na grzyby - Most.org.pl

Komentarze

Transkrypt

na grzyby - Most.org.pl
NA GRZYBY !!!
WPROWADZENIE
po
ry roku
:: TEMAT ::
p
r
Grzyby uznaje się w najnowszej systematyce za całkiem odrębny świat
organizmów (królestwo), odmienny od świata roślin i zwierząt. Charakterystycznym dla tych organizmów jest brak możliwości produkcji pokarmu, a więc większość grzybów to pasożyty pobierające pokarm z innych
organizmów lub saprofity odżywiające się martwą materią, np. drewnem. Te
najczęściej oglądane przez nas w lasach grzyby mikoryzowe współżyją na
zasadzie symbiozy z korzeniami drzew.
Specyficzna jest budowa grzybów. Ich ciało składa się ze strzępek, które powiązane ze sobą tworzą grzybnie. U grzybów kapeluszowych część grzybni ukryta jest najczęściej pod ziemią. To co trafia do naszych koszyków to
owocniki produkujące zarodniki.
Grzyby spełniają istotną rolę w środowisku posiadając jako jedyne właściwość rozkładu ligniny, a także przyczyniając się w dużej mierze do rozkładu celulozy. Oba te związki budują tkanki drewna. Tak więc grzyby są niezbędne do prawidłowego obiegu materii wprowadzając ponownie do gleby
szczątki martwych gałęzi, pni czy liści.
Grzyby od starożytności są szeroko wykorzystywane w medycynie. Modrzewnik lekarski, gatunek obecnie w Polsce rzadki i chroniony, znany był
średniowiecznym medykom jako panaceum min. na malarię i gruźlicę. Przełomowe wyizolowanie w 1938 roku z pędzlaków (gatunków pleśniaków) penicyliny wprowadziło nas w świat antybiotyków i umożliwiło leczenie wielu
chorób. Grzyby obecnie pomagają człowiekowi w produkcji witamin.
4
ze
d sz
kolaka
CELE OGÓLNE:
» zapoznanie z zasadami odejmowania i
dodawania,
» kształtowanie zasad poprawnego odżywiania się,
» formowanie zasad poprawnego zachowania się w otoczeniu przyrody.
CELE OPERACYJNE:
Uczestnik wykona następujące czynności:
» potrafi rozróżnić formy grzybów grzyby wielkoowocnikowe, huby,
drożdże, pleśń,
» własnymi słowami umie opowiedzieć
o zasadach zbioru grzybów i zna przynajmniej jeden gatunek grzyba jadalnego,
» potrafi wymienić jedno pozytywne i
negatywne oddziaływanie grzybów w
otoczeniu człowieka.
WIEK: 4 - 5 lat
JESIEŃ
FORMA PRACY:
» indywidualna, zbiorowa
MATERIAŁY:
Atlas lub przewodnik do oznaczania
grzybów, dwa wiklinowe kosze, papierowe kule o średnicy około 5 cm w
dwóch kolorach.
1
4
:: TEMAT ::
pory roku
przedszkolaka
NA GRZYBY !!!
ZAJĘCIA 1. KOSZ PEŁEN MAŚLAKÓW
MIEJSCE: SALA
PRZYGOTOWANIA WSTĘPNE
1. Przygotuj nieco drożdży, cukier, mąkę i mleko. Produkty powinny mieć temperaturę pokojową, a mleko winno
być lekko podgrzane. Mąkę przesiej przez sito.
2. Kilka dni przed zajęciami namocz kromkę chleba i pozostaw w ciepłym miejscu w celu wyhodowania pleśni.
W trakcie zajęć przetrzymuj kromkę w szczelnie zamkniętym pudełku plastikowym z przeźroczystym wieczkiem ze względu na jej szkodliwe oddziaływanie na zdrowie.
3. Zbierz z pni drzew i pniaków różne gatunki hub. Oznacz je posługując się przewodnikami do rozpoznawania
grzybów (patrz literatura).
4. Zbierz w lesie jadalne grzyby wielkoowocnikowe lub zakup duże egzemplarze pieczarek.
5. Znajdź liście dębu zarażone mączniakiem dębowym (biały, mączny nalot) oraz liście klonu z czerniakiem klonowym (czarne, niewielkie plamy z żółtawą obwódką).
6. Wykonaj odpowiednią liczbę kopii arkuszy pracy ucznia A i B, stosownie do liczby uczestników.
PRZEBIEG ZAJĘĆ
JESIEŃ
A. PRZYGOTOWANIA
1. Poproś, aby dzieci usiadły w kole. Przeczytaj im opowiadanie o jesiennym lesie.
2. Rozdaj uczestnikom czyste kartki papieru i poleć, aby narysowali na nich wyprawę na grzyby do jesiennego
lasu.
3. Na podłodze rozłóż wszystkie prace wraz z powiększonymi rysunkami owocników gatunków chronionych oraz
fotografiami gatunków jadalnych i trujących. Opowiedz dzieciom o budowie grzybów w której podstawową rolę
odgrywa grzybnia, najczęściej nie widoczna dla oczu. Na powierzchni gleby widzimy owocniki, które składają
się z trzonu i kapelusza. Jednak tak zbudowane są tylko grzyby wielkoowocnikowe. Poza nimi mamy bardzo
dużą liczbę innych rodzajów grzybów i mogą się one znacznie różnić się wyglądem.
4. Zaproś dzieci do stołu na którym rozłożone są różne rodzaje i formy grzybów. Poproś, aby uważnie im się przyjrzały.
5. Na skórce chleba mamy przykład pleśni. To także postać różnych grup grzybów. Strzępki pleśni są trujące i bardzo niebezpieczne dla zdrowia. Przestrzeż dzieci, aby nigdy nie spożywały pokarmów (np. chleba, owoców) na
których samoistnie pojawiła się pleśń.
6. Przedstaw liście drzew zarażone grzybami. Ich kształt przypomina białe lub czarne plamy. Tutaj grzyby są pasożytami, a więc odżywiają się sokami produkowanymi przez liście drzew.
B. ĆWICZENIA
1. Zaproponuj przedszkolakom udział w grze „Kosz pełen maślaków”. Podziel grupę na dwa zespoły. Dla każdego
zespołu przygotuj wiklinowy koszyk. Na podłodze rozsyp 30 papierowych kul w dwóch kolorach np. czerwonym i zielonym. Kulę mogą być zastąpione przez piłeczki, klocki itp. Rozsypane przedmioty będą pełniły rolę
maślaków. Poproś dzieci, aby wyobraziły sobie, że są na grzybobraniu. Zadaniem każdej z grup będzie jak
najszybsze zebranie wszystkich kul w określonym kolorze. Wygrywa ta grupa, której uda się to jako pierwszej.
2
4 PORY ROKU PRZEDSZKOLAKA
:: TEMAT ::
NA GRZYBY !!!
4
pory roku
przedszkolaka
Jednak grzyby mogą być zbierane jedynie w momencie kiedy słychać dźwięk tamburynu, kiedy tamburyn milknie dzieci zatrzymują się bez ruchu.
2. Po zabawie poleć, aby dzieci usiadły w kręgu. Krótko objaśnij zasady zbierania grzybów w lesie:
» zbieramy tylko grzyby dobrze sobie znane, tak aby nie spożyć grzybów trujących,
» grzyby wykręcamy delikatnie, a nie ścinamy nożem, ponieważ odcięta resztka owocnika rozkładając się szkodzi grzybni,
» nie zbieramy grzybów zbyt młodych (można je pomylić z niejadalnymi) oraz bardzo starych (rozsiewają one
zarodniki i dzięki temu grzyby mogą pojawić się w nowych miejscach),
» grzyby zbieramy do koszy, nieodpowiednie do tego celu są plastikowe siatki, reklamówki.
3. Nie należy niszczyć w lesie grzybów niejadalnych i trujących, bowiem spełniają one tam istotną rolę dla zwierząt
i drzew. Warto także znać grzyby chronione, których zbieranie jest zakazane z powodu rzadkości występowania
(patrz rysunki).
4. Poproś, aby spośród zebranych przykładów grzybów przedszkolaki wybrały największy oraz najmniejszy. Czym
te grzyby różnią się od siebie?
5. Rozdaj arkusze A i poproś o wycięcie grzybów i ułożenie ich od najmniejszego do największego. Rysunki przedstawiają różne formy wzrostu borowika szlachetnego. Odbywa się on w sprzyjających warunkach niezwykle
szybko.
6. Wprowadź pojęcia „ODEJMOWANIE” i „DODAWANIE” kolejno zabierając i dodając poszczególne grzyby do
zbioru. Odjęcie to zniknięcie, strata czegoś. Dodanie to powiększenie ilości, zyskanie.
7. Kolejnym zadaniem dzieci będzie zakreślenie prawidłowych odpowiedzi na arkuszu pracy ucznia B. Co zostanie
po odjęciu i dodaniu określonych rzeczy?
8. Na samym końcu zajęć przynieś duże naczynie do którego razem z dziećmi dodajcie kolejno drożdże, cukier,
mąkę i lekko podgrzane mleko. Naczynie okryjcie kocem i pozostawcie na godzinę. Przedszkolaki na własne
oczy będą mogły się przekonać jak szybko potrafią rosnąć grzyby.
ZAJĘCIA 2. GRZYBOBRANIE
PRZYGOTOWANIA WSTĘPNE
JESIEŃ
MIEJSCE: TEREN (LAS, PARK)
1. Wybierz fragment lasu (parku, ogrodu) w którym można spotkać owocniki różnych gatunków grzybów.
2. Zaopatrz się w atlas do rozpoznawania grzybów oraz gumowe rękawiczki.
PRZEBIEG ZAJĘĆ
A. PRZYGOTOWANIA
1. W czasie spaceru staraj się wraz z przedszkolakami odnaleźć jak najwięcej owocników grzybów. Postarajcie się
je oznaczyć za pomocą atlasu grzybów.
2. Na przykładzie grzyba jadalnego zademonstruj prawidłowy zbiór poprzez wykręcenie owocnika. Nie należy
zbierać grzybów zbyt młodych oraz starych.
4 PORY ROKU PRZEDSZKOLAKA
3
4
:: TEMAT ::
pory roku
przedszkolaka
NA GRZYBY !!!
3. Wskaż istotne cech na podstawie których oznaczamy gatunek grzyba:
» kształt podstawy kapelusza np. blaszkowy, rurkowy,
» kształt kapelusza np. stożkowy, półkulisty, jajowaty.
» barwę kapelusza ,
» pierścienie i osłony na trzonie.
4. Duże znaczenie dla szeregu grzybów mają ich związki z określonymi drzewami. W momencie znalezienia danego gatunku warto się rozejrzeć, by rozpoznać, z którym drzewem grzyb ten żyje w symbiozie np. koźlarza
czerwonego napotkamy w pobliżu brzóz i topól, maślaka żółtego wyłącznie pod modrzewiami.
B. ĆWICZENIA
1. Na zakończenie grzybobrania zaproponuj zabawę w memo. Rozłóż na ściółce kilka grzybów. Poproś, by dzieci
przyjrzały się im przez moment. Mogą policzyć owocniki. Następnie nakryj je chustą i poleć by uczestnicy w tym
czasie zamknęli oczy. Usuń jeden z elementów i ponownie odkryj grzyby. Zapytaj co zmieniło się w zbiorze?
2. Kiedy chcemy utrudnić zabawę zwiększamy liczbę elementów i wprowadzamy różne ich rodzaje np. szyszki,
liście.
ZADANIE DLA PRZEDSZKOLAKÓW
Poszukaj wśród produktów spożywczych np. w sklepie lub w domu, tych do których wytworzenia użyto grzybów
np. chleb, bułki, kwas chlebowy, pizza itp. Narysuj wszystkie znaleziska i przynieś rysunki do przedszkola.
JESIEŃ
CIEKAWOSTKI
4
1. Hubą lub hubką (czyrem) określano dawniej tkanki grzybów nadrzewnych, najczęściej z rodziny żagwiowatych, które poddane moczeniu w saletrze i suszeniu, a następnie roztarte na pył stanowiły doskonały środek do
rozpalania ognisk krzesiwem.
2. Pierwszą grupą odkrytych antybiotyków są penicyliny wytwarzane przez grzyby z rodzaju Penicillium . W
medycynie wykorzystuje się ich właściwości bakteriobójcze.
3. Drożdże spożywcze są jednokomórkowymi, żyjącymi w koloniach grzybami z klasy workowców. Rozmnażają się przez pączkowanie odżywiając głównie związkami cukrów. Stosowane są w przemyśle piwowarskim,
gorzelniczym, winiarskim i piekarniczym.
4 PORY ROKU PRZEDSZKOLAKA
:: TEMAT ::
NA GRZYBY !!!
4
pory roku
przedszkolaka
SŁOWNICZEK TRUDNIEJSZYCH POJĘĆ
Czerwona Lista Grzybów Wielkoowocnikowych – zbiór gatunków zagrożonych wyginięciem lub zanikłych na
terenie Polski na przestrzeni XIX i XX wieku. Wraz z rejestrem podana jest klasyfikacja każdego gatunku wraz
z kategoriami np. Ex -wymarły i zaginione na stanowiskach naturalnych, E – wymierające, R - rzadkie. Obecnie
na liście tej znajdują się 963 gatunki grzybów.
Grzyby wielkoowocnikowe – grzyby których owocniki osiągają rozmiar większy niż 5 mm.
Ksylobionty – grzyby występujące na drewnie.
Symbioza – rodzaj współżycie dwóch (lub więcej) organizmów przynoszący oboju korzyści, a nie powodujący
strat.
WYBRANE POZYCJE LITERATURY
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Fluck M. Atlas grzybów. Oznaczanie, zbiór, użytkowanie. Delta. Warszawa 2001.
Grzyby, łatwe i pewne rozpoznawanie. Przewodnik. Wydawnictwo FK. Warszawa 2007.
Snowarski M. Atlas grzybów. Pascal. Warszawa 2005.
Pegler. P. Grzyby Polski i Europy. Larousse. Warszawa 2003.
http://darynatury.w.interia.pl
http://www.grzyby.pl/
http://pl.wikipedia.org/
JESIEŃ
4 PORY ROKU PRZEDSZKOLAKA
5
4
:: TEMAT ::
pory roku
przedszkolaka
OWADY WOKÓŁ NAS
NASZE GRZYBY CHRONIONE - TABLICA 1
JESIEŃ
Szyszkowiec łuskowaty Strobilomyces strobilaceus
Gatunek spokrewniony z borowikami, związany z lasami różnego typu, rośnie w pobliżu buków, a także jodeł i świerków. Owocniki możemy obserwować latem i jesienią. Jadalny, ale
o bardzo niewielkich walorach smakowych. Rzadki, objęty ochroną gatunkową.
6
4 PORY ROKU PRZEDSZKOLAKA
:: TEMAT ::
NA GRZYBY
OWADY
WOKÓŁ!!!NAS
4
pory roku
przedszkolaka
NASZE GRZYBY CHRONIONE - TABLICA 2
Smardz jadalny Morchella esculenta
JESIEŃ
Wczesnowiosenny grzyb, którego możemy spotkać w lasach liściastych, parkach, ogrodach
od końca marca do maja. Posiada charakterystyczne wgłębienia na główce nazywane alweolami. Ukrywają one zarodniki. Gatunek rzadki, objęty ochroną ścisłą, znajdujący się na
Czerwonej Liście Grzybów Wielkoowocnikowych w Polsce. Jadalny.
4 PORY ROKU PRZEDSZKOLAKA
7
4
:: TEMAT ::
pory roku
przedszkolaka
NA GRZYBY !!!
NASZE GRZYBY CHRONIONE - TABLICA 3
JESIEŃ
Purchawica olbrzymia Langermannia gigantea
Purchawica olbrzymia należy do grzybów posiadających największe owocniki na świecie
ważące do 20 kg. W Polsce spotykana jest najczęściej na północy kraju na pastwiskach,
łąkach, w ogrodach. Jest grzybem nitrofilnym (azotolubnym), czasem towarzyszy roślinom
o podobnych wymaganiach np. pokrzywom. Młode owocniki są jadalne, jednak w Polsce
jest ona objęta ścisłą ochroną.
8
4 PORY ROKU PRZEDSZKOLAKA
:: TEMAT ::
OWADY
WOKÓŁ!!!NAS
NA GRZYBY
4
pory roku
przedszkolaka
NASZE GRZYBY CHRONIONE - TABLICA 4
Gwiazdosz wzniesiony Geastrum fornicatum
JESIEŃ
Gatunek bardzo rzadki w Polsce, sklasyfikowany jako wymierający. Podlega ścisłej ochronie.
Spotykany w miejscach z obfitą ściółką tj. starych lasach liściastych, zaopuszczonych parkach.
Bierze udział w rozkładzie martwego drewna.
4 PORY ROKU PRZEDSZKOLAKA
9
4
:: TEMAT ::
pory roku
przedszkolaka
NA GRZYBY !!!
NASZE GRZYBY CHRONIONE - TABLICA 5
JESIEŃ
Soplówka jodłowa Hericium flagellum
Soplówka jodłowa to jeden z kilku przedstawicieli rodzaju soplówek. Jej owocniki pojawiają
się w czasie wilgotnej aury głównie na powalonych pniach jodeł i świerków. Wyglądem
przypomina nieco koralowiec o białym lub kremowym kolorze. Grzyba tego możemy niezwykle rzadko napotkać późnym latem lub jesienią. Jest gatunkiem wymierającym, objętym
ochroną ścisłą.
10
4 PORY ROKU PRZEDSZKOLAKA

Podobne dokumenty

pobierz broszurę w formacie pdf - Polskie Towarzystwo Mykologiczne

pobierz broszurę w formacie pdf - Polskie Towarzystwo Mykologiczne rozwiązaniem (mimo skrótowego zapisu), gdyż nie wszystkie gatunki w obrębie tych rodzajów mają równie wysoki priorytet ochronny. Zdarzają się też wśród nich gatunki obce, które pojawiły się na tere...

Bardziej szczegółowo