaży
pamiątek
24. Niedostateczny rozwój bazy hotelowej, w tym hoteli
o najwyższym standardzie (4- i 5-gwiazdkowych)
25. Niewystarczająca baza gastronomiczna (w tym tania)
26. Brak parkingów w pobliżu atrakcji turystycznych
27. Brak kompleksowych markowych produktów
turystycznych
28. Niezadowalająca jakość usług turystycznych i około
turystycznych, w tym zbyt mało propozycji
przedłużenia sezonu turystycznego i rozwoju
56
turystyki pobytowej
29. Brak rozwiniętej sfery Bi R
30. Spadek liczby osób pracujących
31. Ujemny przyrost naturalny
32. Starzenie się społeczeństwa, potwierdzone rosnącym
udziałem w strukturze mieszkańców osób w wieku
poprodukcyjnym
33. Ograniczona mobilność przestrzenna zasobów pracy
(migracje stałe i wahadłowe)
34. Niewystarczająca ilość miejsc pracy szczególnie dla
kobiet
35. Wzrost liczby osób bezrobotnych
36. Wysoki udział młodzieży wśród bezrobotnych
37. Wysoki poziom bezrobocia wśród osób z wyższym
wykształceniem
38. Duża ilość patologii społecznych i brak poczucia
bezpieczeństwa publicznego
39. Zwiększający się odsetek osób korzystających z
pomocy społecznej
40. Postępująca degradacja techniczna budynków
mieszkalnych wymagających remontów, ze względu
na ich wiek, ogólny stan techniczny i konieczność
dostosowania do aktualnie obowiązujących przepisów
techniczno – budowlanych
41. Wysoki stopień zużycia budynków komunalnych
42. Ograniczone środki na remonty i modernizacje
zasobów mieszkaniowych, w szczególności
spółdzielczych i komunalnych
43. Niskie tempo przyrostu wyposażenia mieszkań w
instalacje techniczne
44. Niższe od średnich krajowych wskaźniki przeciętnej
powierzchni użytkowej mieszkania oraz powierzchni
użytkowej mieszkania przypadające na 1 osobę
45. Wzrost liczby osób zalegających w płatnościach
czynszu
46. Nieuregulowany stan prawny nieruchomości, w
szczególności w zakresie udziałów w nieruchomości
wspólnej
SZANSE
ZAGROŻENIA
1.
Pełnienie funkcji wiodącego ośrodka gospodarczego
w subregionie, wśród miast o porównywalnej
charakterystyce ludnościowo-przestrzennej
1.
Stale rosnące natężenie ruchu komunikacyjnego w
mieście,
głównie
w
centrum
powodujące
zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego i
rosnący poziom hałasu
2.
Dalszy rozwój współpracy pomiędzy Kaliszem a
Ostrowem Wielkopolskim
2.
Niewystarczające tempo naprawy dróg i mostów
może powodować ograniczenia w rozwoju miasta
3.
Współpraca z sąsiednimi miastami i gminami również
w zakresie rozwiązywania problemów społecznych
3.
Dalsze pozostawianie Kalisza na uboczu głównych
inwestycji infrastruktury transportowej kraju
4.
Kontakty z miastami partnerskimi; wymiana
doświadczeń w sferze dofinansowania projektów ze
środków UE oraz wymiana wiedzy o nowych
technologiach w gospodarce komunalnej
4.
Zmiany
legislacyjne
w
obszarze
współfinansowanych ze środków UE
5.
Promocja miasta w kraju i zagranicą
5.
Osłabienie koniunktury gospodarczej w kraju i
regionie skutkujące wzrostem poziomu bezrobocia
6.
Napływ kapitału zewnętrznego, w tym zagranicznego
6.
Wzrost aktywności konkurencyjnej miast i gmin w
regionie i najbliższym otoczeniu miasta
Inwestycji
57
7.
Zgodność celów funduszy Unii Europejskiej z celami
strategicznymi miasta
7.
Atrakcyjniejsza oferta edukacyjna dużych aglomeracji
połączona z ofertą pracy
8.
Większa możliwość wykorzystania środków z Unii
Europejskiej
8.
Niezgodność
profili
kształcenia
z istniejącymi potrzebami rynku pracy
9.
Inicjatywa JESSICA w zakresie rewitalizacji
9.
Wzrost poziomu emigracji zarobkowej
10. Regulacje
prawne
ułatwiające
Partnerstwa Publiczno-Prywatnego
wprowadzenie
zawodowego
10. Rozwój kształcenia i doskonalenia zawodowego
11. Budowa przez Kalisz szybkiej kolei ze stacją węzłową
w Kaliszu lub bliskim sąsiedztwie Kalisza
12. Możliwość modernizacji, usprawnienia i udrożnienia
istniejących dróg i kolei przy pomocy środków
pomocowych Unii Europejskiej tworzy wielką szansę
na poprawę zewnętrznych więzi komunikacyjnych
Kalisza, głównie w relacjach z Poznaniem,
Wrocławiem, Łodzią i Warszawą, a w konsekwencji
na wzrost jego atrakcyjności dla inwestorów
krajowych i zagranicznych
13. Budowa ścieżek rowerowych, aktywizacja ciągów
pieszych i poszerzenie strefy ograniczonego
parkowania powinny ograniczyć ruch samochodowy
w Centrum
14. Postęp naukowy, społeczny i technologiczny
15. Wzrost popytu zewnętrznego na ofertę turystycznowypoczynkową regionu w ciągu całego roku
16. Stworzenie i promocja produktu turystycznego i
marki
17. Polityka państwa odnośnie wspierania MŚP,
Zwiększenie aktywności Kaliskiego Inkubatora dla
rozwoju
małej przedsiębiorczości oraz edukacji
biznesowej młodego pokolenia
18. Skuteczna analiza zjawisk społecznych wywołujących
określone problemy społeczne
19. Zwiększona dostępność do środków zewnętrznych
służących rozwiązywaniu konkretnych problemów
społecznych
20. Utworzenie
Centrum
Integracji
Społecznej
obejmującego miasto Kalisz i powiat ziemski
21. Zagospodarowanie terenów inwestycyjnych, strefy
gospodarczej Dobrzec Zachód
22. Rozwój inicjatyw klastrowych
(250) Przejawami stanów kryzysowych w Kaliszu, skutkującymi postępującym procesem
degradacji są, w sferze przestrzennej: postępująca degradacja walorów urbanistycznoarchitektonicznych, degradacja Starówki i historycznej zabudowy oraz
niezadowalający stan układu komunikacyjnego; w sferze gospodarczej: spowolnienie
rozwoju przedsiębiorczości w ostatnich latach, niezadowalająca jakość usług
turystycznych i około turystycznych, w tym w tym zbyt mało propozycji przedłużenia
sezonu turystycznego i rozwoju turystyki pobytowej oraz niedostateczny rozwój bazy
hotelowej; w sferze społecznej: pogłębiający się spadek liczby ludności (depopulacja)
i rosnąca dysproporcja w strukturze wiekowej mieszkańców (starzenie się
społeczeństwa), potęgowane odpływem młodych i wykształconych osób do większych
ośrodków miejskich i/lub za granicę, spadek liczby osób pracujących i wzrost
bezrobocia; w sferze mieszkaniowej: postępująca degradacja techniczna budynków
mieszkalnych, wysoki stopień zużycia budynków komunalnych oraz niskie tempo
przyrostu wyposażenia mieszkań w instalacje techniczne.
58
3. Odniesienie do strategicznych dokumentów dotyczących rozwoju kraju,
regionu i miasta
3.1. Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia 2007-2013
(251) Celem strategicznym Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia dla Polski (dalej
też NSRO) jest tworzenie warunków dla wzrostu konkurencyjności gospodarki opartej
na wiedzy i przedsiębiorczości zapewniającej wzrost zatrudnienia oraz wzrost
poziomu spójności społecznej, gospodarczej i przestrzennej.
(252) Zapisy NSRO 2007 – 2013 odnoszą się szczegółowo do procesu rewitalizacji:
(a) Rewitalizacja rozumiana jako proces przemian przestrzennych, społecznych i
ekonomicznych w zdegradowanych częściach miast, przyczyniający się do
poprawy jakości życia mieszkańców, przywrócenia ładu przestrzennego i do
ożywienia gospodarczego, obejmuje przede wszystkim części starej, często
zabytkowej zabudowy oraz humanizację osiedli budowanych z wielkiej płyty. Jej
celem jest także zachowanie walorów historycznych (w tym głównie
urbanistycznych i architektonicznych), podkreślenie ich unikalności i kolorytu
lokalnego, co może zwiększyć ich atrakcyjność turystyczną, a tym samym
przyczynić się do wzrostu szans rozwojowych. Rewitalizacji powinny zostać
poddane miasta o istotnym znaczeniu dla rozwoju otaczających je układów
lokalnych, znajdujących się w trudnej sytuacji społecznej i gospodarczej, a także
miasta o wysokich walorach turystycznych. Procesom rewitalizacji powinny być
poddane także obszary miast dotkniętych problemami gospodarczymi i
społecznymi, które jednocześnie posiadają duże walory architektoniczne i
urbanistyczne, będące elementami historycznego dziedzictwa, szczególnie
narażone na bezpowrotne zniszczenie oraz tereny poprzemysłowe i powojskowe,
dające się stosunkowo szybko przystosować do nowych funkcji miejskich.
(b) Odrębnym problemem jest rewitalizacja zdegradowanych obszarów miejskich,
obejmujących zniszczone budynki zamieszkane przez ludność zagrożoną
wykluczeniem społecznym. Rewitalizacja prowadzona będzie poprzez połączenie
działań technicznych z rozwojem gospodarczym i społecznym, w oparciu o
kompleksowe plany rozwoju miast i/lub programów rewitalizacji. Działanie
techniczne obejmować będą także remonty i modernizację istniejących
wielorodzinnych zasobów mieszkaniowych, jak również adaptację istniejących
budynków na cele mieszkaniowe dla gospodarstw domowych o niskich dochodach
lub osób o szczególnych potrzebach.
(253) ZPROMiP jest zgodny z następującymi celami horyzontalnymi oraz
postanowieniami Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na lata 2007 – 2013:
(a) Poprawa jakości kapitału ludzkiego i zwiększenie spójności społecznej,
(b) Budowa i modernizacja infrastruktury technicznej i społecznej mającej
podstawowe znaczenie dla wzrostu konkurencyjności Polski,
(c) Wzrost konkurencyjności polskich regionów i przeciwdziałanie ich marginalizacji
społecznej, gospodarczej i przestrzennej.
59
3.2. Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego 2010 – 2020: Regiony,
Miasta, Obszary wiejskie
(254) Dokument przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 13 lipca 2010r. Określa cele i
sposób działania podmiotów publicznych, a w szczególności rządu i samorządów
województw, w odniesieniu do polskiej przestrzeni dla osiągnięcia strategicznych
celów Rozwoju kraju. Wyznacza cele polityki Rozwoju regionalnego, w tym wobec
obszarów wiejskich i miejskich oraz definiuje ich relacje w odniesieniu do innych
polityk publicznych o wyraźnym terytorialnym ukierunkowaniu.
(255) Celem strategicznym polityki regionalnej, określonym w dokumencie, jest
efektywne wykorzystywanie specyficznych regionalnych oraz terytorialnych
potencjałów rozwojowych dla osiągnięcia celów Rozwoju kraju – wzrostu
zatrudnienia i spójności w horyzoncie długookresowym.
(256) Dokument ustala trzy cele szczegółowe do roku 2020:
(a) Wspomaganie wzrostu konkurencyjności regionów,
(b) Budowanie spójności terytorialnej i przeciwdziałanie procesom marginalizacji na
obszarach problemowych,
(c) Tworzenie warunków dla skutecznej, efektywnej i partnerskiej realizacji działań
rozwojowych ukierunkowanych terytorialnie.
(257) ZPROMiP wpisuje się w drugi cel szczegółowy, opisany w ramach działania
ukierunkowanego na „Restrukturyzację i rewitalizację miast i innych obszarów
tracących dotychczasowe funkcje społeczno/gospodarcze”.
3.3. Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 – 2013
(258) Celem szczegółowym Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na
lata 2007-2013 dla którego ZPROMiP posiada swoje uzasadnienie, jest: „wzmocnienie
potencjału rozwojowego Wielkopolski na rzecz wzrostu konkurencyjności i
zatrudnienia”.
(259) W ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 20072013, rewitalizacji poświęcona został Priorytet IV „Rewitalizacja obszarów
problemowych”, którego celem głównym jest „restrukturyzacja obszarów
problemowych na rzecz wzrostu i zatrudnienia.”
(260) ZPROMiP wpisuje się w Działanie 4.1. Rewitalizacja obszarów miejskich, którego
celem jest „wzrost potencjału społeczno - ekonomicznego ponadlokalnych i lokalnych
ośrodków rozwoju poprzez rewitalizację obszarów problemowych w miastach i
dostosowanie ich do wymogów współczesności oraz nadanie nowych funkcji
społeczno-gospodarczych zdegradowanym obszarom miejskim i rewitalizacja tych
obszarów dla zwiększenia ich atrakcyjności gospodarczej i inwestycyjnej oraz
poprawy warunków życia mieszkańców” oraz w Działanie 4.2. Rewitalizacja
zdegradowanych obszarów poprzemysłowych i powojskowych, którego celem jest
„zwiększenie atrakcyjności gospodarczej i społecznej oraz stworzenia warunków dla
wzrostu zatrudnienia na obszarach poprzemysłowych i powojskowych związane z
nadaniem im nowych funkcji: usługowych, gospodarczych, społecznych,
edukacyjnych, zdrowotnych, rekreacyjnych, kulturalnych lub turystycznych.
60
3.4. Strategia Rozwoju Województwa Wielkopolskiego do roku 2020
(261) ZPROMiP zgodny jest z misją województwa, która ma na celu „skupienie
wszystkich podmiotów publicznych działających na rzecz wzrostu konkurencyjności
regionu i poprawy warunków życia mieszkańców” oraz „uzyskanie efektu synergii
poprzez stworzenie spójnej koncepcji wykorzystania środków publicznych”.
(262) ZPROMiP wpisuje się w cel generalny Strategii Rozwoju Województwa
Wielkopolskiego do roku 2020 – „Poprawa jakości przestrzeni województwa, systemu
edukacji, rynku pracy, gospodarki oraz sfery społecznej skutkująca wzrostem poziomu
życia mieszkańców”.
(263) Cele strategiczne i operacyjne Strategii Rozwoju Województwa Wielkopolskiego do
roku 2020, dla których uzasadnieniem jest ZPROMiP, to:
(a) Cel strategiczny 1. Dostosowanie przestrzeni do wyzwań XXI wieku:
(i) Cel operacyjny 1.1. Poprawa stanu
gospodarowanie zasobami przyrodniczymi,
środowiska
i
racjonalne
(ii) Cel operacyjny 1.2. Wzrost spójności komunikacyjnej oraz powiązań z
otoczeniem,
(iii) Cel operacyjny 1.3. Wzrost znaczenia i zachowanie dziedzictwa
kulturowego,
(iv) Cel operacyjny 1.5. Przygotowanie i racjonalne wykorzystanie terenów
inwestycyjnych,
(v) Cel operacyjny 1.7. Wielofunkcyjny rozwój ośrodków subregionalnych i
lokalnych,
(vi) Cel operacyjny 1.8. Restrukturyzacja obszarów o niewłaściwym
potencjale rozwojowym,
(b) Cel strategiczny 2. Zwiększenie efektywności wykorzystania potencjałów
rozwojowych województwa:
(i) Cel operacyjny 2.2. Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw,
(ii) Cel operacyjny 2.4. Zwiększenie udziału usług turystycznych i rekreacji
w gospodarce regionu,
(c) Cel strategiczny 3. Wzrost kompetencji mieszkańców i promocja zatrudnienia:
(i) Cel operacyjny 3.1. Ograniczanie barier w dostępie do edukacji,
(ii) Cel operacyjny 3.2. Poprawa jakości oraz wzrost różnorodności form
kształcenia,
(iii) Cel operacyjny
samozatrudnienia,
3.3.
Rozwój
przedsiębiorczości
i
promocja
(iv) Cel operacyjny 3.4. Poprawa organizacji rynku pracy,
(d) Cel strategiczny 4. Wzrost spójności i bezpieczeństwa społecznego:
61
(i) Cel operacyjny 4.1. Poprawa sytuacji demograficznej oraz stanu zdrowia
mieszkańców,
(ii) Cel operacyjny 4.2. Poprawa warunków mieszkaniowych,
(iii) Cel operacyjny 4.4. Wzrost bezpieczeństwa,
(iv) Cel operacyjny 4.5. Ograniczenie skali patologii oraz wykluczeń
społecznych,
(v) Cel operacyjny 4.6. Budowa
społeczeństwa obywatelskiego,
kapitału
społecznego
na
rzecz
(vi) Cel operacyjny 4.7. Wzrost udziału sportu i rekreacji w życiu
mieszkańców regionu.
3.5. Plan zagospodarowania przestrzennego województwa
wielkopolskiego
(264) ZPROMiP wpisuje się w kierunki polityki przestrzennej województwa
wielkopolskiego, zawarte w Planie zagospodarowania przestrzennego województwa,
w których Miasto Kalisz opisane jest jako:
(a) Element systemu osadniczego - systemu obsługi mieszkańców i rozwoju
gospodarczego: Kalisz uznany jest jako miasto duże - ponadregionalny ośrodek
równoważenia rozwoju,
(b) Element struktury funkcjonalno-przestrzennej województwa: Kalisz w ramach
subregionu – Aglomeracji Kalisko – Ostrowskiej, zaliczony jest do duopolu o
znaczeniu ponadregionalnym. Kalisz, jak i Ostrów Wielkopolski, posiada
charakter ośrodka usługowo – przemysłowego, o znaczących funkcjach wyższego
rzędu w zakresie kultury, szkolnictwa wyższego, ochrony zdrowia oraz pełniącego
funkcje gospodarcze. Ważnym elementem wpływającym na warunki i poziom
życia mieszkańców jest wyposażenie w usługi, zwłaszcza ponadlokalne i
wyższego rzędu,
(265) Celem Planu jest zrównoważony rozwój przestrzenny regionu jako jedna z podstaw
wzrostu poziomu życia mieszkańców. W odniesieniu do Kalisza będzie on
realizowany w ramach:
(a) Dostosowania przestrzeni do wyzwań XXI wieku poprzez wzmocnienie
regionalnych funkcji Kalisza i Ostrowa Wielkopolskiego jako dwubiegunowego
układu miejskiego o znaczeniu ponadregionalnym.
3.6. Strategia Rozwoju Kalisza na lata 2004 - 2013
(266) ZPROMiP jest zgodny z wizją rozwoju miasta Kalisza, określoną w sposób
następujący: „przedsiębiorczy i obywatelski Kalisz – najstarsze polskie miasto,
konkurencyjne we wspólnej Europie”.
(267) ZPROMiP wpisuje się w następujące cele strategiczne, programy strategiczne i
zadania Strategii Rozwoju Kalisza na lata 2004 – 2013:
(a) Cel strategiczny I Kreowanie nowoczesnej gospodarki, wzmacniającej pozycję
Kalisza jako lidera w regionie:
62
(i) Program strategiczny I-4 Kształtowanie subregionalnej pozycji i funkcji
Miasta: Zadanie I-4.2. Wzmacnianie funkcji administracyjnych miasta,
Zadanie I-4.3. Wzmacnianie instytucji i usług o charakterze regionalnym,
(ii)
Program strategiczny I-5 Wspieranie rozwoju turystyki: Zadanie I5.1. Kreowanie i uatrakcyjnienie różnorodnej oferty turystycznej, Zadanie
I-5.2. Wzmocnienie infrastruktury turystycznej miasta, Zadanie I-5.3.
Odbudowa zasobów turystycznych miasta,
(b) Cel strategiczny II Poprawa jakości życia w mieście:
(i) Program strategiczny II-2 Wzmacnianie systemu edukacyjnego miasta:
Zadanie II-2.4. Modernizacja bazy materialnej szkół,
(ii) Program strategiczny II-3 Wzmocnienie kulturalnej oraz sportowo –
rekreacyjnej atrakcyjności miasta: Zadanie II-3.1. Stworzenie atrakcyjnej
oferty spędzania czasu wolnego dla dzieci i młodzieży, Zadanie II-3.3.
Rozbudowa infrastruktury rekreacyjnej i sportowej Miasta,
(iii) Program strategiczny II- 4 Przeciwdziałanie zjawiskom patologicznym:
Zadanie II-4.1. Podniesienie stanu bezpieczeństwa w mieście,
(iv) Program strategiczny II-5 Kreowanie warunków dla rozwoju zasobów
mieszkaniowych: Zadanie II-5.1. Kreowanie warunków dla rozwoju
różnorodnych form zasobów mieszkaniowych,
(v) Program strategiczny II-7 Rewitalizacja obszarów kryzysowych miasta:
Zadanie II-7.1. Zapewnienie harmonijnego rozwoju Miasta, Zadanie II-7.2.
Aktywizacja społeczności lokalnej w obszarach kryzysowych, Zadanie II7.3. Rewitalizacja terenów powojskowych,
(c) Cel strategiczny III Wzmacnianie tożsamości miasta:
(i) Program strategiczny III- 1 Eksponowanie dziedzictwa kulturowego i
historycznego miasta: Zadanie III-1.1. Przywrócenie walorów obiektom
historycznym i eksponowanie dziedzictwa archeologicznego,
(ii) Program strategiczny III- 2 Wzmacnianie więzi społecznych w mieście:
Zadanie III-2.2. Podejmowanie akcji integrujących mieszkańców Miasta,
(d) Cel strategiczny IV Kształtowanie ładu przestrzennego i infrastrukturalnego:
(i) Program strategiczny IV-1 Poprawa stanu środowiska naturalnego:
Zadanie IV-1.1. Ochrona zasobów środowiskowych Miasta, Zadanie IV1.2. Ochrona zasobów przyrody,
(ii) Program strategiczny IV- 2 Poprawa zewnętrznej i wewnętrznej
dostępności komunikacyjnej miasta: Zadanie IV-2.2. Usprawnienie
wewnętrznego układu komunikacyjnego,
(iii) Program strategiczny IV-3 Poprawa wyposażenia infrastrukturalnego
miasta: Zadanie IV-3.1. Efektywne wykorzystanie istniejącej
infrastruktury, Zadanie IV-3.3. Zwiększenie ilości miejsc parkingowych w
mieście, w tym również na osiedlach,
63
(iv) Program strategiczny IV-5 Poprawa estetyki miasta: Zadanie IV-5.3.
Porządkowanie krajobrazu Miasta.
3.7. Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania
Przestrzennego Miasta Kalisza. Zmiana Studium
(268) Podstawowe ustalenia polityki przestrzennej w odniesieniu do Miasta Kalisza
dotyczą zapewnienia warunków rozwoju zrównoważonego tj. takiej organizacji
przestrzennej, która eliminowałaby konflikty między ochroną środowiska i dóbr
kultury, a rozwojem gospodarczym i działaniami na rzecz poprawy warunków życia
mieszkańców.
(269) Oprócz zapewnienia realizacji przestrzennych aspektów ochrony środowiska,
w tym zieleni i krajobrazu i ochrony dóbr kultury, a także zabezpieczenia warunków
dla funkcjonowania i realizacji ponadlokalnych celów publicznych do podstawowych
zadań polityki przestrzennej miasta Kalisza należą:
(a) stworzenie warunków przestrzennych dla poprawy jakości życia mieszkańców,
(b) stworzenie warunków przestrzennych dla ożywienia życia gospodarczego miasta,
(c) zwiększenie efektywności gospodarowania terenami oraz zapewnienie warunków
ładu przestrzennego.
(270) ZPROMiP wpisuje się we wszystkie ustalenie polityki przestrzennej Miasta Kalisza.
3.8. Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego
(271) ZPROMiP obejmuje Obszar 4 ul. Żytnia, dla którego obowiązuje miejscowy plan
zagospodarowania Przestrzennego, uchwalony uchwałą nr XI/135/2003 Rady
Miejskiej Kalisza z dnia 25.09.2003r. w sprawie "Miejscowego planu
zagospodarowania przestrzennego - Tyniec".
3.9. Plan Rozwoju Lokalnego Miasta Kalisza na lata 2006 – 2013
(272) ZPROMiP jest zgodny z celem strategicznym Planu Rozwoju Lokalnego Miasta
Kalisza zdefiniowanym jako: „zapewnienie optymalnego rozwoju społecznogospodarczego i zapewnienie oraz stworzenie możliwie jak najlepszych warunków
życia jego mieszkańcom”.
(273) Realizacja celu strategicznego odbywać się będzie poprzez osiąganie następujących
działań, dla których ZPROMiP znajduje uzasadnienie:
(a) Kreowanie nowoczesnej gospodarki wzmacniającej pozycję Kalisza jako lidera w
regionie,
(a) Poprawa jakości życia w mieście,
(b) Wzmacnianie tożsamości miasta,
(c) Kształtowanie ładu przestrzennego i infrastrukturalnego,
(d) Budowa i modernizacja infrastruktury sportowej i rekreacyjnej.
64
3.10.
Program Opieki nad Zabytkami dla Miasta Kalisza na lata 2009
– 2012
(274) ZPROMiP wpisuje się w następujące cele Programu Opieki nad Zabytkami dla
Miasta Kalisza na lata 2009 – 2012:
(a) Zahamowanie procesów degradacji zabytków i doprowadzenie do poprawy stanu
ich zachowania,
(b) Wyeksponowanie zabytków oraz walorów krajobrazu kulturowego,
(c) Uwzględnienie uwarunkowań ochrony zabytków, w tym krajobrazu kulturowego i
dziedzictwa archeologicznego, łącznie z uwarunkowaniami ochrony przyrody i
równowagi ekologicznej,
(d) Kreowanie wizerunku Kalisza - miasta o najstarszej metryce pisanej oraz
budowanie tożsamości mieszkańców,
(e) Podejmowanie działań zwiększających atrakcyjność zabytków dla potrzeb
społecznych, turystycznych i edukacyjnych,
(f) Podejmowanie i promowanie przedsięwzięć umożliwiających tworzenie miejsc
pracy związanych z opieką nad zabytkami.
3.11.
Strategia Rozwoju Turystyki dla Miasta Kalisza na lata 20072013
(275) ZPROMiP zgodny jest z celem strategicznym Strategii Rozwoju Turystyki dla
Miasta Kalisza na lata 2007-2013 – „wzmocnienie potencjału turystycznego Kalisza”.
(276) ZPROMiP wpisuje się w następujące cele główne i cele operacyjne Strategii
Rozwoju Turystyki dla Miasta Kalisza na lata 2007-2013:
(a) Cel główny 1: Wzmocnienie promocji miasta:
(i) Cel operacyjny 1.2. Współdziałanie podmiotów działających w obszarze
turystyki,
(b) Cel główny 2: Kreowanie i uatrakcyjnienie różnorodnej oferty turystycznej:
(i) Cel operacyjny 2.1. Wykreowanie produktów
związanych z hasłem Kalisz – najstarsze miasto w Polsce,
turystycznych
(ii) Cel operacyjny 2.2. Wykreowanie produktów dla turystów niszowych,
(iii) Cel operacyjny 2.3. Wykreowanie produktów
związanych z hasłem Kalisz – Miasto Młode Duchem,
turystycznych
(c) Cel główny 3: Wzmocnienie infrastruktury turystycznej Miasta:
(i) Cel operacyjny 3.2. Rozwój bazy noclegowo-gastronomicznej,
(ii) Cel operacyjny 3.4. Poprawa dostępności i dojazdów do miasta i na
terenie Miasta.
65
3.12.
Strategia Rozwoju Transportu w Kaliszu na lata 2008 - 2020
wraz z Programem Rozwoju Transportu w Kaliszu na lata 2008 - 2013
(277) ZPROMiP zgodny jest z następującymi celami strategicznymi i operacyjnymi
Strategii Rozwoju Transportu w Kaliszu na lata 2008-2020 wraz z Programem
Rozwoju Transportu w Kaliszu na lata 2008-2013:
(a) I Cel strategiczny: Szersza integracja systemu transportowego Kalisza i jego
otoczenia z systemem transportowym:
(i)
Cel operacyjny 1. Rozbudowa i modernizacja dróg krajowych,
wojewódzkich i powiatowych, ułatwiająca dostęp mieszkańcom Kalisza i
zlokalizowanym tu podmiotom gospodarczym do sieci dróg krajowych i
wojewódzkich, a w szczególności do rozbudowywanej obecnie w Polsce
sieci autostrad i dróg ekspresowych.
(b) II Cel strategiczny: Zapewnienie wewnątrzmiejskiej i okołomiejskiej sprawności i
spójności systemu transportowego Kalisza, przy rosnącym poziomie motoryzacji,
w celu poprawy jego sprawności, warunków życia mieszkańców oraz poprawy
bezpieczeństwa ruchu i ograniczeniu negatywnego wpływu transportu na
środowisko:
(i) Cel operacyjny 1. Odciążenie systemu transportowego miasta poprzez
eliminacje ruchu tranzytowego i uaktywnienie alternatywnych gałęzi
transportu odciążających motoryzację indywidualną,
(ii) Cel operacyjny 2. Poprawa jakości transportu zbiorowego poprzez
dalsze doskonalenie pod względem ilościowym i jakościowym oferty
transportu publicznego autobusowego poprzez poszerzanie jego zasięgu,
zwiększenie dostępności i częstotliwości połączeń, w celu zapewnienia
zrównoważonego dostępu do komunikacji miejskiej dla mieszkańców
wszystkich dzielnic miasta,
(iii) Cel operacyjny 3. Poprawa
transportowego w Kaliszu,
spójności
i
sprawności
systemu
(iv) Cel operacyjny 4. Poprawa spójności i sprawności systemu
transportowego wewnątrz jednorodnych pod względem transportowym
obszarów i osiedli mieszkaniowych,
(v) Cel operacyjny 5. Poprawa sprawności
transportowego w strefie okołomiejskiej Kalisza,
i
spójności
systemu
(vi) Cel operacyjny 6. Poprawa dostępności do systemu transportowego dla
osób niepełnosprawnych.
3.13.
Program ochrony środowiska dla Kalisza - Miasta na prawach
powiatu na lata 2011 – 2014, z uwzględnieniem perspektywy do roku
2018
(278) ZPROMiP wpisuje się w następujące cele długookresowe do 2018r. i kierunki
działań do 2014r.:
(a) Cel długookresowy do 2018r.: Poprawa stanu jakości powietrza atmosferycznego i
utrzymanie norm emisyjnych wynikających z ustawodawstwa,
66
(i)
Kierunki działań do 2014r.: Rozwój lokalnego monitoringu
powietrza na terenie miasta Kalisza, Ochrona środowiska przed
negatywnymi skutkami spalania paliw, Zmniejszenie negatywnego
oddziaływania transportu drogowego
(b) Cel długookresowy do 2018r.: Ograniczenie narażenia mieszkańców miasta na
ponadnormatywne poziomy hałasu,
(i)
Kierunki działań do 2014r.: Opracowanie strategii w zakresie
ograniczenia narażenia mieszkańców miasta na ponadnormatywne
poziomy hałasu, Ograniczenie emisji hałasu w mieście,
(c) Cel długookresowy do 2018r.: Ochrona powierzchni ziemi i gleb przed degradacją,
(i)
Kierunki działań do 2014r.: Ochrona gleb przed degradacją,
Rekultywacja terenów poeksploatacyjnych
(d) Cel długookresowy do 2018r.: Ochrona i zachowanie zasobów przyrody w tym
zieleni miejskiej,
(i)
Kierunki działań do 2014r.: Zachowanie istniejących zasobów
zieleni miejskiej, Rozwój terenów zieleni miejskiej.
3.14.
Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Miasta
Kalisza na lata 2008-2015
(279) ZPROMiP wpisuje się w następujące priorytety, cele szczegółowe i kierunki
działań Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Miasta Kalisza na lata
2008-2015:
(a) PRIORYTET 1. EDUKACJA:
(i) Cel szczegółowy 1.2. Stwarzanie warunków do szerokiej dostępności do
nauki i rozwoju wszystkim mieszkańcom miasta:
1. Kierunek działania 1.2.1. Dostosowanie bazy lokalowej placówek
oświatowych,
(ii) Cel szczegółowy 1.5. Stworzyć warunki do wspierania osób
bezrobotnych w efektywnym nabywaniu umiejętności poszukiwania pracy:
1. Kierunek działania 1.5.2 Promocja samozatrudnienia wśród
mieszkańców we współpracy z PUP i organizacjami otoczenia
biznesu.
(b) PRIORYTET 2. PROBLEMY SPOŁECZNE:
(i) Cel szczegółowy 2.3. Podjąć działania w kierunku podniesienia
bezpieczeństwa publicznego i ochrony zdrowia na terenie miasta:
1. Kierunek działania 2.3.1. Identyfikacja źródeł zjawisk
patologicznych wraz ze stałym monitoringiem środowisk
patologicznych
(c) PRIORYTET 4 SPOŁECZNOŚĆ LOKALNA:
67
(i) Cel szczegółowy 4.1. Stworzenie warunków dla współpracy trzech
sektorów: publicznego, społecznego i prywatnego:
1. Kierunek działania 4.1.1. Umożliwienie współpracy instytucji
publicznych i organizacji pozarządowych,
(ii) Cel szczegółowy 4.2. Inspirowanie i wspieranie działań
przeciwdziałających wykluczeniu społecznemu osób starszych i
niepełnosprawnych:
1. Kierunek działania 4.2.3. Działanie na rzecz integracji osób
niepełnosprawnych i starszych z otoczeniem aktywnym społecznie i
gospodarczo,
(d) PRIORYTET 5: INFRASTRUKTURA:
(i) Cel szczegółowy 5.3. Stworzyć warunki do rozwoju zaplecza
sportowego i rehabilitacyjnego:
1. Kierunek działania 5.3.1. Modernizacja istniejących placówek
oświatowych, sportowych, rekreacyjnych dla potrzeb ogółu
mieszkańców, w tym osób niepełnosprawnych.
3.15.
Wieloletni Program Gospodarowania Mieszkaniowym
Zasobem Miasta Kalisza na lata 201 - 2014
(280) Celem programu jest określenie kierunków działania miasta Kalisza w zakresie
gospodarowania zasobem mieszkaniowym, a w szczególności:
(a) zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty samorządowej o
niskich dochodach,
(b) poprawy jakości życia mieszkańców zamieszkujących w lokalach należących do
zasobu miasta,
(c) poprawy stanu technicznego lokali i budynków wchodzących w skład
mieszkaniowego zasobu miasta.
(281) ZPROMiP wpisuje się w działania związane z modernizacją i remontami zasobów
mieszkaniowych miasta w celu dostosowania ich stanu technicznego do
obowiązujących przepisów techniczno – budowlanych, zapewnienia bezpieczeństwa
lokatorów i mieszkańców, podniesienia standardu lokali mieszkalnych, a także
poprawy estetyki i wyglądu budynków komunalnych.
4. Konsultacje Społeczne
(282) Konsultacje społeczne przeprowadzono dwuetapowo, w sierpniu 2010 r. i wrześniu
2011 r.
(283) Adresatami pierwszego etapu konsultacji byli wszyscy mieszkańcy Miasta Kalisza.
Zostali oni zaproszeni do wypełnienia celowo opracowanych ankiet. Zadaniem
respondentów było m.in. wskazanie głównych przyczyn degradacji miasta oraz
kategorii interwencji, które ich zdaniem należy uznać za priorytetowe. Przyjęta przez
Zespół ds. rewitalizacji metoda konsultacji społecznych miała na celu
68
upowszechnienie informacji na temat samej rewitalizacji i możliwości, jakie stwarza
ona mieszkańcom miasta w zakresie przestrzennego, gospodarczego i społecznego
ożywienia miasta.
(284) W konsultacjach społecznych wzięło udział łącznie 79 osób.
(285) Na pytanie „Czy Pana(i) zdaniem Miastu potrzebny jest program ożywienia
gospodarczego, społecznego i przestrzenno – środowiskowego w postaci
„Zintegrowanego Planu Rozwoju Obszarów Miejskich dla Miasta Kalisza”
(a) 63 (81%) respondentów odpowiedziało „zdecydowanie TAK”,
(b) 12 (15%) respondentów odpowiedziało „raczej TAK”,
(c) 2 (4%) respondentów odpowiedziało „raczej NIE”,
(d) 0 (0%) respondentów odpowiedziało „zdecydowanie NIE”,
(e) Poniższy wykres prezentuje wskazania respondentów.
(286) Na pytanie „Jakie efekty, według Pana(i), powinny zostać osiągnięte w wyniku
procesu rewitalizacji?”
(a) Bardziej wykształcone społeczeństwo (13%),
(b) Poprawa bezpieczeństwa na ulicach (53%),
(c) Zwiększenie liczby miejsc pracy (73%),
(d) Przyciągnięcie dużych inwestorów (43%),
(e) Rozwój małej i średniej przedsiębiorczości (51%),
(f) Stworzenie lub rozszerzenie bazy turystycznej (46%),
(g) Poprawa jakości i estetyki środowiska naturalnego (67%),
69
(h) Eliminacja patologii w społeczeństwie (47%),
(i) Podniesienie standardu życia społecznego (49%),
(j) Zatrzymanie w mieście ludzi młodych i wykształconych (47%),
(k) Polepszenie komunikacji zarówno miejskiej, jak i z innymi ośrodkami
przemysłowymi (42%),
(l) Odnowa zabytków w mieście (46%),
(m) Zwiększenie ilości i poprawa jakości mieszkań (30%),
(n) Procentowe wskazania respondentów prezentuje poniższy wykres.
70
(287) Na pytanie „Jaki obszar Miasta powinien być Pana(i) zdaniem poddany procesowi
rewitalizacji?”:
(a) 15 (19%) respondentów wskazało obszar Śródmieścia,
(b) 11 (13,9%) respondentów wskazało ul. Jabłkowskiego,
(c) 8 (10,1%) respondentów wskazało ul. Podgórze,
(d) 8 (10,1%) respondentów wymieniło obszar centrum Miasta,
(e) 7 (8,9%) respondentów wskazało na obszar całego miasta,
(f) Ponadto respondenci często wskazywali: ulice: Wronią, Pułaskiego, Rynek
Główny, Ciasną, Gołębią, Widok oraz Zalew Szałe, teren rzeki Prosny i parku
miejskiego.
(g) Procentowa liczba odpowiedzi nie sumuje się do 100%, ponieważ pytanie było
otwarte, respondenci sami wskazywali obszar, który ich zdaniem powinien zostać
poddany procesowi rewitalizacji,
(h) Poniższy wykres prezentuje procentowe wskazania respondentów.
(288) Na pytanie „Dlaczego Pana(i) zdaniem ten obszar jest zdegradowany?” najczęściej
udzielanymi odpowiedziami były:
(a) Zanieczyszczone środowisko (41%),
(b) Patologie społeczne (72%),
(c) Przestępczość (42%),
(d) Brak miejsc pracy (53%),
71
(e) Małe zasoby mieszkaniowe (30%),
(f) Słaby rozwój handlu i usług (30%),
(g) Słabo rozwinięta baza turystyczna i rekreacyjno – wypoczynkowa (46%),
(h) Zły stan dróg i komunikacji (52%),
(i) Zły stan zabytków (38%),
(j) Poniższy wykres prezentuje procentowe wskazania respondentów.
(289) Na pytanie „Jakie problemy ekonomiczne, na wskazanym obszarze, chciałby Pan(i)
rozwiązać w procesie rewitalizacji?” najczęściej wskazywano na:
(a) Brak miejsc pracy (65%),
(b) Brak lub zła jakość terenów inwestycyjnych (34%),
(c) Brak lub zbyt mała ilość połączeń komunikacyjnych z innymi ośrodkami (30%),
(d) Brak wsparcia dla MSP (27%),
(e) Zła gospodarka odpadami, ściekami (29%),
72
(f) Niewystarczającą ilość i niski standard mieszkań (42%),
(g) Zły stan zabytków (48%),
(h) Słaby rozwój handlu (23%),
(i) Niewielka ilość (mała aktywność) MSP (33%),
(j) Inne, w tym niewykorzystanie potencjału turystycznego miasta, niewystarczająca
ilość miejsc parking owych i niedostatecznie rozwinięta komunikacja miejsca
(19%),
(k) Poniższy wykres prezentuje procentowe wskazania respondentów.
(290) Na pytanie „Jakie problemy społeczne, na wskazanym obszarze chciałby Pan(i)
rozwiązać w procesie rewitalizacji?” najczęściej wskazywano na:
(a) Przestępczość (49%),
(b) Bezrobocie (70%),
(c) Biedę (48%),
(d) Alkoholizm (62%),
73
(e) Przemoc w rodzinie (24%),
(f) Narkomanię (23%),
(g) Przestępczość młodocianych (54%),
(h) Chuligaństwo (68%),
(i) Utrudniony dostęp społeczeństwa do dobrych szkół (6%),
(j) Niedobór organizacji pomagających w znalezieniu pracy (20%),
(k) Brak dostępu do nowoczesnych technologii (11%),
(l) Emigracja z miasta młodych i dobrze wykształconych osób (51%),
(m) Poniższy wykres prezentuje wskazania procentowe respondentów.
(291) Na pytanie „Jakie problemy związane z jakością życia, na wskazanym obszarze
chciałby Pan(i) rozwiązać w procesie rewitalizacji?” najwięcej respondentów
wskazało na:
(a) Zły stan estetyczny otoczenia (80%),
(b) Zły stan infrastruktury wokół budynków (66%),
74
(c) Brak instytucji, organizacji integrujących mieszkańców danych osiedli (29%),
(d) Brak lub słaba aktywność ośrodków kulturalno-rekreacyjnych i sportowych w
pobliżu miejsca zamieszkania (53%),
(e) Brak poczucia bezpieczeństwa w okolicy zamieszkania (47%)
(f) Słaby przepływ informacji w sprawach dotyczących najbliższego otoczenia
zamieszkania (23%),
(g) Słaba samoorganizacja społeczna i współpraca między mieszkańcami a władzami
publicznymi (54%),
(h) Poniższy wykres prezentuje procentowe wskazania respondentów.
(292) Sondaż społeczny pozwolił wskazać konkretne problemy przestrzenne,
ekonomiczne i społeczne, które powinny zostać rozwiązane w procesie rewitalizacji.
Najczęściej pojawiającymi się problemami były: zły stan dróg i komunikacji, słabo
rozwinięta baza turystyczna i rekreacyjno - wypoczynkowa (problemy przestrzenne),
brak miejsc pracy, zły stan zabytków (problemy ekonomiczne), bezrobocie,
chuligaństwo, alkoholizm, (problemy społeczne), a także zły stan estetyczny otoczenia
oraz zły stan infrastruktury wokół budynków (problemy związane z jakością życia).
(293) Adresatami drugiego etapu konsultacji byli wszyscy właściciele nieruchomości
zlokalizowanych w granicach administracyjnych obszarów kryzysowych,
wyznaczonych do rewitalizacji oraz podmioty zainteresowane rewitalizacja tych
obszarów. Zostali oni zaproszeni do wypełnienia celowo opracowanych kart
projektów, w celu identyfikacji potencjalnych projektów rewitalizacyjnych.
75
(294) Drugi etap konsultacji społecznych miał na celu rozpoznanie zamierzeń
inwestycyjnych właścicieli nieruchomości zlokalizowanych w granicach
administracyjnych obszarów dysfunkcyjnych, wyznaczonych do rewitalizacji i
uwzględnienie ich w ZPROMiP. W konsultacjach społecznych wzięło udział łącznie
19 osób.
5. Analiza możliwości budżetowych dotyczących realizacji przedsięwzięć
inwestycyjnych
(295) Miasto Kalisz jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego, która wykonuje
wszystkie zadania samorządu terytorialnego, niezastrzeżone dla innych jednostek
zgodnie z art. 1 Ustawy o Samorządzie Gminnym z dnia z dnia 8 marca 1990 roku
(Dz. U. Nr 142 Poz. 1591). Posiada osobowość prawną. Jest miastem na prawach
powiatu.
(296) Analizy możliwości budżetowych dotyczących realizacji przedsięwzięć
inwestycyjnych dokonano w oparciu o opracowane przez Ministerstwo Finansów
„Wskaźniki do oceny sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego w latach
2008-2010”4, zdefiniowane w następujących grupach:
(a) wskaźniki budżetowe (wskaźniki WB1 – WB7),
(b) wskaźniki na mieszkańca (wskaźniki WL1 – WL4),
(c) wskaźniki dla zobowiązań według tytułów dłużnych (wskaźniki WZ1 – WZ7 i
WU1 – WU2).
(297) W ocenie dokonano również analizy budżetu miasta w podziale na działalność
bieżącą i majątkową.
(298) W 2010 r., zgodnie z ustawą o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 roku
(Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), definicję dochodów jednostek samorządu
terytorialnego w podziale na bieżące i majątkowe określa, art. 235, a wydatków, w
podziale na bieżące i majątkowe, art. 236.
(299) Do dochodów majątkowych zalicza się:
(a)
dotacje i środki przeznaczone na inwestycje,
(b)
dochody ze sprzedaży majątku,
(c)
dochody z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo
własności.
(300) Przez dochody bieżące budżetu jednostki samorządu terytorialnego rozumie się
dochody budżetowe niebędące dochodami majątkowymi.
(301) Do wydatków majątkowych zalicza się wydatki na:
4
Wskaźniki do oceny sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego w latach 2008-2010, Ministerstwo
Finansów, Warszawa 2011
76
(a)
inwestycje i zakupy inwestycyjne, w tym na programy finansowane z udziałem
środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, w części związanej z realizacją
zadań jednostek samorządu terytorialnego,
(b) zakup i objęcie akcji i udziałów,
(c) wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego.
(302) Wydatki bieżące budżetu definiowano jako wydatki budżetowe niebędące
wydatkami majątkowymi.
(303) Zgodnie z art. 217 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach
publicznych różnica między dochodami a wydatkami budżetu jednostki samorządu
terytorialnego stanowi odpowiednio nadwyżkę budżetu jednostki samorządu
terytorialnego albo deficyt budżetu jednostki samorządu terytorialnego.
(304) Natomiast różnica między dochodami bieżącymi a wydatkami bieżącymi określona
jest jako wynik bieżący, który w przypadku osiągania wartości dodatnich określany
jest jako nadwyżka operacyjna (odpowiednio deficyt operacyjny w przypadku
ujemnego wyniku bieżącego).
(305) Wynik budżetu bieżącego wskazuje czy jednostka samorządu terytorialnego jest w
stanie pokryć wydatki bieżące dochodami bieżącymi. Dodatni wynik bieżący
(nadwyżka operacyjna) daje jednostce samorządu terytorialnego możliwość realizacji
nowych przedsięwzięć majątkowych, zarówno bezpośrednio, przeznaczając tę kwotę
na inwestycje lub pośrednio, spłacając wcześniej zaciągnięte zobowiązania na cele
inwestycyjne.
(306) Ujemny wynik bieżący (deficyt operacyjny) oznacza, że bieżące wydatki jednostki
samorządu terytorialnego przekraczają jej możliwości finansowe. Może to być
spowodowane na przykład nadmiernym wzrostem zadłużenia wraz z kosztami jego
obsługi lub niższym, niż zakładano, wzrostem dochodów jednostki. Zadania bieżące
mogą być realizowane kosztem sprzedaży majątku jednostki lub poprzez zaciąganie
nowych zobowiązań.
(307) Do wyliczenia wskaźników w latach 2008-2010 wykorzystano dane pochodzące z
niżej wymienionych sprawozdań z wykonania budżetów jednostek samorządu
terytorialnego, sporządzanych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia
27 czerwca 2006 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz. U. Nr 115, poz. 781
ze zm.) i z 3 lutego 2010 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz. U. Nr 20,
poz.103) oraz z dnia 4 marca 2010 r. w sprawie sprawozdań jednostek sektora
finansów publicznych w zakresie operacji finansowych (Dz. U. Nr 43, poz. 247):
(a) Rb-27S – Sprawozdanie z wykonania planu dochodów budżetowych,
(b) Rb-28S – Sprawozdanie z wykonania planu wydatków budżetowych,
(c) Rb-NDS – Sprawozdanie o nadwyżce/deficycie,
(d) Rb-Z – Sprawozdanie o stanie zobowiązań według tytułów dłużnych oraz
gwarancji i poręczeń.
(308) Wskaźniki wyliczone dla miasta Kalisza odniesiono do średniej arytmetycznej
wskaźników w grupie miast na prawach powiatu, z wyłączeniem metropolii.
77
(309) Porównanie wskaźników budżetowych miasta Kalisza Gminy Piły w okresie 20082010 do średnich arytmetycznych wskaźników w grupie miast na prawach powiatu, z
wyłączeniem metropolii prezentuje tabela poniżej.
Tabela 40. 41Porównanie wskaźników budżetowych miast na prawach powiatu
Symbol
Wyszczególnienie
2008
1
2
3
4
5
2009
2010
%%
WB1
Udział dochodów bieżących w dochodach ogółem
93,9
95,7
90,1
WB1
Średnia arytmetyczna
90,8
91,9
89,1
WB2
Udział dochodów własnych w dochodach ogółem
56,7
52,7
50,9
WB2
Średnia arytmetyczna
58,3
54,6
53,1
WB3
Udział nadwyżki operacyjnej w dochodach ogółem
15,7
11,5
10,0
WB3
Średnia arytmetyczna
10,2
5,5
4,5
WB4
Udział wydatków majątkowych w wydatkach ogółem
30,2
27,6
23,5
WB4
Średnia arytmetyczna
20,7
20,6
21,1
WB5
Obciążenie wydatków bieżących wydatkami na wynagrodzenia i pochodne
50,3
49,6
51,3
WB5
Średnia arytmetyczna
46,1
45,8
46,7
WB6
Udział nadwyżki operacyjnej i dochodów ze sprzedaży majątku
w dochodach ogółem
16,9
13,7
10,9
WB6
Średnia arytmetyczna
13,3
8,5
7,7
WB7
"Wskaźnik samofinansowania"
Udział nadwyżki operacyjnej i dochodów majątkowych w wydatkach
majątkowych
64,4
49,1
80,4
WB7
Średnia arytmetyczna
97,4
62,3
65,4
Źródło: opracowanie własne
(310) Analiza wskaźników budżetowych wskazuje na zdecydowanie wyższy udział
nadwyżki operacyjnej w dochodach ogółem i rosnący (w przeciwieństwie do średniej
arytmetycznej dla pozostałych miast na prawach powiatu) wskaźnik
samofinansowania. Oznacza to, że w analizowanym okresie zdolności inwestycyjne
miasta zwiększyły się o 16,0 punktów procentowych.
(311) Porównanie wskaźników na mieszkańca miasta Kalisza w okresie 2008-2010 do
średnich arytmetycznych wskaźników w grupie miast na prawach powiatu, z
wyłączeniem metropolii prezentuje tabela poniżej.
Tabela 42. Porównanie wskaźników na mieszkańca miast na prawach powiatu
Wyszczególnienie
Symbol
2008
2009
2010
zł
1
2
3
4
5
WL1
Transfery bieżące na mieszkańca
1 491,1
1 622,6
1 726,4
WL1
średnia arytmetyczna
1 374,0
1 497,2
1 627,1
WL2
Nadwyżka operacyjna na mieszkańca
542,2
398,5
384,2
WL2
średnia arytmetyczna
368,7
208,6
209,9
78
WL3
Zobowiązania ogółem na mieszkańca
WL3
1 206,8
1 561,1
1 687,9
średnia arytmetyczna
792,3
1 058,8
1 362,9
WL4
Zobowiązania ogółem bez zobowiązań na projekty unijne na
mieszkańca
983,5
1 142,3
1 324,8
WL4
średnia arytmetyczna
723,1
935,6
1 174,9
Źródło: opracowanie własne
(312) Analiza wskaźników w przeliczeniu na mieszkańca potwierdza wyższe w stosunku
do średnich arytmetycznych transfery bieżące i zobowiązania ogółem z jednej strony
ale też i wyższy poziom nadwyżki operacyjnej z drugiej strony.
(313) Porównanie wskaźników zobowiązań według tytułów dłużnych miasta Kalisza w
okresie 2008-2010 do średnich arytmetycznych wskaźników w grupie miast na
prawach powiatu z wyłączeniem metropolii prezentuje tabela poniżej.
Tabela 43. Porównanie wskaźników zobowiązań według tytułów dłużnych miast na prawach powiatu
Wyszczególnienie
Symbol
2008
2009
2010
%%
WZ1
Udział zobowiązań ogółem w dochodach ogółem
35,0
45,1
43,8
WZ1
średnia arytmetyczna
22,8
30,1
34,7
WZ2
Udział zobowiązań bez zobowiązań na projekty unijne w dochodach
ogółem
28,5
33,0
34,4
WZ2
średnia arytmetyczna
20,8
26,6
30,0
WZ3
Obciążenie dochodów ogółem wydatkami na obsługę zadłużenia
6,7
8,1
10,0
WZ3
średnia arytmetyczna
6,0
5,3
6,0
WZ4
Obciążenie dochodów ogółem obsługą zadłużenia bez rat kapitałowych
na projekty unijne
5,7
7,2
8,3
WZ4
średnia arytmetyczna
4,5
4,9
5,6
WZ5
Obciążenie dochodów własnych wydatkami na obsługę zadłużenia
11,8
15,4
19,6
WZ5
średnia arytmetyczna
10,6
10,3
12,2
WZ6
Obciążenie dochodów bieżących wydatkami bieżącymi i obsługą
zadłużenia
90,4
96,5
100,0
WZ6
średnia arytmetyczna
95,4
99,7
101,6
WZ7
Udział zobowiązań wymagalnych w zobowiązaniach ogółem
0,0
0,0
0,0
WZ7
średnia arytmetyczna
1,2
0,8
1,0
Źródło: opracowanie własne
(314) Analiza wskaźników potwierdza wyższy w stosunku do średniej arytmetycznej
udział zobowiązań w dochodach ogółem. Na zmniejszającą się zdolność do
inwestowania i ograniczenia budżetowe wskazuje rosnące w analizowanym okresie
obciążenie dochodów ogółem wydatkami na obsługę zadłużenia (zdecydowanie
przekraczające średnią arytmetyczną). Celowym jest więc poszukiwanie innych,
79
alternatywnych do kredytów, źródeł finansowania inwestycji miejskich, w tym w
ramach partnerstwa publiczno – prywatnego.
6. Założenia do rewitalizacji
(315) W rozwoju miast i ich rewitalizacji powinien
ukierunkowany na zrównoważony rozwój miasta5.
dominować
paradygmat
(316) W obszarze przestrzennego zagospodarowania pojęcie „zrównoważony rozwój”
oznacza ład przestrzenny, ekologiczny, ekonomiczny i społeczny6, które definiujemy
odpowiednio:
(a) Ład przestrzenny - zagospodarowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość
oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i
wymagania funkcjonalne, społeczno - gospodarcze, środowiskowe, kulturowe oraz
kompozycyjno - estetyczne,
(b) Ład ekologiczny - bezpieczeństwo ekologiczne dla mieszkańców, przyczyniające
się do trwałej poprawy jakości życia obecnego i przyszłych pokoleń oraz
zachowanie równowagi ekologicznej,
(c) Ład ekonomiczny - takie wykorzystanie potencjału endogenicznego regionu, które
pozwala na trwały dynamiczny wzrost gospodarczy, poprawę wyposażenia
obszarów gospodarczo opóźnionych w infrastrukturę techniczną i społeczną, dając
szanse zmniejszenia dysproporcji w poziomie gospodarowania,
(d) Ład społeczny - taką formę organizacji i zagospodarowania przestrzeni, gdzie
czytelna
hierarchia
jednostek
osadniczych,
usprawnienie
połączeń
komunikacyjnych,
dostosowanie
wyposażenia
jednostek
osadniczych
poszczególnych poziomów hierarchii w usługi niezbędne dla zaspokojenia potrzeb
ludności na tych poziomach i stworzenie warunków dla powstania nowych miejsc
pracy w obszarach koncentracji ludności i znacznego bezrobocia, powoduje
znaczny wzrost poziomu i jakości życia mieszkańców regionu oraz zaspokojenia
ich aspiracji społecznych.
(317) Rewitalizacja miast w kontekście zrównoważonego rozwoju ukierunkowana jest
więc na przezwyciężanie na obszarze dysfunkcyjnym stanu kryzysowego, czyli
negatywnych, niepożądanych, destrukcyjnych zjawisk w sferze przestrzennej,
społecznej i ekonomicznej, wynikających z trwałej degradacji danego obszaru. Przy
czym przez obszar dysfunkcyjny (problemowy) rozumiemy obszar występowania
stanów kryzysowych w sferze społeczno – gospodarczej i ekologiczno – przestrzennej
miasta przejawiający się degradacją substancji materialnej, a także degradacją funkcji i
przestrzeni. Obszar ten może obejmować także tereny, których potencjał nie jest
obecnie w pełni wykorzystany.
(318) Rewitalizacja jako planowany, długoterminowy, kompleksowy proces przemian nie
tylko przestrzennych, architektonicznych, ekologicznych i ekonomicznych, ale także
społecznych, ukierunkowana jest na wyprowadzenie danego obszaru/terenu ze stanu
kryzysowego. Realizacja tego procesu ma na celu długotrwały, zrównoważony rozwój
5
Program Europejskiej Perspektywy Rozwoju Przestrzennego (ESDP — European Spatial Development
Perspective), 1999
6
Plan zagospodarowania przestrzennego województwa wielkopolskiego
80
oraz poprawę jakości życia lokalnej społeczności, przeciwdziałanie bezrobociu
poprzez tworzenie miejsc pracy, rozwój turystyki oraz tworzenie warunków do udziału
mieszkańców i interesariuszy w życiu kulturalnym miasta, a także umocnienie
tożsamości lokalnej7 .
(319) Tym samym rewitalizacja, która nie sprzyja zrównoważonemu rozwojowi miast
stanowić może jedynie krótkotrwałe, częściowe rozwiązanie bieżących problemów
miasta, ale zarazem ryzyko pojawiania się po pewnym czasie nowych, z reguły
trudniejszych do rozwiązania, bo odłożonych w czasie problemów8.
(320) Za podstawowe cechy rewitalizacji, w literaturze przedmiotu, uznaje się:
(a) Przywracanie do życia poprzez wprowadzanie nowych funkcji na obszarach, gdzie
dotychczasowe funkcje wyczerpały się, zamarły, albo znalazły się w głębokim
kryzysie, w szczególności na obszarach poprzemysłowych,
(b) Stymulowanie
społecznych,
funkcji
ekonomicznych,
turystycznych,
przestrzennych
i
(c) Obok celów ekonomicznych realizowanie celów społecznych (tworzenie nowych
miejsc pracy, zapobieganie wykluczeniu społecznemu i innych),
(d) Zapobieganie
dewastacji
ekonomicznej,
architektonicznej i społecznej,
ekologicznej,
przestrzennej,
(e) Społeczne efekty rewitalizacji wyzwalają (i w tym się zarazem m.in. przejawiają)
prospołeczne postawy obywatelskie i stają się podstawą rozwoju partnerstwa, w
tym prywatno-publicznego, zainteresowanych stron (mieszkańców, inwestorów,
podmiotów gospodarczych, organizacji pozarządowych, władz lokalnych i innych)
(f) Przywracanie
kulturowe.
wartości
obiektom
zabytkowym,
stanowiącym
dziedzictwo
(321) ZPROMiP opracowano z uwagi na potrzebę kompleksowego podejścia do
zagadnień rewitalizacyjnych w mieście Kalisz, rzeczywistej rewitalizacji i odnowy
zidentyfikowanych obszarów dysfunkcyjnych. ZPROMiP porządkuje i ujmuje w
wieloletnim okresie programowania inicjatywy rewitalizacji wyznaczonych obszarów
miejskich miasta Kalisza. Prace podjęto celem ujęcia w ZPROMiP realizowanych i
planowanych do realizacji do 2020 roku przedsięwzięć rewitalizacyjnych.
(322) Opracowanie ZPROMiP sprzyja także uruchomieniu działań aktywizujących
potencjał rozwojowy obszarów dysfunkcyjnych, uznanych za kryzysowe. W
szczególności ZPROMiP ma na celu wykreowanie warunków do integracji
przestrzenno – funkcjonalnej miasta, dążenie do budowania ładu przestrzennego,
ekologicznego, ekonomicznego i społecznego, tym samym podniesienie atrakcyjności
Miasta Kalisza dla mieszkańców, turystów i inwestorów.
(323) Definiując cele rewitalizacyjne uznano za priorytetowy cel główny, zapisany w
Wielkopolskim Regionalnym Programie Operacyjnym na lata 2007-2013, Priorytet
IV: Rewitalizacja obszarów problemowych, zdefiniowany jako: „Restrukturyzacja
obszarów problemowych na rzecz wzrostu i zatrudnienia”, realizowany w oparciu o
7
Nowe przestrzenie w mieście ich organizacja i funkcje. XIX Konwersatorium Wiedzy o Mieście Łódź, Jażdżewska
2007
8
Rewitalizacja a zasady biznesu, Elżbieta Mączyńska
81
cele szczegółowe, określone jako: rewitalizacja terenów miejskich oraz rewitalizacja
terenów poprzemysłowych i powojskowych.
(324) W odniesieniu do rewitalizacji w sferze przestrzennej, za cel główny ZPROMiP
uznano podniesienie jakości infrastruktury miejskiej w wyniku realizacji
następujących celów szczegółowych:
(a) Cel szczegółowy 1: Porządkowanie „starej tkanki” urbanistycznej poprzez
racjonalne zagospodarowanie pustych przestrzeni w harmonii z otoczeniem,
(b) Cel szczegółowy 2: Odnowa walorów urbanistyczno-architektonicznych i
estetycznych miasta,
(c) Cel szczegółowy 3: Poprawa jakości przestrzeni miejskiej,
(d) Cel szczegółowy 3: Wzrost inwestycji podnoszących konkurencyjność terenu,
(e) Cel szczegółowy 4: Rewitalizacja terenów poprzemysłowych,
(f) Cel szczegółowy 5: Modernizacja, remont i rozbudowa istniejącej substancji
mieszkaniowej,
(g) Cel szczegółowy 6: Poprawa standardów i warunków życia w budynkach, poprzez
poprawę stanu infrastruktury technicznej,
(h) Cel szczegółowy 7: Tworzenie ułatwień dla osób niepełnosprawnych,
(i) Cel szczegółowy 8: Poprawa stanu środowiska przyrodniczego.
(325) W odniesieniu do rewitalizacji w sferze gospodarczej, za cel główny uznano wzrost
koniunktury gospodarczej w wyniku realizacji następujących celów szczegółowych:
(a) Cel szczegółowy 1: Tworzenie nowych miejsc pracy,
(b) Cel szczegółowy 2: Podniesienie atrakcyjności inwestycyjnej miasta,
(c) Cel szczegółowy 3: Rozbudowa infrastruktury komunalnej,
(d) Cel szczegółowy 4: Rozwój sieci współpracy przedsiębiorców,
(e) Cel szczegółowy 5: Rozwój bazy rekreacyjnej, gastronomicznej i hotelowej,
(f)Cel szczegółowy 4: Zwiększenie wpływów podatkowych do budżetu miasta.
(326) W odniesieniu do rewitalizacji w sferze społecznej, za cel główny uznano poprawę
warunków i jakości życia mieszkańców w wyniku realizacji następujących celów
szczegółowych:
(a) Cel szczegółowy 1: Zatrzymanie młodych i wykształconych osób w mieście,
(b) Cel szczegółowy 2: Obniżenie poziomu bezrobocia w mieście,
(c) Cel szczegółowy 3: Rozwój oferty usług komunalnych,
(d) Cel szczegółowy 3: Tworzenie nowych terenów rekreacyjnych
(e) Cel szczegółowy 4: Podniesienie standardu mieszkań.
82
6.1. Okres realizacji ZPROMiP
(327) Zakres czasowy ZPROMiP obejmuje lata 2011-2020.
(328) Zaplanowane działania rewitalizacyjne w formie projektów rewitalizacyjnych
opisano w układzie: projektodawca, wysokość nakładów inwestycyjnych, źródła
finansowania.
(329) W opisie projektów oraz tabelach ich finansowania wskazano lata realizacji
poszczególnych projektów. Założono realizacje projektów w okresie 2012 – 2020.
(330) Podjęcie działań rewitalizacyjnych wynika z rzeczywistych potrzeb lokalnej
społeczności oraz z potrzeb podmiotów działających na obszarach uznanych za
dysfunkcyjne. Jest istotnym warunkiem zrównoważonego rozwoju miasta Kalisza.
6.2. Grupy społeczne objęte rewitalizacją
(331) Zakłada się, że rewitalizacja uznanych za dysfunkcyjne obszarów ma szanse
wyzwolić tkwiące w nich potencjały o charakterze przestrzenno – ekologicznym,
gospodarczym i społecznym. Ich bezpośrednimi beneficjentami będą:
(a) W pierwszej kolejności właściciele nieruchomości zlokalizowanych na obszarach
rewitalizacji (miasto, skarb państwa, osoby i instytucje prywatne), przedsiębiorcy,
w szczególności mikroprzedsiębiorcy, MSP działający na obszarach
rewitalizowanych, instytucje otoczenia biznesu, organizacje pozarządowe,
mieszkańcy obszarów rewitalizowanych, w tym bezrobotni i osoby korzystające z
pomocy społecznej,
(b) W drugiej kolejności mieszkańcy terenów zlokalizowanych w pobliżu obszarów
rewitalizowanych, podmioty gospodarcze, inwestorzy i turyści,
(c) Wszyscy mieszkańcy miasta Kalisza, podmioty gospodarcze, inwestorzy i turyści.
7. Obszary objęte rewitalizacją
7.1. Metodologia wyznaczenia obszarów dysfunkcyjnych
(332) Przy wyznaczeniu obszarów dysfunkcyjnych przyjęto założenie, że wyprowadzenie
obszarów dotkniętych degradacją fizyczną i wykluczeniem społecznym ze stanów
kryzysowych, w tym terenów poprzemysłowych, pozwoli na zdynamizowanie
rozwoju gospodarczego miasta, integrację przestrzenno – funkcjonalną miasta,
wzmocnienie kapitału ludzkiego oraz zwiększenie atrakcyjności Kalisza dla
mieszkańców, turystów i inwestorów. Stworzy warunki do zmniejszania koncentracji
problemów społecznych, tym samym doprowadzi do poprawy wewnętrznej spójności
obszarów miejskich. Uruchomi mechanizmy przeciwdziałania dalszej dekapitalizacji
obszarów poprzemysłowych i zaktywizuje ich potencjał rozwojowy wraz z ich
ponownym zagospodarowaniem pod nowe funkcje gospodarcze.
(333) Wyznaczenie obszarów dysfunkcyjnych nastąpiło zgodnie z wymaganiami
określonymi w „Wytycznych w zakresie zasad opracowania programów
umożliwiających ubieganie się o wsparcie w ramach Inicjatywy JESSICA oraz
Działania 4.2 Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 20072013” (dalej Wytyczne) oraz „Wytycznych Ministra Rozwoju Regionalnego w
zakresie programowania działań dotyczących mieszkalnictwa”.
83
(334) Uznanie danego obszaru za dysfunkcyjny określono w oparciu o krytyczną analizę
wskaźnikową, na bazie kryteriów stosowanych w ramach programu ZPORR oraz
Inicjatywy Wspólnotowej URBAN II, w tym:
(a) Wysoki poziom bezrobocia,
(b) Wysoki poziom ubóstwa oraz trudne warunki mieszkaniowe,
(c) Wysoki poziom przestępczości,
(d) Niski poziom wykształcenia mieszkańców,
(e) Niski poziom przedsiębiorczości,
(f) Niekorzystne trendy demograficzne,
(g) Wysoki poziom degradacji środowiska.
(335) Każde z ww. kryteriów obligatoryjnych zostało skwantyfikowane za pomocą
wskaźników bazowych. Wzięto pod uwagę te wskaźniki, które umożliwiają
osiągnięcie założonych w ZPROMiP celów rewitalizacji. Szczegółowe zestawienie
kryteriów i wskaźników bazowych prezentuje poniższa tabela.
Tabela 44. Zestawienie kryteriów i wskaźników bazowych pozwalających na wyznaczenie obszarów dysfunkcyjnych
Kryterium
Wskaźnik bazowy
Źródło danych
Kryteria wyznaczania obszarów kryzysowych w ramach ZPORR 2004-2006
Udział długotrwale bezrobotnych wśród
Urząd Stanu Cywilnego, Powiatowy
osób w wieku produkcyjnym
Urząd Pracy
Wysoki poziom bezrobocia
Wysoki poziom ubóstwa oraz trudne
warunki mieszkaniowe
Liczba osób korzystających z pomocy
społecznej na 1.000 mieszkańców obszaru
Urząd Stanu Cywilnego, Miejski
Ośrodek Pomocy Społecznej
Procentowy udział bezrobotnych z
Powiatowy Urząd Pracy
wykształceniem podstawowym w ogólnej
liczbie bezrobotnych obszaru
Niski poziom przedsiębiorczości
Liczba zarejestrowanych podmiotów
Urząd Miejski, Urząd Stanu Cywilnego
gospodarczych na 1.000 mieszkańców
Wysoki poziom przestępczości
Liczba przestępstw i wykroczeń
Urząd Stanu Cywilnego, Komenda
stwierdzonych (poza zdarzeniami drogowymi Miejska Policji
i przestępstwami gospodarczymi) w tym
czyny karalne nieletnich na 1000
mieszkańców
Kryteria wyznaczania obszarów kryzysowych w ramach inicjatywy wspólnotowej URBAN II
Liczba ludności w wieku poprodukcyjnym na
Urząd Miejski, Urząd Stanu Cywilnego
Niekorzystne trendy demograficzne
1.000 mieszkańców obszaru
Niski poziom wykształcenia mieszkańców
Wysoki poziom degradacji środowiska
Powierzchnia działek nie użytkowanych,
tzw. odłogów miejskich w stosunku
do danego obszaru w ha
Urząd Miejski, Wydział
Gospodarowania Mieniem
Źródło: opracowanie własne
(336) Za obszar dysfunkcyjny uznano ten obszar, który spełnia min. trzy z ww. kryteriów
zdegradowania w stosunku do wartości średnich dla miasta Kalisza.
(337) W drugim kroku dokonano oceny wyznaczonych obszarów dysfunkcyjnych pod
kątem wsparcia mieszkalnictwa. Uwzględniono następujące kryteria:
(a) Wysoki poziom ubóstwa i wykluczenia,
(b) Wysoka stopa długotrwałego bezrobocia,
84
(c) Wysoki poziom przestępczości i wykroczeń,
(d) Niski wskaźnik prowadzenia działalności gospodarczej.
(338) Każde z ww. kryteriów obligatoryjnych zostało skwantyfikowane za pomocą
wskaźników bazowych. Wzięto pod uwagę te wskaźniki, które umożliwiają
osiągnięcie założonych w ZPROMiP celów rewitalizacji. Szczegółowe zestawienie
kryteriów i wskaźników bazowych prezentuje poniższa tabela.
Tabela 45. Zestawienie kryteriów i wskaźników bazowych pozwalających na wyznaczenie obszarów wsparcia
mieszkalnictwa
Kryterium
Wskaźnik bazowy
Źródło danych
Kryteria wyznaczania obszarów kryzysowych w ramach mieszkalnictwa
Liczba osób korzystających z pomocy
Urząd Stanu Cywilnego, Miejski
społecznej na 1.000 mieszkańców obszaru
Ośrodek Pomocy Społecznej
Wysoki poziom ubóstwa i wykluczenia
Wysoka stopa długotrwałego bezrobocia
Udział długotrwale bezrobotnych wśród
osób w wieku produkcyjnym
Powiatowy Urząd Pracy, Urząd Stanu
Cywilnego
Wysoki poziom przestępczości i wykroczeń
Liczba przestępstw i na 1000 mieszkańców
Niski wskaźnik prowadzenia działalności
gospodarczej
Liczba zarejestrowanych podmiotów
gospodarczych na 100 mieszkańców
Urząd Stanu Cywilnego, Komenda
Miejska Policji
Urząd Miejski, Urząd Stanu Cywilnego
Źródło: opracowanie własne
(339) Za obszar wsparcia mieszkalnictwa uznano ten obszar, który spełnia min. trzy
kryteria zdegradowania w stosunku do wartości referencyjnych dla województwa
wielkopolskiego.
7.2. Wyniki krytycznej analizy wskaźnikowej obszarów dysfunkcyjnych
(kryteria ZPORR i URBAN II)
(340) W oparciu o krytyczną analizę wskaźnikową, opisującą stan kryzysowy obszaru,
wyznaczono 4 obszary dysfunkcyjne.
7.2.1.Obszar 1. Ulice Stawiszyńska – Warszawska
(341) Obszar 1 stanowi zwartą jednostkę przestrzenną położoną w centralnej części
Miasta, w dzielnicy Śródmieście. Przeważającą część terenów zajmują tereny
zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (MW). Występują tereny zieleni miejskiej
(Z) i tereny wód powierzchniowych śródlądowych (WS).
(342) Kwartał obszaru obejmuje ulice: Stawiszyńską (nr domów: 2, 3, 4, 5, 7, 11),
Warszawską (nr domów: 1,3, 5, 7, 9) i Plac Jana Kilińskiego (nr domu: 4, 13).
(343) Obszar 1 zamieszkują 52 osoby, tj. 0,05% ogólnej liczby ludności Kalisza.
(344) Dane liczbowe do kalkulacji wskaźników bazowych przedstawia poniższa tabela
(stan na 31 grudzień 2009r.).
85
Tabela 46. Dane dla Obszaru 1. Ulice Stawiszyńska - Warszawska
Obszar 1.
Ulice
Stawiszyń
ska –
Warszaws
ka
Liczba
mieszka
ńców
Suma
52
Liczba
mieszkań
ców w
wieku
produkcy
jnym
(kobiety
w wieku
18-59;
mężczyź
ni w
wieku
18-64)
34
Liczba
mieszkań
ców w
wieku
poproduk
cyjnym
Liczba
osób
korzystają
cych z
pomocy
społecznej
Liczba
osób
bezrob
otnych
ogółem
Liczba
osób
bezrob
otnych
powyże
j 12
miesięc
y
Liczba
osób
bezrobot
nych w
wykształ
ceniem
gimnazja
lnym i
poniżej
Liczba
podmiotó
w
gospodar
czych
Liczba
przestępst
w,
wykroczeń
w tym
czyny
karalne
nieletnich
10
63*
18
4
3
17
9
* Wyższa liczba osób korzystających z pomocy społecznej w stosunku do liczby mieszkańców wynika z faktu, że na
obszarze rewitalizacji zlokalizowane jest schronisko dla bezdomnych mężczyzn, prowadzone przez Towarzystwo
Pomocy imienia Św. Brata Alberta w Kaliszu. Bezdomni, nigdzie niezameldowani, mają prawo do opieki społecznej.
(345) Kalkulacja wskaźnika wysokiego poziomu bezrobocia – na 34 osoby w wieku
produkcyjnym w Obszarze 1 przypadały 4 osoby długotrwale bezrobotne, co
stanowiło 11,8% i było powyżej średniej dla miasta, która wynosiła 1,7%. Spełnione
kryterium uznania za obszar dysfunkcyjny.
(346) Kalkulacja wskaźnika wysokiego poziomu ubóstwa oraz trudnych warunków
mieszkaniowych – na 52 mieszkańców Obszaru 1, 63 osoby korzystały z pomocy
społecznej, co w przeliczeniu na 1.000 mieszkańców stanowiło 1.211,5 osób
korzystających z pomocy społecznej i było powyżej średniej dla miasta, która
wynosiła 79,2 osoby. Spełnione kryterium uznania za obszar dysfunkcyjny.
(347) Kalkulacja wskaźnika wysokiego poziomu przestępczości – na 52 mieszkańców
Obszaru 1 popełniono 9 przestępstw i wykroczeń, co w przeliczeniu na 1.000
mieszkańców stanowiło 173,1 przestępstwa i wykroczenia i było powyżej średniej dla
miasta, która wynosiła 149,2 przestępstw i wykroczeń. Spełnione kryterium uznania za
obszar dysfunkcyjny.
(348) Kalkulacja wskaźnika niskiego poziomu wykształcenia mieszkańców - na 18 osób
bezrobotnych w obszarze przypadały 3 osoby bezrobotne z wykształceniem
gimnazjalnym i poniżej, co stanowiło 16,7% bezrobotnych ogółem i było poniżej
średniej dla miasta, która wynosiła 29,9%. Niespełnione kryterium uznania za obszar
dysfunkcyjny.
(349) Kalkulacja wskaźnika niskiego poziomu przedsiębiorczości - na 52 mieszkańców
Obszaru 1, zarejestrowanych było 17 podmiotów gospodarczych, co w przeliczeniu na
1.000 mieszkańców stanowiło 326,9 podmiotów gospodarczych i było powyżej
średniej dla miasta, która wynosiła 110,6 podmiotów gospodarczych. Niepełnione
kryterium uznania za obszar dysfunkcyjny.
(350) Kalkulacja wskaźnika niekorzystnych trendów demograficznych na 52
mieszkańców Obszaru 1 przypadało 10 osób w wieku poprodukcyjnym, co w
przeliczeniu na 1.000 mieszkańców stanowiło 192,3 osoby w wieku poprodukcyjnym i
było powyżej średniej dla miasta, która wynosiła 185,8 osób. Spełnione kryterium
uznania za obszar dysfunkcyjny.
(351) Biorąc pod uwagę wyniki kalkulacji wskaźników bazowych i wymagania
Wytycznych (spełnienie minimum 3 kryteriów) uznano Obszar 1 za dysfunkcyjny.
(352) Podsumowanie krytycznej analizy wskaźnikowej prezentuje tabela poniżej.
86
Tabela 47. Podsumowanie krytycznej analizy wskaźnikowej dla Obszaru 1. Stawiszyńska - Warszawska
Wskaźniki dla
obszaru
rewitalizacji/Śre
dnie dla miasta
Kalisza
Wskaźnik
wysokiego
poziomu
bezrobocia
Wskaźnik
wysokiego
poziomu
przestępczości
Wskaźnik
niskiego
poziomu
wykształcenia
mieszkańców
Wskaźnik
niskiego
poziomu
przedsiębi
orczości
Wskaźnik
niekorzystnych
trendów
demograficzny
ch
11,8%
Wskaźnik
wysokiego
poziomu ubóstwa
oraz trudnych
warunków
mieszkaniowych
1 212,5
Obszar 1. Ulice
Stawiszyńska Warszawska
Średnia dla Miasta
173,1
16,7%
326,9
192,3
1,7%
79,2
149,2
29,9%
110,6
185,8
S
S
S
N
S
S
Spełnienie
kryterium
degradacji
7.2.2.Obszar 2. Ulica Fabryczna
(353) Obszar 2 stanowi zwartą jednostkę przestrzenną położoną w południowej części
miasta, dzielnicy Śródmieście. Przeważającą część terenów zajmują tereny zabudowy
mieszkaniowej wielorodzinnej (MW). Występują tereny zabudowy mieszkaniowej
jednorodzinnej z towarzyszącymi usługami (MU) i tereny zabudowy usługowej (U).
(354) Kwartał obszaru obejmuje ulice: Fabryczną (nr domów: 1, 1a, 2, 2a, 2b, 3-5, 4-6, 8,
10, 12, 13 – 15, 14, 16, ), Śródmiejską (nr domów: 24, 24a, 26, 26a, ), Berka
Joselewicza (nr domów: 1, 2, ), Czaszkowską (nr domu: 1a, ) i Pułaskiego.
(355) Obszar 2 zamieszkuje 1,599 osób, tj. 1,54% ogólnej liczby ludności Kalisza.
(356) Dane liczbowe do kalkulacji wskaźników bazowych przedstawia poniższa tabela
(stan na 31 grudzień 2009r.).
Tabela 48. Dane dla Obszaru 2: Ulica Fabryczna
Obszar
2. Ulica
Fabrycz
na
Liczba
miesz
kańcó
w
Liczba
mieszkańcó
w wieku
produkcyjn
ym
(kobiety w
wieku 1859;
mężczyźni
w wieku
18-64)
Liczba
mieszkań
ców w
wieku
poproduk
cyjnym
Liczba
osób
korzystają
cych z
pomocy
społeczne
j
Liczba
osób
bezrobo
tnych
ogółem
Liczba
osób
bezrobo
tnych
powyżej
12
miesięc
y
Liczba
osób
bezrobot
nych w
wykształ
ceniem
gimnazjal
nym i
poniżej
Liczba
podmiot
ów
gospoda
rczych
Liczba
przestę
pstw,
wykroc
zeń,
czyny
karalne
nieletni
ch
Powier
zchnia
działek
nie
użytko
wanych
,
tzw.
odłogó
w
miejski
ch w ha
Suma
1 599
1 074
218
58
11
3
5
85
30
0,4
(357) Kalkulacja wskaźnika wysokiego poziomu bezrobocia – na 1.074 osoby w wieku
produkcyjnym w Obszarze 2 przypadały 3 osoby długotrwale bezrobotnych, co
stanowiło 0,3% i było poniżej średniej dla miasta, która wynosiła 1,7%. Niespełnione
kryterium uznania za obszar dysfunkcyjny.
(358) Kalkulacja wskaźnika wysokiego poziomu ubóstwa oraz trudnych warunków
mieszkaniowych – na 1.599 mieszkańców Obszaru 2, 58 osób korzystało z pomocy
społecznej, co w przeliczeniu na 1.000 mieszkańców stanowiło 36,3 osób
korzystających z pomocy społecznej i było poniżej średniej dla miasta, która wynosiła
79,2 osoby. Niespełnione kryterium uznania za obszar dysfunkcyjny.
87
(359) Kalkulacja wskaźnika wysokiego poziomu przestępczości – na 1.599 mieszkańców
Obszaru 2 popełniono 30 przestępstw, co w przeliczeniu na 1.000 mieszkańców
stanowiło 18,8 przestępstw i wykroczeń i było poniżej średniej dla miasta, która
wynosiła 149,2 przestępstw i wykroczeń. Niespełnione kryterium uznania za obszar
dysfunkcyjny.
(360) Kalkulacja wskaźnika niskiego poziomu wykształcenia mieszkańców - na 11 osób
bezrobotnych w Obszarze 2 przypadało 5 osób bezrobotnych z wykształceniem
gimnazjalnym i poniżej, co stanowiło 45,4% bezrobotnych ogółem i było powyżej
średniej dla miasta, która wynosiła 29,9%. Spełnione kryterium uznania za obszar
dysfunkcyjny.
(361) Kalkulacja wskaźnika niskiego poziomu przedsiębiorczości - na 1.599 mieszkańców
Obszaru 2, zarejestrowanych było 85 podmiotów gospodarczych, co w przeliczeniu na
1.000 mieszkańców stanowiło 53,2 podmioty gospodarcze i było poniżej średniej dla
miasta, która wynosiła 110,6 podmiotów gospodarczych. Spełnione kryterium uznania
za obszar dysfunkcyjny.
(362) Kalkulacja wskaźnika niekorzystnych trendów demograficznych - na 1.599
mieszkańców Obszaru 2 przypadały 1.074 osoby w wieku poprodukcyjnym, co w
przeliczeniu na 1.000 mieszkańców stanowiło 136,3 osoby w wieku poprodukcyjnym i
było poniżej średniej dla miasta, która wynosiła 185,8 osób. Niespełnione kryterium
uznania za obszar dysfunkcyjny.
(363) Kalkulacja wskaźnika wysokiego poziomu degradacji środowiska - na 2,28 ha pow.
Obszaru 2 przypadały 0,4 ha pow. nieużytkowanych, tzw. odłogów miejskich, co
stanowiło 16,6% powierzchni obszaru i było powyżej średniej dla miasta, która
wynosiła 15,2%. Spełnione kryterium uznania za obszar dysfunkcyjny.
(364) Biorąc pod uwagę wyniki kalkulacji wskaźników bazowych i wymagania
Wytycznych (spełnienie minimum 3 kryteriów) uznano Obszar 2 za dysfunkcyjny.
(365) Podsumowanie krytycznej analizy wskaźnikowej prezentuje tabela poniżej.
Tabela 49. Podsumowanie krytycznej analizy wskaźnikowej dla Obszaru 2. Ulica Fabryczna
Wskaźniki dla
obszaru
rewitalizacji/Śr
ednie dla miasta
Kalisza
Wskaźni
k
wysokie
go
poziomu
bezrobo
cia
Wskaźnik
wysokiego
poziomu
ubóstwa
oraz
trudnych
warunków
mieszkaniow
ych
Wskaźnik
wysokiego
poziomu
przestępcz
ości
Wskaźnik
niskiego
poziomu
wykształce
nia
mieszkańc
ów
Wskaźnik
niskiego
poziomu
przedsiębiorcz
ości
Wskaźnik
niekorzystny
ch trendów
demograficz
nych
Wskaźni
k
wysokie
go
poziomu
degrada
cji
środowis
ka
Obszar 2. Ulica
Fabryczna
Średnia dla Miasta
0,3%
36,3
18,8
45,5%
53,2
136,3
16,6%
1,7%
79,2
149,2
29,9%
110,6
185,8
15,2%
N
N
N
S
S
N
S
Spełnienie
kryterium
degradacji
7.2.3.Obszar 3. Ulica Wojciecha Jabłkowskiego
(366) Obszar 3 stanowi zwartą jednostkę przestrzenną położoną w południowo zachodniej części Miasta, dzielnicy Śródmieście, w Strefie Centrum, A1 – Strefa
88
pełnej ochrony. Przeważającą część terenów zajmują tereny zabudowy mieszkaniowej
wielorodzinnej (MW).
(367) Kwartał obszaru obejmuje ulice: Jabłkowskiego (nr domów: 2, 3, 4, 5, 6a, 7, 8, 10,
11, 12, 13, 14, 14a, 15, 16, 18, 20, 22), Kopernika (nr domów: 11, 13, 15, 17, 19, 21),
Podgórze (nr domów: 1, 2-4, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 22,
24), Gołębia (nr domów: 1, 3), Poznańska (nr domów: 1, 2, 2a, 3, 4, 5, 6, 7, 11),
Ogrodowa (nr domów: 1, 2, 3, 5, 12), Harcerska (nr domów: 3, 4, 5, 7, 8, 9, 10a, 11,
12, 15, 12, 13), Śródmiejska (nr domów: 43), Wronia (nr domów: 1, 2) i Dobrzecka
(nr domów: 2).
(368) Obszar 3 zamieszkuje 441 osób, tj. 0,4% ogólnej liczby ludności Kalisza.
(369) Dane liczbowe do kalkulacji wskaźników bazowych przedstawia poniższa tabela
(stan na 31.grudnia 2009r.).
Tabela 50. Dane dotyczące Obszaru 3: Ulica Wojciecha Jabłkowskiego
Obszar
3. Ulica
Wojciec
ha
Jabłko
wskieg
o
Suma
Liczba
mieszk
ańców
441
Liczba
mieszka
ńców
wieku
produkc
yjnym
(kobiety
w wieku
18-59;
mężczyź
ni w
wieku
18-64)
254
Liczba
mieszkańcó
w w wieku
poprodukcy
jnym
Liczba
osób
korzystają
cych z
pomocy
społeczne
j
Liczba
osób
bezrobot
nych
ogółem
Liczba
osób
bezrobot
nych
powyżej
12
miesięcy
Liczba
osób
bezrobotny
ch w
wykształce
niem
gimnazjaln
ym i
poniżej
Liczba
podmiotó
w
gospodarc
zych
Liczba
przestęp
stw i
wykrocze
ń, w tym
czyny
karalne
nieletnic
h
110
352
139
26
73
106
85
(370) Kalkulacja wskaźnika wysokiego poziomu bezrobocia – na 254 osoby w wieku
produkcyjnym w Obszarze 3 przypadało 26 osób długotrwale bezrobotnych, co
stanowiło 10,2% i było powyżej średniej dla miasta, która wynosiła 1,7%. Spełnione
kryterium uznania za obszar dysfunkcyjny.
(371) Kalkulacja wskaźnika wysokiego poziomu ubóstwa oraz trudnych warunków
mieszkaniowych – na 441 mieszkańców Obszaru 3, 352 osoby korzystały z pomocy
społecznej, co w przeliczeniu na 1.000 mieszkańców stanowiło 798,2 osób
korzystających z pomocy społecznej i było powyżej średniej dla miasta, która
wynosiła 79,2 osoby. Spełnione kryterium uznania za obszar dysfunkcyjny.
(372) Kalkulacja wskaźnika wysokiego poziomu przestępczości – na 441 mieszkańców
Obszaru 3 popełniono 85 przestępstw i wykroczeń, co w przeliczeniu na 1.000
mieszkańców stanowiło 192,7 przestępstwa i było powyżej średniej dla miasta, która
wynosiła 149,2 przestępstw i wykroczeń. Spełnione kryterium uznania za obszar
dysfunkcyjny.
(373) Kalkulacja wskaźnika niskiego poziomu wykształcenia mieszkańców - na 139 osób
bezrobotnych w Obszarze 3 przypadały 73 osoby bezrobotne z wykształceniem
gimnazjalnym i poniżej, co stanowiło 52,5% bezrobotnych ogółem i było powyżej
średniej dla miasta, która wynosiła 29,9%. Spełnione kryterium uznania za obszar
dysfunkcyjny.
(374) Kalkulacja wskaźnika niskiego poziomu przedsiębiorczości - na 441 mieszkańców
Obszaru 3 zarejestrowanych było 106 podmiotów gospodarczych, co w przeliczeniu
na 1.000 mieszkańców stanowiło 240,4 podmiotów gospodarczych i było powyżej
89
średniej dla miasta, która wynosiła 110,6 podmiotów gospodarczych. Niespełnione
kryterium uznania za obszar dysfunkcyjny.
(375) Kalkulacja wskaźnika niekorzystnych trendów demograficznych – na 441
mieszkańców Obszaru 3 przypadało 110 osób w wieku poprodukcyjnym, co w
przeliczeniu na 1.000 mieszkańców stanowiło 249,4 osoby w wieku poprodukcyjnym i
było powyżej średniej dla miasta, która wynosiła 185,8 osób. Spełnione kryterium
uznania za obszar dysfunkcyjny.
(376) Biorąc pod uwagę wyniki kalkulacji wskaźników bazowych i wymagania
Wytycznych (spełnienie minimum 3 kryteriów) uznano Obszar 3 za dysfunkcyjny.
(377) Podsumowanie krytycznej analizy wskaźnikowej prezentuje tabela poniżej.
Tabela 51. Podsumowanie krytycznej analizy wskaźnikowej dla Obszaru 3. Ulica Wojciecha Jabłkowskiego
Wskaźniki dla
obszaru
rewitalizacji/Śr
ednie dla
miasta Kalisza
Wskaźnik
wysokiego
poziomu
bezrobocia
Wskaźnik
wysokiego
poziomu
ubóstwa oraz
trudnych
warunków
mieszkaniowy
ch
Wskaźnik
wysokiego
poziomu
przestępczoś
ci
Wskaźnik
niskiego
poziomu
wykształceni
a
mieszkańców
Wskaźnik
niskiego
poziomu
przedsiębiorcz
ości
Wskaźnik
niekorzystnych
trendów
demograficznych
Obszar 3. Ulica
Wojciecha
Jabłkowskiego
Średnia dla Miasta
10,2%
798,2
192,7
52,5%
240,4
249,4
1,7%
79,2
149,2
29,9%
110,6
185,8
S
S
S
S
N
S
Spełnienie
kryterium
degradacji
7.2.4.Obszar 4. Ulica Żytnia
(378) Obszar 4 stanowi zwartą jednostkę przestrzenną położoną w północno - wschodniej
części miasta. Przeważającą część terenów zajmują tereny nieużytkowane.
(379) Dla części obszaru obowiązuje Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Tyniec, zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej Kalisza nr XI/135/2003 z dnia .25
września 2003 roku.
(380) Kwartał obszaru obejmuje ulice Żytnią (nr domów: 27, 29, 29a, 32, 36, 38a, 40) i
Braci Niemojowskich (nr domów: 64, 64a, 66, 87, 89, 91, 91a, 93, 95, 97, 99) i tereny
niezabudowane.
(381) Obszar 4 zamieszkuje 86 osób, tj. 0,08 % ogólnej liczby ludności Kalisza.
(382) Dane liczbowe do kalkulacji wskaźników bazowych przedstawia poniższa tabela
(stan na 31 grudzień 2009r.).
90
Tabela 52. Dane dotyczące Obszaru 4: Ulica Żytnia
Obszar
4. Ulica
Żytnia
Suma
Liczba
mieszk
ańców
86
Liczba
mieszka
ńców
wieku
produkc
yjnym
(kobiety
w wieku
18-59;
mężczyź
ni w
wieku
18-64)
54
Liczba
mieszkańcó
w w wieku
poprodukcy
jnym
Liczba
osób
korzystają
cych z
pomocy
społeczne
j
Liczba
osób
bezrobot
nych
ogółem
Liczba
osób
bezrobot
nych
powyżej
12
miesięcy
Liczba
osób
bezrobotny
ch w
wykształce
niem
gimnazjaln
ym i
poniżej
Liczba
podmiotó
w
gospodarc
zych
Liczba
przestęp
stw i
wykrocze
ń, w tym
czyny
karalne
nieletnic
h
18
14
4
2
1
5
2
(383) Kalkulacja wskaźnika wysokiego poziomu bezrobocia – na 54 osoby w wieku
produkcyjnym w Obszarze 4 przypadały 2 osoby długotrwale bezrobotne, co
stanowiło 3,7% i było powyżej średniej dla miasta, która wynosiła 1,7%. Spełnione
kryterium uznania za obszar dysfunkcyjny.
(384) Kalkulacja wskaźnika wysokiego poziomu ubóstwa oraz trudnych warunków
mieszkaniowych – na 86 mieszkańców Obszaru 4, 14 osób korzystało z pomocy
społecznej, co w przeliczeniu na 1.000 mieszkańców stanowiło 162,8 osoby
korzystające z pomocy społecznej i było powyżej średniej dla miasta, która wynosiła
79,2 osoby. Spełnione kryterium uznania za obszar dysfunkcyjny.
(385) Kalkulacja wskaźnika wysokiego poziomu przestępczości – na 86 mieszkańców
Obszaru 4 popełniono 2 przestępstwa i wykroczenia, co w przeliczeniu na 1.000
mieszkańców stanowiło 23,2 przestępstwa i było poniżej średniej dla miasta, która
wynosiła 149,2 przestępstw i wykroczeń. Niespełnione kryterium uznania za obszar
dysfunkcyjny.
(386) Kalkulacja wskaźnika niskiego poziomu wykształcenia mieszkańców - na 4 osoby
bezrobotne w Obszarze 4, przypadała 1 osoba bezrobotna z wykształceniem
gimnazjalnym i poniżej, co stanowiło 25,0% bezrobotnych ogółem i było poniżej
średniej dla miasta, która wynosiła 29,9%. Niespełnione kryterium uznania za obszar
dysfunkcyjny.
(387) Kalkulacja wskaźnika niskiego poziomu przedsiębiorczości - na 86 mieszkańców
Obszaru 4 zarejestrowanych było 5 podmiotów gospodarczych, co w przeliczeniu na
1.000 mieszkańców stanowiło 58,1 podmiotów gospodarczych i było poniżej średniej
dla miasta, która wynosiła 110,6 podmiotów gospodarczych. Spełnione kryterium
uznania za obszar dysfunkcyjny.
(388) Kalkulacja wskaźnika niekorzystnych trendów demograficznych – na 86
mieszkańców Obszaru 4 przypadało 18 osób w wieku poprodukcyjnym, co w
przeliczeniu na 1.000 mieszkańców stanowiło 209,3 osób w wieku poprodukcyjnym i
było powyżej średniej dla miasta, która wynosiła 185,8 osób. Spełnione kryterium
uznania za obszar dysfunkcyjny.
(389) Biorąc pod uwagę wyniki kalkulacji wskaźników bazowych i wymagania
Wytycznych (spełnienie minimum 3 kryteriów) uznano Obszar 4 za dysfunkcyjny.
(390) Podsumowanie krytycznej analizy wskaźnikowej prezentuje tabela poniżej.
91
Tabela 53. Podsumowanie krytycznej analizy wskaźnikowej dla Obszaru 4. Ulica Żytnia
Wskaźniki dla
obszaru
rewitalizacji/Średn
ie dla miasta
Kalisza
Wskaźnik
wysokieg
o
poziomu
bezroboci
a
Obszar 4. Ulica Żytnia
Średnia dla Miasta
Spełnienie kryterium
degradacji
Wskaźnik
wysokiego
poziomu
przestępczoś
ci
Wskaźnik
niskiego
poziomu
wykształcen
ia
mieszkańcó
w
3,7%
Wskaźnik
wysokiego
poziomu
ubóstwa oraz
trudnych
warunków
mieszkaniowy
ch
162,8
Wskaźnik
niskiego
poziomu
przedsiębiorczo
ści
Wskaźnik
niekorzystnych
trendów
demograficzny
ch
23,3
1,7%
79,2
149,2
25,0%
58,1
209,3
29,9%
110,6
185,8
S
S
N
N
S
S
7.3. Wyniki analizy obszarów dysfunkcyjnych pod kątem kryteriów
wsparcia mieszkalnictwa
(391) Wyniki analizy obszarów dysfunkcyjnych pod kątem kryteriów wsparcia
mieszkalnictwa prezentuje tabela poniżej.
Tabela 54. Podsumowanie wyników analizy obszarów dysfunkcyjnych pod kątem kryteriów wsparcia
mieszkalnictwa
Wskaźniki dla obszarów
rewitalizacji/Wartości
referencyjne dla
województwa
wielkopolskiego
Obszar 1. Ulica Stawiszyńska Warszawska
Wskaźnik
wysokiego
poziomu
bezrobocia
Wskaźnik wysokiego
poziomu ubóstwa oraz
trudnych warunków
mieszkaniowych
Wskaźnik
wysokiego
poziomu
przestępczości
Wskaźnik niskiego
poziomu
przedsiębiorczości
11,8%
1 211,5
173,1
326,9
Spełnienie kryterium wsparcia
mieszkalnictwa
S
S
S
N
0,3%
36,3
18,8
53,2
N
N
N
N
10,2%
798,2
192,7
240,4
S
S
S
N
3,7%
162,8
23,3
58,1
Spełnienie kryterium wsparcia
mieszkalnictwa
S
S
S
N
Wartość referencyjna dla
województwa wielkopolskiego
3,5%
62
30,9
10,2
Obszar 2. Ulica Fabryczna
Spełnienie kryterium wsparcia
mieszkalnictwa
Obszar 3. Ulica Wojciecha
Jabłkowskiego
Spełnienie kryterium wsparcia
mieszkalnictwa
Obszar 4. Ulica Żytnia
(392) Biorąc pod uwagę wyniki kalkulacji wskaźników bazowych i wymagania
Wytycznych (spełnienie minimum 3 kryteriów) za obszary wsparcia mieszkalnictwa
należy uznać Obszary 1, 3 i 4. Obszar 2 nie spełnia kryteriów wsparcia
mieszkalnictwa.
7.4. Charakterystyka obszarów dysfunkcyjnych
(393) Zdefiniowano cztery obszary dysfunkcyjne, wyznaczone do rewitalizacji.
(a) Obszar 1. Ulice Stawiszyńska - Warszawska,
(b) Obszar 2. Ulica Fabryczna,
92
(c) Obszar 3. Ulica Wojciecha Jabłkowskiego,
(d) Obszar 4. Ulica Żytnia.
(394) Obszary dysfunkcyjne objęte ZPROMiP prezentuje poniżej zamieszczony rysunek.
7.4.1.Obszar 1. Ulice Stawiszyńska – Warszawska
(395) Charakterystyka obszaru uwzględnia opis założeń urbanistyczno –
architektonicznych do koncepcji zagospodarowania przestrzennego tego obszaru,
określających zasady rewitalizacji w aspektach społeczno – przestrzennym,
ekonomicznym, architektoniczno – estetycznym, urbanistyczno – ekonomicznym i
ekologicznym.
7.4.1.1.
Zasięg terenowy
(396) Obszar tworzący kwartał zabudowy w kształcie trójkątnym, zdefiniowany ulicami
Warszawską, Stawiszyńska oraz znajdującym się za wałem - kanałem Bernardyńskim.
Przedłużeniem ulic są most Bernardyński - w kierunku północnym i most Warszawski
– w kierunku wschodnim. Kwartał pośrednio przylega do rozpoczynającego się
nieopodal Placu Jana Kilińskiego. Powierzchnia kwartału wynosi ok 6.300m2. Jako
93
obszar towarzyszący uznano zabudowę znajdującą się po przeciwnej stronie
wspomnianych ulic oraz kanału.
(397) Teren nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
(398) Właścicielami terenu są miasto Kalisz, osoby fizyczne, Skarb Państwa i inne
podmioty.
(399) Mapę Obszaru 1 prezentuje rysunek poniżej. Granice Obszaru 1 zaznaczono
przerywaną linia czerwoną.
7.4.1.2.
Uwarunkowania historyczne
(400) Wczesnośredniowieczny, przedlokacyjny Kalisz położony był w południowej
części dzisiejszego miasta - na Zawodziu i posiadał typowy dla wielu ówczesnych
"miast" polskich układ przestrzenny9. Składał się on z kilku elementów osadniczych,
rozlokowanych wśród licznych odnóg meandrującej Prosny: grodu pełniącego funkcję
siedziby administracyjnej, podgrodzia czyli osady o charakterze usługowym, osady
targowej znajdującej się na późniejszym tzw. Starym Mieście oraz dwóch dalszych
osad położonych na Rypinku i Czaszkach. Jednak już w XIII wieku Prosna zmieniła
swoje koryto, przestała więc zapewniać bezpieczeństwo grodowi i rozlokowanym w
jego pobliżu osadom. Dlatego też w 1233r. książę śląski Henryk Brodaty przeniósł
gród kaliski, w nowe miejsce - na rozległą, piaszczystą łachę rzeczną leżącą również w
dolinie Prosny, ale oddaloną o ponad 1km na północny zachód od Zawodzia.
(401) Tak przygotowany ośrodek wczesnomiejski około 1257 r. otrzymał z rąk księcia
wielkopolskiego Bolesława Pobożnego przywilej lokacyjny. Do przestrzennego
organizowania miasta przystąpiono wkrótce po lokacji, wykorzystując naturalne
ukształtowanie "wyspy" otoczonej z wszystkich stron Prosną oraz przekopaną od
strony północno-zachodniej fosą. Przyjęty schemat polegał na rozwidleniu szlaku
drożnego na dwie łukowate, ale symetryczne do siebie ulice (poprzecinane systemem
9
http://www.info.kalisz.pl/historia/jak_budo.htm
94
prostopadłych do nich poprzecznic), zbiegające się przy przeprawach - mostach na
Prośnie. Nadało to miastu charakterystyczny, owalno – wrzecionowaty, kształt. W
środku tego owalu założono prostokątny rynek, z którego krótszych boków
wyprowadzono po dwie, a z dłuższych po trzy ulice. Na rynku, dopiero pod koniec
XIV w., wzniesiono murowany ratusz, ale sukiennice i inne kramy kupieckie istniały
tam już z końcem XIII w., co potwierdzają liczne źródła pisane. Ogólny zasięg tak
wyznaczonego miasta, otoczonego wałem drewniano - ziemnym (stopniowo
zastępowanym murem ceglanym), obejmował obszar o powierzchni 0,2 km2. Ulice
wychodzące z rynku utworzyły, w układzie miasta, dwa krzyżujące się pasma bloków
o funkcjach mieszkalnych i handlowo - usługowych. Natomiast między tymi blokami
a linią wałów otaczających miasto powstały cztery duże, dodatkowe kwartały.
(402) Plan osiemnastowiecznego grodu Kalisza prezentuje rysunek poniżej10.
Plan Kalisza z 1785r. wg mapy A. Politalskiego przerysowanej w 1879r. przez O. Wollego, A Przedmieście Wrocławskie, B - Na Grobli, C - Czaszki, D - Piskorzewie, E - Przedmieście
Toruńskie, F - Glinianki, G - ogrody Tyńca; 1 - kościół p.w. Wniebowzięcia NMP, 2 - kościół
10
http://www.stary.kalisz.pl/zabudowa-osiemnastowieczna.html
95
pojezuicki, 3 - kościół Kanoników Regularnych Lateraneńskich p.w. św. Mikołaja, 4 - kościół i
klasztor Franciszkanów, 5 - kościół i klasztor Franciszkanek, 6 - kaplica grecka, 7 - konwikt
fundacji abpa S .Karnkowskiego, 8 - ratusz, 9 - odwach i izba oficerska, 10 - zamek grodzki i
więzienie, 11 - synagoga żydowska, 12 - "Koński Targ", 13 - jatki, 14 - Brama Wrocławska, 15 Brama Toruńska, 16 - Brama Piskorzewska, 17 - Brama Łazienna, 18 - kościół p.w. św. Ducha i
szpital Kanoników Regularnych de Saxia (duchaków), 19 - kościół i klasztor Bernardynów, 20 kościół i klasztor Bernardynek, 21 - młyny wodne na Prośnie, 22 - kościół i klasztor Reformatów,
23 - kościół i cmentarz p.w. św. Trójcy, 24 - kaplica p.w. św. Jakuba; I - dzielnica żydowska, II łąki i pastwiska, III - ogrody warzywne, IV - rzeka Prosna i jej odnogi oraz stawy.
(403) Najwcześniej zagospodarowano kwartał południowo - wschodni, gdzie już w 1257 r.
Franciszkanie, sprowadzeni do Kalisza przez Bolesława Pobożnego i jego żonę
Jolantę, rozpoczęli wznoszenie kościoła i klasztoru. Zachowane do dzisiaj
prezbiterium zbudowane zostało przed 1277 r., a korpus nawowy powstał w I połowie
XIV w. Nieco później rozpoczęto zabudowę kwartału północno-zachodniego. na
terenie którego - w okresie od 1275 r. do połowy XIV w. stawiano kościół p.w.
Mikołaja, a w połowie tegoż wieku wzniesiono także siedzibę starosty kaliskiego –
zamek. W połowie XV w. zbudowano również, obok kościoła, klasztor Kanoników
Regularnych Lateraneńskich sprowadzonych do Kalisza przez Kazimierza Wielkiego.
Kwartał północno - wschodni zajął, przed 1303 r., drewniany kościół p.w.
Wniebowzięcia NMP. W 1353 r. - z fundacji arcybiskupa Jarosława Bogorii
Skotnickiego - kościół ten przebudowano na murowany oraz postawiono obok niego
pałac arcybiskupów gnieźnieńskich. W późniejszym okresie, obejmującym lata 1586 1608, wzniesiono kompleks zabudowań jezuickich (ufundowanych przez prymasa
Stanisława Karnkowskiego i rozbudowanych przez prawie cały XVII w. z kościołem,
klasztorem, kolegium, drukarnią i bursą dla studentów. Natomiast południowo zachodni kwartał miasta wypełniło „miasto żydowskie”, posiadające własną sieć
wąskich ulic, synagogę i oddzielny, rynek (zwany później Końskim Targiem).
Dominantą tej autonomicznej dzielnicy była synagoga wzniesiona w pol. XIV w. Choć
zabudowa dzielnicy żydowskiej przetrwała wojnę, hitlerowcy zniszczyli synagogę,
mykwę i szpital.
(404) Wraz z powstaniem miasta, poza jego murami obronnymi, poczęły kształtować się
przedmieścia kaliskie. Posiadały one bardzo luźną i nieliczną zabudowę - w
większości drewnianą - rozlokowaną prawie wyłącznie przy głównych drogach
prowadzących do miasta. Niemniej jednak i tu, w okresie od schyłku XIII w. aż do
końca XVIII w., powstały budowle murowane posiadające "reprezentacyjny"
charakter.
(405) Obszar 1 zlokalizowany jest historycznie na Przedmieściu Toruńskim, położonym
przy drodze prowadzącej w kierunku Torunia. Już w latach 80-tych XIII w.
wzniesiono tu kościół i szpital Kanoników Regularnych św. Ducha de Saxia. Szpital
pełnił raczej funkcję przytułku niż instytucji znanej nam z dzisiejszych czasów. Tuż
obok, w 1465 r., ufundowany został przez arcybiskupa Jana Gruszczyńskiego kościół i
klasztor Bernardynów, najpierw drewniany, już od początków XVII w. murowany.
Obecnie gmachy te zajęte są przez Jezuitów. Naprzeciw nich w 1606 r. powstały
zabudowania Bernardynek. Po kasacie zgromadzenia zakonnego, dokonanej przez
władze rozbiorowe, teren zajęła duża fabryka włókiennicza braci Repphanów.
(406) W latach 1766-1785 wnętrze kościoła zostało pokryte polichromią wykonaną przez
malarzy zakonnych: Walentego Żebrowskiego, Paschalisa Wołosa i Wacława
Porowskiego, odrestaurowane w 1998 r., po groźnym pożarze kościoła z 1992 r.
96
(407) Świątynia pobernardyńska charakteryzuje się jednolitym, barokowo-rokokowym
wystrojem wnętrza. Ołtarze, ławki, prospekt organowy i konfesjonały wykonał w
XVIII wieku bernardyn Bonawentura Widawski wraz z zespołem.
(408) W 1919 r. klasztor i kościół przejęli jezuici, którzy są jego gospodarzami do dziś.
(409) W 1998r. biskup kaliski ks. Stanisław Napierała podniósł świątynię do godnościpierwszego w świecie - Sanktuarium Serca Jezusa Miłosiernego.
7.4.1.3.
Aspekt społeczno – przestrzenny rewitalizacji Obszaru 1
(410)
Ze względów społecznych teren określony jako ten ze skumulowanymi,
ponadprzeciętnymi negatywnymi zjawiskami społecznymi (bezrobocie, patologia,
przestępczość, ubóstwo).
(411)
Zabudowa w przewadze mieszkaniowa, z bardzo nielicznymi mniejszymi
funkcjami usługowymi, co powoduje izolację społeczną mieszkańców. Budynki o 3
kondygnacjach nadziemnych oraz podpiwniczeniu, w formie prostych kamienic.
Wnętrze kwartału z uwagi na niesprzyjający charakter zabudowy i brak „małej
architektury” nie spełnia roli przestrzeni gromadzącej społecznie okolicznych
mieszkańców. Brak regularnych remontów spowodował znaczne zacofanie kwartału i
jego obecną niską konkurencyjność, jako potencjalnego miejsca lokalizacji biur czy
usług. Pośrednio powiązanym skutkiem tego procesu jest powstanie tu „przestrzeni
ucieczkowej”. Szczególnie po zmroku osoby postronne mogą odczuć tu duży
dyskomfort związany z bezpieczeństwem.
(412) Teren znajduje się w bardzo dobrym usytuowaniu w mieście. Jest to trasa wjazdowa
od strony Konina, stosunkowo blisko rynku. Pierzeje są mocno wyeksponowane. Te
elementy sprawiają, iż potencjalna zabudowa uzupełniająca kwartał nosić może
znamiona prestiżowej. Dążyć zatem należy do usytuowania w tej lokacji budynków o
wysokim standardzie wykończenia oraz funkcji adekwatnej do miejsca. Korzystny jest
fakt niewielkiego zainwestowania terenu, co daje możliwość zaprojektowania
większej inwestycji.
(413) Przestrzeń obecnie jest zdecydowanie nieuporządkowana. Zarówno pod kątem
urbanistycznym – brak ciągłości pierzei, jak i dosłownym – gospodarczym. Aby
stworzyć dogodne przedpole do dalszych działań uzupełniających zabudowę, warto w
pierwszej kolejności przeznaczyć nieużytkowane obiekty (pustostan) oraz niewielkie
budynki gospodarcze do rozbiórki.
(414) Kwartał nie posiada w obecnym kształcie zdefiniowanych przestrzeni publicznych
oraz prywatnych. Jednym z celów jest zaprojektowanie zabudowy z uwzględnieniem
tego aspektu. Projekt powinien także udostępniać ten teren dla osób postronnych, być
dla nich atrakcją i miejscem godnym zwiedzenia.
(415) W analizowanej lokalizacji zasadne jest stworzenie zespołu obiektów wg zasady
stosowanej m.in. w Berlinie, tj. 1/3 budynku (kondygnacje niższe) przeznaczona na
funkcje handlowo – usługowe (tj. np. sklepy oraz kawiarnie), kolejne 1/3 (piętra
środkowe) przeznaczone na biura, natomiast ostatnie 1/3 (szczyt budynku)
przeznaczone na mieszkania. Podział taki zapewni udostępnienie terenu dla osób
postronnych – związanych z handlem i gastronomią, co będzie miało pośrednio
korzystny wpływ na strukturę obecnych mieszkańców (większa integracja społeczna).
Kolejną zaletą takiego rozwiązania jest wykorzystanie terenu przez cały dzień. Rano
przez pracowników biur i klientów handlu, a wieczorem przez mieszkańców i
klientów.
97
(416) Przy zagospodarowaniu terenu należy pamiętać o typowych działaniach związanych
z projektowaniem tkanki o mieszanej funkcji (usługi i handel, biura, mieszkania),
takich jak zapewnienie miejsc postojowych, uporządkowanie istniejącej zieleni oraz
dodanie nowych nasadzeń czy wydzielenie bezpiecznego miejsca dla dzieci. Bliskość
kanału daje możliwość zagospodarowania tu niewielkiego bulwaru, który, co typowe
dla podobnych miejsc, jest dogodną lokalizacją dla niewielkich lokali
gastronomicznych. Dla komfortu użytkowników, projektowana zabudowa powinna
wydzielać w przestrzeni strefy publiczne, (związane z otaczającymi ulicami),
prywatne (będące spójnym wnętrzem kwartału) oraz półprywatne (zagospodarowanie
„bulwaru” nad kanałem). W przyszłym zbiorze ustaleń dotyczących niniejszego
kwartału warto zapisać punkty mające na celu nie zaburzanie projektowanego ładu
przestrzennego, np o zakazie lokalizacji budynków gospodarczych, i tymczasowych.
(417) Z uwagi na zróżnicowaną tektonikę terenu, gdzie różnice pomiędzy najwyższym
punktem (okolice chodników przy mostach), a najniższym (wnętrze kwartału, lub
potencjalne dojście do lustra wody w kanale) są znaczne, należy pamiętać o
dostępności dla osób niepełnosprawnych lub np. matek z wózkami dziecięcymi.
Dzieki temu obszar nie zostanie wykluczony dla osób szczególnie uprzywilejowanych.
7.4.1.4.
Aspekt ekonomiczny rewitalizacji Obszaru 1
(418) Teren o dużej atrakcyjności, znajdujący się w centrum miasta powinien być jego
wizytówką, natomiast w formie obecnej efekt jest zupełnie odwrotny. Taka prestiżowa
lokalizacja jest wstanie wygenerować dochód dla inwestorów – zarówno właścicieli
terenu jak i najemców lokali handlowych.
(419) Wprowadzenie funkcji usługowych oraz handlu pozwoli generować przychód z
tytułu czynszów i innych opłat (np. parkomaty). Generalne zagospodarowanie terenu
pobudzi także gospodarkę wokół obszaru. Przebudowa jednego z ważniejszych
wjazdów (bram) do miasta przełoży się bowiem na poprawę wizerunku miasta w
oczach turystów i inwestorów i zwiększy jego atrakcyjność.
(420) Nastąpi zagospodarowanie terenów aktualnie nieużytkowanych. Szacuje się
uzyskanie powierzchni całkowitej na poziomie 6.300m2. Dodatkowo,
przeprowadzenie termomodernizacji i remontów technicznych w istniejących
budynkach zmniejszy w dłuższej perspektywie bieżące koszty i podniesie wartość tych
obiektów.
(421) Zapewnienie zapisów w planach dopuszczających handel na niższych
kondygnacjach oraz lokale usługowe (tj. biurowe) na piętrach środkowych zwiększy
atrakcyjność miejsca dla inwestorów prywatnych i instytucjonalnych, a także
możliwości pozyskania środków unijnych na realizację Inwestycji, np. w ramach
JESSICA.
(422) W związku z dużą bliskością kanału, warunki posadowienia budynku i
podpiwniczenia mogą stwarzać pewne ograniczenia, z którymi należy się liczyć.
7.4.1.5. Aspekt architektoniczno – estetyczny rewitalizacji
Obszaru 1
(423) Teren obszaru jest zaniedbany, choć z racji swojego położenia z dużym
potencjałem. Odczucie to pogłębia zły stan techniczny budynków, z najbardziej
widocznymi zaniedbanymi elewacjami (brudne szare tynki z licznymi ubytkami, stare
okna i opierzenia – rynny, rury spustowe i obróbki blacharskie). Należy przypuszczać,
że instalacje wewnętrzne są w podobnej kondycji. W kwestii elewacji, elementem
98
wartym zachowania jest mocno wyeksponowana, bo zajmująca całą ścianę szczytową
od strony pl. Kilińskiego, grafika przedstawiająca mapę centrum Kalisza w stylu
historyzującym. Nawet ona jednak wymaga bieżącej konserwacji – wyraźne zacieki
przy kominach.
(424) Kontrast zabudowy obszaru z tą, sąsiadującą w kierunku centrum miasta, jest dość
duży: z jednej strony – od zachodu - kwartały o ciągłych pierzejach od południa i
estetyczne zabudowania kościelne, z drugiej - na przeciwległym brzegu - łuk kanału
porośnięty ścianą drzew oraz stare i zniszczone budynki.
(425) Ze względu na eksponowaną lokalizację zakłada się stworzenie na obszarze obiektu
o wysokiej jakości rozwiązań architektoniczno – urbanistycznych, kształtującego
wizerunek miasta, zabudowę o spójnej, nowoczesnej architekturze, z równą dbałością
ze wszystkich trzech stron. Istnieje konieczność ożywienia miejsca i przełamania
obecnej struktury użytkowników, do czego osiągnięcia konieczne jest zróżnicowanie
funkcji oraz wprowadzenie handlu i usług. Pociągnie to za sobą dalej nakłady
finansowe skutkujące znaczną poprawą estetyki.
7.4.1.6. Aspekt urbanistyczno – ekonomiczny rewitalizacji
Obszaru 1
(426) Rzeźba terenu dosyć zróżnicowana. Obie otaczające ulice znajdują się znacznie
ponad terenem wnętrz kwartału, a istniejące różnice terenu zniwelowano poprzez
skarpy. Ulice również nieznacznie podnoszą się w kierunku obu mostów. Od strony
kanału kwartał również ograniczony skarpą (wałem przeciwpowodziowym), opadającą
do lustra wody.
(427) Wykorzystanie terenu pod budynki jest niewielkie, co bezpośrednio łączy się
faktem, że boki kwartału nie definiują wyraźnych pierzei. Obecna zabudowa z punktu
widzenia urbanistycznego nie posiada też wnętrz czy dominant.
(428) Brak zaprojektowanych miejsc postojowych powoduje ich dzikie wytyczanie przez
mieszkańców.
(429) Zakłada się zharmonizowanie wysokości projektowanej pierzei z budynkami
istniejącymi. Lokalizacja dominant w przewidzianych zapisami miejscach oraz
uszanowanie już istniejących (w szczególności pobliski Kościół). Połączenie terenu z
pobliskim kwartałem po przeciwnej stronie ul. Warszawskiej celem większej
dostępności i nie projektowania miejsc zamkniętych, które są zaczynem procesów
degradujących. Wprowadzenie zabudowy porządkującej nieład i wytyczającej tym
samym wyraźne pierzeje, wnętrza, otwarcia. Zasadna jest też regulacja układu
komunikacyjnego i co miejsc postojowych.
(430) Główne zadania to: uporządkowanie przestrzeni poprzez ścisłe wytyczenie miejsc
pod zabudowę oraz głównych ciągów komunikacyjnych (pieszych i w mniejszym
stopniu jezdnych), zaakcentowanie prześwitem w pierzei dominanty przestrzennej –
pobliskiego kościoła, próba wkomponowania we wnętrze istniejącego starodrzewu,
które z racji na swoje rozmiary ma podobne oddziaływanie, stworzenie komunikacji
pieszej i rowerowej wzdłuż kanału, w pierwszym etapie łączącej się schludnym
przejściem pod mostem z kolejnym kwartałem (ul. Warszawska, Kilińskiego,
Niecała), a dalej do parku miejskiego i terenów sportowych oraz wpisanie rozwiązań
nakazujących zwrócenie się zabudowy także w stronę kanału i wykorzystanie jej
położenia (np. zlokalizowane tu wejścia, podcienie z usługami).
99
(431) Zakłada się rozwiązanie problemu lokalizacji miejsc parkingowych poprzez
umiejscowienie ich głównych skupisk w miejscach najmniej wyeksponowanych, tj np.
na płycie garażowej pod poziomem terenu oraz wzdłuż nasypu ulicy Warszawskiej,
przylegających jedną stroną do niego. Pozostałe miejsca na terenie np. równolegle
wzdłuż kanału. Wprowadzenie niewielkich opłat za nie w naturalny sposób poprawi
rachunek ekonomiczny przedsięwzięcia.
7.4.1.7.
Aspekt ekologiczny rewitalizacji Obszaru 1
(432) Zieleń znajdująca się w kwartale nie jest uporządkowana. Zieleń niska nie jest
pielęgnowana, a zieleń wysoka, choć nieliczna, jest mocno wyrośnięta. Przeciwległy
brzeg kanału jest natomiast obficie obsadzony drzewami, a sam wał
przeciwpowodziowy porośnięty gęstą trawą.
(433) Bliskość ul. Stawiszyńskiej i Warszawskiej powoduje duży hałas od
przejeżdżających samochodów na dwóch skrajach kwartału, natomiast trzeci bok
utworzony przez kanał jest wyjątkowo spokojny - ma duży potencjał ze względu na
bliskość przepływającej wody, co przyciąga spacerowiczów. Walory krajobrazowe na
tle tkanki miejskiej można uznać zatem ze duże.
(434) Specyfika miejsca, tj. nietypowy trójkątny kształt kwartału oraz jago wyraźne
wydzielenie z przestrzeni miasta (2 ulice i kanał) powoduje odbieranie tego miejsca
jako swoistą „wyspę”. Lokalizacja tak prestiżowa i zarazem nietypowa wymaga więc
stworzenia skończonej kompozycji zieleni, uzupełniającej projekt budowlany.
Zdecydowanie też warto wykorzystać bliskość rzeki oraz wyeksponować ten aspekt
zarówno w projekcie jak i reklamie założenia.
(435) Zieleń wysoka w dużym stopniu rośnie w miejscach kolidujących z potencjalną
rozbudową. Trzeba się liczyć z koniecznością jej wycinki i zastosowania
rekompensaty w innych, ściśle przewidzianych miejscach.
(436) Planuje się utworzenie wzdłuż obu ulic pasów z krzewów, stanowiących minimalny
bufor od komunikacji samochodowej. Zieleń izolacyjna wysoka w postaci ciągu drzew
nie sugerowana, ze względu na wymaganą dla zabezpieczenia jej swobodnego wzrostu
stosunkowo dużą przestrzeń. Wpływ bliskości dróg łączy się też z hałasem. Warto z
tego powodu zadbać o dogodny klimat akustyczny i jego mniejszą uciążliwość dla
osób użytkujących kwartał – mieszkańców, najemców, pracowników i gości.
Środkiem ku temu może być oprócz stosowania np. okien o dużej dźwiękoszczelności,
bardzo świadome projektowanie układu pierzei, tworzącej bufor akustyczny dla
znajdującej się za nim przestrzenią.
(437) Prestiż miejsca zobowiązuje też do stosowania nowoczesnych technologii,
uwzględniających założenia ochrony środowiska. Technologie te związane zarówno z
wyposażeniem budynku – np. odzysk ciepła z wentylacji, stosowanie
energooszczędnych urządzeń elektrycznych oraz takiego też oświetlenia, projekt
elewacji uwzględniający właściwości fizyczne materiałów w połączeniu z
usytuowaniem w stosunku do stron świata, jak i np. wtórnego rozprowadzenia wody
opadowej służącej do nawadniania zieleni.
(438)
W kwestii ekologii warto oprócz flory też pamiętać o faunie. Przykładem takim
są gromadzące się przy kanale kaczki i możliwość stworzenia np. tablicy
informacyjnej oraz miejsca do ich oglądania (zejście schodami ze szczytu wału
poziomu lustra wody).
(439) Zdjęcia Obszaru 1 zaprezentowano poniżej.
100
7.4.1.8.
Założenia dla rewitalizacji Obszaru 1
(440) Rewitalizacja Obszaru 1 w sferze przestrzennej:
(a) Problemy w sferze przestrzennej:
(i)
Dekapitalizacja zespołów zabudowy mieszkaniowej,
(ii)
Słabe zainwestowanie terenu,
(iii)
Niewykorzystany potencjał obszaru miasta,
(iv)
Utrata spójności przestrzennej obszaru,
(b) Zakładane cele w sferze przestrzennej:
(i)
Włączenie niezainwestowanych obszarów w strukturę przestrzenno
– funkcjonalna miasta,
(ii)
Adaptacja istniejących zasobów na potrzeby zrównoważonego
rozwoju miasta,
(iii)
Zainwestowanie terenów,
(iv)
Urozmaicenie monofunkcyjnej zabudowy,
(v)
Harmonijny rozwój miasta,
(vi)
Zapewnienie ładu przestrzennego,
(vii)
Zwiększanie spójności terytorialnej miasta,
(viii)
Efektywne wykorzystanie i ochrona zasobów miasta,
101
(ix)
Zwiększanie dostępności przestrzennej i komunikacyjnej miasta,
(x)
Urbanistyczno
niezainwestowanych,
-
architektoniczna
aktywizacja
(xi)
Tworzenie dominant przestrzennych,
(xii)
Kreowanie nowej jakości przestrzeni miejskiej.
terenów
(c) Działania planowane w sferze przestrzennej:
(i)
„Brama wjazdowa do Kalisza od strony północnej” (Urząd Miasta
we współpracy z partnerem prywatnym w ramach PPP). W wyniku
realizacji projektu zostanie zagospodarowany teren o pow. ok. 6.300 m2.
(441) Rewitalizacja Obszaru 1 w sferze gospodarczej:
(a) Problemy w sferze gospodarczej:
(i)
Niski stopień aktywizacji gospodarczej terenu,
(ii)
Niska atrakcyjność inwestycyjna dla działalności handlowej,
usługowej,
(b) Zakładane cele w sferze gospodarczej:
(i)
Aktywizacja funkcji społeczno – gospodarczych obszaru,
(ii)
Rozwój przedsiębiorczości, w tym MSP,
(iii)
Budowanie bazy podatkowej na potrzeby budżetu miasta,
(c) Działania planowane w sferze gospodarczej:
(i)
„Brama wjazdowa do Kalisza od strony północnej” (Urząd Miasta
we współpracy z partnerem prywatnym w ramach PPP). W wyniku
realizacji projektu nastąpi aktywizacja gospodarcza terenu o pow. ok. 6.300
m2 mierzona liczbą nowych miejsc pracy.
(ii)
„Ożywienie społeczno – gospodarcze rewitalizowanych terenów
poprzez promowanie przedsiębiorczości”. W wyniku realizacji projektu
nastąpi aktywizacja gospodarcza terenu o pow. ok. 6.300 m2 mierzona
liczbą nowych miejsc pracy.
(442) Rewitalizacja Obszaru 1 w sferze społecznej:
(a) Problemy w sferze społecznej:
(i)
Postępująca marginalizacja społeczna obszaru,
(ii)
Rosnąca liczba osób bezrobotnych,
(b) Zakładane cele w sferze społecznej:
(i)
Aktywizacja środowisk lokalnych,
(ii)
Utworzenie nowych miejsc pracy,
102
(iii)
Integracja społeczna,
(iv)
Przeciwdziałanie wykluczeniu i marginalizacji społecznej obszaru,
(v)
Podniesienie bezpieczeństwa publicznego,
(c) Działania planowane w sferze społecznej:
(i)
„Brama wjazdowa do Kalisza od strony północnej” (Urząd Miasta
we współpracy z partnerem prywatnym w ramach PPP). W wyniku
realizacji projektu nastąpi aktywizacja społeczna terenu o pow. ok. 6.300
m2 mierzona zmniejszeniem liczby osób bezrobotnych i pobierających
zasiłki oraz spadkiem przestępczości.
(ii)
„Integracja mieszkańców, zapobieganie i przeciwdziałanie
wykluczeniu społecznemu”. W wyniku realizacji projektu nastąpi
aktywizacja społeczna terenu o pow. ok. 6.300 m2 mierzona
zmniejszeniem liczby osób bezrobotnych i pobierających zasiłki oraz
spadkiem przestępczości.
7.4.2.Obszar 2. Ulica Fabryczna
(443) Charakterystyka obszaru uwzględnia opis założeń urbanistyczno –
architektonicznych do koncepcji zagospodarowania przestrzennego tego obszaru,
określających zasady rewitalizacji w aspektach społeczno – przestrzennym,
ekonomicznym, architektoniczno – estetycznym, urbanistyczno – ekonomicznym i
ekologicznym.
7.4.2.1.
Zasięg terenowy
(444) Jest to kwartał zabudowy zdefiniowany ulicami Fabryczną, Czaszkowską,
Pułaskiego oraz Joselewicza, w tym obszar poprzemysłowy przy ulicach Fabrycznej nieruchomość po starej fabryce Flakowicza i Pułaskiego - nieruchomość po
Zakładach Przemysłu Odzieżowego „Kalpo”. Powierzchnia obszaru wynosi
22.889m2, w tym ok. 3.806 m2 pow. obszarów poprzemysłowych.
(445) Teren nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
(446) Właścicielami terenu są miasto Kalisz, osoby fizyczne i Skarb Państwa.
(447) Mapę Obszaru 2 prezentuje rysunek poniżej. Granice Obszaru 2 zaznaczone
przerywaną linia czerwoną.
103
7.4.2.2.
Uwarunkowania historyczne
(448) Od chwili utworzenia w 1815r. Królestwa Polskiego Kalisz otoczony był specjalną
opieką rządu, który chciał uczynić z niego ośrodek przemysłowy11. Miasto to bowiem
posiadało stare tradycje rolniczo-przemysłowe i korzystne położenie na skrzyżowaniu
głównych szlaków komunikacyjno-handlowych. Obfitowało również w stale
zwiększającą się siłę roboczą - zubożałych rzemieślników-wyrobników oraz licznie
napływających do miasta bezrolnych i małorolnych chłopów. Nie brakowało także i
innych elementów sprzyjających rozwojowi przemysłu - rzeka Prosna dostarczała
wody, wykorzystywanej do napędu wielu ówczesnych maszyn, a pobliskie lasy
drewna niezbędnego do budowy różnego rodzaju pomieszczeń mieszkalnych,
gospodarczych i produkcyjnych.
(449) Zgodnie z programem uprzemysłowienia podjętym przez rząd Królestwa Polskiego,
przedsiębiorcy i fabrykanci pragnący uruchomić na terenie Królestwa zakłady
produkcyjne otrzymywali różnorodne ulgi. Zachęceni tym przedsiębiorcy zagraniczni,
zwłaszcza reprezentujący branżę włókienniczą, zaczęli licznie napływać do Kalisza.
11
http://www.stary.kalisz.pl/przemysl-w-kaliszu.html
104
(450) Jako pierwsi przybyli tu pod koniec 1815r. bracia Jan i Beniamin - Repphanowie. W
1816r. uruchomili w Kaliszu manufakturę sukienniczą. Mieściła się w zabudowaniach
byłego klasztoru kaliskich bernardynek na Przedmieściu Warszawskim. Bracia
Repphanowie dokonali przebudowy tych pomieszczeń na potrzeby manufaktury oraz
wznieśli szereg nowych budynków fabrycznych. Do nich należał także dawny młyn
miejski położony nad kanałem Prosny, gdzie urządzili folusz wodny. W skład tej
fabryki wchodziły również, rozmieszczone w różnych miejscach, pojedyncze
warsztaty produkcyjne pracujące w systemie nakładczym. W latach 1820-1830 w
przedsiębiorstwie B. Repphana zatrudnionych było od 200 do 1100 osób.
(451) Druga manufaktura należała do Wincentego Przechadzkiego i funkcjonowała w
latach 1821-1824. Wzniesiona została nad odnogą Prosny, przy Warszawskim
Przedmieściu, w pobliżu fabryki Repphana. Zatrudnionych w niej było 60
pracowników.
(452) Kolejna, trzecia manufaktura włókiennicza istniała w latach 1827-1838. Znajdowała
się także na Warszawskim Przedmieściu, a jej właścicielem był Wilhelm May.
Przedsiębiorstwo to w 1830r. zatrudniało 117 osób.
(453) Inny zakład produkcyjny, pod nazwą "Pohl et Comp.", działał od 1825r. Mieścił się
w budynku wzniesionym na Przedmieściu Piskorzewskim. W 1829r. zatrudniał 220
pracowników. Fabryka eksportowała swoje wyroby włókiennicze nawet do Chin. Po
upadku powstania listopadowego została zlikwidowana.
(454) Rozwój przemysłu sukienniczego w Kaliszu był dynamiczny. Wg stanu na 1827r. w
mieście działały: 157 warsztatów tkackich (większość z nich należała do Repphana,
który posiadał ich w 1825 r. 58), 1 folusz (należący do Repphana), 13 przędzalni
(spośród których 10 znajdowało się w rękach Repphana) oraz 6.197 wrzecion
przędzalniczych.
(455) Po upadku powstania listopadowego i ustanowieniu granicy celnej między
Królestwem Polskim a Rosją nastąpił okres zastoju w przemyśle sukienniczym. Z
uwagi na brak rynków zbytu wiele małych manufaktur tej branży zlikwidowano.
(456) W XIX w. w Kaliszu rozwijał się także przemysł bawełniany i lniany, wytwarzający
muśliny, chustki, tasiemki, satyny, obrusy i wiele innych wyrobów. Był on
reprezentowany przez niewielkie manufaktury, wśród których wymienić należy:
zakład Jana Fryderyka Ruderischa, działający w 1817r., fabrykę Franciszka Krauzego
oraz wytwórnię tasiemek Henryka Buhlego, założoną w 1828r. i przejętą pod koniec
XIX w. przez braci Schnerr.
(457) W większości jednak przemysł bawełniany Kalisza składał się z pojedynczych,
niewielkich warsztatów rzemieślniczych. W 1835r. w mieście funkcjonowało 115
warsztatów tej branży.
(458) W Kaliszu rozwijały się również inne dziedziny wytwórczości przemysłowej. Od
1823r. przez cały wiek XIX a także lata następne, działała na Przedmieściu
Piskorzewskim manufaktura założona przez Karola Henryka Fritschego. Wytwarzała
skóry zamszowe przeznaczone głównie do produkcji rękawiczek. Prosperowało też
kilka browarów spośród których najwięcej należało do rodziny Weigtów.
(459) Kalisz w XIX w. słynął także z produkcji fortepianów. Najstarszym ich
producentem był w mieście Grzegorz Lindeman, który już w 1827 r. wyprodukował
20 sztuk tych instrumentów. Druga wytwórnia fortepianów powstała w latach 40-tych
XIX w. Założona przez Karola Grünberga produkowała w skali roku 10 sztuk
105
fortepianów. W II poł. XIX w. największe znaczenie zyskały fabryki fortepianów,
których właścicielami były rodziny Bettingów oraz Fibigerów.
(460) Obszar 2 obejmuje historyczną lokalizację Fabryki koronek Flakowicza i Zakładów
Przemysłu Odzieżowego ‘Kalpo”.
(461) Historia budynku fabryki sięga 1909 r., gdy to przedsiębiorca żydowskiego
pochodzenia, Samuel Flakowicz założył tam „Kaliską Fabrykę Tiulu, Firanek i
Koronek”12. W latach powojennych fabryka została upaństwowiona i wraz z innymi
kaliskimi zakładami koronek i haftów utworzyła Kaliskie Fabryki Tiulu, Firanek i
Koronek w Kaliszu, przemianowane następnie w latach 70, na Fabrykę Wyrobów
Ażurowych HAFT (obecnie Haft S.A.).
(462) Już przed pierwszą wojną wybudowano tu 1-kondygnacyjny budynek mieszkalny i
3-kondygnacyjne budynki fabryczne, a po jej zakończeniu kompleks rozbudowano
(m.in. o istniejącą jeszcze dziś modernistyczną halę produkcyjną) wg projektu
znanego kaliskiego architekta – Alberta Nestrypke. Co typowe, właściciele Fabryki
mieszkali w 6-pokojowym mieszkaniu z tyłu obiektu. Fabryka w tamtych latach
funkcjonowała bardzo dobrze; zatrudniała 50 pracowników, a swoje wyroby oprócz
całej Polski, eksportowała nawet do Ameryki Południowej.
(463) Po zmianie lokalizacji fabryki budynek był dzierżawiony od miasta na różne cele, z
czego najbardziej zapamiętanym (niestety niechlubnie) przez okolicznych
mieszkańców był klub muzyczny „Brok & Roll”. Obecnie obiekt stoi pusty i jest
nieużytkowany.
(464) Należy wspomnieć, że już przed wojną w Kaliszu w samej tylko branży hafciarskiej
działało ok. 150 podmiotów gospodarczych. W 1919 r. w Kaliszu powstał Związek
Fabrykantów Wyrobów Hafciarsko – Koronkarskich. Wśród statutowych zadań
związku były m.in.: stymulowanie rozwoju i ochrona interesów kaliskiego
hafciarstwa, pozyskiwanie nowych rynków zbytu, walka z nielegalnym wwozem
haftów i koronek oraz rodzimą konkurencją.
7.4.2.3.
Aspekt społeczno – przestrzenny rewitalizacji Obszaru 2
(465) Ze względów społecznych teren określony jako ten ze skumulowanymi,
ponadprzeciętnymi negatywnymi zjawiskami społecznymi (bezrobocie, patologia,
przestępczość, ubóstwo).
(466) Ulica Fabryczna jest ulicą cichą, funkcjonującą w mentalności mieszkańców jako
ulica boczna od szerszej i znacznie ruchliwszej ulicy Śródmiejskiej, prowadzącej na
płytę rynku. Generalnie znajduje się w przeciętnej kondycji, choć jej nieciągła
zabudowa i pewne zaniechanie remontów sprawiają wrażenie małomiasteczkowości.
Mieszkańcy nie wykazują większej aktywności społecznej – często można spotkać tu
widoki spożywania alkoholu w bramach. Na ulicy nie istnieją miejsca mogące służyć
gromadzeniu się ludności (skwer z ławkami), a dziedzińce kamienic są w znacznym
stopniu utwardzone i pełnią role parkingów.
(467) Obszar, ze względu na swoją lokalizację w ścisłym centrum Kalisza, ma potencjał
do wykorzystania. Jest dobrze skomunikowany, a niedaleka odległość takich
budynków państwowych jak urząd skarbowy lub szkoła podstawowa to atuty (oprócz
bezpośrednio związanych mieszkańców, instytucje te przyciągają osoby z dalszych
rejonów miasta). Należy wzmocnić identyfikację mieszkańców z danym terenem, tak
12
Na podstawie art. Roberta Kordesa
106
aby zaczęli utożsamiać się z okolicą oraz szanowali własne obiekty. Dziś są one
nieznacznie zdewastowane (graffiti na murach), a sama ulica ma charakter przelotowy.
Działania warte do przeprowadzenia powinny polegać na współpracy różnych
środowisk i instytucji na rzecz danej społeczności, tak aby móc je uznać za
kompleksowe.
(468) Oprócz impulsu ze stron władz miejskich oraz zobowiązań nowego najemcy do
nieznacznego zaangażowania się w poprawę życia na ulicy, warto w te działania
włączyć również rady osiedla lub kierownictwa wspólnot lokatorskich, opiekę
społeczną oraz dyrekcję szkoły, jako budynku o znacznym oddziaływaniu na
otoczenie. Ta ostatnia dysponując tak dużym obiektem, nie użytkowanym w
godzinach pozalekcyjnych, przy wsparciu miasta jest wstanie zorganizować u siebie
rozwój środowisk dziecięcych i młodzieżowych.
(469) Wiedza jaką posiada opieka społeczna również może okazać się bardzo pomocna,
gdyż dzięki niej można dopasować działania służące przeciwdziałaniu wykluczaniu
społecznemu, np. grupy wsparcia, pomocy i podniesienia kwalifikacji mieszkańców.
(470) Podniesienie standardu życia mieszkańców, poprzez bezpośrednie inwestycje w
tkanką miejską będzie owocowało większą identyfikacją lokatorów z miejscem, a
zarazem większym jego poszanowaniem.
(471) Pozytywnym impulsem zaszczepiającym nową jakość będzie zagospodarowanie
nieużytkowanych obecnie terenów poprzemysłowych, po starej fabryce Flakowicza i
Zakładach Przemysłu Odzieżowego „Kalpo”. Wprowadzenie nowych funkcji
biurowej, hotelowej, gastronomii, usługowej, handlowej oraz także adaptacja części
przestrzeni do nowych, społecznie użytecznych, funkcji kulturalnych, rekreacyjnych
oraz sportowych zmieni charakter i wizerunek obszaru, a także otworzy go na
aktywność nowych, w tym innowacyjnych firm i instytucji, (np. Wielkopolskiego
Klastra Lotniczego, czy innych firm nowoczesnych technologii, prywatnych jednostek
badawczych, instytucji naukowych). Umożliwi tym samym współuczestniczenie wielu
podmiotów w rewitalizacji tego obszaru.
7.4.2.4.
Aspekt ekonomiczny rewitalizacji Obszaru 2
(472) Budynki poprzemysłowe, dziś nieużytkowane, ulegają postępującej degradacji i
generują koszty, które i tak trzeba będzie ponieść w przyszłości na ich ponowne
przywrócenie społeczeństwu.
(473) Docelowym stanem, jest czerpanie stałych korzyści finansowych z budynków,
głównie w związku z opłatami za wynajem powierzchni. Działania takie na
preferencyjnych zasadach wspierają przedsiębiorczość, co w konsekwencji służy
rozwojowi gospodarczemu miasta.
(474) Wzrost wartości jednego, ale znaczącego na stosunkowo niewielkiej ulicy, budynku
pociągnie za sobą automatycznie podniesienie atrakcyjności całej okolicy i zwiększy
szanse na podnoszenie wartości kolejnych budynków.
(475) Samo wyremontowanie budynku o wartości architektonicznej i historycznej wraz z
przyległym terenem przyczyni się też do utworzenia stałych miejsc pracy.
107
7.4.2.5. Aspekt architektoniczno – estetyczny rewitalizacji
Obszaru 2
(476) Ulica na omawianym odcinku jest dosyć oszpecona przez liczne nieotynkowane
ściany i elewacje wymagające remontu. Wyjątkiem jest szkoła podstawowa,
Młodzieżowy Dom Kultury oraz stojące tuż przy niej niewielkie, kolorowe bloki.
Należy podejrzewać, że stan techniczny pozostałych budynków jest zatem
niezadowalający.
(477) Sam budynek pofabryczny wyróżnia się ciekawą architekturą, choć obecnie poprzez
graffiti i wtórne pozostałości po reklamach nie oddziałuje tak mocno na odbiorcę, jak
potencjalnie jest to możliwe.
(478) W kwestii architektoniczno-estetycznej podstawowym celem jest przebudowa
budynku do nowych potrzeb, którymi w założeniu jest funkcja biurowa. Tendencją
utrzymującą się od dłuższego czasu w budownictwie, a związana z projektowaniem
takich przestrzeni, jest tworzenie dużych powierzchni wolnych od ścian
konstrukcyjnych (tj. dźwigających stropy) tak, aby zostawić elastyczne środowisko i
możliwość kreowania wnętrza ściśle dostosowanego do potrzeb przyszłego najemcy.
Adaptacja pomieszczeń związana z nową funkcją z pewnością będzie wymagała
dostosowania budynku do obecnie obowiązujących przepisów, m.in. dot. klasyfikacji
energooszczędności (możliwa konieczność termomodernizacji), warunków ochrony
przeciwpożarowej (np. wydzielenie klatek schodowych jako osobne strefy),
bezpieczeństwa i higieny pracy (minimalne wysokości stropów lub doświetlenie
pomieszczeń) oraz sanitarne (dostępność do odpowiedniej liczby toalet).
(479) Przywrócenie ładu na omawianej działce z pewnością będzie miało większy efekt,
jeśli zostanie wzbogacone o modernizację całej ulicy tj. zieleńce, miejsca parkingowe,
remont okolicznych elewacji. Szczególnie ten ostatni fakt znacząco wpływa na obecną
estetykę ulicy. W tym miejscu warto też wspomnieć o tzw. „małej architekturze”,
która ze względu na swoją bliskość z odbiorcą znacząco poprawia odbiór otoczenia.
Często jej elementy są wręcz pozornie niezauważalne dla samych użytkowników,
gdyż zazwyczaj jest to estetycznie wykonany detal użytkowy (np. ławki, kosze na
śmieci, latarnie, kwietniki czy poręcze).
(480) Budynek pofabryczny ma duże tradycje przemysłowe i warto uszanować ten fakt.
Architekt i urbanista nie może więc przekreślić tej spuścizny, lecz należy odtworzyć
możliwie dużo z oryginalnego wyglądu zewnętrznego i historycznego detalu
przypominającego tradycyjne rozwiązania. Prace te jednak muszą dopuszczać pewne
zmiany służące dostosowaniu budynku do obecnych wymogów budowlanych oraz
realiów rynkowych.
(481) Przy pieczołowicie wykonanych pracach możliwy jest do osiągnięcia, oczywiście w
nieporównywalnie mniejszej skali, tzw. „efekt Bilbao”. Polega on na przyćmieniu
przez bryłę budynku, jego zewnętrzną skorupę i wewnętrzny kościec, zadania jakiemu
de facto służy. Hiszpańskie miasto Bilbao wybudowało muzeum – siedzibę fundacji
Guggenheima, którego sam budynek, a nie zbiory przyciąga dziś turystów. Efektowna
architektura jest bowiem fantastycznym źródłem ożywiającym przestrzeń.
108
7.4.2.6. Aspekt urbanistyczno – ekonomiczny rewitalizacji
Obszaru 2
(482) W okolicy powstają nowe inwestycje, które jeszcze niestety „omijają” samą ulicę
Fabryczną, wyjątkiem jest jednak kilka termomodernizacji niewielkich bloków i
szkoły.
(483) Sama ulica bardzo gęsto wykorzystana na cele parkingowe. Chodniki dla pieszych
są jednak stosunkowo szerokie, co daje możliwość przeprojektowania układu z
zapewnieniem miejsca na niewielki pas zieleni.
(484) Obie pierzeje ulicy nie są idealnie ciągłe. Od strony centrum (zarazem strona
fabryki) linia zabudowy często jest mocno cofnięta, poprzez brak budynków
frontowych i wyeksponowaną zarazem zabudowę oficynową. W przeciwnym
kierunku, ciągłość elewacji zaburza dalsza linia zabudowy kilku małych bloków, oraz
skośnie do ulicy ustawiony duży budynek szkoły. W kwestii wysokości budynki nie
mają równej wysokości, od I do IV kondygnacji nadziemnych.
(485) Podstawowym zadaniem jest zagospodarowanie terenu wokół budynku
pofabrycznego i przeprojektowanie jego samego, czym można przywołać namiastkę
dni świetności. Oprócz działań związanych bezpośrednio z przedmiotową
nieruchomością należy także zadbać o samą ulicę poprzez przywrócenie jej funkcji
przestrzeni publicznej. Obecnie jest ona zlepkiem funkcji nieciągłych, co daje efekt
przypadkowości. Wartością stanowiącą o jakości miejsca będzie też próba powiązania
jej z półprywatnymi dziedzińcami oraz wzbogacenia o ogólnodostępne zieleńce.
Wspierające znaczenie będzie miała modernizacja Budynków po Zakładach Przemysłu
Odzieżowego „Kalpo”, przy ul. Pułaskiego.
(486) Dla lepszego efektu końcowego, skutkującego sukcesem w postaci przyjaznej
przestrzeni publicznej, wskazana jest współpraca architektów z władzami miast.
Szczególnie najbliższe otoczenie pofabryczne ma szanse przekształcić się z
zaniedbanego, w przestrzeń półprywatną na miarę XXI wieku. Warto zharmonizować
te działania, np. poprzez równoczesne przeprojektowanie ulicy na omawianym
odcinku, włączając elementy obejmujące modernizację układu parkowania i związaną
z nią zieleń wzdłuż drogi oraz we wskazanych dalej punktach. Ze względów
planistycznych warto zabezpieczyć możliwość ścisłego wypełnienia zabudową pierzei
ul. Fabrycznej od strony centrum (zapisy o procencie zabudowy działek,
wysokościach czy konieczności ulokowania miejsc postojowych). Warto też zadbać o
ochronę przestrzeni publicznej (ulicy) poprzez uregulowania np. zakazu lokowania
budynków tymczasowych lub polityki dotyczącej reklam i szyldów.
7.4.2.7.
Aspekt ekologiczny rewitalizacji Obszaru 2
(487) Problematyka związana ze środowiskiem naturalnym w kontekście omawianego
obszaru jest typowa dla ścisłej zabudowy miejskiej. Kwartał charakteryzuje się dużą
liczbą mieszkańców i wysoką gęstością zaludnienia. Zieleń występuje tu mocno
ograniczona, a dostęp do jej większych obszarów wymaga kilkuminutowego spaceru.
Z tego też wynika fakt dużej ilości psich odchodów na chodnikach, a
„ogólnodostępne” drzewa są bardzo sporadyczne.
(488) Pozytywnym wpływem na jakość życia na ulicy i jej odbiór będzie miejscowe
wprowadzenie zieleni. Rozwiązać należy także problem odchodów zwierząt
domowych.
109
(489) Przewidywany remont budynków poprzemysłowych powinien mieć w
długofalowych prognozach pozytywny wpływ na środowisko i przewidywać rozwój,
który nie narusza równowagi ekologicznej.
(490) Z założenia przeznaczone jako placówki innowacyjne, budynki powinny być
przykładem dla podobnych inwestycji. Warto z tego powodu położyć szczególny
nacisk podczas remontu na nowoczesne technologie uwzględniające założenia
ochrony środowiska. Objawiać się to powinno nie tylko zaprojektowaną w budynkach
infrastrukturą techniczna, ale także działaniami takimi jak odzyskiwaniem i
powtórnym wykorzystaniem papieru i szkła z odpadów komunalnych.
(491) Z uwagi na brak, w bliskiej odległości, parku, sugeruje się wkomponowanie zieleni
wysokiej wzdłuż ulicy. Choć na ulicy Fabrycznej nie ma dużo wolnej przestrzeni, to
obecnie istnieją sprawdzone możliwości wprowadzenia pasa zieleni o szerokości już
od 50cm i doborem odpowiednich form drzew. Takie działania dobrze korespondują z
ogólną tendencją w miastach, gdzie instalacja kanalizacji deszczowej są przeciążone i
wskazane jest jak największy odbiór wody wprost przez glebę.
(492) Sugeruje się również stworzenie na ulicy tzw. „psiej toalety”, czyli choć
niewielkiego skrawka zieleni, ogrodzonego, wyposażonego w woreczki i
przeznaczonego do potrzeb fizjologicznych czworonogów.
(493) Bezpośrednio przed budynkami pofabrycznymi, po przeciwnej stronie ulicy,
znajdują się niewielkie bloki mieszkalne, cofnięte względem ulicy. Przestrzeń ta jest
obecnie niewielkim zieleńcem, który potencjalnie można zagospodarować na potrzeby
parku, tj. ustawić ławki, utwardzić niewielkie alejki i podświetlić. Zapewni to
namiastkę wspomnianych wcześniej w opracowaniu miejsc półprywatnych, do
spędzania wolnego czasu, lub zebraniu sił przez osoby starsze. Kolejnym takim
miejscem jest ogrodzony obecnie teren między szkołą, a ulicą. Podobnemu celowi
powinny także służyć wewnętrzne dziedzińce, które dziś są praktycznie w 100%
utwardzone i służą jako miejsca postojowe dla samochodów. Dla zmiany tego faktu
służyć by mogło wyjście z inicjatywą przez władze miasta np. częściowego
dofinansowania modernizacji tych dziedzińców, przy zapewnieniu w zamian ich
większej ogólnodostępności oraz zagospodarowania przez zieleń. Jako pokazowy
warto tu zaprojektować dziedziniec po byłej fabryce.
(494) Funkcja biurowa przewidywana na przedmiotowej inwestycji jest tą, która nie
powoduje generowania dużego natężenia hałasu, co było zarzutem mieszkańców do
poprzednio znajdującego się tu klubu muzycznego. Zieleń wysoka w dużym stopniu
rośnie w miejscach kolidujących z potencjalną rozbudową. Trzeba się liczyć zatem z
koniecznością jej wycinki i zastosowaniu rekompensaty w innych, ściśle
przewidzianych miejscach.
(495) Zdjęcia Obszaru 2 zaprezentowano poniżej.
110
7.4.2.8.
Założenia dla rewitalizacji Obszaru 2
(496) Rewitalizacja Obszaru 2 w sferze przestrzennej:
(a) Problemy w sferze przestrzennej:
(i)
Dekapitalizacja zespołów zabudowy poprzemysłowej,
(ii)
Dekapitalizacja zespołów zabudowy mieszkaniowej,
(iii)
Brak „małej architektury”,
(iv)
Niewykorzystany potencjał obszaru Miasta w centrum miasta.
111
(b) Zakładane cele w sferze przestrzennej:
(i)
Włączenie niezainwestowanych obszarów w strukturę przestrzenno
– funkcjonalna miasta,
(ii)
Adaptacja istniejących zasobów na potrzeby zrównoważonego
rozwoju miasta,
(iii)
Zainwestowanie niewykorzystywanych nieruchomości, nadanie im
nowych funkcji,
(iv)
Wprowadzenie zieleni i przestrzeni publicznych,
(v)
Zapewnienie ładu przestrzennego,
(vi)
Zwiększanie spójności terytorialnej miasta,
(vii)
Efektywne wykorzystanie i ochrona zasobów przestrzennych
miasta,
(viii)
Zwiększanie spójności terytorialnej miasta,
(ix)
Zwiększanie dostępności przestrzennej i komunikacyjnej miasta,
(x)
Urbanistyczno
niezainwestowanych.
-
architektoniczna
aktywizacja
terenów
(c) Działania planowane w sferze przestrzennej:
(i)
„Zagospodarowanie terenów po byłej fabryce Flakowicza na tereny
pofabryczne”. W wyniku realizacji projektu zostanie zagospodarowany
teren o pow. ok. 1.421 m2,
(ii)
„Rozbudowa oraz zmiana sposobu użytkowania budynku wraz
podłączeniem do sieci gazowej” – Przekształcenie istniejących budynków,
budowli i terenów z funkcji przemysłowej dotychczas wykorzystywanych
przez Zakład Przemysłu Odzieżowego „Kalpo” na inne funkcje
nieprzemysłowe. W wyniku realizacji projektu zostanie zagospodarowany
teren o pow. ok. 1.641 m2,
(497) Rewitalizacja Obszaru 2 w sferze gospodarczej:
(a) Problemy w sferze gospodarczej:
(i)
Niski stopień aktywizacji gospodarczej terenu,
(ii)
Niska atrakcyjność inwestycyjna dla działalności biurowo –
handlowo - usługowej,
(b) Zakładane cele w sferze gospodarczej:
(i)
Aktywizacja funkcji społeczno – gospodarczych obszaru,
(ii)
Rozwój przedsiębiorczości, w tym MSP,
(iii)
Budowanie bazy podatkowej na potrzeby budżetu miasta,
112
(c) Działania planowane w sferze gospodarczej:
(i)
„Zagospodarowanie terenów po byłej fabryce Flakowicza na tereny
pofabryczne”. (Urząd Miasta we współpracy z partnerem prywatnym w
ramach PPP). W wyniku realizacji projektu nastąpi aktywizacja
gospodarcza terenu o pow. ok. 1.421 m2 mierzona liczbą nowych miejsc
pracy.,
(ii)
„Rozbudowa oraz zmiana sposobu użytkowania budynku wraz
podłączeniem do sieci gazowej” – Przekształcenie istniejących budynków,
budowli i terenów z funkcji przemysłowej dotychczas wykorzystywanych
przez Zakład Przemysłu Odzieżowego „Kalpo” na inne funkcje
nieprzemysłowe. W wyniku realizacji projektu nastąpi aktywizacja
gospodarcza terenu o pow. ok. 1.641 m2 mierzona liczbą nowych miejsc
pracy,
(iii)
„Ożywienie społeczno – gospodarcze rewitalizowanych terenów
poprzez promowanie przedsiębiorczości”. W wyniku realizacji projektu
nastąpi aktywizacja gospodarcza terenu o pow. ok. 22.889m2 mierzona
liczbą nowych miejsc pracy.
(498) Rewitalizacja Obszaru 2 w sferze społecznej:
(a) Problemy w sferze społecznej:
(i)
Postępująca marginalizacja społeczna obszaru,
(ii)
Rosnąca liczba osób bezrobotnych,
(b) Zakładane cele w sferze społecznej:
(i)
Aktywizacja środowisk lokalnych,
(ii)
Utworzenie nowych miejsc pracy,
(iii)
Integracja społeczna,
(iv)
Przeciwdziałanie wykluczeniu i marginalizacji społecznej obszaru,
(v)
Podniesienie bezpieczeństwa publicznego,
(c) Działania planowane w sferze społecznej:
(i)
„Zagospodarowanie terenów po byłej fabryce Flakowicza na tereny
pofabryczne” (Urząd Miasta we współpracy z partnerem prywatnym w
ramach PPP). W wyniku realizacji projektu nastąpi aktywizacja społeczna
terenu o pow. ok. 1.421 m2 mierzona zmniejszeniem liczby osób
bezrobotnych i pobierających zasiłki oraz spadkiem przestępczości,
(ii)
„Rozbudowa oraz zmiana sposobu użytkowania budynku wraz
podłączeniem do sieci gazowej” – Przekształcenie istniejących budynków,
budowli i terenów z funkcji przemysłowej dotychczas wykorzystywanych
przez Zakład Przemysłu Odzieżowego „Kalpo” na inne funkcje
nieprzemysłowe. W wyniku realizacji projektu nastąpi aktywizacja
społeczna terenu o pow. ok. 1.641 m2 mierzona zmniejszeniem liczby osób
bezrobotnych i pobierających zasiłki oraz spadkiem przestępczości,
113
(iii)
„Integracja mieszkańców, zapobieganie i przeciwdziałanie
wykluczeniu społecznemu”. W wyniku realizacji projektu nastąpi
aktywizacja społeczna terenu o pow. ok. 22.889m2 mierzona
zmniejszeniem liczby osób bezrobotnych i pobierających zasiłki oraz
spadkiem przestępczości.
7.4.3.Obszar 3. Ulica Wojciecha Jabłkowskiego
(499) Charakterystyka obszaru uwzględnia opis założeń urbanistyczno –
architektonicznych do koncepcji zagospodarowania przestrzennego tego obszaru,
określających zasady rewitalizacji w aspektach społeczno – przestrzennym,
ekonomicznym, architektoniczno – estetycznym, urbanistyczno – ekonomicznym i
ekologicznym.
7.4.3.1.
Zasięg terenowy
(500) Jest to kwartał zabudowy w kształcie prostokątnym, zdefiniowany ulicami
Jabłkowskiego, Gołębią, Podgórze oraz al. Wojska Polskiego, o pow. ok. 1,7 ha.
(501) Teren nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
(502) Właścicielami terenu są miasto Kalisz, osoby fizyczne, Skarb Państwa i inne
podmioty.
(503) Mapę Obszaru 3 prezentuje rysunek poniżej. Granice Obszaru 3 zaznaczone
przerywaną linia czerwoną.
7.4.3.2.
Uwarunkowania historyczne
(504) Obszar 3 zlokalizowany jest od strony historycznego Przedmieścia Wrocławskiego.
114
(505) Przedmieście Wrocławskie usytuowane było od strony południowej miasta, przy
drodze prowadzącej w kierunku Wrocławia13. Przepływająca tędy i rozwidlająca się na
dwie odnogi Prosna, umożliwiła założenie tutaj młynów wodnych. W późniejszych
latach, kiedy rozwinie się w Kaliszu przemysł włókienniczy, będzie działał tu folusz
wodny należący do fabryki Repphanów. Nieco dalej, przy dzisiejszej ulicy
Śródmiejskiej, ufundowano w XV wieku szpital i kościół św. Trójcy, zastąpiony w
1842 roku dużym - jak na ówczesne możliwości - szpitalem zaprojektowanym przez
Henryka Marconiego. Drugim obiektem sakralnym powstałym na tym przedmieściu
jest zespół kościelno - klasztorny Reformatów, wybudowany w 1676 roku. Obecnie
mieści się tam parafia św. Rodziny i klasztor SS Nazaretanek. Dalej za tymi
zabudowaniami, na skarpie górnej terasy rzecznej, założono trzy rozległe cmentarze ewangelicki (w 2 połowie XVII wieku), grecko-prawosławny (w 1787 roku) i
katolicki (w 1807 roku).
(506) Kwartał wypełniony jest domami mieszkalnymi pochodzącymi z XIX wieku,
stanowiącymi determinantę przestrzenną, w dużej części wpisanymi do rejestru
zabytków, o wysokości w większości II lub III kondygnacji. Budynki o wartościowej
architekturze i wyjątkowej wartości kulturowej dla miasta są bardzo zaniedbane i
popadają w ruinę. „Ślepa ulica” - w latach 70' obszar podzielony w wyniku budowy al.
Wojska Polskiego - ulicy dwujezdniowej, odcinka drogi krajowej nr 25. W efekcie
uległ zmianie układ komunikacyjny i oddzielił ulicę od bezpośredniego połączenia z
al. Wojska Polskiego.
7.4.3.3.
Aspekt społeczno – przestrzenny rewitalizacji Obszaru 3
(507) Ze względów społecznych teren określony jako ten ze skumulowanymi,
ponadprzeciętnymi negatywnymi zjawiskami społecznymi (bezrobocie, patologia,
przestępczość, ubóstwo).
(508) Na terenie nie ma miejsc przeznaczonych do rekreacji mieszkańców. Najbliższy
skwer leży na końcu ulicy oraz sporadycznie funkcję tą przejęły wewnętrzne
dziedzińce. Te natomiast nie spełniają należycie swojej roli ze względu na brak
infrastruktury. Dzieci więc bawią się wprost na ulicy, a dorośli spędzają czas na
rozmowach w bramach przejazdowych na podwórza.
(509) W polityce społecznej jednym z celów powinno być przeciwdziałanie wykluczeniu.
Obecnie bowiem na terenie nie ma nowych inwestycji, nawet najmniejszych, co
skutkuje podupadaniem okolicy i brakiem inicjatywy mieszkańców. Przełamać tą
tendencję może wprowadzenie nowej grupy społecznej.
(510) Teren ze względu na wartości architektoniczne mógłby dobrze spełniać rolę na
siedzibę jednostek kulturowych nie związanych z głównym nurtem, np. galerie
studentów Akademii Sztuk Pięknych lub, szkoły artystyczne.
(511) Sprawa poczucia bezpieczeństwa na ulicy jest z pewnością istotna. Warto
zainwestować w stworzenie tzw. „stref bezpieczeństwa”.
(512) Dużym potencjałem jest znaczny teren wewnątrz kwartału – podwórza. Warto je
zagospodarować tak, aby w większym stopniu wykorzystywali je mieszkańcy.
Najprostszym działaniem może być założenie zielonych skwerów – wytyczenie
trawników, powiązanie miejsc szczególnych siecią ścieżek, wzbogacenie co
ładniejszych fragmentów o ławki. Warto pamiętać o rekreacji dzieci – place zabaw lub
niewielkie boiska sportowe (np. jeden kosz do koszykówki i fragment utwardzonego
13
http://www.info.kalisz.pl/historia/jak_budo.htm
115
terenu). Te inwestycje łączą się naturalnie z małą architekturą, tj np. przebudową
ogrodzeń.
7.4.3.4.
Aspekt ekonomiczny rewitalizacji Obszaru 3
(513) Na ulicy znajdują się nieużytkowane budynki, które obecnie trzeba utrzymywać. W
oczywisty sposób po ich remoncie można by było z nich czerpać zyski.
(514) Dająca się odczuć wśród mieszkańców bardzo niska zamożność, skutkująca brakiem
inwestycji (remontów) oraz generalnym niskim poziomem estetyki. To z kolei nie
skłania inwestorów do lokalizacji tu punktów usługowo-handlowych
(515) Pomoc mieszkańcom, przy ograniczonym własnym wkładzie finansowym.
Możliwość osiągnięcia takiego celu poprzez zaangażowanie się w pomoc techniczną i
aktywizację jednostek miejskich.
(516) Próba dywersyfikacji przekroju społecznego poprzez wprowadzenie nowej grupy o
większej aktywności finansowej i społecznej. Obecne zgromadzenie na małym
obszarze ludności zubożałej ciągnie za sobą zazwyczaj wzrost przestępczości i
wielopoziomową stagnację dla okolicy.
(517) Obecny, bardzo zły, stan techniczny budynków wpływa na zwiększenie kosztów ich
utrzymania. Inwestycja w energooszczędność obiektów zmniejszyłaby bieżące
wydatki. Działania możliwe do wykonania przy takim założeniu to m.in.
termomodernizacje elewacji, wymiany okien i drzwi zewnętrznych, montowanie
regulatorów ciepła, modernizacja kotłowni.
(518) Przeznaczenie jednego budynku na cele biurowo-handlowe, jego wyremontowanie i
skuszenie inwestorów niskimi czynszami zmieniłoby strukturę mieszkańców. Podobny
efekt można by uzyskać, sprzedając jeden z budynków prywatnemu deweloperowi,
który wyremontowałby go, a następnie sprzedał mieszkania nowym klientom.
Kolejnym pomysłem jest próba włączenia ulicy w miejską sieć ścieżek rowerowych,
co skutkowałoby częstszymi odwiedzinami okolicy przez osoby postronne.
7.4.3.5. Aspekt architektoniczno – estetyczny rewitalizacji
Obszaru 3
(519) W kwestii estetyki, ulica jest bardzo zaniedbana. Stan elewacji w większości jest
fatalny. Odpadają tynki, nieszczelne opierzenia powodują dalszą korozję poprzez
wnikanie wody w ściany i fundamenty. Potencjał miejsca jest jednak znaczny, gdyż
architektura budynków ma dużą wartość. Znajdują się tu liczne ozdoby wykonane w
tynkach, m.in. bonie, gzymsy, obramienia okien, detale o formach głów ludzkich,
zdobienia bram wejściowych i inne elementy warte zachowania lub odtworzenia.
(520) Ulica o dużym potencjale i możliwym do odtworzenia klimacie dawnych lat. Aby
doprowadzić do tego stanu, konieczne są liczne remonty, szczególnie fasad
zatrzymujących proces dewastacji. Sugerowana minimalna ingerencja projektowa,
polegająca jedynie na odtworzeniu stanu pierwotnego, przy użyciu materiałów
zgodnych z oryginalnymi. Należy także przypuszczać, że nie ujawniony na zewnątrz
stan instalacji wewnętrznych oraz stan techniczny budynków (np. szczelność dachów,
remonty stropów, drewnianych klatek schodowych) jest również zły.
(521) Przeprowadzenie najpilniejszych remontów, tj odnowienie fasad od strony ulicy w
znacznym stopniu poprawi estetykę ulicy. Zamontowanie jej oświetlenia wpłynie
116
pozytywnie na poczucie bezpieczeństwa po zmroku. Uzupełnieniem mogło by być
założenie kamer na ulicy z podpięciem do monitoringu miejskiego policji.
7.4.3.6. Aspekt urbanistyczno – ekonomiczny rewitalizacji
Obszaru 3
(522) Ulica ta jest prosta, składa się z dwóch ciągłych pierzei. W kierunku al. Wojska
Polskiego nieznaczne poszerzenie ulicy wykorzystywane jako nieuporządkowany
parking. Wysokość budynków w przewadze II lub III kondygnacyjnych.
(523) Podwórza zagospodarowane chaotycznie, w większości budynkami parterowymi
(nie zawsze murowanymi) w fatalnym stanie. Znajdują się tam też II-kondygnacyjne
budynki mieszkalne oraz garaże. Przeważa tu funkcja gospodarcza - liczne skrytki
lokatorskie i pustostany; bardzo sporadycznie przestrzeń tam wykorzystywana na cele
rekreacyjne
(524) Zadania urbanistyczne powinny się skupić na niewielkiej regulacji układu
parkowania na ulicy, szczególnie przy styku z al. Wojska Polskiego. Działania takie
zawsze poprawiają bezpieczeństwo i komfort pieszych i kierowców. Ulica zyskałaby
także nowy blask przy wymianie chodnika i utwardzenia jezdni, nie są to jednak
zadania najpilniejsze. Znacznie wartościowszym projektem byłoby wspólne
uporządkowanie oficyn, tworząc tam plac zabaw oraz miejsce dla mieszkańców
otoczone zielenią. Wyraźny jest bowiem brak przestrzeni zapewniającą lepszą
integrację wśród mieszkańców.
(525) W przypadku braku możliwości pozyskania środków unijnych na rewitalizację ulicy
i związanymi z tym ograniczeniami finansowymi, sugeruje się zastosowanie metody
„akupunktury miasta”, polegającej na licznych niewielkich działaniach podnoszących
jakość otaczającej przestrzeni. Rozwiązania tak stosowane są proste i pozornie nie
przekładające się na większy skutek. Polegają m.in. na odmalowywaniu np. ławek, czy
pojedynczej ściany, fragmentarycznych remontach (np. jednej bramy) czy
zagospodarowaniu jednego dziedzińca. Kontrast pomiędzy odrestaurowanym
fragmentem, a zaniedbanym otoczeniem jest tak wielki, że skłania mieszkańców do
większej dbałości o wspólne dobro i motywuje do działań wnoszących nową jakość
przez poszerzenie skali remontów. Przy otwartości władz miasta rozpoczyna to
przyszłą ściślejszą współpracę z mieszkańcami rewitalizowanych kwartałów.
7.4.3.7.
Aspekt ekologiczny rewitalizacji Obszaru 3
(526) Bezpośrednio na ulicy zieleń nie występuje – brak drzew, brak trawników. W
zamian silnie zazielenione są dziedzińce. Ziemia jest na nich utwardzona tylko w
niewielkim stopniu, a pozostała część gruntu porośnięta jest trawami. Licznie
występują tu też drzewa, zazwyczaj liściaste i często owocowe. Ich wielkość
wskazuje, że całość powstawała przez lata, bez widocznego projektu, jest obecnie
zdecydowanie nieuporządkowana, skąd też wrażenie chaosu. Koniec ulicy łączy się z
niewielkim skwerem przy ul. Mikołaja Kopernika, na tyłach Muzeum Okręgowego
Ziemi Kaliskiej.
(527) W związku z brakiem możliwości wprowadzenia zieleni na ulicy, należy zająć się
jej zagospodarowaniem na dziedzińcach. Idealną byłyby wizja stworzenia tam jednego
dużego dziedzińca, którym można by było chodzić alternatywnie do wąskich
chodników przy ulicy.
(528) Kolejną kwestią godną zauważenia są występujące jeszcze w okolicy przestarzałe
piece opalane węglem. Należy podnosić świadomość ekologiczną społeczeństwa i
117
dążyć do wyeliminowania zanieczyszczeń pyłowych szkodliwych dla zdrowia i
atmosfery.
(529) Opracowanie projektu zagospodarowującego wspólnie (maksymalnie dużą i
możliwą ze względów na prawa własności) ilość dziedzińców. Uwzględnienie tam
próby ich scalenia w jeden organizm połączony chodnikami, trawnikami i
wkomponowując istniejący drzewostan w przyszły układ.
(530) Zmodernizowanie układów grzewczych, z naciskiem na niewielkie wspólne
kotłownie oraz prywatne piece. Zadanie to powinno być realizowane w przeważającej
większości przez właścicieli budynków. Tej akcji warto by towarzyszyła jeszcze jedna
– informacyjna, np. w formie ulotek o korzyściach (zdrowotnych, ekonomicznych,
ekologicznych) związanych ze zmianą sposobu ogrzewania.
(531) Zdjęcia Obszaru 3 zaprezentowano poniżej.
7.4.3.8.
Założenia dla rewitalizacji Obszaru 3
(532) Rewitalizacja Obszaru 3 w sferze przestrzennej:
(a) Problemy w sferze przestrzennej:
(i)
Dekapitalizacja zespołów zabudowy mieszkaniowej,
(ii)
Dekapitalizacja obiektów zabytkowych,
(iii)
Brak dostępu do infrastruktury technicznej,
(iv)
Brak „małej architektury”,
(v)
Niewykorzystany potencjał obszaru miasta w centrum miasta.
118
(b) Zakładane cele w sferze przestrzennej:
(i)
Przywrócenie walorów zdegradowanej tkanki miejskiej,
(ii)
Włączenie obszaru w strukturę przestrzenno – funkcjonalną miasta,
(iii)
Ochrona dziedzictwa kulturowego i tradycyjnych elementów
środowiska miejskiego,
(iv)
Ochrona zabytkowych budynków mieszkalnych,
(v)
Adaptacja istniejących zasobów na potrzeby zrównoważonego
rozwoju miasta,
(vi)
Zainwestowanie niewykorzystywanych nieruchomości, nadanie im
nowych funkcji,
(vii)
Zapewnienie ładu przestrzennego,
(viii)
Zwiększenie spójności terytorialnej miasta,
(ix)
Zwiększanie dostępności przestrzennej i komunikacyjnej miasta,
(x)
Urbanistyczno - architektoniczna aktywizacja obszaru,
(xi)
Tworzenie dominant przestrzennych,
(xii)
Kreowanie nowej jakości przestrzeni.
(c) Działania planowane w sferze przestrzennej:
(i)
„Odtworzenie starej zabudowy mieszkaniowej”. W wyniku
realizacji projektu zostanie odnowiony teren o pow. ok. 1,7ha,
(ii)
„Rewitalizacja budynku mieszkalno - usługowego oraz kompleksu
garaży”. W wyniku realizacji projektu zostanie odnowiony budynek o pow.
673m2,
(533) Rewitalizacja Obszaru 3 w sferze gospodarczej:
(a) Problemy w sferze gospodarczej:
(i)
Niski stopień aktywizacji gospodarczej terenu,
(ii)
Niska atrakcyjność inwestycyjna dla działalności biurowo –
handlowo - usługowej,
(b) Zakładane cele w sferze gospodarczej:
(i)
Aktywizacja funkcji społeczno – gospodarczych obszaru,
(ii)
Rozwój przedsiębiorczości, w tym MSP,
(iii)
Budowanie bazy podatkowej na potrzeby budżetu miasta,
(c) Działania planowane w sferze gospodarczej:
119
(i)
„Odtworzenie starej zabudowy mieszkaniowej” (Urząd Miasta we
współpracy z partnerem prywatnym w ramach PPP). W wyniku realizacji
projektu nastąpi aktywizacja gospodarcza terenu o pow. ok. 1,7ha mierzona
liczbą nowych miejsc pracy,
(ii)
Rewitalizacja budynku mieszkalno-usługowego oraz kompleksu
garaży”. W wyniku realizacji projektu nastąpi aktywizacja gospodarcza
budynku o pow. 673m2 mierzona liczbą nowych miejsc pracy,
(iii)
„Ożywienie społeczno – gospodarcze rewitalizowanych terenów
poprzez promowanie przedsiębiorczości”. W wyniku realizacji projektu
nastąpi aktywizacja gospodarcza terenu o pow. ok. 1,7ha mierzona liczbą
nowych miejsc pracy,
(534) Rewitalizacja Obszaru 3 w sferze społecznej:
(a) Problemy w sferze społecznej:
(i)
Postępująca marginalizacja społeczna obszaru,
(ii)
Rosnąca liczba osób bezrobotnych,
(iii)
Niskie bezpieczeństwo publiczne,
(b) Zakładane cele w sferze społecznej:
(i)
Aktywizacja środowisk lokalnych,
(ii)
Utworzenie nowych miejsc pracy,
(iii)
Integracja społeczna,
(iv)
Dywersyfikacja struktury społecznej,
(v)
Przeciwdziałanie wykluczeniu i marginalizacji społecznej obszaru,
(vi)
Podniesienie bezpieczeństwa publicznego,
(c) Działania planowane w sferze społecznej:
(i)
„Odtworzenie starej zabudowy mieszkaniowej” (Urząd Miasta we
współpracy z partnerem prywatnym w ramach PPP). W wyniku realizacji
projektu nastąpi aktywizacja społeczna terenu o pow. ok. 1,7 ha mierzona
zmniejszeniem liczby osób bezrobotnych i pobierających zasiłki oraz
spadkiem przestępczości,
(ii)
Rewitalizacja budynku mieszkalno-usługowego oraz kompleksu
garaży”. W wyniku realizacji projektu nastąpi aktywizacja społeczna
budynku o pow. 673m2, mierzona zmniejszeniem liczby osób
bezrobotnych i pobierających zasiłki oraz spadkiem przestępczości,
(iii)
„Ożywienie społeczno – gospodarcze rewitalizowanych terenów
poprzez promowanie przedsiębiorczości”. W wyniku realizacji projektu
nastąpi aktywizacja społeczna terenu o pow. ok. 1,7 ha mierzona
zmniejszeniem liczby osób bezrobotnych i pobierających zasiłki oraz
spadkiem przestępczości.
120
7.4.4.Obszar 4. Ulica Żytnia
(535) Z uwagi na fakt, że jest to obszar, dla którego obowiązuje miejscowy plan
zagospodarowania
przestrzennego
charakterystyki
obszaru
dokonano
z
uwzględnieniem uwarunkowań historycznych i istniejącego stanu zagospodarowania.
7.4.4.1.
Zasięg terenowy
(536) Jest to kwartał zdefiniowany ulicami Żytnią i Braci Niemojowskich, rzeką Swędrnią
i cmentarzem Tyniec, o pow. 14,57ha. Zlokalizowany jest we wschodniej części
miasta, na północ od rzeki Prosny i po zachodniej stronie rzeki Swędrni, która uchodzi
do Prosny.
(537) Właścicielem terenu jest miasto Kalisz.
(538) Dla terenu obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego – Tyniec
(MPZP), zatwierdzony uchwałą Rady Miejskiej Kalisza nr .XI/135/2003 z dnia .25
września 2003 roku.
(539) Mapę Obszaru 4 prezentuje rysunek poniżej. Granice Obszaru 4 zaznaczone
przerywaną linia czerwoną.
121
7.4.4.2.
Uwarunkowania historyczne
(540) Obszar 4 zlokalizowany jest na terenach historycznej osady Tyniec. Jest to obszar
posiadający poświadczone archeologicznie ślady osadnictwa pradziejowego i
starożytnego, ze szczególnym uwzględnieniem epoki brązu i wczesnej epoki żelaza
oraz okresu lateńskiego i rzymskiego.
(541) Prace wykopaliskowe prowadzone w latach w latach 1950-1960 potwierdziły
istnienia w pierwszych wiekach naszej ery w rejonie miasta Kalisza, następujących
osad Piwonice, Tyniec, Dobrzec, Wesółki, Zagórzyn oraz Zadowice14.
(542) W 1265 r. Bolesław Pobożny oddał wieś Tyniec kaliskiemu wójtowi Rytwinowi do
osadzania na prawie niemieckim.
(543) W 1362 r. król Kazimierz Wielki oddał Kaliszowi wieś Tyniec, pod warunkiem
utrzymywania przez mieszczan w dobrym stanie drogi wodnej na Prośnie, na odcinku
od miasta do klasztoru w Ołoboku.
(544) W 1630 r. miasto posiadało cegielnię na Tyńcu. W 1792 r. cegielnia miejska na
Tyńcu produkowała cegłę, o wymiarach pół łokcia długości i 6 1/2 cala szerokości
oraz 3 cale szerokości.
(545) Jak wskazuje opis miasta dokonany przez Prusaków w latach 1793-94 Kalisz
posiadał min. wieś Tyniec i jedną cegielnię. W 1906r. w granice Kalisza włączono
przedmieścia i najbliższe wsie: Dobrzec Mały, Czaszki, Wydory, Ogrody, Tyniec,
tereny od rogatki wrocławskiej do dworca kolejowego.
(546) Cegielnie na Tyńcu mają średniowieczną tradycję, już wtedy wykorzystywano
istniejące tu pokłady gliny. W pocz. XX w. na Tyńcu wymieniane są cegielnie Stencla
i Sztarka oraz Binkowskiego i Graczykowskiego, które w okresie międzywojennej
prosperity dostarczały do odbudowywanego właśnie Kalisza milionów cegieł,
dachówek i sączków. Dla celów odbudowy Kalisz po zburzeniu miasta w 1914r.,
uruchomiono sześć miejscowych cegielni. Z góry zakupiono od nich roczną produkcję
– ponad 10 mln sztuk cegieł.
7.4.4.3.
Opis aktualnego stanu Zagospodarowania Obszaru 4
(547) Teren cegielni Miasto Kalisz przejęto w 1992 r. od Krotoszyńskiego
Przedsiębiorstwa Ceramiki Budowlanej w Krotoszynie. W skład przejętej
nieruchomości wchodziły działki gruntowe o ogólnej powierzchni 11,22ha, w tym
wyrobisko kopali gliny, złoże surowca i zniwelowany teren piaskowni oraz budynki z
piecem do wypalania cegły i suszarnie. Tereny te przejęto z zamiarem przeznaczenia
na obiekty użyteczności publicznej, sportowo – rekreacyjne, działalność rzemieślniczą
oraz pod budownictwo jednorodzinne.
(548) Na przedmiotowym terenie stoją zniszczone obiekty po nieistniejącej cegielni, kilka
zamieszkałych budynków oraz duże wyrobisko po iłach, wypełnione wodą. Skarpy
wyrobiska porastają drzewa, głównie samosiewy. Wśród drzew dominują takie
gatunki jak: jesiony, wierzby, osiki, brzozy i klony. W 2003r. przeprowadzono
niwelację terenu oraz profilowania skarp wyrobiska.
14
Na podstawie: W. Kościelniak, K. Walczak, Kronika Miasta Kalisza, Kalisz 2002, Dzieje Kalisza pod red.
Władysława Rusińskiego, Poznań 1977, K. Dobak-Splitt, J. A. Splitt, Kalisz poprzez wieki
122
(549) Teren Obszaru 4 jest antropogenicznie bardzo przeobrażony. Dużą część zajmuje
wyrobisko pocegielniane po eksploatacji iłów. Teren jest zdewastowany, przypomina
krajobraz księżycowy. Występują tu doły, najgłębszy wypełniony jest wodą, skarpy,
nierówności. Teren ten został dawno zasypany gruzem budowlanym, elementami
budowlanymi, drutami itp. oraz materiałem ziemnym. Między płotem cmentarza a
budynkami mieszkalnymi znajduje się teren zrekultywowany po dawnej niezbyt
głębokiej piaskowni.
(550) Zaniechanie wydobycia iłów nastąpiło w latach 80-ych z uwagi na likwidację
zdekapitalizowanej cegielni. Wydobycie pozostałych w złożu zasobów wynoszących
435 tys. m3, stało się niemożliwe z uwagi na zbyt małą ilość dla nowego zakładu.
Ponadto obszar złoża został pomniejszony przez infrastrukturę Miasta Kalisza oraz
konieczność pozostawienia filara ochronnego dla ulicy Braci Niemojowskich.
(551) W związku z powyższym, na wniosek Zarządu Miasta Wojewoda Wielkopolski
zwrócił się z wnioskiem o skreślenie z bilansu zasobów surowca ilastego „Tyniec”.
Zasoby anulowano decyzją Ministra Środowiska z 24.02.2000r.
(552) Znaczna część terenu to obszar starych wyrobisk porośniętych starymi drzewami i
zaroślami, przysypany hałdami odpadów z cegielni (popioły, żużle, gruz ceglany).
Narożnik ulic Braci Niemojowskich i Żytniej był intensywnie od wielu lat
zasypywany śmieciami i gruzem budowlanym. Część tych działań była legalna ze
względu na problem osuwisk skarp ww. dróg. Obecnie również w rejonie ulicy
Żytniej obserwuje się wysypywanie gruzu budowlanego i ziemi z wykopów.
(553) Obszar jest w dużej części wyłączony ze struktury przestrzennej miasta, pomimo
pełnego dostępu do wszystkich sieci Komunalnych.
(554) Ze względu na korzystne położenie w granicach administracyjnych miasta i dobre
skomunikowanie, obszar ma potencjał rozwojowy. Tkwi on we wzroście
intensywności zabudowy na cele wypoczynkowe, sportowo – rekreacyjne,
gastronomiczno - handlowe.
(555) Podjęcie działań rewitalizacyjnych pozwoli zagospodarować nieużytkowany dziś
teren do nowych funkcji, rozbudować i wykorzystać potencjał na potrzeby Parku
Krajobrazowego w mieście. Wyprowadzenie obszaru ze stanu kryzysowego i jego
długotrwały, zrównoważony rozwój korzystnie wpłyną na tereny przyległe i
gospodarczo-społeczny rozwój miasta.
(556) Teren w większości niezabudowany, przeznaczony do zainwestowania. W
obowiązującym miejscowy teren przeznaczony jest na następujące funkcje:
(a) Część I : zieleń urządzona, obiekty sportowo-rekreacyjne,
(b) Część II : obiekty sportowo – gastronomiczno - handlowe,
(c) Część III : obiekty sportowo – gastronomiczno - handlowe.
(557) Przyczyną degradacji Obszaru 4 jest przede wszystkim zanik pierwotnej formy
użytkowania. Rewitalizacja Obszaru 4 ma na celu włączenie nieużytkowanych
terenów poprzemysłowych w strukturę przestrzenną miasta oraz adaptację istniejących
zasobów na potrzeby zrównoważonego rozwoju miasta. Umożliwi zainwestowanie
terenów w harmonii ze środowiskiem przyrodniczym i krajobrazem. Zwiększy ład
przestrzenny i spójność terytorialną miasta wraz z integracją przestrzeni miejskich.
123
Rewitalizacja Obszaru 4 ma również na celu ekonomiczno-społeczną i urbanistycznoarchitektoniczną aktywizację terenu, biorąc pod uwagę uwarunkowania MPZP.
(558) Zdjęcia Obszaru 4 zaprezentowano poniżej.
7.4.4.4.
Założenia dla rewitalizacji Obszaru 4
(559) Rewitalizacja Obszaru 4 w sferze przestrzennej:
(a) Problemy w sferze przestrzennej:
(i)
Utrata spójności przestrzennej obszaru,
(ii)
Niskie zainwestowanie terenu,
(iii)
Niewykorzystany potencjał sportowo – rekreacyjny i turystyczny,
(b) Zakładane cele w sferze przestrzennej:
(i)
Włączenie nieużytkowanych terenów poprzemysłowych w strukturę
przestrzenną Miasta,
(ii)
Adaptacja istniejących zasobów na potrzeby zrównoważonego
rozwoju miasta,
(iii)
Zainwestowanie terenów,
(iv)
Zrównoważony rozwój miasta,
(v)
Zapewnienie ładu przestrzennego,
(vi)
Zwiększanie spójności terytorialnej miasta,
124
(vii)
Efektywne wykorzystanie i ochrona zasobów miasta,
(viii)
Urbanistyczno-architektoniczna
poprzemysłowych,
terenów
aktywizacja
(c) Działania planowane w sferze przestrzennej: nie zaplanowano działań w sferze
przestrzennej na etapie opracowania ZPROMiP.
(560) Rewitalizacja Obszaru 4 w sferze gospodarczej:
(a) Problemy w sferze gospodarczej:
(i)
Zanik pierwotnej formy użytkowania obszaru poprzemysłowego,
(ii)
Niski stopień aktywizacji gospodarczej terenu,
(iii)
Zbyt niska atrakcyjność turystyczna,
(iv)
Niski wskaźnik przedsiębiorczości,
(b) Zakładane cele w sferze gospodarczej:
(i)
Przywrócenie
poprzemysłowych
funkcji
społeczno-gospodarczych
(ii)
Rozwój handlu i gastronomii oraz turystyki,
(iii)
Podniesienie atrakcyjności turystycznej miasta,
(iv)
Aktywizacja gospodarcza środowisk lokalnych,
(v)
Zainwestowanie terenów,
(vi)
Utworzenie nowych miejsc pracy,
na
terenach
(c) Działania planowane w sferze gospodarczej: nie zaplanowano działań w sferze
gospodarczej na etapie opracowania ZPROMiP.
(561) Rewitalizacja Obszaru 4 w sferze społecznej:
(a) Problemy w sferze społecznej:
(i)
Postępująca marginalizacja społeczna terenu,
(ii)
Wysoka liczba osób bezrobotnych,
(iii)
Wysoki poziom ubóstwa i trudnych warunków mieszkaniowych,
(iv)
Niekorzystne trendy demograficzne,
(b) Zakładane cele w sferze społecznej:
(i)
Przywrócenie
poprzemysłowym
funkcji
społeczno-gospodarczych
(ii)
Stymulowanie aktywności środowisk lokalnych,
(iii)
Integracja społeczna,
na
terenie
125
(iv)
Zwiększenie elastyczności rynku pracy,
(v)
Zwiększenie stabilności zawodowej mieszkańców,
(vi)
Zwiększenie atrakcyjności rynku pracy,
(vii)
Zapewnienie równego dostępu mieszkańców we wszystkich jego
częściach
do
powszechnych
usług
użyteczności
publicznej
przeciwdziałając wykluczeniu społecznemu i marginalizacji.
(c) Działania planowane w sferze społecznej: nie zaplanowano działań w sferze
społecznej na etapie opracowania ZPROMiP.
8. Projekty rewitalizacyjne
8.1. Identyfikacja kierunków działań rewitalizacyjnych
(562) Identyfikacji kierunków działań rewitalizacyjnych dokonano w oparciu o
endogeniczne czynniki rozwoju gospodarczego i społecznego obszarów
dysfunkcyjnych, zdefiniowane w toku diagnozy przestrzenno – społeczno gospodarczej miasta i opracowania założeń urbanistyczno – architektonicznych dal
tych obszarów. Przy czym, przez endogeniczne czynniki rozwoju gospodarczego i
społecznego rozumie się czynniki, które bezpośrednio determinują potencjał rozwoju
danego obszaru podnosząc jego zdolność do budowania trwałych przewag
konkurencyjnych w oparciu o własne, wewnętrzne zasoby (przewagi konkurencyjne
danego obszaru15). Podnoszą atrakcyjność miasta z punktu widzenia mieszkańców,
turystów i inwestorów.
(563) ZPROMiP ma na celu uruchomienie takich procesów rewitalizacyjnych, aby
maksymalizować korzyści wynikające z aktywizacji endogenicznych czynników
rozwoju społeczno - gospodarczego na danym obszarze.
(564) Przy identyfikacji działań rewitalizacyjnych kierowano się przede wszystkim
potencjałem obszarów dysfunkcyjnych wyznaczonych do rewitalizacji i możliwością
dyfuzji efektów uzyskanych w wyniku tych działań. Za kryterium kluczowe wyboru
uznano zdolność do nadania im nowej jakości funkcjonalnej i stworzenia warunków
do rozwoju w oparciu o charakterystyczne uwarunkowania endogeniczne.
(565) Uwzględnione w ZPROMiP działania rewitalizacyjne odpowiadają na potrzeby
zarówno
partnerów
społeczno-gospodarczych,
właścicieli
nieruchomości
zlokalizowanych na obszarach dysfunkcyjnych, jak i władz Miasta Kalisza. Wśród
bezpośrednich beneficjentów ZPROMiP, podejmujących realizację projektów
rewitalizacyjnych na zdefiniowanych obszarach dysfunkcyjnych, są:
(a) Miasto Kalisz,
(b) Prywatni właściciele działek zlokalizowanych w obszarach dysfunkcyjnych,
(c) Fundacja Kaliski Inkubator Przedsiębiorczości.
15
Analiza i identyfikacja międzyregionalnych uwarunkowań rozwoju w planowaniu strategicznym regionów,
Grzegorz Węcławowicz.
126
(566) Należy podkreślić, iż wszystkie przewidziane do realizacji w ZPROMiP działania
rewitalizacyjne stanowią odzwierciedlenie zdiagnozowanych problemów w mieście i
na obszarach dysfunkcyjnych i mają na celu przeciwdziałanie im.
(567) Rewitalizacja obszarów dysfunkcyjnych będzie oddziaływać bezpośrednio na grupy
odbiorców, wśród których kluczowe znaczenie mają:
(a) Mieszkańcy Miasta Kalisza,
(b) Mieszkańcy subregionu, Aglomeracji Kalisko – Ostrowskiej,
(c) Przedsiębiorcy prowadzący działalność na obszarach dysfunkcyjnych objętych
rewitalizacją,
(d) Pozostali
właściciele
dysfunkcyjnych,
nieruchomości
zlokalizowanych
na
obszarach
(e) Przedsiębiorcy i instytucje otoczenia biznesu prowadzące lub zamierzające
prowadzić działalność gospodarczą w Mieście Kalisz,
(f) Partnerzy i organizacje społeczne,
(g) Osoby bezrobotne w Mieście Kalisz i subregionie,
(h) Osoby niepełnosprawne.
8.2. Projekty rewitalizacyjne
(568) ZPROMiP obejmuje 5 projektów inwestycyjnych i 3 projekty „miękkie”, w tym 3
projekty zintegrowane, tj. inwestycyjne i „miękkie”. Projekty są w fazie
przygotowawczej. Nie zostały podjęte jeszcze żadne działania techniczne.
(569) Dwa projekty inwestycyjne inicjowane są przez podmioty prywatne, właścicieli
nieruchomości zlokalizowanych na obszarach dysfunkcyjnych.
(570) Trzy projekty zintegrowane są inicjowane i będą realizowane przez Urząd Miasta
Kalisza we współpracy z Fundacją Kaliski Inkubator Przedsiębiorczości oraz innymi,
zainteresowanymi partnerami procesu rewitalizacji w latach 2011 - 2020,
finansowane, ze środków własnych Urzędu Miasta i partnerów, w ramach partnerstwa
publiczno – prywatnego, z kredytów, dostępnych środków pomocowych z funduszy
unijnych oraz Mechanizmu JESSICA.
(571) Zestawienie projektów rewitalizacyjnych inwestycyjnych w podziale na obszary
dysfunkcyjne objęte rewitalizacja obejmuje:
(a) Obszar 1. Ulice Stawiszyńska – Warszawska:
(i)
„Brama wjazdowa do Kalisza od strony północnej”,
(b) Obszar 2. Ulica Fabryczna:
(i)
„Zagospodarowanie terenów po byłej fabryce Flakowicza na tereny
pofabryczne”,
(ii)
„Rozbudowa oraz zmiana sposobu użytkowania budynku wraz
podłączeniem do sieci gazowej” – Przekształcenie istniejących budynków,
budowli i terenów z funkcji przemysłowej dotychczas wykorzystywanych
127
przez Zakład Przemysłu Odzieżowego „Kalpo” na inne funkcje
nieprzemysłowe.
(c) Obszar 3. Ulica Wojciecha Jabłkowskiego:
(i)
„Odtworzenie starej zabudowy mieszkaniowej”.
(ii)
Rewitalizacja budynku mieszkalno-usługowego oraz kompleksu
garaży” przy ul. Harcerskiej 9
(572) Zestawienie projektów rewitalizacyjnych „miękkich” w podziale na obszary
dysfunkcyjne objęte rewitalizacja obejmuje:
(a) Obszar 1. Ulice Stawiszyńska – Warszawska:
(i)
„Działania miękkie na rzecz lokalnej społeczności towarzyszące
planowanym projektom inwestycyjnym, związane z przekształceniem
istniejących budynków, budowli i terenów z funkcji przemysłowej
dotychczas wykorzystywanych na inne funkcje nieprzemysłowe”,
(b) Obszar 2. Ulica Fabryczna:
(i)
„Działania miękkie na rzecz lokalnej społeczności towarzyszące
planowanym projektom inwestycyjnym, związane z przekształceniem
istniejących budynków, budowli i terenów z funkcji przemysłowej
dotychczas wykorzystywanych na inne funkcje nieprzemysłowe”,
(c) Obszar 3. Ulica Wojciecha Jabłkowskiego:
(i)
„Działania miękkie na rzecz lokalnej społeczności towarzyszące
planowanym projektom inwestycyjnym, związane z przekształceniem
istniejących budynków, budowli i terenów z funkcji przemysłowej
dotychczas wykorzystywanych na inne funkcje nieprzemysłowe”.
(573) Na potrzeby opisu projektów wykorzystano celowo opracowane karty projektów.
128
KARTA PROJEKTU
do Zintegrowanego Planu Rozwoju Obszarów Miejskich Miasta Kalisza do roku 2020
Obszar 1. Ulice Stawiszyńska - Warszawska
1. Nazwa projektu
„Brama wjazdowa do Kalisza od strony północnej”
2. Miejsce realizacji - ulice
Obszar tworzący kwartał zabudowy w kształcie trójkątnym,
(charakterystyka miejsca)
zdefiniowany ulicami Warszawską, Stawiszyńska oraz
znajdującym się za wałem - kanałem Bernardyńskim.
Przedłużeniem ulic są w kierunku północnym most
Bernardyński, a wschodnim most Warszawski. Kwartał
pośrednio przylega do rozpoczynającego się nieopodal Placu
Jana Kilińskiego. Powierzchnia kwartału wynosi ok 6.500m2.
3. Tytuł prawny do nieruchomości
Miasto Kalisz
4. Opis stanu istniejącego
Zabudowa w przewadze mieszkaniowa, z bardzo nielicznymi
mniejszymi funkcjami usługowymi, co powoduje izolację
społeczną mieszkańców. Budynki o 3 kondygnacjach
nadziemnych oraz podpiwniczeniu, w formie prostych
kamienic. Wnętrze kwartału z uwagi na niesprzyjający
charakter zabudowy i brak „małej architektury” nie spełnia roli
przestrzeni gromadzącej społecznie okolicznych mieszkańców.
Brak regularnych remontów spowodował znaczne zacofanie
kwartału i jego obecną niską konkurencyjność jako
potencjalnego miejsca lokalizacji biur czy usług. Pośrednio
powiązanym skutkiem tego procesu jest powstanie tu
„przestrzeni ucieczkowej”. Szczególnie po zmroku osoby
postronne mogą odczuć tu duży dyskomfort związany z
bezpieczeństwem.
Przestrzeń obecnie jest zdecydowanie nieuporządkowana.
Zarówno pod kątem urbanistycznym – brak ciągłości pierzei,
jak i dosłownym – gospodarczym. Aby stworzyć dogodne
przedpole do dalszych działań uzupełniających zabudowę,
warto w pierwszej kolejności przeznaczyć nieużytkowane
obiekty (pustostan) oraz niewielkie budynki gospodarcze do
rozbiórki.
Kwartał nie posiada w obecnym kształcie zdefiniowanych
przestrzeni publicznych oraz prywatnych. Jednym z celów jest
zaprojektowanie zabudowy z uwzględnieniem tego aspektu.
Projekt powinien także udostępniać ten teren dla osób
postronnych, być dla nich atrakcją i miejscem godnym
zwiedzenia.
5. Opis zadań, które są do wykonania
w ramach projektu
W ramach projektu zakłada się realizacje zadań
inwestycyjnych, o charakterze infrastrukturalnym i
pozainwestycyjnych, o charakterze działań „miękkich”.
Zadania inwestycyjne obejmują:
- rozbiórki,
- przebudowy,
- budowę nowych obiektów i zmianę funkcji dotychczasowych
na nowe.
Zadania pozainwestycyjne obejmują działania realizowane
przez instytucje otoczenia biznesu (m.in.: Fundacja Kaliski
Inkubator Przedsiębiorczości), w tym m.in.::
- szkolenia,
- doradztwo dla MSP,
- wsparcie finansowe MSP,
6. Cele realizacji projektu
Podstawowy cel projektu to dywersyfikacja Zagospodarowania
atrakcyjnego terenu w centrum Miasta – wizytówki Miasta.
129
Teren znajduje się w bardzo dobrym usytuowaniu w mieście.
Jest to trasa wjazdowa od strony Konina oraz stosunkowo duża
bliskość rynku. Pierzeje są mocno wyeksponowane. Fakty te
sprawiają, iż potencjalna zabudowa uzupełniająca kwartał
nosić może znamiona prestiżowej. Dążyć zatem należy do
usytuowania w tej lokacji budynków o wysokim standardzie
wykończenia oraz funkcji adekwatnej do miejsca. Korzystny
jest fakt niewielkiego zainwestowania terenu, co daje
możliwość na zaprojektowanie większej inwestycji.
W analizowanej lokalizacji zasadne jest stworzenie zespołu
obiektów wg zasady stosowanej m.in. w Berlinie, tj. 1/3
budynku (kondygnacje niższe) przeznaczona na funkcje
handlowo – usługowe (tj. np. sklepy oraz kawiarnie), kolejne
1/3 (piętra środkowe) przeznaczone na biura, natomiast
ostatnie 1/3 (szczyt budynku) przeznaczone na mieszkania.
Podział taki zapewni udostępnienie terenu dla osób
postronnych – związanych z handlem i gastronomią, co będzie
miało pośrednio korzystny wpływ na strukturę obecnych
mieszkańców (większa integracja społeczna). Kolejną zaletą
takiego rozwiązania jest wykorzystanie terenu przez cały dzień.
Rano będą tam pracownicy biurowi i klienci handlu, a
wieczorem mieszkańcy i klienci.
Działania obejmą także zapewnienie miejsc postojowych,
uporządkowanie istniejącej zieleni oraz dodanie nowych
nasadzeń czy wydzielenie bezpiecznego miejsca dla dzieci.
Bliskość kanału daje możliwość zagospodarowania tu
niewielkiego bulwaru, który co typowe dla podobnych miejsc,
jest dogodną lokalizacją dla niewielkich lokali
gastronomicznych. Dla komfortu użytkowników, projektowana
zabudowa będzie wydzielać w przestrzeni strefy publiczne,
(związane z otaczającymi ulicami), prywatne (będące spójnym
wnętrzem kwartału) oraz półprywatne (zagospodarowanie
„bulwaru” nad kanałem).
Z uwagi na zróżnicowanie topograficzne terenu, gdzie różnice
pomiędzy najwyższym punktem (okolice chodników przy
mostach), a najniższym (wnętrze kwartału, lub potencjalne
dojście do lustra wody w kanale) są znaczne, należy zapewnić
dostępność dla osób niepełnosprawnych lub np. matek z
wózkami dziecięcymi.
7. Nazwa i adres głównego realizatora
projektu (beneficjenta)
8. Inne podmioty uczestniczące w
realizacji projektu (jeśli dotyczy)
9. Przewidywany termin rozpoczęcia
i zakończenia projektu
10. Przewidywany, szacunkowy koszt
realizacji projektu w rozbiciu na
poszczególne lata w mln zł
Miasto Kalisz do współpracy z partnerem prywatnym w ramach
partnerstwa publiczno - prywatnego
Partner/partnerzy prywatny/prywatni
2012 - 2020
2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
0,0
11. Finansowanie projektu w mln zł
3,3
3,3
3,3
33,3
33,3
Źródło finansowania
Wkład własny inwestora
Planowana wysokość finansowania
JESSICA
Inne źródła: kredyty bankowe
33,3
33,3
33,3
33,3
Kwota
3,0
9,0
18,0
130
Nakłady ogółem
12. Dane kontaktowe zgłaszającego
projekt (imię i nazwisko, telefon, email)
Miasto Kalisz
Wydział Rozbudowy Miasta i Inwestycji
13. Posiadane zezwolenia niezbędne do
realizacji projektu (np. pozwolenie na
budowę itp.)
Brak
14. Uzasadnienie realizacji inwestycji
30,0
Dzięki realizacji projektu nastąpi:




















Włączenie niezainwestowanych obszarów w strukturę
przestrzenno – funkcjonalna miasta,
Adaptacja istniejących zasobów na potrzeby
zrównoważonego rozwoju miasta,
Zainwestowanie terenów,
Urozmaicenie monofunkcyjnej zabudowy,
Harmonijny rozwój miasta,
Zapewnienie ładu przestrzennego,
Zwiększanie spójności terytorialnej miasta,
Efektywne wykorzystanie i ochrona zasobów miasta,
Zwiększanie dostępności przestrzennej i komunikacyjnej
miasta,
Urbanistyczno-architektoniczna aktywizacja terenów
niezainwestowanych,
Tworzenie dominant przestrzennych,
Kreowanie nowej jakości przestrzeni miejskiej.
Aktywizacja funkcji społeczno – gospodarczych obszaru,
Rozwój przedsiębiorczości, w tym MSP,
Budowanie bazy podatkowej na potrzeby budżetu miasta
Aktywizacja środowisk lokalnych,
Utworzenie nowych miejsc pracy,
Integracja społeczna,
Przeciwdziałanie wykluczeniu i marginalizacji społecznej
obszaru,
Podniesienie bezpieczeństwa publicznego
KARTA PROJEKTU
do Zintegrowanego Planu Rozwoju Obszarów Miejskich Miasta Kalisza do roku 2020
Obszar 1. Ulice Stawiszyńska – Warszawska
Obszar 2. Ulica Fabryczna
Obszar 3. Ulica Wojciecha Jabłkowskiego
1. Nazwa projektu
Działania miękkie na rzecz lokalnych społeczności, towarzyszące
planowanym projektom inwestycyjnym, związanym z rewitalizacją
obszarów dysfunkcyjnych i przekształceniem istniejących budynków,
budowli miejskich oraz terenów poprzemysłowych
2. Miejsce realizacji - ulice
Nie dotyczy
(charakterystyka miejsca)
3. Tytuł prawny do nieruchomości Nie dotyczy
4. Opis stanu istniejącego
Nie dotyczy
5. Opis zadań, które są do
Możliwe do realizacji lub koordynacji działania miękkie organizowane i
wykonania
w ramach projektu prowadzone na rewitalizowanych terenach przez Fundację Kaliski
Inkubator Przedsiębiorczości w Kaliszu:
I. Ożywienie społeczno – gospodarcze rewitalizowanych terenów
131
poprzez promowanie przedsiębiorczości.
Działania:



Organizacja i przeprowadzenie szkoleń z zakresu możliwości
pozyskiwania dotacji celem inwestowania na terenach
rewitalizowanych.
Organizacja seminariów, szkoleń, spotkań na temat
tworzenia warunków dla rozwoju partnerstwa publiczno –
prywatnego na obszarze rewitalizowanym.
Wspomaganie inicjatyw ukierunkowanych na wzrost inwestycji
podnoszących konkurencyjność terenu poprzez szkolenia,
konferencje dla pracowników instytucji realizujących działania
na rzecz terenów rewitalizowanych oraz samorządów
lokalnych.

Wspieranie inicjatyw mających na celu rozwój określonych
dziedzin aktywności gospodarczej poprzez doradztwo,
informację.

organizacja
imprez
i
wydarzeń
wystawienniczym, targowym.

aktywizacja instytucji działających na rzecz przedsiębiorców
(fundusze, cechy, stowarzyszenia, fundacje, organizacje
branżowe) do podejmowania działań na rzecz wspierania
przedsiębiorczości na terenie rewitalizowanym poprzez
organizacje spotkań, wymianę doświadczeń z podobnymi
instytucjami na innym terenie.

organizacja i przeprowadzenie seminariów, szkoleń na temat
samozatrudnienia, prowadzenia własnej firmy, podnoszenia
kreatywności, czynnego poszukiwania pracy, zwiększania
motywacji, opracowywania dokumentów typu: CV, list
motywacyjny itp. dla mieszkańców terenów
rewitalizowanych(rózne grupy wiekowe)

organizacja i uruchomienie punktów informacji oraz porad
prawnych, finansowo – księgowych dla mieszkańców terenów
rewitalizowanych;

organizacja i przeprowadzenie kursów zapewniających
podniesienie umiejętności oraz nadających kwalifikacje
zawodowe dla osób z terenów rewitalizowanych;
o
charakterze
II. Integracja mieszkańców, zapobieganie i przeciwdziałanie
wykluczeniu społecznemu.
Działania

Organizacja i prowadzenie działań edukacyjnych dla osób
zagrożonych marginalizacją oraz pracowników instytucji
działających na ich rzecz.

Wzmacnianie poczucia własnej wartości wśród mieszkańców
rewitalizowanych obszarów poprzez organizację konkursów
propagujących przedsiębiorczość .

Tworzenie i nadzorowanie lokalnych centrów aktywizacji
społecznej na terenie rewitalizowanym – integracja
międzypokoleniowa i wzajemna edukacja.

Wspieranie inicjatyw (spotkania informacyjne, prelekcje,
imprezy plenerowe) pozwalających na eliminowanie
stereotypów różnic dzielnicowych.
132

Promowanie
kultury
fizycznej
poprzez
organizację
i nieodpłatne korzystanie (dofinansowanie np. z dotacji
Miasta) z obiektów sportowych dla dzieci i młodzieży.

Wprowadzenie i koordynowanie procedur umożliwiających
współdziałanie organizacji pozarządowych i służb publicznych
w zakresie wyrównywania szans, reorientacji zawodowej,
pomocy psychologicznej dla osób potrzebujących na terenach
rewitalizowanych.

Organizacja
wsparcia
merytorycznego/informacyjnego,
doradztwo zawodowe, „biuro karier” w zakresie rynku pracy
dla osób bezrobotnych, zagrożonych bezrobociem oraz
mających trudności ze znalezieniem pracy z terenów
rewitalizowanych.

Promowanie współpracy z sektorem pozarządowym w
zakresie rozwiązywania problemów związanych z potrzebą
bezpieczeństwa.

Wspieranie form aktywizacji zawodowej kobiet ( szkolenia,
spotkania integracyjne, warsztaty motywacji konferencje.

Organizacja i prowadzenie działań aktywizujących seniorów
z terenów rewitalizacyjnych (prelekcje na temat zdrowego
trybu życia, uczestnictwa w działaniach społecznych,
wykładach ) .

Realizowanie działań i programów integracji i aktywizacji dla
osób niepełnosprawnych ( szkolenia, seminaria).

Realizacja działań aktywizacji dla młodzieży zagrożonej
marginalizacją z obszaru rewitalizowanego (propagowanie
przedsiębiorczości.

Szkolenia z zakresu intensyfikowania działań profilaktycznych
w szkołach oraz w środowiskach zagrożonych marginalizacją
na terenach rewitalizowanych.

Opracowanie publikacji, opracowań dot. diagnozy problemów
społecznych jako aktywnego narzędzia identyfikacji obszarów
kryzysowych.

Udostępnienie dostępu do Internetu osobom z terenów
rewitalizowanych (stanowiska komputerowe w KIP).

Organizacja i przeprowadzenie szkoleń z zakresu obsługi
komputera dla mieszkańców terenów rewitalizowanych.
6. Cele realizacji projektu
Podstawowym celem projektu jest wsparcie doradcze, szkoleniowe,
informacyjne i promocyjne osób i podmiotów działających na
obszarach rewitalizowanych w celu ożywienia społeczno –
gospodarczego terenów poprzez promowanie przedsiębiorczości.
Ponadto działania na rzecz integracji mieszkańców i przeciwdziałanie
wykluczeniu oraz marginalizacji społecznej.
7. Nazwa i adres głównego
realizatora projektu (beneficjenta)
8. Inne podmioty uczestniczące w
realizacji projektu (jeśli dotyczy)
9. Przewidywany termin
rozpoczęcia
i zakończenia
projektu
10. Przewidywany, szacunkowy
koszt realizacji projektu w rozbiciu
Fundacja Kaliski Inkubator Przedsiębiorczości
Inne zainteresowane współdziałaniem podmioty
2012 - 2015
2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
2018
2019 2020 2021
133
na poszczególne lata w mln zł
0,0
11. Finansowanie projektu w mln zł
0,1
0,1
0,1
0,1
0,0
0,0
0,0
0,0
Źródło finansowania
Wkład własny inwestora
Planowana wysokość finansowania z UE i
innych instytucji publicznych
Inne źródła: kredyty bankowe
Nakłady ogółem
12. Dane kontaktowe
zgłaszającego projekt (imię i
nazwisko, telefon, email)
13. Posiadane zezwolenia
niezbędne do realizacji projektu
(np. pozwolenie na budowę itp.)
14. Uzasadnienie realizacji
inwestycji
0,0
0,0
Kwota
0,1
0,3
0,0
0,4
Fundacja KIP kontakt tel. 62 7641242
Piotr Sadowski
Jolanta Molenda
Nie dotyczy
Dzięki realizacji projektu nastąpi:
- aktywizacja społeczno – gospodarcza obszarów rewitalizowanych
- powstanie nowych miejsc pracy
- zwiększenie wskaźnika przedsiębiorczości w mieście
- współpraca z innymi partnerami społecznymi, w tym instytucjami
otoczenia biznesu, organizacjami pozarządowymi
- eliminowanie zagrożeń związanych z wykluczeniem społecznym.
KARTA PROJEKTU
do Zintegrowanego Planu Rozwoju Obszarów Miejskich Miasta Kalisza do roku 2020
Obszar 2. Ulica Fabryczna
1. Nazwa projektu
” Zagospodarowanie terenów po byłej fabryce Flakowicza
na tereny pofabryczne”
2. Miejsce realizacji - ulice
Jest to kwartał zabudowy w kształcie prostokątnym,
(charakterystyka miejsca)
zdefiniowany ulicami Fabryczną, Czaszkowską, Pułaskiego oraz
Joselewicza, w tym obszar poprzemysłowy na ulicy Fabrycznej nieruchomość po starej fabryce Flakowicza. Powierzchnia
działki tej wynosi w przybliżeniu 1.421m2 (49x29m), a
powierzchnia użytkowa budynku to ok. 800m2
3. Tytuł prawny do nieruchomości
Miasto Kalisz
4. Opis stanu istniejącego
Ulica Fabryczna jest ulicą cichą, funkcjonującą w mentalności
mieszkańców jako ulica boczna od szerszej i znacznie
ruchliwszej ulicy Śródmiejskiej, prowadzącej na płytę rynku.
Generalnie znajduje się w przeciętnej kondycji, choć jej
nieciągła zabudowa i pewne zaniechanie remontów sprawiają
wrażenie małomiasteczkowości. Mieszkańcy nie wykazują
większej aktywności społecznej – często można spotkać tu
widoki spożywania alkoholu w bramach. Na ulicy nie istnieją
miejsca mogące służyć gromadzeniu się ludności (skwer z
ławkami), a dziedzińce kamienic są w znacznym stopniu
utwardzone i pełnią role parkingów.
134
Już przed pierwszą wojną wybudowano na ulicy Fabrycznej 1kondygnacyjny budynek mieszkalny i 3-kondygnacyjne budynki
fabryczne, a po jej zakończeniu kompleks rozbudowano (m.in. o
istniejącą jeszcze dziś modernistyczną halę produkcyjną) wg
projektu znanego kaliskiego architekta – Alberta Nestrypke. Z
tyłu obiektu były mieszkania.
Po przeniesieniu fabryki w inną lokalizację budynek był
dzierżawiony od miasta na różne cele, z czego najbardziej
zapamiętanym (niestety niechlubnie) przez okolicznych
mieszkańców był klub muzyczny „Brok & Roll”. Obecnie obiekt
jest pusty i nieużytkowany.
5. Opis zadań, które są do wykonania
w ramach projektu
W ramach projektu zakłada się realizacje zadań inwestycyjnych,
o charakterze infrastrukturalnym i pozainwestycyjnych, o
charakterze działań „miękkich”.
Zadania inwestycyjne obejmują:
- przebudowa budynku,
- zagospodarowanie terenów zielonych,
- zagospodarowanie ulicy
Zadania pozainwestycyjne obejmują działania realizowane
przez instytucje otoczenia biznesu (m.in.: Fundacja Kaliski
Inkubator Przedsiębiorczości), w tym m.in.::
- szkolenia,
- doradztwo dla MSP,
- wsparcie finansowe MSP,
6. Cele realizacji projektu
Podstawowym zadaniem jest zagospodarowanie terenu wokół
budynku pofabrycznego i przeprojektowanie jego samego, czym
można przywołać namiastkę dni świetności. Oprócz działań
związanych bezpośrednio z przedmiotową nieruchomością
należy także zadbać o samą ulicę poprzez przywrócenie jej
funkcji przestrzeni publicznej. Obecnie jest ona zlepkiem funkcji
nieciągłych, co daje efekt przypadkowości. Wartością
stanowiącą o jakości miejsca będzie też próba powiązania jej z
półprywatnymi dziedzińcami oraz wzbogacenia o
ogólnodostępne zieleńce.
Obszar, ze względu na swoją lokalizację w ścisłym centrum
Kalisza, ma potencjał do wykorzystania. Jest dobrze
skomunikowany, a niedaleka odległość takich budynków
państwowych jak urząd skarbowy lub szkoła podstawowa to
atuty (oprócz bezpośrednio związanych mieszkańców, instytucje
te przyciągają osoby z dalszych rejonów miasta). Należy
wzmocnić identyfikację mieszkańców z danym terenem, tak aby
zaczęli utożsamiać się z okolicą oraz szanowali własne obiekty.
Dziś są one nieznacznie zdewastowane (graffiti na murach), a
sama ulica ma charakter przelotowy. Działania warte do
przeprowadzenia powinny polegać na współpracy różnych
środowisk i instytucji na rzecz danej społeczności, tak aby móc
je uznać za kompleksowe.
W kwestii architektoniczno-estetycznej podstawowym celem jest
przebudowa budynku pofabrycznego do nowych potrzeb,
którymi w założeniu jest funkcja biurowa i usługowa, kulturalna i
oświatowa. Tendencją utrzymującą się od dłuższego czasu w
budownictwie, a związana z projektowaniem takich przestrzeni,
jest tworzenie dużych powierzchni wolnych od ścian
konstrukcyjnych (tj. dźwigających stropy) tak, aby zostawić
elastyczne środowisko i możliwość kreowania wnętrza ściśle
dostosowanego do potrzeb przyszłego najemcy. Adaptacja
135
pomieszczeń związana z nową funkcją z pewnością będzie
wymagała dostosowania budynku do obecnie obowiązujących
przepisów, m.in. dot. klasyfikacji energooszczędności (możliwa
konieczność termomodernizacji), warunków ochrony
przeciwpożarowej (np. wydzielenie klatek schodowych jako
osobne strefy), bezpieczeństwa i higieny pracy (minimalne
wysokości stropów lub doświetlenie pomieszczeń) oraz
sanitarne (dostępność do odpowiedniej liczby toalet).
Przywrócenie ładu na omawianej działce z pewnością będzie
miało większy efekt, jeśli zostanie wzbogacone o modernizację
całej ulicy tj. zieleńce, miejsca parkingowe, remont okolicznych
elewacji. Szczególnie ten ostatni fakt znacząco wpływa na
obecną estetykę ulicy. W tym miejscu warto też wspomnieć o
tzw. „małej architekturze”, która ze względu na swoją bliskość z
odbiorcą znacząco poprawia odbiór otoczenia. Często jej
elementy są wręcz pozornie niezauważalne dla samych
użytkowników, gdyż zazwyczaj jest to estetycznie wykonany
detal użytkowy (np. ławki, kosze na śmieci, latarnie, kwietniki
czy poręcze).
Opisywany budynek ma duże tradycje przemysłowe i warto
uszanować ten fakt. Architekt i urbanista nie może więc
przekreślić tej spuścizny, lecz należy odtworzyć możliwie dużo z
oryginalnego wyglądu zewnętrznego i historycznego detalu
przypominającego tradycyjne rozwiązania. Prace te jednak
muszą dopuszczać pewne zmiany służące dostosowaniu
budynku do obecnych wymogów budowlanych oraz realiów
rynkowych.
7. Nazwa i adres głównego realizatora
projektu (beneficjenta)
8. Inne podmioty uczestniczące w
realizacji projektu (jeśli dotyczy)
9. Przewidywany termin rozpoczęcia
i zakończenia projektu
10. Przewidywany, szacunkowy koszt
realizacji projektu w rozbiciu na
poszczególne lata w mln zł
Miasto Kalisz do współpracy z partnerem prywatnym w ramach
partnerstwa publiczno - prywatnego
Partner/partnerzy prywatny/prywatni
2012 - 2020
2011 2012 2013 2014 2015 2016
0,0
11. Finansowanie projektu w mln zł
12. Dane kontaktowe zgłaszającego
projekt (imię i nazwisko, telefon, email)
1,7
1,7
1,7
1,7
1,7
Źródło finansowania
Wkład własny inwestora
2017
1,7
2018 2019 2020
1,6
1,6
1,6
Kwota
1,5
Planowana wysokość finansowania
JESSICA
Inne źródła: kredyty bankowe
6,0
Nakłady ogółem
15,0
7,5
Miasto Kalisz
Wydział Rozbudowy Miasta i Inwestycji
13. Posiadane zezwolenia niezbędne do Brak
realizacji projektu (np. pozwolenie na
budowę itp.)
136
14. Uzasadnienie realizacji inwestycji Dzięki realizacji projektu nastąpi:


















Włączenie niezainwestowanych obszarów w strukturę
przestrzenno – funkcjonalna miasta,
Adaptacja istniejących zasobów na potrzeby
zrównoważonego rozwoju miasta,
Zainwestowanie niewykorzystywanych nieruchomości,
nadanie im nowych funkcji,
Wprowadzenie zieleni i przestrzeni publicznych,
Zapewnienie ładu przestrzennego,
Zwiększanie spójności terytorialnej miasta,
Efektywne wykorzystanie i ochrona zasobów
przestrzennych miasta,
Zwiększanie spójności terytorialnej miasta,
Zwiększanie dostępności przestrzennej i komunikacyjnej
miasta,
Urbanistyczno-architektoniczna aktywizacja terenów
niezainwestowanych.
Aktywizacja funkcji społeczno – gospodarczych obszaru,
Rozwój przedsiębiorczości, w tym MSP,
Budowanie bazy podatkowej na potrzeby budżetu Miasta
Aktywizacja środowisk lokalnych,
Utworzenie nowych miejsc pracy,
Integracja społeczna,
Przeciwdziałanie wykluczeniu i marginalizacji społecznej
obszaru,
Podniesienie bezpieczeństwa publicznego
KARTA PROJEKTU
do Zintegrowanego Planu Rozwoju Obszarów Miejskich Miasta Kalisza do roku 2020
Obszar 2. Ulica Fabryczna
1. Nazwa projektu
„Rozbudowa oraz zmiana sposobu użytkowania budynku wraz
podłączeniem do sieci gazowej” – Przekształcenie istniejących
budynków, budowli i terenów z funkcji przemysłowej dotychczas
wykorzystywanych przez Zakład Przemysłu Odzieżowego „Kalpo” na
inne funkcje nieprzemysłowe.
2. Miejsce realizacji - ulice
Ul. Pułaskiego 18-20 Numer działki 65/2, 66
(charakterystyka miejsca)
3. Tytuł prawny do nieruchomości
Własność prywatna
4. Opis stanu istniejącego
Wszystkie budynki były wykorzystywane jako uzupełnienie funkcji
produkcyjnej istniejącego zakładu np. magazyny, biura, stołówka z
kuchnią, warsztaty, przychodnia zakładowa. Wszystkie budynki
pochodzą z okresu przedwojennego oczywiście z późniejszymi
modernizacjami i adaptacjami. W kompleksie posiadanych budynków
znajdują się :
a/ Budynek trzy kondygnacyjny plus poddasze o powierzchni 1227m².
b/Budynek parterowy o powierzchni 461m².
5. Opis zadań, które są do wykonania
w ramach projektu
W ramach projektu „Rozbudowy oraz zmiany sposobu użytkowania
budynku wraz podłączeniem do sieci gazowej” głównym zadaniem
inwestora jest zmiana funkcji dotychczasowych istniejący obiektów
budowlanych na inne i ich przebudowa i modernizacja w celu
możliwości zmiany ich dotychczasowego przeznaczenia. Jest to
szereg prac budowlanych przekształcających np. magazyny na
funkcję handlową, budynek administracyjny na funkcję hotelową a
inny magazyn na funkcję rekreacyjno-sportową lub podniesienie
standardu pomieszczeń biurowych.
Podstawowy cel projektu to rozbudowa oraz zmiana sposobu
6. Cele realizacji projektu
137
użytkowania budynku ,wielofunkcyjne zagospodarowanie obiektów i
terenów poprzemysłowych oraz przyłączenie budynku do sieci
gazowej zgodnie z posiadaną dokumentacją a następnie zmianę ich
przeznaczenia na np. hotel, gastronomię, zakłady usługowe, handel,
biura oraz również adaptację ich do nowych społecznie użytecznych
funkcji kulturalnych, rekreacyjnych oraz sportowych .Jednocześnie
naszym celem jest współuczestniczenie w innych sąsiadujących z
nami projektach rewitalizacyjnych terenów przy ulicy Fabrycznej w
celu wzajemnego się uzupełniania.
7. Nazwa i adres głównego realizatora Firma Complex Rower Center Marta Jędras
projektu (beneficjenta)
8. Inne podmioty uczestniczące w
Anna Jędras, Julian Jędras
realizacji projektu (jeśli dotyczy)
9. Przewidywany termin rozpoczęcia
2013 – 2015
i zakończenia projektu
10. Przewidywany, szacunkowy koszt 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
realizacji projektu w rozbiciu na
poszczególne lata w mln zł
0,0
11. Finansowanie projektu w mln zł
0,0
1,0
1,0
0,0
0,0
0,0
0,0
Źródło finansowania
Wkład własny inwestora
0,0
0,0
0,0
Kwota
Planowana wysokość finansowania
JESSICA
Inne źródła: kredyty bankowe
Nakłady ogółem
0,5
1,5
0,0
2,0
12. Dane kontaktowe zgłaszającego
Julian Marciniak 0-606-826-872 [email protected]
projekt (imię i nazwisko, telefon, email)
13. Posiadane zezwolenia niezbędne
do realizacji projektu (np. pozwolenie
na budowę itp.)
Posiadamy inwentaryzację budynków, projekt przyłącza gazowego.
14. Uzasadnienie realizacji inwestycji
Dzięki realizacji projektu nastąpi:
- aktywacja tej części obszaru w zakresie gospodarczym, społecznym
oraz kulturalnym.
- szereg nowych miejsc pracy w adaptowanych obiektach.
- nowe funkcje obiektów stanowiące nową jakość atrakcyjności dla jej
mieszkańców i przyjezdnych.
- współpraca z innymi przedsięwzięciami w zakresie gospodarczym i
społecznym w celu wzajemnego się uzupełniania
- aktywny udział w działaniach rewitalizujących miasto
- zmiana wizerunku estetycznego zdegradowanego obszaru.
138
KARTA PROJEKTU
do Zintegrowanego Planu Rozwoju Obszarów Miejskich Miasta Kalisza do roku 2020
Obszar 3. Ulica Wojciecha Jabłkowskiego
1. Nazwa projektu
” Odtworzenie starej zabudowy mieszkaniowej”
2. Miejsce realizacji - ulice
Jest to kwartał zabudowy w kształcie prostokątnym,
(charakterystyka miejsca)
zdefiniowany ulicami Jabłkowskiego, Gołębią, Podgórze oraz
al. Wojska Polskiego, o pow. ok. 1,7 ha.
3. Tytuł prawny do nieruchomości
Miasto Kalisz
4. Opis stanu istniejącego
Kwartał wypełniony jest domami mieszkalnymi pochodzącymi z
XIX wieku, stanowiącymi determinantę przestrzenną, w dużej
części wpisanymi do rejestru zabytków, o wysokości w
większości II lub III kondygnacji. Budynki o wartościowej
architekturze i wyjątkowej wartości kulturowej dla miasta są
bardzo zaniedbane i popadają w ruinę. „Ślepa ulica” - w latach
70' obszar podzielony w wyniku budowy al. Wojska Polskiego ulicy dwujezdniowej, odcinka drogi krajowej nr 25. W efekcie
uległ zmianie układ komunikacyjny i oddzielił ulicę od
bezpośredniego połączenia z al. Wojska Polskiego.
Ulica ta jest prosta, składa się z dwóch ciągłych pierzei. W
kierunku al. Wojska Polskiego nieznaczne poszerzenie ulicy
wykorzystywane jako nieuporządkowany parking. Wysokość
budynków w przewadze II lub III kondygnacyjnych.
Podwórza zagospodarowane chaotycznie, w większości
budynkami parterowymi (nie zawsze murowanymi) w fatalnym
stanie. Znajdują się tam też II-kondygnacyjne budynki
mieszkalne oraz garaże. Przeważa tu funkcja gospodarcza liczne skrytki lokatorskie i pustostany; bardzo sporadycznie
przestrzeń tam wykorzystywana na cele rekreacyjne.
Zadania urbanistyczne powinny się skupić na niewielkiej
regulacji układu parkowania na ulicy, szczególnie przy styku z
al. Wojska Polskiego. Działania takie zawsze poprawiają
bezpieczeństwo i komfort pieszych i kierowców. Ulica
zyskałaby także nowy blask przy wymianie chodnika i
utwardzenia jezdni, nie są to jednak zadania najpilniejsze.
Znacznie wartościowszym projektem byłoby wspólne
uporządkowanie oficyn, tworząc tam plac zabaw oraz miejsce
dla mieszkańców otoczone zielenią. Wyraźny jest bowiem brak
przestrzeni zapewniającą lepszą integrację wśród
mieszkańców
5. Opis zadań, które są do wykonania
w ramach projektu
W ramach projektu zakłada się realizacje zadań
inwestycyjnych, o charakterze infrastrukturalnym i
pozainwestycyjnych, o charakterze działań „miękkich”.
Zadania inwestycyjne obejmują:
- remont i przebudowa budynków mieszkalnych,
- zagospodarowanie terenów zielonych,
- zagospodarowanie ulicy
Zadania pozainwestycyjne obejmują działania realizowane
przez instytucje otoczenia biznesu (m.in.: Fundacja Kaliski
Inkubator Przedsiębiorczości), w tym m.in.::
- szkolenia,
- doradztwo dla MSP,
- wsparcie finansowe MSP,
139
6. Cele realizacji projektu
Ze względów społecznych teren określony jako ten ze
skumulowanymi, ponadprzeciętnymi negatywnymi zjawiskami
społecznymi (bezrobocie, patologia, przestępczość, ubóstwo).
Na terenie nie ma miejsc przeznaczonych do rekreacji
mieszkańców. Najbliższy skwer leży na końcu ulicy oraz
sporadycznie funkcję tą przejęły wewnętrzne dziedzińce. Te
natomiast nie spełniają należycie swojej roli ze względu na brak
infrastruktury. Dzieci więc bawią się wprost na ulicy, a dorośli
spędzają czas na rozmowach w bramach przejazdowych na
podwórza.
W polityce społecznej jednym z celów powinno być
przeciwdziałanie wykluczeniu. Obecnie bowiem na terenie nie
ma nowych inwestycji, nawet najmniejszych, co skutkuje
podupadaniem okolicy i brakiem inicjatywy mieszkańców.
Przełamać tą tendencję może wprowadzenie nowej grupy
społecznej.
Teren ze względu na wartości architektoniczne mógłby dobrze
spełniać rolę na siedzibę jednostek kulturowych nie związanych
z głównym nurtem, np. galerie studentów Akademii Sztuk
Pięknych lub szkoły artystyczne.
Sprawa poczucia bezpieczeństwa na ulicy jest z pewnością
istotna. Warto zainwestować w stworzenie tzw. „stref
bezpieczeństwa”.
Dużym potencjałem jest znaczny teren wewnątrz kwartału –
podwórza. Warto je więc zagospodarować tak, aby w większym
stopniu wykorzystywali je mieszkańcy. Najprostszym
działaniem może być założenie zielonych skwerów –
wytyczenie trawników, powiązanie miejsc szczególnych siecią
ścieżek, wzbogacenie co ładniejszych fragmentów o ławki.
Warto pamiętać o rekreacji dzieci – place zabaw lub niewielkie
boiska sportowe (np. jeden kosz do koszykówki i fragment
utwardzonego terenu). Te inwestycje łączą się naturalnie z
małą architekturą, tj. np. przebudową ogrodzeń.
7. Nazwa i adres głównego realizatora
projektu (beneficjenta)
8. Inne podmioty uczestniczące w
realizacji projektu (jeśli dotyczy)
9. Przewidywany termin rozpoczęcia
i zakończenia projektu
10. Przewidywany, szacunkowy koszt
realizacji projektu w rozbiciu na
poszczególne lata w mln zł
Miasto Kalisz do współpracy z partnerem prywatnym w ramach
partnerstwa publiczno - prywatnego
Partner/partnerzy prywatny/prywatni
2012 - 2020
2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
0,0
11. Finansowanie projektu w mln zł
1,7
1,7
1,7
1,7
1,7
Źródło finansowania
Wkład własny inwestora
1,7
1,6
1,6
1,6
Kwota
1,5
Planowana wysokość finansowania
JESSICA
Inne źródła: kredyty bankowe
6,0
Nakłady ogółem
15,0
7,5
140
12. Dane kontaktowe zgłaszającego
projekt (imię i nazwisko, telefon, email)
Miasto Kalisz
Wydział Rozbudowy Miasta i Inwestycji
13. Posiadane zezwolenia niezbędne do
realizacji projektu (np. pozwolenie na
budowę itp.)
Brak
14. Uzasadnienie realizacji inwestycji
Dzięki realizacji projektu nastąpi:





















Przywrócenie walorów zdegradowanej tkanki miejskiej,
Włączenie obszaru w strukturę przestrzenno –
funkcjonalną miasta,
Ochrona dziedzictwa kulturowego i tradycyjnych
elementów środowiska miejskiego,
Ochrona zabytkowych budynków mieszkalnych,
Adaptacja istniejących zasobów na potrzeby
zrównoważonego rozwoju miasta,
Zainwestowanie niewykorzystywanych nieruchomości,
nadanie im nowych funkcji,
Zapewnienie ładu przestrzennego,
Zwiększenie spójności terytorialnej miasta,
Zwiększanie dostępności przestrzennej i komunikacyjnej
miasta,
Urbanistyczno-architektoniczna aktywizacja obszaru,
Tworzenie dominant przestrzennych,
Kreowanie nowej jakości przestrzeni.
Aktywizacja funkcji społeczno – gospodarczych obszaru,
Rozwój przedsiębiorczości, w tym MSP,
Budowanie bazy podatkowej na potrzeby budżetu miasta,
Aktywizacja środowisk lokalnych,
Utworzenie nowych miejsc pracy,
Integracja społeczna,
Dywersyfikacja struktury społecznej,
Przeciwdziałanie wykluczeniu i marginalizacji społecznej
obszaru,
Podniesienie bezpieczeństwa publicznego,
KARTA PROJEKTU
do Zintegrowanego Planu Rozwoju Obszarów Miejskich Miasta Kalisza do roku 2020
Obszar 3. Ulica Wojciecha Jabłkowskiego
1. Nazwa projektu
„Rewitalizacja budynku mieszkalno-usługowego oraz kompleksu
garaży” – remont dachu oraz elewacji
2. Miejsce realizacji - ulice
ul. Harcerska 9
Numer działki 125
(charakterystyka miejsca)
3. Tytuł prawny do nieruchomości
Własność prywatna
4. Opis stanu istniejącego
Budynek do roku 2010 był wykorzystywany jedynie na cele
mieszkaniowe. Obecnie funkcja mieszkaniowa została po części
przekształcona na cele handlowo-usługowe (3 lokale użytkowe na
parterze budynku)
a/ Budynek czterokondygnacyjny podpiwniczony o łącznej
powierzchni 603m².
b/garaże o łącznej powierzchni 70, 23m².
5. Opis zadań, które są do wykonania
w ramach projektu
W ramach projektu „Rewitalizacja budynku mieszkalno-usługowego
oraz kompleksu garaży” głównym zadaniem inwestora jest poprawa
ogólnego stanu technicznego budynku, poprawa wyglądu
zewnętrznego obiektu oraz jego termomodernizacja.
141
6. Cele realizacji projektu
7. Nazwa i adres głównego realizatora
projektu (beneficjenta)
8. Inne podmioty uczestniczące w
realizacji projektu (jeśli dotyczy)
9. Przewidywany termin rozpoczęcia
i zakończenia projektu
10. Przewidywany, szacunkowy koszt
realizacji projektu w rozbiciu na
poszczególne lata w mln zł
Podstawowy cel projektu „Rewitalizacja budynku mieszkalnousługowego oraz kompleksu garaży”, to wielofunkcyjne
zagospodarowanie obiektu i terenu w celu wizualnego wzbogacenia
okolicy, która dotychczas postrzegana jest dość negatywnie, co jest
głównie spowodowane wieloletnimi zaniedbaniami i brakiem
regularnych prac mających na celu utrzymanie dobrego stanu
technicznego kamienic w tej części miasta.
Firma Complex Rower Center Marta Jędras
Anna Jędras, Julian Jędras
2013 – 2015
2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
0,0
11. Finansowanie projektu w mln zł
0,0
0,2
0,15
0,0
0,0
0,0
Źródło finansowania
Wkład własny inwestora
Planowana wysokość finansowania
JESSICA
Inne źródła: kredyty bankowe
Nakłady ogółem
12. Dane kontaktowe zgłaszającego
projekt (imię i nazwisko, telefon, email)
0,0
0,0
0,0
Kwota
0,05
0,30
0,00
0,35
Julian Marciniak 0-606-826-872 [email protected]
13. Posiadane zezwolenia niezbędne do Posiadamy inwentaryzację budynków.
realizacji projektu (np. pozwolenie na
budowę itp.)
14. Uzasadnienie realizacji inwestycji Dzięki realizacji projektu nastąpi:
- aktywacja budynku w zakresie społeczno - gospodarczym,
- nowe miejsca pracy,
- nowe funkcje budynku.
- poprawa estetyki i stanu technicznego budynku
8.3. Plan finansowy ZPROMiP
(574) W ramach ZPROMiP planuje się zrealizowanie projektów rewitalizacyjnych o
nakładach inwestycyjnych w kwocie ok. 62,35 mln zł, w tym zakłada się , że :
(a) 6,55 mln zł stanowić będą środki własne beneficjentów,
(b) 22,80 mln zł odpowiednio środki z Funduszy UE/JESSICA,
(c) 33,00 mln zł odpowiednio środki w ramach partnerstwa publiczno – prywatnego.
(575) Ponadto, na działania wspierające, o charakterze działań „miękkich” planuje się
przeznaczenie kwoty 0,4 mln zł w okresie 2012 – 2015.
142
0,0
(576) Harmonogram rzeczowo-finansowy projektów rewitalizacyjnych zaplanowanych do
realizacji w ramach ZPROMiP z uwzględnieniem źródeł finansowania prezentuje
tabela poniżej.
143
Tabela 55. Plan finansowy ZPROMiP
nazwa projektu
czas realizacji finansowanie projektu
koszt realizacji projektu w rozbiciu na poszczególne lata
źródło finansowania kwota
Obszar 1.Brama wjazdowa do
Kalisza od strony północnej
Obszar 1, 2, 3. Działania miękkie
na rzecz lokalnych społeczności,
towarzyszące planowanym
projektom inwestycyjnym,
związanym z rewitalizacją
obszarów dysfunkcyjnych
2012 - 2020
2012 - 2015
Ogółem
Obszar 2. "Rozbudowa oraz
zmiana sposobu użytkowania
budynku wraz podłączeniem do
sieci gazowej”
2013-2014
Obszar 3. Odtworzenie starej
zabudowy mieszkaniowej
2012-2020
Obszar 3. „Rewitalizacja budynku
mieszkalno-usługowego oraz
kompleksu garaży”
2015
2016
2017
2018
2019
2020
3 333 333
0
3 333 333
3 333 333
3 333 333
3 333 333
3 333 333
3 333 333
3 333 333
3 333 333
0
333 333
333 333
333 333
333 333
333 333
333 333
333 333
333 333
333 333
środki z funduszy
UE/JESSICA
PPP
9 000 000
0
1 000 000
1 000 000
1 000 000
1 000 000
1 000 000
1 000 000
1 000 000
1 000 000
1 000 000
18 000 000
0
2 000 000
2 000 000
2 000 000
2 000 000
2 000 000
2 000 000
2 000 000
2 000 000
2 000 000
Ogółem
400 000
0
100 000
100 000
100 000
100 000
0
0
0
0
0
środki własne
100 000
0
25 000
25 000
25 000
25 000
0
0
0
0
0
środki z funduszy UE
i instytucji
publicznych
300 000
0
75 000
75 000
75 000
75 000
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
15 000 000
0
1 666 667
1 666 667
1 666 667
1 666 667
1 666 667
1 666 667
1 666 667
1 666 667
1 666 667
środki własne
1 500 000
0
166 667
166 667
166 667
166 667
166 667
166 667
166 667
166 667
166 667
środki z funduszy
UE/JESSICA
PPP
6 000 000
0
666 667
666 667
666 667
666 667
666 667
666 667
666 667
666 667
666 667
7 500 000
0
833 333
833 333
833 333
833 333
833 333
833 333
833 333
833 333
833 333
Ogółem
2 000 000
0
0
1 000 000
1 000 000
0
0
0
0
0
0
500 000
0
0
250 000
250 000
0
0
0
0
0
0
1 500 000
0
0
750 000
750 000
0
0
0
0
0
0
Ogółem
środki z funduszy
UE/JESSICA
PPP
0
0
0
0
0
15 000 000
0
1 666 667
1 666 667
1 666 667
1 666 667
1 666 667
1 666 667
1 666 667
1 666 667
1 666 667
środki własne
1 500 000
0
166 667
166 667
166 667
166 667
166 667
166 667
166 667
166 667
166 667
środki z funduszy
UE/JESSICA
PPP
6 000 000
0
666 667
666 667
666 667
666 667
666 667
666 667
666 667
666 667
666 667
7 500 000
0
833 333
833 333
833 333
833 333
833 333
833 333
833 333
833 333
833 333
350 000
0
0
175 000
175 000
0
0
0
0
0
0
50 000
0
0
25 000
25 000
0
0
0
0
0
0
300 000
0
0
150 000
150 000
0
0
0
0
0
0
Ogółem
Ogółem
środki własne
środki z funduszy
UE/JESSICA
2012-2020
2014
3 000 000
PPP
ogółem
2013
30 000 000
środki własne
2013-2014
2012
środki własne
PPP
Obszar 2. Zagospodarowanie
2012-2020
terenów po byłej fanryce
Falkiewicza na tereny pofabryczne
2011
Ogółem
środki własne
środki z funduszy
UE/JESSICA
PPP
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
62 750 000
0
6 766 667
7 941 667
7 941 667
6 766 667
6 666 667
6 666 667
6 666 667
6 666 667
6 666 667
6 650 000
0
691 667
966 667
966 667
691 667
666 667
666 667
666 667
666 667
666 667
23 100 000
0
2 408 333
3 308 333
3 308 333
2 408 333
2 333 333
2 333 333
2 333 333
2 333 333
2 333 333
33 000 000
0
3 666 667
3 666 667
3 666 667
3 666 667
3 666 667
3 666 667
3 666 667
3 666 667
3 666 667
144
Zintegrowany Plan Rozwoju Obszarów Miejskich dla Miasta Kalisza
9. System wdrażania, monitorowania, aktualizacji. Komunikacja i partycypacja
społeczna
9.1. Wdrażanie
(577) Ważnym elementem decydującym o skuteczności realizacji założeń i celów każdego
dokumentu planistycznego jest skuteczny i przemyślany system jego wdrażania.
(578) Miasto Kalisz pełni podwójną rolę - jako operatora i koordynatora ZPROMiP
oraz projektodawcy i podmiotu realizującego projekty rewitalizacyjne.
(579) W Urzędzie Miasta został powołany Zespół zadaniowy ds. rewitalizacji,
odpowiedzialny za opracowanie założeń do ZPROMiP i ego aktualizację. Do zadań
Zespołu zadaniowego ds. rewitalizacji należy przygotowywanie projektów aktualizacji
ZPROMiP, jego promocja, organizacja systemu monitorowania, współdziałanie
z partnerami społecznymi. Zadaniem Zespołu jest także bieżąca współpraca ze
wszystkimi beneficjentami ZPROMiP.
9.2. Monitorowanie i ocena realizacji ZPROMiP
(580) Realizacja poszczególnych projektów i całego ZPROMiP monitorowana będzie na
poziomie wskaźników produktu i rezultatu. Stopień ich osiągania sprawdzany będzie w
ramach prowadzonego cyklicznie monitoringu.
(581) Częstotliwość pomiaru zależy od kategorii wskaźnika i od poziomu jego pomiaru w
strukturze wdrażania.
(582) Podstawą do jego przeprowadzania będą dane uzyskane od podmiotów
zaangażowanych w rewitalizację wyznaczonego obszaru miasta. Monitoring w zakresie
osiąganych wskaźników produktu i rezultatu będzie wykonywany w oparciu o
przedstawione poniżej wskaźniki.
Wskaźniki produktu
Jednostka miary
Liczba nowych/zmodernizowanych obiektów
szt.
Liczba projektów z zakresu odnowy i rewitalizacji miast
Liczba projektów z zakresu rewitalizacji obszarów dysfunkcyjnych
szt.
Liczba zrewitalizowanych obszarów
szt.
Powierzchnia zrewitalizowanych obszarów dysfunkcyjnych
ha.
Liczba
projektów
zapewniających
zrównoważony
rozwój
oraz
szt.
poprawiających atrakcyjność miasta
Liczba budynków poddanych modernizacji
szt.
Liczba budynków poddanych remontowi/przebudowie infrastruktury
szt.
technicznej
Liczba obiektów zmodernizowanych na cele gospodarcze
szt.
Powierzchnia zmodernizowanych dróg na obszarach objętych rewitalizacją
m2
Liczba obiektów przystosowanych do potrzeb osób niepełnosprawnych
szt.
Liczba zmodernizowanych obiektów infrastruktury społecznej
szt.
Wyremontowana powierzchnia biurowo – usługowo - handlowa
m2
Długość wybudowanej sieci ciepłowniczej
mb
Wskaźniki rezultatu
Jednostka miary
Powierzchnia zrewitalizowanych obszarów miejskich
ha.
Liczba miejsc pracy utworzonych na obszarach zrewitalizowanych
etat
Powierzchnia zabudowanych pustych przestrzeni
m2
145
Zintegrowany Plan Rozwoju Obszarów Miejskich dla Miasta Kalisza do roku 2020
9.3. System aktualizacji ZPROMiP
(583) Procesy rewitalizacyjne mają charakter dynamiczny. Istotnym elementem ZPROMiP
jest bieżąca ocena aktualnych potrzeb oraz priorytetów na poziomie miasta. Ocena
potrzeb powinna dotyczyć wskazania projektów, które należy realizować w pierwszej
kolejności oraz wyboru nowych obszarów gdzie muszą zostać skoncentrowane działania
związane z rozwojem społeczno-gospodarczym.
(584) Celem aktualizacji jest identyfikacja nowych projektów bądź wprowadzanie zmian do
już podjętych przedsięwzięć oraz dokonywanie wyborów o charakterze strategicznym,
wypracowanie wizji rozwoju procesów rewitalizacji, przede wszystkim w skali całego
miasta i jej uwzględnienie przy planowaniu budżetu na kolejny rok kalendarzowy.
(585) Zespół Zadaniowy ds. rewitalizacji przyjmuje opinie, propozycje i wnioski dotyczące:
aktualizacji projektów, włączenia do ZPROMiP nowych projektów, jak również
ewentualnej modyfikacji istniejącego lub wyznaczenia nowego obszaru bądź obszarów
wymagających rewitalizacji.
9.4. Komunikacja i partycypacja społeczna
(586) Zarówno przygotowanie, jak i realizacja ZPROMiP, odbywać się będą z zachowaniem
zasady partnerstwa. W trakcie prac nad dokumentem planowane kierunki działań oraz
projekty były konsultowane z właścicielami i użytkownikami nieruchomości położonych
na terenach dysfunkcyjnych. Zakłada się prowadzenie konsultacji społecznych również na
etapie aktualizacji ZPROMiP.
(587) Powodzenie działań realizowanych w ramach ZPROMiP wymaga współpracy sektora
publicznego z prywatnym. Zakłada się realizację wszystkich zidentyfikowanych
projektów rewitalizacyjnych w ramach partnerstwa publiczno – prywatnego.
(588) Realizacji ZPROMiP będzie towarzyszyła otwarta polityka informacyjna, także
podczas opracowywania aktualizacji i monitorowaniu dokumentu.
(589) Zakłada ona informowanie mieszkańców o rewitalizowanych obszarach
dysfunkcyjnych, o założeniach ZPROMiP, później o konkretnych projektach, wreszcie o
efektach prac. Informacje będą upowszechniane poprzez dostępne media (przedmiot
projektu, cele realizacji projektu, przewidywane koszty i terminy realizacji).
(590) Na stronie internetowej Urzędu Miasta zamieszczane będą bieżące informacje o
postępach we wdrażaniu ZPROMiP i realizacji poszczególnych projektów, zdjęcia
obszarów objętych ZPROMiP wraz z przedstawieniem osiągniętych efektów, ankiety,
sondaże i wyniki przeprowadzonych badań.
9.5. Zakończenie
(591) ZPROMiP stanowi kontynuację polityki władz Miasta Kalisza w zakresie utrzymania
zintegrowanego procesu rewitalizacji i realizacji działań na obszarach dysfunkcyjnych,
uznanych za wymagające rewitalizacji.
(592) ZPROMiP opracowuje się w celu ukierunkowania działań rewitalizacyjnych i
stworzenia warunków do równoważenia struktur przestrzennej i społecznej Miasta oraz
udziału mieszkańców i interesariuszy w życiu miasta, a także określenia celów i
146
Zintegrowany Plan Rozwoju Obszarów Miejskich dla Miasta Kalisza do roku 2020
rezultatów rewitalizacji obszarów uznanych za dysfunkcyjne w wyniku ich odnowy w
sferach przestrzennej, technicznej, społecznej i ekonomicznej.
(593) Istotne znaczenie w realizacji założeń ZPROMiP przypisano działaniom
ukierunkowanym na kompleksową odnowę zdegradowanych fragmentów miasta, w tym
obszarów poprzemysłowych, mającym na celu zapewnienie zrównoważonego rozwoju
miasta oraz aktywizację społeczności lokalnej w obszarach kryzysowych. Stanowią one
przedmiot szeroko pojętej rewitalizacji miasta, zorientowanej na poprawę warunków
życia mieszkańców, umocnienie tożsamości lokalnej, ograniczenie negatywnych zjawisk
społecznych, ożywienie gospodarcze i przeciwdziałanie bezrobociu, przywrócenie ładu
przestrzennego wraz z ponownym włączeniem obszarów zdegradowanych w strukturę
funkcjonalno - przestrzenną i krajobraz miasta.
(594) ZPROMiP ma służyć koncentracji środków finansowych i efektywności ich
wykorzystania w latach 2011 – 2020. ZPROMiP tworzy formalne warunki do ubiegania
się o środki z Wielkopolskiego Regionalnego programu Operacyjnego na lata 2007 –
2013 oraz programu Joint European Support for Sustainable Investment in City Areas
(JESSICA) oraz zwiększa skuteczność starań inwestorów o uzyskanie finansowania
zewnętrznego projektów.
Spis tabel
Tabela 1. Struktura użytkowania gruntów w Kaliszu .................................................................................................. 12
Tabela 2. Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego Kalisza ......................................................................... 13
Tabela 3. Korzystający z instalacji technicznych w Kaliszu w latach 2007 – 2010 .......................................................... 25
Tabela 4. Podmioty gospodarki narodowej zarejestrowane w rejestrze REGON w latach 2007 – 2010 ............................ 29
Tabela 5. Podmioty gospodarki narodowej zarejestrowane w rejestrze REGON wg sektorów własności w latach 2007-2010
................................................................................................................................................................... 30
Tabela 6. Podmioty gospodarki narodowej zarejestrowane w rejestrze REGON wg sekcji PKD 2004 i 2007 ..................... 30
Tabela 7. Liczba osób korzystających z noclegów w Kaliszu w latach 2007 – 2010 ....................................................... 34
Tabela 8. Liczba ludności w Kaliszu w latach 2007 – 2010 .......................................................................................... 36
Tabela 9. Ruch naturalny i migracje ......................................................................................................................... 36
Tabela 10. Ludność Kalisza według grup wiekowych i płci w latach 2007 – 2010 .......................................................... 37
Tabela 11. Ludność wg ekonomicznych grup - wiekowych ......................................................................................... 37
Tabela 12. Struktura osób pracujących według płci ................................................................................................... 38
Tabela 13. Struktura osób pracujących według rodzaju działalności i sektora własności ................................................ 38
Tabela 14. Wysokość wynagrodzenia według sektorów i rodzajów działalności w latach 2007 - 2010 ............................. 39
Tabela 15. Liczba osób bezrobotnych w Kaliszu w latach 2007-2010 ........................................................................... 39
Tabela 16. Liczba osób długotrwale bezrobotnych w latach 2007-2010 ....................................................................... 39
Tabela 17. Struktura bezrobotnych według wieku w latach 2007 - 2010 ...................................................................... 40
Tabela 18. Struktura osób bezrobotnych według wykształcenia w latach 2007 – 2010 .................................................. 40
Tabela 19. Struktura osób bezrobotnych według prawa do zasiłku .............................................................................. 40
Tabela 20. Zestawienie przyczyn ubiegania sie o pomoc społeczną w Kaliszu w latach 2009 - 2010 ............................... 42
Tabela 21. Formy pomocy społecznej w Kaliszu (stan na koniec 2009 i 2010) .............................................................. 42
Tabela 22. Szkoły podstawowe i gimnazjalne w latach 2007 - 2010 ............................................................................ 43
Tabela 23. Szkolnictwo ponadgimnazjalne w latach 2007 - 2010 ................................................................................ 44
Tabela 24. Przestępstwa stwierdzone na terenie działania Komendy Miejskiej Policji w Kaliszu w latach 2007-2010 z
podziałem na poszczególne kategorie .............................................................................................................. 45
Tabela 25. Przestępstwa stwierdzone na terenie działania Komendy Miejskiej Policji w Kaliszu z podziałem na poszczególne
kategorie oraz wiek podejrzanego (stan na koniec 2009 roku) ........................................................................... 46
Tabela 26. Rodzaje wykroczeń popełnionych w Kaliszu .............................................................................................. 46
Tabela 27. Sytuacja mieszkaniowa w mieście Kaliszu w latach 2007 - 2010 ................................................................. 49
Tabela 28. Mieszkania wyposażone w instalacje w latach 2007 - 2010 ........................................................................ 50
Tabela 29. Przeciętna powierzchnia użytkowa mieszkania w latach 2007 - 2010........................................................... 50
Tabela 30. Zestawienie lokali zarządzanych przez MZBM Kalisz (wg stanu na koniec 2010r.) ......................................... 51
147
Zintegrowany Plan Rozwoju Obszarów Miejskich dla Miasta Kalisza do roku 2020
Tabela 31. Struktura wiekowa zasobów mieszkaniowych gminy (100%) zarządzanych przez MZBM według okresu budowy
(stan na 30.04.2008r.) ................................................................................................................................... 51
Tabela 32. Standard mieszkań komunalnych zarządzanych przez MZBM w budynkach będących 100% własnością miasta
................................................................................................................................................................... 51
Tabela 33. Standard mieszkań komunalnych zarządzanych przez MZBM położonych w budynkach wspólnot
mieszkaniowych wg stanu na koniec 2010r, ..................................................................................................... 52
Tabela 34. Ocena stanu technicznego budynków gminnych (mieszkalnych) wg przeglądów technicznych z grudnia 2010r.
................................................................................................................................................................... 52
Tabela 35. Zestawienie powierzchni nieruchomości zarządzanych przez MZBM w latach 2007 - 2010 ............................. 52
Tabela 36. Prognoza źródeł zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w latach 2010 - 2014 .............................................. 53
Tabela 37. Zestawienie prognozowanych potrzeb mieszkaniowych z ich przewidywanym zaspokojeniem ........................ 53
Tabela 38. Procentowe pokrycie potrzeb mieszkaniowych narastająco w latach 2010-2014 ........................................... 54
Tabela 39. Stan zadłużenia z tytułu czynszu w zasobie komunalnym lokalowym Miasta nadzień 31.12.2010r. ................. 54
Tabela 40. Porównanie wskaźników budżetowych miast na prawach powiatu .............................................................. 78
Tabela 41. Porównanie wskaźników na mieszkańca miast na prawach powiatu ............................................................ 78
Tabela 42. Porównanie wskaźników zobowiązań według tytułów dłużnych miast na prawach powiatu ........................... 79
Tabela 43. Zestawienie kryteriów i wskaźników bazowych pozwalających na wyznaczenie obszarów dysfunkcyjnych ....... 84
Tabela 44. Zestawienie kryteriów i wskaźników bazowych pozwalających na wyznaczenie obszarów wsparcia
mieszkalnictwa .............................................................................................................................................. 85
Tabela 45. Dane dla Obszaru 1. Ulice Stawiszyńska - Warszawska .............................................................................. 86
Tabela 46. Podsumowanie krytycznej analizy wskaźnikowej dla Obszaru 1. Stawiszyńska - Warszawska......................... 87
Tabela 47. Dane dla Obszaru 2: Ulica Fabryczna ....................................................................................................... 87
Tabela 48. Podsumowanie krytycznej analizy wskaźnikowej dla Obszaru 2. Ulica Fabryczna .......................................... 88
Tabela 49. Dane dotyczące Obszaru 3: Ulica Wojciecha Jabłkowskiego ....................................................................... 89
Tabela 50. Podsumowanie krytycznej analizy wskaźnikowej dla Obszaru 3. Ulica Wojciecha Jabłkowskiego .................... 90
Tabela 51. Dane dotyczące Obszaru 4: Ulica Żytnia ................................................................................................... 91
Tabela 52. Podsumowanie krytycznej analizy wskaźnikowej dla Obszaru 4. Ulica Żytnia ................................................ 92
Tabela 53. Podsumowanie wyników analizy obszarów dysfunkcyjnych pod kątem kryteriów wsparcia mieszkalnictwa ...... 92
Tabela 54. Plan finansowy ZPROMiP ...................................................................................................................... 144
Spis wykresów
Wykres 1. Podmioty gospodarki narodowej sektora prywatnego, zarejestrowanych w rejestrze REGON wg sekcji PKD 2007
(stan na 31 grudnia 2010r.) ........................................................................................................................... 31
148

Podobne dokumenty