w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku

Komentarze

Transkrypt

w numerze - Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
W NUMERZE:
WIEŚCI Z KRAJU
4
Piwo pomorskie - nasz 136. produkt tradycyjny
Z ŻYCIA POMORSKIEGO OŚRODKA DORADZTWA ROLNICZEGO
6
Dział Metodyki, Doradztwa, Szkoleń i Wydawnictw o sobie
DLA WSI I REGIONU
8
10
11
ARiMR ogłosiła nowe nabory wniosków
Nowy nabór wniosków na działanie „Korzystanie z usług doradczych
przez rolników i posiadaczy lasów”
Aktualne informacje prawne dla rolnictwa
ZARZĄDZANIE GOSPODARSTWEM ROLNYM
14
16
Płatności bezpośrednie 2013 i co dalej?
Wszystko o grupach producentów rolnych: Zasady organizacji
i funkcjonowania grup producentów owoców i warzyw
NA POLACH I ŁĄKACH
18
19
24
27
29
31
Komunikat Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin
i Nasiennictwa w Gdańsku...
Optymalizacja nawożenia buraka cukrowego a jakość plonu
Sadzimy ziemniaki
Plonowanie kostrzewy czerwonej a warunki meteorologiczne
Przypominamy – kwiecień
Zmiany w rejestracji Topsinu M 500 SC
ARiMR ogłosiła
nowe nabory wniosków
str. 8
ARiMR ogłosiła terminy naborów
wniosków o przyznanie pomocy
w ramach PROW 2007-2013 do trzech
działań: „Modernizacja gospodarstw
rolnych”, „Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw” i „Zwiększenie
wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej”.
W CHLEWNI I OBORZE
32
34
36
38
41
42
Jak odchów i żywienie wpływają na produkcyjność krów pierwiastek?
BVD i IBR zagrażają hodowli bydła
Właściwy moment pokrycia lochy - drogą do sukcesu w rozrodzie
Bezpieczeństwo żywności i pasz
Przypominamy - kwiecień
Wykaz hodowców trzody chlewnej objętych oceną wartości użytkowej...
W TROSCE O ŚRODOWISKO
44
47
Dopłaty do kolektorów słonecznych
Integrowana ochrona ziemniaka wiosną
Z WIZYTĄ U ROLNIKA
50
52
Z wizytą w Staryni
Warto przeczytać
POMORSKA IZBA ROLNICZA
53
54
56
56
57
Ustalenie zasad współpracy
Z prac Pomorskiej Izby Rolniczej
Ferie zimowe 2013
Szkolenie dla rolników
Nowy Wiec najlepszy w powiecie starogardzkim!
DONIESIENIA
58
59
60
Finał Krajowy Olimpiady Młodych Producentów Rolnych 2013
III Turniej Kół Gospodyń Wiejskich - Żuławy i Powiśle w Starym Polu
IV Powiatowy Turniej KGW Powiatu Kościerskiego
W DOMU I ZAGRODZIE
62
65
68
Bazylia znana i nieznana
Pomidorowe ciekawostki
Pyszne rogaliki
OFERTY
Optymalizacja nawożenia
buraka cukrowego...
str. 19
W uprawie buraków cukrowych coraz większego znaczenia nabiera znajomość stopnia wykorzystania przez
rośliny składników z nawozów mineranych.
Jak odchów i żywienie
wpływają na produkcyjność
krów pierwiastek?
str. 32
Mimo widcznego postępu w branży
produkcji mleka, odchów młodzieży,
zwłaszcza żeńskiej, nadal pozostawia
wiele do życzenia.
ROZRYWKA DLA DOROSŁYCH I DLA DZIECI
RAPORT Z RYNKU
3
Wieści z województwa
Piwo pomorskie - nasz
136. produkt tradycyjny
N
a prowadzoną przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, we współpracy
z marszałkami województw, Listę
Produktów Tradycyjnych, 11 marca
2013 r. wpisany został kolejny produkt z województwa pomorskiego
– piwo pomorskie. To już 136. nasz
produkt – nadal województwo pomorskie jest na czele listy. Za nami
plasują się województwa śląskie
– 131 produktów i podkarpackie
– 115. Listę zamyka województwo
lubuskie z 13 wpisami.
Już od średniowiecza miasta
na terenie Pomorza cieszyły się
przywilejem warzenia piwa. Prawo to posiadali zarówno mieszkańcy wielkich miast (Gdańsk),
jak i mniejszych ośrodków (Tczew,
Malbork). Wielkie ośrodki miały
prawo produkcji na całym podległym terytorium z licznymi wsiami
i przysiółkami. Niemiecki biskup
Otton z Bambergu po pobycie na
Pomorzu, zapisał w swoich księgach: „Wina nie mają ani go nie szukają, gdyż zapobiegliwie przyrządzone
miodne napoje i piwo przewyższają
wina falernijskie”.
W 1378 r. gdańscy piwowarzy
wszczęli bunt przeciwko sprowadzeniu do miasta piwa warszawskiego. W 1416 r. doszło do podobnych
wystąpień, a wśród 1032 skazanych
osób aż 376 było piwowarami.
W 1416 r. na samym Głównym Mieście w Gdańsku było 378 browarów.
Piwo w Gdańsku, a w szczególności wytwarzane w Tczewie,
Gniewie, Nowym Stawie, Malborku
i Sztumie było produkowane tylko
lub zwykle ze słodu jęczmiennego.
H. Knaust podkreślał w końcu XVI
wieku, że specjalnością Prus są piwa
warzone ze słodu jęczmiennego,
a najlepsze piwa jęczmienne w Rzeszy Niemieckiej to piwa gdańskie.
Jednym z najbardziej znanych
browarników w XVII w. był słynny astronom Jan Heweliusz. Kultywował rodzinne tradycje i dzięki
produkcji piwa, mógł inwestować
w urządzenia do obserwacji nieba. W 1636 r. Jan Heweliusz stał
się członkiem cechu browarników,
a po siedmiu latach został wybrany starszym tego towarzystwa.
Pomorze pod koniec XIX w.
należało wraz ze Śląskiem i Wielkopolską do obszarów na ziemiach
polskich o najwyższym poziomie
spożycia piwa, wynoszącym blisko 120 litrów na głowę mieszkańca. Piwo pomorskie cenione było
w całym kraju. W 1930 r. jedna
z hurtowni w Płocku reklamowała
piwa pomorskie jako jedne z najwykwintniejszych w Polsce.
Piwo pomorskie było często
nagradzane i wyróżniane. W latach 1960 - 1971 browar w Gdańsku miał prawo oznaczać piwo
jasne eksportowe znakiem jakości „Q”. W 1985 r. produkowane
piwo w Gdańsku pod nazwą „Hevelius” zdobyło pierwsze miejsce
w rankingu Instytutu Przemysłu Piwowarskiego. „Hevelius” w 1996 r.
zwyciężył w kategorii piw jasnych
mocnych podczas prestiżowego
Łódzkiego Festiwalu Piw Polskich.
Piwo pomorskie jest napojem,
który warzony jest zgodnie z recepturą stosowaną w browarach
pomorskich przed 50 i 30 laty. Ponadto, stosowana jest identyczna
jak przed 140 laty metoda dekokcyjna zacierania słodu, tradycyjna
metoda typowa przy produkcji piw
tradycyjnych dolnej fermentacji, pozwalająca uzyskać pełniejszy smak.
Do produkcji piwa pomorskiego
stosuje się do dzisiaj m.in. chmiel
szyszkowy i chmiel granulowany
w odmianach lubelskich oraz ze
słodów, głównie słody jęczmienne.
Receptura została zachowana
i przekazana przez pana Lucjana
Iwanowicza – piwowara gdańskiego, którego nauczycielami
byli m.in. niemieccy i polscy piwowarzy browaru gdańskiego, w
tym Henryk Leicht, Stanisław Goll
i Rudolf Karl.
Edyta Klasa, UMWP
Pzedruk z Portalu Województwa
Pomorskiego „Wrota Pomorza”
www.pomorskie.eu/pl
Zarejestrowane produkty tradycyjne województwa pomorskiego (stan na 17 marca 2013 r.)
1. Produkty mleczne: miód z maślanki, ser pleśniowy typu camembert Słupski Chłopczyk, ser topiony na parze z kminkiem.
2. Produkty mięsne: bitki dominikańskie, boczek wieprzowy wędzony, czarny salceson (blutka), kaczka po pomorsku, kaszanka
po kaszubsku, kiełbasa biała surowa, kiełbasa – wòrszta, kiełbasa z Piekła z czarną gorczycą, kurczak wędzony po kociewsku,
metka, okrasa z gęsiny/òbòna, pierśnik dębogórski, potrawka z kury po kociewsku, szynka w cieście, szynka wieprzowa gotowana
(peklówka gotowana), szynka wieprzowa wędzona, udziec barani z owcy pomorskiej z czosnkiem, wątrobianka (léberka), wieprzowina w słojach z Żuław, wołowina szmurowana po kaszubsku.
3. Produkty rybołówstwa: hylyng opiekany z cebulą – śledź po kaszubsku, ikra smażona z Kaszub, klopsiki z pomuchla (dorsza)
po kaszubsku, klopsy rybne w zalewie octowej, kotlety kaszubskie, sałatka śledziowa po kaszubsku, sielawa wędzona (morënka),
4
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Wieści z województwa
surowy łosoś bałtycki solony, szczupak z Jezior Raduńskich, śledzie marynowane w oleju, śledź pomorski solony z beczki w zalewie
słodko-kwaśnej, wątroba miętusa lub dorsza po kaszubsku, węgorz wędzony po kaszubsku.
4. Warzywa i owoce: borówka z gruszką po pomorsku, czarna jagoda we własnym soku, jabłko po czernińsku, kociewska bania/
dynia po królewsku, konfitura borówkowa z Borów Tucholskich, konfitura lecznicza z żurawiny po mermecku, mermecka przystawka
z żurawiny do mięs, pikle kociewskie, powidła śliwkowe z Doliny Dolnej Wisły, powiślańska śliwka w occie, truskawka kaszubska lub
kaszëbskô malëna, żurawina z jabłkiem i chrzanem.
5. Wyroby piekarnicze i cukiernicze: chleb z Pirsna, chleb pumpernikiel, chleb słowiński, fefernuski kociewskie, grochowinki kociewskie/chruściki, faworki, kaszubski chleb żytni na ziemniakach, kaszubski kuch marchewny, kaszubski sernik z ziemniakami,
kociewski chleb wiejski na serwatce, kukle kaszubskie, marcepanowe serduszka z Piekła, mleko gdańskie, młodzowy kuch z kruszonką, piernik z kamionki, pùrcle kaszubskie (pączki), rogalik z wiśniami, ruchanki, szpajza, cytronszpajza – deser jajeczny, krem
jajeczny, tort gdański, wafle gdańskie, wianek debrzneński, wiejska kociewska drożdżówka kiszona.
6. Oleje i tłuszcze: masło kociewskie, olej rzepakowy tłoczony na zimno.
7.Miody: miód kaszubski, miód leśny z Biernatki, miód pszczółkowski.
8. Gotowe dania i potrawy: borowiacka polewka z maślanki, buraczki pruskie/preussische rote beete, czernina kaszubska / czôrnina,
drobné miãso – drobne mięso, potrawka z podrobów, gęś pomorska pieczona, gòlce/nadzy klosczy (kluski ziemniaczane), gołąbki
z pęczaku z grzybami, kaszubska jajecznica na węgorzu/prażnica, kaszubska polewka z kminkiem, kaszubska zupa brzadowa, kaszubskie kluski ziemniaczane, kaszubskie kluski ziemniaczane łyżką kładzione, kiszka kaszubska/cziszka kaszëbska, kociewska polewka
owocowo-grzybowa, kociewska zapiekanka z grzybów, kociewski salceson z grzybów, kociewskie kluski ziemniaczane, mermecka
galaretka z żurawiny, mus truskawkowy „kremowe malene” , pierogi z kaszą gryczaną, pieróg z gomółką z Kociewia, plince kaszubskie,
polewka grzybowa po kaszubsku, polewka kaszubska, polewka z ryb po kaszubsku, pomorskie borowiki suszone w śmietanie, pulki
kaszubskie, pyzy borowiackie, rosół pomorski , sos zimny żuławski, stupka – sos śledziowy na zaklepce, szadolce i kulanki kaszubskie, szandar kociewski, szarpak, szarpaki (kapuśniak borowiacki), szmórowonô kapùsta/szmurowana kapusta/duszona kapusta na
wędzonce, sztuka mięsa z Gdańska w cieście francuzkiem, zupa kaszubska, zupa z pasternaku, zupa z żółtej brukwi/zupa z żôłtich
wrëków, zupa zagraj (dziadowska zupa), zylc – galaretka z nóżek, żuchel (blacharz, sztydrych, kartoflak).
9.Napoje: brëjka – kawa po kaszubsku, choczewskie wino z róży, jagodzica po kociewsku, kaszubska nalewka bursztynowa, kaszubski miód pitny, kociewska herbata z lipy i bzu czarnego z miodem lipowym, lecznicza nalewka jarzębinowa/jarzębiak, nalewka
jagodowa, nalewka Onisiówka, Nebrowianka – nalewka śliwkowa, piwo pomorskie, sok leczniczy z żurawiny po mermecku, sok z
kwiatu czarnego bzu, syrop leczniczy z żurawiny po mermecku, wódka gdańska, żurawinówka po mermecku.
10.Inne produkty: kociewski borowik szlachetny w zalewie octowej, prawdziwki suszone z Borów Tucholskich, syrop z mniszka lekarskiego.
Reklama
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
5
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
O NAS
Prezentacją Działu Metodyki, Doradztwa, Szkoleń i Wydawnictw kończymy cykl
przedstawiający jednostki organizacyjne PODR w Gdańsku. Mamy nadzieję, że informacje,
jakie zamieściliśmy w tym miejscu, przybliżyły Państwu działalność naszego Ośrodka i ułatwiły
nawiązanie kontaktów z doradcami oraz specjalistami, którzy mogą być pomocni
w rozwiązywaniu problemów producentów rolnych i innych mieszkańców obszarów wiejskich.
Dział Metodyki, Doradztwa, Szkoleń
i Wydawnictw o sobie
D
ział Metodyki, Doradztwa, Szkoleń i Wydawnictw (DS) odgrywa istotną rolę w planowaniu,
sprawozdawczości i programowaniu działań
szkoleniowych, promocyjnych i informacyjnych realizowanych przez Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku. Pracownicy działu zajmują się
koordynacją tych działań pomiędzy poszczególnymi
komórkami organizacyjnymi Ośrodka - jest to jedno
z ważniejszych naszych zadań.
Równie ważne jest koordynowanie szkoleń, seminariów, konferencji, kursów doskonalących i innych
przedsięwzięć upowszechniających wiedzę rolniczą
oraz przygotowujących rolników i mieszkańców obszarów wiejskich do ubiegania się o środki finansowe
pochodzące z funduszy UE lub innych instytucji - krajowych i zagranicznych.
Dział współpracuje z kierownikami wszystkich
komórek organizacyjnych PODR w zakresie metodyki
doradztwa, oświaty i szkoleń oraz stara się podnosić
jakość wykonywanych usług m.in. dzięki wprowadzeniu Systemu Zarządzania Jakością.
Istotnym zadaniem DS jest organizacja i koordynacja doskonalenia kadry własnej. Celem doskonalenia pracowników jest podniesienie ich kwalifikacji
zawodowych zapewniających wzrost poziomu świadczonych usług dla producentów rolnych i innych
mieszkańców obszarów wiejskich. Zadanie te realizujemy, współpracując z instytucjami szkoleniowymi
z całej Polski.
Pracownicy działu włączają się również w organizację zadań promocyjnych, takich jak: targi, konkursy
i olimpiady z udziałem rolników i młodzieży. Do najbardziej popularnych, odbywających się tradycyjnie
od wielu lat, należy Wojewódzka Olimpiada Młodych
Producentów Rolnych, która cieszy się dużym zainteresowaniem młodych rolników. Pomorscy laureaci
wielokrotnie zajmowali czołowe miejsca w finałach
krajowych tej olimpiady. Wielu chętnych przyciąga
także ogólnopolski konkurs AgroLiga, skierowany
do rolników i firm z otoczenia rolnictwa. Konkurs
ten organizowany jest przez Ośrodek na szczeblu
wojewódzkim. Równie popularnymi konkursami,
6
Pracownicy Działu Metodyki, Doradztwa, Szkoleń
i Wydawnictw w Gdańsku:
na zdjęciu od prawej:
mgr Beata Wójcik
kierownik Działu Metodyki, Doradztwa, Szkoleń
i Wydawnictw
tel. kom. 609 920 054 , e-mail: [email protected]
mgr inż. Alina Chojnacka
główny specjalista ds. szkoleń
tel. kom. 695 166 555, e-mail: [email protected]
mgr Sylwia Ceglarska
główny specjalista ds. szkoleń
tel. kom. 797 010 652 , e-mail: [email protected]
mgr Jolanta Żukowska
specjalista ds. szkoleń
tel. kom. 797 010 580 , e-mail: [email protected]
współorganizowanymi przez PODR, są: Wojewódzka
Olimpiada BHP, konkursy plastyczne, Bezpieczne Gospodarstwo.
Dział Metodyki, Doradztwa, Szkoleń i Wydawnictw, realizując swoje zadania, współdziała z instytucjami i organizacjami rolniczymi m.in. Pomorską Izbą
Rolniczą, Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego,
Państwową Inspekcją Pracy, Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Agencją Rynku Rolnego, Agencją Nieruchomości Rolnych, Wojewódzkim
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z życia Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego
Inspektoratem Ochrony Roślin i Nasiennictwa, placówkami oświatowymi i innymi instytucjami okołorolniczymi.
Działalność informacyjna to kolejne kluczowe
zadanie wykonywane przez DS. Realizujemy je, prowadząc stronę internetową www.podr.pl, na której
zamieszczamy najważniejsze informacje dotyczące
szkoleń, imprez promocyjnych, doradztwa i technologii.
We współpracy z redakcją, wydajemy Pomorskie Wieści Rolnicze oraz broszury, materiały konferencyjne
i inne publikacje niezbędne w codziennej pracy doradców i specjalistów PODR.
Zachęcamy Państwa do korzystania
z naszych usług doradczych i szkoleniowych!
Alina Chojnacka
POMORSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W GDAŃSKU
zaprasza na konferencję pt.
Sytuacja dochodowa gospodarstw rolnych
na podstawie badań rachunkowości rolnej PL FADN
oraz założenia WPR na lata 2014 - 2020
która odbędzie się 12 kwietnia 2013 r. o godz. 10.00 w sali konferencyjnej Pomorskiego Ośrodka
Doradztwa Rolniczego w Gdańsku, ul. Trakt św. Wojciecha 293.
W programie:
- Dochody rolnictwa polskiego w latach 2005 - 2012 na tle krajów UE
- Sytuacja ekonomiczna gospodarstw rolnych z pola obserwacji Polskiego FADN w latach 2010 - 2011
- Wyniki gospodarstw rolnych nieprzerwanie prowadzących rachunkowość PL FADN w woj. pomorskim, w latach 2004 - 2012
- Rachunkowość rolna - historia i współczesność
- Założenia WPR na lata 2014 - 2020
Reklama
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
7
Dla wsi i regionu
ARiMR ogłosiła nowe nabory wniosków
Od 27 marca do 23 kwietnia 2013 r. można składać wnioski
o przyznanie pomocy w ramach działania „Modernizacja
gospodarstw rolnych”. ARiMR przeprowadzi nabór takich
wniosków w ośmiu województwach: lubelskim, lubuskim,
łódzkim, małopolskim, opolskim, pomorskim, wielkopolskim
i zachodniopomorskim. Termin i zasady przyjmowania
wniosków podał do publicznej wiadomości Prezes ARiMR
Andrzej Gross za pośrednictwem ogólnopolskiego dziennika
(„Dziennik Gazeta Prawna”) oraz portalu internetowego Agencji.
P
rzeprowadzenie naboru wniosków w ośmiu województwach, wynika z faktu, że tylko w tych
regionach są jeszcze dostępne środki finansowe z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata
2007-2013 na takie wsparcie. W pozostałych ośmiu
województwach limit środków został wyczerpany
w poprzednich naborach, które przeprowadzone były
w latach 2007, 2009, 2011 (bez woj. wielkopolskiego)
i 2012 (tylko w woj. podkarpackim).
Wnioski o przyznanie pomocy można składać osobiście lub przez upoważnioną osobę w oddziale regionalnym Agencji, właściwym ze względu na miejsce
realizacji operacji lub za pośrednictwem biura powiatowego Agencji, podlegającego takiemu oddziałowi.
Można je także wysłać rejestrowaną przesyłką pocztową, zaadresowaną do właściwego oddziału regionalnego Agencji.
Kolejność przysługiwania pomocy zostanie określona na podstawie sumy punktów przyznawanych
w odniesieniu do trzech kryteriów określonych w rozporządzeniu MRiRW dotyczącym tego działania. Są
nimi: wielkość ekonomiczna gospodarstwa wyrażona
w ESU, to, czy cel inwestycji jest związany ze wzrostem wartości dodanej brutto GVA w gospodarstwie,
brane pod uwagę będzie również to, czy wniosek był
składany indywidualnie, czy na operację realizowaną w ramach tzw. wspólnego użytkowania maszyn
i urządzeń. Na realizację operacji przewidziane jest
łącznie ok. 510 mln zł. Maksymalne dofinansowanie,
jakie można uzyskać na operacje w ramach „Modernizacji gospodarstw rolnych” w całym okresie realizacji
PROW 2007-2013 wynosi 300 tys. złotych na jedno gospodarstwo i jednego beneficjenta. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dofinansuje od
40% do 60% kosztów kwalifikowalnych poniesionych
przez beneficjenta na realizację jego inwestycji.
W kwietniu ARiMR zorganizuje jeszcze dwa nabory
wniosków o przyznanie pomocy w ramach Programu
Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Chodzi o wsparcie na „Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw” oraz „Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej”. W tych przypadkach
terminy przyjmowania wniosków zostały podane przez
8
Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Andrzeja Grossa 18 marca br. także za pośrednictwem prasy oraz portalu internetowego ARiMR.
Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw
Nabór wniosków o przyznanie pomocy w ramach
tego działania zostanie przeprowadzony od 15 do
26 kwietnia 2013 r. w 15 województwach, z wyjątkiem
woj. wielkopolskiego. Związane jest to z faktem, iż
w Wielkopolsce złożono w poprzednich trzech naborach (w latach 2009-2011), tak dużo wniosków o pomoc, że wynikające z nich zapotrzebowanie na środki
finansowe znacznie przekracza przyznany temu województwu limit finansowy na cały okres realizacji
PROW 2007-2013. Szacowana kwota dostępnych środków do wykorzystania w tegorocznym naborze wynosi łącznie prawie 2 mld zł.
O pomoc z działania „Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw” mogą ubiegać się osoby, które nie
podlegają ubezpieczeniu w pełnym zakresie w KRUS
i zamierzają na obszarach wiejskich otworzyć lub rozwijać już istniejące mikroprzedsiębiorstwo, czyli firmę
zatrudniającą do 10 osób, której obrót lub bilans roczny nie przekracza 2 mln euro. W zależności od liczby utworzonych nowych miejsc pracy przedsiębiorcy
mogą otrzymać z ARiMR do 300 tys. złotych. Tworząc
jedno nowe miejsce pracy mogą uzyskać do 100 tys. zł,
dwa stanowiska do 200 tys. zł, a tworząc trzy i więcej
miejsc pracy mogą otrzymać do 300 tys. zł wsparcia.
Agencja dofinansuje do 50% poniesionych kosztów
kwalifikowalnych na inwestycje związane ze stworzeniem nowych miejsc pracy.
Wnioski można składać osobiście albo przez upoważnioną osobę w oddziale regionalnym Agencji,
właściwym ze względu na miejsce realizacji operacji,
albo rejestrowaną przesyłką pocztową.
O kolejności przysługiwania pomocy zdecyduje
suma punktów przyznanych wg następujących kryteriów określonych w rozporządzeniu MRiRW dotyczącym tego działania: bezrobocie w powiecie, podstawowy dochód podatkowy gminy, liczba planowanych do
utworzenia nowych miejsc pracy. Na najwięcej punk-
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Dla wsi i regionu
tów, a zatem na wysoką pozycję na liście określającej
kolejność przysługiwania pomocy, mogą liczyć wnioskodawcy planujący utworzenie co najmniej 3 nowych
miejsc pracy w powiecie o dużym bezrobociu i gminie
o małych dochodach podatkowych.
mocy będą przyjmowane w oddziałach regionalnych
ARiMR właściwych ze względu na miejsce realizacji
operacji. O kolejności przyznawania pomocy zdecyduje
suma punktów przyznanych na podstawie kryteriów
wyboru operacji stosowanych w tym działaniu.
Zwiększanie wartości dodanej podstawowej
produkcji rolnej i leśnej
Nabory wniosków z PROW 2007-2013
prowadzone przez ARiMR
Tegoroczny nabór zostanie przeprowadzony
dwuetapowo. W pierwszym etapie, od 29 kwietnia
do 10 maja 2013 r., wnioski będą mogły składać grupy
producentów rolnych, wstępnie uznane grupy producentów owoców i warzyw oraz uznane organizacje
producentów owoców i warzyw, spółki i spółdzielnie
kontrolowane przez takie podmioty, a także podmioty
skonsolidowane prowadzące działalność w zakresie
przetwarzania produktów rolnych oraz centra dystrybucji produktów rolnych. W następnym etapie,
od 13 do 24 maja do naboru wniosków będą mogły
przystąpić pozostałe uprawnione podmioty działające
w sektorze przetwórstwa rolno-spożywczego. O pomoc mogą ubiegać się podmioty spełniające status mikro, małego lub średniego przedsiębiorstwa, a także
zakłady, które zatrudniają mniej niż 750 osób, a ich
roczny obrót nie przekracza 200 mln euro. Wysokość
dofinansowania, jakie można otrzymać z ARiMR wynosi od 25% do 50% kosztów kwalifikowalnych poniesionych na realizację inwestycji. Wnioski o przyznanie po-
Modernizacja gospodarstw rolnych
27 marca - 23 kwietnia 2013 r.
Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw
15 - 26 kwietnia 2013 r.
Zwiększanie wartości dodanej podstawowej produkcji
rolnej i leśnej
Od 29 kwietnia do 24 maja 2013 r.
Korzystanie z usług doradczych przez rolników
i posiadaczy lasów
Od 2009 roku do wyczerpania środków finansowych,
ale nie później niż do 31 grudnia 2013 roku.
Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności
Od 2009 roku do wyczerpania środków finansowych,
ale nie później niż do 31 grudnia 2013 roku.
Grupy producentów rolnych
Od 2007 roku do wyczerpania środków finansowych.
Departament Komunikacji Społecznej
ARiMR
Reklama
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
9
Nowy nabór wniosków na działanie
„Korzystanie z usług doradczych przez rolników
i posiadaczy lasów”
Już po raz piąty, począwszy od 2 stycznia 2013 roku, można składać wnioski do Biur Powiatowych ARiMR o przyznanie wsparcia w ramach działania „Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów” finansowanego z PROW 2007-2013.
Jedno gospodarstwo może otrzymać wsparcie w kwocie do 1500 euro. Dofinansowanie pokrywa 80%
poniesionych kosztów kwalifikowanych. Wnioski przyjmowane są do wyczerpania limitu środków. Termin
składania wniosków o przyznanie pomocy upływa w dniu 31 grudnia 2013 r. Do wykorzystania pozostało
jeszcze ok. 160 mln zł. Dotychczas pomoc otrzymało ponad 42 tys. rolników, na łączną kwotę 161 mln zł.
Aby skorzystać z usługi doradczej należy:
1. Zawrzeć z podmiotem doradczym umowę o przeprowadzenie przynajmniej oceny gospodarstwa rolnego
w zakresie spełnienia wymogów wzajemnej zgodności oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
2. Złożyć do Biura Powiatowego ARiMR wniosek o przyznanie pomocy.
3. Skorzystać z usługi w ciągu 12 miesięcy.
4. Złożyć wniosek o płatność.
Jednym z podmiotów, uprawnionych do świadczenia usług doradczych (KUD), jest Pomorski Ośrodek
Doradztwa Rolniczego w Gdańsku.
W ramach kwalifikowanych usług:
- przeprowadzamy profesjonalną, opartą na wiedzy i długoletnim doświadczeniu, ocenę gospodarstwa rolnego pod kątem spełnienia Wymogów Wzajemnej Zgodności,
- opracowujemy plan dostosowania gospodarstwa do przepisów związanych z prowadzeniem działalności
rolniczej.
Przypominamy, iż oprócz wymienionych działań podstawowych do usługi można dołączyć:
- przygotowanie planu działalności rolnośrodowiskowej,
- zmianę lub uaktualnienie planu działalności rolnośrodowiskowej,
- opracowanie planu nawożenia,
- atestację opryskiwaczy wykonanych w Stacjach Kontroli Opryskiwaczy w Lubaniu i Starym Polu,
- przygotowanie biznesplanów związanych z ubieganiem się o kredyty z dopłatą do oprocentowania, udzielanych w ramach linii kredytowych: nIP, nKZ, nMR, nOR, nGP, nGR, nNT, nBR10, nKL01;
- przygotowanie biznesplanu dla następujących działań w ramach PROW 2007-2013:
121- Modernizacja gospodarstw rolnych,
311- Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej;
- prowadzenie dokumentacji określonej w programach działań, wydanych przez Dyrektora Regionalnego
Zarządu Gospodarki Wodnej, w gospodarstwach rolnych położonych na obszarach szczególnie narażonych (OSN).
Dodatkowo, podpisując z Pomorskim Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego umowę na świadczenie
usług doradczych, otrzymujemy upusty na inne działania świadczone przez ośrodek sięgające 20%.
Osoby zainteresowane mogą zgłosić się do Oddziałów PODR i Biur Powiatowych lub bezpośrednio do
swojego doradcy, w celu przeprowadzenia kalkulacji kosztów realizacji usługi i możliwości uzyskania dotacji, podpisania umowy oraz wypełnienia wniosku do ARiMR.
Serdecznie zapraszamy do współpracy!
Dla wsi i regionu
Aktualne informacje prawne dla rolnictwa
Akt prawny
Dotyczy
Obwieszczenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 18 stycznia 2013 r.
poz. 236/2013
Jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie
podziału środków finansowych na realizację
programu operacyjnego „Zrównoważony
rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych
obszarów rybackich 2007–2013” na lata
2007–2013
Data ogłoszenia:
20 lutego 2013 r.
Data wejścia w życie:
z dniem następnym po dniu
ogłoszenia.
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 8 lutego 2013 r.
poz. 253/2013
Zmiany rozporządzenia w sprawie
zawartości substancji niepożądanych
w paszach
Data ogłoszenia:
22 lutego 2013 r.
Data wejścia w życie:
8 marca 2013 r.
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 25 lutego 2013 r.
poz. 300/2013
Zmian do zatwierdzonych planów
dochodzenia do uznania wstępnie uznanej
grupy producentów owoców i warzyw za
organizację producentów owoców i warzyw,
które nie wymagają wydania decyzji
w sprawie zmian do zatwierdzonych planów
Data ogłoszenia:
6 marca 2013 r.
Data wejścia w życie:
z dniem następnym po dniu
ogłoszenia.
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 5 marca 2013 r.
poz. 322/2013
Zmiany rozporządzenia w sprawie
szczegółowych warunków i trybu
przyznawania pomocy finansowej w ramach
działania „Modernizacja gospodarstw
rolnych” objętego Programem Rozwoju
Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013
Data ogłoszenia:
7 marca 2013 r.
Data wejścia w życie:
21 marca 2013 r.
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 19 lutego 2013 r.
poz. 326/2013
Sposobu prowadzenia dokumentacji
gospodarki rybackiej
Data ogłoszenia:
8 marca 2013 r.
Data wejścia w życie:
z dniem następnym po dniu
ogłoszenia.
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 8 lutego 2013 r.
poz. 327/2013
Zmiany rozporządzenia w sprawie
szczegółowych wymagań w zakresie jakości
handlowej soków i nektarów owocowych
Data ogłoszenia:
8 marca 2013 r.
Data wejścia w życie:
22 marca 2013 r.
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 25 lutego 2013 r.
poz. 328/2013
Zmiany rozporządzenia w sprawie
szczegółowych warunków i trybu
przyznawania oraz wypłaty pomocy
finansowej w ramach działania „Podstawowe
usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej”
objętego Programem Rozwoju Obszarów
Wiejskich na lata 2007–2013
Data ogłoszenia:
8 marca 2013 r.
Data wejścia w życie:
22 marca 2013 r.
Terminów przekazywania informacji
przez marszałka województwa, Prezesa
Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji
Rolnictwa, Prezesa Agencji Rynku Rolnego,
wstępnie uznane grupy producentów
owoców i warzyw oraz uznane organizacje
producentów owoców i warzyw i ich
zrzeszenia
Data ogłoszenia:
12 marca 2013 r.
Data wejścia w życie:
26 marca 2013 r.
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 25 lutego 2013 r.
poz. 338/2013
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
Istotne informacje
11
Dla wsi i regionu
Akt prawny
Dotyczy
Istotne informacje
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 7 marca 2012 r.
poz. 339/2013
Zmiany rozporządzenia w sprawie
szczegółowych warunków i trybu
przyznawania oraz wypłaty pomocy
finansowej w ramach działania „Tworzenie
i rozwój mikroprzedsiębiorstw” objętego
Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich
na lata 2007–2013
Data ogłoszenia:
12 marca 2013 r.
Data wejścia w życie:
11 kwietnia 2013 r.
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 7 marca 2013 r.
poz. 349/2013
Zmiany rozporządzenia w sprawie
szczegółowych warunków i trybu
przyznawania pomocy finansowej w ramach
działania „Zwiększanie wartości dodanej
podstawowej produkcji rolnej i leśnej”
objętego Programem Rozwoju Obszarów
Wiejskich na lata 2007–2013
Data ogłoszenia:
13 marca 2013 r.
Data wejścia w życie:
27 marca 2013 r.
Rozporządzenie Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 13 marca 2013 r.
poz. 361/2013
Szczegółowych warunków i trybu
przyznawania pomocy finansowej w ramach
działania „Program rolnośrodowiskowy”
objętego Programem Rozwoju Obszarów
Wiejskich na lata 2007–2013
Data ogłoszenia:
15 marca 2013 r.
Data wejścia w życie:
15 marca 2013 r.
Na podstawie dostępnych materiałów opracowała Joanna Woźnica
Sprzedam (cd. ze str. 68)
Oś do przyczepy D-47, półosie z piastami na koła 10/15,
wał gładki (3 szt.) - komplet oraz felgi 825/20.
Wiadomość: tel. kom. 665039264.
Brony 5-polowe średnie; rozdrabniacz Bąk, silnik 5,5 kW;
rozdrabniacz do buraków, silnik 0,4 kW; klatkę zawieszaną i dwukółkę. Ceny do uzgodnienia. Wiadomość:
tel. kom. 516269292, gm. Nowy Dwór Gdański.
Rozrzutnik jednoosiowy do obornika, sprawny technicznie. Cena do uzgodnienia. Wiadomość: gm. Sztutowo, tel. (55) 247 84 48.
Kombajn Mercator 60, heder 3 m, cena - 24 000 zł, cena
do negocjacji. Wiadomość: tel. kom. 501243092, gm.
Nowy Dwór Gdański.
Przetrząsaczo-zgrabiarkę karuzelową, rok prod. 2012,
zgrabiarkę jednogwiazdową Kuhn o szer. rob. 4 m
i ciągnik Ursus C-360, r. prod. 1980 (po kapitalnym remoncie, nowa kabina). Ceny do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. kom. 607134921, gm. Nowy Dwór
Gdański.
Łubin wąskolistny, samokończący, biały, odm. Sonet; jęczmień jary paszowy; pszenicę paszową; owies;
słomę w belach - sprzedam lub zamienię na obornik;
przyczepę-wywrotkę jednoosiową o ład. 15 t na tandemie. Wiadomość: tel. kom. 512377787.
12
Ciągnik Pronar 1221, r. prod. 2004, garażowany, stan
dobry; opryskiwacz Pilmet, szer. rob. 18 m, poj. 1600
l i gruber o szer. rob. 3 m. Ceny do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. kom. 502520516, gm. Sztutowo.
Jałówki cielne (4 szt.), terminy wycielenia: kwiecień,
czerwiec, lipiec. Ceny do uzgodnienia.
Wiadomość: tel. 502493214, gm. Nowy Dwór Gdański.
Pług 7-skibowy, podorywkowy; brony 5-polowe, ciężkie; kultywator o szer. 3,2 m; pług 3-skibowy do głębokiej orki; ciągnik Zetor 50 oraz samochód osobowy
Skoda o poj. 1300 cm3, r. prod. 2000.
Wiadomość: tel. kom. 666077149.
Ładowacz Cyklop T-214/3, r. prod. 1994.
Wiadomość: tel. kom. 608821059.
Mieszalnik pasz 300 kg oraz motoreduktor do wyciągu linowego. Wiadomość: Gościszewo, tel. kom.
605247281.
Pług 3-skibowy Atlas, stan dobry.
Wiadomość: tel. kom. 608835930.
Siewnik Poznaniak w b. dobrym stanie oraz ciągnik
Ursus C-355. Wiadomość: tel. kom. 606412154.
Brony lekkie zawieszane, 5-polowe, opryskiwacz 12-rzędowy, pielnik 8-rzędowy oraz głębosz.
Wiadomość: tel. kom. 668056776.
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Ogłoszenie
Firma Usługowa „Pirsno” Mirosława Miodowska-Jaroś
Pierszczewo 79, gmina Stężyca
zaprasza na szkolenie/warsztaty organizowane w ramach Małych Projektów Osi Leader.
Tytuł projektu:
„Organizacja szkolenia dla mieszkańców wsi - sztuka podania i smak kuchni
kaszubskiej źródłem dodatkowych dochodów w agroturystyce”
Szkolenia odbędą się w marcu i kwietniu 2013 roku, w Gospodarstwie Agroturystycznym ,,Pod
Ptasią Górą” w Pierszczewie 79 k. Gołubia.
Dania regionalne w naszej kuchni nie powinny być podawane tylko od święta, ale i na co dzień.
Tradycja jest to nasz skarb, który powinniśmy ustawicznie pielęgnować i przekazywać następnym
pokoleniom. Dlatego ważne jest podnoszenie własnych kwalifikacji i umiejętności w tym zakresie.
Szkolenia obejmują:
- część teoretyczną z zakresu: przepisów prawnych, sanitarnych (HACCP), BHP, p.poż., marketingu
produktu tradycyjnego, regionalnego i turystyki wiejskiej, produktu turystyki wiejskiej na Kaszubach, możliwości dofinansowania;
- część praktyczną: wykonanie i dekoracja potraw tradycyjnych, regionalnych oraz sztuka podania
tych potraw.
Podsumowaniem szkolenia będzie impreza promująca dania regionalne i otwierająca sezon turystyczny.
Serdecznie zapraszamy wszystkich miłośników kuchni kaszubskiej na tę imprezę do Pierszczewa w dniu 4 maja 2013 r., na godzinę 18.00. Nasi goście będą mieli okazję uczestniczyć
w degustacji dań regionalnych. Otrzymają też foldery z przepisami na potrawy kuchni kaszubskiej. Uczestnikami projektu mogą być wyłącznie osoby z powiatu kartuskiego.
Szczegółowe informacje można uzyskać:
- w Firmie Usługowej „Pirsno”, tel. kom. 696788455 lub tel. (58) 684 14 77,
- u pracowników Biura Powiatowego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Kartuzach pod numerem telefonu (58) 681 42 67.
Udział w szkoleniu jest bezpłatny.
Serdecznie zapraszamy!
Partnerem projektu jest:
Pomorskie Wieści Rolnicze • 3/2013
13
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
Płatności bezpośrednie 2013
i co dalej?
W tym roku polscy rolnicy po raz 10. składają wnioski o płatności bezpośrednie.
Jednocześnie jest to ostatni rok obowiązywania obecnej perspektywy finansowej UE,
obejmującej lata 2007-2013.
O
d 15 marca trwa kolejna
kampania składania wniosków o płatności bezpośrednie, ONW i rolnośrodowiskowe
za 2013 r. W zasadach przyznawania płatności w bieżącym roku nie
wprowadzono większych zmian,
w stosunku do roku ubiegłego. Krajowe płatności uzupełniające zostały zastąpione przez przejściowe
wsparcie krajowe, przyznawane na
takich samych warunkach, jak dotychczas płatności uzupełniające.
Nie zmieniają się zasady wypełniania wniosków obszarowych.
Wnioski można składać do
15 maja br. w biurach powiatowych
ARiMR właściwych ze względu na
miejsce zamieszkania lub siedzibę
wnioskodawcy. Ostateczny termin składania wniosków upływa
10 czerwca 2013 r. Jednak w przypadku wniosków złożonych po
15 maja 2013 r. kwota płatności zostanie obniżona o 1% za każdy dzień
opóźnienia. Do 31 maja br. rolnicy
mogą dokonywać zmian w złożonych wnioskach bez konsekwencji
w postaci obniżenia płatności. Zmiany mogą być dokonywane także po
tym terminie, ale nie później niż do
10 czerwca 2013 r., z tym, że zmia-
ny wprowadzane po 31 maja będą
skutkowały zmniejszeniem płatności o 1% za każdy dzień, licząc od
3 czerwca 2013 r.
Wstępnie szacowana wysokość
płatności za rok 2013 wynosi maksymalnie:
- jednolita płatność obszarowa
(JPO)
– 197,20 euro/ha,
- uzupełniająca płatność obszarowa
(UPO) – 33,64 euro/ha,
- płatność zwierzęca (PZ)
– 56,50 euro/ha.
Podane wyżej stawki płatności
mogą ulec zmianie po dokonaniu
dokładnych szacunków, które będą
możliwe po zakończeniu przyjmowania wniosków w roku bieżącym.
Ostateczna wysokość dopłat w zł
zostanie ustalona na podstawie kursu euro z dnia 30 września 2013 r.
Czego można się spodziewać
po 2013 roku?
Po roku 2013 planowane jest
wprowadzenie wielu istotnych
zmian w systemie płatności bezpośrednich we wszystkich państwach
członkowskich UE. Propozycje tych
zmian zostały zawarte w projekcie
Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z października
2011 r. ustanawiającego przepisy
dotyczące płatności bezpośrednich
dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej
polityki rolnej. Projekt ten przewiduje wprowadzenie systemu płatności podstawowych, opartych
na uprawnieniach do płatności.
W systemie tym obowiązywać ma
jedna krajowa lub regionalna stawka ryczałtowa płatności za kwalifikowalny hektar. O płatności będą
mogli występować rolnicy posiadający uprawnienia. Uprawnienia
będą przydzielane rolnikom na ich
wniosek, złożony do dnia 15 maja
2014 r. Liczba uprawnień przyznanych danemu rolnikowi będzie zależała od liczby zgłaszanych przez
niego hektarów w 2014 r. Warunkiem uzyskania uprawnień będzie
jednak otrzymanie dopłat bezpośrednich w 2011 r. Młodzi rolnicy, rozpoczynający działalność
rolniczą, będą mogli ubiegać się
o przydział uprawnień z rezerwy
krajowej. O płatności będą mogli
ubiegać się wyłącznie tzw. aktywni rolnicy (inaczej rolnicy czynni
zawodowo), czyli tacy, dla których
roczna kwota płatności bezpośrednich przekracza lub jest równa 5%
Wysokość podstawowych płatności bezpośrednich w Polsce w latach 2004-2012
Wyszczególnienie
Stawki płatności w zł/ha w latach
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
Jednolita płatność
obszarowa (JPO)
210,53
225,00
276,28
301,54
339,30
506,98
562,09
710,57
732,06
Uzupełniająca
płatność obszarowa
(UPO)
292,78
282,35
313,45
294,91
296,34
356,47
327,28
274,23
211,80
Płatność zwierzęca
(PZ)
x
x
x
438,76
395,55
502,62
439,03
396,14
306,99
14
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
łącznych przychodów uzyskiwanych z działalności pozarolniczej
(warunek ten nie będzie dotyczył
rolników, którzy za rok poprzedni
otrzymali płatności bezpośrednie
w wysokości do 5 tys. euro).
Bardzo istotną zmianą jest
wprowadzenie obowiązku „zazielenienia”, który oznacza, że każde
państwo członkowskie będzie zobowiązane do przeznaczenia 30%
swojej koperty krajowej na płatności za praktyki rolnicze korzystne
dla klimatu i środowiska. Warunkiem otrzymania tych płatności
przez rolnika będzie z kolei spełnienie następujących warunków:
•prowadzenie co najmniej 3 upraw
na gruntach ornych, przy czym
jedna uprawa może stanowić
min. 5%, max. 70% powierzchni
zasiewów,
•utrzymanie powierzchni trwałych użytków zielonych w gospodarstwie na poziomie z roku 2014
(z możliwością przekwalifikowania max. 5% powierzchni TUZ),
•przeznaczenie co najmniej 7%
powierzchni gruntów ornych na
obszar proekologiczny (grunty
ugorowane, tarasy, cechy krajobrazu, strefy buforowe i obszary
zalesione, poza obszarami TUZ) .
Obowiązek zazielenienia nie będzie dotyczył gospodarstw ekologicznych.
W każdym państwie członkowskim będą też wprowadzone
płatności dla młodych rolników.
Uprawnieni do nich będą rolnicy,
którzy nie ukończyli 40. roku życia
i po raz pierwszy zakładać będą
gospodarstwo rolne jako kierujący
nim lub założyli już gospodarstwo
w ciągu 5 lat przed złożeniem wniosku o płatności podstawowe. Płatność dla młodych rolników będzie
przyznawana na okres max. 5 lat.
Dla najmniejszych gospodarstw
rolnych wprowadzony ma być osobny, uproszczony system płatności,
zwany systemem dla drobnych producentów rolnych. Będzie on dotyczył gospodarstw, dla których wielkość wsparcia nie przekracza 15%
średniego wsparcia w kraju członkowskim lub których powierzchnia
użytków rolnych nie jest większa niż
3 ha. Udział rolników w systemie
dla drobnych producentów rolnych
będzie dobrowolny. Warunkiem
przystąpienia do systemu będzie
złożenie odpowiedniego wniosku
w terminie do 15 października
2014 roku. Rolnicy uczestniczący
w systemie będą zwolnieni ze stosowania praktyk korzystnych dla
klimatu i środowiska.
Wymienione wyżej rodzaje
płatności mają być realizowane
w państwach członkowskich UE
obowiązkowo. Poza tym Komisja
Europejska przewiduje możliwość
wprowadzenie dwóch dodatkowych rodzajów dopłat na zasadach
dobrowolności. Pierwszą z nich
będą płatności powiązane z produkcją, na które państwo członkowskie
będzie mogło przeznaczyć do 10%
koperty krajowej. Wsparciem tym
będą mogły zostać objęte sektory
i rodzaje produkcji znajdujące się
w trudnej sytuacji i mające szczególne znaczenie ze względów gospodarczych, społecznych lub środowiskowych, w tym m.in.: zboża, nasiona
oleiste, rośliny wysokobiałkowe, ►
Reklama
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
15
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
Porównanie szacunkowej stawki płatności bezpośrednich po 2013 r.
w Polsce po przeniesieniu 25% środków z II filaru
oraz średniej stawki unijnej (EUR/ha, ceny bieżące)
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
Polska
238
239
240
241
243
244
244
UE-27
260
261
262
262
262
262
262
Źródło: „Porozumienie w sprawie WRF 2014-2020 (szacunkowe wyniki na podstawie porozumienia ws. WRF)”, MRiRW, luty 2013 r.
rośliny strączkowe, len, konopie,
ziemniak skrobiowy, mleko i przetwory mleczne, nasiona, wołowina, cielęcina, susz paszowy, burak
cukrowy, owoce i warzywa oraz
zagajniki o krótkiej rotacji. Drugim
rodzajem dopłat, które państwa UE
będą mogły wprowadzić dobrowolnie będą płatności dla obszarów
o ograniczeniach naturalnych. Mają
to być dodatkowe płatności dla gospodarstw prowadzących swoją
działalność na obszarach, gdzie występują naturalne ograniczenia produkcji rolnej (ONW). Płatności dla
tych gospodarstw są przewidziane
także w ramach nowego PROW
2014-2020. Planuje się jednak ponowne wyznaczenie obszarów
ONW, co będzie się wiązało także
ze zmniejszeniem ich zasięgu.
Rolnicy otrzymujący płatności
bezpośrednie od 2014 r. będą nadal
zobowiązani do przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności (cross
compliance). Będą jednak mieli zagwarantowany dostęp do systemu
doradztwa rolniczego, który będzie
wspomagał rolników w wypełnianiu nałożonych zobowiązań. System doradztwa rolniczego będzie
obejmował co najmniej:
•wymogi podstawowe w zakresie
zarządzania oraz normy w zakresie zasad dobrej kultury rolnej
zgodnej z ochroną środowiska,
•praktyki rolnicze korzystne dla
klimatu i środowiska,
•wymogi lub działania związane
z łagodzeniem zmiany klimatu
oraz odnośnymi działaniami dostosowawczymi, różnorodnością
biologiczną, ochroną wód, zgłaszaniem chorób zwierząt i roślin
oraz innowacjami,
•zrównoważony rozwój działalności gospodarczej małych gospodarstw rolnych.
16
W latach 2014-2020 różnice
w poziomie dopłat bezpośrednich
w poszczególnych państwach
członkowskich będą stopniowo
zmniejszane, jednak nie dojdzie
do zupełnego ich wyrównania.
Aby dodatkowo złagodzić istniejące dysproporcje kraje, w których poziom płatności jest niższy
niż 90% średniej UE, będą mogły przeznaczać do 25% środków
z II filaru WPR (tzn. z nowego
PROW) na płatności bezpośrednie.
Wprowadzenie tego rozwiązania
zapowiadane jest także w naszym
kraju.
Przedstawione wyżej założenia funkcjonowania płatności bezpośrednich po 2013 r. nie są jeszcze
ostateczne. Obecnie na forum UE
trwa jeszcze debata na ten temat,
państwa członkowskie zgłaszają
swoje postulaty. Wiele zastrzeżeń
budzi wymóg „zazielenienia”, którego wprowadzenie w proponowanej formie spowodowałoby konieczność wyłączenia z produkcji
części gruntów, a w konsekwencji
spadek poziomu produkcji rolnej
w UE. Dlatego można się spodziewać, że wymóg ten zostanie złagodzony i wprowadzone zostaną
inne działania korzystne dla klimatu i środowiska (np. zaliczenie
do obszarów proekologicznych
powierzchni uprawy roślin motylkowatych).
Ogłoszenie ostatecznych przepisów prawnych UE, dotyczących
funkcjonowania WPR w latach
2014-2020, w tym płatności bezpośrednich, zapowiadane jest w lipcu
2013 r.
Na podstawie
dostępnych materiałów
opracowała Ewa Szymańska
Wspólna organizacja rynków
rolnych Unii Europejskiej
obejmuje również rynek
owoców i warzyw, który
regulowany jest odrębnymi
aktami prawa krajowego
oraz prawa wspólnotowego
wprowadzającymi
właściwe dla tego sektora
mechanizmy pomocy
finansowej.
M
echanizmy pomocy finansowej, w ramach wspólnej organizacji rynku
owoców i warzyw Unii Europejskiej, obsługiwane są przez ARiMR.
Obejmują one:
•pomoc finansową dla wstępnie
uznanych grup producentów
owoców i warzyw na pokrycie
kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej,
•pomoc finansową na pokrycie
części kwalifikowanych kosztów
inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do
uznania,
•pomoc finansową dla uznanych
organizacji producentów owoców i warzyw na dofinansowanie funduszu operacyjnego.
O pomoc mogą ubiegać się
wstępnie uznane grupy producentów owoców i warzyw oraz uznane organizacje producentów owoców i warzyw, spełniające kryteria
wstępnego uznania lub uznania.
Status wstępnego uznania oraz
uznania nadawany jest przez marszałka województwa właściwego
ze względu na siedzibę grupy lub
organizacji producentów.
O nadanie statusu wstępnego
uznania mogą ubiegać się grupy
producentów, które nie są w stanie
spełnić wszystkich warunków pełnego uznania określonych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1234/2007
(i rozporządzeniach wykonawczych
Komisji (UE)), rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie warunków wstępnego uznawania grup producentów owoców
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Zarządzanie gospodarstwem rolnym
WSZYSTKO O GRUPACH PRODUCENTÓW ROLNYCH (CZ. III)
Zasady organizacji i funkcjonowania
grup producentów owoców i warzyw
i warzyw, uznawania organizacji
producentów owoców i warzyw
oraz warunków i wymagań, jakie
powinny spełniać plany dochodzenia do uznania. (Dz.U. nr 5, poz. 27).
W większości przypadków nie posiadają one wyposażenia technicznego oraz nie mają doświadczenia
w administrowaniu, zarządzaniu
i prowadzeniu sprzedaży owoców
i warzyw wyprodukowanych przez
swoich członków.
Jak podaje Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa,
na dzień 31 grudnia 2012 r., status
wstępnie uznanej grupy producentów w Polsce posiadało 237 grup,
a uznanej 78 organizacji producentów owoców i warzyw. Zrzeszają
one łącznie ponad 5,1 tys. członków, w tym grupy wstępnie uznane ok. 3 tys., a uznane organizacje
ok. 2,1 tys.
W naszym województwie zarejestrowanych w Rejestrze Marszałka Województwa Pomorskiego jest
10 grup wstępnie uznanych i jedna
organizacja uznana.
Na liście wstępnie uznanych
grup są w kolejności:
1. Pomeranian Mushrooms Sp. z o.o.
w Pieniężnicy
2. Agro-North Sp. z o.o. w Lęborku
3. Pomorska Grupa Producencka
„Sad” Sp. z o.o. w Tczewie
4. Grupa Producentów Owoców
i Warzyw „Ełganówko” Sp. z o.o.
w Pruszczu Gdańskim
5. „Ambersad” Gdańskie Sady
Sp. z o.o. w Mieścinie
6. Grupa Producentów Warzyw
„Mr.Carrot” Sp. z o.o. w Bogatce
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
7. Fasgro Sp. z o. o. w Staryni
8. North Farm Sp. z o. o. w Lęborku
9. Grupa Producentów Owoców
i Warzyw „Polfarm” Sp. z o.o.
w Chwaszczynie
10.Grupy Producentów Owoców
i Warzyw „Karot” Sp. z o.o.
w Łebuni.
Status uznanej organizacji producentów uzyskało Zrzeszenie
Producentów Owoców i Warzyw
„Jagoda” z siedzibą w Debrznie,
która była pierwszą zarejestrowaną w województwie pomorskim
grupą wstępnie uznaną owoców
i warzyw. Do grupy należą rolnicy
producenci truskawek, porzeczki
czerwonej i czarnej, jabłek, gruszek, wiśni i czereśni. Zrzeszenie
to skupia najwięksżą liczbę członków (26), spośród grup owoców
i warzyw zarejestrowanych w naszym województwie.
Przyznana pomoc finansowa dla wstępnie uznanych grup
producentów owoców i warzyw
jest ogromna. Do dnia 31 grudnia
2012 r. Agencja Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa wydała
1402 decyzje w sprawie przyznania
pomocy finansowej dla 276 grup
producentów na łączną kwotę
3 926 496,3 tys. zł, w tym 190 698,6 tys.
zł na pokrycie kosztów związanych
z utworzeniem grupy producentów
i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz 3 735 797,7 tys. zł
na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych
w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.
O zasadach tworzenia i finansowania
grup producentów owoców i warzyw
w następnym numerze PWR.
Bogdan Nowaczewski
Reklama
17
Ogłoszenie
Komunikat Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin
i Nasiennictwa w Gdańsku
o zmianie zasad uprawniających do obrotu materiałem siewnym
W związku z wejściem w życie w dniu 28.01.2013 roku nowej ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku o nasiennictwie
(Dz.U. z 2012 r. poz. 1512), zmianie ulegają zasady uprawniające przedsiębiorców, rolników i dostawców do prowadzenia
obrotu materiałem siewnym. Przepisy zawarte są w następujących artykułach:
1. Ewidencja podmiotów, art. 84 - 91,
2. Obowiązki podmiotów prowadzących obrót, art. 92 - 94.
Przedsiębiorcy, rolnicy oraz dostawcy, mający zamiar wytwarzać, prowadzić obrót materiałem siewnym, mają
obowiązek zgłoszenia zamiaru prowadzenia obrotu materiałem siewnym wojewódzkiemu inspektorowi właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę, albo miejsce wykonywania działalności gospodarczej, jeżeli
jest inne niż miejsce zamieszkania, w przypadku, gdy przedsiębiorcą lub dostawcą jest osoba fizyczna, prowadząca
działalność gospodarczą, albo miejsce zamieszkania rolnika.
Zgłoszenia zamiaru prowadzenia obrotu materiałem siewnym należy dokonać na 7 dni przed planowanym
dniem rozpoczęcia prowadzenia obrotu materiałem siewnym.
Zgłoszenie, o którym mowa powyżej nie dotyczy:
- podmiotu prowadzącego sprzedaż materiału siewnego roślin rolniczych i warzywnych wyłącznie dla nieprofesjonalnych odbiorców,
- podmiotu prowadzącego sprzedaż materiału rozmnożeniowego lub nasadzeniowego roślin warzywnych i ozdobnych, sadzonek winorośli oraz materiału szkółkarskiego, jeżeli ten materiał siewny jest przeznaczony wyłączenie dla
nieprofesjonalnych odbiorców,
- producenta materiału rozmnożeniowego lub nasadzeniowego roślin warzywnych i ozdobnych, sadzonek winorośli,
który wytwarza i sprzedaje ten materiał siewny na terenie tego samego powiatu, jeżeli ten materiał siewny jest przeznaczony wyłącznie dla nieprofesjonalnych odbiorców.
Przedsiębiorcy wpisani do Rejestru przedsiębiorców dokonujących obrotu materiałem siewnym, rolnicy wpisani do Rejestru rolników oraz dostawcy wpisani do Rejestru przedsiębiorców, na podstawie przepisów nieobowiązującej już ustawy z dnia 26 czerwca 2003 roku o nasiennictwie (tj. Dz.U. z 2007 r. Nr 41, poz. 271 ze zm.) lub przepisów
ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o ochronie roślin (tj. Dz.U. z 2008 r. Nr 133, poz. 849 ze zm.) mogą nadal prowadzić obrót materiałem siewnym roślin rolniczych i warzywnych lub materiałem szkółkarskim, rozmnożeniowym
i nasadzeniowym roślin warzywnych i ozdobnych przez okres 6 miesięcy, licząc od dnia wejścia w życie nowej ustawy
o nasiennictwie.
Chcąc kontynuować dotychczasową działalność w zakresie obrotu materiału siewnego, wyżej wspomniani przedsiębiorcy, rolnicy i dostawcy w terminie 6 miesięcy, licząc od dnia wejścia w życie nowej ustawy o nasiennictwie,
powinni zgłosić zamiar prowadzenia obrotu materiałem siewnym wojewódzkiemu inspektorowi właściwemu ze
względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę.
Wszelkie niezbędne informacje można uzyskać w Dziale Nadzoru Nasiennego, Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Gdańsku,
ul. Na Stoku 48, 80-874 Gdańsk, piętro 4 pokój nr 5,
numer telefonu: 58 / 302-36-35 wew. 27 lub 33, numer fax 58 / 303-11-10,
adres e-mail: [email protected], skype: dnn3-gdansk,
godziny urzędowania: poniedziałek – piątek, 7.30 – 15.30.
Na stronie www.iorin.gda.pl dostępne są procedury oraz formularze zgłoszenia do ww. ewidencji.
Pomorski Wojewódzki Inspektor
Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Gdańsku
Andrzej Kania
18
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
Optymalizacja nawożenia
buraka cukrowego a jakość plonu
P
Uprawa buraka cukrowego ukierunkowana
jest na uzyskiwanie maksymalnej wydajności
plonu korzeni i cukru. Aby osiągnąć założony
cel, należy zapewnić roślinie optymalne
warunki wzrostu, zaczynając od wyboru
odpowiedniego stanowiska o uregulowanym
odczynie i zasobnym w składniki pokarmowe,
poprzez właściwą ochronę roślin, szczególnie
przed szkodnikami i chorobami, a kończąc
na prawidłowym zbiorze. Realizacja
powyższych celów wymaga dużego nakładu
środków produkcji. Nakłady ponoszone
na nawożenie mineralne są znaczącym
ogniwem w ponoszonych kosztach. Zysk
plantatora będzie tym większy, im wyższa
będzie jakość korzeni zarówno w momencie
zbioru, jak również dostarczania ich do
cukrowni. Dlatego znajomość stopnia
wykorzystania składnika z nawozów nabiera
coraz większego znaczenia. Obok aspektu
ekonomicznego, stopień wykorzystania
składnika mineralnego z nawozu ma również
ogromne znaczenie ekologiczne.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
otencjał plonotwórczy korzeni buraków cukrowych, w krajach Europy Środkowej, kształtuje
się w zakresie od 110 do 140 t/ha, natomiast
plon cukru mieści się w przedziale 16 - 24 t/ha. Plony buraka cukrowego są wynikiem nie tylko doboru
odmiany, ale działania czynników naturalnych (gleba,
przebieg pogody w sezonie wegetacyjnym) oraz zabiegów agrotechnicznych minimalizujących ujemne
skutki działania tychże warunków. Potencjał plonotwórczy buraków uprawianych w Polsce oceniamy na
podstawie tzw. wzorca odmianowego, który waha się
w zakresie od 70 do 80 t/ha. Podstawowymi ogranicznikami zbieranych plonów większości roślin uprawnych w Polsce są woda i gospodarka azotem. Biorąc
pod uwagę kryterium produktywności wody, maksymalny poziom produkcji buraków jest niski i wynosi
zaledwie 40 do 46 t/ha. Uwzględniając drugi ogranicznik plonowania, a mianowicie produktywność azotu,
szacowany zakres plonowania buraków w Polsce jest
nieznacznie wyższy i przedstawia się na poziomie
47 - 52 t/ha. Ostatnie badania wskazują na rezerwy
plonu korzeni tkwiące w niedostatecznym odżywieniu roślin potasem w stosunku do azotu, którego akumulacja w plonie technologicznym jest zbyt wysoka.
W sezonie wegetacyjnym 2011/2012 powierzchnia
uprawy buraków cukrowych wynosiła 190 tys. ha i była
porównywalna z rokiem ubiegłym. Ostatni sezon wegetacyjny był sprzyjający uprawie buraków cukrowych.
Plon korzeni w doświadczeniach przeprowadzonych
przez COBORU średnio wynosił 87 t/ha i przekroczył
rekordowy plon z roku 2011 o około 6 ton. Zanotowane plony cukru były również większe niż w przeszłości. Średnia zawartość cukru polarymetrycznego
kształtowała się na poziomie 18,6%. Aktualnie uprawa buraków cukrowych skoncentrowana jest głównie
w dużych gospodarstwach, w najlepszych regionach
przeznaczonych do ich uprawy oraz w stanowiskach
gwarantujących uzyskanie zakładanych plonów.
W rezultacie w ostatnim dwudziestoleciu obserwuje się
systematyczny wzrost plonów buraków (ryc., GUS
2012). Wybór mniej zawodnych stanowisk zwiększa
odporność roślin na stresy zarówno abiotyczne, jak
i biotyczne.
Poprawne opracowanie technologii nawożenia
uprawy buraków cukrowych wymaga kontroli dynamiki wzrostu roślin w sezonie wegetacyjnym, która
powinna uwzględniać następujące czynniki: szybkie i wyrównane wschody, szybkie zakrycie rzędów,
dynamiczny wzrost roślin od zakrycia rzędów do
maksymalnej masy liściowej oraz bezwzględny ubytek masy liści od trzeciej dekady sierpnia. Szczególną
19
Na polach i łąkach
Ryc.
Plony buraków cukrowych w Polsce, GUS 2012
uwagę zwraca się na możliwości zmniejszenia nakładów związanych z uprawą gleby oraz nawożeniem.
W praktyce obserwuje się tendencje do minimalizacji
liczby zabiegów uprawowych oraz do zmniejszenia
poziomu nawożenia mineralnego azotem.
W technologii uprawy buraków cukrowych szczególną uwagę zwraca się na prawidłowe odżywienie
roślin składnikami, które kontrolują gospodarkę azotową i zwiększają jego wykorzystanie, tj. potas, fosfor,
magnez, siarka, wapń i mikroelementy. Plon korzeni
i ich jakość są funkcją bezpośredniego wpływu wielu
czynników środowiskowych i agrotechnicznych oraz
ich współdziałania. Przyczyną zmiennej zawartości
cukru, która w świeżej masie korzenia waha się od
12 do 11%, są warunki pobierania azotu kształtowane zarówno przez czynniki naturalne (pogoda) oraz
agrotechniczne (dawki azotu) odpowiadające za zaopatrzenie rośliny w okresie wegetacji w ten składnik. Każdy rolnik zainteresowany jest uzyskiwaniem
wysokich i dobrych jakościowo plonów. Ilość i rodzaj popełnianych przez rolników błędów prowadzą
w konsekwencji do obniżenia jakości korzeni. Od jakości surowca zależy jakość cukru i pośrednio rentowność cukrowni. Niska jakość pracy maszyn wykorzystywanych do zbioru korzeni przekłada się również na
obniżenie jakości surowca podczas przechowywania
na pryzmie.
Optymalizacja nawożenia mineralnego buraków
powinna uwzględniać następujące czynniki:
1. Utrzymanie odczynu i zasobności gleby na poziomie najbardziej wymagającej rośliny w zmianowaniu, czyli buraka cukrowego.
2. Nawożenie zgodnie z potrzebami pokarmowymi
wynikającymi z poziomu założonego plonu i stwarzające - w każdej fazie rozwoju rośliny - warunki
do pobierania składników mineralnych z gleby
w ilościach umożliwiających pełną eksploatację jej
potencjału plonotwórczego.
3. Nawożenie podstawowe obejmujące nie tylko azot
(N), potas (K) i fosfor (P), lecz także magnez (Mg),
wapń (Ca) i sód (Na).
4. Profilaktyczne nawożenie roślin mikroelementami
(niezależnie od stanowiska) borem (B), a w szczególnych przypadkach także manganem (Mn), cynkiem (Zn) i miedzią (Cu).
20
Regulacja odczynu gleby
Rolnik, bez względu na wielkość uprawianego
areału, musi zdawać sobie sprawę z faktu, że utrzymanie optymalnego odczynu gleb jest podstawowym
warunkiem opłacalnej produkcji buraka cukrowego.
Niespełnienie tego warunku wiąże się bezpośrednio
ze znacznymi stratami plonu korzeni. Optymalny
odczyn gleby zapewnia warunki dla prawidłowego
rozwoju roślin i procesów zachodzących w glebie. Te
z kolei decydują o szybkości uwalniania składników
pokarmowych niezbędnych do prawidłowego wzrostu i plonowania. Buraki cukrowe tolerują odczyn lekko kwaśny pH = 6,0, natomiast bardzo niekorzystny
dla ich rozwoju jest odczyn gleby poniżej pH < 5,5.
Spośród wielu zabiegów uprawowych, oddziaływujących na wzrost i plonowanie roślin, wapnowanie określa się jako jedno z najważniejszych działań.
Konieczność wapnowania gleb wynika z dbałości
o strukturę gruzełkowatą, napowietrzenie i dostępność składników mineralnych dla roślin. Buraki cukrowe najczęściej uprawiane są na stanowisku po
pszenicy ozimej i to właśnie przed jej siewem powinniśmy wykonać zabieg wapnowania. Sytuacja komplikuje się, gdy jesteśmy zmuszeni wapnować pole
po zbiorze przedplonu. W takich przypadkach nawóz
wapniowy powinniśmy zastosować natychmiast po
zbiorze przedplonu i dobrze go wymieszać z glebą.
Ze względu na szybkość działania, preferowane są
nawozy tlenkowe. Dokonując wyboru terminu wapnowania, należy mieć również na uwadze reakcje
nawozów wapniowych z innymi nawozami, które
mogą prowadzić do strat składników pokarmowych.
Dlatego bezpośrednio przed lub po wapnowaniu nie
powinno się stosować nawozów zawierających formę
amonową azotu oraz nawozów fosforowych, ponieważ wiąże się to ze stratami azotu w postaci ulatniającego się amoniaku i fosforu poprzez uwstecznianie
do form nierozpuszczalnych w wodzie. Z tego samego
powodu (straty azotu) nie należy wysiewać wapna na
obornik lub gnojowicę. W ekstremalnych sytuacjach,
aby uniknąć strat składników, należy zachować przerwę między wapnowaniem a stosowaniem obornika,
która powinna trwać przynajmniej 4 - 6 tygodni. Należy również pamiętać, że warunkiem prawidłowego
działania nawozów wapniowych jest ich równomierne wymieszanie z glebą na całej głębokości warstwy
ornej. Zaleca się wapnować pod podorywkę, która
w połączeniu z późniejszą orką siewną lub przedzimową pozwala spełnić ten warunek.
Wyznaczanie dawek składników w nawozach
Buraki cukrowe należą do roślin o dużych potrzebach pokarmowych, których zaspokojenie wymaga
zazwyczaj intensywnego nawożenia mineralnego.
Ustalenie prawidłowej dawki nawozowej jest działaniem wieloetapowym i wymaga dobrego rozpoznania
stanowiska przeznaczonego pod uprawę buraków.
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
Określając potrzeby pokarmowe buraka cukrowego, należy uwzględnić następujące czynniki:
1. Plon korzeni i jakość technologiczną – zawartości cukru w korzeniach wynosząca nie mniej niż 16%, zawartość melasotworów (azot α-aminowy, sód, potas).
2. Pierwiastki niezbędne roślinie do prawidłowego wzrostu z uwzględnieniem dwóch wariantów,
a mianowicie:
a)z obornikiem lub gnojowicą: azot - N, fosfor - P,
potas - K, sód - Na, magnez - Mg, bor – B;
b)bez obornika: pierwiastki z grupy a plus cynk
i miedź.
Potrzeby pokarmowe plantacji (PP) względem
określonych składników oblicza się z prostego algorytmu uwzględniającego wielkość założonego plonu
korzeni t/ha (Y) i jednostkowe pobrania składnika
kg/t (Pj) (tabela):
PP = Y x Pj
Jednostkowe pobranie makroskładników
przez buraki cukrowe, kg/t
Tabela
Azot
N
Fosfor
P2O5
Potas
K2O
Sód
Na
Magnez
Mg
3,75
1,10
6,55
2,10
1,00
(Grzebisz i in. 1998)
Istotnym elementem tradycyjnej technologii uprawy buraka cukrowego jest stosowanie obornika. Ustalając dawkę obornika, należy mieć na uwadze ograniczenia wynikające z obowiązującego prawa polskiego.
W sezonie wegetacyjnym ilość azotu dostarczanego
w nawozach naturalnych nie może przewyższać 170 kg
N/ha. Przyjmując średnią zawartość azotu w oborniku
mieszanym na poziomie 0,46%, maksymalna dawka
obornika nie powinna przekroczyć 36 t/ha. W ocenie
wartości nawozowej obornika należy uwzględnić również okres działania liczony w latach. Największe wykorzystanie składników z obornika osiągane jest w pierwszym roku jego stosowania i kształtuje się odpowiednio:
azot – 30 - 40%, fosfor - 30% i potas - 50%. Uwzględniając
zawartości składników w oborniku, maksymalną dawkę obornika (36 t/ha), optymalne warunki mineralizacji
w sezonie wegetacyjnym oraz wykorzystanie składników z obornika w roku stosowania, można przyjąć założenie, że rośliny będą miały do dyspozycji w sezonie
wegetacyjnym następujące ilości składników: 50 - 60 kg
azotu, ok. 30 kg P2O5, ok. 120 kg K2O.
Obornik jest także cennym źródłem mikroelementów. Średnio w jednej tonie świeżej masy dostarcza do
gleby około 4 - 9 g boru, 4 - 10 g miedzi, 50 – 70 g manganu, 30 - 40 g cynku, 0,4 - 0,5 g molibdenu. Powyższe
ilości składników, wprowadzone z obornikiem, należy
uwzględnić przy ustalaniu dawek nawozowych.
Działanie obornika zależy od szybkości jego mineralizacji w glebie, dlatego nie może on być przyorany
zbyt głęboko lub zbyt płytko. Optymalna głębokość
zapewnia jego mineralizację w okresie wschodów
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
roślin. Gdy mineralizacja obornika przedłuża się ze
względu na zbyt głębokie przyoranie wówczas jego
wykorzystanie jest małe, a straty azotu powodują
zanieczyszczenie środowiska. Kalendarzowym terminem stosowania obornika pod buraki jest okres od
żniw do początku października. Alternatywny termin
stosowania obornika przypada bezpośrednio przed
wykonywaniem orki przedzimowej. Błędem w technologii uprawy buraka cukrowego jest stosowanie obornika w okresie wiosennym, gdyż rośliny te nie tolerują
głębokich uprawek wiosennych. Ponadto przy niekorzystnym układzie warunków pogodowych wiosną
np. obfite opady, mogą znacznie opóźnić przygotowanie stanowiska pod zasiew buraków. Ważne jest, aby
okres największego uwalniania składników pokarmowych z obornika pokrył się z okresem największego
zapotrzebowania roślin na te składniki, który w uprawie buraków przypada na lipiec i sierpień. Brak obornika w technologii uprawy buraka cukrowego zmusza
plantatora do wyboru stanowiska o wyższym poziomie zasobności składników oraz rozszerzenia zakresu
składników dostarczanych w nawozach mineralnych.
Korekta zasobności gleby i wyznaczenie dawki
Następnym etapem planu nawozowego jest korekta zasobności gleby i wyznaczenie wielkości dawki
nawozowej. Dawkę określonego nawozu wyznacza się
na podstawie algorytmu, który uwzględnia krytyczną
i aktualną zawartość składnika w glebie, ilość składników wprowadzanych w oborniku oraz współczynniki
korekcyjne wykorzystania składników z nawozów naturalnych i mineralnych w roku ich stosowania.
D = Y x Pj + [(Pk – Pa) x 30] – [Zob x W]
gdzie:
D - dawka nawozowa,
Y – zakładany plon korzeni,
Pj – wartość pobrania jednostkowego,
Pk – zawartość krytyczna przyswajalnych składników (15 mg
P2O5, 20 mg K2O, 6 mg Mg /100 g gleby),
Pa – zawartość aktualna składników w glebie mg/100 g gleby,
30 - współczynnik przeliczeniowy mg/100 g gleby na kg/ha,
Zob – ilość składników wprowadzona z obornikiem,
W – współczynnik korekcyjny wykorzystania składników z
nawozów naturalnych w roku stosowania.
Powyższy algorytm wskazuje na złożoną procedurę ustalania dawek nawozowych i nie może odbywać się bez znajomości podstawowych informacji
o zasobności stanowiska w składniki mineralne (fosfor, potas, magnez). Ponadto nie ma uniwersalnego
schematu zleceń, który można zastosować do wszystkich gospodarstw. Każdy przypadek wymaga indywidualnego rozważenia poszczególnych składowych
ujętych w równaniu.
Optymalny termin nawożenia fosforem i potasem
buraków cukrowych przypada na okres letnio-jesienny, przed podorywką lub orką przedzimową. Zabiegi te pozwalają na dokładne wymieszanie nawozów
21
Na polach i łąkach
z warstwą orną gleby. Nie zaleca się stosowania pełnej dawki nawozów fosforowo-potasowych w okresie
wiosennym z kilku powodów, a mianowicie:
1. technologia uprawy przedsiewnej sprowadza się
najczęściej do wzruszenia warstwy 0 - 5 cm;
2. umieszczenie w wierzchniej warstwie całkowitej
ilości nawozów fosforowych, potasowych i azotowych może zakłócić kiełkowanie roślin;
3. możliwość przemieszczenia składników, szczególnie
fosforu i potasu jest znacznie ograniczona i nie zabezpiecza potrzeb rośliny w całym okresie wegetacji;
4. wiosenny wysiew powoduje nadmierne ugniatanie
gleby, co wpływa niekorzystnie na kiełkowanie buraków i może ograniczać dostępność składników
z podglebia.
Wybór nawozu potasowego w zasadzie nie stanowi problemu, bo każdy z dostępnych nawozów jest
dobry. Czynnikiem ułatwiającym wybór nawozu fosforowego powinien być cel stosowania, a mianowicie:
czy nawóz ma przeciwdziałać niedoborom składnika
w okresie intensywnego wzrostu, czy też uzupełniać
rezerwy składnika w glebie.
Dobre zaopatrzenie roślin buraka w magnez decyduje o działaniu azotu. W praktyce rolniczej oznacza,
że można zmniejszyć dawki azotu w warunkach dobrego odżywienia magnezem.
Dobór nawozów magnezowych wyznacza w pierwszej kolejności odczyn i zawartość składnika w glebie.
Gleby kwaśne wymagają zastosowania nawozów
o działaniu odkwaszającym i jednocześnie uzupełniających niedobory tego składnika w glebie. W takiej
sytuacji optymalnym rozwiązaniem jest zastosowanie
nawozów wapniowo-magnezowych, takich jak: dolomit, tlenek magnezu, magnezyt.
Azot musi być poddany ścisłej kontroli, tzn. należy
określić zawartość składnika w glebie poprzez pomiar
zawartości azotu mineralnego, ocenić ilość N wprowadzanego z nawozami naturalnymi i organicznymi,
a następnie uwzględniając wymienione składowe, wyznaczyć dawkę nawozową azotu.
Dawkę N wylicza się z algorytmu:
Dn = (P x Nip) – Nmin (0 - 90)
gdzie:
Dn – dawka nawozowa azotu, kg/ha,
P – oczekiwany plon korzeni,
Nip – indeks pobrania azotu, kg N/t korzeni wraz z odpowiadającą masą liści,
Nmin (0-90) – azot mineralny w glebie w warstwie 0 - 90 cm.
Dawka przedsiewna azotu powinna zabezpieczyć
wzrost w początkowych fazach, ale jednocześnie nie
zakłócać kiełkowania nasion. Druga dawka azotu mineralnego powinna być w terminie przypadającym na
fazę 4 wykształconych liści do fazy zwierania rzędów.
Optymalizacja nawożenia azotem
W zakresie żywieniowym ważne jest zachowanie zasady, że azot wpływa korzystnie na wysokość
i jakość technologiczną plonu tylko w warunkach
dostatecznego odżywienia pozostałymi składnikami.
Produkcja korzeni o wysokiej jakości technologicznej
wymaga bardzo efektywnej kontroli gospodarki azotowej rośliny, która polega na:
1) optymalizacji wielkości dawki azotu,
2) maksymalizacji wykorzystania azotu z zastosowanych nawozów azotowych.
Realizacja tych dwóch zadań zależy od zaopatrzenia roślin w dziesięć pierwiastków: azot, fosfor,
potas, sód, magnez, siarka, wapń, bor, mangan, cynk.
Wszystkie te składniki są niezbędne w ściśle określonych ilościach i relacjach do azotu.
Azot oddziaływuje istotnie na dwie podstawowe
cechy jakościowe buraka: polaryzację cukru i zawartość azotu -aminowego. Wraz ze wzrostem dawki
azotu maleje możliwość uzyskania optymalnych parametrów jakościowych. Dlatego tak ważna pozostaje
kwestia ustalenia optymalnej dawki azotu, która nie
będzie obniżała jakości surowca.
22
Mikroelementy w żywieniu buraków
Buraki cukrowe należą do grupy roślin wykazujących największą wrażliwość na niedobór boru. Bor należy do grupy pierwiastków mało ruchliwych w roślinie i dlatego wymagają one stałego dopływu składnika
w ciągu całego okresu wegetacyjnego. Mikroelement
ten jest pobierany przez rośliny w formie utlenionej
jako anion BO3-3. Bor bierze udział w budowie ścian
komórkowych, wpływa na gospodarkę węglowodanową, odgrywa istotną rolę w syntezie kwasów nukleinowych, wpływa na wzrost i podziały komórek, stymuluje wbudowywanie fosforu w kwasy nukleinowe,
redukcję azotanów oraz stabilizuje gospodarkę hormonalną roślin. Z praktycznego punktu widzenia, zaburzenia metabolizmu węglowodanowego są jednym
z groźniejszych objawów niedostatku składnika, gdyż
następuje zakłócenie w odprowadzaniu produktów
fotosyntezy powstałych w liściach do wierzchołków
korzeni i nadziemnych stożków wzrostu.
Buraki rosnące w warunkach niedostatku boru
charakteryzują się generalnie mniejszą szybkością
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
wzrostu, większą tendencją do więdnięcia (często przypisywaną potasowi), a także pękaniem
i zdrobnieniem liści. W warunkach znacznego
niedoboru składnika pierwsze objawy pojawiają się już w czerwcu, w fazie zarywania rzędów,
a maksymalne ich nasilenie występuje w lipcu
i sierpniu. Objawy niedoboru boru często zanikają
lub odwrotnie pojawiają się pod koniec wegetacji.
Zgorzel liści sercowych buraka i sucha zgnilizna
korzeni to najbardziej charakterystyczne choroby
spowodowane brakiem składnika i szczególnie
potęgowane w warunkach ograniczonych opadów atmosferycznych. Już we wczesnych stadiach
rozwojowych buraka w wyniku braku składnika
następuje zahamowanie rozwoju liści, począwszy
od środka, następnie liście żółkną i obumierają.
W dalszej kolejności objawy przenoszą się na tkanki
korzenia, które stopniowo czernieją i gniją od środka, infekując dalsze części korzenia. Skutki niedoboru boru mogą znacznie zmniejszyć plony korzeni
i zawartość cukru, a w efekcie istotnie ograniczyć
wydajność technologiczną korzeni. Szacuje się, że
w warunkach skrajnego niedoboru tego mikroskładnika straty plonu mogą osiągać nawet 50%.
Drugim istotnym mikroskładnikiem w uprawie
buraków cukrowych jest mangan. Wizualne objawy wywołane niedoborem manganu nie są zbyt
powszechne, mogą jednak wystąpić na roślinach
uprawianych na glebach alkalicznych lub przewapnowanych. Profilaktyczne nawożenie manganem
powinno przeprowadzać się już przy przekroczeniu zakresu pH 6,0 - 6,5.
Niedobór manganu, w przypadku uprawy buraków cukrowych, pociąga za sobą określone skutki produkcyjne, które przejawiają się poprzez:
- zahamowanie wzrostu roślin – spadek plonu korzeni,
- karłowaty ogólnie pokrój roślin,
- zmniejszenie się zawartości cukru.
Optymalny termin aplikacji mikroelementów
nie jest łatwy do określenia i rozważając termin
wykonywania oprysku w pierwszej kolejności
należy wykluczyć fazy rozwojowe o nadmiernej
wrażliwości na oprysk. Wskazanym terminem
jest ich stosowanie po wcześniejszej ocenie stanu
odżywienia rośliny, jednak w praktyce rolniczej
zasada ta jest rzadko przestrzegana. Aktualna
praktyka nawożenia mikroelementami opiera się
w większości na dolistnym odżywianiu. Dolistne
nawożenie buraków cukrowych jest bardziej efektywne plonotwórczo niż doglebowe, ze względu
na wolne przemieszczanie się składników z liści
starszych do młodszych. Ponadto należy mieć na
uwadze stopień wykorzystania mikroelementów
przez rośliny uprawne, który generalnie jest niski
i kształtuje się w przedziale 1 - 20%.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
Reklama
dr hab. Renata Gaj
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
23
Na polach i łąkach
Sadzimy ziemniaki
kierunku użytkowania, za optymalne uważa się następujące obsady roślin:
- 50 - 80 tys. roślin na 1 ha - przy produkcji nasiennej,
- 45 - 60 tys. roślin na 1 ha - dla odmian wczesnych
zbieranych na wczesny zbiór,
- 40 - 50 tys. roślin na 1 ha - dla ziemniaków jadalnych
i przemysłowych,
- 30 - 40 tys. roślin na 1 ha - dla ziemniaków przeznaczonych na frytki i chipsy.
Zalecane gęstości sadzenia sadzeniakami różnej
wielkości dla przeciętnych warunków glebowych
Uzyskanie opłacalnej produkcji ziemniaków
wiąże się z podjęciem wielu decyzji. Wysokie
plony o wysokiej jakości, w dużym stopniu
zależą od zdrowych sadzeniaków, właściwie
przygotowanego pola i prawidłowego
sadzenia.
P
rzez prawidłowe sadzenie rozumiemy:
- odpowiedni termin sadzenia,
- sadzenie w optymalnym zagęszczeniu,
- sadzenie na jednolitej, prawidłowej głębokości.
Termin sadzenia
Optymalny termin sadzenia ziemniaków jest
wówczas, gdy temperatura gleby na głębokości 10 cm
osiąga 8º C. Terminem fizjologicznym, jaki świadczy
o odpowiedniej temperaturze gleby jest okres kwitnienia mniszka lekarskiego.
Kolejnym znaczącym czynnikiem, obok temperatury gleby, jest wilgotność. Optymalna wilgotność gleby to taka, która pod wpływem kół ciągnika podczas
sadzenia nie powoduje jej zbrylania się. Gleba o optymalnej wilgotności po ściśnięciu w dłoni, rozsypuje się
i nie pozostaje zgnieciona.
Na terenie Pomorza Środkowego optymalny
terminem sadzenia ziemniaków przypada na okres
20 - 30 kwietnia.
Rozstawa i gęstość sadzenia
Warunkiem uzyskania wysokich plonów jest właściwa obsada roślin na jednostce powierzchni. W miarę zagęszczenia plantacji zwiększa się plon ogólny,
ale maleje plon pojedynczych roślin. W przeciętnych
warunkach glebowo-klimatycznych, w zależności od
24
Zalecane gęstości sadzenia
przy szerokości międzyrzędzi
(cm)
62,5
67,5
75,0
Potrzeby
sadzeniaków
(t/ha)
30 - 40
21 - 26
19 - 24
17 - 22
1,8 - 2,3
40 - 45
24 - 30
22 - 28
20 - 25
2,6 - 3,3
45 - 50
28 - 35
25 - 32
23 - 30
3,2 - 4,0
50 - 55
31 - 38
28 - 35
25 - 32
3,8 - 4,7
55 - 60
34 - 42
31 - 39
28 - 35
4,2 - 5,2
Kalibraż
sadzeniaka
(mm)
Na glebach lekkich, przeciętnych, ubogich w próchnicę i na gorszych stanowiskach, należy stosować dolne granice, a na glebach średnio zwięzłych i zasobnych
górne.
Głębokość sadzenia
Istotne znaczenie w uprawie ziemniaków ma głębokość sadzenia, od tego właśnie w dużym stopniu
zależy tempo wschodów, wzrostu i dojrzewania oraz
wysokość i jakość plonu.
Najbardziej optymalna głębokość sadzenia wynosi
1 - 2 cm więcej od poprzecznej średnicy sadzeniaka. Dla
sadzeniaków małych o wielkości 3,0 - 4,5 cm, powinna wynosić 5 - 6 cm, a dużych o wielkości 4,5 - 6,0 cm
odpowiednio 7 - 8 cm. Wysokość obsypywania powinna wynosić 6 - 8 cm gleby nad sadzeniakiem, pozwala
to ochronić sadzeniak przed nocnymi przymrozkami
i sprzyja szybkim wschodom.
Optymalna wielkość sadzeniaka umożliwiająca
uzyskanie wysokiego plonu powinna wynosić 50 - 80 g.
Z sadzeniaków małych wyrasta więcej bulw dużych, zaś
z sadzeniaków dużych więcej bulw małych i średnich.
W nowoczesnej technologii ziemniaków obredlanie
(formowanie redlin) jest podstawowym zabiegiem pielęgnacyjnym. Na glebach zwięzłych, szczególnie przy
wilgotnej i zimnej wiośnie, do formowania redlin przystępujemy w momencie wschodów. Na glebach lżejszych i gdy temperatury są wysokie, a sadzeniaki zdrowe i silne, formowanie redlin wykonujemy szybciej.
Katarzyna Łyskawa
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
25
Ogłoszenie
Zakaz stosowania
materiału siewnego odmian GMO
Pomorski Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Gdańsku informuje, że 28 stycznia 2013 r. weszły w życie
akty prawne regulujące sprawy zakazu uprawy odmian roślin
zmodyfikowanych genetycznie:
- ustawa o nasiennictwie z dnia 9 listopada 2012 r. (Dz. U. z 2012,
poz. 1512) oraz wydane na podstawie art. 104, ust. 9 tej ustawy,
2 rozporządzenia Rady Ministrów:
• w sprawie zakazu stosowania materiału siewnego odmian
kukurydzy MON 810 (Dz.U. z 2013 r. poz 39)
• w sprawie zakazu stosowania materiału siewnego ziemniaka
Amflora (Dz.U. z 3013 r. poz 27)
Te akty prawne nakładają na Państwową Inspekcję Ochrony
Roślin i Nasiennictwa nowe zadania polegające na sprawowaniu
nadzoru nad stosowaniem materiału siewnego oraz sprawowanie kontroli przestrzegania zasad i obowiązujących wymagań
w zakresie stosowania materiału siewnego.
Producenci rolni, którzy nie zastosują się do powyższych
przepisów będą podlegali określonym sankcjom.
W celu uniknięcia wszelkich nieporozumień podczas działań
kontrolnych apeluję do wszystkich uprawiających kukurydzę,
aby zadbali o przechowywanie dokumentów zakupu materiału siewnego kukurydzy oraz etykiet urzędowych, którymi
oznakowane są wszystkie opakowania tego materiału. Dokumenty te będą podlegały sprawdzeniu podczas przeprowadzanych przez PIORiN kontroli przestrzegania zakazu stosowania
materiału siewnego, w tym odmian zmodyfikowanych genetycznie. Jednocześnie przypominam, że brak etykiety na opakowaniu świadczy o nielegalnym pochodzeniu materiału siewnego.
Dodatkowe informacje można uzyskać w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Gdańsku, ul. Na Stoku 48, tel. 302-36-35 w. 27 lub 33, oraz w Oddziałach Wojewódzkiego Inspektoratu.
Adresy Oddziałów dostępne są na stronie www.iorin.gda.pl
Pomorski Wojewódzki Inspektor
Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Gdańsku
Andrzej Kania
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego
w Gdańsku, Oddział w Starym Polu
organizuje dla wszystkich chętnych rolników kurs pt. „Integrowana produkcja roślin rolniczych oraz
roślin warzywnych”. Jest to 2-dniowe szkolenie zakończone uzyskaniem stosownego zaświadczenia.
Zaświadczenie to wymagane jest do ubiegania się o wydanie certyfikatu IP. Cena kursu 270,00 zł brutto.
Producenci, który uzyskali certyfikaty IP, korzystający z działania „Uczestnictwo rolników w systemach
jakości żywności”, mogą przez okres 5 lat ubiegać się o zwrot kosztów, maksymalnie do wysokości 2750 zł
rocznie.
Szczegółowe informacje na temat integrowanej produkcji znajdują się na stronie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi:
http://www.minrol.gov.pl/pol/Jakosc-zywnosci/Integrowana-Produkcja/
26
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Na polach i łąkach
Plonowanie kostrzewy łąkowej
a warunki meteorologiczne
Publikujemy wyniki badań nt. zmienności
plonowania odmian kostrzewy łąkowej
w zależności od wybranych czynników
meteorologicznych w doświadczeniach
PDOiR w ZDOO Lisewo Malborskie.
W
warunkach intensywnej produkcji pasz wykorzystuje się zaledwie kilka gatunków traw
pastewnych, m.in. kostrzewę łąkową, kupkówkę pospolitą, kostrzewę trzcinową, życicę trwałą,
tymotkę łąkową, życicę wielokwiatową oraz trzy gatunki motylkowatych: koniczynę czerwoną, koniczynę białą i lucernę. Podczas układania mieszanek na
łąki co najmniej dwukośne, w składzie gatunkowym
powinny dominować trawy wysokie, dostarczające
obfitej masy zielonej, np. kostrzewa łąkowa, tymotka
łąkowa, kupkówka pospolita. W mieszance nie może
jednak zabraknąć traw niskich, dobrze zadarniających
i bogato ulistnionych, np. życicy trwałej, kostrzewy
czerwonej czy wiechliny łąkowej. Na pastwiska wysiewa się mieszanki traw dające niewysoką, zwartą,
wyrównaną i obficie ulistnioną ruń. Rośliny te powinny dodatkowo znosić udeptywanie i przygryzanie
przez zwierzęta, np. życica trwała, wiechlina łąkowa
i kostrzewa czerwona. Trawy wysokie są w tym przypadku jedynie dodatkiem tych mieszanek [Domański
2005]. Analiza wartości użytkowej odmian kostrzewy łąkowej stanowi zatem ważny element oceny ich
praktycznej przydatności. Doświadczenia z trawami
pastewnymi prowadzone w ramach PDOiR nakierowane są na ocenę ich wartości gospodarczej, jako podstawę całego procesu produkcyjnego pasz.
Doświadczenie z kostrzewą łąkową prowadzono
w ramach PDOiR w Lisewie Malborskim, w latach 2009
– 2012. Doświadczenie założono 21 sierpnia 2009 roku.
W roku siewu prowadzono głównie zabiegi pielęgnacyjne, m.in. podkaszanie. Zgodnie z „Metodyką badania wartości gospodarczej odmian roślin uprawnych,
rośliny rolnicze, trawy pastewne”, wydaną w 1998 roku
w Słupi Wielkiej, poszczególne odmiany wysiewane
były w siewie czystym na poletkach o powierzchni
10 m2, w trzech powtórzeniach. Pomiary i obserwacje
wykonywano również zgodnie z podaną metodyką.
Warunki pogodowe w okresie siewu i wschodów
roślin badanych odmian nie należały do sprzyjających.
W okresie siewu doświadczenia, w sierpniu, odnotowano jedynie 11,5 mm opadów deszczu. Na przełomie
sierpnia i września pojawiły się pierwsze wschody.
We wrześniu, czyli w okresie pełni wschodów i dalej
w okresie krzewienia się roślin badanych odmian od-
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
notowano w sumie 36,2 mm opadów atmosferycznych
z czego 24,6 mm spadło w pierwszej dekadzie września, pozostałe 11,6 mm spadło w drugiej i trzeciej
dekadzie września. Ocena wschodów wyróżniła zatem odmiany dość odporne na niekorzystne warunki
pogodowe, szczególnie na okresowe niedobory wody
w glebie. Najbardziej wyrównanymi i najpełniejszymi
w rzędzie wschodami w takich warunkach charakteryzowały się odmiany: Ardenna, Cykada, Dagra,
Damara, Justa. Najsłabsze wschody zaobserwowano
u odmian: Barvital, Pasja, Wanda.
W latach użytkowania, obok nawożenia mineralnego, głównymi czynnikami decydującymi o wysokości plonowania poszczególnych pokosów były rozkład
i wielkość opadów atmosferycznych oraz kształtowanie się temperatury powietrza i gleby do głębokości
5 cm w sezonie wegetacji. Według metodyki, w latach
użytkowania stosowano 240 kg N/ha, 100 kg P2O5/ha
oraz 120 kg K2O/ha. Efektywność wykorzystania składników pokarmowych przez rośliny zależała w głównej
mierze od dostępności wody w glebie.
Według literatury pierwszy pokos z reguły najobficiej plonuje ze względu na możliwość wykorzystania
przez rośliny wody z okresu zimowego. Wielu autorów, m.in. Chrzanowski [2000], Kaca i wsp. [2003] podają, iż rezerwy pozimowe wody mogą stanowić do
60 a nawet 100 mm, przy utrzymującym się lustrze
wody do 60 cm od powierzchni terenu.
Analiza sum poszczególnych pokosów z trzyletniego okresu prowadzenia doświadczeń (2010 - 2012)
wykazała, iż najwyższe plony świeżej, jak i suchej
masy otrzymano z pierwszego, wiosennego pokosu.
Podczas wzrostu drugiego i trzeciego pokosu rośliny korzystały głównie z wody pochodzącej z opadów atmosferycznych. Zebrane wyniki plonowania
wyraźnie wskazywały na pokos drugi, jako najniżej
plonujący, natomiast pokos trzeci jako pośredni.
W latach użytkowania głównym wyznacznikiem
wysokiej wartości gospodarczej oraz tolerancji na zróżnicowane warunki pogodowe był poziom plonowania badanych odmian. Dostępność składników pokarmowych
uzależniona od ilości opadów atmosferycznych kształtowała wielkość i rozkład plonów poszczególnych pokosów. W drugim roku użytkowania wykonano podkoszenie drugiego pokosu. Suma plonów drugiego pokosu
z trzyletniego okresu badań została tym samym pomniejszona o jeden zbiór. Z tego też względu interpretacja
wielkości i rozkładu plonów z poszczególnych pokosów
wymaga zachowania szczególnej ostrożności.
Zsumowane z trzyletniego okresu badań plony
świeżej, jak i suchej masy dla poszczególnych odmian
27
Na polach i łąkach
Tabela
Kostrzewa łąkowa. Plon świeżej i suchej masy odmian w dt/ha (% wzorca) w latach użytkowania 2010 - 2012, Lisewo
Świeża masa rośliny właściwej (% wzorca)
Lp.
Odmiana
Wzorzec dt/ha
Pokos I
Pokos II
Pokos III
Średnia
pokosów
Sucha masa rośliny właściwej (% wzorca)
Pokos I
Pokos II
Pokos III
Średnia
pokosów
683
195
432
1311
184
52
110
345
1.
Ardenna
107,3
102,3
103,6
104,4
102,4
98,6
102,3
101,1
2.
Artema
94,8
103,5
97,1
98,5
97,5
102,7
99,6
99,9
3.
Barvital
97,7
91,4
98,1
95,7
98,4
95,0
102,5
98,6
4.
Cykada
104,9
100,3
103,4
102,9
101,4
101,2
101,3
101,3
5.
Dagra
100,9
101,3
98,7
100,3
99,2
101,2
94,5
98,3
6.
Damara
104,6
114,2
105,8
108,2
105,0
114,5
104,5
108,0
7.
Darimo
98,9
96,3
100,1
98,4
96,3
97,7
101,3
98,4
8.
Fantazja
103,2
112,4
104,1
106,6
105,5
110,9
107,5
108,0
9.
Gerda
99,3
87,1
99,7
95,4
95,7
89,4
101,6
95,6
10.
Justa
95,4
84,9
98,2
92,8
97,7
87,9
102,5
96,0
11.
Laura
100,5
110,7
97,1
102,8
100,1
110,0
103,1
104,4
12.
Lifara
101,1
97,9
99,4
99,5
99,0
97,3
101,3
99,2
13.
Limosa
101,3
108,8
105,7
105,3
105,7
106,4
108,1
106,7
14.
Pasja
94,1
86,1
97,6
92,6
98,2
89,5
100,5
96,1
15.
Pradel
105,5
118,5
109,0
111,0
106,9
115,2
113,2
111,8
16.
Preval
99,0
105,0
93,2
99,1
96,7
108,0
86,1
96,9
17.
Pronela
98,6
99,4
97,1
98,4
100,1
98,1
93,0
97,1
18.
Skiba
98,9
93,4
101,7
98,0
100,4
95,0
95,5
97,0
19.
Skra
100,7
98,4
95,0
98,0
102,6
97,5
89,6
96,6
20.
Wanda
93,6
88,2
95,4
92,4
91,1
84,1
92,0
89,1
uśredniono uzyskując plon wzorca każdego z pokosów (tabela).
Średni plon świeżej masy I pokosu zsumowany
z trzech lat wyniósł 683 dt/ha, stanowiąc 100% wzorca.
Wartość powyżej 100% wskazuje na odmianę plonującą
lepiej, czyli powyżej średniej z odmian. Odmiany takie
cechują się tym samym wysoką wartością użytkową.
Najwydajniejszymi pod względem świeżej, jak i suchej
masy były odmiany: Ardenna, Cykada, Damara, Fantazja, Laura, Limosa, Pradel. Odmiany: Ardenna, Cykada,
Damara, charakteryzowały się dodatkowo najbardziej
wyrównanymi i najpełniejszymi w rzędzie wschodami.
Analizując wpływ warunków klimatycznych na
wielkość i rozkład plonów na danym obszarze, bierze się
pod uwagę głównie opady atmosferyczne i temperatury powietrza w sezonie wegetacyjnym od kwietnia
do września włącznie [Drupka, 2004]. Utrzymujące się
temperatury powietrza i gleby odpowiednio pomiędzy
20 - 24o C i 22 - 27o C, przy niewielkich opadach atmosferycznych, ograniczały wzrost i rozwój roślin. Z kolei
występujące opady atmosferyczne pobudzały rośliny
do wzrostu, mimo iż temperatury powietrza i gleby
kształtowały się w granicach odpowiednio 20 - 21o C
i 22 - 24o C. Dostępność wody zmieniała zatem sposób
oddziaływania wysokich temperatur na wzrost i rozwój roślin w każdym roku użytkowania.
28
Lata użytkowania kształtowały również wielkość
plonów. Z każdym kolejnym rokiem użytkowania
stopniowo spadały plony poszczególnych pokosów.
Plony świeżej masy z pierwszego pokosu w 2010 roku
oscylowały wokół 400 dt/ha, w 2011 roku 230 dt/ha,
by w 2012 roku zamknąć się na 100 - 150 dt/ha. Podobnym rozkładem charakteryzował się trzeci pokos (odpowiednio 250, 100 i poniżej 100 dt/ha). Pokos drugi ze względu na podkoszenie w 2011 roku wymaga
wnikliwszej analizy i ostrożnej interpretacji wyników.
Otrzymane wyniki wskazują zatem na warunki
meteorologiczne i wiek użytku zielonego intensywnie
użytkowanego, jako czynniki determinujące wielkość
i rozkład plonów w sezonie wegetacji. Należy jednak
pamiętać, iż przede wszystkich właściwy dobór odmian o wysokiej wartości użytkowej stanowi podstawę tworzenia mieszanek nasiennych traw, które nawet
w zmiennych warunkach meteorologicznych, lecz
przy zachowaniu właściwej agrotechniki powinny
wiernie i wysoko plonować.
Cały artykuł dostępny jest na stronie internetowej PODR:
www.podr.pl, w zakładce doradztwo - produkcja roślinna.
dr inż. Marcin Pelc
Zakład Doświadczalny Oceny Odmian Lisewo Malborskie
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Przypominamy * Przypominamy
Kwiecień
Zboża:
W tym miesiącu, przy sprzyjających warunkach
agrometeorologicznych, rośliny zbożowe mogą bardzo szybko przechodzić w fazę początku strzelania
w źdźbło. Dlatego też należy często lustrować plantacje, aby w odpowiednim terminie zastosować odpowiedni fungicyd, regulator wzrostu oraz drugą
dawkę nawożenia azotowego.
Na plantacjach pszenicy ozimej, uprawianej po roślinach kłosowych, w okresie od początku fazy strzelania w źdźbło do fazy I-go kolanka, należy przystąpić
do zwalczania chorób podstawy źdźbła (łamliwość
źdźbła i fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła i korzeni)
oraz septoriozy paskowanej liści. Przypominamy, że
septoriozę zwalczamy już od fazy krzewienia, (kiedy
jeszcze nie jesteśmy w stanie stwierdzić porażenia
roślin przez grzyba wywołującego tę chorobę) do
końca fazy kłoszenia.
W ochronie przeciwgrzybowej pszenicy ozimej należy pamiętać, aby podczas chłodnej wiosny stosować
fungicydy z grupy chemicznej morfolin, benzimidazoli lub ketoamin. Można też użyć fungicydów dwulub trójskładnikowych, które zawierają w swoim
składzie jedną substancję biologicznie czynną z wyżej wymienionych grup. Jednakże, gdy temperatura
w czasie doby przekracza 12o C, z bardzo dobrym
skutkiem można zastosować fungicydy z grupy triazoli ze strobiluryną, których skuteczność działania
jest najwyższa. W ochronie zbóż wskazane jest naprzemienne stosowanie fungicydów różnych grup
chemicznych/substancji aktywnych.
Na plantacjach zbożowych, w warunkach wysokiego
poziomu agrotechniki, optymalnego odczynu gleby
oraz prawidłowej zasobności w fosfor, potas i magnez, wskazane jest dokarmianie mikronawozami
w formie oprysków dolistnych. Jest to zabieg uzupełniający podstawowe nawożenie przedsiewne lub
pogłówne. Mikroelementy poprawiają kondycję roślin, zwiększają ich odporność na choroby oraz stresy fizjologiczne, a w przypadku niedoborów w glebie
mogą zdecydowanie wpływać na ilość i jakość plonu
ziarna. Zalecane jest łączne ich stosowanie z fungicydami i insektycydami.
Na plantacjach pszenic konsumpcyjnych, gdzie obsada roślin na m2 będzie zbyt wysoka lub przewidywane jest stosowanie wyższego nawożenia azotowego, na ogół w początkowej fazie strzelania w źdźbło
należy zastosować regulatory wzrostu. Temperatura
podczas wykonywania zabiegu nie powinna być niższa niż 10o C i nie wyższa niż 25o C. Optymalna temperatura działania chlorku chloromekwatu (CCC) wynosi 10–15o C i 15-20o C dla etefonu.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
Reklama
►
29
Na polach i łąkach
Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy
Opóźnienie wykonywania zabiegu skracającego źdźbło CCC oraz niższe temperatury kilka dni po zabiegu, wpływają
ujemnie na skuteczność zabiegu.
Zachwaszczenie zbóż jarych można ograniczyć poprzez stosowanie bronowania pielęgnacyjnego. Obok zniszczenia
kiełkujących siewek chwastów, uzyskuje się wówczas poprawę stosunków wodno-powietrznych, a rośliny pobudza
się do krzewienia. Bronowanie można wykonać w dwóch terminach, pierwsze - w fazie szpilkowania, drugie w fazie
4 - 5 liści, ukośnie lub poprzecznie do kierunku siewu. Po okresie 7 - 10 dni od zabiegu bronowania należy dokonać
oceny stanu zachwaszczenia (widoczne nowe wschody chwastów). Decyzję o zastosowaniu herbicydu należy podjąć w przypadkach, gdy po bronowaniu nadal występuje duże zachwaszczenie lub, gdy stanowisko jest po zbożach
ozimych.
Na zasiewach pszenicy i jęczmienia jarego, gdzie istnieje zagrożenie zachwaszczenia owsem głuchym, należy zastosować jeden z następujących herbicydów: powschodowo w jęczmieniu Grasp 400 SC, Puma Uniwersal 069 EW,
Fantom 069 EW, Agria-Fenoksaprop 069 EW; powschodowo w pszenicy jarej Attribut 70 SG lub pszenicy i jęczmieniu
jarym - Axial 100 EC z Adigorem 440 EC, zgodnie z zaleceniami znajdującymi się na etykiecie-instrukcji stosowania.
Zabiegi zwalczania tego chwastu należy przeprowadzić w optymalnej fazie rozwoju roślin, tj., gdy owies głuchy
znajduje się w fazie 2 - 4 liści, najlepiej do fazy pełni krzewienia zbóż.
Rzepak:
Wiosenne zabiegi odchwaszczające wykonujemy tylko na plantacjach rzepaku, na których z różnych przyczyn nie
zwalczano chwastów w okresie jesiennym.
Pamiętajmy, że wiosenne zabiegi odchwaszczające należy zakończyć wraz z początkiem strzelania rzepaku w pęd
kwiatowy, aby zapobiec uszkodzeniom roślin.
Do zwalczania chwastów dwuliściennych użyć następujących preparatów np.: Cliophar, Lontrel, Galera. Natomiast
chwasty jednoliścienne zwalczać graminicydami np.: Agil, Focus Ultra, Fusilade Forte, Leopard, Pantera, Targa Super.
Straty w plonowaniu nasion rzepaku powodowane przez szkodniki wiosenne mogą wynosić od 15 do 60 - 80%. Do
najgroźniejszych z nich należą: chowacz brukwiaczek, chowacz czterozębny, słodyszek rzepakowy, chowacz podobnik,
pryszczarek kapustnik i mszyce. Aby zapobiec powstającym w wyniku ich żerowania szkodom, należy prowadzić precyzyjny monitoring plantacji, pozwalający na optymalne określenie terminów przeprowadzania zabiegów zwalczających.
Buraki cukrowe:
Siew buraków powinniśmy rozpocząć, gdy temperatura wierzchniej warstwy gleby wynosi 5 – 6o C, a jej wilgotność
zapewnia dobre wschody. W wyborze właściwego terminu pomoże nam obserwacja otaczającej nas przyrody. Kwitną w tym czasie forsycje, narcyzy, rozwijają się liście agrestu, porzeczki. Zabieg ten powinien być wykonany w ciągu
kilku, najbardziej korzystnych dni starannie uregulowanym siewnikiem punktowym. Nasiona powinny być umieszczone na głębokości 2 – 2,5 cm na glebach średnich i ciężkich o dobrej wilgotności oraz 3 cm na glebach lżejszych
i przesuszonych, w rozstawie rzędów 45 cm.
Powierzchnia pola właściwie przygotowanego do siewu punktowego, a zwłaszcza siewu w większych odstępach
(18 cm), powinna być idealnie wyrównana bez zagłębień i większych brył. W innym przypadku powstaną przepusty
wynikające nie tyle z gorszej siły kiełkowania nasion czy wad siewnika, ile wskutek błędów powstałych w przygotowaniu roli do siewu. Jeżeli wyrównania roli nie zrobiliśmy jesienią, powinniśmy to zrobić jak najszybciej wiosną.
Na temat nawożenia i zasad, jakimi powinniśmy się kierować przy ustalaniu jego dawek i terminów, pisze w tym numerze PWR p. dr hab. Renata Gaj z Katedry Chemii Rolnej i Biogeochemii Środowiska Uniwersytetu Przyrodniczego
w Poznaniu. Zachęcam do przeczytania tego artykułu.
Rośliny motylkowe grubonasienne:
Kwiecień to czas siewu roślin strączkowych. Należy pamiętać o zaprawieniu nasion przed chorobami, najgroźniejsza
w łubinie żółtym to antraknoza, a także bezpośrednio przed siewem należy zaszczepić nitraginą. Nitragina zawiera
żywe bakterie brodawkowe z rodzaju Rhizobium lub Bradyrhizobium zdolne do wiązania wolnego azotu atmosferycznego w symbiozie z roślinami motylkowatymi. Zastosowanie preparatu pozwala na zwiększenie intensywności
wiązania azotu i zapewnia dostarczenie roślinom odpowiedniej jego ilości. Jest ona szczególnie potrzebna na polach,
gdzie rośliny strączkowe nie były uprawiane przez kilka lat. Nitraginę należy stosować dla tych roślin motylkowatych,
dla jakich została wyprodukowana. Przerwa w uprawie roślin strączkowych na tym samym polu powinna wynosić
4 - 5 lat. Orinetacyjne dawki nawozów pod rośliny strączkowe to: 20 - 30 kg N/ha, 50 - 70 kg P2O5/ha i 70 - 90 kg K2O/ha.
W celu zwalczenie chwastów bezpośrednio po siewie, na wilgotną glebę, należy zastosować preparat doglebowy
zgodnie z etykietą.
►
30
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Przypominamy * Przypominamy
Ziemniaki:
W czasie sadzenia ziemniaków dobrze jest zaprawić
sadzeniaki bezpośrednio w sadzarce, w celu zabezpieczenia plantacji przed pędrakami, drutowcami,
a także - w początkowej fazie rozwoju - przed mszycami, stonką i chorobami. Należy pamiętać że wszystkie
środki chemiczne należy stosować zgodnie z etykietą-instrukcją stosowania środka i zapisać w ewidencji
zabiegów.
Głębokość sadzenia powinna odpowiadać średnicy
sadzeniaka powiększonej o około 1 - 2 cm, mierzona
od wyrównanej powierzchni pola przed sadzeniem.
Najodpowiedniejszym terminem sadzenia to czas, gdy
gleba na głębokości 10 cm ogrzeje się do temp. 8o C.
Do sadzenie ziemniaków podkiełkowanych należy
stosować sadzarki z kubełkowym zespołem sadzącym lub ręcznie, aby nie obłamywać kiełków.
Należy sadzić materiał kwalifikowany dobrych,
sprawdzonych odmian najlepiej plonujących na danym terenie, sprawdzony w badaniach Porejstrowego Doświadczalnictwa Odmianowego i Rolniczego
i wpisanych na Listę Odmian Zalecanych.
Po ostatecznym uformowaniu redlin, przed wschodami ziemniaków, można zastosować preparat doglebowy, w celu zwalczenia chwastów.
Sebastian Zwierz, Zbigniew Marciniak,
Grzegorz Manowski
Zmiany w rejestracji Topsinu M 500 SC
w zakresie zwalczania chorób grzybowych
zbóż i rzepaku
W połowie ubiegłego roku rejestracja produktu
Topsin M 500 SC została rozszerzona o kolejne gatunki zbóż. W rezultacie obejmuje ona wszystkie zboża
jare oraz ozime. Topsin M może być z powodzeniem
wykorzystywany do zabiegów interwencyjnych oraz
zapobiegawczych w zbożach we wszystkich fazach
rozwojowych (T1, T2, T3 ) do zwalczania większości
patogenów grzybowych.
Poszerzeniu uległ również zakres rejestracji Topsinu M w rzepaku. Zgodnie z etykietą, produkt można
stosować zarówno w terminie jesiennym (w fazie 4 6 liści), jak i wiosennym (BBCH 61 - 67).
Według badań przeprowadzonych przez IOR-PIB
w Poznaniu, tiofanat metylowy (substancja aktywna
Topsin M 500 SC) wykazuje przydatność w zwalczaniu
kompleksu chorób zwanego chorobami złego zimowania. Kompleks ten obejmuje w zbożach: pleśń śniegową,
pałecznicę zbóż i traw, fuzariozę podstawy źdźbła, fuzariozy liści, łamliwość podstawy źdźbła, a w rzepaku:
szarą pleśń i pałecznicę (zgniliznę rzepakową).
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
Reklama
Rafał Olewniczak, Agencja Prasowa Jatrejon
31
W chlewni i oborze
Jak odchów i żywienie wpływają
na produkcyjność krów pierwiastek?
Ostatnie 20 lat było czasem wprost niewyobrażalnych zmian w sektorze rolnictwa.
Szczególnie widoczny jest postęp w branży produkcji mleka. Jeszcze dwie dekady temu
większość krów dojona była na tzw. „bańki”. Dziś normą są hale udojowe i wyraźnie widać
progres instalacji robotów udojowych. Sektorów, w których zaszły wielkie zmiany jest
oczywiście więcej. Niemniej jeden aspekt działalności ferm mlecznych nie nadążał za
postępem. I wciąż wydaje się zostawać o krok, a nawet kilka z tyłu. To odchów młodzieży,
zwłaszcza żeńskiej, nadal pozostawia wiele do życzenia.
P
retensje hodowców do zbyt niskiej - w stosunku do oczekiwań – wydajności nie są niestety
wiązane z jakością odchowu jałowic. Wciąż niezauważalne są zależności pomiędzy tempem i jakością
wzrostu cieliczek, a ich późniejszą produkcją, zdrowiem czy parametrami rozrodu.
Stąd pozwolę sobie przedstawić aktualne założenia właściwego prowadzenia jałowic remontowych
rasy holsztyńsko-fryzyjskiej.
Siara a produkcja mleka
Standardowe postępowanie z cielęciem po porodzie przez długi czas dotyczyło podawania noworodkowi 2 litrów siary zaraz p porodzie. Od kilku lat wiemy, że wartość 2 litrów jest wartością nieprecyzyjną.
Śmiertelność cieliczek do końca drugiego miesiąca
życia jest skorelowana nie z ilością siary, lecz ilością
immunoglobulin, które z nią podaliśmy. Gwarantem
niskiej śmiertelności jest ilość minimum 100 g przeciwciał w pierwszej godzinie życia.
Przy braku określenia ilości IgG w siarze (korzystanie z siaromierza wciąż ma charakter marginalny),
zalecane jest podanie w pierwszej godzinie życia 4 litrów siary - oczywiście podzielonych na 3 – 4 porcje.
Ilość ta, nawet przy siarze o niskiej gęstości, gwarantuje wymaganą ilość 100 IgG.
Ilość podanej siary ma silny związek z przyszłą
wydajnością. W mleku i siarze zawarte są tzw. bioaktywne peptydy, które m.in. regulują funkcjonowanie
układu immunologicznego czy rozwój np. układu pokarmowego.
Doświadczenia wskazują na dodatnią korelację
ilości wypitej pierwszej siary i późniejszej produkcji
mleka. Różnice te wyniosły 1000 kg mleka w pierwszej
i 1600 kg w drugiej laktacji. Należy przyjąć, że ilość
i jakość podanej siary jest pierwszym programowaniem przyszłej produkcji mlecznej.
Tempo wzrostu jałowic a produkcja mleka
Wiek pierwszego wycielenia krów w Polsce oscyluje wokół wartości 27 miesięcy i jest to termin znacz-
32
Tempo wzrostu cieliczek w pierwszych 65 dniach ich życia
„programuje” poziom produkcji w pierwszej laktacji
nie odległy od potencjału rasy HF. Rasa ta jest przygotowana do pierwszego wycilenia w wieku 22 miesięcy
przy masie ciała przed wycieleniem 680 – 700 kg.
Według wielu doniesień sprzed 10 – 15 lat, średni
życiowy dobowy przyrost masy ciała cieliczek remontowych winien osiągać 800 g. Określono, że za każde
100 g większego przyrostu otrzymywano w pierwszej
laktacji 1,5 kg mleka mniej. Dzisiaj należy przyjąć powyższą wartość w dwojaki sposób. Jako wartość archiwalną lub wciąż aktualną.
Z tempem wzrostu związany jest oczywiście sposób żywienia jałowic. Intensywne przyrosty związane
mogą być z nadmiernym odkładaniem tkanki tłuszczowej, w budującym się wymieniu, kosztem tkanki
gruczołowej. Przyrost na poziomie 800 gram nie niesie ze sobą takiego ryzyka. Dla hodowców, którzy nie
są w stanie żywić jałowic bardzo precyzyjnie, wartość
800 g jest wielkością wciąż aktualną.
Jeśli jednak oprócz dobowych przyrostów monituje się i kontroluje kondycję jałowic, można - a nawet
należy - zdecydowanie przyspieszyć tempo wzrostu.
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
Milk yield, kg/day
Wydajność mleka, kg/dzień
Dla tych hodowców wartość 800 g jest wielkością archiwalną.
Poniżej przedstawiam graf wskazujący na zależności pomiędzy tempem wzrostu a wydajnością mleka.
Average first calving age (months)
Średni wiek pierwszego wycielenia (w miesiącach)
Milk during the first 305 DIM, kg
Poziom produkcji mleka w I laktacji (kg)
Jednocześnie zwraca się uwagę na okres do 65. dnia
życia cieliczek. Tempo wzrostu w tym okresie „programuje” poziom produkcji w pierwszej laktacji. Ilustruje
to poniższy wykres.
ADG (kg/day) between 10 and 65 days of life
Średni dzienny przyrost (kg/dzień)
pomiędzy 10. a 65. dniem życia
Powyższe dane skłaniają do przyspieszania tempa
wzrostu cieliczek.
Dobry kanon odchowu (wg OHZ Osięciny) to
oczywiście 4 – 5 dni siary. Po okresie siarowym, przez
około 7 – 10 dni cieliczki pojone są mlekiem pełnym,
po czym przechodzą na preparaty mlekozastępcze.
Proszę pamiętać, że w 30. dniu życia około 60%
dobowego przyrostu pochodzi z paszy płynnej. Jakość
i wartość preparatów mlekozastępczych w tym okresie winna być najwyższa.
Celem pierwszych dwóch miesięcy życia ma być
przynajmniej podwojenie masy urodzeniowej cieliczki. Zatem, jeśli przyszła na świat w masie 42 kg, to
w 60. dniu winna ważyć 84 kg. To znaczy, że powinna
przyrastać po 700 g/dzień.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
Zachęcamy, aby w tym czasie jedyną paszą stałą
była mieszanka starterowa, najlepiej mieszanka starterowa teksturowana, czyli taka, w której występują
cząsteczki o różnej wielkości. Na naszym rynku występują 4 formy pasz starterowych:
•granulat,
•mieszanka granulatu z pełnym ziarnem kukurydzy,
•mieszanka granulatu z pełnym ziarnem kukurydzy
i jęczmienia bądź owsa,
•mieszanka w formie musli.
Znane są wyniki doświadczeń z Hiszpanii, w których
efekt tekstury osiągnięto, stosując granulat oraz drobno
ciętą słomę owsianą (długość cząstek 2 cm). Oferowanie
cieliczkom sieczki z słomy owsianej zwiększyło pobranie granulatu o 280 g na dobę!
Wyniki, jakie uzyskaliśmy w naszej firmie, potwierdzają korzystny związek pomiędzy tempem wzrostu
a późniejszymi wydajnościami.
Średni dobowy przyrost
masy ciała jałówek (g)
Wydajność I aktacji
w przeliczeniu na 100 dni
(kg mleka)
664
3765
755
3895
846
3945
933
4209
Średni dobowy przyrost
masy ciała jałówek (g)
Wydajność I aktacji
w przeliczeniu na 305 dni
(kg mleka)
676
11001
750
11147
850
11304
Hodowcy wciąż z dużą rezerwą podchodzą do
sposobu żywienia cieląt bez udziału siana. W 1998
roku zrezygnowaliśmy ze stosowania siana i tak jest
do dzisiaj.
Wśród pierwiastek, które odchowywane były
według „starego” modelu, maksymalną wydajność
osiągały jałowice cielące się w wieku 26 miesięcy,
a wydajność pierwszej laktacji to 9109 kg. Natomiast
dla odchowywanych według „nowego” modelu, najwyższe wydajności osiągały jałowice cielące się po raz
pierwszy w wieku 24,2 miesiąca, a ich wydajność wynosiła 9828 kg.
Przytoczone przykłady zdecydowanie wskazują na konieczność kontrolowania i sterowania tempa
wzrostu cieliczek.
Niestety, proces regularnego przeważania żeńskiej
młodzieży nie jest w polskich stadach normą.
dr inż. Zbigniew Lach
Ośrodek Hodowli Zarodowej
Osięciny Sp. z o.o.
33
W chlewni i oborze
BVD i IBR zagrażają hodowli bydła
W poprzednim artykule pisałam o skutkach chorób metabolicznych, chorób zawodowych
krów wysoko wydajnych oraz o znaczeniu właściwego określenia nieprawidłowości
rzutujących na produkcyjność stada. Pojawienie się chorób zawodowych obniża odporność
zwierząt, a intensyfikacja hodowli sprzyja pojawianiu się coraz to nowszych szczepów
drobnoustrojów chorobotwórczych. W związku z tym ten artykuł poświęcę zakażeniom
wirusowym IBR i BVD, obniżającym ekonomikę produkcji i stanowiącym obecnie duże
zagrożenie w hodowli bydła.
U
aktywnienie zakażeń wirusowych BVD i IBR
zachodzi jedynie w niesprzyjających warunkach powodowanych przez czynniki stresogenne (transport, niekorzystne warunki mikroklimatyczne, zmiana żywienia, poród, jak również
pojawianie się innych chorób). Istotne znaczenie ma
również zagęszczenie zwierząt, ich status odpornościowy oraz system utrzymania i żywienia. Skutkiem
uaktywnienia się wirusów są liczne zachorowania:
np. poronienia, zapalenia wymienia, zaburzenia
w rozrodzie, objawy ze strony przewodu pokarmowego, a w efekcie spadek około 50% i więcej wydajności krów, w dalszej konsekwencji niemożność
odchowania cieląt oraz sprzedaży materiału hodowlanego. Wszystkie te czynniki przyczyniają się do dużych strat ekonomicznych w hodowli. Na obniżenie
opłacalności wpływają też koszty leczenia, zwiększona pracochłonność związana z obsługą chorych zwierząt, a najgorsze jest to, że wyleczone zwierzęta mogą
być nadal nosicielami wirusów.
Mimo że wymienione jednostki chorobowe znane
są od dawna, to jednak nadal przysparzają wielu problemów zarówno w zakresie ich właściwego rozpoznania, jak i sposobów zwalczania. Główną przyczyną
takiego stanu rzeczy jest charakter wywołujących je
wirusów oraz specyficzny przebieg infekcji w zakażonym organizmie.
Wirusowa biegunka bydła
i choroba błon śluzowych (BVD/MD)
Wirusową biegunkę bydła i chorobę błon śluzowych (BVD/MD) wywołuje Pestivirus z rodziny
Flaviviridae. Oddziaływuje on na wszystkie układy
organizmu, a w szczególności na układ rozrodczy
i odpornościowy. Obniżenie odporności sprzyja pojawieniu się wtórnych zakażeń obejmujących wszystkie
narządy i organy zwierzęcia. Głównymi objawami
są: biegunka u bydła i choroba błon śluzowych. Takie objawy występują w stadzie bydła zwłaszcza przy
pierwszym kontakcie z wirusem. Niezależnie od wieku, u bydła obserwuje się objawy niespecyficzne, takie
jak: przemijająca gorączka, brak apetytu, osowiałość.
Następnie pojawia się wodnista biegunka, która u części zwierząt może zawierać domieszkę krwi. W tym
34
czasie u zwierząt znajdujących się w laktacji następuje
znaczący spadek produkcji mleka.
Obniżenie odporności i współdziałanie wirusa
z bakteriami, w tym Mannheimia haemolytica, skutkuje pojawieniem się objawów ze strony układu oddechowego, takich jak: przyspieszony oddech i duszność, którym towarzyszą wypływy z nosa i worków
spojówkowych. Należy podkreślić, że podejmowane
w tym czasie leczenie zwykle nie przynosi szybkich
i wyraźnych efektów, może przyczynić się do ograniczenia upadków pojedynczych sztuk.
Następnie uwidaczniają się skutki infekcji układu
rozrodczego, zależne od biotypu wirusa i fazy ciąży,
w której dojdzie do zakażenia. Wiąże się to ze zdolnością wirusa do przenikania przez barierę łożyskową.
Zakażenie ciężarnej krowy do 40. dnia ciąży zwykle kończy się obumarciem zarodka i jego resorpcją,
a u krowy pojawia się kolejna, nieterminowa ruja. Zakażenia w okresie od 50. do 100. dnia ciąży skutkują poronieniami lub mumifikacją płodów. W sytuacji zakażenia pomiędzy 100. a 150. dniem ciąży rodzą się cielęta
z wadami rozwojowymi, takimi jak: choroby układu nerwowego, oczu, owłosienia, zanik grasicy i niedorozwój
płuc. Zakażenia powyżej 150. - 180. dnia ciąży mogą
rozwinąć się dwukierunkowo. Płód jest już w tym czasie
w stanie zareagować samodzielnie na obecność wirusa
(immunokompetencja). Jeżeli pokona infekcję, to w momencie urodzenia, jeszcze przed pobraniem siary, cielę
będzie posiadało przeciwciała przeciwko ww. wirusowi
i będzie odporne na zakażenie. Jeżeli organizm cielęcia
nie poradzi sobie z wirusem, to o ile ciąża zostanie donoszona, osobnik taki urodzi się z objawami chorób.
Szczególną postać infekcji stanowią zakażenia
ciężarnych matek, wywołane przez niecytopatyczny
biotyp wirusa w okresie pomiędzy 40. a 125. dniem
ciąży. Wirus swobodnie przechodzi przez łożysko
i nie uszkadzając w większym stopniu rozwijającego się
płodu, namnaża się w nim. W tym okresie płód nie jest
jeszcze immunokompetentny i nie może się samodzielnie bronić. Jeżeli zakażony płód „dotrwa” do 125.
dnia ciąży, to rozwijający się i nabywający siły układ
odpornościowy nie rozpozna zarazka jako obcego
elementu. Jeśli ciąża zostanie donoszona, cielę urodzi się jako osobnik trwale zakażony (P.I.), który stale
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
wydala wirusa z wszystkimi wydzielinami i wydalinami i nie potrafi wytwarzać skierowanych przeciwko
niemu przeciwciał.
IBR/IPV
Innym zagrożeniem nowoczesnej hodowli jest
schorzenie zwane IBR/IPV, którego objawy bywają
zróżnicowane, ale zawsze towarzyszą im określone
straty ekonomiczne związane z obniżeniem produkcyjności. IBR pojawia się w formie zakażenia górnych
dróg oddechowych, gorączka (do 42o C), osowiałość
i zmniejszenie apetytu. Błona śluzowa nosa jest silnie
przekrwiona. Pojawia się surowiczy wypływ, który
z czasem nasila się, przyjmując charakter bardziej śluzowy, a nawet ropny. Do powyższych objawów dołącza zapalenie spojówek i silne ślinienie się zwierzęcia.
Stopniowo infekcja rozprzestrzenia się na krtań, tchawicę i płuca (śródmiąższowe zapalenie płuc). Pojawia
się suchy, napadowy kaszel, który wraz z upływem
czasu przechodzi w kaszel wilgotny. Nasila się też
duszność. W stadach bydła mlecznego, równolegle
z pojawianiem się kolejnych objawów, gwałtownie spada produkcja mleka. Zwierzęta raz zakażone pozostają
na całe życie nosicielem wirusa i źródłem zakażenia.
Rozprzestrzenianiu się wyżej wymienionych chorób sprzyjają ewentualne przerzuty zwierząt oraz
wprowadzanie nowych osobników. Bydło choruje
niezależnie od wieku. Objawy kliniczne w krótkim
czasie mogą dotyczyć dużej liczby osobników, mogą
jednak pojawiać się tylko sporadycznie, u pojedynczych sztuk. Szerzą się wtedy stopniowo, obejmując
całe stado w ciągu kilku tygodni. Zachorowalność
w stadzie sięga 20 - 100%. Śmiertelność wynosi od
kilku do kilkunastu procent. Jeżeli nie dojdzie do powikłań (wtórne infekcje bakteryjne), bydło wraca do
zdrowia, ale wydajność mleczna w danej laktacji pozostaje jednak zazwyczaj na obniżonym poziomie.
Jeżeli w stadzie pojawiają się przypadki: rodzenia się
słabych cieląt, podatnych na infekcje, głównie układu oddechowego i pokarmowego, z niedorozwojem
móżdżku (zachwiania równowagi), wodogłowiem,
zaburzeniami wzroku; występowania wad wrodzonych u cieląt typu skąpe owłosienie, potworkowatość,
opóźnienie wzrostu, niedorozwój szpiku itp.; zwiększonej liczby śmierci cieląt w pierwszym roku życia;
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
krwawienia w wyniku zmniejszonej krzepliwości
krwi, a u zwierząt dorosłych obserwuje się zmiany ze
strony układu: pokarmowego (biegunka, zmniejszony
apetyt lub brak apetytu, ślinotok); oddechowego (wyciek z nosa, kaszel); rozrodczego (ronienia, obniżony
współczynnik zapłodnień), a także kulawizny, zmiany na błonach śluzowych w postaci zaczerwienień,
nadżerek, owrzodzeń, warto przeanalizować wszystkie zmiany, jakich dokonaliśmy w stadzie. Problemy
zachorowań pojawiają się najczęściej po wprowadzeniu nowych zwierząt z zewnątrz. Gdy są kupowane
jałówki czy krowy ciężarne, należy zwrócić uwagę na
rodzące się cielęta, zwłaszcza w sytuacji, gdy przyszła
matka ma przed porodem wysoki poziom przeciwciał
dla wirusów BVD lub IBR, a nie była szczepiona. Gdy
stado jest podejrzane o zakażenie, należy niezwłocznie
poprosić lekarza weterynarii o konsultację i diagnozę.
Diagnoza ww. schorzeń polega na przeprowadzeniu
badań serologicznych krwi, czy wymazów popłuczyn
z błon śluzowych nosa, dróg rodnych w laboratorium
weterynaryjnym oraz opracowania programu profilaktyki dla danego gospodarstwa. W sytuacji upadków
należałoby pobrać do badania wycinki narządów wewnętrznych (płuca, śledziona, wątroba). Wynik dodatni w badaniu serologicznym potwierdza, że zwierzę
przebyło postać ostrą zakażenia i najprawdopodobniej
jest nosicielem wirusa. Zwierzęta takie należy jak najszybciej eliminować za stada, aby zapobiec zakażeniu
kolejnych osobników.
Ze względu na to, iż w wielu krajach pogłowie
bydła jest wolne od zakażenia, a kolejne kraje wdrożyły programy zwalczania tych zakażeń, Polska może
mieć problemy w wymianie handlowej bydła żywego
i surowców pochodzących od bydła. Warto zatem monitorować status zdrowotny naszych stad, warto też
wprowadzić szczepienia.
Szczepienie przeciwko IBR ma na celu uodpornić
bydło i ograniczyć nasilenie i czas trwania objawów klinicznych wywoływanych zakażeniem wirusem, a także
ograniczyć namnażanie oraz siewstwo wirusa terenowego z wydzieliną z jamy nosowej. Szczepienie stosuje się
u wszystkich zwierząt, które ukończyły 3. miesiąc życia.
Szczepienie przeciwko BVD/MD uodporniania
krowy i jałówki i zabezpiecza płody przed śródmacicznym zakażeniem wirusem biegunki i choroby błon
śluzowych bydła. Szczepienie to stosuje się u wszystkich zwierząt które osiągnęły 8. miesiąc życia.
Zarówno badania laboratoryjne, jak i szczepienia to
wydatek finansowy, ale czyż nie więcej zyskamy, jeśli
unikniemy obniżenia wskaźników produkcyjnych,
strat ekonomicznych i będziemy mogli się szczycić
doskonałym zdrowiem zwierząt i produkcją bezpiecznej żywności.
Na podstawie materiałów prof. dr. hab. Jana F. Żudzińskiego,
prof. dr. hab. Jerzego Roli, prof. dr. hab. Mirosława Polaka
i Magdaleny Larskiej prezentowanych na Fermie Bydła
w Łodzi.
Helena Artyszuk
35
W chlewni i oborze
Właściwy moment pokrycia lochy
– drogą do sukcesu w rozrodzie
Od właściwego momentu pokrycia lochy zależy nie tylko to, czy zajdzie ona w ciążę, ale
również w dużej mierze to, ile prosiąt urodzi. Decyduje o tym liczba zapłodnionych
w jajowodzie jajeczek oraz ich zagnieżdżenia, a to ostatecznie przekłada się na wyniki
produkcyjne i ekonomiczne całego stada trzody chlewnej.
R
uje u loch różnią się znacznie długością i są
indywidualną, osobniczą cechą każdej lochy.
Może ona trwać 1, a nawet 5 - 6 dni. Stąd dużą
trudność sprawia hodowcy określenie właściwego
czasu skutecznego pokrycia lochy, a jeszcze trudniejszą loszki krytej pierwszy raz. Jest to tym trudniejsze
że uwalnianie w pełni dojrzałych jajeczek (owulacja)
następuje pod koniec tzw. rui właściwej. Ruję loch najlepiej obrazuje następujący schemat (za Stacją Hodowli i Unasieniania Zwierząt).
występuje dopiero w 6. - 7. dniu od odsadzenia prosiąt
mają ją krótką - często tylko 1 dobę. Uważam, iż objawy rui są hodowcom znakomicie znane, nie będziemy
więc zajmować się nimi w niniejszym artykule.
Schemat 2.
Termin unasieniania w zależności od przebiegu rui
Schemat 1.
(Organizacja rozrodu w chlewni. Top Agrar Ekstra – 1999 r.)
Schemat 1. przedstawia przebieg przeciętnej rui
i wskazuje moment owulacji. Najczęściej owulacja
występuje po 36 - 44 godzinach od zauważenia pierwszych objawów rujowych. Jajeczka mogą ulec zapłodnieniu tylko w jajowodzie i tam muszą spotkać plemniki. Ich żywotność też jest ograniczona. Jajo zdolne jest
do przyjęcia plemnika maksymalnie około 10 godzin
i tylko w tym czasie może zostać zapłodnione, a następnie rozwinąć się zarodek. Krycie lub inseminacja powinny być więc przeprowadzone około 12 - 10 godzin
przed owulacją. Proponuje się więc dostosowanie czasu pokrycia do długości rui występującej u konkretnej
lochy. Pomóc w tym może indywidualne oznaczenie
loch i ich obserwacja, z prowadzeniem odpowiednich
zapisów. Właśnie z takich zapisów i obserwacji wiemy dziś, że statystycznie lochy, które szybko po odsadzeniu prosiąt wykazują objawy rui - z reguły mają
ruję trwającą długo, natomiast sztuki, u których ruja
36
Wybór właściwego momentu pokrycia lochy zależy
od naszej wiedzy na temat danej sztuki, ale w wyborze
tym skutecznie mogą pomóc knury próbniki oraz próby
ucisku lub dosiadywania loch i określenie czasu wystąpienia u lochy odruchu tolerancji, jako zewnętrznego
objawu zbliżającej się owulacji.
Knury wydzielają specyficzny zapach określany
mianem feromonów. Jest to rodzaj biokomunikacji między osobnikami obu płci tego samego gatunku i wpływa on pobudzająco na lochę w okresie okołorujowym.
Próbę ucisku i dosiadania wykonuje opiekun zwierzęcia, uciskając dłońmi grzbiet w okolicy lędźwiowej,
a kolanem słabiznę. Następnie jedną ręką opiera się na
grzbiecie lochy, a drugą chwyta fałd skóry z okolicy
słabizny (fałd kolanowy) i kilkakrotnie podciąga go
do góry. Potem mocniej uciska obiema rękami grzbiet
i ostrożnie dosiada lochę, obejmując łydkami jej boki.
Łącząc razem próbę dosiadania z np. sztucznym zapachem knura, który należy rozpylić w odległości
20 - 30 cm od ryja lochy, na około 2 minuty przed roz-
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
poczęciem próby, można osiągnąć zbliżony efekt, jak
przy knurze próbniku.
Aby poprawić skuteczność krycia i uzyskać większą liczbę prosiąt, proponuje się powtórzenie krycia,
a przy przedłużającej się rui nawet trzykrotne krycie.
Przy mało widocznych lub cichych rujach pomocne
mogą być też takie czynniki, jak chociażby kontrola
śluzu pochwy – jego gęstości, lepkości i przejrzystości,
pomiar jego oporności elektrycznej. Śluz wydzielany
z dróg rodnych w początkowej fazie rui jest klarowny
pod koniec robi się mętny i lepki, a oporność jego maleje. Kolejnym pomocnym wskaźnikiem jest temperatura
ciała lochy, która z reguły jest w czasie rui o + 0,3o C
wyższa.
Na efekty rozrodu w całej chlewni znacząco wpływa organizacja rozpoznawania rui. Musi ona być po
prostu skuteczna. W tym celu należy lochy kontrolować
co najmniej dwa razy dziennie. W dużych chlewniach
wskazany jest knur próbnik, który przechadza się kilkakrotnie w ciągu dnia w pobliżu odsadzonych loch
lub loszek przygotowywanych do krycia bądź jego kojec usytuowany w bezpośrednim sąsiedztwie kojców
P
omorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku zaprasza rolników na szkolenia pt. „Szkolenia z zakresu dostosowania gospodarstw
rolnych Pomorza i Kujaw do wymogów wzajemnej
zgodności”, w ramach działania 111 „Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie”. Jest to już czwarta edycja szkoleń informujących
o wymogach wzajemnej zgodności.
W województwie pomorskim zorganizowanych
zostanie 61 dwudniowych szkoleń w terminie od
15 października 2012 r. do 31 października 2013 r.
Program szkolenia obejmuje m.in. następujące zagadnienia:
•produkcja roślinna i zwierzęca a ochrona środowiska naturalnego,
•Dobra Kultura Rolna zgodna z zachowaniem ochrony środowiska,
•zasady rejestracji i identyfikacji zwierząt,
Na efekty rozrodu w całej chlewni
znacząco wpływa organizacja rozpoznawania rui
z lochami. Pomocne będzie prowadzenie tzw. kalendarzy rujowych z notowanymi terminami odsadzeń
loch i ich pokryć oraz prowadzenie kart loch.
Maria Gwizdała
•zdrowie publiczne ludzi, zdrowie zwierząt i zdrowotność roślin,
•program zwalczania chorób zakaźnych u zwierząt
gospodarskich,
•dobrostan zwierząt,
•system sankcji stosowany w zakresie niespełnienia
wymogów wzajemnej zgodności.
W drugim dniu, w ramach wyjazdu studyjnego
do wybranych gospodarstw, uczestnicy będą mogli
w sposób praktyczny dokonać oceny dostosowania do
zasad wzajemnej zgodności. Omówione zostaną listy
sprawdzające oraz wykonane zostaną pomiary przy
pomocy specjalistycznej aparatury.
Udział w szkoleniu jest bezpłatny. Uczestnikom
zapewniamy materiały szkoleniowe i wyżywienie.
Szczegółowy program i terminarz szkoleń znajduje
się na stronie www.podr.pl oraz w BP ODR, które przyjmują zgłoszenia osób chętnych do udziału w szkoleniu.
„Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie”.
Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach działania: „Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie”
Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w ramach operacji szkoleniowej – umowa nr 00002-6900-FA1900364/11.
Instytucja Zarządzająca Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
37
W chlewni i oborze
Trafnym doborem par rodzicielskich do kojarzeń
tworzysz rentowność produkcji trzody chlewnej w swoim gospodarstwie
OKRĘGOWY ZWIĄZEK HODOWCÓW ZARODOWEJ TRZODY CHLEWNEJ
80-874 Gdańsk, ul. Na Stoku 48
tel./fax (58) 530-04-27, 530-04-44, e-mail: [email protected]
Genetyka przynosi szybkie zwiększenie mięsności produkowanego żywca wieprzowego.
Wysoka jakość materiału matecznego – loszki „POLSUS”, Filia Gdańsk i knurków „POLSUS”, Filia Gdańsk
wnosi lepsze korzyści produkcji w Twojej hodowli
i gwarantuje wyższe dochody w momencie klasyfikacji w ubojniach.
Wykaz hodowców trzody chlewnej, objętych oceną wartości użytkowej i hodowlanej
przez Polski Związek Hodowców i Producentów Trzody Chlewnej „POLSUS”, Filia w Gdańsku
uprawnionych do sprzedaży materiału hodowlanego
Stan na dzień 20.03.2013 r.
Produkuje
Lp.
Hodowca
Miejscowość
Poczta
Gmina
Nr tel.
knurki
loszki
i loszki
krzyżówkowe
Rasa
1.
Błażek Zenon
Kamionka
86-171 Rychława
Skórcz
58 582-91-37
605852155
-
*
10
2.
Browarczyk Tadeusz
Smołdzino
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-36
-
*
20
3.
Burek Stanisław
Lubieszyn
83-420 Liniewo
Liniewo
58 687-80-63
-
*
10
4.
Cybulski Zbigniew
Ostrowite
5.
Ebertowski Ryszard
Markubowo
89-662 Ostrowite
Chojnice
52 398-74-12
-
*
20
83-400 Kościerzyna
Kościerzyna
58 686-57-27
*
*
10
6.
Godlewski Zdzisław
Czarlin
83-110 Tczew
Tczew
58 536-69-13
607600890
*
*
20, 80
7.
Gołecki Feliks
Mościska
83-240 Lubichowo
Lubichowo
58 588-56-03
604888543
*
*
20
8.
Graban Wiesław
Zelgoszcz
83-208 Zelgoszcz
Lubichowo
58 588-51-15
669354612
-
*
20
9.
Gumiński Ryszard
Miradowo
83-210 Zblewo
Zblewo
58 588-44-34
606937965
-
*
20
Rabacino
77-100 Bytów
Studzienice
59 821-47-89
*
*
10, 70
-
*
20
10. Hanasko Zenon
11. Pliszka Józef
Zelgoszcz
83-208 Zelgoszcz
Lubichowo
58 582-43-06
505956000
12. Hnatiuk Zenon
Rabacino
77-100 Bytów
Studzienice
59 821-47-93
504066467
*
*
10
13. Jurczyński Henryk
Wielgłowy
83-120 Subkowy
Subkowy
58 536-69-51
601937950
-
*
20
14. Koss Beata, Mirosław
Gnieżdżewo
84-121 Swarzewo
Puck
58 673-37-62
693302914
*
*
10, 70
Krawczykiewicz
Michał
Sternowo
89-641 Nowa Cerkiew Chojnice
52 398-73-84
-
*
20
Rabacino
77-100 Bytów
Studzienice
59 821-47-82
*
*
20
Skórcz
514471825
-
*
10
Lubichowo
58 560-95-26
606618096
*
*
20, 70
15.
16. Łoza Jarosław
17. Mazurowski Łukasz
18. Mazurowski Marek
38
Wielki Bukowiec 83-208 Zelgoszcz
Zelgoszcz
83-208 Zelgoszcz
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
Produkuje
Lp.
Hodowca
Miejscowość
19. Miąskowski Stanisław
20. Mokwa Maria
Załęże
Subkowy
Nowakowski
Mieczysław
Pałubin
22. Regliński Andrzej
Smołdzino
21.
23. Roskwitalski Andrzej
Wysoka
Poczta
Gmina
Nr tel.
knurki
loszki
i loszki
krzyżówkowe
Rasa
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-54
*
*
10
83-120 Subkowy
Subkowy
58 536-83-43
605346075
-
*
20
83-430 Stara Kiszewa
Stara Kiszewa 58 687-64-32
-
*
10
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-61
-
*
10
83-212 Bobowo
Bobowo
58 562-17-45
606703940
-
*
10
24. Skrzypkowski Szczepan
Smołdzino
83-304 Przodkowo
Przodkowo
58 681-96-30
603452481
*
*
20, 80
25. Stefański Marian
Skorzewo
83-400 Kościerzyna
Kościerzyna
58 687-12-11
665567114
*
*
20
Kartuzy
58 681-05-91
607658208
*
*
10, 20,
70
58 535-16-79
695940747
*
*
10
Miastko
502247997
*
*
10
Chojnice
52 397-09-54
-
*
20
26. Stolc Józef
Kiełpino
83-307 Kiełpino
27. Syldatk Elżbieta
Gronowo
83-122 W. Walichnowy Gniew
28. Szepel Edward
29. Szulc Bogdan
Węgorzyno
Miastko
77-200 Miastko
ul. Długa 12/40
Pawłowo
89-600 Chojnice
30. Szynszecki Mirosław
Lotyń
89-641 Nowa Cerkiew Chojnice
52 398-72-58
-
*
20
31. Śnieg Andrzej
Pastwa
82-500 Kwidzyn
Kwidzyn
55 275-74-70
602670505
*
*
20
89-650 Czersk
Czersk
52 398-44-74
603199648
*
*
10
32. Talewski Grzegorz
Czersk
ul. Łubianka 9
33. Terefenko Zbigniew
Michałowo
76-223 Stawęcino
Główczyce
59 811-66-78
880588100
-
*
20
34. Megier Jarosław
Wolny Dwór
83-250 Skarszewy
Skarszewy
605665567
58 588-22-11
*
*
10
* zakres produkcji oraz aktualna w miesiącu możliwość ilościowego zakupu materiału hodowlanego (knurki, loszki)
SYMBOLE RAS: 10 - WBP,
20 - BPZ, 50 - ZŁOTNICKA PSTRA, 60 - HAMPSHIRE, 70 - DUROC, 80 – PIETRAIN
Wykaz hodowców, którzy zrezygnowali z prowadzenia oceny użytkowości rozpłodowej loch i nieposiadających certyfikatu
oraz uprawnień do sprzedaży materiału hodowlanego trzody chlewnej (knurki i loszki):
1. Dahm Józef – Kranek, gmina Skórcz,
2. Cirocki Stanisław – Smołdzino, gmina Przodkowo,
3. Wrona Kazimierz – Łęgowo, gmina Pruszcz Gdański,
4. Wolski Bronisław – Bawernica, gmina Parchowo,
5. Toruńczak Ryszard – Załamkowo, gmina Kamienica Królewska,
6. Borkowski Zbigniew – Kościeleczki, gmina Malbork,
7. Nalikowski Piotr – Dubiel, gmina Kwidzyn,
8. Odya Czesław – Łąg Kolonia, gmina Czersk,
9. Węsierski Jan – Smołdzino, gmina Przodkowo.
Wykaz telefonów komórkowych (służbowych) osób udzielających informacji na temat dostępnego materiału hodowlanego:
1. Ryszard Bogusławski - 507088394,
2. Andrzej Bułakowski - 507088396,
3. Arkadiusz Drewing - 507088398,
4. Krzysztof Żółć - 507088399,
5. Aleksandra Kopicka - 507088395.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
39
W chlewni i oborze
WYMOGI WZAJEMNEJ ZGODNOŚCI (CZ. II)
Bezpieczeństwo żywności i pasz
Zakupując produkty żywnościowe, myślimy
zazwyczaj o ich smaku i wartościach
odżywczych, mając na uwadze zawartość
białka, węglowodanów, tłuszczów, witamin.
Aby żywność pochodzenia roślinnego
i zwierzęcego spełniała nasze oczekiwania
pod względem wartości odżywczych,
ale też zapewniała nam dobre
samopoczucie i zdrowie,
jej produkcja „od pola do stołu”
musi przebiegać w warunkach
spełniających ściśle określone
normy i wymogi.
P
roducenci rolni zajmują czołowe miejsce w całym
cyklu produkcji żywności. Wytwarzane przez
nich produkty rolne mogą być bezpośrednio spożywane lub przetwarzane w zakładach przetwórczych.
Jakość produktów rolnych w stanie nieprzetworzonym
w decydującym stopniu wpływa na jakość produktów
żywnościowych dostępnych dla konsumenta. Na poszczególnych etapach produkcji żywności obowiązują
określone normy i wymogi jakościowe, które muszą
być przestrzegane i podlegają kontroli.
Za jakość produktów rolnych roślinnych i pochodzenia zwierzęcego odpowiedzialni są producenci
rolni. Rolnicy krajów UE, wytwarzający produkty rolne (roślinne i pochodzenia zwierzęcego) do obrotu,
zobowiązani są do spełniania wymogów określonych
w ramach zasady wzajemnej zgodności (z ang. cross
compliance). Dostosowanie gospodarstwa do norm
i wymogów wzajemnej zgodności nie jest sprawą łatwą, ponieważ dotyczą one wielu obszarów: A. Ochrona środowiska, B. Zdrowie publiczne ludzi, zdrowie
zwierząt, zdrowotność roślin, C. Dobrostan zwierząt
oraz Dobrej Kultury Rolnej. Jednoczesne spełnianie
wymogów we wszystkich obszarach jest konieczne
dla pozyskiwania bezpiecznej dla zdrowia żywności.
W PWR 3/2013 przedstawione zostały wymogi
wzajemnej zgodności w zakresie dobrostanu zwierząt,
czyli tzw. obszaru C. W tym numerze przybliżamy
Państwu obowiązujące w naszym kraju od 1 stycznia
2011 roku wymogi wzajemnej zgodności w zakresie
bezpieczeństwa żywności i pasz, wchodzące w zakres
obszaru B. Zdrowie publiczne ludzi, zdrowie zwierząt,
zdrowotność roślin.
40
Bezpieczeństwo żywności i pasz - wymogi
ogólne
•Rolnik przestrzega zakazu wprowadzania na rynek żywności (produktów pochodzenia roślinnego
i zwierzęcego), która jest szkodliwa dla zdrowia
lub nie nadaje się do spożycia przez ludzi.
Podstawą dyskwalifikacji danej partii żywności
np. ziarna może być ocena organoleptyczna wskazująca na oznaki gnicia, pleśnienia, zanieczyszczenia. Bardziej wnikliwa ocena - analiza laboratoryjna na zawartość pozostałości, np. środków ochrony roślin, metali
ciężkich, azotynów i innych substancji niepożądanych,
może być wykonana na życzenie producenta lub jednostek kontrolujących jakość żywności. W przypadku
przekroczenia dopuszczalnych poziomów badanych
substancji w danym produkcie rolnik – producent zobowiązany jest do przestrzegania zakazu wprowadzania go na rynek.
•Rolnik przestrzega zakazu wprowadzania na rynek
paszy niebezpiecznej dla zwierząt.
Analogiczne zakazy obowiązują rolnika przy wprowadzaniu na rynek paszy niebezpiecznej dla zwierząt,
dyskwalifikowanej podobnie jak żywność na podstawie
oceny organoleptycznej - paszy spleśniałej, nadpsutej,
zanieczyszczonej lub też na podstawie analiz laboratoryjnych – paszy zawierającej pozostałości środków
ochrony roślin, azotynów, metali ciężkich.
•Rolnik przestrzega zakazu stosowania paszy niebezpiecznej w żywieniu zwierząt.
Wymóg dotyczący tylko gospodarstw utrzymujących zwierzęta gospodarskie.
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
•Rolnik, który hoduje zbiera lub poluje na zwierzęta
lub wytwarza produkty podstawowe pochodzenia
zwierzęcego lub produkuje bądź zbiera produkty
roślinne:
- przestrzega obowiązku postępowania z odpadami
i substancjami niebezpiecznymi w taki sposób, aby
nie było możliwości zanieczyszczenia odpadami
produktów roślinnych lub pochodzenia zwierzęcego. Takich niebezpieczeństw unikniemy przechowując we właściwy sposób środki ochrony roślin,
substancje ropopochodne, substancje biobójcze.
- przestrzega obowiązku postępowania z odpadami
i substancjami niebezpiecznymi w taki sposób, aby
nie doszło do zanieczyszczenia produktów pochodzenia zwierzęcego lub produktów roślinnych.
•Rolnik, który hoduje zbiera lub poluje na zwierzęta, lub wytwarza produkty podstawowe pochodzenia zwierzęcego:
- przestrzega obowiązku zapobiegania występowaniu i rozprzestrzenianiu się chorób zakaźnych, przenoszonych na ludzi wraz z żywnością pochodzenia
zwierzęcego, w tym poprzez zgłaszanie takich chorób właściwym organom,
- przestrzega obowiązku podejmowania środków
ostrożności przy przyjmowaniu nowych zwierząt.
•Rolnik przestrzega obowiązku stosowania:
- dodatków do pasz zgodnie z rozporządzeniem (WE)
nr 1831/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
22 sierpnia 2003 r., w tym w szczególności ze wskazaniami zamieszczonymi na opakowaniu lub etykiecie
dołączonej do tego opakowania,
- produktów leczniczych weterynaryjnych zgodnie
z zaleceniami lekarza weterynarii,
- środków ochrony roślin zgodnie z oznakowaniem
lub etykietą – instrukcją stosowania,
- produktów biobójczych zgodnie z oznakowaniem
lub etykietą – instrukcją stosowania.
•Rolnik przestrzega obowiązku posiadania dokumentacji dotyczącej:
- wszelkich raportów, sprawozdań na temat przeprowadzonych kontroli urzędowych zwierząt lub produktów pochodzenia zwierzęcego,
- rodzaju i pochodzenia paszy podawanej zwierzętom,
- produktów leczniczych weterynaryjnych lub innych
produktów leczniczych podawanych zwierzętom
oraz dat ich podawania i okresów karencji,
- wyników analiz próbek pobranych z roślin lub zwierząt lub innych próbek pobranych dla celów diagnostycznych, istotnych ze względu na zdrowie ludzi,
- stosowania środków ochrony roślin,
- stosowania środków biobójczych.
•Rolnik przestrzega obowiązku podejmowania odpowiednich czynności zaradczych, określonych w zaleceniach pokontrolnych, wynikających z przeprowadzonych kontroli urzędowych.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
•Rolnik przestrzega:
- maksymalnych lub tymczasowych maksymalnych
limitów pozostałości substancji farmakologicznie
czynnych stosowanych w weterynaryjnych produktach leczniczych,
- zakazu stosowania substancji niedozwolonych (o działaniu hormonalnym, tyreostatycznym i β-agonistycznym.
•Rolnik przestrzega zakazów:
- wprowadzania do obrotu, jako żywność produktów,
które zawierają pozostałości pestycydów przekraczające największe dopuszczalne poziomy,
- wprowadzania do obrotu i podawania zwierzętom
produktów, jako pasza, jeżeli te produkty zawierają
pozostałości pestycydów przekraczające największe
dopuszczalne poziomy.
•Rolnik przestrzega obowiązku (w tym poprzez posiadanie odpowiedniej dokumentacji) zapewnienia
identyfikowalności zwierząt hodowlanych, żywności, pasz oraz substancji przeznaczonych do dodania
do pasz:
- dostarczonych rolnikowi,
- które rolnik wprowadza na rynek.
•W przypadku, gdy rolnik uzna, że wyprodukowana
przez niego żywność jest niezgodna z wymogami
w zakresie bezpieczeństwa żywności lub gdy podejrzewa, że nie spełnia ona tych wymogów, przestrzega obowiązku:
- natychmiastowego postępowania w celu wycofania
z rynku tej żywności,
- powiadomienia o tym fakcie właściwych władz (organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Wojskowej
Inspekcji Sanitarnej, Inspekcji Weterynaryjnej, Wojskowej Inspekcji Weterynaryjnej oraz inne organy
w zakresie ich kompetencji),
- współpracy z właściwą władzą,
- poinformowania konsumentów o przyczynach wycofania żywności i w razie konieczności odbioru od
konsumentów produktów już im dostarczonych, jeżeli inne środki nie były wystarczające do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia.
•W przypadku, gdy rolnik uzna, że pasza przez niego wyprodukowana jest niezgodna z wymogami
w zakresie bezpieczeństwa pasz lub gdy podejrzewa, że nie spełnia ona tych wymogów, przestrzega
obowiązku:
- natychmiastowego postępowania w celu wycofania
z rynku tej paszy,
- powiadomienia o tym fakcie właściwych władz (organy Inspekcji Weterynaryjnej),
- współpracy z właściwą władzą,
- poinformowania nabywcy paszy o przyczynach jej
wycofania i w razie konieczności odbioru od niego
produktów już dostarczonych, jeżeli inne środki nie
są wystarczające do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia.
41
W chlewni i oborze
Bezpieczeństwo żywności i pasz - zasady
i higiena produkcji pasz
•Rolnik będący podmiotem na rynku pasz przestrzega obowiązku:
- przechowywania i przewożenia odpadów oraz substancji niebezpiecznych oddzielnie i bezpiecznie,
w sposób zapobiegający niebezpieczeństwu zanieczyszczenia pasz,
- uwzględniania wyników stosowanych analiz próbek produktów pierwotnych lub innych próbek
istotnych dla bezpieczeństwa pasz.
•Rolnik przestrzega obowiązku przechowywania
oraz dystrybuowania w gospodarstwie pasz zgodnie z wymaganiami:
- przechowywania pasz oddzielnie od substancji chemicznych oraz innych produktów nienadających się
do spożycia przez zwierzęta,
- miejsca przechowywania pasz oraz pojemniki są suche i czyste,
- w miejscach przechowywania pasz zostały wdrożone środki ochrony przed szkodnikami,
- miejsca przechowywania pasz oraz pojemniki są
regularnie czyszczone celem uniknięcia niepożądanych zanieczyszczeń krzyżowych,
- ziarno jest przechowywane w sposób, który uniemożliwia zwierzętom dostęp do niego( również ptaki, gołębie, koty, psy),
- przechowywanie pasz leczniczych oraz innych oraz
innych przeznaczonych dla poszczególnych kategorii lub gatunków zwierząt w sposób zapobiegający
ryzyku podania ich zwierzętom , dla których nie są
one przeznaczone,
- przechowywanie pasz nieposiadających właściwości leczniczych oddzielnie od pasz leczniczych, uniemożliwiające ich zanieczyszczenie,
- system dystrybucji pasz w gospodarstwie zapobiega
zadawaniu zwierzętom pasz, które nie są dla nich
przeznaczone,
- system dystrybucji pasz w gospodarstwie ogranicza
ryzyko zanieczyszczenia paszy w efekcie kontaktu
z zanieczyszczonymi strefami lub urządzeniami,
- pojazdy wykorzystywane do transportu do transportu paszy w gospodarstwie oraz urządzenia do
zadawania pasz są czyszczone regularnie, w szczególności te , które są stosowane do przewozu i dystrybucji paszy leczniczej.
•Rolnik przestrzega obowiązku zaopatrywania się
i stosowania pasz pochodzących wyłącznie z zakładów zarejestrowanych lub zatwierdzonych.
•Rolnik będący podmiotem działającym na rynku
pasz przestrzega obowiązku prowadzenia w gospodarstwie dokumentacji dotyczącej:
- każdego przypadku zastosowania środków ochrony
roślin oraz produktów biobójczych, stosowania nasion zmodyfikowanych genetycznie,
- źródła i ilości paszy w każdej partii przyjmowanej,
a także przeznaczenia i ilości paszy w każdej partii
wydawanej.
Dalsze informacje o wymogach wzajemnej zgodności w obszarze B. Zdrowie publiczne ludzi , zdrowie
zwierząt, zdrowotność roślin ukażą się w kolejnym
wydaniu PWR.
W ramach działania „Korzystanie z usług doradczych” specjaliści i doradcy PODR mogą pomóc Państwu określić stopień dostosowania gospodarstwa do
norm i wymagań obowiązujących w ramach wzajemnej zgodności.
(cdn.)
Na podstawie ogólnodostępnych materiałów
(MRiRW, ARiMR, CDR oraz aktów prawnych)
opracowała Maria Sawirska
Pomorskie Stowarzyszenie Hodowców Bydła Ras Mięsnych
Lubań, 83-422 Nowy Barkoczyn
tel. (58) 688 20 11, 688 21 50, fax (58) 688 22 52
Sprzedam:
• Buhajki hodowlane rasy charolaise - 2 sztuki. Wiadomość: tel. 58/687 89 12.
• Buhajki hodowlane rasy limousine - 4 sztuki. Wiadomość: tel. kom. 500087588.
• Jałówki mieszańce po oceną 75 - 82,5% limousine - 8 sztuk. Wiadomość: tel. kom. 601968023.
• Jałówki mieszańce pod oceną 75 - 82,5% limousine. Wiadomość: tel. kom. 502290093.
• Jałówki cielne hodowlane 100% limousinee i simentaler. Wiadomość: tel. kom. 69177509.
• Jałówki cielne 75% limousine. Wiadomość: tel. kom. 505866441.
Kupię:
• Buhaja hodowlanego rasy limousine. Wiadomość: tel. kom. 502290093.
42
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W chlewni i oborze
Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy * Przypominamy
Kwiecień
Bydło:
Producenci mleka rozpoczynają kolejny rok kwotowy, tj. 2013/2014. Jest to ostatni rok, w którym wielkość kwoty
krajowej zostanie powiększona o kolejny 1%. Wnioski o przydział kwoty z rezerwy można składać od 1 kwietnia
do 31 lipca br. Przypominamy dostawcom bezpośrednim o obowiązku złożenia rocznej informacji rozliczeniowej
z posiadanej kwoty mlecznej za rok kwotowy 2012/2013 w ustawowym terminie, tj. do 14 maja br. Wzory aktualnych
formularzy dostępne są na stronie ARR – www.arr.gov.pl lub http://www.arr.gov.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=125&Itemid=131.
Najwyższa pora na przygotowanie pastwisk do nowego sezonu. Szczególną uwagę powinniśmy zwrócić na trwałe
ogrodzenia, drogi przepędowe i urządzenia pastwiskowe. Bardzo ważne jest przygotowanie systemu pojenia zwierząt. Przyczepy, beczki, koryta czy poidła powinny być sprawne i umożliwić krowom stały dostęp do wody. Pojemność beczek czy koryt powinna zabezpieczyć odpowiednią ilość wody, nawet w najgorętsze dni.
Bardzo ważne jest nawożenie azotowe łąk i pastwisk. Trzeba je wykonać możliwie szybko, aby brak azotu nie doprowadził do ograniczenia krzewienia, a tym samym plonowania. Trawy rozpoczynają wzrost, gdy wierzchnia warstwa
gleby osiąga temperaturę około 5o C i już wtedy potrzebny jest azot w postaci np. saletry amonowej. Nawożenie to
jedna z metod renowacji użytków zielonych - szczególnie tych, na których było ono wcześniej zaniechane.
Zielonka pastwiskowa jest najlepszą paszą i to pod wieloma względami. Z dobrego pastwiska krowa może wyprodukować około 15 - 20 litrów mleka dziennie. Jest to najtańsza pasza, którą krowa pobiera sama. Odpadają nam koszty
związane ze zbiorem, transportem i zadawaniem pasz oraz usuwaniem odchodów. Krowy korzystające z pastwiska
mają zapewniony ruch, świeże powietrze, słońce, a to jest bezcenne dla ich zdrowia i kondycji. Jednak, aby te zalety
pastwiska w pełni wykorzystać, nie możemy zapomnieć o okresie przejściowym między żywieniem zimowym - paszami konserwowanymi, a letnim – zielonkami. Okres ten powinien trwać około 3 tygodni, bo tyle czasu potrzeba
na namnożenie się w żwaczu nowej flory bakteryjnej, która w pełni będzie mogła wykorzystać zielonkę. Znaczenie
okresu przejściowego jest tym większe, im wyższa jest wydajność zwierząt. Organizmy krów wysoko wydajnych są
bardziej delikatne i łatwiej ulegają wszelkim stanom chorobowym przy zmianie systemu żywienia. Zielonka pastwiskowa to pasza, która ma nadmiar białka przy niskiej zawartości suchej masy, włókna i energii. Powoduje to zmiany
w składzie mleka. Duża zawartość białka w zielonce, przy niedoborze energii, powoduje podwyższenie zawartości
mocznika w mleku. Jest to symptom świadczący, że wątroba jest przeciążona i mogą w konsekwencji wystąpić problemy z rozrodem. Natomiast mała zawartość włókna surowego w zielonce pastwiskowej obniża poziom tłuszczu
oraz powoduje biegunki, ponieważ przyśpiesza ona motorykę żwacza. Mogą wystąpić problemy z gospodarką magnezem w organizmie. Konsekwencją tego mogą być tężyczki pastwiskowe. Aby im zapobiec, powinniśmy przed
rozpoczęciem sezonu pastwiskowego podawać zwierzętom mieszanki mineralno-witaminowe o podwyższonej zawartości magnezu. Zbyt niski poziom energii w zielonce jest przyczyną obniżenia poziomu białka w mleku.
Jeśli do tej pory nie przeprowadziliśmy korekcji racic, to powinniśmy zrobić to jak najszybciej. Przy jej wykonywaniu
należy zwrócić uwagę na stan linii białej, szpary racicowej i skóry na koronce. Wszelkie zmiany chorobowe w tych miejscach mogą świadczyć o niewłaściwym żywieniu w okresie zimowym i zapowiadać kulawiznę krowy na pastwisku.
Trzoda chlewna:
Wartość rozpłodowa knura zależy od wielu czynników, są to zarówno cechy osobnicze (genetyka) jak i środowiskowe. Do czynników środowiskowych zaliczamy system utrzymania, mikroklimat, obsługę i żywienie.
Kojec knura powinien mieć powierzchnię minimum 6 m2, a w przypadku gdy krycie odbywa się w kojcu jego powierzchnia powinna stanowić 10 m2.
Posadzka powinna być równa, stabilna, gładka i nieśliska. W przypadku stosowania ściółki lepiej tradycyjną słomę
zastąpić czystymi i wysuszonymi trocinami.
Pamiętamy, że knury powinny mieć kontakt wzrokowy z innymi zwierzętami.
Właściwa wentylacja ogranicza poziomu gazów szkodliwych, do których zaliczamy dwutlenek węgla, amoniak i siarkowodór. Właściwa temperatura dla knura mieści się w granicach 12 - 20o C, przy czym optimum stanowi 15 - 18o C.
Wilgotność względna w przedziale 60 - 85%, jednak najlepiej utrzymywać ją na poziomie 70 - 75%.
Ruch powietrza w zimie nie powinien przekraczać 0,3 m/s, w okresie letnim przeciąg do 5 m/s skutecznie obniża temperaturę budynku.
Bilansując żywienie, pamiętamy o składnikach mineralnych. Stosunek wapnia ogólnego do fosforu ogólnego powinien wynosić 1,3 : 1, zwracamy uwagę na istotną dla rozrodu zawartość selenu (0,65 mg) i cynku (150 mg).
Wanda Barańska, Zbigniew Marciniak, Włodzimierz Sawirski
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
43
W trosce o środowisko
Dopłaty do kolektorów słonecznych
Rok 2013 jest kolejnym, czwartym rokiem wdrażania priorytetowego programu dopłat
do częściowych spłat kapitału kredytów bankowych przeznaczonych na zakup i montaż
kolektorów słonecznych dla osób fizycznych i wspólnot mieszkaniowych w budynkach
mieszkalnych. Każdy, kto posiada prawo do dysponowania budynkiem oraz nie jest
podłączony do sieci ciepłowniczej dla celów podgrzewania wody użytkowej, może skorzystać
z tej oferty.
nia 14,9 tys. zł za zestaw. Liczba wniosków o przekazanie dotacji, złożonych przez banki w NFOŚiGW,
wynosi 36 117 na kwotę dotacji 241 445 tys. zł, natomiast przekazane dotacje wynoszą – 35 373 instalacji
na kwotę dotacji 236 040 tys. zł.
Statystyka z wniosków złożonych przez banki
w NFOŚiGW
Średnio
N
arodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) zarezerwował
początkowo 300 mln zł na wypłaty dotacji
do umów kredytów zawieranych w latach 2010-2014.
Jednak w wyniku dużego zainteresowania dopłatami,
w lipcu 2012 roku budżet programu został zwiększony do 450 mln zł. Kredyty z dotacją NFOŚiGW będą
udzielane do roku 2014, a wypłata dotacji potrwa do
końca 2015 r. Na rok 2013 zarezerwowano na dopłaty
kwotę w wysokości 124 621 000 zł.
Efekty wdrażania programu przedstawia poniższa tabela.
Rok
Plan (tys. zł)
Wykonanie
(tys. zł)
2010
6 696
6 696
100
2011
79 563
79 563
100
2012
141 594
141 594
100
2013
124 621
8 182
7
2014
83 036
0
0
2015
Razem
% planu
14 490
0
0
450 000
236 040
52,5
Powierzchnia
zainstalowanych
kolektorów (m2),
w tym dla wspólnot
mieszkaniowych
Razem
6,65
240 096,84
49,91
1 547,28
Okres kredytowania
(miesiące)
35,9
Prowizja od udzielenia
kredytu (%)
3,08
Oprocentowanie kredytu (%)
9,75
Wysokość kredytu na koszty
kwalifikowane (zł),
w tym dla wspólnot
mieszkaniowych
14 856
536 547 429
107 139
3 321 316
Wysokość dopłaty
do kredytu (zł),
w tym dla wspólnot
mieszkaniowych
Jednostkowy koszt
kwalifikowany (zł/m2)
6 685
241 444 887
48 213
1 494 592
2 276
Liczba wniosków złożonych przez banki
w NFOŚiGW - narastająco
Dotychczas 35,4 tys. klientom wypłacono dopłatę
w łącznej wysokości 236 040 tys. zł. Jednostkowy koszt
dofinansowania dla 1 m2 wyniósł 2,28 tys. zł (zaplanowany maksymalny 2,5 tys. zł). Średnia zamawiana
powierzchnia kolektorów wyniosła 6,65 m2 (po trzy
kolektory na budynek). Średnio na zestaw kolektorów
uzyskano dotację w wysokości ponad 6,7 tys. zł, przy
średnim koszcie zakwalifikowanym do dofinansowa-
44
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W trosce o środowisko
Rozkład zrealizowanych inwestycji na terenie kraju
Przez „dysponowanie” należy rozumieć prawo
własności (w tym współwłasności), użytkowanie wieczyste, użytkowanie, najem lub dzierżawę, z tym że
umowa najmu oraz dzierżawy musi obowiązywać
w okresie kredytowania, co najmniej do końca planowanego okresu trwałości.
Przedmiot kredytowania
Dopłatę można uzyskać na zakup i montaż kolektorów słonecznych do ogrzewania wody użytkowej albo do ogrzewania wody użytkowej i wspomagania zasilania w energię innych odbiorników ciepła
w budynkach mieszkalnych. Koszty kwalifikowane
obejmują również koszty dokumentacji technicznej
z kosztorysem przedsięwzięcia. Efekty realizowanych przedsięwzięć nie mogą być wykorzystywane
w działalności gospodarczej.
Należy zauważyć, że instalowane zestawy kolektorów słonecznych zastępują konwencjonalne źródła
energii, ograniczając emisję szkodliwych gazów do
atmosfery. Zastępowane nośniki energii to: węgiel
kamienny (55,9%), energia elektryczna (14,0%), gaz
ziemny (21,3%), inne (8,8 %).
Jak wynika z przedstawionych danych, wdrażanie
programu przebiega bardzo dobrze. Nadal można korzystać z kredytów z dotacją na zakup i montaż kolektorów słonecznych, do czego zachęcamy rolników i mieszkańców terenów wiejskich.
Informacje o programie
Zmiany w programie priorytetowym
Dla umów kredytowych zawieranych po 1 stycznia
2013 r. obowiązują zmiany wprowadzone do programu
prorytetowego. Dotyczą one:
- obniżenia jednostkowego kosztu kwalifikowanego z 2 500 zł/m2 na 2 250 zł/m2,
- wprowadzenia wymogu posiadania przez montowane instalacje kolektorów słonecznych gwarancji
producenta na okres nie krótszy niż 5 lat,
- wprowadzenia wymogu udzielenia przez wykonawcę rękojmi w okresie 3 lat od daty podpisania
protokołu końcowego odbioru przedsięwzięcia
i przekazania do eksploatacji (wymagany zapis w
umowie kredytobiorcy z wykonawcą).
Celem programu jest ograniczenie lub uniknięcie emisji CO2 poprzez zwiększenie produkcji energii
cieplnej ze źródeł odnawialnych.
Kto może skorzystać z programu?
1. osoby fizyczne posiadające prawo do dysponowania budynkiem mieszkalnym albo prawo do dysponowania budynkiem mieszkalnym w budowie;
2. wspólnoty mieszkaniowe instalujące kolektory słoneczne na własnych budynkach wielolokalowych
(wielorodzinnych)
z wyłączeniem odbiorców ciepła z miejskiej sieci cieplnej do podgrzewania ciepłej wody użytkowej.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
Jakie kolektory?
Do kosztów kwalifikowanych zalicza się koszt kolektora słonecznego, dla którego dostawca legitymuje
się jednym z poniższych dokumentów:
1. wydanym przez akredytowaną jednostkę certyfikującą certyfikatem zgodności z normą PN-EN
12975-1: „Słoneczne systemy grzewcze i ich elementy – kolektory słoneczne – Część 1. Wymagania
ogólne”, którego integralną częścią powinno być
sprawozdanie z badań kolektorów, przeprowadzonych zgodnie z normą PN-EN 12975-2, wykonane
przez akredytowane laboratorium badawcze.
2. europejskim certyfikatem na znak „Solar Keymark”
nadanym przez jednostkę certyfikującą.
Typowa instalacja solarna
Kwota kredytu
Zainteresowane osoby fizyczne mogą uzyskać dofinansowanie w formie dotacji wynoszące do 45% kapitału
kredytu bankowego wykorzystanego na sfinansowanie
kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia. Wysokość
kredytu z dotacją wynosi do 100% kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia, z zastrzeżeniem, że jednostkowy
koszt kwalifikowany przedsięwzięcia nie może przekroczyć 2 250 zł/m2 powierzchni całkowitej kolektora.
Kredytobiorca zobowiązany jest do uiszczenia należnego podatku dochodowego od udzielonej dotacji.
45
W trosce o środowisko
Procedura uzyskania dofinansowania
1. Osoby zainteresowane zgłaszają się do wybranego
banku z dwoma wnioskami (formularze wniosków dostępne są w bankach):
-o udzielenie kredytu na zakup i montaż instalacji
solarnej,
-o dopłatę z NFOŚiGW na spłatę 45% kapitału kredytu.
Do wniosku dołącza się:
-dokumentację projektową wykonania instalacji,
-dokument potwierdzający spełnienie wymogów
Prawa budowlanego,
-dokumenty potwierdzające prawo do dysponowania budynkiem/budynkiem w budowie,
-pełnomocnictwo zarządu/zarządcy wspólnoty w formie uchwały,
-inne dokumenty wymagane przez bank.
2. Kredytobiorca zawiera umowę na kredyt z dotacją
oraz pisemną umowę z wykonawcą. Od tego momentu może przedkładać w banku faktury do zapłaty wykonawcy z kredytu, zgodnie z podpisaną
umową z bankiem.
3. Po zrealizowaniu przedsięwzięcia kredytobiorca
i wykonawca podpisują protokół końcowego odbioru i przekazania do eksploatacji.
4. Kredytobiorca przedkłada w banku, w terminie do
30 dni od zrealizowania przedsięwzięcia, następujące dokumenty:
a) protokół końcowego odbioru,
b)kopie faktur,
c) oświadczenie o niewykorzystywaniu efektu przedsięwzięcia w działalności gospodarczej,
d)dokumenty potwierdzające zgodność kolektora
z wymaganą normą,
e)umowę z wykonawcą przedsięwzięcia,
f) inne dokumenty określone w umowie kredytu
z dotacją.
5. Bank, po wypłaceniu całości kredytu na koszty kwalifikowane (bezgotówkowym zapłaceniu faktur)
i ewentualnym przeprowadzeniu kontroli realizacji przedsięwzięcia, w terminie dwóch miesięcy od
otrzymania protokołu końcowego odbioru, występuje do NFOŚiGW o środki na dotację na częściową
spłatę kwoty kredytu. Po otrzymaniu dotacji bank
przekazuje ją na rachunek kredytobiorcy, na poczet
spłaty kapitału kredytu.
• SGB-Bank S.A. oraz zrzeszone Banki Spółdzielcze (nastąpiło połączenie GBW S.A. i MBR S.A.), (www.sgb.pl);
• Krakowski Bank Spółdzielczy (www.kbsbank.com.pl);
• Warszawski Bank Spółdzielczy (www.bank-wbs.pl);
• Credit Agricole Bank Polska S.A. (d. LUKAS Bank S.A.),
(www.credit-agricole.pl).
Na terenie województwa pomorskiego kredyty
z dotacją można uzyskać w następujących bankach:
• Bank Ochrony Środowiska S.A.
- Gdańsk, tel. (58) 305 34 17
- Gdynia, tel. (58) 661 15 76
- Sopot, tel. (58) 551 15 31
- Słupsk, tel. 515 111 982
• Bank Polskiej Spółdzielczości S.A. Sopot,
tel. (58) 340 50 80;
• Gospodarczy Bank Wielkopolski, Gdynia,
tel. (58) 627 30 06;
• Kaszubski Bank Spółdzielczy (centrala Wejherowo),
tel. (58) 677 24 35, 677 90 48;
• Bank Spółdzielczy w Starogardzie Gdańskim (centrala
Starogard Gdański), tel. (58) 562 56 81;
• Bank Spółdzielczy Krokowa (centrala Krokowa),
tel. (58) 675 47 00;
• Powiślański Bank Spółdzielczy (centrala Kwidzyn),
tel. (55) 279 36 03, 279 39 56, 261 45 30;
• Bank Spółdzielczy w Pruszczu Gdańskim (centrala Pruszcz
Gdański), tel. (58) 683 29 29;
• Bank Spółdzielczy w Malborku, tel. (55) 272 25 44;
• Bank Spółdzielczy Sztum (centrala Sztum),
tel. (55) 277 92 00, 277 92 01.
Szczegółowe informacje odnośnie beneficjentów
oraz warunków dofinansowania zawarte są w „Programie Priorytetowym” dostępnym na stronie internetowej
Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (www.nfosigw.gov.pl).
Dodatkowe informacje o zasadach, warunkach i procedurze ubiegania się o dotacje można uzyskać bezpośrednio w bankach udzielających kredytów lub firmach
sprzedających i montujących kolektory słoneczne.
Nabór wniosków
Nabór wniosków o dotację Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wraz
z wnioskami o kredyt prowadzony jest w trybie ciągłym. Wnioski składane są w bankach, które zawarły
umowę o współpracy z NFOŚiGW.
Średni koszt zdjęcia 1 m2 wyrobów azbestowych
wynosi od 15 do 30 zł. Na ogólną sumę składają się również koszty składowania (300 - 1000 zł/t) oraz koszty
transportu, które są uzależnione od odległości miejsca
przeznaczenia. Orientacyjnie wykonanie wszystkich
tych zabiegów na dachu o powierzchni 100 m2 to wydatek rzędu 3000 - 5000 zł. Za ułożenie nowego pokrycia
(z wyłączeniem kosztów za materiały) trzeba średnio
zapłacić 35-60 zł/m2.
Ryszard Pleskot, Ile kosztuje wymiana eternitu na dachu?,
Top Agrar Polska 1/2013, s. 140 - 141
Wnioski można składać w jednym z 6 następujących banków:
• Bank Ochrony Środowiska S.A. (www.bosbank.pl);
• Bank Polskiej Spółdzielczości S.A. oraz zrzeszone Banki
Spółdzielcze (www.bankbps.pl);
46
Na podstawie materiałów NFOŚiGW
opracował Adam Kopeć
 Warto przeczytać
ILE KOSZTUJE WYMIANA ETERNITU NA DACHU?
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorskie Wieści Rolnicze • 3/2013
47
W trosce o środowisko
Integrowana ochrona ziemniaka wiosną
Do integrowanych metod ochrony ziemniaka stosowanych
wiosną możemy zaliczyć prace agrotechniczne,
zrównoważone nawożenie, stosowanie kwalifikowanego
i zaprawionego materiału siewnego.
Z
iemniak najlepiej plonuje na
glebach gliniasto-piaszczystych lub słabo-gliniastych.
Na glebach cięższych można również uzyskać wysoki plon, gdyż
gleby te lepiej zatrzymują wodę.
Natomiast niskie plony uzyskuje się
na glebach suchych, bardzo lekkich
oraz zlewnych glebach gliniastych.
Zabiegi agrotechniczne
Gleba pod uprawę ziemniaka
powinna mieć uregulowany odczyn (pH 5,5 - 6,5). W przypadku,
gleb bardzo kwaśnych (pH poniżej
5,0), należy co najmniej z dwuletnim wyprzedzeniem zastosować
wapno węglanowe. Niemniej jednak należy pamiętać, że ziemniak
nie lubi gleby świeżo wapnowanej,
gdyż środowisko alkaliczne sprzyja silnemu porażeniu bulw przez
promieniowca Streptomyces scables,
który wywołuje parcha ziemniaczanego.
Zabiegi wiosenne rozpoczynamy w okresie, gdy tylko można
wyjść w pole. Zaczynamy od włókowania lub bronowania. Włókowanie wykonuje się raczej na glebach
lżejszych, natomiast bronowanie
- na cięższych. Jeżeli obornik nie został zastosowany jesienią, wówczas
wiosną należy zastosować go możliwie jak najwcześniej. Obornik przykrywa się orką średnią, a następnie
pole bronuje się. Przed sadzeniem,
glebę doprawia się kultywatorem
i bronami. Nawożenie organiczne
ziemniaka powinno zostać uzupełnione nawozami mineralnymi.
Nawożenie azotem
Nawozy azotowe należy wysiewać wiosną przed sadzeniem,
w zależności od kierunku użytkowania, przedplonu i wielkości stosowanego nawożenia organicznego.
48
Pod wczesne odmiany ziemniaka
jadalnego i sadzeniaki, uwzględniając azot zastosowany w nawozach
wieloskładnikowych, należy zastosować całą dawkę azotu. Pod ziemniaki przemysłowe oraz odmiany
późniejsze ziemniaka jadalnego zaleca się stosowanie dawki dzielonej.
Pierwszą dawkę wysiewa się przed
sadzeniem w ilości do 2/3 całkowitej dawki azotu, w formie mocznika, saletry amonowej lub saletrzaku. Natomiast drugą dawkę azotu
należy zastosować przed ostatnim
obsypywaniem redlin, ponieważ
im później zastosuje się drugą
dawkę azotu, tym może mieć ona
bardziej ujemny wpływ na jakość
bulw. Jeżeli ziemniak uprawiany
jest na glebie lekkiej, a występują intensywne opady, wówczas
celowe jest - szczególnie w uprawie bez obornika - dodatkowe
stosowanie azotu, w późniejszym
terminie. Można wtedy stosować
wszystkie nawozy azotowe, poza
siarczanem amonu, który powoduje bardzo duże zakwaszenie gleby. Stosowanie saletry wapniowej
sprzyja natomiast gromadzeniu się
w bulwach szkodliwych dla ludzi
i zwierząt azotanów oraz pogarsza
walory smakowe, a także użytkowe ziemniaka.
Zbyt wysokie nawożenie azotowe prowadzi do wybujania części
nadziemnej rośliny, a opóźnia gromadzenie plonu. Wysokie dawki
azotu przyczyniają się do: późniejszego dojrzewania bulw, obniżenia
zawartości skrobi, ciemnienia miąższu, obniżenia zawartość witaminy
C, pogorszenia przydatność bulw
do przechowywania oraz zwiększenia nasilenia występowania chorób (mokrej zgnilizny bulw, zarazy
ziemniaka, suchej zgnilizny bulw,
parcha zwykłego).
Przy wyższym doglebowym
nawożeniu azotowym zwiększa się
podatność roślin na porażenie wirusami podczas pierwszych nalotów mszyc. Szkodniki te preferują
rośliny bardzo dobrze zaopatrzone
w azot, gdyż do swojego wzrostu
i rozwoju potrzebują rozpuszczalnych związków azotowych. Duże
dawki azotu maskują objawy chorób wirusowych, utrudniając przeprowadzenie selekcji negatywnej.
Zalecane dawki azotu
wg metodyki IP
Odmiany o małych
wymaganiach
w stosunku do N
ok.
100 kg N/ha
Odmiany o średnich
wymaganiach
w stosunku do N
ok.
120 kg N/ha
Odmiany o dużych
wymaganiach
w stosunku do N
ok.
140 kg N/ha
Ziemniaki uprawiane bez obornika
- dawki te należy
zwiększyć o 20-40 kg N/ha
Nawożenie
fosforowo-potasowe
Nawozy fosforowo-potasowe
powinny być zastosowane w zależ-
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W trosce o środowisko
ności od zasobności gleby, zgodnie
z zaleceniami nawozowymi.
Pod wpływem nawozów fosforowych zwiększa się zawartość
witaminy C oraz polepsza się trwałość przechowalnicza zebranych
bulw. Jednak zbyt wysokie dawki
fosforu wpływają negatywnie na
wielkość ziaren skrobi. Niemniej
jednak zastosowanie odpowiednio
wcześnie wysokiej dawki fosforu
przyczynia się do przyspieszenia
uzyskania odporności roślin na
wirusy.
Wysokie nawożenie potasem
z jednej strony zmniejsza ciemnienie miąższu bulw, z drugiej zaś
strony duża ilość gromadzona jest
w bulwach i łodygach. Wysokie
dawki potasu w stosunku do azotu
i fosforu może prowadzić do obniżenia zawartości skrobi w bulwach.
Zastosowane nawozy potasowe
zawierające chlor zwiększają ryzyko porażenia wirusem liściozwoju
PLRV oraz przyspieszają transport
wirusa z części nadziemnych do
bulw.
Pobudzanie sadzeniaków
Do sadzenia należy wybierać
ziemniaki o zbliżonej wielkości,
dzięki temu zapewnimy precyzyjną pracę sadzarki, przez co
zmniejszy się ilość przepustów,
a wschody roślin będą równomierne. W uprawie ziemniaków jadalnych lub przemysłowych zalecane
jest stosowanie pobudzania bulw.
Zabieg ten ma na celu przerwanie
Choroba
lub zwalczany szkodnik
spoczynku bulw i pobudzenie ich
do wzrostu. Polega on na umieszczeniu bulw na 2 - 3 tygodnie
przed sadzeniem w pomieszczeniu
o temperaturze 10 - 12o C. Bulwy
mogą być w workach lub luzem.
Zabieg pobudzania nie wymaga dostępu światła, które jest wręcz szkodliwe ze względu na hamowanie
kiełkowania. W wyniku pobudzenia
powstają niewielkie 1 - 3 mm białe
kiełki. Pobudzone sadzeniaki możemy wysadzać sadzarkami bez
obaw znacznego uszkodzenia kiełków. Pobudzanie możemy przeprowadzić w pomieszczeniach
(magazyny, przechowalnie) lub
w pryzmie, na zewnątrz, przykrywając sadzeniaki folią i słomą, aby
nie przemarzły podczas wiosennych przymrozków.
Zaprawianie sadzeniaków
W okresie wschodów ziemniaki
mogą być uszkadzane lub niszczone
przez choroby i szkodniki. Szczególnie duże szkody powoduje ryzoktonioza. Wiosenne zaprawianie
pozwala na zabezpieczenie bulw
w okresie największej szkodliwości
choroby. Prawidłowo aplikowany
fungicyd nie dopuszcza do rozwoju
sklerot grzyba znajdujących się na
powierzchni bulw, uniemożliwiając
w ten sposób rozpoczęcie procesu
chorobowego na rozwijających się
kiełkach. Zaprawione bulwy są
również zabezpieczone przed patogenami znajdującymi się w glebie,
a które w sprzyjających warunkach
Nazwa środka
Dithane NeoTec 75 WG
Ryzoktonioza ziemniaka
Dawka
IP
200 g lub
200 g + 200 - 800 ml H2O
Mac-Mankozeb 75% WG IP
200 g lub
200 g + 200 - 800 ml H2O
Monceren 12,5 DS
IP
200 g
Monceren 250 FS
IP
60 ml + 1000 ml H2O
Prestige Forte 370 FS
IP
60 ml + 2000 ml H2O
Ryzoktonioza ziemniaka
Drutowce
Pędraki
Mszyce
Stonka ziemniaczana
Środki zalecane przez IOR-PIB. Wszystkie zaprawy wykazane w tabeli przeznaczone są do
stosowania w integrowanych programach ochrony plantacji ziemniaka.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
PAMIĘTAJMY!
Duży plon ziemniaka o korzystnych cechach jakościowych otrzymuje się na dobrych stanowiskach. Dopóki ziemniak będzie
traktowany jako roślina gleb słabych - o małych potrzebach nawozowych, źle chroniony przed
chorobami, dopóty jakość bulw
będzie zła.
mogą atakować rozwijające się kiełki i młode łodygi. Rośliny wyrastające z zaprawianych bulw szybciej
rosną i są silniejsze w porównaniu
do młodych roślin wyrastających
z niezaprawionych bulw.
Środki chemiczne stosowane
do zaprawiania bulw postrzegane
są jako skuteczny, bardziej chroniący środowisko sposób ochrony
roślin, chociażby ze względu na
małą ilość zużycia substancji aktywnej i cieczy roboczej w przeliczeniu na 1 ha. Zaprawianie sadzeniaków jest skutecznym sposobem
zwalczania szkodników i chorób
występujących już od wczesnych
faz rozwojowych ziemniaka.
Badania
przeprowadzone
przez Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin wykazały, że zaprawy skutecznie ograniczają wielkość porażenia bulw ospowatością
dając w efekcie plon o większej
zdrowotności. Zaprawianie wraz
z prawidłowo zastosowanymi zabiegami agrotechnicznymi może
stanowić skuteczny sposób ograniczania szkodliwego działania
sprawcy choroby i podniesienia
jakości uzyskiwanego plonu.
Należy zwrócić szczególną
uwagę na zaprawę Prestige 370 FS,
która chroni uprawy ziemniaka
przed stonką ziemniaczaną, drutowcami oraz ospowatością bulw.
Zastosowanie zaprawy pozwala
wyeliminować zabiegi przeciw
drutowcom, stosowane przed sadzeniem ziemniaków. Długi okres
działania zaprawy pozwala ograniczyć liczbę późniejszych zabiegów
nalistnych insektycydami przeciwko stonce ziemniaczanej.
Monika Najduk
49
Z wizytą u rolnika
Z wizytą w Staryni
W miejscowości Starynia położonej w gminie Lichnowy,
w powiecie malborskim mieszkają Państwo Aneta i Marcin
Puzio. Oboje prowadzą duże, nowoczesne gospodarstwo
rolne zajmujące się produkcją roślinną. Pan Marcin jest
również członkiem Grupy Producentów Warzyw. Gospodarze
mają wyższe wykształcenie rolnicze.
- Jakie były początki Pana przygody z rolnictwem i jakie czynniki
zadecydowały o pozostaniu na wsi
i założeniu gospodarstwa?
Moja przygoda z rolnictwem
rozpoczęła się w 1999 r. Wówczas
byłem jeszcze studentem Akademii
Rolniczo-Technicznej w Olsztynie.
Początkowo zakupiłem około 9 ha
ziemi, potem 20 ha i sukcesywnie,
oczywiście w miarę możliwości
zarówno finansowych, jak i podaży na rynku, nabywałem kolejne grunty. To, że zostałem na wsi
i rozpocząłem samodzielne go-
spodarowanie to nawiązanie do
rodzinnych tradycji (moi dziadkowie byli rolnikami, a rodzice
nadal są). Nie ukrywam jednak,
że pewien wpływ na moją decyzję
miały trudności na rynku pracy
i brak możliwości pozyskania ciekawego i atrakcyjnego zajęcia poza
rolnictwem. Postanowiłem więc,
że będę prowadził własne gospodarstwo rolne i wykorzystywał
wiedzę zdobytą podczas studiów
i praktyk rolniczych, w tym również zagranicznych.
- Jakiego rodzaju inwestycje prowadził Pan w ostatnich latach w swoim
gospodarstwie i z jakich środków
były one zrealizowane?
Jak wspomniałem, gospodaruję od 1999 roku i w zasadzie ciągle
inwestuję. Początkowo ceny ziemi
były przystępne, później jednak
corocznie szybowały w górę i bez
wsparcia kredytami ich zakup byłby niemożliwy. Wraz z zakupem
ziemi wzrastało zapotrzebowanie
na nowy, o wyższej wydajności
sprzęt rolniczy. Aby temu sprostać
niezbędne okazało się ciągłe inwestowanie w park maszynowy.
Poza kredytami z dopłatami
ARiMR, korzystałem z funduszy
unijnych, w tym SPO i PROW,
zarówno PROW 2004-2006, jak
i 2007-2013, oraz środków własnych.
Wyposażyłem gospodarstwo rolne w nowoczesny sprzęt rolniczy,
w tym ciągniki rolnicze różnej
mocy, deszczownie 400 i 650 mb,
agregat uprawowo-siewny o szer.
4 m, agregaty bierne, rozsiewacz
Pan Marcin Puzio dysponuje imponującym
parkiem maszynowym, niezbędnym
w technologiach stosowanych
w gospodarstwie.
50
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Z wizytą u rolnika
daży płodów rolnych oraz mamy
możliwość otrzymania pomocy finansowej z ARiMR na działalność
administracyjną i inwestycyjną. Plusem jest również to, że zespołowo
zaopatrujemy się w kwalifikowany
materiał siewny, nawozy i Ś.O.R.,
a jak wiadomo im wyższa ilość zakupionego towaru, tym niższa cena
jego zakupu. Pozwala to nie tylko
mi, ale też pozostałym członkom
grupy na znaczne obniżenie kosztów produkcji. Zakupy środków
produkcji prowadzimy nie tylko na
powierzchnie roślin strączkowych,
ale na całość upraw prowadzonych
przez wszystkich członków.
Wszystkie maszyny i urządzenia wykorzystywane w gospodarstwie Pana Marcina Puzio
garażowane są w przestronnej hali magazynowej
nawozów itp. Obecnie posiadam
kompletny sprzęt rolniczy warunkujący prowadzenie nowoczesnych
technologii roślinnych, gwarantujących uzyskiwanie produktów
wysokiej jakości, z możliwością ich
sprzedaży w okresie najkorzystniejszej ceny zbytu. Nie posiadam na
wyposażeniu kombajnu zbożowego. Korzystam z usług zbioru.
Muszę dodać, że duży udział
w procesie inwestycyjnym gospodarstwa ma Wasza Firma, czyli PODR
w Gdańsku. Od samego początku inwestowania i wspierania się różnego
rodzaju środkami finansowymi w ramach kredytów z dopłatami ARiMR
bądź dotacji z ARiMR, korzystałem
z pomocy pracowników BP ODR
w Malborku i nadal z niej korzystam. Dzięki ocenie naszego gospodarstwa, w ramach działania „Korzystanie z usług doradczych przez
rolników i posiadaczy lasów”, wiem,
że spełnia ono minimalne wymogi wzajemnej zgodności i wymogi
w zakresie BHP. Dotacja w tym
działaniu wyniosła 80%, więc warto
było skorzystać z tej usługi, do której
z resztą namawiam wszystkich rolników.
- Jaka jest obecnie powierzchnia
gospodarstwa i jakie uprawy dominują?
Wraz z żoną Anetą (od 2006 r.)
prowadzimy gospodarstwo rolne
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
o powierzchni 120 ha gruntów własnych, w tym około 110 ha znajduje się pod zasiewami. Głównym
i jedynym kierunkiem jest produkcja roślinna. Uprawiam pszenicę
ozimą, buraki cukrowe oraz groszek na zielono i fasolkę szparagową. Uzyskuję wysokie plony, które
wynoszą odpowiednio: pszenica
ozima – 80 dt/ha, burak cukrowy – 600 dt/ha, groszek na zielono 75 dt/ha i fasolka szparagowa
– 110 dt/ha. W tym miejscu muszę dodać, że powierzchnia roślin
strączkowych stanowi w naszym
gospodarstwie około 30% gruntów
ornych. Dzieje się tak za sprawą
dużego areału fasolki i groszku
w 100% dostarczanego do Grupy Producentów Warzyw, której
jestem członkiem. Dodatkową
korzyścią uprawy roślin strączkowych jest zmniejszenie kosztów
nawożenia azotowego.
- Co zadecydowało o tym, że przystąpił Pan do grupy producentów
warzyw?
Żeby poprawić swoją pozycję
konkurencyjną na rynku, dobrze
jest współpracować w grupie. Głównym i nadrzędnym celem powstania
grupy była wspólna sprzedaż fasolki i groszku po opłacalnych cenach.
Dzięki określonemu potencjałowi,
jaki posiadają członkowie grupy,
uzyskujemy lepsze warunki sprze-
- Wiem, że z części swoich pól uzyskuje Pan dwukrotny zbiór. Jakich
upraw to dotyczy?
Jak wspomniałem, uprawiam
groszek na zielono i fasolkę szparagową. Na części gruntów po zbiorze wczesnego groszku na zielono
corocznie wysiewana jest fasolka
szparagowa. Aby taką uprawę prowadzić i uzyskać opłacalny plon
w granicach 110 - 120 dt/ha, niezbędne jest prowadzenie odpowiedniej technologii uprawy roli,
w szczególności odpowiednie zagęszczenie gleby przed siewem.
W tym celu zakupiłem agregat do
uprawy Rexius Twin 330, który
wyposażony jest we włókę i ciężkie
wały. Po takiej uprawie możliwy jest
wysiew nasion fasolki szparagowej,
gwarantujący optymalne wschody.
Ponadto stosuję nawadnianie przy
pomocy deszczowni, dzięki czemu
osiągam odpowiednią wilgotność
gleby. Prowadzenie takiej technologii umożliwia uzyskanie dodatkowych dochodów, co wpływa
na wyższą opłacalność produkcji
i lepsze wykorzystanie posiadanego parku maszynowego.
Oprócz urządzeń, o których
wcześniej wspomniałem, posiadam także rozsiewacz nawozów
Amazone, który wyposażony jest
w wagę i komputer. Po wprowadzeniu danych, tworzę mapy pól
z zasobnością w makroelementy,
a podczas wysiewu, automatycznie wysiewana jest odpowiednia
dawka nawozu w zależności od
zasobności gleby. Dzięki temu
51
Z wizytą u rolnika
zmniejszają się koszty nawożenia.
Sprzyja to również ochronie środowiska naturalnego.
- Jakie inwestycje planujecie w Waszym gospodarstwie rolnym w najbliższym czasie?
W swoim gospodarstwie staram się prowadzić technologie spełniające i gwarantujące dwa cele: po
pierwsze ochronę środowiska naturalnego, a po drugie znaczne obniżenie kosztów produkcji, w tym
nakłady na Ś.O.R. Tym celom przyporządkowuję także inwestycje.
W najbliższym czasie planuję więc
zakup 12-rzędowego opielacza
sterowanego kamerami, który zapewnia m.in. taki zabieg agrotechniczny, jakim kiedyś była „okrążka”. Specjalny system noży, poza
mechanicznym zwalczaniem chwastów, napowietrza glebę, a dodatkowe wyposażenie w opryskiwacz
pasowy pozwala na znaczne obniżenie zużycia środków ochrony
roślin na jednostkę powierzchni.
To urządzenie na pewno ułatwi mi
uprawę buraków cukrowych.
 Warto przeczytać
TRUSKAWKA ANANASOWA
Truskawki ananasowe (Pineberry) o białym miąższu i skórce owoców wyhodowano w USA. Rośliny
różnią się od tradycyjnych czerwono
-owocowych odmian przede wszystkim smakiem. Są one delikatne
i bardzo smaczne, porównywalne do
owoców ananasa. Siła wzrostu jest
typowa dla gatunku (około 30 cm),
kwitnienie odbywa się na przełomie kwietnia i maja, a owocowanie
w czerwcu i lipcu. Owoce (raczej
drobne) są uznawane za dojrzałe,
gdy przebarwiają się z koloru zielonego na biały, a nasionka na powierzchni owocu stają się całkiem
czerwone.
Wymagania klimatyczne truskawki ananasowej są podobne
jak dla odmian o czerwonych owocach – preferują miejsce słoneczne,
glebę lekką, próchniczną, o pH 5,5
- 6,5. Można uprawiać ją w gruncie,
w skrzynkach balkonowych lub
w doniczkach.
K. Król, Truskawka ananasowa, Działkowiec 1/2013, s. 47)
Ogłoszenie
- Do tej pory nie wspomnieliśmy
o Pana małżonce. Czym zajmuje się
Pani Aneta?
Żona ma również wyższe wykształcenie. Ukończyła studia na
kierunku „Technologia żywności”.
Obecnie wychowuje dwójkę dzieci
i przygotowuje się do nauczania języka angielskiego. Ponadto pomaga mi w gospodarstwie. Prowadzi
bieżące zapisy historii pól w komputerze i nadzoruje prowadzenie
dokumentacji i rozliczeń. W historii
pól prowadzimy zapisy dotyczące
wszelkich zabiegów agrotechnicznych, co pozwala na bieżące podejmowanie decyzji, a to z kolei
umożliwia optymalne zarządzanie
naszym gospodarstwem.
- Dziękuję za rozmowę i życzę zrealizowania wszystkich zamierzeń
inwestycyjnych w gospodarstwie.
Pan Marcin skomentował to krótko:
Jeżeli dalej będzie tak dobra
koniunktura w produkcji roślinnej
i nie spadną ceny za podstawowe
płody rolne, to plany inwestycyjne
szybko zostaną zrealizowane.
Zdzisław Maciąg
52
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
Ustalenia zasad współpracy
W dniu 25 lutego br. w Biurze Pomorskiej Izby Rolniczej w Pruszczu Gdańskim odbyło się
posiedzenie Zarządu, Przewodniczących Rad Powiatowych PIR z udziałem Dyrekcji Agencji
Nieruchomości Rolnych oraz rolniczych związków zawodowych. Celem spotkania było
ustalenie zasad współpracy przy realizacji zadań nałożonych na izbę w wyniku porozumień
zawartych przez Ministerstwo Rolnictwa, Agencją Nieruchomości Rolnych, związki zawodowe
i izby rolnicze. Na posiedzenie proszone były wszystkie związki, ale zabrakło pełnej
reprezentacji.
P
rezes Pomorskiej Izby Rolniczej - Zenon Bistram
nawiązał do rozporządzenia w sprawie zgłaszania w ciągu 5 dni przedstawicieli do komisji
przetargowych oraz wydawania opinii, dotyczących
zabezpieczenia w postaci hipoteki umownej i weksla
in blanco przy zakupie ziemi przez rolnika.
Dyrektor OT Agencji Nieruchomości Rolnych
- Włodzimierz Olszewski podkreślił, że sprawa była
wielokrotnie omawiana. Opinia izby jest decydująca w
zabezpieczeniu hipoteką umowną i wekslem in blanco
zakupu ziemi, co jest udogodnieniem dla kupującego.
Przy funkcji rolnej nieruchomości stosowany jest
przetarg ograniczony, a w komisji przetargowej może
być do 3 członków ze strony społecznej. Jest to decyzja izby w uzgodnieniu ze związkami zawodowymi.
W przypadku braku zgłoszenia, w skład komisji wchodzą przedstawiciele Agencji.
W każdym akcie notarialnym będą zapisy, że kupujący zobowiązuje się do osobistego prowadzenia gospodarstwa w ciągu 10 lat. W przypadku niedotrzymania
warunków, grozi kara do 40% ceny sprzedaży nieruchomości.
Prezes Zenon Bistram sugerował, aby rolnicy kupowali ziemię, wykorzystując obowiązujące jeszcze w tym
roku kredyty preferencyjne.
Następnie po długiej dyskusji, prowadzący posiedzenie Prezes Zenon Bistram zaproponował przystąpienie do tematu udziału przedstawicieli w komisjach
przetargowych. Po interpretacji prawnej mecenasa
Jana Woźnialisa, Dyrektor Biura Pomorskiej Izby Rolniczej - Jarosław Jelinek odczytał propozycję porozumienia, którą zaakceptowano bez uwag. Uczestniczące
w porozumieniu rolnicze związki zawodowe wskażą
swoich przedstawicieli, z którymi PIR będzie się kontaktowała w sprawie dotyczącej poszerzenia i wskazania w terminie 24 godzin swojego przedstawiciela
do składu komisji przetargowej. W przypadku braku
zgłoszenia, PIR zgłosi kandydata ze swojej listy.
Przyjęte porozumienie nie zamyka drogi do podpisania przez inne związki, nieobecne na posiedzeniu.
Według Prezesa Wojewódzkiego Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych - Piotra Hałuszczaka, w rozporządzeniu związki nie są wymienione
empirycznie, a uczestnictwo jest fakultatywne.
Po podpisaniu porozumienia, Prezes Zenon Bistram przekazał informacje dotyczące spraw bieżących
m.in. doradztwa rolniczego i pracy w Społecznej Radzie
Doradztwa Rolniczego. Po wyczerpaniu porządku, podziękował obecnym za udział i zakończył posiedzenie.
Zenona Mazurczyk
Zarząd, Przewodniczący Rad Powiatowych PIR , Dyrekcjia OT ANR oraz przedstawiciele rolniczych związków zawodowych
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
53
Pomorska Izba Rolnicza
Z prac Pomorskiej Izby Rolniczej
CZŁUCHÓW I CHOJNICE
W dniu 8 marca br., w Gminnym Ośrodku Kultury w Konarzynach odbyło się wspólne posiedzenie Rad Powiatowych PIR Powiatu Człuchowskiego
i Chojnickiego.
Przewodniczący Dariusz Dąbrowski powitał zaproszonych gości: Zenona Bistrama – Prezesa Pomorskiej Izby Rolniczej, Jarosława Jelinka – Dyrektora
Biura PIR, Beatę Wika Czarnowską – Członka Zarządu PIR, Andrzeja Kanię – Wojewódzkiego Inspektora
Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Gdańsku, Dariusza Binkę – Powiatowego Inspektora Ochrony Roślin
i Nasiennictwa w Chojnicach, Leszka Chamier Ciemińskiego – Kierownika KRUS w Chojnicach, Zbigniewa Zemlera – Kierownika KRUS w Człuchowie,
Marcina Goebela – Kierownika ARiMR w Chojnicach,
członków Rad Powiatowych PIR Człuchów i Chojnice
oraz licznie przybyłych rolników z gminy Konarzyny.
Pan Andrzej Kania omówił zakres kontroli wymogów wzajemnej zgodności w gospodarstwach rolnych
oraz najczęstsze uchybienia rolników. Przedstawił, jakie
dokumenty powinien mieć rolnik w gospodarstwie:
- rolnik może posiadać tylko przebadany (atestowany)
opryskiwacz (atest wykonany przez Stację Kontroli
Opryskiwaczy jest ważny przez 3 lata),
- rolnik wykonujący zabiegi ochrony roślin powinien
mieć ukończony kurs ze stosowania środków ochrony
roślin sprzętem naziemnym (zaświadczenie o ukończeniu kursu jest ważne 5 lat od daty wystawienia),
- każdy rolnik powinien ewidencjonować zabiegi ochrony roślin przeprowadzone na swoich działkach rolnych
i przechowywać rejestry zabiegów przez okres 2 lat.
W ubiegłym roku w powiecie człuchowskim były
4 kontrole, a w chojnickim 3 kontrole.
Andrzej Kania przedstawił również nową ustawę
o nasiennictwie z 28 stycznia br.
Pan Marcin Goebel z ARiMR omówił stan zaawansowania wypłat płatności obszarowych, rolnośrodowiskowych i przypomniał, że rolnicy nie będą otrzymywać
decyzji, jeśli nie było uchybień ani nie było modulacji.
Kierownicy KRUS Człuchów i Chojnice przedstawili zmiany w ubezpieczeniach rolników w 2013 roku,
warunki otrzymania emerytury rolniczej oraz jej wielkość, świadczeń takich jak zasiłek macierzyński i chorobowy. Omówili składki na ubezpieczenia zdrowotne rolników. Ważna jest również wiedza, że powyżej
2 ha przeliczeniowych rolnik ani jego małżonka nie
mają prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Prezes Pomorskiej Izby Rolniczej omówił nowe zasady sprzedaży ziemi z zasobów ANR oraz aktualne
wieści, co się dzieje w rolnictwie.
Z okazji Dnia Kobiet panowie złożyli wszystkim
paniom życzenia i wręczyli tulipany. Przewodniczący
zakończył posiedzenie i podziękował za przybycie.
54
Uczestnicy
wspólnego
posiedzenia
Rad Powiatowych
PIR Powiatu
Człuchowskiego
i Chojnickiego
Sponsorami spotkania byli: Credit Agricole z Człuchowa, Prime Food – Zakłady Mięsne w Przechlewie
oraz firma Biofeed Sp. z o.o Rajkowy - nowoczesne
technologie żywienia.
Gabriela Łozowicka
POWIAT KOŚCIERSKI
W dniu 12 marca br., w Nowej Karczmie odbyło
się posiedzenie Rady Powiatowej PIR Powiatu Kościerskiego.
Posiedzenie
Rady
Powiatowej
PIR Powiatu
Kościerskiego
Wójt Gminy Nowa Karczma, Andrzej Pollak,
udzielił informacji nt. działalności Związku Gmin
Wierzyca oraz zmian w zasadach gospodarowania odpadami komunalnymi.
Aleksander Mach, Dyrektor Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego, przedstawił aktualności
z PODR, perspektywy na najbliższe lata i plany restrukturyzacji, a bieżące działania ARiMR omówił
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
Maciej Filipkowski, Kierownik Biura Powiatowego
ARiMR w Kościerzynie.
Jan Zdrojewski, Kierownik Oddziału Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa
w Kościerzynie oraz Joanna Dalecka z Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa
w Gdańsku omówili zmiany w ustawie o nasiennictwie i odpowiedzieli na liczne pytania. Joanna Dalecka
apelowała do rolników, aby każdorazowo przy zakupie materiału siewnego sprawdzali etykiety pod kątem
nasion genetycznie modyfikowanych oraz gromadzili
etykiety i dowody zakupu z każdej nabytej partii.
W spotkaniu wziął udział również Krzysztof Nowak, Wiceprezes Izby Rolniczej Województwa Łódzkiego, który opowiedział o działalności łódzkiego samorządu rolniczego.
Burzliwą dyskusję wywołał temat szkód łowieckich
w uprawach rolnych. Ryszard Kleinszmidt, Przewodniczący Rady Powiatowej PIR Powiatu Kościerskiego podziękował Wójtowi Gminy Nowa Karczma za wsparcie
przy nagłośnieniu tematu Planu Zadań Ochronnych
NATURA 2000 Dolina Środkowej Wietcisy, którego zapisy znacznie ograniczają działalność rolniczą.
Anna Zelewska
POWIAT BYTOWSKI
POWIAT GDAŃSKI
Już po raz drugi w 2013 roku Rada Powiatowa
PIR Powiatu Gdańskiego spotkała się z Dyrektorem
Agencji Nieruchomości Rolnej OT Gdańsk Panem
Włodzimierzem Olszewskim.
Wiodącym tematem tego spotkania było omówienie zarządzeń Prezesa ANR zmieniających zasady sprzedaży i dzierżawy nieruchomości z zasobów
Agencji oraz ustanowienia zabezpieczeń należności
z tytułu zakupu tych nieruchomości.
Zmiany owych zarządzeń polegają głównie na
tym, że na uzasadniony wniosek PIR Agencja może
zorganizować przetarg ograniczony bądź ofertowy
lub odstąpić od przetargu. Zmiana tych przepisów
umożliwia także PIR zgłoszenie trzech członków do
komisji przetargowej. Zmienione przepisy umożliwiają również rolnikom nabywającym grunty dokonanie
zabezpieczenia należności jedynie w formie hipoteki
i weksla in blanco oraz uzyskania prawa do niskiego
2% oprocentowania niespłaconej kwoty. Uzyskanie
tych udogodnień jest możliwe wyłącznie po przedstawieniu opinii Izby. Poza omówieniem tych zmian
dyrektor Włodzimierz Olszewski poinformował Radę
o gruntach przeznaczonych w najbliższym czasie do
sprzedaży przez ANR na terenie powiatu gdańskiego.
Ponadto w spotkaniu udział wzięli: Pan Waldemar
Mik – kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pruszczu Gdańskim, który omówił realizację płatności za rok
2012 oraz zmiany i możliwości pozyskania środków
w ramach innych programów, Pani Alina Wysocka
– kierownik BP ODR w Gdańsku, która przedstawiła
najbliższe plany działalności tej instytucji na rzecz rolników oraz Pan Zenon Bistram – Prezes Zarządu PIR, który zreferował najważniejsze działania Zarządu Pomorskiej Izby Rolniczej i Krajowej Rady Izb Rolniczych.
Pierwsze w tym roku posiedzenie Rady PIR odbyło się 5 marca br. w siedzibie Starostwa Powiatowego w Bytowie. W spotkaniu uczestniczył gospodarz - Starosta Jacek Żmuda-Trzebiatowski.
Po powitaniu i wprowadzeniu do tematów, Przewodniczący Leon Wnuk Lipiński poprosił Dyrektora OT
ANR Włodzimierza Olszewskiego o przedstawienie obwiązujących zasad sprzedaży ziemi w ANR z uwzględnieniem nowych rozporządzeń oraz ofert sprzedaży gruntów dla rolników i dzierżawców w powiecie bytowskim.
Anna Moś z Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Gdańsku omówiła temat opracowywania planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000, ze
szczególnym uwzględnieniem powiatu bytowskiego.
Aktualne zmiany w funkcjonowaniu doradztwa
rolniczego i zakres pomocy świadczonej rolnikom omówił Kierownik BP ODR w Bytowie Kazimierz Kulas.
Realizację płatności za rok 2012, przyjmowanie
wniosków na rok 2013, zmiany w programach rolnośrodowiskowych zaprezentowała Kierownik BP ARiMR Władysława Łangowska.
W trakcie posiedzenia członkowie Rady zgłaszali
problemy dotyczące szkód powodowanych przez kormorany i bobry, braku zadowalających rekompensat za
grunty na obszarach Natura 2000, braku jednoznacznego prawa umożliwiającego zakup ziemi rolnikom.
W posiedzeniu uczestniczyli również: burmistrz
Bytowa, wójtowie z gmin: Kołczygłowy i Lipnica oraz
przedstawiciele burmistrza Miastka i wójtów z gmin
powiatu bytowskiego. Zarząd PIR reprezentowała Beata Wika Czarnowska.
Wniosek:
Rada wnioskuje do Zarządu, aby wystąpił do KRIR
z wnioskiem o podjęcie inicjatywy zmiany ustawy o ochronie zwierząt zmierzającej do legalizacji w Polsce uboju rytualnego. Ten rodzaj uboju jest dozwolony w sąsiednich
krajach, a polscy rolnicy i przetwórcy ponoszą z tego tytułu
dość duże straty, gdyż w 2012 r. wartość eksportu takiego
mięsa (głównie drobiu i wołowiny) wyniosła 2,5 mld EUR.
Zenona Mazurczyk
Renata Wiczling
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
55
Pomorska Izba Rolnicza
Ferie zimowe 2013
W
dniach 11 - 22 lutego br., grupa 120 dzieci
z województwa pomorskiego, w wieku od
8 do 16 lat, wyjechała na ferie zimowe w
góry. Zimowisko zostało zorganizowane przez Krajową Radę Izb Rolniczych, Związek Młodych Rolników
oraz NSZZ RI „Solidarność” przy współpracy Pomorskiej Izby Rolniczej dla dzieci, których jedno z rodziców podlega ubezpieczeniu w KRUS.
Bal przebierańców
Relacja z Zimowiska Kasi Mazur z powiatu nowodworskiego:
„Ferie zimowe spędziliśmy w Zakopanem w dniach
11 - 20 lutego. Byliśmy zakwaterowani w pensjonacie „Halina”. Pogoda była wymarzona, jak na zimowisko, było
mroźno i bardzo śnieżnie. Mieliśmy wycieczki autokarowe
i spacery. Zwiedziliśmy liczne obiekty sakralne, widzieliśmy
skocznię narciarską. Prawdziwa frajda była, kiedy chodziliśmy na stok zjeżdżać na „jabłuszkach”, rzucać się śnieżkami. Kilka razy byliśmy na spacerze na Krupówkach, byliśmy
też na Gubałówce, ale był wtedy bardzo mglisty dzień. Fajną
rozrywką było wyjście do aquaparku i na lodowisko. Wieczorami było karaoke, dyskoteki, ognisko. Poznaliśmy wielu
ciekawych ludzi. Było bardzo fajnie”.
Anna Zaworska
Wyprawa w góry
Szkolenie dla rolników
W dniu 25 lutego br. w Nowej Karczmie
odbyło się szkolenie dla rolników dotyczące
bezpieczeństwa pasz i dobrostanu zwierząt
oraz aktualnych informacji z Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
O
rganizatorami spotkania byli Rada Powiatowa
Pomorskiej Izby Rolniczej Powiatu Kościerskiego, Gmina Nowa Karczma oraz Pomorski
Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku.
Roman Knitter z Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa omówił zasady wypełniania wniosków obszarowych oraz udzielił
informacji o planowanym naborze na modernizację
gospodarstw rolnych.
Lek. wet. Magdalena Wiczk z Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Kościerzynie przedstawiła
wymogi dobrostanu zwierząt obowiązujące od stycznia 2013 r. oraz bezpieczeństwo i higienę pasz.
Ożywioną dyskusję wywołał temat uboju gospodarczego zwierząt, jak również możliwości podawa-
56
nia leków weterynaryjnych i wykonywania zabiegów,
które są zastrzeżone wyłącznie dla lekarzy weterynarii. Rolnicy pytali o możliwość uzyskania uprawnień
wymaganych do dokonania uboju zwierząt na terenie
gospodarstwa rolnego, w celu pozyskania mięsa na
użytek własny.
Podczas spotkania poruszono także kwestię obostrzeń w gospodarowaniu na obszarach NATURA
2000. Andrzej Pollak, Wójt Gminy Nowa Karczma
poinformował o reakcji na pismo wyrażające zaniepokojenie rolników daleko idącymi ograniczeniami, proponowanymi w zapisach Planu Zadań
Ochronnych Doliny Środkowej Wietcisy. Wprawdzie
w wyniku reakcji Ministerstwa Środowiska oraz
Głównego Inspektora Ochrony Środowiska dokonano korekty zapisów zabraniających pozyskiwania
drewna w lasach prywatnych, lecz nadal nie przewiduje się rekompensaty za przesunięcie zbioru siana
dopiero na wrzesień.
Anna Zelewska
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Pomorska Izba Rolnicza
Nowy Wiec najlepszy w powiecie
starogardzkim!
W Zespole Szkół Publicznych w Jabłowie
odbył się IX Powiatowy Turniej Kół Gospodyń
Wiejskich. W pięciu konkurencjach rywalizowały
członkinie KGW z: Grabowa, Janowa, Kleszczewa,
Lalków, Lipinek Szlacheckich, Nowego Wieca,
Osieka, Pieców, Szlachty i Wielkiego Bukowca.
P
an Andrzej Dolny z Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego, jako przewodniczący jury,
przedstawił wyniki turnieju. Laureaci poszczególnych konkurencji to: KGW Grabowo (taniec), KGW
Lipinki Szlacheckie (śpiew), KGW Lalkowy (kapelusz),
KGW Wielki Bukowiec (chleb), KGW Osiek (tablica).
Grand Prix w Powiatowym Turnieju KGW Powiatu
Starogardzkiego przypadł paniom z KGW Nowy Wiec,
gm. Skarszewy i to one będą reprezentowały powiat
w Wojewódzkim Turnieju KGW, który odbędzie się
6 kwietnia w Sztumie. Uczestniczki Powiatowego Turnieju KGW otrzymały puchar i nagrody rzeczowe.
Nagrodę dla KGW Grabowo za konkurencję „Taniec” wręczyli: Pan Lech Kolaska - Członek Zarządu
Pomorskiej Izby Rolniczej oraz Pan Leszek Burczyk Starosta Powiatu Starogardzkiego.
Lilla Śledź
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
Nagrodę dla zwycięskiego KGW wręczyli
Pan Lech Kolaska - Członek Zarządu Pomorskiej Izby Rolniczej
oraz Pan Leszek Burczyk - Starosta Powiatu Starogardzkiego
Laureatki IX Powiatowego Turnieju KGW Powiatu Starogardzkiego
57
Doniesienia
Finał Krajowy Olimpiady Młodych
Producentów Rolnych 2013
W dniach 7 - 8 marca 2013 r. odbyła się
XXXI Krajowa Olimpiada Młodych
Producentów Rolnych. Olimpiada od wielu
lat cieszy się ogromnym zainteresowaniem
wśród młodych ludzi związanych
z rolnictwem. Jest współzawodnictwem
z zakresu wiedzy rolniczej, zarówno
praktycznej jak i teoretycznej.
O
rganizatorem Olimpiady był Zarząd Krajowy
Związku Młodzieży Wiejskiej. Patronat honorowy nad tegoroczną edycją Olimpiady objęli: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - Pan Stanisław
Kalemba, Marszałek Województwa Świętokrzyskiego
- Pan Adam Jarubas, Prezes Krajowej Rady Izb Rolniczych - Pan Wiktor Szmulewicz oraz Główny Inspektor Pracy - Pani Iwona Hickiewicz. Patronat naukowy
nad Olimpiadą objął Uniwersytet Rolniczy w Krakowie, Wydział Inżynierii Produkcji i Energetyki.
Do Finału Krajowego Olimpiady przystąpiło
69 uczestników - finalistów wojewódzkich, z których
większość stanowili rolnicy, studenci i uczniowie
szkół rolniczych.
Województwo pomorskie reprezentowali finaliści
etapu wojewódzkiego Olimpiady w Gdańsku, który
odbył się 14 grudnia 2012 r. Byli to: Michał Smentoch
(pow. kartuski), Adam Styn (pow. pucki), Rafał Ryngwelski (pow. chojnicki), Andrzej Turzyński (pow. człuchowski) i Karol Werachowski (pow. człuchowski).
test z zakresu produkcji roślinnej, zwierzęcej, mechanizacji rolnictwa, BHP oraz znajomości PROW 2007-2013. W jej wyniku wyłoniono 30 najlepszych uczestników, którzy przystąpili do części praktycznej. Po
podsumowaniu wyników testu i części praktycznej,
wybrano 10 osób z najwyższą liczbą punktów, które
zakwalifikowały się do ścisłego finału.
Część druga Finału odbyła się 8 marca br. w Centrum Konferencyjnym Targów Kielce. Po oficjalnym
otwarciu Targów Techniki Rolniczej „Agrotech”, organizatorzy przedstawili listę 10 finalistów. Każdy
z nich losował zestaw 3 pytań, na które udzielał ustnej
odpowiedzi przed komisją konkursową.
Finałowa dziesiątka
Do ścisłej dziesiątki Finału XXXI Olimpiady Młodych Producentów Rolnych zakwalifikował się reprezentant województwa pomorskiego - finalista Wojewódzkiej Olimpiady Młodych Producentów Rolnych
- Rafał Ryngwelski. W klasyfikacji końcowej pan Rafał
zajął czwarte miejsce w kraju. Gratulujemy tak wysokiej lokaty i życzymy dalszych sukcesów.
Reprezentacja woj. pomorskiego - od lewej: Michał Smentoch,
Adam Styn, Andrzej Turzyński, Rafał Ryngwelski, Karol Werachowski
Finał Krajowy Olimpiady składał się z dwóch części. Pierwsza cześć odbyła się 7 marca br. w Świętokrzyskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach, gdzie uczestnicy rozwiązywali pisemny
58
Nagrody od organizatorów dla laureata 4. miejsca
Rafała Ryngwelskiego
Sylwia Ceglarska
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Doniesienia
III Turniej Kół Gospodyń Wiejskich
– Żuławy i Powiśle w Starym Polu
W
Pomorskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego, Oddział w Starym Polu, 11 lutego br. odbył się III Turniej Kół Gospodyń Wiejskich
– Żuławy i Powiśle , który miał charakter eliminacji
powiatowych do Wojewódzkiego Turnieju Kół Gospodyń Wiejskich, który odbędzie się 6 kwietnia br.
w Sztumie. W turnieju wzięły udział koła gospodyń
wiejskich z miejscowości: Tychnowy, Trzciano, Glina,
Benowo i Ryjewo (powiat kwidzyński), Szymankowo,
Lasowice Wielkie oraz dwa koła z gminy Stare Pole
(powiat malborski), Czernin, Żuławka Sztumska, Bągart, Przezmark i Mikołajki Pomorskie (powiat sztumski). W ramach zmagań turniejowych Panie uczestniczyły w pięciu konkurencjach.
Pierwsza konkurencja polegała na przygotowaniu
domowego chleba. Komisja turniejowa oceniała m.in.:
jego smak i wygląd.
Panie uczestniczyły również w konkurencji
pn. ,,Moda – kapelusz”, gdzie modelki w wystylizowanych kreacjach prezentowały przepiękne kapelusze.
Był też śpiew i taniec. Każde z kół musiało zaśpiewać
dwie piosenki (w tym jedną ludową) i zaprezentować
się w tańcu (ludowym, regionalnym lub nawiązującym do wybranego kraju UE).
Konkurencja „Moda - kapelusz” - propozycje KGW z Przezmarka
(na górnym zdjęciu) i KGW z Tychnów (na zdjęciu poniżej)
Domowy chleb KGW z Czernina
Następna konkurencja polegała na przedstawieniu
tablicy pn. ,,Wizytówka koła”. Panie z KGW przygotowały plansze z prezentacją swoich osiągnięć i historii
powstania miejscowego swojego koła.
Wizytówka Koła Gospodyń Wiejskich w Lasowicach Wielkich
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
Prezentacja wokalna pań z KGW w Żuławce
59
Doniesienia
Dnia 16 marca br. odbył się IV Powiatowy
Turniej Kół Gospodyń Wiejskich Powiatu
Kościerskiego zorganizowany przez Biuro
Powiatowe Ośrodka Doradztwa Rolniczego
w Kościerzynie, przy współpracy ze
Starostwem Powiatowym w Kościerzynie
oraz Stowarzyszeniem Lokalna Grupa
Działania „Stolem”.
KGW z Ryjewa w tańcu
Grand Prix zdobyły panie z Koła Gospodyń Wiejskich z Tychnów. Jury wyróżniło również Koła z Czernina, Lasowic Wielkich oraz Przezmarka. Wszystkie te
grupy zostały zakwalifikowane do X Turnieju Kół Gospodyń Wiejskich Województwa Pomorskiego, który
odbędzie się 6 kwietnia w Sztumie.
G
ospodarzem Turnieju była gmina Lipusz, a impreza odbyła się w sali sportowej miejscowego
Zespołu Szkół. Patronat medialny sprawowały: Dziennik Bałtycki, Gryf Kościerski, Życie Kaszub,
Radio Kaszebe, Kurier Kaszubski, Telewizja Kaszuby,
portale: naszemiasto.pl, koscierzyna24info, kościerski.
info, koscierzyna.info. Cały turniej współfinansowany
był przez Stowarzyszenie LGD „Stolem” ze środków
Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju
Obszarów Wiejskich, ze środków Osi 4. Leader PROW
2007-2013.
W szranki konkursowe stanęło 5 KGW: z Waglikowic - gmina Kościerzyna, z Wdzydz Tucholskich – gmina Karsin, z Nowej Karczmy, z Lipusza oraz z Lip – gmina Stara Kiszewa. Rozegrano pięć konkurencji. Jury,
składające się z przedstawicieli Pomorskiego Ośrodka
Doradztwa Rolniczego w Gdańsku, Wojewódzkiego
Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych,
Starostwa Powiatu Kościerskiego oraz Stowarzyszenia
LGD „Stolem” oceniało najładniejszą tablicę mówiącą
o działalności danego koła, wybierało najsmaczniejszy
chleb pieczony przez panie z KGW.
Grand Prix zdobyło KGW z Tychnów
Wszystkie koła uczestniczące w turnieju otrzymały nagrody rzeczowe ufundowane przez sponsorów
oraz organizatorów.
Komisja podczas oceny smaku i sposobu prezentowania chlebów
upieczonych przez członkinie KGW
Wszystkie KGW uczestniczące w turnieju otrzymały nagrody rzeczowe
Turniej zorganizowany został przez PODR, Oddział w Starym Polu oraz Rejonowy Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych w Malborku.
W imieniu organizatorów dziękujemy sponsorom
za ufundowanie nagród dla uczestników turnieju.
Agnieszka Rojewska, Alina Ciesielska
60
KGW z Nowej
Karczmy
uwieczniło
na zdjęciach
najważniejsze
momenty ze
swojej
działalności
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Doniesienia
IV Powiatowy Turniej KGW Powiatu
Kościerskiego
Dużo wrażeń przyniosła konkurencja, w której przedstawicielki kół prezentowały najmodniejszy kapelusz.
Wszystkie koła prezentują kapelusze swojego pomysłu
Podczas kolejnej konkurencji - prezentacja dwóch
piosenek - wykonawcom, nucąc, pomagali zebrani na
trybunach goście.
KGW z Wdzydz Tucholskich wykonało piosenkę z repertuaru Eleni
Czas pomiędzy poszczególnym konkurencjami
umilały śpiewem panie z KGW w Dziemianach, które w ubiegłym roku zdobyły nagrodę Grand Prix III
Turnieju KGW. W przerwie, po zakończeniu konkursów, zanim komisja ogłosiła wyniki, wystąpił Zespół
Taneczny „Rytm” z Kościerzyny. W ramach degustacji
panie z KGW w Dziemianach przygotowały chleb ze
smalcem, bigos oraz ciasto domowej roboty. Jedzenia
nie zabrakło, bo wszystkie koła chętnie zapraszały na
poczęstunek do swoich stołów.
Zwycięzcami IV Turnieju KGW Powiatu Kościerskiego zostały panie z KGW w Lipuszu. Puchar Grand
Prix ufundował PODR w Gdańsku, główną nagrodę
Starostwo Powiatowe w Kościerzynie. Dodatkowo nagrody dla zwycięzcy ufundował BS w Lipuszu oraz
Pomorska Izba Rolnicza. Wszystkie koła uczestniczące
w turnieju otrzymały równorzędne nagrody ufundowane przez Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania „Stolem”. Ponadto poszczególne koła zostały obdarowane
nagrodami ufundowanymi przez swoich wójtów.
Zdobywczynie Grand Prix – Koło Gospodyń Wiejskich w Lipuszu
Konkurencja taneczna była bardzo zróżnicowana. Panie wykonywały tańce ludowe i tańce związane
z wybranym regionem Unii Europejskiej. Na pewno
zaskoczeniem był taniec bawarski z kuflem piwa wykonany przez KGW z Wąglikowic.
Pan Aleksander Mach - Dyrektor PODR w Gdańsku gratuluje paniom
z KGW Lipy
Paniom z KGW z Wąglikowic niestraszne były figury akrobatyczne
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
Podczas imprezy było mnóstwo zabawy i radości.
Panie zadeklarowały chęć uczestnictwa w kolejnych
turniejach.
Ewa Iwicka
61
W domu i zagrodzie
ZIOŁA W OGRODZIE
Bazylia znana i nieznana
Bazylia to roślina jednoroczna. Jest jednym z najpopularniejszych ziół stosowanych
w kuchni. Jej niezwykły aromat i charakterystyczny zapach nadają potrawom niepowtarzalny
i oryginalny smak.
Historia i pochodzenie bazylii
Ojczyzną bazylii są wschodnie rejony Indii i Sri Lanki. Jako roślina lecznicza, bazylia była wykorzystywana
w Egipcie już około 1500 lat p.n.e, o czym świadczą zachowane dokumenty z tego okresu. Do Europy przybyła razem z armią Aleksandra Wielkiego w IV w. p.n.e.,
gdy wielki zdobywca wracał z wypraw wojennych
w Azji. Z kolei do Polski przywędrowała w XVI w., najprawdopodobniej z Włoch.
Właściwości i zastosowanie
zalać wrzącą wodą, płyn ostudzić, zamoczyć w nim
gazę i przyłożyć do czoła. Sok wyciśnięty z bazylii, do
którego dodamy odrobinę miodu, ma działanie lekko
rozgrzewające. Roślina ta ma także działanie uspokajające, sprawdza się w sytuacji silnego, długotrwałego
stresu, przemęczenia i bezsenności, a jej właściwości
przeciwzapalne pomagają zwalczyć bóle stawów.
Bazylia jest również cenioną rośliną miododajną.
Zarówno same rośliny, jak i zawarty w nich olejek są
wykorzystywane jako naturalne repelenty do odstraszania nicieni i owadów.
Bazylia ma charakterystyczny aromatyczny, przypominający goździki, zapach. Dodana do potraw doskonale wyostrza ich smak. Świeże liście bazylii bardzo
dobrze komponują się z wszelkimi potrawami z pomidorów. Są niezastąpione podczas przygotowywania
potraw kuchni włoskiej, takich jak spaghetti z pomidorami czy też sos pesto. Bazylii używa się ponadto do
przyprawiania najrozmaitszych sałatek, dań z grochu,
grzybów i ogórków. Suszoną dodaje się do mięs, ryb
oraz potraw z fasoli i warzyw. Warto jednak pamiętać o
tym, że robi się to dopiero pod koniec gotowania.
Oprócz znanych walorów smakowych, bazylia posiada także właściwości lecznicze. Dodawana do wielu
potraw, ma zbawienny wpływ na układ trawienny. Dzięki niej możemy uniknąć wzdęć i pozbyć się niestrawności. Nie są to jedyne właściwości lecznicze bazylii, bo
jest ona także doskonałym lekarstwem na przeziębienie.
Napar z bazylii obniża gorączkę, a jako płukanka wspomaga leczenie infekcji gardła. Z suszonej bazylii można
także wykonać kompres na ból głowy. Wystarczy listki
Znanych jest około 60 gatunków bazylii, które
dzięki krzyżowaniu się między sobą wykształciły wiele form i odmian różniących się wysokością i pokrojem
roślin oraz barwą i wielkością liści. Najczęściej uprawiane są formy bazylii pospolitej, w tym:
- bazylia słodka, zielona o wszchstronnym zastosowaniu (odm. Italiano Classico, Kasia, Wala);
- bazylia grecka o drobnych, jasnozielonych liściach
i mocnym, pikantnym smaku, stosowana w kuchni
śródziemnomorskiej, zwłaszcza do sałatek, twarogu,
sosów, zapiekanek, pizzy, makaronów. Bazylia grecka
nadaje się także do całorocznej uprawy w doniczkach;
- bazylia cynamonowa z małymi listkami o cynamonowym aromacie i purpurowych kwiatach. Jadalne
są zarówno listki, jak i kwiaty. Odmiana ta cieszy się
największą popularnością w kuchni azjatyckiej;
- bazylia purpurowa o purpurowo-fioletowych liściach;
Bazylia słodka - zielona
Bazylia purpurowa
62
Gatunki i formy bazylii
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W domu i zagrodzie
- bazylia sałatkowa o szerokich i pomarszczonych liściach, polecana szczególnie do sałatek.
W handlu dostępne są też nasiona bazylii cytrynowej (podgatunek bazylii pospolitej), która posiada podłużne, owalne, matowe liście o jasnozielonym kolorze.
Poleca się ją szczególnie do przyprawiania potraw z ryb.
Wymagania klimatyczne i glebowe
Bazylia jest rośliną ciepłolubną. Najlepiej czuje się
w temperaturze 20 - 25o C. W związku z tym nie powinna być sadzona zbyt wcześnie, aby nie narazić
roślin na uszkodzenia spowodowane przez wiosenne przymrozki. Zioło dobrze rośnie na stanowisku
słonecznym, dostatecznie wilgotnym, osłoniętym od
zimnych wiatrów, najlepiej o wystawie południowej.
Największe zapotrzebowanie na wodę występuje w
okresie kiełkowania i początkowego wzrostu roślin.
Bazylia udaje się na każdej glebie ogrodowej, ale najlepsze efekty daje uprawa na glebach żyznych, o wysokiej kulturze, zasobnych w składniki pokarmowe.
Bazylię można uprawiać z siewu wprost do gruntu
i z rozsady. Pierwszy sposób powszechny jest w uprawie towarowej. Nasiona wysiewa się do gruntu w połowie maja, w rzędy co 40 cm, na głębokość 0,5 - 1 cm.
W tej technologii należy pamiętać o tym, że w pierwszym okresie wegetacji rośliny rozwijają się bardzo
wolno, w związku z czym trzeba zadbać o ich odchwaszczenie, by nie musiały konkurować z szybciej
rozwijającymi się chwastami.
W ogrodach przydomowych polecana jest uprawa
z rozsady. Nasiona wysiewa się wówczas do doniczek
na początku kwietnia, a w połowie maja rozsadę wysadza się do gruntu, w rozstawie 20 x 40 cm.
W trakcie suszy wskazane jest podlewanie bazylii.
Zbiór i konserwacja bazylii
Do celów przyprawowych liście bazylii powinny
być zebrane jeszcze przed kwitnieniem. Pędy bazylii ścina się dość wysoko nad ziemią (około 8 - 10 cm). Rośliny suszy się w warunkach naturalnych, w zacienionym,
suchym, czystym i przewiewnym miejscu. Po wysuszeniu bazylia powinna zachować naturalną jasnozieloną
Bazylia grecka
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
Czy wiesz, że...
• W Indiach bazylia uważana była za roślinę o właściwościach niemal magicznych, miała bowiem chronić
przed klątwą.
• W starożytnym Egipcie pojawiała się w rodowych
herbach.
• W niektórych częściach Meksyku do dzisiaj noszona
jest w portfelach po to, aby przyciągała pieniądze
i zapewniła wierność kochanki lub kochanka.
• We Włoszech bazylia symbolizowała miłość. Była
również prezentem, jaki wręczało się na szczęście
posiadaczom nowego domu.
• Niektórzy wierzą, że bazylia przynosi szczęście również w biznesie.
• W greckim kościele prawosławnym stosuje się ją przy
sporządzaniu wody święconej.
• Olejek eteryczny z bazylii wykorzystywany jest
w perfumerii.
• Nalewki oleiste z bazylii odstraszają owady i łagodzą
dolegliwości po użądleniach.
barwę oraz specyficzny aromat. Suszone zioła należy
przechowywać w szczelnych pojemnikach.
Inną metodą konserwacji bazylii jest zamrażanie.
Domowym sposobem można to wykonać na dwa
sposoby: w całości lub w wodzie. Podczas zamrażania w całości liście i pędy powinny być umieszczone
w szczelnych, foliowych torebkach, które zapobiegają
utracie aromatu, a następnie w sztywnym pudełku, by
nie uległy zgnieceniu. Z kolei zamrażanie ziół w wodzie polega na umieszczeniu posiekanych liści bazylii
w pojemnikach na lód, zalaniu ich wodą i zamrożeniu.
Tak sporządzone kostki w dowolnym czasie można
wykorzystać do przyprawiania potraw.
Bazylię konserwuje się również, przyrządzając aromatyczne octy i oleje. Im dłużej zioło przebywa w zalewie, tym bardziej intensywne są jego aromat i smak. Dla
uzyskania pożądanego efektu konieczne jest, aby gałązka bazylii była zawsze całkowicie przykryta płynem.
Na podstawie literatury opracowała
Bożena Korzańska
Bazylia cytrynowa
63
W domu i zagrodzie
Pomidorowe ciekawostki
W tym roku sklepy ogrodnicze oferują wiele nowych odmian pomidorów do uprawy
w ogrodach i na działkach. Kilka z nich prezentujemy poniżej.
1.
Cornabel F1 (fot. 1) – odmiana wczesna, polecana do nasadzeń pod osłonami. Owoce w kształcie wydłużonej
papryki, o masie ok. 180 - 250 g, wielokomorowe, bardzo mięsiste, soczyste, aromatyczne - w smaku podobne
do pomidora malinowego.
4.
Corazon F1 (fot. 2) - odmiana w typie
„bawole serce”, polecana do nasadzeń
pod osłonami. Owoce duże (200 g),
mięsiste i bardzo smaczne, o kształcie
żebrowanej gruszki. Ze względu na
dużą plenność, korzystne jest zmniejszenie liczby owoców w gronie.
2.
Delizia F1 (fot. 3) - odmiana bardzo
wczesna, polecana do nasadzeń pod
osłonami. Tworzy spłaszczone, pofałdowane, wielokomorowe owoce
z piętką, o masie 250 g. Wyróżnia je
bardzo dobry smak.
5.
Green Zebra (fot. 4) - odmiana gruntowa, o zielonych owocach w jaśniejsze i ciemniejsze paski. Miąższ również zielony o smaku zaskakującym
połączeniem słodyczy i pikantności.
Owoce o masie 70 g.
3.
Talon (fot. 6) - odmiana gruntowa,
karłowa, wiotkołodygowa, średnio
wczesna, przeznaczona na przecier
i soki oraz na domowe przetwory,
bardzo smaczna. Owoce intensywnie
czerwone, o masie ok. 150 g, lekko
spłaszczone, o lekko żebrowanej powierzchni, bardzo twarde. Miąższ arbuzowaty, jednolity, mięsisty, niezwykle aromatyczny.
64
Tigerella (fot. 5) - odmiana wysoka
o ciągłym typie wzrostu, uprawiana w gruncie przy palikach oraz pod
osłonami. Owoce małe, około 3,5 cm
średnicy, mięsiste, smaczne, w żółto
-pomarańczowe paski. Pomidor przeznaczony jest do bezpośredniego
spożycia i dekoracji potraw.
7.
Cherrola F1 (fot. 7) - wczesna, plenna odmiana o owocach typu cherry
do uprawy pod osłonami i w polu.
Owoce kuliste, czerwone, drobne (20 25 g), zgromadzone po ok. 20 szt. na
długich gronach.
6.
Bożena Korzańska
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
W domu i zagrodzie
Pyszne rogaliki
ROGALIKI CZEKOLADOWO-KOKOSOWE
CROISSANTY
Rozczyn: 250 ml mleka • 2 łyżki cukru • 1 op. suszonych
drożdży (7 g).
Ciasto: 3 jaja • 250 ml oleju • 150 g wiórków kokosowych
• 3 łyżki kakao • ok. 1 kg mąki.
Syrop: 300 ml wody • 300 g cukru • 1,5 torebki cukru waniliowego.
Przygotować rozczyn: do letniego mleka dodać
cukier i drożdże, poczekać, aż nasz starter ruszy i podwoi swoją objętość.
Przygotować ciasto. Zmiksować jaja, dodając powoli olej i wyrośnięty rozczyn. Masę podzielić na dwie
części. Do pierwszej wsypać wiórki kokosowe i dodać
tyle mąki, aby ciasto było lekko ścisłe. Do drugiej masy
dodać 3 łyżki kakao i mąkę, wyrabiając ciasto jak poprzednio. Przełożyć porcje ciasta do miseczek, przykrywając je ściereczką i odstawiając, aż powiększą swoją
objętość. Po tym czasie każde ciasto trzeba podzielić
na 4 równe części. Wziąć pierwszy kawałek ciemnego
ciasta, rozpłaszczyć go w dłoniach i rozwałkować go
w kształcie koła na lekko posypanym mąką blacie na
grubość 3 - 4 mm. Tak samo postąpić z jasnym ciastem.
Na ciemny krążek nałożyć jasny (teraz nasze ciasto jest
bardzo grube) i wałkując, powiększyć koło, przy okazji ciasta się skleją. Rozwałkowane koło podzielić na
8 części. Każdy powstały trójkąt należy rozwałkować
wszerz i wzdłuż, aby była możliwość zwinięcia ciasta
w rogalik. Podstawę rogalika lekko naciąć po środku
na 1 cm i całość zwijać od podstawy do stożka. Końcówkę lekko zwilżyć, aby ładnie skleiła się z ciastem
i ukształtować lekko wygięty rogalik. Odkładać na blachę wyłożoną papierem do pieczenia. Postępować tak
z pozostałymi trójkątami i ciastem. Z podanej porcji
wychodzą 32 rogaliki. Nagrzać piekarnik do 180o C.
Rogaliki piec 15 - 20 minut.
Przygotować syrop. Cukier rozpuścić w wodzie
i gotować, aż się trochę zredukuje (stanie się gęściejszy). Upieczone rogaliki pokryć powstałą pomadą.
Kiedy wchłonie się, smarować ciastka kolejny raz, aż
do wyczerpania syropu. Pokrycie lukrem utrzymuje
rogale dłużej świeże i nadaje im słodyczy.
2 łyżki + 1 łyżeczka suchych drożdży • 70 ml (1/3 szklanki) wody o temperaturze pokojowej • 570 g (4 szklanki) mąki pszennej do wypieków (np. tortowej) • 50 g
(1/4 szklanki) cukru • 1 łyżka soli • 250 ml (1 szklanka)
mleka o temperaturze pokojowej • 250 g masła średnio schłodzonego • 1 roztrzepane jajko.
W kubeczku wymieszać drożdże z wodą, odstawić na 5 minut. W dużej misce umieścić mąkę, cukier,
sól, mleko i drożdże, wymieszać za pomocą drewnianej łyżki, później mieszać składniki ręką lub mikserem
z hakiem do ciasta drożdżowego. Kiedy ciasto zacznie
formować się w kulę, wyjąć je na posypaną mąką stolnicę, wyrabiać delikatnie przez 5 minut, rozpłaszczając ciasto i zbierając boki do środka. Im mniej wyrabiania, tym
lepsze ciasto. Uformować kulę z ciasta, włożyć ją do miski wysmarowanej masłem, przykryć folią przeźroczystą
i odstawić do wyrośnięcia na 1 godzinę w temperaturze
pokojowej. Wstawić do lodówki na kolejne 1/2 godziny.
Na lekko posypanej mąką stolnicy rozwałkować
ciasto na prostokąt około 23 x 38 cm, gruby na 1 cm.
Zostawić na 5 minut. Masło rozpłaszczyć i uformować
prostokąt 12 x 8 cm, gruby na 1 cm (masło powinno
mieć taką samą konsystencję jak ciasto). Masło ułożyć w dolnej części prostokąta (powinno zajmować
1/3 jego część), zawinąć górną 1/3 część prostokąta
w stronę środka, a dolną 1/3 część z masłem zawinąć
na górną 1/3 część (tak jak składa się list urzędowy).
Docisnąć i zlepić brzegi.
Na posypanej mąką stolnicy rozwałkować ciasto
wzdłuż na prostokąt 3 razy dłuższy od wyjściowego,
powinien mieć około 40 cm długości i być na 2 cm gruby. Ponownie złożyć jak list. Ułożyć na talerz i włożyć
do lodówki bez przykrycia na 10 minut.
Ponownie rozwałkować ciasto wzdłuż na prostokąt 3 razy dłuższy niż wyjściowy. Ponownie złożyć
na 3 części jak list. Schłodzić przez 10 minut. Jeszcze
raz rozwałkować na prostokąt i złożyć jak list. Ciasto
obsypać mąką, zawinąć dokładnie w folię i włożyć do
lodówki na minimum 2 godziny.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
65
W domu i zagrodzie
Ciasto rozwałkować na długi, płaski prostokąt
około 30 x 76 cm i cienki na 1/2 cm. Ostrym nożem
przekroić ciasto w połowie, przyciąć równo boki. Ciasto pokroić na trójkąty, wysokie na około 15 cm od
wierzchołka do podstawy trójkąta. Zwinąć w rogale,
rozpoczynając od podstawy trójkąta do końca wierzchołka. Dwie blachy do pieczenia wyłożyć papierem
do pieczenia. Wyłożyć rogale zawiniętym wierzchołkiem pod spód rogala. Układać je na blasze w odstępach 5 cm, wyginać w kształt księżyca i delikatnie
przyciskać końce do podłoża. Posmarować jajkiem
i odstawić do wyrośnięcia w temperaturze pokojowej
na 2 godziny bez przykrycia.
20 minut przed pieczeniem nagrzać piekarnik do
220o C. Rogale ponownie posmarować jajkiem i wstawić do środkowej części piekarnika, temperaturę obniżyć do 200o C. Rogale piec przez 15 - 20 minut na złoty
kolor. Studzić na metalowej kratce. W trakcie pieczenia pierwszej partii, drugą blachę włożyć bez przykrycia do lodówki.
ROGALIKI WARSTWOWE
1 kg mąki • 70 g drożdży • 250 ml ciepłego mleka • 50 ml
kwaśnej śmietany • 3 jajka • 1 łyżeczka soli • 4 łyżki cukru • 200 g miękkiego masła • jajko + łyżka wody.
Nadzienie (według uznania): krem orzechowy, twarda
marmolada.
Do 1/2 szklanki mleka wkruszyć drożdże, wsypać
łyżeczkę cukru, wymieszać do rozpuszczenia i odstawić do wyrośnięcia.
Do dużej miski wsypać mąkę, dodać cukier, sól,
kwaśną śmietanę i jajka, wymieszać. Do mąki wlać
drożdże i resztę mleka. Zagnieść ciasto. Przykryć ściereczką i odstawić na godzinę.
Blat posypać mąką, wyłożyć ciasto i podzielić na
pół, każdą połowę rozdzielić na 8 części. Każdą kulkę rozwałkować do wielkości naleśnika, posmarować
masłem, przykryć kolejnym plackiem, posmarować
masłem i tak do 8. placka (ostatniego placka nie smarować masłem). Stos ciasta rozwałkować na kształt
koła o średnicy 55 cm. Podzielić na 12 trójkątów, nałożyć nadzienie i zwinąć formując kształt rogala. Posmarować jajkiem wymieszanym z wodą. Odstawić na
15 - 30 minut. Tak samo postąpić z drugą częścią ciasta.
Piec na złoty kolor w temp. 200o C.
66
ROGALIKI ZIEMNIACZANE Z MARMOLADĄ
350 g mąki pszennej • 250 g ugotowanych ziemniaków
• 150 g cukru pudru • 1 jajko • 2 łyżeczki proszku do
pieczenia • 1 łyżka oleju słonecznikowego lub rzepakowego • twarda marmolada na nadzienie • 1 jajko do
posmarowania rogalików przed pieczeniem.
Ziemniaki zmielić, dodać mąkę z proszkiem do
pieczenia, cukier, olej i jajko. Zagnieść ciasto, podzielić
na kilka części i cienko rozwałkować (na grubość około
2 - 3 mm). Przy pomocy dużego talerza wyciąć z ciasta
koło. Podzielić jak pizzę, na 8 trójkątów, na każdy nałożyć łyżeczkę nadzienia i zwijając ku środkowi, formować rogaliki. W taki sam sposób postąpić z pozostałymi
kawałkami odłożonego ciasta. Przed pieczeniem rogaliki posmarować jajkiem roztrzepanym z 1 łyżką wody,
można oprószyć je perłowym cukrem. Rogaliki układać
na blaszce wyłożonej papierem do pieczenia. Piec około
25 minut w temperaturze 170º C na złoty kolor.
KRUCHE ROGALIKI Z POWIDŁAMI
3 szklanki mąki • 250 g margaryny do pieczenia • 250 g
serka homogenizowanego
Nadzienie: konfitura, powidła.
Wszystkie składniki zagnieść ze sobą. Ciasto podzielić na 4 części i rozwałkować na koło. Koło podzielić na 8 części. Na każdym trójkącie położyć małą
łyżeczkę konfitury i zwijać rogaliki. Przygotowne
rogaliki kłaść na blasze wyłożonej papierem do pieczenia. Piec do uzyskania pięknego, złotego koloru w
temperaturze 180º C (około 20 minut). Upieczone rogaliki posmarować lukrem.
(red.)
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Oferty
Usługi
Korekcja racic u bydła.
Wiadomość: tel. kom. 608868322.
Regeneracja części do maszyn rolniczych i budowlanych (sita otworowe, żaluzjowe, klepiska, posiewacze,
sprzęgła, sworznie, pompy hydrauliczne, siłowniki, rozdzielacze). Wiadomość: tel. (55) 619 80 85, (55) 231 25 30,
tel. kom. 509349400, Jegłownik.
Kowalstwo artystyczne. Produkcja i montaż kutych
ogrodzeń, bram i balustrad ozdobnych. Kompleksowe
wykonawstwo. Tanio i solidnie.
Wiadomość: tel. kom. 515678415.
Punkt Unasieniania Zwierząt wykonuje inseminacje.
Oferuje nasienie buhajów ras mlecznych i mięsnych,
według potrzeb hodowców. Współpracuje ze Stacją
Hodowli i Unasieniania Zwierząt Sp. z o.o. w Bydgoszczy. Wiadomość: tel. kom. 601655772.
Zatrudnię
Gospodarstwo rolne o powierzchni 540 ha zatrudni
zarządcę ze znajomością produkcji roślinnej i zwierzęcej. Mile widziana znajomość języka angielskiego.
Wiadomość: tel. (55) 247 89 26 lub (55) 245 01 68.
Kupię
Knury i maciory (szybki odbiór).
Wiadomość: tel. kom. 505481136.
Skóry królicze. Wiadomość: tel. kom. 602714793.
Kombajn zbożowy Bizon Super lub Bizon Record oraz
przystawkę do kukurydzy.
Wiadomość: tel. kom. 795807728.
Pług Kverneland, siewnik lub agregat uprawowo
-siewny, opryskiwacz i rozsiewacz do nawozów dwutalerzowy oraz przyczepę rolniczą D55.
Wiadomość: tel. kom. 794365678.
Agregat 4- lub 5-metrowy do uprawy przedsiewnej,
bronę talerzową, sortownik, sadzarkę i kombajn do
ziemniaków oraz opony, felgi i silnik do kombajna Bizon. Wiadomość: tel. kom. 790318118.
Sprzedam
Ogierka 7-miesięcznego rasy zimnokrwistej po Greczynie (programowy). Wiadomość: tel. kom. 602878433.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
Ciągnik C-360, r. prod. 1982; przyczepę; ścinacz zielonek; agregat uprawowy Ares, szer. rob. 2,8 m.
Wiadomość: tel. kom. 698906321.
Przyczepę zbierającą Deutz Fahr, r. prod. 1989, ład.
8 t na tandemie, łamany dyszel, 33 noże na dwóch belkach z możliwością wyłączenia jednej lub dwóch, wałki dozujące, panel sterowania z ciągnika - stan idealny.
Wiadomość: tel. (58) 687 46 75, gm. Lipusz.
Agregat uprawowy bierny z wałkami rozdrabniającymi do ciągnika Ursus C-360; rozrzutnik lejowy do
nawozów; kompletny silnik do DT 100 M w dobrym
stanie; spychacz gąsienicowy DT w dobrym stanie;
pokosówkę Fortschritt E-301 z hederem taśmowym do
zbioru rzepaku, kminku, grochu, ogórecznika itp. oraz
opielacz ciągnikowy do buraków, stan dobry.
Wiadomość: tel. kom. 602584241.
Dmuchawę 7,5 KW oraz żmijkę dł. 6 m, 3 sita. Stan
b. dobry. Wiadomość: tel. kom. 664921744.
26 ha ziemi otoczonej lasami, budynek mieszkalny
(3 pokoje, 2 łazienki, kuchnia), stajnię z 5 boksami, silosy zbożowe (2 szt.). Wiadomość: Boroszewo, gmina
Tczew, tel. kom. 664921744.
Ciągnik Ursus 1014, napęd turbo, r. prod. 1986 i ciągnik Ursus C-385, r. prod. 1986.
Wiadomość: tel. (55) 276 14 64.
Ciągnik Zetor 12111, „szóstka” z napędem, pierwszy
właściciel, r. prod. 1990, rejestrowany, stan b. dobry,
cena - 45 000 zł. Wiadomość: tel. kom. 600975710.
Ciągnik John Deere 3040, 90 KM, stan b. dobry, kabina komfort, wspomaganie kierownicy, mały przebieg;
ciągnik Massey Ferguson 135, 50 KM, uszkodzony silnik (taki jak w 3 p); ciągnik Ursus C-360, stan idealny,
kabina, nowe opony; brony 5-polowe „16”, składane,
prawie nieużywane; dmuchawę do siana z kompletem
rur i kolan; beczki do kiszenia ogórków; wał pierścieniowo-talerzowy, szer. rob. 3 m.
Wiadomość: tel. kom. 504626142, Kwidzyn.
Baloty sianokiszonki (większą ilość), możliwość załadunku i transportu. Wiadomość: tel. kom. 660896165,
gmina Czersk.
Pług 5-skibowy Unia Grudziądz, stan b. dobry oraz
sianokiszonkę. Wiadomość: tel. kom. 532553486.
Baloty sianokiszonki cięte (100 szt.) oraz baloty siana
(40 szt.). Wiadomość: tel. kom. 698398021.
67
Oferty
Wapno rolnicze z dowozem
Wiadomość: tel. kom. 518910391.
Przyczepę samozbierającą Krone z nożami tnącymi;
schładzalnik do mleka o poj. 1280 l, z odzyskiem ciepłej wody; agregat prądotwórczy i wyciąg obornika
linowy. Wiadomość: tel. kom. 785296287, Miastko.
Kosiarkę rotacyjną dwuletnią Mewa z przetrząsaczem
o szer. rob. 2,1 m, stan b. dobry (skosiła 7 ha) oraz kombajn Bizon Super z sieczkarnią, wózkiem, całkowicie
sprawny. Wiadomość: tel. kom. 692462447.
Słomę w okrągłych balotach (70 sztuk). Wiadomość:
gmina Cedry Wielkie, tel. kom. 663347016.
Ziemniaki sadzeniaki kwalifikowane z najkorzystniejszego rejonu – z Pomorza, odm. Satina, kaliber 35 - 55 mm,
cena 1400 zł/t, Primadonna, kaliber 35 - 50 mm, cena
1000 zł/t; worki - 50 kg lub BB - 1100 kg.
Wiadomość: Karwno k. Czarnej Dąbrówki, woj. pomorskie, tel. kom. 785 456 189.
Opryskiwacz Pilmet o poj. 300 l oraz agregat uprawowy cyklotiller o szer. rob. 2,3 m wraz z siewnikiem.
Wiadomość: tel. kom. 604138054.
Kombajn Bizon Record ze stołem do rzepaku i podbieraczem pokosów; przyczepę o ład. 10 t; agregat ścierniskowy oraz bronę talerzową o szer. rob. 3,4 m.
Wiadomość: tel. kom. 697068600.
Sortownik do ziemniaków Puck, stan b. dobry, cena
- 4 900 zł (do negocjacji) oraz agregat uprawowy prod.
polskiej, szer. rob. 2,7 m.
Wiadomość: tel. kom. 697580947.
Działkę k. Chojnic o pow. 22 000 m2 na każdą działalność lub mniejszą, z przyłączami. Siedlisko k. Chojnic
o pow. 44 000 m2 lub 22 000 m2 z budynkami w stanie
surowym. Wiadomość: tel. kom. 691877920.
Sianokiszonkę; kombajn zbożowy Volvo; kopaczkę
dwurzędową do ziemniaków, stan b. dobry oraz czeski cyklop Nujn. Wiadomość: tel. kom. 604697016.
Pług Kverneland, siewnik lub agregat uprawowo
-siewny, opryskiwacz i rozsiewacz do nawozów dwutalerzowy oraz przyczepę rolniczą D55.
Wiadomość: tel. kom. 794365678.
Pług obrotowy 4-skibowy Kuhn, mało używany.
Wiadomość: tel. kom. 500563684.
68
Jałówkę - termin wycielenia 11 kwietnia 2013 r. (obora pod oceną PFHBiPM). Wiadomość: gmina Cedry
Wielkie, tel. kom. 694762726.
Szuflę do materiałów sypkich na tył ciągnika C-360.
Wiadomość: tel. kom. 661623122.
Jałówki hodowlane rasy limousine (od 200 - 400 kg).
Wiadomość: gm. Łęczyce, tel. kom. 509564113.
Materiał siewny kwalifikowany pszenicy jarej odm.
Rospuda C1. Wiadomość: gmina Cedry Wielkie, tel.
kom. 500333456.
Sadzonki truskawek i malin z dowozem do klienta.
Wiadomość: tel. kom. 501599332.
Baloty sianokiszonki. Wiadomość: tel. kom. 502058584.
Sianokiszonkę - baloty (200 szt.), cena - 60 zł/szt.
Wiadomość: tel. kom. 606961368.
Dom w surowym stanie o powierzchni 240 m2 na
działce 9,5-arowej w Prabutach. Wiadomość: tel. kom.
661319728 (dzwonić wieczorem).
Byka 100% limousine urodzonego w maju 2011 r., cena
- 10 zł za 1 kg. Wiadomość: tel. kom. 669736966.
Dmuchawę do siana stojącą z kompletem rur (nowa,
nieużywana). Wiadomość: tel. kom. 661319728 (wieczorem), gm. Prabuty.
Słomę pszenną i żytnią w okrągłych balotach (200 szt.).
Wiadomość: tel. kom. 506074104, gm. Kwidzyn.
Rozrzutnik obornika dwuosiowy o ład. 4 t, stan b. dobry, cena - 3 500 zł. Wiadomość: tel. kom. 887417994.
Ciągnik ES i skuter Koliber.
Wiadomość: tel. kom. 698975344, k. Zblewa.
Wywrotkę o ład. 3,5 t, cena - 2 600 zł oraz przyczepę
sztywną o ład. 3,5 t, cena - 1900 zł. Ceny do uzgodnienia. Wiadomość: tel. kom. 508870567, gm. Malbork.
Przyczepę ciągnikową rolniczą Kirowiec JPT S12 o ład.
12 t i agregat uprawowo-siewny Famarol o szer. rob.
3 m. Stan techniczny urządzeń dobry. Ceny do uzgodnienia. Wiadomość: tel. kom. 661757172.
Ciąg dalszy ofert sprzedaży na str. 12
4/2013 • Pomorskie Wieści Rolnicze
Rozrywka dla dorosłych i dla dzieci
1
2
3
4
5
6
7
8
9
A
10
11
KUPON 4
B
C
D
E
Kwiecień 2013
F
G
H
I
J
K
Hasło:
B-2
F-7
J-6
E-2
G-9 A-6
F-6
K-5
H-7 C-4
A-4
B-2 D-7
POZIOMO:
A - 1) przysmak z patelni
C - 1) rzeźba terenu
D - 6) głos jelenia
E - 1) popularna sieć radiowa
F - 5) dmuchawiec
G - 1) rodzaj wiszącej lampy
H - 7) znany prezenter telewizyjny
I - 1) ptak łowny
J - 6) dzielnica Warszawy
K - 1) pod filiżanką
PIONOWO:
1 - G) piętro wczesnej kredy
2 - A) jedna ze stron monety
2 - I) kształci artystów (skrót)
3 - E) mieszanie win
4 - A) tarcza Zeusa
5 - F) autor „Czarodziejskiej góry”
6 - A) jednostka strukturalna nerki
6 - I) bieg zdarzeń
7 - F) grecki skrót imienia Jezus
8 - A) wiosną w ogrodzie
8 - H) narząd słuchu
9 - F) wada oczu
10 - H) miasto w Rosji w Republice Komi
11 - F) chłopiec Barbie
Wśród czytelników, którzy do 20 kwietnia 2013 r. nadeślą do redakcji w Starym Polu prawidłowe rozwiązanie
krzyżówki wraz z kuponem, rozlosujemy nagrodę książkową.
Rozwiązanie z nr. 3/2013 – HASŁO: „WITAJ WIOSNO!”.
Nagrodę wylosowała: Bożena Muła z Miastka. Nagrodę prześlemy pocztą.
Wykreślanka dla dzieci
Wykreślcie z diagramu podane słowa. Są one wpisane poziomo lub pionowo, a niektórych liter użyto dwukrotnie. Nieskreślone litery, czytane kolejno
rzędami, utworzą rozwiązanie.
R
Z
O
D
K
I
E
W K
A
S
A
G
S
Ł
O
Ń
C
E
P
A
G
R
A
B
I
E
W
I
O
Ł
O
Ó
O
S
E
N
N
A
G
A
N
D
E
S
Z
C
Z
K
O
T
Y
E
R
Z
Ą
T
A
N
D
A
I
K
N
A
S
I
O
N
A
P
O
R
Z
Ą
D
K
I
N
A
DESZCZ
GRABIE
NASIONA
OGRÓDEK
POGODA
PORZĄDKI
RZODKIEWKA
SAŁATA
SŁOŃCE
ZAGONY
Poniżej znajduje się czwarta
część rysunku składającego się
z 11 elementów. Wśród dzieci
(do lat 13), które do 20 grudnia
2013 roku nadeślą cały rysunek,
naklejony na karcie pocztowej,
rozlosujemy rower.
KUPON 4
Kwiecień 2013
Wśród dzieci, które do 20 kwietnia 2013 r. nadeślą do redakcji prawidłowe
rozwiązanie wykreślanki wraz z kuponem, rozlosujemy nagrodę książkową.
Rozwiązanie z nr. 3/2013 – HASŁO: „WIELKANOCNY ZAJĄCZEK”.
Nagrodę wylosowała: Weronika Patzwald ze Szkaradowa Wielkiego.
Nagrodę prześlemy pocztą.
Pomorskie Wieści Rolnicze • 4/2013
Konkurs
dla wytrwałych
Rozwiązania krzyżówki i wykreślanki
należy przysyłać na adres:
PODR w Gdańsku, Oddział w Starym Polu
82-220 Stare Pole, ul. Marynarki Wojennej 21
69
POMORSKIE WIEŚCI ROLNICZE
POMORSKI OŚRODEK DORADZTWA ROLNICZEGO W GDAŃSKU
80-001 Gdańsk, ul. Trakt św. Wojciecha 293
tel. (58) 326 39 00, fax (58) 309 09 45
e-mail: [email protected]
www.podr.pl
WYDAWCA:
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
Pomorska Izba Rolnicza
REDAKCJA:
Oddział w Starym Polu
82-220 Stare Pole, ul. Marynarki Wojennej 21
tel. (55) 270 11 11 lub 270 11 00, fax 270 11 62
e-mail: [email protected]
DZIAŁ REKLAMY I PRENUMERATY:
Oddział w Strzelinie
76-200 Słupsk 2
tel. (59) 847 12 88, fax (59) 847 12 81
e-mail: [email protected]
Lubań, tel. (58) 688 20 11, (58) 688 21 50,
fax (58) 688 22 52, e-mail: [email protected]
KOLEGIUM REDAKCYJNE:
mgr inż. Krzysztof Pałkowski (przewodniczący), mgr inż. Andrzej
Dolny, mgr inż. Antoni Hajdaczuk, Jarosław Jelinek (Pomorska
Izba Rolnicza), mgr inż. Zdzisław Kołodziejski, mgr inż. Bożena
Korzańska (red. naczelna), mgr inż. Andrzej Okrój, dr inż. Daniel
Roszak, mgr inż. Jan Rozenek, mgr inż. Ewa Szymańska,
mgr Beata Wójcik
ODDZIAŁY
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku
80-001 Gdańsk, ul. Trakt św. Wojciecha 293
tel. (55) 270 11 32, e-mail: [email protected]
SKŁAD KOMPUTEROWY:
Dział Systemów Produkcji Rolnej, Standardów Jakościowych
i Doświadczalnictwa w Lubaniu
83-422 Nowy Barkoczyn
tel. (58) 688 20 11, (58) 688 21 50, fax (58) 688 22 52,
e-mail: [email protected]
RAPORT Z RYNKU - na podstawie danych z Biur Powiatowych
BP ODR Bytów
ul. Wojska Polskiego 33, 77-100 Bytów, tel. (59) 822 27 52
e-mail: [email protected]
KOREKTA:
BP ODR Chojnice
ul. 31 Stycznia 56, 89-600 Chojnice, tel./fax (52) 397 41 12
e-mail: [email protected]
Wanda Ciecholewska i Bożena Korzańska
ODR w Gdańsku oraz biuletynu „Rynek zbóż” MRiRW
zestawiła Barbara Kukowska
mgr Lucyna Lesińska
BP ODR Człuchów
Osiedle Młodych 9, 77-300 Człuchów, tel. (59) 834 24 34
e-mail: [email protected]
DRUK:
Przedsiębiorstwo Prywatne „WiB”
ul. Sobieskiego 14, 80-216 Gdańsk, tel. (58) 522 30 29
BP ODR Gdańsk
ul. Trakt św. Wojciecha 293, 80-001 Gdańsk, tel. (58) 326 39 22
e-mail: [email protected]
NAKŁAD: 4 200 egz
PRENUMERATA:
Wpłaty przyjmujemy na konto:
PODR w Gdańsku, Bank Millennium S.A.
Nr 77 1160 2202 0000 0002 28960837 - Rachunek PLN
CENA PRENUMERATY:
półroczna – 12,00 zł + 12,00 zł (koszty przesyłki) = 24,00 zł
roczna – 22,00 zł + 22,00 zł (koszty przesyłki) = 44,00 zł
Prenumeratę przyjmują również doradcy BP ODR.
CENNIK ODPŁATNOŚCI
ZA MATERIAŁY INFORMACYJNO-REKLAMOWE
Ogłoszenia, komunikaty i informacje handlowe,
artykuły sponsorowane (czarno-białe):
cała strona - 800 zł + VAT; 1/2 strony - 480 zł + VAT;
1/4 strony - 300 zł + VAT; 1 cm2 - 1,60 zł + VAT
Reklamy kolorowe wewnątrz numeru:
cała strona - 1200 zł + VAT; 1/2 strony - 720 zł + VAT
1/4 strony - 400 zł + VAT; 1/8 strony - 240 zł + VAT
Reklamy kolorowe na okładce:
II i III - 1400 zł + VAT; IV - 1800 zł + VAT
Zamieszczenie wkładki reklamowej - 500 zł + VAT
Drobne ogłoszenia od rolników są zamieszczane
bezpłatnie.
Ogłoszenia te można zgłaszać telefonicznie:
tel. (55) 270 11 32, 270 11 31 lub 270 11 30,
drogą elektroniczną: e-mail: [email protected]
albo listownie na adres redakcji.
Redakcja nie zwraca tekstów niezamówionych i nie drukuje ich
bez podania przyczyny. Redakcja zastrzega sobie również prawo
redagowania i skracania nadesłanych materiałów.
Za treść ogłoszeń, tekstów sponsorowanych i reklam zleconych
Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Gdańsku nie ponosi
odpowiedzialności. Ogłoszenia dla rolników indywidualnych są
bezpłatne. Przyjmują je doradcy BP ODR lub można je przesłać
pocztą.
Wszystkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przetwarzanie
i rozpowszechnianie bez zgody PODR w Gdańsku lub autora
publikacji jest zabronione.
70
BIURA POWIATOWE OŚRODKA DORADZTWA ROLNICZEGO
CENA 1 egz. - 2,00 zł
BP ODR Kartuzy
ul. Hallera 1, 83-300 Kartuzy, tel./fax (58) 681 42 67
e-mail: [email protected]
BP ODR Kościerzyna
ul. Wodna 14, 83-400 Kościerzyna, tel./fax (58) 686 89 18
e-mail: [email protected]
BP ODR Kwidzyn
ul. Grudziądzka 8, 82-500 Kwidzyn, tel. (55) 261 34 59
e-mail: [email protected]
BP ODR Lębork
ul. Czołgistów 5, 84-300 Lębork, tel. (59) 862 21 72
e-mail: [email protected]
BP ODR Malbork
ul. Marynarki Wojennej 21, 82-220 Stare Pole, tel. (55) 270 11 19
e-mail: [email protected]
BP ODR Nowy Dwór Gdański
Plac Wolności 1, 82-100 Nowy Dwór Gd., tel. (55) 247 28 68
e-mail: [email protected]
BP ODR Puck
ul. Wejherowska 5, 84-100 Puck, tel. (58) 673 28 77
e-mail: [email protected]
BP ODR Słupsk z siedzibą w Strzelinie
76-200 Słupsk 2, tel. (59) 847 12 81
e-mail: [email protected]
BP ODR Starogard Gdański
Nowa Wieś Rzeczna, ul. Rzeczna 18, 83-200 Starogard Gd., tel. (58) 562 49 63
e-mail: [email protected]
BP ODR Sztum
ul. Mickiewicza 39, 82-400 Sztum, tel. (55) 267 04 33
e-mail: [email protected]
BP ODR Tczew
ul. Wojska Polskiego 6, 83-110 Tczew, tel. (58) 531 38 27
e-mail: [email protected]
BP ODR Wejherowo
ul. Sobieskiego 241, 84-200 Wejherowo, tel. (58) 672 13 09
e-mail: [email protected]

Podobne dokumenty