Zamek Królewski w Warszawie w opinii indywidualnych turystów

Komentarze

Transkrypt

Zamek Królewski w Warszawie w opinii indywidualnych turystów
Turystyka i Rekreacja Tom 4/2008
93
Małgorzata Jankowska
Antoni K. Gajewski
Wydział Wychowania Fizycznego
Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie
Zamek Królewski w Warszawie w opinii indywidualnych turystów
polskich i zagranicznych
The Royal Castle in Warsaw in the eyes of indiyidual Polish and foreign
yisitors
Abstract
The Royal Castle in Warsaw is one of the main tourist attractions in Warsaw. Destroyed during
the Second World War it was rebuilt in the years 1971-1984. Nowadays it is visited by morę than
400 thousands tourists per year.
Poles (220) and foreigners (201) were asked about their impressions concerning the values of
the Castle as a tourist attraction. The majority of them were middle-aged people with university
degree and having a fuli time job. To the Castle tourists came mostly either with family or friends.
They yisited it due to its good reputation or interesting description in guidebooks. Most people
evaluated the indoor and outdoor visual aid system as clear but not satisfactory. The competence
of personnel and their own impressions were founded as highly satisfactory.
To summarize the results of the study respondents described the Royal Castle as a precious
and well adapted to the needs of disabled people tourist attraction in Warsaw.
Słowa kluczowe: Zamek Królewski w Warszawie, turyści polscy, turyści zagraniczni
Wstęp
Zniszczona w czasie drugiej Wojny Światowej Warszawa ma stosunkowo niewiele zabytków najwyższej klasy. Należą do nich między
innymi Stare Miasto i Zamek Królewski.
Najstarszymi fundamentami Zamek Królewski sięga przełomu XIII i XIV wieku, datę
jego powstania można umiejscowić na okres
panowania Książąt mazowieckich Bolesława
II i Konrada II, pomiędzy rokiem 1281 i rokiem 1321 [6 s. 3, 9 s. 10-12]. W późniejszych
wiekach Zamek przebudowywano wielokrotnie, pełnił też różnorodne funkcje.
W historii Zamku ważną datą jest rok 1529,
kiedy to w czasie sejmu inkorporacyjnego pełnił po raz pierwszy w historii funkcję ogólnopolską [9 s. 27-28]. Po powstaniu Unii Lubelskiej Zamek ze względu na swoje centralne
położenie w państwie miał stanowić miejsce
zgromadzeń sejmów wlanych Rzeczypospolitej Obojga Narodów [5 s. 38]. Przeniesienie
stolicy kraju do Warszawy nadaje Zamkowi
jeszcze większe znaczenie, toteż zostaje on
znacznie rozbudowany [5 s. 41-43, l s. 28-45].
W okresie rozbiorów, Zamek traci swoją funkcję ogólnopaństwową, którą odzyskuj e w 1918
roku stając się gmachem reprezentacyjnym
państwa. W 1920 roku przyjmuje funkcję rezydencji Naczelnika Państwa, a od roku 1926
Prezydenta Rzeczypospolitej [7 s. 13].
W czasie drugiej Wojny Światowej Zamek
uległ całkowitemu zniszczeniu. Mimo wcześniejszych prób odbudowa rozpoczęła się dopiero w 1971 roku, a uroczyste otwarcie wnętrz
Zamku nastąpiło 31 lipca 1984 roku [l s. 2845]. Obecnie odtworzone wnętrza przeznaczone są na ekspozycję zbiorów muzealnych
94
i wystawy czasowe. W najbardziej reprezentacyjnych komnatach mają miejsce wydarzenia
kulturalne, konferencje oraz imprezy o charakterze politycznym i społecznym [l s. 92]
W piśmiennictwie nie spotyka się prac poświęconych zwiedzaniu muzeów przez turystów oraz ich opinii o przygotowaniu obiektów do turystyki. W Polsce zwiedzanie muzeów staje się coraz mniej popularną formą
spędzania czasu wolnego, o czym świadczy
spadek o 1,6% liczby odwiedzających w roku
2006 w stosunku do roku poprzedniego [4].
Zjawisko to, które ma na pewno złożone i
wieloczynnikowe źródło dotknęło także Zamek Królewski [3]. Jedną z przyczyn może
być brak znajomości opinii turystów o przygotowaniu obiektów muzealnych do zwiedzania. Celem niniejszej pracy było zebranie opinii indywidualnych turystów polskich i zagranicznych o wybranych zagadnieniach związanych za zwiedzaniem Zamku Królewskiego w
Warszawie. Zakres badań został uzgodniony
z Dyrekcją Zamku.
Materiał i metody
Badaniom poddano grupę indywidualnych
turystów polskich i zagranicznych. Za turystę
polskiego uznano osobę, która była w stanie
wypełnić ankietę w języku polskim oraz deklarowała polską narodowość, nawet jeżeli
mieszkała poza granicami kraju. Turystów zagranicznych określono jako osoby nie posiadające polskiego obywatelstwa, nie mieszkające
w Polsce lub w przypadku stałego pobytu w
Polsce jako osoby nie potrafiące posługiwać
się komunikatywnie językiem polskim. Łącznie zebrano wywiady od 220 turystów polskich
i 201 zagranicznych.
Kwestionariusz zredagowany był w językach polskim, angielskim oraz niemieckim.
Składał się z 23 pytań, dotyczących danych
personalnych, motywów i częstości odwiedzin,
opinii badanych o strukturze i jakości oferowanych usług i o obiekcie. Treść kwestionariusza
została uzgodniona z Dyrekcj ą Zamku.
Badania przedstawione w pracy przeprowadzono w Zamku Królewskim w Warszawie w
dniach od 19 stycznia do 15 marca 2008 w dni
powszednie oraz święta. Wywiady zbierano w
punktach kończących zwiedzanie: Przedpo-
koju Sali Balowej oraz Gabinecie Prezydenta
Mościckiego.
Zbieranie wywiadów odbywało się według
ustalonej instrukcji określającej, że ankietowane są osoby powyżej 16 roku życia, które zakończyły zwiedzanie i dobrowolnie wyraziły
zgodę na udzielenie anonimowego wywiadu.
Do analizy liczebności wykorzystano funk2
cję % w postaci logarytmicznej, tzw. funkcję
G. Za istotne przyjęto różnice przy p< 0,05.
Wyniki zaprezentowano w postaci wartości
rzeczywistych oraz odsetkowych [8 s. 33].
Wyniki
Łącznie zebrano wywiady od 421 turystów
odwiedzających Zamek Królewski w czasie
prowadzonych badań. Kwestionariusz wypełniło 220 turystów polskich oraz 201 zagranicznych, co wyniosło odpowiednio 52% i 48%
ogółu badanych. Wśród turystów zagranicznych, którzy pochodzili z 36 krajów dominowali Niemcy (12%) Anglicy (11,9%), Meksykanie (10,9), Francuzi (7,5%), Duńczycy (7%)
i Amerykanie (5,5%).
Tabela l przedstawia podział na grupy wiekowe wśród turystów polskich i zagranicznych.
Wśród obu grup badanych przeważały osoby
poniżej 40 roku życia. Średni wiek wszystkich
respondentów wyniósł 37 (SD= 12,97) lat.
Przeciętny wiek kobiet z Polski wynosił 35 lat
(SD== 13,70), mężczyzn - 38 (SD= 12,93), a
wśród zagranicznych badanych odpowiednio
38 (SD=5,97) i 39 (SD=13,06) lat.
Zdecydowanie najwyższy odsetek turystów
zarówno krajowych jak i zagranicznych stanowili turyści z wykształceniem wyższym. Obydwie badane grupy charakteryzuje najliczniejszy odsetek ludzi pracujących, (tab. 1) Turyści
krajowi istotnie częściej deklarowali, że się
uczą, bądź też pracuj ą i studiują.
Częstość odwiedzin turystów w Zamku
Królewskim pokazano w tabeli 2. Pytanie
o ponowne odwiedziny dotyczy tylko turystów
krajowych, ponieważ żaden turystów zagranicznych nie był wcześniej w Zamku Królewskim. W tej samej tabeli przedstawiono także deklarowane przez turystów towarzystwo
podczas zwiedzania. Turystom zagranicznym
istotnie częściej towarzyszyli podczas wizyty
w Zamku Królewskim przyjaciele (50%) Poi-
95
Tabela 1: Charakterystyka badanej grupy (liczba i odsetek)
Charakterystyka grupy
Wiek
Wykształcenie
Obecne zajęcie
<19
20-39
40-59
60-79
podstawowe,
zasadnicze
średnie,
pomaturalne
wyższe
uczeń(ica)
student(ka)
pracuj ący(a)
niepracujący (a)
emeryt(ka)
Turyści polscy
Mężczyźni
Kobiety
(n=145)
(5=75)
3
8
6
2
93
46
61
64
20
27
35
24
9
9
7
6
Turyści zagraniczni
Mężczyźni
Kobiety
(n=102)
(n=99)
1
1
0
58
49
50
59
39
40
41
40
3
3
8
8
3
4
12
8
7
7
2
2
19
25
38
26
10
10
10
10
53
2
9
58
1
5
71
3
12
77
1
7
95
11
23
95
5
11
66
8
21
61
3
8
86
0
15
81
4
3
83
86
0
27
63
3
4
88
15
79
4
3
28
63
3
4
Tabela 2: Częstość odwiedzin Zamku, swoje towarzystwo i motywy odwiedzin (liczba i odsetek)
Charakterystyka grupy
Częstość
odwiedzin
Towarzystwo
zwiedzających
Motyw
odwiedzin
Pierwszy raz
Co najmniej
raz w roku
Co 2-3 lata
Rzadziej niżco 2-3 lata
Brak
Z rodziną
Z przyj aciółmi
W grupie turystycznej
Cenny obiekt
turystyczny
Namowa rodziny,
znajomych
Reklama w mediach
Interesujący opis
w przewodniku
Obiekt na trasie
wycieczki
Inne
Turyści polscy
Mężczyźni
Kobiety
(n=75)
(n=145)
36
48
79
54
Turyści zagraniczni
Mężczyźni
Kobiety
(n=102)
(n=99)
102
100
99
100
4
5
23
16
0
0
0
0
11
24
11
46
19
5
15
32
8
32
13*
3
8
35
13
77
57
6
6
24
9
53*
39
4
0
0
20
35
49
1
0
0
20
36
50
1
0
0
8
43
46
6
0
0
8
44*
47
6
41
55*
92
92*
39
38*
28
28*
13
17
30
30
26
25
20
20
1
1
0
0
6
6
3
3*
1
1*
6
6*
45
44*
58
58*
13
17*
25
25
7
7*
11
0
16
16*
9
9*
2
2*
15
2*
* p>0,05
scy najczęściej zabierali ze sobąrodzinę (36%).
Turystki polskie istotnie częściej deklarowały
odwiedziny wraz z rodziną (53%). Kobiety z
zagranicy najchętniej poruszały się po Zamku
z przyjaciółmi (47%).
Zwiedzanie wiąże się z motywami skłaniającymi turystów do wejścia do obiektu, (tab. 2)
Respondenci (55%) i respondentki (92%) z
Polski najczęściej uważali, że Zamek jako cenny obiekt trzeba zwiedzić. Turyści i turystki z
zagranicy sugerowali się najczęściej interesującym opisem w przewodniku (odpowiednio
44% i 58%). Różnice w obu opisanych wyżej
opiniach były istotne statystycznie.
96
Poruszanie się i poznawanie ekspozycji ułatwia w Zamku system informacji wizualnej
składający się z tabliczek z krótkim opisem sali
oraz jej wyposażeniem. Zdecydowana większość wszystkich respondentów zadeklarowała
iż w ich opinii jest on czytelny. Jednakże również największa grupa określiła iż jest on niewystarczający dla potrzeb turystów (tab. 3).
Oprócz systemu wewnętrznej informacji
wizualnej Zamek posiada także system informacji zewnętrznej składający się z mosiężnych
strzałek zlokalizowanych na murach oraz gablot informacyjnych na zewnątrz budynku. Także
w tym wypadku zarówno turyści polscy (82%
mężczyzn i 80% kobiet) jak i zagraniczni (odpowiednio 67% i 70%) uznali go za czytelny.
Podczas wizyt w Zamku turyści mają styczność z personelem: obsługą na dziedzińcu,
w kasach i szatni, pracownikami ekspozycji,
kawiarni Zamkowej, (tab. 4) Zdaniem więk-
szości turystów personel Zamku jest on kompetentny (od 79% do 85%)
Kolejnym elementem dotyczącym bezpośrednio turystów są usługi przewodnickie.
W Zamku świadczone są przez specjalnie do
tego przeszkolone osoby, które oprowadzaj ą turystów polskich oraz zagranicznych. Natomiast
nie ma systemu audioguide'ów. Odpowiedzi
respondentów dotyczące wyboru przewodnika
lub audioguide'a jako preferowanej usługi przewodnickiej były podzielone, (tab. 4)
W kształtowaniu opinii na temat obiektu
maj ą znaczenie oprócz innych czynników także
subiektywne wrażenia, których turyści doznali
podczas zwiedzania, (tab. 5) Zdaniem zdecydowanej większości wszystkich respondentów
Zamek posiada atrakcyjne elementy. Podobnie
większość wszystkich turystów nie napotkała
elementów, które wzbudziły ich niechęć oraz
wywołały negatywne emocje.
Tabela 3: Opinia badanych o systemie informacji wizualnej (liczba i odsetek)
Turyści polscy
Mężczyźni
Kobiety
(n=75)
(n=145)
51
1
Czytelny
69
98
Czytelność systemu
Nieczytelny
15
20
39
27*
informacji wizualnej
11
8
8
Brak zdania
6
Wystarczająca
28
37*
29
2*
Wystarczalność
systemu informacji Niewystarczaj ąca 45
60
113
78
*
wizualnej
2
3
Brak zdania
3
62
Czytelny
82*
122 84*
Czytelność systemu
9
Nieczytelny
0
17
12
informacji wizualnej
3
Brak zdania
5*
6
4*
* p>0,05
System informacji
Informacja
wewnętrzna
Informacja
zewnętrzna
Turyści zagraniczni
Mężczyźni
Kobiety
(n=102)
(n=99)
77
79
77
79
14
10
10*
19
11
12
9
11
41*
51
5*
41
52
52
46
45
5
5
7*
7
70*
68
67*
69
14
14
16
16
15
15*
17
17*
Tabela 4: Opinia badnaych o kompetencjach pracowników oraz preferowane formy usług przewodnickich (liczba
i odsetek)
Usługi
Kompetencja obsługi
Preferowane formy
usług przewodnickich
Kompetentna
Niekompetentna
Brak zdania
Przewodnik
Audioguide
Brak zdania
Turyści polscy
Mężczyźni
Kobiety
(n=145)
(n=75)
121
85
60
80
8
6
5
7
14
10
10
13
32
44
60
42
44
71
50
32
12
12
9
8
* p>0,05
Turyści zagraniczni
Kobiety
Mężczyźni
(n=102)
(n=99)
72
79
77
79
9
10
7
9
10
11
14
19
54
55
44
46
45
31
31
43
14
14
8
8
97
Tabela 5: Atrakcyjne i nieatrakcyjne elementy w Zamku Królewskim (liczba i odsetek)
Elementy w Zamku
Elementy
Atrakcyjne
Elementy
nieatrakcyjne
Występują
Nie występują
Brak zdania
Występują
Nie występują
Brak zdania
Turyści polscy
Kobiety
Mężczyźni
(n=145)
(n=75)
74
57
79*
103
11
5
7*
16
14
21
15
10
14
10
18
13
50
69
109
76
11
12
17
16
p>0,05
Dyskusja
W piśmiennictwie nie znaleziono opracowań dotyczących opinii turystów o Zamku
Królewskim w Warszawie. Nie znaleziono
również opracowań dotyczących innych zamków, takich jak na przykład częściej odwiedzany Zamek Królewski na Wawelu oraz Zamek w Malborku [4].
Liczba turystów zwiedzających muzeum
utrzymuje się na poziomie 400 tysięcy rocznie, przy czym turyści grupowi w zależności
od roku stanowią 57-74% [3]. Turyści indywidualni choć liczni, stanowią wyraźną mniejszość. Tym samym badana próba reprezentuje
poglądy tej mniejszej części odwiedzających.
Należy jednak pamiętać, że badanie turystów
zwiedzających obiekty grupowo jest zazwyczaj
niezwykle trudne i obarczone błędem. Trudności polegaj ą na tym, że grupa ma zazwyczaj ściśle opracowany program zwiedzania, w którym
trudno jest znaleźć wolny czas na wywiad i
wypełnienie kwestionariusza. Obciążenie błędem, w wypadku zebrania wywiadów od kilku
osób z tej samej grupy wynika stąd, że często
prezentowane odczucia nie są odczuciami indywidualnymi, ale odczuciami całej grupy, toteż
w przypadku kilku osób są one jednakowe. W
przypadku grupy na opinię uczestników wyraźnie wpływa zachowanie pilota wycieczki (dobre
lub złe), także wiedza i postępowanie przewodnika, który dla wszystkich członków grupy jest
ten sam.
Na opisywane opinie turystów polskich i zagranicznych pewien wpływ mogła mieć przede
wszystkim różnica w wieku, bowiem polskich
turystów poniżej 40 lat było aż 70%, a zagranicznych tylko 51%. Natomiast niewielkie róż-
Turyści zagraniczni
Mężczyźni
Kobiety
(n=102)
(n=99)
60*
60
64
59
18
13
14
18*
21
21
21
22
12
12
20
21
70
73
75
74
5
12
12
5
nice w rozkładzie płci, wykształcenia i obecnego zajęcia między turystami polskimi a zagranicznymi nie miały większego znaczenia.
Fakt, że większość badanych miała wyższe
wykształcenie nie budzi zdziwienia. Co więcej
taka prawidłowość obserwowana jest w innych
badaniach, na przykład badaniach turystyki w
parkach narodowych [2].
Zarówno zewnętrzny jak i wewnętrzny system informacji nie budzi większych zastrzeżeń. Zaskakuje fakt, że krytyczne opinie częściej wyrażali turyści polscy niż zagraniczni.
Wydaje się, że ci ostatni częściej zwiedzali Zamek czytając przewodnik lub też korzystając
z usług przewodnika. Podobną prawidłowość
stwierdzono również oceniając wystarczalność
systemu informacji wizualnej.
Kompetencje obsługi uznało za zadowalające ponad 80% turystów polskich i blisko
80% turystów zagranicznych. Ta druga informacja jest zaskakująca, bowiem w rozmowach
z pierwszą autorką niniejszej pracy turyści zagraniczni skarżyli się na brak znajomości języka angielskiego przez osoby obsługujące poszczególne sale oraz brak pogody (uśmiechu)
w zachowaniu obsługi.
W badaniach nie oceniano atrakcyjności
Zamku jako obiektu turystycznego, natomiast
zadawano pytanie o występowanie elementów
atrakcyjnych i nieatrakcyjnych. Większość
turystów z obu grup znalazła na Zamku elementy atrakcyjne i jednocześnie większość nie
znajdowała elementów nieatrakcyjnych. Jako
główny element atrakcyjny wskazywano przede wszystkim wystrój sal ekspozycyjnych.
Reasumując wyniki przedstawionych badań można powiedzieć, że zarówno w ocenie
turystów polskich, jak i zagranicznych Zamek
98
Królewski w Warszawie jest obiektem dobrze
przygotowanym do zwiedzania i atrakcyjnym.
Piśmiennictwo:
1. Chodźko H, Bielecki J. 2004: Zamek Królewski w
Warszawie, Książka i Wiedza, Warszawa
2. Dzioban K., Bordas-Prószyńska H., Kęsicka E.,
Gajewski A.K. 2006: Charakterystyka społeczna
i zachowania turystów odwiedzających Kampinoski Park Narodowy. W: J. Krupa, J. Biliński (red.)
Turystyka w badaniach naukowych. Prace przyrodnicze i humanistyczne, Wyższa Szkoła Informatyki
i Zarządzania, Rzeszów: 231-247
3. Informacja Działu Rezerwachu i Kas Biletowych
Zamku Królewskiego w Warszawie z lipca 2008
4. Kyzioł A. Zabawa w kulturę, Polityka 2008; 2:30-35
5.
6.
7.
8.
9.
Lileyko J. 1986: Zamek Królewski w Warszawie,
PWN, Warszawa
Rottermund A. 1989: Zamek Królewski w Warszawie, Warszawa
Rottermund A. 2003: Zamek Królewski w Warszawie. Przewodnik, Warszawa
Stupnicki R. 2003: Analiza i prezentacja danych
ankietowych, AWF w Warszawie, Warszawa
Wysznacki L. 1978: Zamek Królewski. Dzieje- wydarzenia- ludzie- odbudowa. Książka i Wiedza,
Warszawa
Adres korespondencyjny:
Małgorzata Jankowska
ul. Rechniewskiego 9a m. 43
03-980 Warszawa
e-mail: [email protected]

Podobne dokumenty