nasza Rodzina zał - BIP Czerwonak

Komentarze

Transkrypt

nasza Rodzina zał - BIP Czerwonak
Załącznik do uchwały Nr …………………….
Rady Gminy Czerwonak
z dnia ……………………………………….
Gminny Program Wspierania Rodzin w Gminie Czerwonak
„Nasza Rodzina”
na lata 2013-2018
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
Spis treści
Wstęp ………………………………………………………………………………………………………………………………………
3
Rozdział I. Wprowadzenie do programu
1. Podstawa prawna ………………………………………………………………………………………………...………
4
2. Rodzina i jej funkcje w literaturze……………………………………………………………………..…………………
5
3. Polityka rodzinna…………………………………………………………………………………………………............
7
4. Uwarunkowania prawne polityki rodzinnej w Polsce. …………………………………………………………………..
9
5. Charakterystyka obszaru gminy Czerwonak………………………………………………………………………………
11
6. Analiza SWOT…………………………………………………………………………………………………...............
13
7. Polityka prorodzinna gminy Czerwonak…………………………………………………………………………………
17
Rozdział II. . Pomoc społeczna
1. Podstawowe definicje……………………………………………………………………………………………………
19
2. Pracownik socjalny ………………………………………………………………………………………………………
23
3. Asystent rodziny …………………………………………………………………………………………………………
25
Rozdział III. Cele Programu
1. Cel główny ………………………………………………………………………………………………………………
29
2. Cele szczegółowe ……………………………………………………………………………………………………….
29
3. Przewidywane rezultaty miękkie i twarde………………………………………………………………………………
29
Rozdział IV. Realizatorzy i partnerzy……………………………………………………………………………………………………..
39
Rozdział V. Monitoring i ewaluacja………………………………………………………………………………………………………
43
2
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
Wstęp
Ustawa z dnia z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz.1362, ze zm.) nakłada na jednostki samorządu terytorialnego
obowiązek wspierania osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach
odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym osób i rodzin, których nie są w stanie
pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia oraz integracji
ze środowiskiem (Art. 2, 3).
Do zadań gminy o charakterze obowiązkowym należy realizacja gminnej strategii rozwiązywania problemów społecznych ze szczególnym uwzględnieniem
programów pomocy społecznej, profilaktyki i rozwiązywania prblemów alkoholowych i innych, których celem jest integracja osób i rodzin z grup ryzyka.
(Art. 17, ust 1).
Przyjęta do realizacji Gminna Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Czerwonak na lata 2009-2014 uwzględnia programy
pomocy społecznej, których celem jest integracja osób i rodzin z grup szczególnego ryzyka.
Z przyjętych obszarów problemowych w zakresie polityki społecznej w Gminie Czerwonak wynikają działania w sferze kryzysu rodziny, patologii
społecznych i bezrobocia. W Gminnej Strategii Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Czerwonak
przyjęty cel strategiczny związany
z funkcjonowaniem rodziny w społeczności: „ Sprawny system zapobiegania kryzysom rodziny oraz kompleksowe wsparcie rodziny”, realizowany będzie
w ramach Gminnego Programu Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” w Gminie Czerwonak na lata 2013-2018.
Program ten to system profilaktyki i opieki nad dzieckiem i rodziną, cele, działania je realizujące, spodziewane efekty i sposób monitorowania.
Dokument ten jest zbiorem działań planowanych i prowadzonych do 2018 roku, realizujących cel polityki prorodzinnej gminy, którym jest tworzenie
warunków do pełnego rozwoju i funkcjonowania rodziny poprzez wspomaganie jej we wszystkich fazach rozwoju, a szczególnie w sytuacjach trudnych
życiowo, zgodnie z Gminną Strategią Rozwiązywania Problemów Społecznych w Gminie Czerwonak.
Umożliwi on zbudowanie perspektywicznego systemu pomocy dla wszystkich instytucji zajmujących się wspieraniem rodzin w gminie oraz pozwoli
uniknąć działań dorywczych i niespójnych.
3
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
Rozdział I
Wprowadzenie do Programu
1. Podstawa prawna
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej jest najważniejszym aktem prawnym regulującym wszystkie aspekty funkcjonowania państwa. Są jej
podporządkowane ustawy i rozporządzenia dotyczące różnych sfer życia społecznego.
Realizując Gminny Program Wspierania Rodzin w Gminie Czerwonak „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018” należy brać pod uwagę między
innymi:
1) ustawę z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze. zm.);
2) ustawę z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2005 r., Nr 180, poz. 1493 ze zm.);
3) ustawę o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. z 2011 r., Nr 149 poz. 887 ze zm.);
4) ustawę z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r., Nr 9, poz. 59 ze zm.);
5) ustawę z 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2002 r., Nr 11, poz. 109 ze zm.);
6) ustawę z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 ( Dz. U. z 2011, Nr 45, poz. 235 );
7) ustawę o samorządzie gminnym z 8 marca 1990 r. (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.);
8) ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z 24 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2010 r., Nr 234 , poz. 1536 ze zm.);
9) ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z 20 kwietnia 2004 r. (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.);
10) ustawę o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi z 26 października 1982 r. (Dz. U. z 2007 r., Nr 70 , poz. 473 (ze
zm.);
4
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
2. Rodzina i jej funkcje w literaturze.
Rodzina stanowi podstawową grupę społeczną, funkcjonującą we wszystkich typach społeczeństw. Uznawana jest powszechnie za
podstawowe środowisko wychowawcze, wpływające na rozwój jednostek, zwłaszcza dzieci i młodzieży. Jej zadaniem jest przekazywanie
określonych wartości moralnych, tradycji, zwyczajów i obyczajów, uczenie zachowań społecznie pożądanych, umiejętności, nawyków, itd.
Rodzina to „podstawowa i zarazem najdonioślejsza forma życia zbiorowego, struktura uniwersalna (...)”, tak rozumiana „zapewnia ciągłość
biologiczną społeczeństwa i przekazuje dziedzictwo kulturowe następnym pokoleniom”. Charakteryzuje ją: „wspólnota gospodarcza i wspólnota
zamieszkania oraz obecność obojga partnerów” i „podkreśla się rolę małżeństwa jako podstawy, z której wywodzi się instytucja rodziny”1.
Zadania przez nią realizowane bezpośrednio wpływają na jej funkcjonowanie w środowisku społecznym, zwłaszcza na zaspokajanie potrzeb,
atmosferę, charakter więzi wewnątrzrodzinnych oraz postaw rodzicielskich. Do podstawowych funkcji rodziny zaliczyć należy:
Funkcja materialno-ekonomiczna – polega na zaspokojeniu materialnych potrzeb rodziny. W jej ramach wyróżnić należy cztery
podfunkcje2:
• podfunkcja produkcyjna – rodzina stanowi swoistego rodzaju „warsztat rzemieślniczy”, wytwarzający dobra niezbędne do materialnej
egzystencji rodziny (np. rodzina rolników, właścicieli prywatnych firm, itd.);
• podfunkcja zarobkowa – praca zarobkowa daje możliwość zdobycia pieniędzy (wynagrodzenia) niezbędnych do utrzymania rodziny;
• podfunkcja gospodarcza – polega na gromadzeniu dóbr niezbędnych do egzystencji rodziny (mieszkanie, samochód i in.);
• podfunkcja usługowo-konsumpcyjna – polega na wykonywaniu przez członków rodziny prac i czynności niezbędnych dla
funkcjonowania rodziny (przyrządzanie posiłków, naprawa odzieży, sprzątanie mieszkania, itd.).
Funkcja opiekuńczo-zabezpieczająca – polega na zapewnieniu pozbawionym środków do życia lub niesprawnym fizycznie członkom
rodziny opieki (pielęgnacja niemowląt i małych dzieci, pomoc ludziom starszym i zniedołężniałym).
1
2
B. Rysz-Kowalczyk (red.), Leksykon polityki społecznej, Wyd. IPS UW, Warszawa, 2001, str. 181-183.
A. Wachowiak , Z. Tyszka, Podstawowe pojęcia i zagadnienia socjologii rodziny, Wyd. AR, Poznań 1997, s. 47-48.
5
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
Funkcja prokreacyjna – dotyczy zaspokojenia rodzicielskich, emocjonalnych potrzeb współmałżonków (ojcostwo, macierzyństwo) oraz
reprodukcyjnych potrzeb społeczeństwa.
Funkcja seksualna – małżeństwo stanowi społecznie akceptowaną formę współżycia płciowego. ”Dawniej funkcja seksualna była nie
wyodrębnioną częścią składową funkcji prokreacyjnej, gdyż zaspokajanie popędu seksualnego z reguły służyło rozrodczości. Dopiero XX w.
stworzył pełne możliwości dowolnego oddzielenia aktywności płciowej od spraw rozrodczości”3.
Funkcja legalizacyjno-kontrolna – dotyczy sankcjonowania zachowań i działań uznawanych za niewłaściwe poza rodziną, nadzorowania
członków rodziny w celu zapobiegania działaniom odbiegającym od wzorów i norm przyjętych za obowiązujące (wzajemna kontrola
współmałżonków, rodziców w stosunku do dzieci).
Funkcja stratyfikacyjna – mówi o tym, iż pochodzenie z danej rodziny określa wstępnie pozycję społeczną członków rodziny w strukturze
społeczeństwa.
Funkcja socjalizacyjna – polega na wprowadzeniu dziecka w świat kultury danego społeczeństwa, przygotowaniu go do pełnienia ról
społecznych. „W ramach socjalizacji potomstwa odbywa się przekazywanie wiedzy o świecie przyrody i społecznym, przekazywanie
umiejętności instrumentalnych (posługiwania się przedmiotami będącymi wytworem ludzkiej kultury, wpajanie wzorów zachowania),
wprowadzanie w kulturę (zapoznawanie z wytworami sztuki, nauki techniki) wdrażanie określonego systemu wartości, który z kolei stymuluje
motywacje działania, zachowania, postępowania, wytycza cele indywidualne i społeczne, podsuwa środki ich realizacji”4.
Funkcja kulturalna – dotyczy zapoznania młodego pokolenia z dziejami kultury własnego społeczeństwa, obowiązującymi normami,
obyczajami, zwyczajami, wartościami oraz tradycją.
Funkcja religijna – polega na wychowaniu potomstwa w duchu religijnym i egzekwowaniu religijnych powinności.
Funkcja rekreacyjno-towarzyska – traktowanie domu rodzinnego jako miejsca wypoczynku, dbanie o dobrą atmosferę w rodzinie oraz
utrzymywanie kontaktów z osobami wchodzącymi w jej skład.
3
4
Ibidem, s. 49.
Ibidem, s. 51.
6
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
Funkcja emocjonalno-ekspresyjna – dotyczy zaspokajania potrzeb emocjonalnych oraz wyrażania swojej osobowości przez członków
rodziny. Wyraża się w chęci utrzymywania kontaktów z osobami zaprzyjaźnionymi, zaspokajaniem więzi partnerskich w małżeństwie, dzięki
interakcji osobowości współmałżonków. „Emocjonalna funkcja rodziny zapewnia także jej członkom poczucie oparcia i bezpieczeństwa”5.
Rodzina, która nie jest w stanie w sposób należyty wypełnić większość z wyżej wymienionych funkcji określa się jako dysfunkcjonalną.
Obecnie coraz częściej pojawiają się definicje rodziny uwzględniające zmieniającą się dynamikę tej instytucji i rosnącą rolę „związków
rodzinnych”. Współczesne, szersze ujęcie rodziny określa ją jako „duchowe zjednoczenie wąskiego grona osób skupionych we wspólnym
gospodarstwie domowym aktami wzajemnej pomocy i opieki”6.
Tendencją we współczesnych rodzinach jest: zmniejszenie liczby zawieranych małżeństw, wzrost urodzeń dzieci pozamałżeńskich, ciągłe
wzrastanie współczynnika rozwodów, wzrost rodzin niepełnych, a także opóźnienie wieku, w którym zawierane są związki małżeńskie.
3. Polityka rodzinna
Problematyka rodziny jest ważną częścią polityki społecznej. Politykę rodzinną można zdefiniować jako „sferę celowego działania,
dotyczącą tworzenia warunków sprzyjających powstawaniu i funkcjonowaniu rodzin oraz oddziaływania na funkcjonowanie całego
społeczeństwa” 7
Efektywna polityka rodzinna, osiągająca założone cele to polityka aktywna, dostosowująca się do zmieniających się realiów społecznych
(np.: wzrost popularności związków rodzinnych, starzenie się społeczeństwa), długoterminowa i stabilna w swych założeniach.
W Polsce najbardziej zagrożone są rodziny:
• wielodzietne;
• z terenów niskozurbanizowanych;
5
Ibiem, s. 54.
T. Szlendak, Socjologia rodziny: edukacja, historia, zróżnicowanie, PWN, Warszawa, 2010, s. 95;
7
B. Balcerzak-Paradowska, Rodzina i polityka rodzinna na przełomie wieków, IPiSS, Warszawa, 2004, s. 16.
6
7
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
• posiadające małe, niskodochodowe gospodarstwa rolne, często na terenach popegerowskich;
• młode małżeństwa z dziećmi, które nie posiadają własnych mieszkań;
• w których jedno lub dwoje rodziców jest bezrobotnych;
• w których jedno lub dwoje rodziców jest na rencie lub emeryturze.
Kombinacja dwóch lub więcej z powyższych cech skutkuje dużym zagrożeniem ubóstwa dla danej rodziny. Sytuacja ekonomiczna
oddziałuje silnie na kształtowanie funkcji emocjonalnej, wychowawczej i socjalizacyjnej rodziny. Niedostatek rodzi konflikty, agresje, frustracje,
niszczy spójność podstawowej komórki społecznej, ogranicza jej rozwój, wyłącza z życia społecznego. Efektem zaniedbywania polityki
rodzinnej przez państwo może być oprócz nierówności szans, marginalizacja części rodzin, zjawisko dziedziczenia biedy i wykluczenia.
Państwo może wpływać na zaspokojenie potrzeb rodziny poprzez:
•
świadczenia powszechnie dostępne;
•
świadczenia reglamentowane;
•
świadczenia o charakterze roszczeniowym;
•
świadczenia o charakterze uznaniowym.
Państwo może również:
•
działać profilaktycznie;
•
wspierać i pomagać w pierwszym etapie wystąpienia problemu;
•
interweniować w sytuacjach kryzysowych.
Instrumenty polityki rodzinnej stosowane w okresie 1989-2010 w Polsce8:
8
G. Firlit-Fesnak, M. Szylko-Skoczny (red.), Polityka społeczna: podręcznik akademicki, PWN, Warszawa, 2008, s. 196-197.
8
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
•
świadczenia pieniężne – zasiłki rodzinne, dodatki z tytułu niepełnosprawności dziecka, opieki nad dzieckiem w okresie urlopu
wychowawczego, samotnego wychowywania dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego, podjęcia nauki przez dziecko poza miejscem
zamieszkania, becikowe;
•
instrumenty umożliwiające godzenie obowiązków zawodowych i rodzinnych – urlop i zasiłek macierzyński, urlop i zasiłek
wychowawczy, zasiłek opiekuńczy;
•
ulgi podatkowe – wspólne opodatkowanie małżonków oraz osób samotnie wychowujących dzieci, zwolnienie od podatku świadczeń
rodzinnych;
•
usługi społeczne – głównie usługi edukacyjne oraz opieka zdrowotna: państwowe żłobki, przedszkola, szkoły podstawowe, gimnazja,
placówki oświatowo-kulturalne, szkoły specjalne, szkoły ponadpodstawowe, placówki opiekuńczo-wychowawcze, państwowa służba
zdrowia.
4. Uwarunkowania prawne polityki rodzinnej w Polsce.
•
Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej, która w art. 18 mówi: „Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i
rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej.”
Państwo zobowiązuje się do niesienia pomocy rodzinie w każdej sytuacji. Zasada ta została wypowiedziana w art. 71 Konstytucji – ust. 1. mówi:
„Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i
społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.”
•
Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Kodeks został uchwalony w 1964 roku, czyli prawie 50 lat temu, od tego czasu był wielokrotnie
zmieniany i aktualizowany. Jest to podstawowy akt prawny regulujący stosunki rodzinne w Polsce.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy opiera się na czterech filarach: trwałości małżeństwa, równouprawnienia małżonków, ochrony dziecka oraz
wzajemnej pomocy członków rodziny. Można sprecyzować również trzy zasady ogólne prawa rodzinnego:
9
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
1) zasadę dobra dziecka (zasada nadrzędna),
2) zasadę szczególnej ochrony rodziny (wspomniane już art. 18 i 71 Konstytucji),
3) zasadę uniezależnienia osobistych stosunków rodzinnych od wpływów obcych tym stosunkom elementów majątkowych.
•
Ustawa z 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, która rodzinę określa jako „osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w
faktycznym związku (art. 6 pkt. 14 u.o.p.s.).- Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.
Inne źródła prawa dotyczące rodziny w polskim ustawodawstwie:
•
ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., nr 16, poz. 93 ze zm.);
•
ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r., nr 43, poz. 296 ze zm.);
•
ustawa z dnia 12 listopada 1965 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. z 1965 r., nr 46, poz. 290 ze zm.);
•
ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 ze zm.);
•
ustawa z dnia 26 października 1982 r. – o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2002 r., nr 11, poz. 109 ze zm.);
•
ustawa z dnia 29 września 1986 r. – prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r., nr 161, poz. 1688 ze zm.);
•
ustawa z dnia 7 stycznia 1993 r. – o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności ciąży (Dz. U. z 1993 r.,
nr 17, poz. 78 ze zm.);
•
ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. - o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., nr 228, poz. 2255 ze zm.);
•
ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. – o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2005 r., nr 180, poz. 1493 ze zm.)
•
ustawa z dnia 7 września 2007 r. – o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2007 r., nr 192, poz. 1378 ze zm.)
•
ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. – o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2011 r., nr 45, poz. 235 ze zm.)
W okresie III Rzeczpospolitej przygotowano kilka dokumentów strategicznych dotyczących polityki rodzinnej, były to między innymi:
•
Program Polityki Rodzinnej z 1997 r.;
•
Polityka Prorodzinna Państwa z 1999 r.;
10
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
•
Strategia polityki społecznej na lata 2002-2005 (zapisy dotyczące polityki wobec rodziny);
•
Narodowa Strategia Integracji Społecznej z 2003 r.;
•
Narodowy Plan Działań Wobec Dzieci 2004-2012 „Polska dla Dzieci”;
•
Strategia Państwa dla Młodzieży na lata 2003-2012;
•
Strategia Polityki Społecznej na lata 2007-2013;
•
Polska 2030. Wyzwania rozwojowe. – dokument z 2009 r. (część II dotycząca wyzwań demograficznych).
5. Charakterystyka obszaru gminy Czerwonak
Gmina Czerwonak jest gminą wiejską położoną w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim. Obszar, na którym rozciąga się
gmina jest atrakcyjny pod względem turystycznym - bliskość Puszczy Zielonki. Znajduje się tutaj również najwyższe wzniesienie w okolicy Dziewicza Góra, z której rozciąga się panorama na północną część Poznania. Poszczególne miejscowości położone są wzdłuż rzeki Warty. Do
gminy należy 16 sołectw: Annowo, Bolechowo, Bolechówko, Czerwonak, Dębogóra, Koziegłowy, Mielno, Miękowo, Owińska, Potasze,
Promnice, Szlachęcin, Trzaskowo, Kicin, Kliny, Ludwikowo. Charakterystycznymi cechami, które wyróżniają gminę Czerwonak spośród gmin
wiejskich są: wysoki stopień urbanizacji oraz wysoka gęstość zaludnienia, wynosząca 280 osób/km².
Z danych Urzędu Gminy Czerwonak wynika, że na dzień 31 grudnia 2011r. w Gminie Czerwonak było zameldowanych na pobyt stały
łącznie 24 993 mieszkańców. Wśród, których kobiety stanowiły większość, tj. 52%. Mężczyźni to 48% populacji. Dzieci w wieku
przedszkolnym stanowiły 8% mieszkańców, natomiast dzieci i młodzież w wieku do 18 lat stanowiły 15,5% ogółu mieszkańców gminy.
Tabela 1
Liczba mieszkańców
Liczba mieszkańców ogółem
24993
Liczba kobiet
12905
Liczba mężczyzn
12088
Źródło: Dane Urzędu Gminy Czerwonak
11
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
Tabela 2
Struktura wiekowa mieszkańców Gminy Czerwonak
Wiek przedprodukcyjny
Wiek produkcyjny
5375
Wiek poprodukcyjny
17128
2490
Źródło: Dane Urzędu Gminy Czerwonak
Z danych Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, że w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r. pomocą zostało objętych:
1) 407 rodzin (1073 osoby) zgodnie z ustawą o pomocy społecznej;
2) 547 osób zostało objętych wsparciem na podstawie ustawy „Pomoc państwa w zakresie dożywiania”;
3) 711 rodzin otrzymało pomoc na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych;
4) 191 rodzinom udzielono pomocy na podstawie ustawy o dodatkach mieszkaniowych;
5) 103 rodzinom na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Tabela 3
Powody przyznania pomocy społecznej
Powód trudnej sytuacji życiowej
Liczba rodzin
138
Liczba osób w
rodzinach
377
1
Ubóstwo
2
Bezdomność
18
31
3
Potrzeba ochrony macierzyństwa
71
313
4
Bezrobocie
104
304
5
Niepełnosprawność
154
364
6
Długotrwała lub ciężka choroba
253
596
7
Bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i
prowadzenia gospodarstwa domowego
62
248
12
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
8
Przemoc w rodzinie
19
53
9
Alkoholizm
44
114
10 Narkomania
3
8
11 Trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z
zakładu karnego
12 Zdarzenie losowe
11
19
5
14
13 Sytuacja kryzysowa
11
36
Źródło: Dane Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Czerwonaku
Najważniejsze powody korzystania z pomocy: 45% z powodu niepełnosprawności i długotrwałej choroby, 21% z powodu potrzeby ochrony
macierzyństwa, bezradności w zakresie prowadzenia gospodarstwa domowego oraz alkoholizmu, 12% klientów Ośrodka Pomocy Społecznej w
Czerwonaku korzystało z pomocy z powodu bezrobocia.
Z różnego rodzaju obserwacji wynika, że liczba ludności w całej Gminie Czerwonak wzrasta. Od 2005 r. do 2012 r. przybyło 2 438 osób.
Zaznaczyć należy, że są to ludzie młodzi w wieku produkcyjnym. W związku z tym można przypuszczać, że liczba rodzin korzystających z
pomocy GOPS z powodu potrzeby ochrony macierzyństwa oraz bezradności w prowadzeniu gospodarstwa domowego może wzrosnąć.
6. Analiza SWOT
Mocne strony
•
•
•
•
•
•
•
Aktywna współpraca instytucji działających na rzecz rodziny.
Doświadczenie, wiedza i kwalifikacje pracowników działających
na rzecz rodziny.
Dobre rozeznanie środowiska lokalnego.
Baza instytucji wspierających rodzinę (m. in. policja, sąd, szkoła).
Profesjonalna praca służb pomocy społecznej.
Funkcjonowanie placówek służby zdrowia na terenie gminy.
Funkcjonowanie na terenie gminy świetlic dla dzieci.
Słabe strony
•
•
•
•
•
•
•
•
Problem bezrobocia.
Wysoki wskaźnik ubóstwa.
Wysokie koszty utrzymania rodzin.
Brak żłobka na ternie gminy.
Ograniczona liczba miejsc w przedszkolach.
Mała liczba mieszkań chronionych i socjalnych.
Brak wzorców osobowych w rodzinach dysfunkcyjnych.
Bierna postawa rodziców wobec problemów występujących w rodzinie.
13
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Lider Klubu Pracy.
Projekt systemowy „Radzę sobie lepiej”.
Praca asystenta rodziny.
Klub Rodzica.
Klubu sportowe (m.in. Gminny Klub Sportowy Błękitni
Owińska).
Atrakcje turystyczne.
Gminny Program Bezpieczeństwa i Porządku Publicznego na lata
2009-2012.
Program Ochrony Środowiska dla Gminny Czerwonak na lata
2009-2012.
Gminny Program Ochrony i Promocji Zdrowia mieszkańców
Gminy Czerwonak na lata 2009 -2013.
Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów
Alkoholowych w Gminie Czerwonak w 2012 r.
Gminny Program Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie
Czerwonak na lata 2011 – 2013.
Aglomeracyjne zaplecze Poznania .
Strategia rozwoju Gminy Czerwonak na lata 2012-2020
Szanse
Zmiana polityki państwa na bardziej przyjazną rodzinie.
Zmiana mentalności społecznej w kwestii rodzin z problemem
alkoholowym.
Utworzenie dziennego ośrodka wsparcia.
Współpraca rodzin dysfunkcyjnych w rozwiązywaniu problemów
życiowych.
Podnoszenie kwalifikacji przez kadrę GOPS.
Rozwój wolontariatu.
Możliwość tworzenia Klubu Rodzica.
Edukacja rodziców.
Wzmocnienie współpracy między instytucjami wspierającymi
rodzinę.
Funkcjonowanie zespołów interdyscyplinarnych.
Zwiększenie i zróżnicowanie bezpłatnych ofert kulturalnych.
Realizowanie programów profilaktycznych promujących zdrowy
styl życia.
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Niska świadomość rodziców dotycząca kwestii edukacyjnych i
wychowawczych.
Bezradność rodziców w sprawach opiekuńczo – wychowawczych.
Brak ośrodków wsparcia dla ofiar przemocy.
Zagrożenia
Zanik więzi wewnątrzrodzinnych.
Brak rodzin wielopokoleniowych.
Wzrost kosztów utrzymania rodzin.
Rozszerzenie się zjawiska narkomani w gminie.
Zaniedbywanie obowiązków opiekuńczo – wychowawczych przez
rodziców.
Rozszerzanie się kręgu ubóstwa.
Uzależnienie się rodzin od systemu pomocy społecznej.
Wyuczona bezradność.
Ograniczenie środków finansowych na podnoszenie kwalifikacji przez
specjalistów.
Brak wsparcia dla osób starszych.
14
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
Gmina Czerwonak jest położona w obrębie aglomeracji poznańskiej. Na jej terenie są różnorodne atrakcje turystyczne, które zapewniają
mieszkańcom możliwość aktywnego wypoczynku. Są wytyczone szlaki turystyczne, podróżując nimi można zwiedzić kościółki drewniane
wokół puszczy zielonki oraz obiekty upamiętniające kult cysterki. Na obszarze puszczy Zielonki są też liczne ogólnopolskie szlaki piesze i
rowerowe. Czerwonak dysponuje bogatą bazą różnych form rekreacji i miejsc do aktywnego spędzania czasu wolnego. Ludność może
wypoczywać na AKWEN Marinie lub Tropikanie, korzystać z zajęć na Hali sportowej w Czerwonaku lub parku wodnym w Koziegłowach, udać
się do Traperskiej Osady, podziwiać panoramę z wieży widokowej na Dziewiczej Górze lub zwiedzać zabytki architektury w postaci licznych
kościołów i zabudowań. Warto zaznaczyć, że w Owińskach znajduje się jedyne w Polsce muzeum tyflologiczne, oraz największy w skali
europejskiej park orientacji przestrzennej. Zabytki, rekreacja, szlaki turystyczne oraz oferta sportowa stanowią jeden z ważnych walorów
gminny.
Działalność kulturalna Gminny jest skupiona wokół Gminnego Ośrodka Kultury „Sokół”. W ramach tej działalności można skorzystać z
zajęć plastycznych, teatralnych, tanecznych, muzycznych. W związku z dużym zainteresowaniem tego rodzaju zajęciami w Potaszach i
Promnicach działają filie.
Istnieje bogato rozwinięta baza instytucji sprzyjających mieszkańcom gminy. Mocną stroną jest bogata oferta oświatowa. Na obszarze
gminy znajduje się: pięć szkół podstawowych, trzy gimnazja, dwie szkoły średnie, ośrodek szkolno-wychowawczy dla dzieci niewidomych oraz
osiem przedszkoli. Bardzo powoli rozwija się opieka nad dziećmi do lat trzech, niestety w gminie nie ma żłobka. Jednak powstają kluby
dziecięce, co jest szansą na poprawę tej sytuacji.
Pozytywem gminny jest łatwy dostęp do służby zdrowia. W Czerwonaku, Koziegłowach i Owińskach można skorzystać z pomocy
lekarskiej w przychodniach Zespołu Lekarza Rodzinnego PRO-familia. Z pomocy specjalistycznej (dermatolog, neurolog, endokrynolog,
kardiolog, ortopeda, laryngolog) można skorzystać w przychodni specjalistycznej „Komed” oraz „Omega”. Mieszkańcy mogą również korzystać
z pomocy pielęgniarki środowiskowej, położnej, usług stomatologicznych, rehabilitacji. Jest to bezpłatna pomoc dla osób ubezpieczonych.
Nad bezpieczeństwem mieszkańców czuwa straż gminna oraz policja. Z myślą o ludziach starszych funkcjonują Kluby Seniora. Mieszkańcy
którzy borykają się z trudną sytuacją życiową, bezradnością, uzależnieniem mogą uzyskać pomoc w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej.
15
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
Wszystkie instytucje w Gminnie współpracują ze sobą, co umożliwia dobrą znajomość środowiska lokalnego, są podejmowane działania
interdyscyplinarne co wpływa na efektywność pomocy.
Na terenie Gminny Czerwonak znajdują się drogi gminne, wojewódzkie i powiatowe. Sieć uliczna jest dobra, natomiast nawierzchnia bardzo
różna. Komunikacja autobusowa jest obsługiwana przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe TRANSKOM, wyposażone w niskopodłogowe
nowoczesne autobusy, ponadto w Koziegłowach można się poruszać autobusami MPK (70,72, 237). Dodatkowym atutem jest możliwość
korzystania z komunikacji gminnej Murowana Goślina oraz PKS. Przebiega też jednotorowa linia kolejowa wyposażona w nowoczesne
szynobusy. Dzięki dobrej komunikacji miejskiej można bez problemu dotrzeć do miejsca pracy. Na ternie gminny znajdują się zakłady
przemysłowe (zakłady drobiarskie, Bentom, Guma – Bolechowo. VOX), które zapewniają miejsca zatrudnienia dla ludności. W skali
ogólnopolskiej powiat poznański ma najniższy odsetek bezrobocia. Natomiast w Gminie utrzymuje się on na stałym poziomie – 1,9% ogółu
mieszkańców.
Gminna posiada opracowane programy i prognozy na przyszłość. Rozwijają się usługi społeczne z zakresu zdrowia, pomocy społecznej i
bezpieczeństwa. Realizowane między innymi przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Czerwonaku w szerokim rozumieniu polityki
społecznej gminny.
Gmina Czerwonak ma możliwości do rozwoju różnych form działalności gospodarczej, ma szeroki dostęp do oferty edukacyjnej, następuje
rozwój turystyki, rekreacji, działają programy profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomani.
Czerwonak jest prężnie rozwijającą się gminną. Posiada misje oraz cele strategiczne dla rozwoju lokalnego, które są zawarte w dokumencie
„Strategii rozwoju Gminny Czerwonak na lata 2012-2020”. Określa on cele i dążenia wspólnoty lokalnej. W strategii możemy wyróżnić poprawę
węzła komunikacyjnego poprzez rozbudowę taboru kolejowego oraz poprawę nawierzchni dróg. Gminna również pragnie podjąć działania
zmierzające do utworzenia większej liczby mieszkań socjalnych.
16
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
7. Polityka prorodzinna gminy Czerwonak
Z myślą o rodzinach posiadających więcej niż jedno dziecko przedszkola gminne, AKWEN i GOK stworzyły ulgi. Podstawą do stworzenia
ulg w przedszkolach jest Uchwała Rady Gminy Czerwonak nr 159/XX/2012 z dnia 19 kwietnia 2012 r. w sprawie ustalenia opłat za świadczenia
udzielane przez przedszkola publiczne. Pływalnia ma swój wewnętrzny cennik. Natomiast ulgi w GOK są wprowadzone na podstawie
zarządzenia wewnętrznego nr 2 /2012 dyrektora GOK „Sokół” z dnia 07.09.2012 r.
Instytucja
Ulgi/Zwolnienia
PRZEDSZKOLA PUBLICZNE PROWADZONE PRZEZ
Przedszkola Gminne oferują ulgi dla rodzin posiadających więcej niż jedno dziecko:
GMINĘ CZERWONAK
- bezpłatne – 5 godzin dziennie, przez 5 dni w tygodniu
- 1,80 zł – za każdą dodatkową godzinę powyżej pięciu godzin
- 0,90 gr – 50 % opłaty podstawowej – jest to ulga naliczana, gdy do jednego
przedszkola uczęszcza dwójka lub więcej dzieci z tej samej rodziny. Każde kolejne z
rodzeństwa płaci 50%.
AKWEN
Pływalnia oferuje ulgi w postaci biletów rodzinnych:
PŁYWALNIA
- 2 osoby dorosłe + 1 dziecko cena biletu 25 zł / h*
- 2 osoby dorosłe + 2 dzieci
cena biletu 30 zł / h*
- 2 osoby dorosłe + 3 dzieci
cena biletu 35 zł / h*
- 2 osoby dorosłe + 4 dzieci
cena biletu 40 zł / h*
- 2 osoby dorosłe + 5 dzieci
cena biletu 45 zł / h*
- 1 dorosły + 2 dzieci
cena biletu 22 zł / h*
- 1 dorosły + 3 dzieci
cena biletu 30 zł / h*
- 1 dorosły + 4 dzieci
cena biletu 35zł / h*
17
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
- 1 dorosły + 5 dzieci
cena biletu 43 zł / h*
*Po godzinie naliczany czas wg cennika pływalni
GOK „SOKÓŁ”
„Sokół” oraz jego filie oferują ulgi dla rodzin posiadających więcej niż jedno dziecko:
1.Zajęcia dla dzieci ( zajęcia plastyczne, teatralne, muzyczne, logopedyczne ) 30 zł
karnet / 1 dziecko
- gdy na zajęcia uczęszcza dwoje dzieci z jednej rodziny - 25 zł karnet / 1 dziecko
- gdy na zajęcia uczęszcza troje lub więcej dzieci z tej samej rodziny – 20 zł karnet / 1
dziecko
- gdy dziecko uczęszcza na dwa różne rodzaje zajęć, opłata za karnet zmniejsza się do 25
zł.
- gdy dziecko uczęszcza na trzy lub więcej różnych zajęć wtedy opłata za karnet się
zmniejsza do 20 zł.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej wspiera rodziny poprzez realizację zadań zgodnych z Ustawą o pomocy społecznej z dnia 12 marca
2004 r.
Rodzaje udzielanej pomocy
Pomoc finansowa
-zasiłki celowe, specjalne zasiłki celowe
-zasiłki okresowe
-zasiłki stałe
-„Pomoc Państwa w Zakresie Dożywiania”
Zabezpieczenie społeczne
świadczenia rodzinne
-zasiłki rodzinne i dodatki do tych zasiłków
18
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
-świadczenia pielęgnacyjne, zasiłki pielęgnacyjne
Fundusz alimentacyjny
Dodatki mieszkaniowe
Praca socjalna
-ratownictwo
-pomoc
-opieka
-Klub Rodzica
-asystent rodziny
Poradnictwo specjalistyczne
-prawne
-terapeutyczne
-psychologiczne
Rozdział II
Pomoc Społeczna
1. Podstawowe definicje
Rodzinę, która nie spełnia funkcji, scharakteryzowanych w Rozdziale I, ust. 2 Programu, określa się jako dysfunkcjonalną. Dysfunkcja jest
bowiem konsekwencją „…działania społecznego, które powoduje osłabienie adaptacyjnych mechanizmów systemu społecznego lub utrudnia
realizację pewnych wartości i potrzeb”9. Wiąże się z lekceważeniem praw, obowiązków, norm i zasad obowiązujących w życiu społecznym,
niewłaściwą postawą moralną i atmosferą wychowawczą w rodzinie, co sprzyja konfliktom, demoralizacji i działaniom aspołecznym. Jeśli więc
9
K. Olechnicki, P. Załęcki, Słownik socjologiczny, Graffiti BC, Toruń 1997, s.49.
19
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
funkcjonowanie rodzin i ich kondycja pogarsza się, odbija się to ujemnie na funkcjonowaniu i losach jednostki. W ich interesie a także
społeczeństwa, leży więc prawidłowe funkcjonowanie rodzin i tworzenie warunków prawidłowego ich rozwoju10.
Dysfunkcji w rodzinie sprzyja szereg niekorzystnych społecznie zjawisk, wśród których przede wszystkim wymienić należy:
Alkoholizm w rodzinie –
Alkoholizm został uznany przez Światową Organizację Zdrowia za problem medyczny w 1967 r. Zgodnie z WHO „uzależnienie od alkoholu
to stan psychiczny i fizyczny wynikający ze współdziałania żywego organizmu i alkoholu. Stan ten charakteryzuje się zmianami w zachowaniu i
innymi następstwami, w tym zawsze przymusem (trudną do odparcia chęcią) ciągłego lub okresowego używania alkoholu po to, aby
doświadczyć psychicznych efektów jego działania lub aby unikać objawów wynikających z jego braku, takich jak złe samopoczucie
(dyskomfort). Zmiana tolerancji może, ale nie musi towarzyszyć temu zjawisku. Człowiek może uzależnić się równolegle od alkoholu i innych
środków (spożywanych, wdychanych czy przyjmowanych w formie iniekcji)”11.
Zależność psychiczna występuje gdy organizm człowieka potrzebuje częstego lub stałego przyjmowania alkoholu, aby powtórzyć
poprzednie przeżycia w związku z jego przyjęciem. Zależność fizyczna to stan biologicznego przyzwyczajenia organizmu do alkoholu. Człowiek
nie może prawidłowo funkcjonować bez jego zażycia. Tolerancja na alkohol to stan, w którym przyjmowanie takiej samej porcji nie daje tego
samego efektu, organizm potrzebuje większej dawki.
Uzależnienie od alkoholu jest chorobą, ponieważ spełnia następujące kryteria: narusza stan równowagi między zdrowiem i patologią,
charakteryzuje się swoistą etiologią, a wśród przyczyn zmian patologicznych obecny jest czynnik fizyczny. Ponadto alkohol oddziałuje na układ
nerwowy (głównie na mózg), uszkadzając jego struktury mózgowe (np. odpowiedzialne za planowanie czy przewidywanie). Zmiany w mózgu
istnieją bez względu na to czy osoba jest pod wpływem alkoholu czy też zachowuje abstynencję12.
10
Z. Tyszka, Rodzina w świecie współczesnym – jej znaczenie dla jednostki i społeczeństwa, (w:) T. Pilch, I. Lepalczyk (red.), Pedagogika społeczna, Żak, Warszawa 1995.
T. Woronowicz, Na zdrowie! Jak poradzić sobie z uzależnieniem od alkoholu, PARPAMEDIA, Warszawa 2008, s. 102
12
T. Woronowicz, Na zdrowie! Jak poradzić sobie z uzależnieniem od alkoholu, PARPAMEDIA, Warszawa 2008, s. 103-112
11
20
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
Alkoholizm to wyraźny, niezależny proces chorobowy. Jego objawy nasilają się w miarę trwania choroby. Jeżeli nie zostaną one w porę
powstrzymane, stan chorego będzie się stale pogarszał. W chorobie alkoholowej można wyróżnić odmienne objawy cechujące wczesną, średnio
zaawansowaną oraz późną fazę. Nie leczony skraca życie średnio o 10-15 lat, a także zagraża życiu. Alkoholicy częściej niż inni giną w
wypadkach samochodowych, w czasie bójek, popełniają samobójstwo.
Osoba uzależniona w rodzinie ustala reguły, których wszyscy muszą przestrzegać. Członkowie rodziny muszą funkcjonować według jego
reguł i oczekiwań, co więcej ukrywają te fakty w tajemnicy, mimo że są one „widoczne na pierwszy rzut oka”. Wszystkim zależy na tym, aby
uniknąć konfrontacji z rzeczywistością. Próba osiągnięcia stabilizacji wobec ustawicznego chaosu, kończy się tym, że wszyscy żyją w stałym
napięciu. Zespół cierpień i zaburzeń członków rodziny alkoholika określa się pojęciem współuzależnienia.
W rodzinach tych wytwarzają się charakterystyczne dla nich wzorce zachowań. Częściej dochodzi do awantur, konfliktów i dysfunkcji.
Pojawiają się problemy małżeńskie, co powoduje że związki są mniej trwałe i nieszczęśliwe, są niespójne i źle zorganizowane.
Przemoc –
Przemoc jest to zamierzone działanie przeciw innym członkom rodziny mające na celu uzyskanie nad nimi kontroli. Sprawca przemocy
wykorzystuje swoją przewagę naruszając podstawowe prawa człowieka. Uzyskuje on satysfakcję powodując u ofiary ból i cierpienie, naraża ją
na utratę zdrowia i życia.
Rodzaje przemocy13:
1) przemoc fizyczna – są to działania z użyciem siły, w których dochodzi do zranienia np. popychanie, odpychanie, policzkowanie, kopanie,
duszenie, przypalanie, bicie, polewanie wrzątkiem, użycie broni, itp.;
2) przemoc psychiczna – są to działania z użyciem mechanizmów psychologicznych prowadzące do zniszczenia pozytywnego obrazu
własnej osoby np. wyśmiewanie, poniżanie, zawstydzanie, ciągłe krytykowanie, ograniczanie kontaktów z innymi ludźmi, stosowanie
gróźb, szantaż ,itp.;
13
J. Mellibruda, R. Dural, D. Sasal, O przemocy domowej. Poradnik dla lekarza pediatry, PARPA, Warszawa 1998, 10-13
21
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
3) przemoc seksualna – zmuszanie ofiary do jakichkolwiek form aktywności seksualnej wbrew jej woli. Szczególnie okrutną formą
przemocy seksualnej są zachowania kazirodcze względem dzieci np. wymuszanie pieszczot i praktyk seksualnych, sadystyczne formy
współżycia, itp.;
4) przemoc ekonomiczna – prowadzi do całkowitego uzależnienia materialnego ofiary np. poprzez odbieranie pieniędzy, zaciąganie
kredytów, nie łożenie na utrzymanie rodziny, zaciąganie kredytów, zmuszanie do zaciągania pożyczek.
Niewydolność wychowawcza –
powoduje, że w rodzinie dochodzi do zaburzeń, prowadzących do rozbicia więzi rodzinnych i solidarności wewnętrznej. Niewydolność
wychowawcza jest bardzo widoczna w nieprawidłowym spełnianiu funkcji rodziny, gdy styl i metody wychowawcze nie odpowiadają
poziomowi rozwoju dzieci. Problemy te sprowadzają się także do tego, że częste błędy popełniane w rodzinie prowadzić mogą do trudności
edukacyjnych i społecznych, co przejawia się między innymi w braku umiejętności planowania i realizacji zamierzeń życiowych i aspiracji.14
Bezrobocie –
jest zjawiskiem społecznym polegającym na tym, że część ludzi zdolnych do pracy i deklarujących chęć jej podjęcia nie znajduje zatrudnienia z
powodu braku miejsc pracy na rynku. Pod pojęciem bezrobotnego można rozumieć osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy
zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo
innej pracy zarobkowej, nieuczącą się w szkole z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu
eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym
dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej15.
Ubóstwo –
oznacza brak wystarczających środków materialnych do życia. W literaturze wyróżnia się dwa rodzaje ubóstwa: absolutne i względne. W
rozważaniach nad problemem dysfunkcji w rodzinie w przypadku ubóstwa absolutnego mamy do czynienia z sytuacją, w której rodzinie brakuje
14
15
I. Krasiejko, Metodyka działania asystenta rodziny, Wyd. Śląsk, Katowice 2010, s. 13.
Ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 z późn. zm.).
22
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
środków koniecznych do istnienia (dysfunkcja absolutna – przejawiająca się w kompletnej dezorganizacji i patologizacji życia rodzinnego).
Natomiast ubóstwo względne oznacza brak środków odczuwany przez rodziny, które porównując się z innymi rodzinami, dostrzegają istotne
różnice w standardzie życia (dysfunkcja socjalna, przejawiająca się w poczuciu dyskomfortu materialnego)16 .
2. Pracownik socjalny
Rodziny dysfunkcyjne, które nie stwarzają prawidłowych warunków dla rozwoju i wychowania dzieci zostają objęte pomocą w formie pracy
socjalnej, której realizatorem jest pracownik socjalny. Działanie pracownika socjalnego ma na celu wywołanie u Klienta (rodziny) potrzeby
zmiany obecnej sytuacji. Pierwszy etap pracy wymaga dokładnego rozpoznania sytuacji społecznej i psychologicznej, w jakiej znajduje się
Klient. Rozpoznanie to nazywamy diagnozą. Wtedy również tworzy się relacja pomiędzy Klientem a pracownikiem socjalnym. Klient może
prezentować rożne postawy, od akceptacji i chęci współpracy do wyraźnego sprzeciwu i oporu. Pracownik socjalny wspólnie z Klientem określa
cele zmian jakie zamierza osiągnąć Klient oraz środki potrzebne do ich realizacji. Sprecyzowane cele i środki zawarte są w planie pracy
socjalnej. Dla osiągnięcia poszczególnych celów należy podjąć działania. Plan pracy zawiera działania z podziałem na osoby i instytucje
(interdyscyplinarny charakter planu pomocy). Pracownik socjalny jest tylko jednym z elementów biorących udział w realizacji tego planu. Część
zadań jest realizowana przez rodzinę. Ważna jest współpraca pomiędzy stronami czyli Klientem a pracownikiem socjalnym, która ułatwia
przeprowadzenie zmian. Do planu włączone są również inne instytucje np.: szkoły, świetlice, policja, służba zdrowia. Pracownik socjalny nie
tylko realizuje część zadań, monitoruje również realizację planu pomocy i koordynuje prace pozostałych uczestników planu.
Do podstawowych zadań pracownika socjalnego należą17:
16
17
Słownik socjologii i nauk społecznych, PWN, Warszawa 2004, s. 407-408.
Ustawa z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.),
23
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
1) praca socjalna jako działalność mająca na celu pomoc osobom i rodzinom, bez względu na posiadany dochód, we wzmacnianiu lub
odzyskiwaniu zdolności do funkcjonowania w społeczeństwie poprzez pełnienie odpowiednich ról społecznych oraz tworzenie warunków
sprzyjających temu celowi;
2) dokonywanie analizy i oceny zjawisk, które powodują zapotrzebowanie na świadczenia z pomocy społecznej oraz kwalifikowanie do
uzyskania tych świadczeń;
3) udzielanie informacji, wskazówek i pomocy w zakresie rozwiązywania spraw życiowych osobom, które dzięki tej pomocy będą zdolne
samodzielnie rozwiązywać problemy będące przyczyną trudnej sytuacji życiowej; skuteczne posługiwanie się przepisami prawa w
realizacji tych zadań;
4) pomoc w uzyskaniu dla osób będących w trudnej sytuacji życiowej poradnictwa dotyczącego możliwości rozwiązywania problemów i
udzielania pomocy przez właściwe instytucje państwowe, samorządowe i organizacje pozarządowe oraz wspieranie w uzyskiwaniu
pomocy;
5) udzielanie pomocy zgodnie z zasadami etyki zawodowej;
6) pobudzanie społecznej aktywności i inspirowanie działań samopomocowych w zaspakajaniu niezbędnych potrzeb życiowych osób,
rodzin, grup i środowisk społecznych;
7) współpraca i współdziałanie z innymi specjalistami w celu przeciwdziałania i ograniczania patologii i skutków negatywnych zjawisk
społecznych, łagodzenie skutków ubóstwa;
8) inicjowanie nowych form pomocy osobom i rodzinom mających trudną sytuację życiową oraz inspirowanie powołania instytucji
świadczących usługi służące poprawie takich osób i rodzin;
9) uczestniczenie w inspirowaniu, opracowaniu, wdrożeniu oraz rozwijaniu regionalnych i lokalnych programów pomocy społecznej
ukierunkowanych na podniesienie jakości życia.
24
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
3. Asystent rodziny
W Gminny Ośrodku Pomocy Społecznej zatrudniony jest asystent rodziny. To nowa forma pomocy skierowana do rodzin z wieloma
problemami (ubóstwo, bezrobocie, przemoc, problem alkoholowy, długotrwała choroba, niepełnosprawność) o niskim poziomie rozwoju
umiejętności opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, gdzie występuje zagrożenie umieszczenia dzieci w placówce
opiekuńczo-wychowawczej. Asystent rodziny ma za zadanie przede wszystkim zmienić stosunek osób w rodzinie do własnej sprawczości,
zwiększyć ich poczucie wpływu na własne życie, podnieść samoocenę. Indywidualna pomoc służy rozwojowi kompetencji poszczególnych
członków rodziny (rodziców, dzieci), osiąganiu przez nich wyznaczonych celów, wzbudzeniu w nich wiary w swoje możliwości oraz
motywowaniu do podejmowania działań, do tej pory uznawanych za niemożliwe. Działania asystenta i rodziny zmierzają do jej usamodzielnienia
i pozostawienia dzieci w rodzinie18.
Asystent rodziny poprzez swoje działania ma kształtować kompetencje rodziców w zakresie:
1) prawidłowego wychowania i opieki nad dziećmi – edukacja w zakresie organizowania czasu wolnego poprzez gry i zabawy edukacyjne,
poradnictwo w zakresie najczęściej występujących problemów wychowawczych w poszczególnych etapach rozwoju dziecka i sposobów
radzenia sobie z nimi poprzez omówienie (na bieżąco – w sytuacji, gdy pojawi się jakiś problem) najskuteczniejszych metod
wychowawczych, pomoc w eliminowaniu zachowań niepożądanych u dzieci przez pokazywanie konkretnych działań i zachowań
rodziców (co mogą zrobić, by „nie stracić twarzy”), motywowanie do aktywnego uczestnictwa w życiu szkolnym dziecka, motywowanie
do systematycznego kontaktu ze szkołą, pomoc rodzicom w nabywaniu umiejętności radzenia sobie z trudnościami edukacyjnymi dzieci;
2) gospodarstwa domowego - racjonalne gospodarowanie budżetem domowym, edukacja w zakresie prac na rzecz domu (porady dotyczące:
znaczenia podziału obowiązków domowych poszczególnych członków rodziny, zakupu właściwych środków czystości), poradnictwo w
zakresie oszczędnego gospodarowania mediami oraz w zakresie funkcjonalnego wyposażania mieszkania, zachęcanie do wprowadzania
zmian, wsparcie w pozyskiwaniu usług związanych z naprawą, zakupem;
18
I. Krasiejko, Metodyka działania asystenta rodziny, Śląsk, Katowice 2010, s. 258.
25
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
3) dbałości o zdrowie – prowadzenie rozmów edukacyjnych w zakresie profilaktyki i higieny zdrowotnej w rodzinie, motywowanie
rodziców do regularnej kontroli stanu zdrowia i rozwoju psycho-fizycznego dzieci oraz leczenia lub rehabilitacji ich w przypadku chorób
i schorzeń w odpowiednich instytucjach i placówkach medycznych, porady w zakresie racjonalnego żywienia dzieci i prawidłowej ich
pielęgnacji;
4) prawidłowego funkcjonowania społecznego – edukacja w zakresie obowiązujących norm współżycia społecznego, nabywania
umiejętności radzenia sobie w przypadku konieczności załatwiania spraw urzędowych w instytucjach administracji publicznej,
samorządowej, służbie zdrowia, zakładzie pracy oraz szkołach i instytucjach opiekuńczo-wychowawczych.
Asystent ściśle współpracuje z pracownikiem socjalnym, który tworzy diagnozę środowiska oraz zadania nad jakimi będzie pracował
asystent z rodziną.
W sytuacji gdy dochodzi do bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia małoletnich dzieci oraz rozważa się umieszczenie ich w placówce
opiekuńczo-wychowawczej, rodzinie przydzielany jest asystent rodziny. Przydzielenie asystenta następuje na wniosek pracownika socjalnego
lub postanowieniem Sądu Rodzinnego. Pomaga on w rozwiązywaniu występujących w rodzinie problemów opiekuńczo – wychowawczych
poprzez edukowanie rodziców w zakresie ustalania i stosowania zasad, modelowania zachowań pożądanych społecznie. Edukuje również z
zakresu dbałości o zdrowie dzieci. Udziela porad i przeprowadza treningi w obszarze prowadzenie gospodarstwa domowego (np. planowanie
budżetu domowego, efektywne sprzątanie, wspólne planowanie i robienie zakupów). Asystent rodziny tworzy harmonogram pracy z rodziną.
Zaplanowane działania mają służyć osiągnięciu celów, które zostały wyznaczone przez pracownika socjalnego we wniosku. Asystent pracuje w
oparciu o diagnozę środowiska sporządzoną przez pracownika socjalnego. Podczas pracy z rodziną diagnoza ulega pogłębieniu, obraz rodziny
staje się pełniejszy.
26
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
Główne zadania asystenta rodziny realizowane w środowisku objętym wsparciem19:
1) opracowanie i realizacja planu pracy we współpracy z członkami rodziny i w konsultacji z pracownikiem socjalnym;
2) opracowanie, we współpracy z członkami rodziny i koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej, planu pracy z rodziną, który jest
skoordynowany z planem pomocy dziecku umieszczonym w pieczy zastępczej;
3) udzielanie pomocy rodzinom w celu poprawy ich sytuacji życiowej, w tym w zdobywaniu umiejętności prawidłowego gospodarowania
środkami finansowymi (nauka planowania wydatków);
4) trening żywnościowy - przygotowania racjonalnych posiłków dla dzieci i rodziny;
5) trening czystości - motywowanie do dbałości o czystość i porządek w domu;
6) udzielanie pomocy rodzinom w rozwiązywaniu problemów wychowawczych z dziećmi;
7) edukowanie w zakresie efektywnego spędzania czasu wolnego z dziećmi;
8) edukowanie w zakresie dbałości o zdrowie;
9) pomaganie w nabywaniu umiejętności radzenia sobie z trudnościami edukacyjnymi dzieci;
10) współpraca z jednostkami administracji rządowej i samorządowej, właściwymi organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami i
osobami specjalizującymi się w działaniach na rzecz dziecka i rodziny;
11) współpraca z zespołem interdyscyplinarnym lub grupą roboczą;
12) sporządzanie na wniosek sądu opinii o rodzinie i jej członkach;
13) prowadzenie dokumentacji dotyczącej pracy z rodziną.
19
Za: Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. z 2011 r., Nr 149, poz. 887 ).
27
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
Ryc. 1.
Asystent rodziny a gminny system jej wsparcia
PRACOWNIK
SOCJALNY
WYWIAD ŚRODOWISKOWY (ANALIZA SYTUACJI RODZINY pod kątem
realizacji funkcji opiekuńczo-wychowawczej)
relacja
RODZINA
PRZEŻYWAJĄCA
TRUDNOŚCI
współpraca
relacja
ASYSTENT
RODZINY
Decyzja dyrektora GOPS
o przyznaniu rodzinie asystenta
Źródło: Za: Wielkopolski Model Asystenta Rodziny, ROPS, Poznań 2011.
28
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
Rozdział III
Cele Programu i ich realizacja.
1. Cel główny:
Poprawa jakości życia rodzin zagrożonych wykluczeniem społecznym.
2. Cele szczegółowe:
1) Minimalizowanie w rodzinie negatywnych skutków nadużywania alkoholu.
2) Przeciwdziałanie zjawisku przemocy w Gminie Czerwonak.
3) Zwiększanie umiejętności rodzicielskich.
3. Projekty realizacji celów szczegółowych
Dla osiągnięcia poszczególnych celów służą coroczne projekty:
1) „Nie piję - żyję”;
2) „Stop przemocy”;
3) „Jestem dobrym rodzicem”.
29
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
„Nie piję – żyję”
Cel szczegółowy nr 1 : Minimalizowanie w rodzinie negatywnych skutków nadużywania alkoholu
Projekt „ Nie piję – żyję”
Lp. Zadanie/projekt
Działania
Wskaźniki
Źródła
Odpowiedzialni za
pozyskiwania
realizację
wskaźników
1
2
Zwiększanie dostępu do
pomocy terapeutycznej.
Udzielanie pomocy prawnej i
psycho-edukacyjnej dla osób
pozostających w bliskich,
emocjonalnych związkach z
osobą uzależnioną.
3
Podejmowanie działań
interwencyjnych.
4
Współpraca z innymi
organizacjami niosącymi
pomoc osobom uzależnionym
oraz ich rodzinom.
1.1 Motywowanie i kierowanie do placówek
leczenia uzależnień (Poradnie Leczenia
Uzależnień w Poznaniu, Zakład Leczenia
Uzależnień w Charcicach oraz Szpital
Psychiatryczny w Gnieźnie).
liczba osób
Notatki służbowe,
potwierdzenie z PLU,
wypis z ZLU, teczka
pracy socjalnej
Pracownik socjalny
1.2 Kierowanie do terapeuty ds. uzależnień
zatrudnionego w GOPS.
2.1 Tworzenie grup wsparcia.
liczba osób
Notatki służbowe
terapeuty, rejestr
Sprawozdanie, teczka
pracy socjalnej
Pracownik socjalny
Terapeuta
Pracownik socjalny
liczba osób
lista obecności
2.2 Kierowanie na konsultacje do radcy
prawnego.
liczba osób
Dokumentacja radcy
prawnego, rejestr
Pracownik socjalny
2.3 Kierowanie na indywidualne spotkania
do psychologa.
3.1 Ratownictwo w sytuacjach kryzysowych.
liczba osób
Pracownik socjalny
Psycholog
Pracownik socjalny
Służba Zdrowia
Policja
4.1 Zgłaszanie osób uzależnionych do
Gminnej Komisji Rozwiązywania
Problemów Alkoholowych w Czerwonaku.
liczba wniosków
Notatki służbowe
psychologa, rejestr
Dokumentacja z
interwencji, teczka
pracy socjalnej,
rejestr
Kserokopia wniosku,
rejestr, teczka pracy
socjalne
liczba interwencji
Pracownik socjalny
30
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
5
6
7
Prowadzenie edukacji z
zakresu dostępnych form
leczenia alkoholizmu.
Organizowanie socjoterapii
dla dzieci z rodzin z
problemem alkoholowym.
Zapewnienie pomocy i
wsparcia w procesie leczenia.
4.2 Edukacja i wsparcie dla członków
rodziny.
liczba rodzin
Dokumentacja
GKRPA, rejestr,
teczka pracy socjalnej
Przewodniczący GKRPA
Pracownik socjalny
4.3 Powiadomienie Sądu i Prokuratury o
sytuacji rodzinnej.
liczba rodzin
Sporządzona
dokumentacja, teczka
pracy socjalne
Pracownik socjalny
4.4 Współpraca z Sądem i kuratorami.
liczba osób
5.1 Poradnictwo indywidualne.
liczba osób
Teczka pracy
socjalnej, protokół z
spotkania
Notatka służbowa,
rejestr
Pracownik socjalny
Kurator społeczny
Kurator zawodowy
Pracownik socjalny
6.1 Udział dzieci w zajęciach
socjoterapeutycznych w świetlicach GOPS.
lista obecności
Dokumentacja
opiekuna świetlicy,
teczka pracy socjalnej
Pracownik socjalny
Opiekun świetlicy
6.2 Udział dzieci w okresie wakacji w
obozach socjoterapeutycznych.
liczba kart
zgłoszeniowych
Pracownik socjalny
7.1 Organizowanie przyjęcia na terapie lub
detoks.
liczba osób
Sprawozdanie,
rejestr, teczka pracy
socjalnej
Wywiad
środowiskowy,
teczka pracy socjalnej
7.2 Zaplanowanie ubezpieczenia społecznego
i pomocy finansowej na dojazd na terapię.
liczba wniosków
Wywiad
środowiskowy, rejestr
Pracownik socjalny
7.3 Pomoc w opiece nad dziećmi podczas
gdy rodzic podejmuje leczenie odwykowe.
liczba dzieci
Wywiad
środowiskowy,
teczka pracy socjalnej
Pracownik socjalny
7.4 Zobowiązanie Klienta do odbycia
leczenia odwykowego.
liczba osób
Teczka pracy
socjalnej, Kontrakt
socjalny
Pracownik socjalny
7.5 Pomoc psychologiczna GOPS.
liczba osób
Notatka służbowa
psychologa, rejestr
Psycholog
Pracownik socjalny
31
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
8
Pomoc i wsparcie w
prowadzeniu trzeźwego stylu
życia po zakończeniu terapii.
7.6 Monitoring rodzin.
liczba rodzin
Teczka pracy
socjalnej, rejestr
Teczka pracy
socjalnej
Pracownik socjalny
8.1 Motywacja i wsparcie do dalszego
samorozwoju po przez udział w ruchach
samopomocowych.
liczba osób
8.2 Zobowiązanie do rejestracji w PUP.
liczba osób
Teczka pracy
socjalnej, kontrakt
socjalny, terminarz i
decyzja PUP
Pracownik socjalny
liczba osób
Teczka pracy
socjalnej, kontrakt
socjalny
Pracownik socjalny
Lider Klubu Pracy
Pracownik socjalny
8.3 Aktywizacja zawodowa.
Projekt skierowany jest do osób uzależnionych od alkoholu oraz prowadzących nietrzeźwy tryb życia, który w konsekwencji może
doprowadzić do uzależnienia. W ramach projektu jest zapewniona pomoc członkom rodziny osoby uzależnionej, w szczególności dzieciom. Są
to środowiska, gdzie oprócz alkoholizmu występują również inne problemy: ubóstwo, niepełnosprawność, bezradność w sprawach opiekuńczowychowawczych, bezdomność, długotrwała choroba, i in.
Praca z osobą nadużywającą alkohol rozpoczyna się od ukazania osobie uzależnionej konsekwencji i spustoszeń, jakie on powoduje w
organizmie, życiu rodzinnym i społecznym jednostki. Następnie prowadzane są działania motywujące ją do podjęcia terapii (również poprzez
zgłoszenie jej do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych). Jeśli uzależniony decyduje się na podjęcie terapii, uzyskuje
pomoc ze strony pracownika socjalnego, który wspiera go w procesie leczenia. Klient może też liczyć na wsparcie w powrocie do normalnego
życia. Także rodzina osoby nadużywającej alkohol objęta jest szeregiem działań edukujących dotyczących problemów związanych z chorobą
alkoholową.
32
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
„ Stop przemocy”
Cel szczegółowy nr 2 : Przeciwdziałanie zjawisku przemocy w Gminie Czerwonak
Projekt „Stop przemocy”
Lp. Zadanie/projekt
1
2
3
4
5
Zwiększenie dostępu do
pomocy terapeutycznej dla
sprawców przemocy.
Organizowanie socjoterapii
dla dzieci gdzie występuje
problem alkoholowy.
Udzielanie pomocy prawnej i
psychoedukacyjnej dla ofiar
przemocy.
Prowadzenie edukacji dla
sprawców przemocy.
Zatrzymanie przemocy w
rodzinie.
Działania
Wskaźniki
Źródła pozyskiwania
Odpowiedzialni za
wskaźników
realizację
Notatka służbowa, teczka
pracy socjalnej, rejestr
Pracownik socjalny
1.1 Motywowanie do udziału w spotkaniach
z psychologiem sprawców przemocy w
GOPS.
liczba osób
1.2 Kierowanie na terapię edukacyjno –
korekcyjną sprawców przemocy.
liczba sprawców
Sprawozdanie, notatka
służbowa, niebieska karta,
teczka pracy socjalnej
Pracownik socjalny
1.3 Tworzenie grup wsparcia.
liczba osób
2.1 Udział dzieci w zajęciach
socjoterapeutycznych w świetlicach GOPS i
Szkołach.
liczba dzieci
Sprawozdanie, rejestr,
teczka pracy socjalnej
Dokumentacja opiekuna
świetlicy, sprawozdanie,
rejestr, teczka pracy
socjalnej
Pracownik socjalny
Psycholog
Pracownik socjalny
Opiekun świetlicy
2.2 Udział dzieci w okresie wakacji w
obozach socjoterapeutycznych.
3.1 Kierowanie na konsultacje do radcy
prawnego.
liczba kart
zgłoszeniowych
liczba osób
korzystaj z porad
Teczka pracy socjalnej,
rejestr
Dokumentacja radcy
prawnego, rejestr
Pracownik socjalny
3.3 Kierowanie na indywidualne spotkania
do psychologa.
4.1 Poradnictwo indywidualne.
liczba osób
korzystających z
spotkań
liczba osób
Notatka służbowa
Psychologa, rejestr, teczka
pracy socjalnej
Notatka służbowa
Pracownik socjalny
5.1 Podejmowanie działań interwencyjnych.
liczba rodzin
Dokumentacja z
interwencji, teczka pracy
Pracownik socjalny
Służba zdrowia
Psycholog
Pracownik socjalny
Pracownik socjalny
Psycholog
33
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
7
8
Inicjowanie
interdyscyplinarnych
współpracy pomiędzy
podmiotami działającymi na
rzecz pomocy rodzinie.
Zapewnienie bezpieczeństwa
osobom dotkniętym
przemocą w rodzinie.
socjalnej, rejestr
Policja
5.2 Założenie Niebieskiej Karty.
liczba Niebieskich
kart
Rejestr
Pracownik socjalny
5.3 Powoływanie grup roboczych.
liczba spotkań
Plan pracy, protokół,
teczka pracy socjalnej
Pracownik socjalny
Członkowie grupy roboczej
5.4 Powiadomienie Sądu i prokuratury.
liczba osób
Dokumentacja, rejestr,
teczka pracy socjalnej
Pracownik socjalny
5.5 Współpraca z kuratorem społecznym i
zawodowym.
liczba osób
Teczka pracy socjalnej,
rejestr
Pracownik socjalny
5.6 Umieszczenie dziecka w placówce,
wobec bezpośredniego zagrożenia życia.
7.1 Zapewnie schronienia w sytuacjach
kryzysowych.
liczba dzieci
Dokumentacja, teczka
pracy socjalnej
Wywiad środowiskowy,
rejestr, teczka pracy
socjalnej
Pracownik socjalny
Sąd
Pracownik socjalny
7.2 Tworzenie interdyscyplinarnych
zespołów na rzecz pomocy rodzinie.
liczba rodzin
Pracownik socjalny
Pracownik socjalny, partnerzy
8.1 Pomoc w adaptacji po powrocie z
Ośrodka Interwencji Kryzysowej.
liczba rodzin
Protokół z spotkania
zespołu, rejestr, teczka
pracy socjalnej
Teczka pracy socjalnej
8.2 Pomoc w uzyskaniu mieszkania.
liczba rodzin
Wniosek o mieszkanie
socjalne, rejestr
Pracownik socjalny
8.2 Monitoring rodzin.
liczba rodzin
Teczka pracy socjalnej
Pracownik socjalny
liczba rodzin
Pracownik socjalny
Główny celem projektu jest przeciwdziałanie przemocy w rodzinie – szczególnie poprzez promowanie działań profilaktycznych,
wspieranie osób doświadczających przemocy na każdym etapie ich powrotu do normalnego życia, jak również praca ze sprawcami przemocy nad
zmianą ich zachowań. Poszczególne elementy programu zostały opracowane w taki sposób, aby umożliwić jak najszerszy kontakt z rodzinami
doświadczającymi przemocy.
34
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
„ Jestem dobrym rodzicem”
Cel szczegółowy nr 3: Zwiększenie umiejętności rodzicielskich
Projekt „Jestem Dobrym Rodzicem”
Lp. Zadanie/projekt
1
2
Zwiększenie wiedzy z
zakresu prawidłowego
wychowania i opieki nad
dziećmi.
Zwiększenie wiedzy z
zakresu dbania o zdrowie i
higienę dzieci.
Działania
Wskaźniki
Źródła pozyskiwania
Odpowiedzialni za
wskaźników
realizację
1.1 Rozmowy edukacyjne na tematy
związane z wychowywaniem dzieci,
sprawowaniem nad nimi prawidłowej
opieki oraz sposobów organizowania
czasu wolnego.
liczba osób
Teczki pracy socjalnej
Teczki asystenta rodziny
Pracownik socjalny
Asystent rodziny
1.2 Udział w spotkaniach z
psychologiem.
liczba klientów
Sprawozdanie
Pracownik socjalny
psycholog
1.3 Udział dzieci w zajęciach
organizowanych w świetlicach
opiekuńczo-wychowawczych.
liczba uczestników
Listy obecności
Pracownik socjalny
Opiekun świetlicy
1.4 Organizowanie wypoczynku letniego
dla dzieci.
2.1 Rozmowy edukacyjne z zakresu
dbania o zdrowie i higienę dzieci.
liczba dzieci
Sprawozdanie
Pracownik socjalny
liczba osób
Teczki pracy socjalnej
Teczki asystenta rodziny
Pracownik socjalny
Asystent rodziny
2.2 Monitoring sytuacji zdrowotnej
(kalendarze szczepień, bilans zdrowia
dziecka) środowisk z małoletnimi
dziećmi.
liczba rodzin
Teczki pracy socjalnej
Teczki asystenta rodziny
Arkusz obserwacji dziecka
Pracownik socjalny
Asystent rodziny
2.3 Współpraca z lekarzami rodzinnymi,
pielęgniarkami środowiskowymi,
położnymi, lekarzami specjalistami.
liczba osób
Teczki pracy socjalnej
Teczki asystenta rodziny
Pracownik socjalny
Asystent rodziny
35
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
3
4
5
6
Zwiększenie umiejętności
gospodarowania budżetem
domowym.
Zwiększenie umiejętności
wykonywania prac na rzecz
domu.
Nabycie umiejętności z
zakresu pozyskiwania usług
na rzecz domu i rodziny.
Zwiększenie świadomości
potrzeby kształcenia, dbania
o edukację i rozwój dzieci.
3.1 Rozmowy edukacyjne na temat
planowania budżetu domowego,
oszczędnego gospodarowania,
kontrolowania wydatków.
liczba rodzin
Teczki pracy socjalnej
Teczki asystenta rodziny
Pracownik socjalny
Asystent rodziny
3.2 Trening planowania budżetu
domowego.
liczba osób
Teczka asystenta rodziny
Asystent rodziny
3.3 Warsztaty prowadzenia gospodarstwa
domowego.
4.1 Rozmowy na temat utrzymania
czystości otoczenia, prania, gotowania.
liczba uczestników
Sprawozdanie
Klub Rodzica
liczba rodzin
Teczki pracy socjalnej
Teczki asystenta rodziny
Pracownik socjalny
Asystent rodziny
4.2 Trening umiejętności racjonalnego
robienia zakupów.
5.1 Pomoc w wypełnianiu druków,
redagowaniu dokumentów i opinii.
liczba rodzin
Teczki pracy socjalnej
Teczki asystenta rodziny
Teczki pracy socjalnej
Teczki asystenta rodziny
Pracownik socjalny
Asystent rodziny
Pracownik socjalny
Asystent rodziny
5.2 Wspólne załatwianie z Klientem
spraw urzędowych.
liczba osób
Teczki pracy socjalnej
Teczki asystenta rodziny
Asystent rodziny
5.3 Kierowanie do Urzędu Pracy, Klubu
Pracy, prac społecznie-użytecznych, na
kursy zawodowe.
liczba osób
Teczki pracy socjalnej
Pracownik socjalny
5.4 Motywowanie do poszukiwania
pracy.
6.1 Motywowanie rodziców do
aktywnego uczestnictwa w życiu
szkolnym dziecka, do systematycznego
kontaktu ze szkołą i Poradnią
Psychologiczno-Pedagogiczną.
liczba osób
Teczki pracy socjalnej
Pracownik socjalny
liczba rodzin
Teczki pracy socjalnej
Teczki asystenta rodziny
Pracownik socjalny
Asystent rodziny
liczba rodzin
Teczki pracy socjalnej
Teczki asystenta rodziny
Pracownik socjalny
Asystent rodziny
Klub Rodzica
6.2 Zachęcanie rodzin do korzystania z
zasobów gminy (Gminny Ośrodek
Kultury, biblioteki, kluby dziecięce,
świetlice opiekuńczo-wychowawcze,
Klub Rodzica, place zabaw, pływalnia).
liczba osób
36
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
7
Współpraca z instytucjami.
6.3 Organizowanie wycieczek (Zoo,
kino, teatr, park linowy) i spotkań
rodzinnych (Dzień Matki, Dzień
Dziecka) jako form aktywnego
wypoczynku.
7.1 Współpraca ze społecznymi i
zawodowymi kuratorami sądowymi, z
Sądem Rejonowym Wydział IV
Rodzinny i Nieletnich, policją.
liczba rodzin
Sprawozdanie
Klub Rodzica
liczba rodzin
Teczki pracy socjalnej
Teczki asystenta rodziny
Pracownik socjalny
Asystent rodziny
7.2 Współpraca z wychowawcami
świetlic opiekuńczo-wychowawczych.
liczba rodzin
Protokoły z Zespołów na rzecz
dziecka i rodziny
Pracownik socjalny
Asystent rodziny
7.3 Współpraca z wolontariatem na
terenie gminy.
liczba osób
Sprawozdanie
Pracownik socjalny
7.4 Współpraca ze szkołami,
przedszkolami, Poradnią
Psychologiczno-Pedagogiczną.
liczba rodzin
Teczki pracy socjalnej
Teczki asystenta rodziny
Pracownik socjalny
Asystent rodziny
Projekt skierowany jest do rodzin z małoletnimi dziećmi, w których dominują problemy opiekuńczo-wychowawcze. Ze względu na stopień
nasilenia występujących problemów rodziny te można podzielić na trzy grupy:
1) rodziny, w których występuje zagrożenie bezpieczeństwa, zdrowia i życia dzieci - w rodzinach nie są zaspakajane podstawowe potrzeby
małoletnich. Rodzice mają ograniczoną władzę rodzicielską poprzez nadzór kuratora, istnieje zagrożenie umieszczenia dzieci w
palcówce opiekuńczo-wychowawczej;
2) rodziny, w których występują podobne problemy jak wyższej, ale nie zagrażają bezpośrednio życiu i bezpieczeństwu dzieci;
3) rodziny, które wymagają pomocy okazjonalnej, poradnictwa. Ich kontakt z pracownikiem socjalnym jest sporadyczny.
37
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
4. Przewidywane rezultaty miękkie i twarde
Rezultaty to bezpośrednie i natychmiastowe efekty projektu. Dostarczą informacji jakie nastąpiły po wprowadzeniu programu. Planujemy
uzyskać rezultaty dwojakiego rodzaju: miękkie i twarde. Rezultaty twarde są to jasno policzone korzyści np. zdobycie nowych umiejętności
potwierdzone zaświadczeniem, zdobycie pracy, zmiana mieszkania. Rezultaty twarde mają fizyczne potwierdzenie w postaci dokumentu.
Miękkie stanowią fazę przejściową do uzyskania rezultatów twardych. Można do nich zaliczyć np. wzrost kompetencji wychowawczych.
Rezultaty miękkie nie mają fizycznego potwierdzenia.
Suma
Rezultaty miękkie
31
Identyfikacja z problemem alkoholowym.
6
Wzrost świadomości na temat alkoholizmu
52
Wzrost motywacji do utrzymywania abstynencji
alkoholowej.
Zapewnienie bezpiecznych warunków dla rozwoju 30
Zwiększenie poczucia we własne siły i możliwości.
dzieci.
Diagnoza choroby alkoholowej.
13
Nabycie podstawowych informacji i umiejętności jak
nie powrócić do nadużywania alkoholu.
Nałożenie przez Sąd obowiązku leczenia odwykowego. 8
Uzyskanie informacji jak postępować z osobą
uzależnioną.
Rezultaty twarde
Uczestnictwo w terapii grupowej lub indywidualnej.
Ukończenie terapii odwykowej.
Podpisanie kontraktu socjalnego.
Udział w zajęciach świetlicy opiekuńczo
wychowawczej.
Udział dzieci w obozach socjoterapeutycznych.
– 30
23
Udział w spotkaniach ruchów samopomocowych dla 15
osób uzależnionych.
Suma
25
33
35
20
25
10
Nabycie dodatkowych umiejętności dbałości o 13
zdrowie, higienę, odżywianie i profilaktykę zdrowotną.
Ukształtowanie postawy twórczego rozwiązywania 10
problemów, systematyczności i konsekwencji w
działaniu.
Ukształtowanie dobrych relacji z dziećmi oraz 13
efektywnego ich słuchania.
38
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
Uczestnictwo w spotkaniach z psychologiem.
10
Odbycie terapii edukacyjno – korekcyjnej dla sprawców 6
przemocy
Założenie Niebieskiej Karty .
30
Nabycie umiejętności planowania i efektywnego 13
wykorzystania budżetu domowego.
Zdobycie wiedzy oraz umiejętności rozwiązywania 13
problemów wychowawczych z dziećmi.
Nabycie umiejętności właściwych, stymulujących 18
rozwój dziecka, efektywnych form spędzania czasu
wolnego.
Umieszczenie dziecka w placówce opiekuńczo – 2
wychowawczej.
Zapewnienie schronienia dla ofiar przemocy.
Udział w spotkaniach Klubu Rodzica.
Współpraca z asystentem rodziny.
Udział w zajęciach edukacyjnych dla osób bliskich
osoby uzależnionej.
3
13
12
8
Rozdział IV
Realizatorzy i partnerzy
Zespół realizujący program wspierania rodzin w GOPS Czerwonak „Nasza Rodzina” to pracownicy socjalni, którzy współpracują z innymi
instytucjami, tj.:
1. poradnia psychologiczno – pedagogiczna,
2. wolontariusze mający podpisane porozumienie z dyrektorem GOPS,
3. niepubliczny zakład opieki zdrowotnej,
4. pielęgniarski ośrodek medycyny środowisko-rodzinnej „Pomoc”,
5. zespół na rzecz dziecka i rodziny,
6. asystent rodziny,
39
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
7. świetlice opiekuńczo-wychowawcze,
8. przedszkola,
9. szkoły podstawowe, gimnazja,
10. policja KP Czerwonak,
11. kuratorzy,
12. sąd,
13. prokuratura,
14. przedszkola.,
15. spółdzielnia mieszkaniowa,
16. PUP,
17. ZUS,
18. Urząd Stanu Cywilnego,
19. GOK „Sokół”,
20. CIS w Poznaniu,
21. Poradnie i Zakłady Leczenia Uzależnień,
22. Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Czerwonaku,
23. pracodawcy,
24. Zakłady Doskonalenia Zawodowego,
25. Spółdzielnia Socjalna „Dąb”,
26. Klub Pracy.
Gminny program wspierania rodziny ma charakter interdyscyplinarny, profilaktyczny, ochronny. Stwarza rodzinom warunki do zwiększenia
kompetencji potrzebnych do samodzielnego rozwiązywania problemów.
40
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
Dla usprawnienia działań pracowników socjalnych, pracowników oświaty i służby zdrowia w gminnie funkcjonują zespoły na rzecz wsparcia
dziecka i rodziny. Są powoływane w celu stworzenia interdyscyplinarnego planu pomocy obejmującego każdego członka rodziny. Na terenie
gminny Czerwonak spotykają się trzy zespoły na rzecz dziecka i rodziny:
1) pierwszy obejmuje teren Koziegłów - w jego skład wchodzą przedstawiciele Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Koziegłowach,
pracownicy socjalni, wychowawca świetlicy i pielęgniarka środowiskowa;
2) drugi obejmuje Czerwonak - w jego skład wchodzą przedstawiciele Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Czerwonaku, wychowawca
świetlicy, pracownicy socjalni i pielęgniarka środowiskowa;
3) trzeci obejmuje teren Owińsk i Bolechowa - w jego skład wchodzą przedstawicie Szkoły Podstawowej w Owińskach, Szkoły
Podstawowej i Gimnazjum w Bolechowie, pracownicy socjalni i pielęgniarka środowiskowa.
Zespoły spotykają się raz na dwa miesiące. W trakcie pracy z omawiane są sytuacje problemowe w rodzinach poszczególnych dzieci oraz
tworzony jest interdyscyplinarny plan pomocy z rozdziałem zadań na poszczególnych członków zespołu. Na kolejnych spotkaniach oceniane są
postępy w pracy z rodziną. Jeśli sytuacja rodziny wymaga szerszych działań pomocowych wówczas organizowane są zespoły problemowe
dotyczące działań na rzecz danej rodziny. W zależności od potrzeb zapraszani są specjaliści, członkowie rodziny oraz osoby zaangażowane w
pomoc.
W ramach struktury organizacyjnej GOPS funkcjonują świetlice opiekuńczo-wychowawcze z działaniami socjoterapeutycznymi
w Czerwonaku i Koziegłowach. Celem funkcjonowania świetlic jest zapewnienie specjalistycznej opieki profilaktyczno-wychowawczej
dzieciom i młodzieży z zaburzeniami zachowania pochodzących z rodzin niewydolnych wychowawczo, dysfunkcyjnych i z problemem
alkoholowym oraz wspomaganie ogólnego rozwoju dziecka. Do zadań świetlic należy m.in: stymulowanie rozwoju psychofizycznego dzieci
i młodzieży poprzez organizację różnorodnych zajęć tematycznych, pomoc w nauce, pomoc dzieciom i młodzieży w rozwiązywaniu trudnych
sytuacji życiowych, współpraca z rodzicami w zakresie pomocy ich dzieciom i na rzecz świetlicy, pomoc rodzicom i doradztwo
w rozwiązywaniu problemów wychowawczych. Placówki te działają przez cały rok kalendarzowy. Są otwarte przez 5 dni w tygodniu - od
poniedziałku do piątku w godzinach od 13.00 do 17.00. Poza zajęciami w/w świetlica może organizować: zajęcia otwarte dla dzieci i młodzieży
41
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
nie będącej jej wychowankami, imprezy środowiskowe, zajęcia dla rodziców, wycieczki. Świetlica wypełnia swoje zadania zgodnie
z opracowanym przez wychowawcę i pracownika socjalnego planem pracy z dzieckiem, będącym częścią planu pracy z rodziną, realizowanym
pod nadzorem kierownika sekcji metodycznej lub dyrektora GOPS. W świetlicy prowadzi się, stosownie do możliwości i potrzeb, grupowe
i indywidualne formy pracy z dzieckiem i rodziną zgodnie z planem, o którym mowa powyżej.
W ramach kompleksowej pomocy rodzinie na terenie gminy od 2009 r. działa również wolontariat. W pierwszym roku zawarto 28
porozumień, w 2010 r. zawarto 38 porozumień, a w 2011 r. - 42. Rekrutacja wolontariuszy odbywa się poprzez: ogłoszenia na stronach
internetowych oraz w prasie lokalnej, zbieranie zgłoszeń, a także poprzez bezpośredni kontakt z uczniami gimnazjów. Organizatorzy
wolontariatu na podstawie analizy „Wywiadów z Wolontariuszami”, indywidualnych rozmów i zgłoszeń osób potrzebujących dobierają w pary
wolontariuszy z osobami korzystającymi. Następnie odbywa się wspólne spotkanie tych osób, podczas którego omawiane są wzajemne
oczekiwania, zakres prac, sposób ich wykonywania, czas współpracy, warunki porozumienia. Zakres świadczonych usług obejmuje osoby
starsze, niepełnosprawne, dzieci, pomoc w organizowaniu imprez i festynów, pomoc w zbiórkach żywności pod patronatem Wielkopolskiego
Banku Żywności.
Znaczną część beneficjentów stanowią kobiety, które z powodu konieczności sprawowania opieki nad dziećmi, pozostają długotrwale
bezrobotne. W większości przypadków osoby te posiadają niskie kompetencje wychowawcze. GOPS Czerwonak stworzył dla nich ofertę „Klubu
rodzica”. Jest to projekt w ramach, którego rodziny mogą nabyć umiejętności w zakresie spędzania czasu wolnego z dziećmi, wzbogacić
kompetencje i umiejętności społeczne, poszerzyć wiedzę z różnych dziedzin, uzyskać dodatkowe umiejętności w prowadzeniu gospodarstwa
domowego oraz nawiązać nowe znajomości. Działania „Klubu rodzica” są planowane dla rodziców i dzieci w wieku przedszkolnym
i
wczesnoszkolnym.
42
Gminny Program Wspierania Rodzin „Nasza Rodzina” na lata 2013-2018
Rozdział V
Monitoring i ewaluacja
Monitoring będzie przeprowadzany celem określenia stopnia realizacji „ Programu wspierania rodzin w Gminie Czerwonak Nasza Rodzina
na lata 2013-2018”. Główne jego założenie to charakterystyka i określenie zasięgu prowadzonych działań. Za monitorowanie programu będzie
odpowiedzialny GOPS w Czerwonaku. Odbywać się będzie on w oparciu o coroczną sprawozdawczość z realizacji projektów: „Nie piję – żyję”,
„Stop przemocy”, „Jestem dobrym rodzicem”. Natomiast okresowej oceny zmian zachodzących w rodzinie będzie dokonywał pracownik
socjalny na podstawie podsumowania indywidualnego planu pomocy. Ocena taka będzie się odbywać nie rzadziej niż raz na pół roku.
Ewaluacja Programu będzie odbywać się na bieżąco przez cały czas. Również będzie się opierać o coroczną sprawozdawczość z
poszczególnych projektów. Głównym jej celem jest doskonalenie działań podejmowanych w ramach programu, wzrost jakości programu oraz
uzyskanie informacji o efektach.
Zebrane informacje w ramach ewaluacji i monitoringu zobrazują czy cele programu są odpowiednie do zmieniających się potrzeb
mieszkańców gminny. Czy program wymaga aktualizacji lub przeformułowania celów.
43

Podobne dokumenty