Zajrzyj do książki (*)

Komentarze

Transkrypt

Zajrzyj do książki (*)
Wzrastanie
w modlitwie
Seria ABC MISTYKI – ORAR
pod redakcją o. Aleksandra Szczukieckiego OCD
Dotychczas ukazały się:
1.
2.
3.
Pierwsze kroki na modlitwie (2008)
Modlitwa w ciszy z ojcem Marią Eugeniuszem
od Dzieciątka Jezus (2008)
Modlitwa nieustanna (2008)
Wzrastanie
w modlitwie
FLOS CARMELI
POZNAŃ 2009
© Copyright for the Polish edition by
FLOS CARMELI, 2009 – wydanie I
Tytuł oryginału
Fichas de Oracion, Monte Carmelo, Burgos 1998
Tłumaczenie
Marek Kępiński OCD, Antoni Rachmajda OCD
Imprimi potest
Roman Jan Hernoga OCD, Prowincjał
Warszawa dn. 20.11.2008 r.; L. dz. 331/P/2008
Wydawca
FLOS CARMELI
ul. Działowa 25, 61-747 Poznań
tel.: 061/856-08-34; fax: 061/856-09-47
[email protected]
www.floscarmeli.poznan.pl
ISBN: 978-83-88570-63-6
Spis treści
Rozdział 1. Doświadczenie modlitwy św. Teresy od Jezusa..... 9
Dlaczego przywoływać osobistą historię
Teresy od Jezusa? ..................................................................9
Etapy na drodze modlitwy................................................. 10
Pierwsze wspomnienie: „tak modliłam się, gdy byłam
dzieckiem” ........................................................................... 14
Wskazówki do rozwaŜań................................................... 17
Rozdział 2. Modlitwa trudna.............................................................19
Początkowa gorliwość ....................................................... 21
Wielkie przeszkody ............................................................ 21
PoraŜka ................................................................................. 24
Nieustanne zmaganie się ................................................... 25
Wskazówki do rozwaŜań................................................... 28
Rozdział 3. Modlitwa dojrzała. Kontemplacja...........................29
Trzeci etap: modlitwa mistyczna Teresy ........................ 29
Końcowa synteza: sens terezjańskiego opowiadania .. 32
Wskazówki do rozwaŜań................................................... 34
Rozdział 4. Przygotowanie, etapy i cele modlitwy.....................39
Przygotowanie modlitwy................................................... 41
Etapy: rozwój modlitwy .................................................... 47
Cele – dokąd prowadzi droga modlitwy......................... 51
Wskazówki do rozwaŜań................................................... 52
Rozdział 5. Charakterystyka modlitwy terezjańskiej..............55
Modlitwa terezjańska rodzi się z przyjaźni..................... 56
Jest dynamiczna .................................................................. 57
Opiera się na Słowie BoŜym............................................. 59
Jest chrystocentryczna........................................................ 60
Jest apostolska i eklezjalna................................................ 61
5
Wzrastanie w modlitwie
Zmierza ku kontemplacji................................................... 62
Jest dobra dla grupy............................................................ 64
Jest drogą.............................................................................. 64
Wskazówki do rozwaŜań................................................... 65
Rozdział 6. Modlitwa w grupie.........................................................69
Na wzór wspólnoty z Dziejów Apostolskich.................. 69
Czym jest modlitwa w grupie?......................................... 70
Charakterystyka modlitwy w grupie................................ 71
Horyzonty i moŜliwości modlitwy w grupie.................. 74
Teresa od Jezusa
wzorem modlitwy w grupie.............................................. 75
Rozdział 7. Być człowiekiem, aby się modlić..............................77
Znaczenie naszych ludzkich postaw
dla modlitwy........................................................................ 77
Łaska bazuje na naturze..................................................... 78
Zamiast mówić o modlitwie,
pomówmy o tym, który się modli.................................... 79
Oczyszczenie naszego serca.............................................. 81
Wskazówki do modlitwy osobistej.................................. 81
Rozdział 8. „Portret” modlącej się osoby......................................87
W relacji z Bogiem............................................................. 88
W relacji z bliźnimi............................................................. 89
W relacji ze światem .......................................................... 91
W relacji ze samym sobą................................................... 93
Wskazówki dla modlitwy osobistej................................. 94
Rozdział 9. Człowiek zdolny do przyjaźni z Bogiem...............95
Twarzą w twarz................................................................... 95
Bóg uniŜony......................................................................... 97
Jak przybliŜyć się do Chrystusa?...................................... 97
Słuchając Słowa.................................................................. 99
Zadania osoby modlącej się............................................101
6
Rozdział 10. Człowiek i jego bliźni..................................................103
Miłość – przyjaźń..............................................................104
PrzybliŜenie tajemnicy Boga ..........................................106
Kondycja człowieka.........................................................107
Człowiek i społeczeństwo ...............................................109
Rozdział 11. Zasadnicze postawy..................................................... 111
Wzajemne przyjęcie członków wspólnoty...................111
ZałoŜenia co do dobrego przyjęcia ................................112
Akceptacja «wszystkiego» we mnie..............................114
Przyjęcie .............................................................................115
Wskazówki na cały tydzień.............................................117
Rozdział 12. Przemiany społeczne a modlitwa..........................121
Przemiany dotknęły równieŜ modlitwę ........................121
Nowy obraz Boga.............................................................122
Nowy obraz człowieka ....................................................123
Nowy obraz świata ...........................................................123
Modlitwa wobec dzisiejszych zmian.............................124
Wskazówki dla osobistej modlitwy...............................127
Rozdział 13. Modlić się ciałem ..........................................................135
Nasze ciało – protagonista,
z którym winniśmy się liczyć .........................................135
Postawa modlitewna.........................................................136
Gesty ...................................................................................139
Rozdział 14. Tajemnica Boga ............................................................141
Czy Bóg jest trudny?........................................................142
Źródła wielkich trudności................................................142
Co mamy czynić? .............................................................145
Inne moŜliwości................................................................146
Czy Bóg odpowiada?.......................................................148
7
Wzrastanie w modlitwie
Zastosowane skróty:
∗ skróty biblijne za Biblią Tysiąclecia
∗ dzieł św. Teresy od Jezusa:
Dd – Droga doskonałości
F – Księga fundacji
M – Zamek wewnętrzny, Mieszkania
W – Wołanie duszy do Boga
ś – Księga mojego Ŝycia
∗ dzieł św. Jana od KrzyŜa:
Dg –
LJ –
Nc –
Pd –
Pm –
S –
Droga na Górę Karmel
Listy
Noc ciemna
Pieśń duchowa
Płomień miłości
Słowa światła i miłości
∗ pozostałe skróty:
KK – Konstytucja dogmatyczna o Kościele
Lumen gentium Soboru Watykańskiego II
8
Rozdział 1.
Doświadczenie modlitwy
św. Teresy od Jezusa
Dlaczego przywoływać osobistą historię
Teresy od Jezusa?
Z róŜnych przyczyn ściśle pedagogicznych:
poniewaŜ jej doświadczenie jest waŜną lekcją
chrześcijańskiej modlitwy; poniewaŜ została ona
opowiedziana przez nią samą w sposób „zaraźliwy”, prowokujący i zachęcający; poniewaŜ ona
sama jest przekonana, Ŝe jej doświadczenie
modlitwy jest punktem wyjścia całej stworzonej
przez nią pedagogiki modlitwy.
9
Wzrastanie w modlitwie
J 1,38-39
ś 8,5
Święta Teresa jest ewangelistką modlitwy.
Zwiastuje ją jako dobrą nowinę. Nie mówi o niej
na poziomie teoretycznym, jak o problemie
teologicznym czy technice jogi. Modlitwa jest
wydarzeniem łaski, które przydarzyło się Teresie i odmieniło jej Ŝycie. Święta jest przekonana, Ŝe relacja przyjaźni z Chrystusem jest wydarzeniem zbawczym dla kaŜdego, kto się modli.
Opowiadając je, przekazuje swoje doświadczenia. Jest to wzywanie na wzór ewangelicznego przyjdźcie i zobaczcie . A kto jej nie rozpoczął,
na miłość Pana błagam go, niechaj nie pozbawia
się takiego dobra […] mam nadzieję w miłosierdziu
Boga, gdyŜ nikt nie obrał Go za przyjaciela, [komu
by On nie odpłacił] .
▼
▼
Etapy na drodze modlitwy
Teresa od Jezusa opowiadała wielokrotnie
historię swej przyjaźni z Bogiem – historię modlitwy. W swoich relacjach (Sprawozdania, Księga
Ŝycia, Zamek wewnętrzny) rozróŜniła wyraźnie dwa
poziomy: poziom głębokiego doświadczenia –
10
Doświadczenie modlitwy św. Teresy od Jezusa
doświadczenia Boga – i poziom doświadczeń
epizodycznych, które znaczą jej drogę.
Doświadczenie głębokie ma w sobie coś niemoŜliwego do wypowiedzenia. Jest to sam fakt
relacji Teresy z Bogiem, zainicjowanej przez
Niego; relacji, która powoli i delikatnie przenika
Ŝycie Teresy, a w końcu przeobraŜa je i budzi
w niej wątpliwości, czy to ona sama Ŝyje, czy
raczej Chrystus Ŝyje w niej. Niewątpliwie właśnie
z tej głębi czerpią moc słowa, którymi Święta
opowiada nam doświadczenia wyznaczające
drogę jej modlitwy.
Te doświadczenia są dla nas o wiele bardziej
dostępne: mają w sobie coś wzorcowego, co
sprawia, Ŝe przypominają wzloty i upadki naszej
modlitwy. W ogólnym zarysie, sama Teresa
naszkicowała schemat historii swej modlitwy
w trzech duŜych etapach:
∗ modlitwa dziecięca;
∗ modlitwa z czasów, gdy miała 20-30 lat;
11
Wzrastanie w modlitwie
∗ etap końcowy, modlitwa Teresy 40-60letniej (Święta „nawróciła się” około 40.
roku Ŝycia, a zmarła w wieku lat 67).
Wspomniane trzy etapy święta charakteryzuje następująco:
∗ w Teresie-dziecku rodzi się modlitwa spontaniczna i otwarta, niemal kontemplacyjna
i prozelicka;
∗ jako osoba dorosła, będąc juŜ zakonnicą,
po kryzysie wieku dojrzewania i młodości,
Teresa doświadcza cięŜkiej walki trudnej
modlitwy, pełnej wzlotów i upadków, stawia
sobie ascetyczne wymagania;
∗ w końcu, dzięki decydującemu faktowi
nawrócenia i całkowitemu oddaniu się
Chrystusowi, władzę nad Świętą uzyskuje
modlitwa, która staje się siłą nadrzędną
wobec niej, konieczną i nieuniknioną;
Duch Święty modli się w Teresie – jest to
czas modlitwy mistycznej.
12
Doświadczenie modlitwy św. Teresy od Jezusa
Przejście przez owe trzy tak odmienne etapy
(czas modlitwy łatwej, czas modlitwy trudnej
i czas modlitwy nieodzownej – jak oddychanie
albo jak słońce) wyznacza drogę duchowego
rozwoju Teresy i, w pewien sposób, ukazuje
proces kaŜdej chrześcijańskiej modlitwy.
W duszy dziecka, jeśli nie ma ku temu
przeszkód, toruje sobie przejście świadomość
Boga, która otwiera się i rozprzestrzenia w modlitwie. W młodości, wcześniej czy później, modlitwa i modlący przechodzą, podobnie jak Teresa, przez kryzys związany z dojrzewaniem;
wówczas potrzebne jest wypróbowanie i oczyszczenie w tyglu trudności i upokorzeń (tak jak
w przypadku Teresy) lub poprzez pustynię,
oschłość serca i ciemność wiary. Wszystko to
pozwala dotrzeć do pełni chrześcijańskiej modlitwy.
W przypadku Teresy owe trzy etapy nie
następowały po sobie z „naleŜytą” ciągłością.
Między pierwszą i drugą fazą, między czasem
dojrzewania i pierwszymi latami młodzieńczymi,
13
Wzrastanie w modlitwie
pojawia się szczelina. Inne pęknięcie nastąpiło
później, w „latach trudnych”: wątpliwości,
przerwy w modlitwie, a nawet jej porzucenie.
Jednak zarówno za pierwszym, jak i za drugim
razem Teresa zdołała odzyskać ten rodzaj religijnego oddechu, jakim jest modlitwa, by móc
Ŝyć dalej.
Krok po kroku, prześledźmy jej opowiadanie o tych trzech momentach: modlitwie
dziecka w rodzinnym domu, modlitwie młodej
zakonnicy w klasztorze i modlitwie w duchu
i w prawdzie, z głębi doświadczenia Boga.
Pierwsze wspomnienie:
„tak modliłam się, gdy byłam dzieckiem”
Mając 50 lat, Teresa powraca pamięcią do
swego dzieciństwa. Spośród wspomnień, które
w niej przetrwały, jedno ma szczególny charakter: Przykład ojca, razem z troską naszej mamy
o zachęcanie nas do modlitwy i naboŜeństwa do Naszej
Pani i niektórych świętych, zaczął przebudzać mnie
– jak mi się zdaje – w wieku sześciu lub siedmiu lat.
14
Doświadczenie modlitwy św. Teresy od Jezusa
Pomagało mi w tym i to, Ŝe u moich rodziców nie
widziałam akceptacji dla niczego innego jak tylko dla
prawości… .
Na to przebudzenie wpłynęły lektury. Teresa sama przyznaje, Ŝe w tym okresie dzieciństwa
odcisnęła się we mnie droga prawdy . Prawda odkryta w świetle dzieciństwa to po prostu fakt, iŜ
są rzeczy, które przemijają zupełnie, i takie,
które trwają wiecznie. Te dwa obrazy: tego, co
przemijające i tego, co nieprzemijające, zniewalają wyobraźnię i duszę Teresy-dziecka w rozmowach z nieco od niej starszym Rodrygiem.
Po obrazie następuje pragnienie, dotknięcie
przez transcendencję, zapoczątkowanie całkowicie dziecięcego doświadczenia religijnego:
chęci zobaczenia Boga, by cieszyć się Nim, i pełnego typowo dziecięcej zaborczości pragnienia,
by to widzenie zapewnić sobie na zawsze.
W punkcie przecięcia tych obrazów i uczuć
rodzi się, bez specjalnej nauki, pierwsza osobista
modlitwa Teresy. Jednak czym innym jest modlitwa, a czym innym zatrzymanie się w osłu▼
▼
15
ś 1,1
ś 1,4
Wzrastanie w modlitwie
ś 1,4
pieniu przed prawdą. Teresa opowiada o tym
jakby za pomocą trzech pociągnięć pędzla, odmalowanych w trzech czasownikach typowych
dla jej narracji: „zdumiewało nas”, słowo oddające zadziwienie, które przenika duszę; „rozsmakowywaliśmy się”, termin wyraŜający wewnętrzne delektowanie się; i „odcisnęła się” czasownik odniesiony do prawdy, która głęboko
ich przeniknęła, podobnie jak w duszę dziecka
głęboko wnikają radość czy lęk, jakaś melodia
czy spojrzenie. Posłuchajmy słów Teresy: W tym
co czytaliśmy zdumiewało nas stwierdzenie, Ŝe kara
i chwała są na zawsze. Często zdarzało nam się
spędzać wiele czasu rozprawiając o tym i z przyjemnością powtarzaliśmy po wiele razy: na zawsze, na
zawsze! Pan zechciał, aby dzięki wypowiadaniu tego
przez dłuŜszy czas, w tym okresie dzieciństwa odcisnęła się we mnie droga prawdy .
Tak wyglądała modlitwa Teresy-dziecka. Nie
wiemy, jak długo trwała, z pewnością jednak
nie dłuŜej niŜ do pierwszych momentów dojrzewania. Dokładnie wraz z wejściem w ten
▼
16
Doświadczenie modlitwy św. Teresy od Jezusa
okres przychodzi na Teresę pierwsze wielkie
traumatyczne wydarzenie w jej Ŝyciu – utrata
matki. Ona sama opowiada, z jaką spontanicznością zwróciła się wówczas do Maryi Dziewicy:
i ze łzami błagałam Ją, aby była moją Matką. Wydaje mi się, Ŝe choć dokonało się to z dziecięcą naiwnością, to jednak było skuteczne .
▼
Wskazówki do rozwaŜań
1. Podejmij medytacyjną lekturę pierwszego rozdziału Księgi Ŝycia św. Teresy. W tym
świetle spójrz na własne Ŝycie. Zwróć uwagę
na podobieństwa i róŜnice w tym, co dotyczy
formacji i religijnych doświadczeń.
2. W podobny sposób rozwaŜ drugi rozdział Księgi Ŝycia.
3. Przeczytaj trzeci rozdział Księgi Ŝycia i postaraj się zrekonstruować swoją małą „historię
przyjaźni z Bogiem”.
17
ś 1,7
Wzrastanie w modlitwie
4. Zatrzymaj się dzisiaj nad pytaniem:
w jakim stopniu „doświadczenie Boga” jest
moim udziałem?
5. Rozmyślaj nad drogą modlitwy, jaką
przebyła św. Teresa, nad trudnościami i wieloletnim zmaganiem się ze słabością i niewiernością. Z pomocą Pana podejmij postanowienie
pójścia jej śladami.
6. Przeczytaj kolejny rozdział Księgi Ŝycia,
odkrywaj w opowiadaniu św. Teresy to, co dotyczy Ciebie i Twojej relacji z Bogiem.
7. Kontynuuj codzienną lekturę Autobiografii św. Teresy od Jezusa.
18
Rozdział 2.
Modlitwa trudna
Teresa kontynuuje opowiadanie. Nie doświadczyła „szalonego” czasu dojrzewania ani
takŜe nieuporządkowanego oddania się złym nawykom w pierwszych latach młodości. Coś z jej
duszy jednak niezauwaŜalnie zostało stracone:
umknęła prawda z czasów dzieciństwa. Kiedy przyszedł czas wielkich wyborów, stojąc twarzą
w twarz z Ŝyciem, musiała heroicznie zmagać
się z alternatywą: Ŝycie małŜeńskie czy zakonne.
Ucieczkę z domu i porzucenie ojca, by wstąpić
do klasztoru Wcielenia, przypłaciła stanem krańcowego wyczerpania: gdy wyszłam z domu mojego
19
Wzrastanie w modlitwie
ś 4,1
ojca, doświadczyłam takiego odczucia, Ŝe nie sądzę,
aby w chwili śmierci mogło być ono silniejsze. Zdawało mi się, Ŝe kaŜda z moich kości oddzielała się
w swoją stronę .
W zaciszu klasztoru kontemplacyjnego powraca do modlitwy osobistej. Dokonuje się to
jednak w klimacie choroby, która wyczerpuje
siły Teresy.
Oto jak Teresa wspomina ów nowy etap:
∗ rozpoczyna się on krótkotrwałym wybuchem gorliwości;
∗ nadchodzą wielkie trudności i oschłości;
∗ aŜ do upokarzającego doświadczenia niepowodzeń;
∗ wreszcie Teresa na nowo podejmuje swoją
modlitwę jako pokorna, zdeterminowana
i wytrwała bojowniczka ducha.
▼
Prześledźmy z nią, krok po kroku, te okresy.
20
Modlitwa trudna
Początkowa gorliwość
W Teresie wybucha siła transcendencji,
chwilami modlitwy, które biorą w posiadanie
cały jej byt, aŜ do zjednoczenia władz . Przyczyniają się do tego pomyślne zwykłe okoliczności:
jej zapał nowicjuszki i czystość Ŝycia, szczęście
spotkania ze znakomitą ksiąŜką o modlitwie, zatytułowaną Trzecie abecadło duchowe, rodzajem
elementarza dla ludzi podejmujących modlitwę
myślną, i wreszcie kontakt z człowiekiem modlitwy, don Pedrem, wujem Teresy, który zdołał
wywołać odzew w duszy Teresy.
▼
Wielkie przeszkody
Don Pedro oddala się i zamyka w klasztorze
hieronimitów. Teresa, złoŜona chorobą, Ŝyje
w zamęcie klasztornej infirmerii, bez samotności, bez milczenia i bez duchowej pomocy
innych. Zaczyna doświadczać, Ŝe „modlenie się”
jest trudne i Ŝe wierność modlitwie wymaga
odwagi, jedności tego, czym Ŝyjemy, z tym, co
21
ś 4,7
Wzrastanie w modlitwie
ś 7,20
4 M 1,13
myślimy – prawdy wewnętrznej. Doświadcza fali
trudności, aŜ do całkowitego wyniszczenia. Oto
niektóre z nich, opowiedziane przez nią samą:
Trudność pedagogiczna lub formacyjna. Teresa
nie ma nikogo, kto by ją uczył. Jest zmuszona
ćwiczyć się bez mistrza czy przewodnika. Jedyną
pomocą są dla niej ksiąŜki. Wielkim nieszczęściem
jest, gdy dusza jest sama pośród tak wielu niebezpieczeństw .
Trudność psychologiczna. Teresa czuje się ofiarą
nieładu wewnętrznego, szczególnie wyobraźni,
która nazywa Ŝegotką młyńską , a która rujnuje
kaŜdy plan lub próbę skupienia się.
Trudność dyskursywna. Teresa nie potrafi medytować. Jest istotą afektywną, intuicyjną, kontemplatywną.
Trudność nieprzenikniona, pochodząca z samego Ŝycia. To jej przeciętna forma Ŝycia, która
nie wznosi ducha; przyjaźnie, które powodują,
Ŝe Teresa wraca do kontaktów z dawnymi znajomymi z zewnątrz, spoza klasztoru; rytm Ŝycia
▼
▼
22
Modlitwa trudna
w klasztornej celi… To wszystko stanowi delikatną pajęczynę, serię przyczyn, które uniemoŜliwiają jej Ŝycie modlitwy. Teresa rozumie, Ŝe
modlitwa nie jest jakąś praktyką, ale wymiarem
Ŝycia; Ŝe nie wystarcza chwila lektury czy samotności. Modlitwa angaŜuje ją, dotyczy osoby
i Ŝycia. Święta czuje się „wykrwawiana” przez
rodzaj głębokiego podziału: na zewnątrz, w jej
zachowaniu i stosunku do reguły zakonnej, nie
ma nic szczególnego, co mogliby jej wytknąć
przełoŜona lub spowiednicy; ale wewnątrz czuje
przynaglające teologalne wołanie, któremu ona
sama nieustannie się przeciwstawia i które
osłabia.
Stąd koncentracja na tej ostatniej trudności,
wewnętrzny i frustrujący wstyd, jasno wyraŜony słowami: wstydzić się siebie samej przed
Bogiem: juŜ mi było wstyd ponownie zbliŜyć się do
Boga w tak szczególnej przyjaźni (tratar de oración),
jaką jest modlitewna relacja . Było to w rzeczywistości uczucie zdradliwe, z pozoru szlachetne,
lecz w gruncie rzeczy niszczące, siejące znisz▼
23
ś 7,1
Wzrastanie w modlitwie
ś 7,1
ś 19,10-11
czenie pod pozorem wierności sobie i autentyczności. Najstraszniejszym oszustwem, które demon
zdołał wmówić mi pod pozorem pokory, było, Ŝe widząc
siebie tak zagubioną, zaczęłam obawiać się praktykowania modlitwy myślnej. I wydawało mi się, Ŝe lepiej będzie postępować jak wiele innych sióstr – gdyŜ
będąc tak nielojalną, naleŜałam do najgorszych –
i odmawiać jedynie to, do czego byłam zobowiązana
i tylko ustnie – gdyŜ nie powinna – tak myślałam –
praktykować modlitwy myślnej i tak bliskiej relacji
z Bogiem ta, która zasługiwała na przestawanie z demonami – i Ŝe oszukiwałam innych ludzi, poniewaŜ
na zewnątrz zachowywałam pozory dobra . JakaŜ to
głupota uciekać od światła, aby potykać się nieustannie! JakąŜ pokorę, tak bardzo zarozumiałą, wmawiał we mnie demon… Taki – wydaje mi się – był
początek pokusy, którą demon kusił Judasza . Teresa
staczała się w kierunku totalnej poraŜki.
▼
▼
PoraŜka
Był to rodzaj klęski chwilowej i prawdopodobnie potrzebnej. Polegała ona na porzuceniu
24
Modlitwa trudna
modlitwy na okres całego roku. Towarzyszył
temu cały szereg czynników pogarszających
sytuację. Teresa zaprzestała modlitwy, choć
w głębi serca potrzebowała jej, tak jak oczy
potrzebują światła. Zaprzestała jej, jednocześnie
całkowitym przekonaniem wpajając ją z innym.
Zaprzestała modlitwy z własnego wyboru i na
własną odpowiedzialność, nie zdając z tego nikomu sprawy, znosząc to w samotności. AŜ do
momentu, kiedy nie mogła juŜ dłuŜej wytrzymać i musiała wyznać wszystko swemu ojcu,
don Alonsowi: I powiedziałam mu, Ŝe ja juŜ nie
praktykuję modlitwy myślnej, ale nie podałam mu
prawdziwej przyczyny… A on, dzięki opinii, jaką
miał o mnie, oraz miłości, którą mnie darzył, we
wszystko to uwierzył, a nawet więcej, współczuł mi .
▼
Nieustanne zmaganie się
Teresa walczy o to, by odzyskać porzuconą
modlitwę. Być moŜe ten powrót był owocem
jej zwierzeń przed don Alonsem. Kiedy ojciec
umiera, Teresa nie opiera się juŜ więcej, po25
ś 7,11-13
Wzrastanie w modlitwie
ś 8,3
ś 8,2
wraca do codziennej modlitwy, pełna pokory
i gotowa do walki; cokolwiek by się działo.
Odtąd juŜ nigdy nie porzuci modlitwy, ale ta
wierność będzie ją wiele kosztowała. Tyle Ŝe
teraz nie chodziło juŜ o wierność pewnej prakyce, ale o wierność Bogu, jej Panu.
Upłynęło dziesięć długich lat walki, od 28.
do 39. roku Ŝycia Teresy; łącznie z latami poprzedzającymi klęskę: ponad osiemnaście upłynęło
mi na tej batalii i usiłowaniu jednoczesnego utrzymywania relacji z Bogiem i ze światem . Jest to wojna
tak pełna udręki, Ŝe nie wiem, jak mogłam ją znieść
przez miesiąc, a co dopiero przez tyle lat . […] bardzo
często – przez kilka lat – bardziej zajmowało mnie
pragnienie, aby skończyła się godzina, którą miałam
dla siebie na przebywanie na modlitwie, i wsłuchiwanie się, kiedy zegar wybije, niŜ inne dobre rzeczy;
i wiele razy o wiele chętniej podjęłabym się najcięŜszej
pokuty, która przyszłaby mi na myśl, zamiast skupienia
się dla praktykowania modlitwy. I nie ma wątpliwości, Ŝe demon – lub mój nielojalny styl Ŝycia – wywierał na mnie tak przeogromną presję, abym nie
▼
▼
26
Modlitwa trudna
poszła na modlitwę, oraz odczuwałam taki smutek
wchodząc do oratorium, Ŝe konieczne było, abym wspomogła się całym moim hartem duszy (który, jak mówią,
miałam niemały, a jak się okazało, dał mi go Bóg
o wiele większy niŜ spotyka się u kobiet, tyle tylko, Ŝe
ja źle go wykorzystałam), abym przemogła się, a potem
Pan juŜ mnie wspomagał .
Ale Teresa jest kobietą o silnym charakterze.
Raz się zdecydowawszy, nie pozwoli juŜ sobie na
zawieszenie broni. Wyrazi to sama w pokornych
słowach: dobrze wiem, Ŝe porzucenie modlitwy nie
było juŜ w moim ręku, gdyŜ Ten, który mnie miłował,
trzymał mnie w swoich dłoniach, aby uczynić mi jeszcze
większe dary .
śyła obecnością Chrystusa w swym wnętrzu,
interioryzując relację z Nim. W ten sposób
nauczyła się, zobaczywszy Jezusa na obrazie,
obrazku ze swego brewiarza lub w jakiejś scenie
z Ewangelii, dostrzegać Go w swoim wnętrzu.
Opowie o tym, przekazując swe doświadczenie
tym, którzy uczą się modlitwy: Ale nie naleŜy zamęczać się nieustannie tym usiłowaniem wyszukiwania
▼
▼
27
ś 8,7
ś 7,17
Wzrastanie w modlitwie
ś 13,22
tego, a jedynie pozostawać tam z Nim, gdy rozum
zamilknie. Niechaj dusza zajmie go, jeśli zdoła, tym
wpatrywaniem się w to, Ŝe Pan na nią patrzy .
▼
Wskazówki do rozwaŜań
Dzień po dniu poszczególne trudności, na
które natrafiła Teresa od Jezusa na swojej drodze
modlitwy:
∗ brak mistrzów, którzy nauczyliby ją modlitwy;
∗ nieokiełznana wyobraźnia, która uniemoŜliwiała Teresie zatrzymanie się na głębokiej i refleksyjnej medytacji;
∗ olbrzymi kontrast pomiędzy przeciętnym
Ŝyciem, które rzeczywiście prowadzi, a głęboką przyjaźnią z Bogiem, jaką stara się
osiągnąć;
∗ brak przyjaciół, z którymi mogłaby podzielić się swoim doświadczeniem i na
których mogłaby się wesprzeć, zwalczając
własne zniechęcenie lub podczas rozpoznawania własnej modlitwy.
28

Podobne dokumenty