Ewolucja metod wsparcia rozwoju przedsiębiorczości

Komentarze

Transkrypt

Ewolucja metod wsparcia rozwoju przedsiębiorczości
Ewolucja metod wsparcia
rozwoju przedsiębiorczości
Doświadczenia
Henryk Stasiński
Stowarzyszenie Wolna Przedsiębiorczość
Gdańsk, wrzesień 2014
Usługa współfinansowana w 85%
ze środków Unii Europejskiej w
ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego
Spis treści
Streszczenie ............................................................................................................................................. 2
Wprowadzenie ........................................................................................................................................ 3
Trochę historii - opis wyników analizy..................................................................................................... 5
Dalsze kroki - wnioski i rekomendacje .................................................................................................. 12
Metodologia i źródła informacji ............................................................................................................ 15
Streszczenie
Obecnie funkcjonujący system wspierania przedsiębiorczości wykształcił się w przeciągu ostatnich
25 lat. Dwa znaczące elementy formującego się w tym czasie instytucjonalnego systemu wsparcia
rozwoju przedsiębiorczości to:
KSU – Krajowy System Usług dla MŚP, kontynuujący działania
prowadzone od 1996 roku oraz EEN – Enterprise Europe Network, zastępujący sieć Euro Info.
W ramach obecnych planów intensyfikacji i optymalizacji działań na rzecz rozwoju przedsiębiorczości
warto zwrócić uwagę na dwie propozycje form wsparcia: ogólnopolską, zarządzaną przez Polską
Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości – Rejestr Usług Rozwojowych oraz pomorską – Pomorski Broker
Eksportowy.
Kluczowe zagadnienia istotne z punktu widzenia efektywności planowanych działań związanych
z przygotowaniem systemowych rozwiązań służących rozwojowi przedsiębiorczości w województwie
pomorskim to:
Zapewnienie kompromisu pomiędzy efektywnością świadczenia odpowiedniej jakości usług
a formalizmem, związanym z koniecznością spełnienia wymagań czy też sprawozdawczością,
ograniczającym wydolność świadczenia usług.
2
Usługa współfinansowana w 85%
ze środków Unii Europejskiej w
ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego
Zapewnienie równości szans w zakresie dostępu do finansowania świadczenia usług
podmiotom typu non-profit i firmom komercyjnym, przy założeniu uwzględnienia specyfiki
ich działalności oraz grup docelowych.
Dywersyfikacja typów prowadzonych działań – obok siebie funkcjonują elementy systemu
zarówno typu popytowego, jak i podażowego, a ich zastosowanie zależy od specyfiki działań
i grup docelowych.
Wprowadzenie
Niniejsze opracowanie ma na celu przedstawienie działań prowadzonych na rzecz wspierania
powstawania i rozwoju przedsiębiorstw zarówno w kraju, jaki i w województwie pomorskim oraz
poddanie ich analizie.
Małe i Średnie Przedsiębiorstwa stanowią ważny element w rozwoju gospodarki, są głównym
źródłem zatrudnienia, inwestycji, innowacji i wzrostu. Można wyodrębnić trzy kwestie, wpływające
na proces ich rozwoju:
bariery rynkowe i otoczenia, wynikające z ogólnej sytuacji gospodarczej oraz zmian natężenia
konkurencji,
problemy zarządzania, mające źródło w niewystarczającej wiedzy i braku umiejętności
przedsiębiorców oraz kadry zarządzającej,
dostęp do kapitału warunkujący możliwości realnego rozwoju przedsiębiorstw.
Próby łamania tych barier od początku lat 90-tych XX wieku należały do priorytetów polityki
gospodarczej kolejnych rządów. Prowadzone działania miały na celu:
wspieranie rozwoju przedsiębiorczości, poprzez tworzenie warunków do podejmowania
i wykonywania działalności gospodarczej,
wprowadzenie sprzyjających rozwojowi przedsiębiorczości zmian stanu prawnego,
wspieranie inwestycji umożliwiających finansowanie działalności gospodarczej,
wyrównywanie warunków wykonywania działalności gospodarczej,
ułatwienie dostępu do informacji, szkoleń i doradztwa,
3
Usługa współfinansowana w 85%
ze środków Unii Europejskiej w
ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego
promowanie współpracy krajowej i międzynarodowej przedsiębiorstw ,
wspieranie tworzenia i rozwoju systemu instytucji otocznia biznesu działających na rzecz
przedsiębiorców.
Mimo znaczącego polepszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, wiele
z tych problemów pozostaje nadal nierozwiązanych, a prace nad stworzeniem efektywnego systemu
wspierania przedsiębiorczości są nadal priorytetowe. Jednym z kluczowych elementów takiego
systemu są Instytucje Otoczenia Biznesu. Można je podzielić na następujące grupy:
Ośrodki przedsiębiorczości oferujące promocję i inkubację przedsiębiorczości, dostarczanie
usług wsparcia do małych firm, aktywizacja rozwoju regionów peryferyjnych lub dotkniętych
kryzysem strukturalnym. W ramach tej grupy możemy wyodrębnić ośrodki doradczoszkoleniowe, ośrodki przedsiębiorczości, centra wspierania biznesu, kluby przedsiębiorczości,
punkty konsultacyjne i konsultacyjno-doradcze, inkubatory przedsiębiorczości.
Ośrodki innowacji zajmujące się promocją i inkubacją innowacyjnej przedsiębiorczości,
transferem
technologii,
dostarczaniem
usług
proinnowacyjnych,
aktywizacją
przedsiębiorczości akademickiej i współpracy nauki z biznesem. Do tej grupy należą centra
transferu technologii, akademickie inkubatory przedsiębiorczości, inkubatory technologiczne
oraz parki naukowo-technologiczne.
Instytucje finansowe działające w celu ułatwienia dostępu do finansowania działalności nowo
powstałych oraz małych firm, dostarczania usług finansowych dostosowanych do specyfiki
innowacyjnych przedsięwzięć gospodarczych. Do tej grupy należą regionalne i lokalne
fundusze pożyczkowe, fundusze poręczeń kredytowych, fundusze kapitału zalążkowego, sieć
aniołów biznesu.
Osobną grupę stanowią organizacje pracodawców oraz izby gospodarcze grupujące i reprezentujące
przedsiębiorców, a jednocześnie wypełniające w ramach swoich zadań statutowych obowiązki
wymieniowe powyżej.
Obecnie funkcjonujący system wykształcił się w przeciągu ostatnich 25 lat. Warto zasygnalizować
podstawowe kroki tej ewolucji.
4
Usługa współfinansowana w 85%
ze środków Unii Europejskiej w
ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego
Trochę historii - opis wyników analizy
„Już obecnie pojawiły się problemy z wykorzystaniem przez Polskę tych wciąż nie tak wielkich
środków. Prawie na pewno będziemy musieli zwrócić część pieniędzy do Brukseli.
Jest to woda na młyn tych urzędników Komisji Europejskiej i polityków państw Unii, którzy twierdzą,
że polska administracja nie będzie w stanie „przerobić” ogromnych środków z Funduszy
Strukturalnych, więc trzeba je ograniczyć.”1
Ten cytat z 2002 roku najlepiej pokazuje drogę jaką przeszliśmy przez ostatnie kilkanaście lat.
Warto wrócić jednak do początku lat dziewięćdziesiątych i spojrzeć jak kształtowały się zmiany
w podejściu i metodach wspierania rozwoju przedsiębiorczości w Polsce.
W skali globalnej, obejmującej nie tylko pomoc dla przedsiębiorstw programy pomocowe dla Polski
ewoluowały i w kolejnych okresach dotyczyły głównie pomocy:
1989-1991 – humanitarnej obejmującej żywność, leki, itp. ,
1991-1993 – doradczej i szkoleniowej,
1993-1997 – przeznaczonej w znacznym stopniu na inwestycje - regionalne i sektorowe,
1997-1999 – podporządkowanej potrzebom przygotowań do integracji europejskiej,
2000-2004 – przeznaczonej na działania dostosowujące polskie instytucje i gospodarkę do zasad
obowiązujących w Unii Europejskiej oraz na inwestycje zwiększające poziom rozwoju społecznogospodarczego.
Od 2004 programy mają już charakter systemowy i realizowane są w ramach reguł obowiązujących
w Unii Europejskiej.
Od początku lat 90-tych mieliśmy do czynienia ze znaczną różnorodnością środków pomocowych.
Do najważniejszych należały:
programy bilateralne – pomoc ofiarowywana na podstawie umów międzyrządowych m.in.
z rządami Holandii, Japonii, Szwecji, Włoch czy USA;
1
Maciej Nowicki, Uniwersytet Zielonogórski, Biuletyn 4/5 (6/7), 2002
5
Usługa współfinansowana w 85%
ze środków Unii Europejskiej w
ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego
programy krajowe – w tym m.in. narodowy program PHARE początkowo pomyślany jako
wsparcie dla Polski i Węgier, a z czasem rozszerzony na wszystkie reformujące się kraje
Europy Środkowej i Wschodniej;
programy wspólnotowe - wewnętrzne programy Unii Europejskiej, otwierające się stopniowo
dla Polski i innych państw Europy Środkowej i Wschodniej na warunkach obowiązujących
kraje członkowskie ;
programy wielonarodowe oferowane krajom Europy Środkowej i Wschodniej dla realizacji
wspólnych projektów według priorytetów wyznaczonych lub zaakceptowanych przez Unię
Europejską;
programy realizowane przez organizacje międzynarodowe lub za ich pośrednictwem,
m.in. przez Organizację Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju – UNDP;
programy sektorowe wspierające inicjatywy na rzecz rolnictwa, ochrony środowiska czy
energii.
W ramach wspierania rozwoju przedsiębiorczości w okresie poprzedzającym wstąpienie Polski do UE
jednym z najistotniejszych programów był PHARE. Do 2000 r. PHARE było jedynym dużym
programem pomocowym Unii Europejskiej dla krajów Europy Środkowej i Wschodniej. Na początku
lat dziewięćdziesiątych dominowała „pomoc techniczna” skierowana głównie do reformującej się
gospodarki i administracji realizowana przez zagranicznych ekspertów. W tym czasie popularne było
określenie - „brygady Marriotta”. Eksperci mieszkali w najdroższym wówczas hotelu w Warszawie
a na ich honoraria szła bardzo istotna część środków finansowych programu.
„Brygady Marriotta” nie były jednak (na szczęście) jedyną formą pomocy dla rozwijającej się
przedsiębiorczości. To właśnie w 1992 roku powstała pierwsza w Polsce zinstytucjonalizowana sieć
ośrodków świadczących usługi doradczo-szkoleniowe dla małych i średnich przedsiębiorstw – Centra
Wspierania Biznesu (CWB). Sieć CWB stanowiło kilkadziesiąt ośrodków doradczo-szkoleniowych
stworzonych od zera i funkcjonujących przy Izbach Gospodarczych, Agencjach Rozwoju Regionalnego
czy też Urzędach Gminnych. Na terenie ówczesnego województwa gdańskiego powstało 8 Centrów
Wspierania Biznesu: w Gdańsku, Gdyni, Pucku, Wejherowie, Starogardzie Gdańskim, Tczewie,
6
Usługa współfinansowana w 85%
ze środków Unii Europejskiej w
ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego
Lęborku i Kartuzach oraz Centrum Informacji Gospodarczej w Gdańsku. Ogólnopolska sieć stworzona
i zarządzana była przez jeden z departamentów ówczesnego Ministerstwa Gospodarki.
W późniejszym czasie jego funkcję oraz część personelu przejęła nowo utworzona Polska Fundacja
Promocji i Rozwoju Małych i Średnich Przedsiębiorstw, która z kolei przekształcona została po kilku
latach w działającą do dziś Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości.
Pracownicy Centrów Wspierania Biznesu przeszli wielomiesięczne szkolenia i praktyki (również
zagraniczne) z zakresu zasad prowadzenia działalności gospodarczej oraz metod pracy z klientem
przedsiębiorcą.
Centra świadczyły całkowicie bezpłatnie usługi doradcze, szkoleniowe i informacyjne małym
i średnim firmom oraz osobom zamierzającym podjąć działalność gospodarczą. Zakres usług
obejmował w dużej mierze usługi proste dotyczące m.in. formalności związanych z założeniem
działalności gospodarczej, ale także usługi przygotowania biznes planów, reorganizacji systemów
zarządzania firmą czy też zaawansowane usługi finansowe.
W pierwszym okresie oczekiwania przedsiębiorców dotyczyły przede wszystkim usług prostych,
a stan wiedzy dotyczącej prowadzenia działalności gospodarczej pozostawiał, z przyczyn oczywistych,
wiele do życzenia. Warto jednak zwrócić uwagę na stosunkowo nieliczną, ale aktywną grupę firm
prowadzonych przez doświadczonych menedżerów, których wymagania co do zakresu i poziomu
usług stały na bardzo wysokim poziomie.
Cechą charakterystyczną Centrów Wspierania Biznesu była całkowicie kosztowa organizacja
finansowania ich działalności. Usługi były bezpłatne, a wszystkie koszty płac personelu, środków
trwałych , a także koszty operacyjne działalności były w całości pokrywane z programu.
Projekt Centrów Wspierania Biznesu zakończył się w grudniu 1994 roku. W tym momencie powstała
kwestia dalszego rozwoju systemu wsparcia. Okazało się, że kosztowy system finansowania na
dłuższą metę nie sprawdza się. Większość Centrów Wspierania Biznesu po zaprzestaniu finansowania
i wobec perspektywy przejścia na tryb działania bardziej zbliżony do rynkowego, zakończyła swoją
7
Usługa współfinansowana w 85%
ze środków Unii Europejskiej w
ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego
działalność. Kilkanaście z nich przystosowało się, m.in. poprzez zmianę formy prawnej prowadzonej
działaności, do nowych warunków i część z nich (m.in. w Gdańsku, Lęborku, Kartuzach i Sopocie –
ośrodek przeniesiony z Gdyni) funkcjonuje do dziś. Po okresie formowania różnych koncepcji dalszych
działań na rzecz rozwoju instytucjonalnych form wsparcia (w trakcie których chyba po raz pierwszy
pojawiła się w Polsce koncepcja popytowego podejścia do świadczenia usług i wprowadzenia
„bonów” na usługi doradcze dla firm) w 1996 powstał Krajowy System Usług dla Małych i Średnich
Przedsiębiorstw - KSU.
Podstawowym założeniem tworzonej sieci KSU było zagwarantowanie firmom i osobom
rozpoczynającym działalność gospodarczą dostępu do kompleksowego zestawu usług
przy
zapewnieniu odpowiedniego poziomu wiedzy i umiejętności personelu. W tym celu wprowadzony
został obligatoryjny warunek uzyskania przez każdy ośrodek akredytacji KSU. Dla uzyskania
akredytacji w pierwszych latach działania KSU należało spełnić standardy funkcjonowania ośrodków
KSU (w 2011 roku standardy te zostały określone rozporządzeniem Ministra Gospodarki) oraz (od
2002 roku) uzyskać certyfikat systemu Jakości ISO 9001.
Rosnące wymagania formalne na początku budziły sprzeciw ośrodków KSU. Doświadczenia kolejnych
lat pokazały jednak, że formalizowanie wymagań i sprawozdawczości oraz konieczność uzyskania
Certyfikatu ISO 9001 miało pozytywny wpływ na jakość świadczonych usług. Oczywiście osobnym
zagadnieniem była konieczność znalezienia kompromisu pomiędzy spełnieniem wymagań formalnych
wraz z „tonami papieru” z tym związanymi a zapewnieniem efektywności faktycznie świadczonych
usług. Ten problem występuje od początku funkcjonowania struktur wsparcia przedsiębiorczości do
dziś.
W praktyce świadczenia usług dało się zauważyć tendencje stopniowego przenoszenia środka
ciężkości z usług prostych na usługi zaawansowane, w tym usługi związane z wdrażaniem rozwiązań
innowacyjnych. Należy jednak podkreślić, że zawsze występowała i występuje stała, istotna grupa
klientów potrzebująca wsparcia podstawowego.
8
Usługa współfinansowana w 85%
ze środków Unii Europejskiej w
ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego
Ważnym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi kontaktów międzynarodowych polskich przedsiębiorstw
było uruchomienie w Polsce w połowie lat dziewięćdziesiątych Centrum Euro Info w Warszawie. Po
kilku latach Sieć Euro Info obejmowała już kilkanaście ośrodków na terenie całej Polski. Sieć
oferowała klientom m.in. bezpłatne informacje dot. zasad prowadzenia działalności gospodarczej
w Unii Europejskiej (w kontekście bliskiego wstąpienia do niej Polski) oraz możliwości nawiązywania
kontaktów gospodarczych z firmami pochodzącymi z UE. W późniejszym czasie sieć Euro Info
przekształcona została w sieć EEN - Enterprise Europe Network.
W okresie tuż przed przystąpieniem Polski do UE podstawą pomocy finansowej i technicznej w tym
okresie były trzy programy: PHARE 2, ISPA (Przedakcesyjny Instrument Polityki Strukturalnej)
i SAPARD (Przedakcesyjny Instrument Wsparcia dla Rolnictwa i Obszarów Wiejskich), tworzące tzw.
fundusze przedakcesyjne. Rozpoczęły one swoje funkcjonowanie w 2000 r.
W ramach programu PHARE 2001 w komponencie dotyczącym spójności społeczno-ekonomicznej
z puli regionalnej wydzielono tzw. komponent składający się z trzech części:
projekty szkoleniowe i doradcze adresowane do małych i średnich przedsiębiorstw,
oferowane w ramach polityki strukturalnej,
projekty szkoleniowe i doradcze w zakresie rozwoju zasobów ludzkich,
projekty inwestycyjne małych i średnich przedsiębiorstw.
Środki z programu PHARE 2001 były w tym czasie głównym źródłem finansowania działań na rzecz
rozwoju przedsiębiorczości w Polsce.
Po wstąpieniu Polski do UE kluczową rolę zaczęły odgrywać programy wspólnotowe, a przede
wszystkim III Wieloletni Program Dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw oraz V Ramowy Program
Badań, Rozwoju Technicznego i Prezentacji – skierowany do środowiska naukowego, ale sprzyjający
rozwojowi innowacyjnych firm współpracujących ze środowiskami naukowymi.
9
Usługa współfinansowana w 85%
ze środków Unii Europejskiej w
ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego
Warto tu zwrócić uwagę na dwa elementy formującego się w tym czasie instytucjonalnego systemu
wsparcia rozwoju przedsiębiorczości: KSU – Krajowy System Usług dla MŚP, kontynuujący działania
prowadzone od 1996 roku oraz EEN – Enterprise Europe Network, zastępujący sieć Euro Info.
Ośrodki działające w ramach Krajowego Systemu Usług (KSU) świadczyły w tym czasie na rzecz
przedsiębiorców usługi początkowo w ramach Punktów Konsultacyjno-Doradczych, a potem Punktów
Konsultacyjnych (PK). Oferowane usługi dzieliły się na dwie grupy - informacyjną oraz doradczą,
obejmującą m.in. asystę w prowadzeniu działalności gospodarczej oraz asystę w rozpoczynaniu
działalności gospodarczej.
Usługa informacyjna miała na celu zaznajomienie przedsiębiorcy lub osoby planującej założenie
działalności gospodarczej z podstawowymi zasadami prowadzenia działalności, potencjalnymi
źródłami finansowania zewnętrznego na założenie lub rozwój działalności gospodarczej,
możliwościami dostępu do usług specjalistycznych świadczonych przez ośrodki KSU, w tym m.in.:
usługi optymalizacji kosztów, ochrony środowiska, marketingu dla branży przetwórstwa rolnospożywczego, transferu technologii.
W ramach asysty w prowadzeniu działalności gospodarczej przedsiębiorcy mogli skorzystać
z doradztwa w zakresie obowiązków formalno-prawnych, wynikających z prowadzenia działalności
gospodarczej, organizacji wewnętrznej i zewnętrznej przedsiębiorstwa, marketingu dla sektora MŚP
oraz źródeł finansowania dla przedsiębiorców. Przedsiębiorca ponosił koszty w wysokości 10%
wartości usługi.
W ramach usługi doradczej Punkty Konsultacyjne KSU świadczyły również asystę w rozpoczynaniu
działalności gospodarczej dla osób będących dopiero na etapie zakładania przedsiębiorstwa. Usługa
doradcza asysty w rozpoczynaniu działalności gospodarczej była dofinansowana do 90%.
Projekt w opisanej powyżej postaci zakończył się w grudniu 2013 roku.
10
Usługa współfinansowana w 85%
ze środków Unii Europejskiej w
ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego
W ramach sieci KSU utworzona została również Krajowa Sieć Innowacji, udzielająca wsparcia
przedsiębiorcom szukającym innowacyjnych rozwiązań dla swojej działalności poprzez analizę
potencjału produktów lub usług oferowanych przez przedsiębiorcę pod kątem innowacji i rozwoju
technologicznego oraz pomoc we wdrożeniu innowacyjnych rozwiązań. W ramach KSU
funkcjonowały również podmioty świadczące usługi w zakresie ochrony środowiska. Część
podmiotów świadczy usługi w zakresie szybkiej optymalizacji zarządzania finansami przedsiębiorstw.
Krajowy System Usług oferuje usługi w formie pilotażowej:
usługa doradcza o charakterze proinnowacyjnym - audyt technologiczny i transfer
technologii,
usługi informacyjne i doradcze świadczone przez Punkty Konsultacyjne KSU,
usługa pilotażowa w zakresie finansowania zwrotnego,
usługa pilotażowa - asysta w prowadzeniu działalności gospodarczej,
usługa pilotażowa w zakresie ochrony środowiska,
usługa pilotażowa w zakresie optymalizacji kosztów,
usługa pilotażowa w zakresie marketingu i sprzedaży produktów dla mikro i małych
przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego.
We wrześniu 2014 rozstrzygnięty został ogłoszony przez PARP konkurs dotyczący kontynuacji działań
KSU. Kilkadziesiąt wyłonionych w ten sposób ośrodków KSU będzie do sierpnia 2015 roku świadczyć
usługi doradcze w formie asysty w prowadzeniu działalności gospodarczej.
Kolejnym elementem instytucjonalnego systemu wsparcia jest Sieć Enterprise Europe Network EEN,
działająca od 1 stycznia 2008 r. Sieć została powołana w ramach Programu Ramowego na rzecz
Konkurencyjności i Innowacji i łączy w sobie dorobek i zalety dwóch poprzednio działających na rzecz
sektora MSP sieci: Euro Info Centres i Innovation Relay Centres. Sieć oferuje małym i średnim
przedsiębiorstwom kompleksowe usługi, które mają im pomóc w pełni rozwinąć potencjał i zdolności
innowacyjne. Sieć Enterprise Europe Network jest także pośrednikiem umożliwiającym instytucjom
Unii Europejskiej pełniejszą orientację w potrzebach małych i średnich przedsiębiorstw.
11
Usługa współfinansowana w 85%
ze środków Unii Europejskiej w
ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego
Ośrodki sieci są afiliowane przy rozmaitych organizacjach wspierających rozwój gospodarczy, takich
jak
izby
przemysłowo-handlowe,
agencje
rozwoju
regionalnego,
centra
wspierania
przedsiębiorczości, itp. Działają one na zasadzie non-profit. Finansowanie działalności ośrodków
sieci pochodzi ze środków unijnych oraz budżetu państwa. EEN świadczy bezpłatne usługi z zakresu
dostępu do rynków zagranicznych, prawa Unii Europejskiej, prawa międzynarodowego i krajowego
oaz prawa własności intelektualnej.
Obecnie działa blisko 600 ośrodków sieci Enterprise Europe Network w Europie, na Bliskim
Wschodzie, w Azji i w Ameryce. Enterprise Europe Network to więcej niż pojedyncze ośrodki
rozmieszczone w różnych krajach i regionach. Wartość i możliwości sieci Enterprise Europe
Network wypływają ze ścisłej współpracy ośrodków. Wszystkie biura mogą komunikować się ze
sobą, co zapewnia szybkie przekazywanie i uzyskiwanie dokładnych informacji. Mają one też dostęp
do wspólnych baz zawierających profile firm szukających partnerów zagranicznych. Bliska, faktyczna
współpraca ośrodków z całej Europy, zwłaszcza w zakresie nawiązywania kontaktów gospodarczych
oraz poszukiwania partnerów biznesowych jest istotnym czynnikiem wpływającym na efektywność
działań sieci EEN. Doświadczenia z funkcjonowania wszelkiego rodzaju baz danych opierających się
wyłącznie na automatycznym wyszukiwaniu partnerów pokazują ich całkowitą nieskuteczność.
Dalsze kroki - wnioski i rekomendacje
Usług doradcze, których oczekują przedsiębiorcy można w pewnym uproszczeniu podzielić na:
Proste, mające charakter informacyjny, niezbędne w przypadku zakładania firmy i jej rozwoju
w początkowym okresie działalności;
Zaawansowane, ale o charakterze standardowym, np. przygotowanie biznesplanu lub analizy
finansowej firmy;
Zaawansowane o specyficznym i innowacyjnym charakterze, które wspierają wprowadzenie
firmy na nowe tory działalności.
12
Usługa współfinansowana w 85%
ze środków Unii Europejskiej w
ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego
Od początku lat dziewięćdziesiątych niezmiennie występuje zapotrzebowanie na wszystkie
wymienione grupy usług. Zmieniają się tylko proporcje. W pierwszym okresie dominowały usługi
proste a z biegiem czasu, szczególnie w ostatnich latach istotnie zwiększa się poziom oczekiwań
przedsiębiorców w odniesieniu do usług wysokospecjalistycznych. Tu warto zasygnalizować kwestię
częściowej odpłatności za ich świadczenie. Skłonność przedsiębiorców do ponoszenia tych kosztów
zależy od grupy usług – w pierwszej przedsiębiorcy są w stanie ponieść koszty do ok. 10% wartości
rynkowej usługi. Z kolei w trzeciej, najbardziej świadomi i zaawansowani przedsiębiorcy są w stanie
zaangażować środki dużo większe, nawet ponad 50%. Zapewnienie realnego do przyjęcia poziomu
odpłatności jest jednym z najważniejszych wyzwań związanych z przygotowaniem efektywnego
systemu wspierania przedsiębiorczości. Niezależnie od priorytetowej wagi specjalistycznych usług
skierowanych do przedsiębiorstw innowacyjnych w dużej mierze decydujących o rozwoju potencjału
gospodarczego regionu, należy utrzymywać pomoc dla wszystkich wymienionych grup –
w szczególności dla pierwszej. Zawsze występować będą osoby/firmy startujące, które potrzebują
pomocy w początkowym okresie działalności. W miarę rozwoju firmy te w naturalny sposób stają się
klientami dla bardziej zawansowanych usług.
W ramach obecnych planów intensyfikacji i optymalizacji działań na rzecz rozwoju przedsiębiorczości
warto zwrócić uwagę na dwie propozycje form wsparcia: ogólnopolską, zarządzaną przez Polską
Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości – Rejestr Usług Rozwojowych oraz pomorską – Pomorski Broker
Eksportowy.
Rejestr Usług Rozwojowych - znajdą się w nim informacje o podmiotach świadczących usługi
rozwojowe oraz o ich ofercie tak, aby każdy zainteresowany przedsiębiorca będzie mógł w sposób
prosty i łatwy wyszukać ofertę rozwojową dopasowaną do swoich potrzeb. Rejestr pozwoli także na
ocenę każdej usługi przez klienta, który z niej skorzystał. Będzie on otwarty na wszystkie usługi
rozwojowe, zarówno współfinansowane ze środków EFS, jak i komercyjne, finansowane w całości
przez zamawiających.
Pomorski Broker Eksportowy -
inicjatywa Agencji Rozwoju Pomorza planowana do realizacji
w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. Ma to być kompleksowy i skoordynowany zestaw
13
Usługa współfinansowana w 85%
ze środków Unii Europejskiej w
ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego
działań dla regionalnych MŚP. Celem Brokera jest wspieranie ekspansji zagranicznej pomorskich
przedsiębiorstw, a grupy docelowe to przedsiębiorcy nastawieni na zdobywanie nowych rynków
i wzrost eksportu (MŚP). Beneficjentami Brokera będą MŚP, klastry, IOB, izby gospodarcze
i organizacje przedsiębiorców, jednostki samorządu terytorialnego. Planowany zakres wsparcia
w ramach Brokera:
wsparcie dla indywidualnych firm, grup branżowych;
pomoc w nawiązywaniu kontaktów gospodarczych z partnerami zagranicznymi lub tworzeniu
wspólnej oferty rynkowej, a także udostępnianie informacji o możliwościach kooperacji na
określonych rynkach;
badania i analizy pod kątem priorytetowych branż eksportowych i rynków zbytu prowadzące
do lepszego ukierunkowania działań wspierających rozwój potencjału eksportowego
pomorskich firm;
tworzenie i rozwój branżowych centrów informacyjnych oraz wsparcie współpracy
z zagranicznymi przedstawicielstwami samorządowymi i gospodarczymi;
wizyty studyjne, misje gospodarcze oraz udział w międzynarodowych imprezach targowowystawienniczych.
Na zakończenie warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych zagadnień ważnych dla efektywności
planowanych działań związanych z przygotowaniem systemowych rozwiązań służących rozwojowi
przedsiębiorczości w naszym regionie:
Zapewnienie kompromisu pomiędzy efektywnością świadczenia odpowiedniej jakości usług
a formalizmem, związanym z koniecznością spełnienia wymagań czy też sprawozdawczością,
ograniczającym wydolność świadczenia usług.
Zapewnienie równości szans w zakresie dostępu do finansowania świadczenia usług
podmiotom typu non-profit i firmom komercyjnym, przy założeniu uwzględnienia specyfiki
ich działalności oraz grup docelowych.
Dywersyfikacja typów prowadzonych działań – obok siebie funkcjonują elementy systemu
zarówno typu popytowego, jak i podażowego, a ich zastosowanie zależy od specyfiki działań
i grup docelowych.
14
Usługa współfinansowana w 85%
ze środków Unii Europejskiej w
ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego
Metodologia i źródła informacji
Materiał został przygotowany z wykorzystaniem analizy danych zastanych (desk research), a także na
podstawie doświadczeń autora zebranych w trakcje współpracy z instytucjami otoczenia biznesu
w województwie pomorskim, w tym jako prezesa stowarzyszenia „Wolna Przedsiębiorczość”.
Rekomendacje i wnioski zaprezentowane w opracowaniu są w dużych stopniu odzwierciedleniem
problemów sygnalizowanych przez doradców i trenerów, prowadzących bezpośrednio pracę
z przedsiębiorcami korzystającymi z ich usług. Informacje wykorzystane w analizie pochodzą m.in.
z projektu Enterprise Europe Network – EEN (dawniej Euro Info), od ośrodków Krajowego Systemu
Usług dla MSP i prowadzonych w ich ramach Punktów Konsultacyjnych, a także Punktów
Informacyjnych o Programach Pomocowych dla MŚP.
15
Usługa współfinansowana w 85%
ze środków Unii Europejskiej w
ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego