Biuletyn

Komentarze

Transkrypt

Biuletyn
P r o g r a m u
L e o n a r d o
ABC
DEFT
GHI
JKLM
NOPQ
RST
UVW
NOPQ
FGH
d a
ISSN 1898-9365
Biuletyn
03
2008
V i n c i
Zdrowie
publiczne
Podnoszenie standardów pracy
i us∏ug w opiece medycznej
Wspieranie bezpieczeƒstwa zdrowotnego
w zakresie profilaktyki, diagnostyki i terapii
Innowacyjne programy nauczania i akredytacji
w oparciu o partnerstwo europejskie
Spis treÊci
3 Od redakcji
4 List od Ministra Zdrowia
01
Podnoszenie standardów pracy i us∏ug
w opiece medycznej
6 Upuszczanie krwi
Wojciech Zipser
9 Praktyka czyni mistrza
Bo˝ena Daszuta
13 DoÊwiadczenia uczestników projektu wymian i sta˝y „Poprawa
bezpieczeƒstwa i jakoÊci us∏ug w instytucjach szpitalnych”
Dr n. med. Beata Piórecka
02
Wspieranie bezpieczeƒstwa zdrowotnego
w zakresie profilaktyki, diagnostyki i terapii
16 ECEtt: Europejskie partnerstwo na rzecz edukacji w dziedzinie
profilaktyki i terapii uzale˝nieƒ
Publikacja sfinansowana z funduszy
Komisji Europejskiej w ramach
Programu „Uczenie si´ przez ca∏e ˝ycie”
Maria Charmast
19 „Wiesz, co jesz – zdrowa i bezpieczna ˝ywnoÊç w krajach UE”
Marzena Senator
Biuletyn Programu Leonardo da Vinci
22 Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu – projekt Leonardo da Vinci
„Europejska jakoÊç w genetyce molekularnej”
Wydawca:
Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji
Narodowa Agencja Programu
Joanna Cybulska
„Uczenie si´ przez ca∏e ˝ycie”
Program Leonardo da Vinci
25 Wspólna pomoc chorym na mukowiscydoz´ w Europie
ul. Mokotowska 43
Marcin Mleczko
00-551 Warszawa
tel: 022 - 463 10 10
fax: 022 - 463 10 21
www.leonardo.org.pl
03
Innowacyjne programy nauczania i akredytacji
w oparciu o partnerstwo europejskie
29 Innowacyjne programy nauczania i akredytacji w oparciu
o partnerstwo europejskie
Prof. dr hab. n. med. Wanda Horst-Sikorska
Zespó∏ Redakcyjny
Anna At∏as
Zast´pca Dyrektora Programu „Uczenie si´ przez ca∏e ˝ycie”
Mateusz Fabjanowski
Projekt graficzny, sk∏ad
30 Dzia∏ania na rzecz rozwoju europejskiej sieci kszta∏cenia
podyplomowego i ustawicznego lekarzy rodzinnych
Dr Jacek ¸uczak
Assi Kootstra
ISSN 1898-9365
Nak∏ad: 1500 egz.
Biuletyn jest rozpowszechniany bezp∏atnie.
33 Integracyjne podejÊcie do kszta∏ceniu w zdrowiu publicznym
– na podstawie projektu „Specjalistyczny j´zyk angielski
w europejskim zdrowiu publicznym”
Dr Katarzyna Czabanowska
Od redakcji
00
W kolejnym numerze naszego biuletynu, który oddajemy
w∏aÊnie do Paƒstwa ràk, zawarliÊmy materia∏ b´dàcy
pok∏osiem seminarium, jakie zorganizowaliÊmy w dniu
6 paêdziernika w Ministerstwie Zdrowia, zatytu∏owanego
„Dzia∏ania na rzecz poprawy jakoÊci w wybranych obszarach
Program seminarium podzieliliÊmy na trzy sesje, w których
zdrowia publicznego – mo˝liwoÊci finansowania projektów
skupiliÊmy si´ na wyodr´bnionych aspektach zdrowia
w programie Leonardo da Vinci”. Honorowy patronat nad
publicznego. W dwóch pierwszych: „Podnoszenie standardów
seminarium sprawowa∏a Minister Zdrowia Ewa Kopacz, która
pracy i us∏ug w opiece medycznej” oraz „Wspieranie
skierowa∏a do uczestników specjalny list, odczytany przez
bezpieczeƒstwa zdrowotnego w zakresie profilaktyki,
podsekretarza stanu w MZ Mariol´ Dwornikowskà. Jego treÊç
diagnostyki i terapii” prezentowaliÊmy projekty sta˝y
zamieszczamy w ca∏oÊci na sàsiedniej stronie. W naszej
i wymian. Trzecia sesja, zatytu∏owana „Innowacyjne
Od redakcji
programy nauczania i akredytacji w oparciu o partnerstwo
publikacji nie mogliÊmy rzecz jasna przedstawiç wszystkich
DziÊ wiemy ju˝, ˝e seminarium w wysokim stopniu spe∏ni∏o
przyk∏adów, którymi chcielibyÊmy zainteresowaç
oczekiwania uczestników i organizatorów. ChcielibyÊmy,
potencjalnych beneficjentów dzia∏ajàcych w obszarze
aby kolejni beneficjenci korzystali z szerokich mo˝liwoÊci,
zdrowia. W ciàgu siedmiu lat powsta∏o ponad 60 projektów
jakie program Leonardo da Vinci stwarza w tym bardzo
z tego zakresu. Z mo˝liwoÊci udzia∏u w sta˝ach i wymianach
wa˝nym dla nas wszystkich obszarze.
skorzysta∏o blisko tysiàc osób personelu medycznego,
Korzystajàc z okazji pragniemy podzi´kowaç wszystkim
farmaceutów, terapeutów, studentów, uczniów, nauczycieli
uczestnikom oraz osobom wspierajàcym nasze przedsi´wzi´cie.
i wyk∏adowców. Oprócz tego zrealizowano siedem du˝ych
W szczególnoÊci sk∏adamy podzi´kowania Pani Dyrektor
projektów tematycznych, których rezultaty majà istotne
Jadwidze Jaszczyk oraz Pani Izabeli Sendli z Biura do spraw
znaczenie dla szerokich grup beneficjentów. PostanowiliÊmy
Zagranicznych Programów Pomocy w Ochronie Zdrowia za
wybraç przyk∏ady projektów pod wieloma wzgl´dami
podj´cie zg∏oszonej przez nas inicjatywy zorganizowania
zró˝nicowanych, tak jak zró˝nicowani byli uczestnicy
seminarium i wszechstronnà pomoc przy jego realizacji.
europejskie” przedstawia∏a wielostronne projekty partnerskie,
w wyniku których powsta∏y cenne opracowania i narz´dzia.
seminarium reprezentujàcy uczelnie medyczne, szko∏y
zawodowe, instytuty naukowe, agencje paƒstwowe, szpitale,
Redakcja Biuletynu
izby lekarskie i piel´gniarskie, stowarzyszenia i organizacje
pozarzàdowe, firmy prywatne.
r
Zdj´cie
Dagmara Wieczorkowska
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Biuletyn
nr 3 /2008
3
00
MINISTER ZDROWIA
Warszawa 03.10.2008
MZ-BM-077-9137-2/AC/08
Pan
Dr Pawe∏ Poszytek
Dyrektor programu
„Uczenie si´ przez ca∏e ˝ycie”
Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji
Szanowny Panie Dyrektorze,
Z przyjemnoÊcià przyj´∏am zaproszenie do obj´cia Honorowym Patronatem Seminarium „Dzia∏ania na rzecz podnoszenia jakoÊci
w wybranych obszarach zdrowia publicznego – mo˝liwoÊci finansowania projektów w ramach programu Leonardo da Vinci”,
organizowanego przez Fundacj´ Rozwoju Systemu Edukacji, pe∏niàcà rol´ Narodowej Agencji tego programu w Polsce.
Z zadowoleniem przyjmuj´ fakt, ˝e ju˝ kilkadziesiàt instytucji i organizacji sektora ochrony zdrowia skorzysta∏o z mo˝liwoÊci
stwarzanych przez program Leonardo da Vinci realizacji projektów wspomagajàcych przemiany w naszym sektorze. Dzi´ki
dofinansowaniu, które mo˝na uzyskaç w ramach tego programu, polskie uczelnie i szko∏y medyczne, organizacje lekarzy
i piel´gniarek, samorzàdy i organizacje pozarzàdowe podj´∏y i przeprowadzi∏y ró˝norakie przedsi´wzi´cia – poczàwszy od
organizowania sta˝y zagranicznych dla polskich piel´gniarek, poprzez wspólne z partnerami z innych krajów Unii Europejskiej
dzia∏ania na rzecz profilaktyki i terapii uzale˝nieƒ, a˝ po opracowanie, we wspó∏pracy europejskiej, programów nauczania dla
specjalistów zdrowia publicznego.
Jestem przekonana, i˝ seminarium b´dzie doskona∏à okazjà, aby szersze grono przedstawicieli Êrodowiska ochrony zdrowia
mog∏o zapoznaç si´ z efektami dzia∏aƒ tych polskich instytucji, które ju˝ wzi´∏y udzia∏ w programie Leonardo da Vinci. Wierz´, ˝e
b´dzie to niezwykle interesujàce, a tak˝e inspirujàce spotkanie, w wyniku którego znacznie wi´cej instytucji i organizacji
zwiàzanych z sektorem zdrowia uzyska wiedz´ na temat mo˝liwoÊci otrzymania wsparcia finansowego dla inicjatyw na rzecz
podnoszenia jakoÊci kszta∏cenia i szkolenia zawodowego.
Pomimo i˝ realizacja projektów unijnych wymaga okreÊlonych umiej´tnoÊci i dodatkowego wysi∏ku, zarówno w dziedzinie
wspó∏pracy z partnerami zagranicznymi, jak i w dziedzinie zarzàdzania projektami, to z ca∏à pewnoÊcià warto takie wysi∏ki
podejmowaç. Dlatego dzi´kuj´ tym wszystkim, którzy zechcà podzieliç si´ z zebranymi uczestnikami Seminarium swojà wiedzà
i doÊwiadczeniem po to, aby coraz wi´cej instytucji naszego sektora potrafi∏o si´gnàç po unijne fundusze i mog∏o realizowaç
strategie rozwoju zawodowego swoich pracowników.
Wszystkim uczestnikom Seminarium przesy∏am serdeczne pozdrowienia oraz ˝ycz´ udanych obrad i owocnej dyskusji.
Z wyrazami szacunku
Ewa Kopacz
4
Biuletyn P r o g r a m u
nr 3 /2008
L e o n a r d o
d a
V i n c i
01
Podnoszenie
standardów
pracy i us∏ug
w opiece medycznej
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Biuletyn
nr 3 /2008
5
01
Podnoszenie standardów pracy i us∏ug
w opiece medycznej
Wojciech Zipser
Dyrektor CN Training
Konsul Honorowy Królestwa Niderlandów
40 tysi´cy
Osiem lat temu zwróci∏ si´ do ambasady polskiej w Hadze
holenderski koncern o zasi´gu Êwiatowym zajmujàcy si´
us∏ugami personalnymi z proÊbà o pomoc w rekrutacji polskich
piel´gniarek do Holandii. Zapotrzebowanie by∏o ogromne.
Oczekiwano, ˝e w ciàgu kolejnych lat niedobór pracowników
szpitali i domów opieki b´dzie wzrasta∏ w tempie kilku tysi´cy
stanowisk rocznie. Coraz mniej m∏odzie˝y garn´∏o si´ do
trudnej pracy z chorym, starym czy niedo∏´˝nym bliênim,
atrakcyjniejsze by∏y zawody, gdzie inny cz∏owiek stoi po
drugiej stronie biurka czy lady lub jest wr´cz oddzielony
niewidzialnà siecià Internetu. Wprawdzie siedzenie za
komputerem nie jest najlepsze dla kr´gos∏upa – podobnie, jak
dêwiganie pacjenta z ∏ó˝ka, ale pewnie wi´cej osób woli si´
pos∏ugiwaç si´ myszkà, ni˝ podawaç baseny.
W sukurs przyszed∏ polski premier Buzek wspominajàc podczas
spotkania g∏ów obu rzàdów, ˝e Polska ch´tnie pomo˝e.
Piel´gniarek w Polsce jest za du˝o, zatrudnienia dla nich za
wymienionego na poczàtku koncernu. Sprowadzanie ludzi
z innych krajów, kontynentów, a zw∏aszcza innych obszarów
kulturowych uznano za niew∏aÊciwe – szczególnie, jeÊli nie
jest prowadzone z w∏aÊciwà starannoÊcià.
Nadzieja w Polakach
Nic dziwnego, ˝e coraz cz´Êciej zwracano wzrok ku Europie
Ârodkowej, której paƒstwa znajdujàce si´ ju˝ w przedpokoju
Unii w b∏yskawicznym tempie rozszerza∏y obszary wspó∏pracy.
Bliskie geograficznie i kulturowo (o czym spo∏eczeƒstwa
zachodnie dopiero od niedawna zacz´∏y si´ przekonywaç)
mog∏y stanowiç naturalnà alternatyw´ dla personelu
sprowadzanego z drugiej pó∏kuli. By∏y jeszcze paradoksy.
Wspomniany wy˝ej rejestr BIG ∏atwiej akceptowa∏ dyplomy
z niektórych krajów po∏udniowoamerykaƒskich czy dalekowschodnich – równie˝ z tych z punktu widzenia politycznego
i spo∏ecznego stojàcych niezwykle daleko od Europy – ni˝
z uczelni polskich. No i Polacy, znani g∏ównie z nielegalnej
pracy w ogrodnictwie,
nie zawsze byli
postrzegani
pozytywnie. Wielu
rozmówców
z instytucji s∏u˝by
zdrowia nie kry∏o
obaw co do mo˝liwoÊci przystosowania si´ przybyszy
z Polski do holenderskich wymogów jakoÊciowych. Urz´dy te˝
nie pomaga∏y. Pierwsza grupa naszych piel´gniarek czeka∏a
niemal rok na zezwolenia na prac´ i pobyt, mimo spe∏nienia
wszelkich warunków formalnych i mimo nieoficjalnych
nacisków ze strony tamtejszego resortu zdrowia.
W Polsce propozycje Holendrów spotyka∏y si´ najcz´Êciej
z bardzo pozytywnym odbiorem. Sytuacja wówczas by∏a
ca∏kiem inna, ni˝ obecnie. JeÊli nawet liczba osób gotowych
do wyjazdu podana przez premiera by∏a przesadzona,
bezrobocie lub zagro˝enie utratà pracy wÊród personelu
szpitalnego by∏o widoczne. Do tego dochodzi∏y
nieprawid∏owoÊci w funkcjonowaniu niektórych jednostek
odbijajàce si´ dotkliwie na pracownikach. Krótko mówiàc,
osób ch´tnych do wyjazdu by∏o o wiele wi´cej ni˝ miejsc
w prowadzonych projektach, a nasi rozmówcy w instytucjach
resortowych uwa˝ali za dobry pomys∏ zaoferowanie pracy
osobom, dla których polski rynek by∏ nie∏askawy.
Upuszczanie krwi
ma∏o, nie mówiàc o pieniàdzach, wi´c 40 tysi´cy osób mo˝e
pojechaç do Holandii. Nie dziwota, ˝e na polski sektor s∏u˝by
zdrowia ochoczo rzuci∏y si´ wszelkie tamtejsze organizacje
szukajàce pracowników.
Piel´gniarki zza morza
OczywiÊcie, nie szukano jedynie w Polsce. Tradycyjne kontakty
z okresu przesz∏oÊci kolonialnej prowadzi∏y do Surinamu,
Afryki Po∏udniowej i paƒstw zachodniego Pacyfiku. Oferowano
te˝ prac´ Niemcom i obywatelom innych paƒstw ówczesnej
Unii, co z jednej strony by∏o znacznie prostsze, bowiem osoby
te mog∏y bez ucià˝liwych formalnoÊci podejmowaç prac´
w Holandii, z drugiej zaÊ praktycznie ca∏a Unia boryka∏a si´
z niedoborem ràk i g∏ów do pracy w sektorze zdrowia. Tak
wi´c si∏à rzeczy starano si´ „importowaç” ludzi z obszarów,
które oferowa∏y zbli˝one zakresy kwalifikacji. Kluczowà rol´
gra∏ tutaj tzw. BIG, czyli rejestr zawodów s∏u˝by zdrowia,
który dyplomy z niektórych krajów akceptowa∏ automatycznie,
a z innych – np. z Polski – po d∏ugiej i doÊç kosztownej
procedurze ka˝dorazowego porównywania z holenderskim
systemem poziomów kompetencji.
Praca z osobami chorymi to nie tylko kwestia umiej´tnoÊci
technicznych, ale równie˝ psychologicznych i komunikacyjnych.
W konfrontacji z personelem zagranicznym wychodzi∏y ró˝nice
kulturowe, brak sprawnego porozumienia z powodu barier
j´zykowych – zw∏aszcza z pacjentami starszymi lub niepe∏nosprawnymi umys∏owo, rozbie˝noÊç wzajemnych oczekiwaƒ
pracodawców, pracobiorców i pacjentów. Doprowadzi∏o to do
negatywnych publikacji w mediach, których ukoronowaniem
by∏y dwie emisje telewizyjne w czasie najwi´kszej oglàdalnoÊci
wieczornej, w których poddano ostrej krytyce dzia∏ania
6
Upuszczenie krwi
MieliÊmy wówczas wizj´ dzia∏ania dwustronnego. Polskiemu
systemowi s∏u˝by zdrowia uginajàcemu si´ pod wzrastajàcym
bezrobociem zaoferowaliÊmy „upuszczenie krwi” w postaci
czasowego zatrudnienia grupy piel´gniarek za granicà
i dalszego kszta∏cenia ich w specjalizacji opieki d∏ugoterminowej
i geriatrycznej, która wówczas w polskim kszta∏ceniu
piel´gniarskim by∏a jeszcze nie tyle w powijakach, co na
porodówce. Po maksymalnie trzech-czterech latach osoby te
– uzbrojone w nowà wiedz´ i doÊwiadczenie w innym
(skàdinàd nieêle funkcjonujàcym) systemie – mia∏y wzmocniç
szeregi personelu zreformowanej tymczasem polskiej s∏u˝by
Biuletyn P r o g r a m u
nr 3 /2008
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Podnoszenie standardów pracy i us∏ug
w opiece medycznej
zdrowia, ∏aknàcej fachowców z szerokim spojrzeniem,
perfekcyjnym podejÊciem do klienta, komunikatywnych,
samodzielnych itd. Uzdrowiony Polski rynek us∏ug
zdrowotnych oferowa∏by równie˝ godziwe zarobki za dobrà
prac´ i sensownà emerytur´. RozmawialiÊmy wi´c z zak∏adami
opieki zdrowotnej, chcàc wypracowaç system powrotu osób
po sp´dzeniu paru lat w Holandii, co zresztà mia∏o dzia∏aç
tak˝e w stosunku do osób wyje˝d˝ajàcych do innych krajów,
g∏ównie Wielkiej Brytanii, Irlandii, W∏och i Norwegii.
RzeczywistoÊç okaza∏a si´ inna. Pacjentowi upuszczono troch´
krwi, ale nawet, jeÊli mu to na chwil´ ul˝y∏o, oczekiwana
kuracja nie nadesz∏a. Po oÊmiu latach mamy kolejne podejÊcie
do uzdrawiania sektora zdrowia, a do Polski z grup szkolonych
i wysy∏anych przez nas do Holandii na poczàtku bie˝àcego
stulecia wróci∏o niewiele ponad 10%, a i to przewa˝nie
z przyczyn innych ni˝ czysto zawodowe.
Drenowaç czy judymowaç?
Czy nale˝y u∏atwiaç polskim piel´gniarkom i lekarzom
kontynuowanie kariery zawodowej poza Polskà, skoro ju˝
i tu ich brakuje? Za granic´ wyje˝d˝ajà setki tysi´cy Polaków
w poszukiwaniu lepszego zarobku, lepszych warunków
kszta∏cenia dzieci, lepszego ubezpieczenia zdrowotnego,
godziwej emerytury, krótko mówiàc – lepszego ˝ycia. Gdy
wyje˝d˝ajà hydraulicy, nie mamy do nich pretensji, tylko
z∏oÊci nas, ˝e nie ma kto wymieniç nam sp∏uczki. Z personelem
medycznym sprawa jest inna, bo od razu zaczyna si´ mówiç
o odpowiedzialnoÊci i etyce zawodowej. Hydraulik mo˝e
zostawiç rodaków z cieknàcym kranem, ale piel´gniarka
wyje˝d˝ajàc pope∏nia dezercj´.
Z zawodów w szczególny sposób zwiàzanych z powo∏aniem
tylko zakonnicy sk∏adajà Êlub ubóstwa (choç niektórym z nich
w Polsce ca∏kiem si´ nieêle powodzi). Tyle, ˝e zakonnicy
raczej nie majà dzieci w odró˝nieniu od piel´gniarek, a dzieci
muszà chodziç do szko∏y i mieç podr´czniki. Czasem te˝ ktoÊ
z rodziny zachoruje i trzeba kupiç lekarstwa. Albo po prostu
chce si´ troch´ wi´cej luksusu. Czy dla piel´gniarki wybór
mi´dzy poprawà poziomu ˝ycia w∏asnej rodziny a obowiàzkiem
s∏u˝by we w∏asnym kraju na rzecz rodaków musi byç
jednoznaczny?
Mówi si´ te˝ o kosztach kszta∏cenia zawodowego. Dyrektorzy
niektórych szkó∏ piel´gniarskich, których prosi si´ o przekazywanie
studentom informacji o mo˝liwoÊciach sta˝y lub pracy za
granicà, reagujà gniewnie, ˝e „nie b´dà kszta∏ciç za polskie
pieniàdze piel´gniarek dla Holendrów”. No i mamy dylemat.
Unia Europejska, do której tak ch´tnie weszliÊmy (wynik
referendum by∏ ewidentny), zaleca migracj´ zawodowà
wp∏ywajàcà na wymian´ kompetencji, podwy˝szanie jakoÊci
us∏ug i u∏atwienie mi´dzynarodowej wspó∏pracy w s∏u˝bie
zdrowia. Poza tym Polak zarabiajàcy w Holandii i tak pracuje
na rzecz polskiego PKB – bezpoÊrednio, wydajàc du˝à cz´Êç
zarobków w kraju rodzinnym oraz poÊrednio, przyczyniajàc si´
do globalnego produktu Unii, która zasila Polsk´ miliardami
z funduszy strukturalnych.
Czy wi´c piel´gniark´ obarczaç odpowiedzialnoÊcià za fakt,
˝e w innym miejscu tej samej Unii te˝ mo˝e opiekowaç si´
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
01
pacjentami, ale w lepszych warunkach ˝ycia i pracy, i ˝e ci
pacjenci nie sà Polakami? Czy jej winà jest kosmiczne zad∏u˝enie
polskich szpitali i kilkunastoletnie próby reformowania
polskiej s∏u˝by zdrowia metodà ∏atania dziur i nieudolnego
majstrowania przy szczegó∏ach, zamiast radykalnej wymiany
systemu w ca∏oÊci – choçby przez skorzystanie ze wzorów
w krajach, gdzie takie systemy funkcjonujà? Czy piel´gniarka
ponosi win´ za nieustanny, a skuteczny opór przeciw
„normalnoÊci” stawiany przez grupy, którym w m´tnej wodzie
∏atwiej jest ∏owiç?
A jednak dla wielu osób lojalnoÊç w stosunku do rodziny,
przyjació∏, polskiego pacjenta i rodzinnej ziemi jest wi´kszy,
ni˝ ch´ç wy˝szych zarobków – i chwa∏a im za to. Pami´tamy
doktora Judyma, któremu Stefan ˚eromski w „Ludziach
bezdomnych” ka˝e wybraç ciernistà drog´ s∏u˝enia pomocà
ludziom ubogim, zamiast w∏asnej kariery, majàtku i mi∏oÊci.
Ale czasy si´ zmieni∏y i nam chyba bardziej powinno zale˝eç
na lepszym funkcjonowaniu gospodarki, w tym sektora
zdrowotnego, ani˝eli na koniecznoÊci oczekiwania ofiar od
ludzi, którym historia po dziesi´cioleciach da∏a mo˝liwoÊç
wolnego wyboru drogi ˝yciowej i zawodowej w zjednoczonej
Europie. Takie te˝ stanowisko reprezentuje wi´kszoÊç szkó∏,
o których s∏yszymy, ˝e kszta∏cà ludzi po to, ˝eby swoimi
kwalifikacjami zapracowali sobie na dobre ˝ycie.
Trudne poczàtki
Ambasada polska w Hadze zaproponowa∏a instytut
szkoleniowy CN Training jako partnera do wspó∏pracy
wspomnianemu koncernowi, który zak∏ada∏ „pilota˝” na 500
osób, z zamiarem póêniejszej rekrutacji nawet kilku tysi´cy
piel´gniarek z Polski. Wszystko to dobrze si´ wpisywa∏o w
ofert´ „40 tysi´cy premiera Buzka”, wi´c przystàpiliÊmy do
pracy przygotowujàc programy i metodyk´ intensywnych
szkoleƒ j´zykowych, kulturowych i funkcyjnych, prowadzàc
rozmowy z polskimi szko∏ami piel´gniarskimi, uczelniami
i resortem zdrowia oraz uruchamiajàc rekrutacj´ na du˝a
skal´. Rozpocz´∏y si´ tak˝e szkolenia i po kilku miesiàcach
pierwsza grupa 50 osób umia∏a ju˝ p∏ynnie pos∏ugiwaç si´
j´zykiem niderlandzkim i zacz´∏a przygotowywaç si´ do wyjazdu.
Informacje w mediach holenderskich na temat problemów
z pracownikami z zamorskich krajów spowodowa∏y jednak
k∏opoty korporacyjnego partnera, na tyle du˝e, ˝e na jakiÊ
czas wstrzymano projekty zwiàzane z imigracjà zawodowà.
Zbieg∏o si´ to z wymianà na stanowisku prezesa koncernu,
a nas poinformowano, ˝e sprawa jest nieaktualna. Podj´liÊmy
wówczas decyzj´ o samodzielnym kontynuowaniu pracy i po
kilku miesiàcach uczestnicy naszego projektu podj´li prac´
w Holandii.
Przytu∏ek czy hotel?
Pierwsza praca czeka∏a w zak∏adach opieki nad osobami
starszymi i przewlekle chorymi. Wynika∏o to z dwóch
przes∏anek. Pierwsza – to najwi´kszy i chroniczny brak
personelu w pracy opiekuƒczej, a druga – zalecenie, ˝eby
osoby przybywajàce z zagranicy by∏y dobrze wdro˝one w
holenderski system s∏u˝by zdrowia przed podj´ciem funkcji
Biuletyn
nr 3 /2008
7
01
Podnoszenie standardów pracy i us∏ug
w opiece medycznej
zabiegowych. Wià˝e si´ to równie˝ z innym roz∏o˝eniem
punktów ci´˝koÊci w pracy z pacjentami. W Holandii k∏adziony
jest wielki nacisk na to, aby otoczenie pacjentów
d∏ugoterminowych lub terminalnych by∏o dla nich pod ka˝dym
wzgl´dem jak najbardziej swojskie. Najcz´Êciej umieszczani
sà oni w pokojach stanowiàcych odniesienie do ich
wczeÊniejszego ˝ycia – z elementami w∏asnego mieszkania,
ksià˝kami, telewizorem, obrazami na Êcianach. Pomieszczenia
wspólne powinny jak najmniej przypominaç szpital i promieniowaç
domowym ciep∏em w po∏àczeniu z estetycznym wyglàdem
i wygodà. Du˝o Êwiat∏a i kolorów. Jadalnie przypominajà
restauracje lub kluby, w których mieszkaƒcy zak∏adu sporo
przesiadujà, czytajà, grajà w karty, jedzà ciastka i popijajà
kaw´ z obs∏ugà lub odwiedzajàcà ich rodzinà. Odbywajà si´
koncerty, huczne imprezy urodzinowe, podtrzymywane jest
˝ycie towarzyskie. Od personelu wymaga si´ – obok umiej´tnoÊci zawodowych – intensywnego kontaktu z pacjentamimieszkaƒcami, co nie zawsze jest ∏atwe, wymaga du˝o
cierpliwoÊci i umiej´tnoÊci komunikowania si´.
lekarz, apteka, poczta, kolej itp.), a po 2 miesiàcach p∏ynne
w∏adanie niderlandzkim ze sporym s∏ownictwem i znajomoÊcià
kultury. DojÊcie do poziomu umo˝liwiajàcego podj´cie
studiów trwa od 5 do 7 miesi´cy w zale˝noÊci od post´pów
i zaanga˝owanego czasu. Jest kilka modu∏ów uczenia si´, od
ca∏odziennych kilku- lub kilkunastodniowych sesji po nauk´
z wykorzystaniem e-learningu i Internetu, ale wspólnà zasadà
jest codzienna praca nad j´zykiem. Do oczywistych korzyÊci
z dobrej znajomoÊci j´zyka w miejscu pracy dochodzi szacunek,
jakim ka˝dy naród darzy cudzoziemca w∏adajàcego tego˝
narodu j´zykiem. Innymi s∏owy – dobre uk∏ady
z sàsiadami i ∏atwiejsze przyjaênie.
Praca i nauka
Cz´Êci uczestnikom projektów zaproponowaliÊmy dalsze
kszta∏cenie w kolegium zawodowym dla s∏u˝by zdrowia
w Hadze (Mondriaan College voor Zorg). Trwa∏o ono prawie
2 lata i obejmowa∏o specjalnie dostosowany pakiet przedmiotów
z uwzgl´dnieniem zakresu nauczania w Polsce.
Koncentrowano si´ na przedmiotach geriatrycznych i psychologicznych zwiàzanych z pracà z pacjentem nie tylko na
p∏aszczyênie somatycznej. Dla osób, których dyplomy zdobyte
w Polsce nie zosta∏y nostryfikowane na poziomie umo˝liwiajàcym
samodzielnà prac´ piel´gniarskà w Holandii, by∏o szczególnie
wa˝ne, ˝e dyplom MCZ da∏ im pe∏ne prawo wykonywania
zawodu praktycznie na ca∏ym Êwiecie. Uczestnicy byli te˝
skonfrontowani z podejÊciem edukacyjnym znacznie
odbiegajàcym od polskiego, mianowicie o wiele bardziej
nastawionym na wsparcie i „coaching” ucznia, ani˝eli na
system kontroli zadanych post´pów na zasadzie odsiewu
„umiesz – nie umiesz”. Jako polska organizacja szkolàca
wczeÊniej te osoby byliÊmy tak˝e wciàgni´ci w proces pomocy
naszym uczestnikom w podwy˝szanie kwalifikacji.
W rezultacie nasze grupy osiàgn´∏y koƒcowe wyniki Êrednie
wy˝sze, ni˝ Holendrzy studiujàcy na analogicznym poziomie!
Nie trzeba dodawaç, jaki to by∏ sukces naszych kole˝anek
i kolegów i jak podniós∏ ich wartoÊç na rynku pracy.
J´zyk
Praca z pacjentami, szczególnie majàcymi trudnoÊci
percepcyjne, wymaga cierpliwoÊci, dobrego serca, ale przed
wszystkim znajomoÊci j´zyka. Choç praktycznie wszyscy
Holendrzy znajà angielski, to zw∏aszcza osoby starsze i chore
nie potrafià si´ w nim porozumiewaç. Stàd wymóg znajomoÊci
j´zyka niderlandzkiego na tak wysokim poziomie od
uczestników naszych projektów. Dla nich stworzyliÊmy
specjalny system nauki umo˝liwiajàcy ju˝ po 2 tygodniach
porozumiewanie si´ na podstawowym poziomie w kilkunastu
obszarach tematycznych (dom, praca, zakupy, restauracja,
8
Perspektywy
Przysz∏oÊci przewidzieç si´ nie da, a jednak trzeba próbowaç.
Warunki pracy i p∏acy w polskiej s∏u˝bie zdrowia sà inne,
ani˝eli 8-10 lat temu. Mamy w Polsce zarówno osoby bardzo
zadowolone ze swojej sytuacji i znakomicie zarabiajàce
(np. w niektórych zak∏adach prywatnych), ale i takie, które
z niezwyk∏ym trudem wià˝à koniec z koƒcem. Jedno jest
pewne, t∏umu bezrobotnych piel´gniarek teraz nie mamy.
Tak˝e poziom wynagrodzenia w krajach zachodnich nie jest
ju˝ tak drastycznie wysoki w porównaniu z p∏acami w Polsce.
Decyzje o podj´ciu wyjazdu zarobkowego nie sà wi´c ju˝ tak
oczywiste.
Z drugiej strony odleg∏oÊci w Europie niepomiernie si´
zmniejszy∏y i wyjazd na jakiÊ czas z Wroc∏awia do Rotterdamu
czy Mediolanu nie ró˝ni si´ ju˝ tak bardzo od przeprowadzki
do Szczecina czy Suwa∏k (z wyjàtkiem tego, ˝e do Rotterdamu
cz´sto szybciej dojedzie si´ samochodem). Mentalnie tak˝e
Europa znacznie nam si´ zmniejszy∏a. Dlatego sàdz´, ˝e coraz
wi´cej osób, zw∏aszcza krótko po skoƒczeniu edukacji, b´dzie
si´ decydowaç na krótszy lub d∏u˝szy pobyt tam, gdzie b´dzie
dobra okazja do zdobycia doÊwiadczeƒ, które podwy˝szà ich
kompetencje i wartoÊç jako pracownika. Wi´ksza cz´Êç z nich
na pewno b´dzie chcia∏a wróciç do Polski, choç zale˝eç to
b´dzie na pewno od tempa zmian w bran˝y zdrowotnej
w kraju. Cz´Êç pewnie zdecyduje si´ na dalsze ˝ycie gdzieÊ za
granicà, ale w zdecydowanej wi´kszoÊci w Europie, a to ju˝
jest teraz nasz wspólny kraj... C
Biuletyn P r o g r a m u
nr 3 /2008
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Podnoszenie standardów pracy i us∏ug
w opiece medycznej
Bo˝ena Daszuta
01
Policealna Szko∏a Medyczna im. Hanny Chrzanowskiej w Morawicy
Praktyka czyni mistrza
„Ciesz´ si´, ˝e tu jestem i chcia∏am bardzo serdecznie podzi´kowaç, ˝e mieliÊmy okazj´ do tak wspania∏ej przygody, jakà jest pobyt
w Plymouth. Gdyby nie to, pewnie nigdy nie zobaczy∏abym tego innego Êwiata, pewnie nie mia∏abym okazji, ˝eby uczyç si´ j´zyka,
poznaç nowà kultur´, nowych ludzi, u˝ywaç j´zyka w codziennym ˝yciu...”.
Ilona
Ilona jest jednà z 40 uczniów Policealnej Szko∏y Medycznej im. Hanny Chrzanowskiej w Morawicy, którzy wyjechali na
4 tygodniowe praktyki zagraniczne w Plymouth w Wielkiej Brytanii. Oto podsumowanie projektu i refleksje koordynatora:
r Tytu∏
70-godzinny kurs j´zykowy z lektorem polskim
i angielskim (z elementami j´zyka zawodowego)
r 6 godzin warsztatów psychologicznych w j´zyku angielskim
r Dzieƒ Brytyjski w szkole
r Wycieczka po Londynie autobusem open top
r
„Praktyka zawodowa w placówkach medycznych w Wielkiej
Brytanii”
r Termin realizacji
16 paêdziernika 2006 – 30 maja 2008
r Bud˝et
59 840 euro
r Partnerzy
– Work Experience UK
10.2006-10.2007
– Europartnership Agency
10.2007 -05.2008
r Forma realizacji
4-tygodniowe praktyki zawodowe jako forma spe∏nienia
wymagaƒ programowych dla ka˝dego kierunku kszta∏cenia
r Miejsce
Plymouth, Wielka Brytania
r Uczestnicy
40 uczniów w 4 grupach po 10 osób z semestrów
programowo najwy˝szych wydzia∏ów:
– technik masa˝ysta
– terapeuta zaj´ciowy
– dietetyk
r Cel g∏ówny projektu
Poprawa umiej´tnoÊci i kompetencji zawodowych osób
w trakcie kszta∏cenia zawodowego – uczniów Policealnej
Szko∏y Medycznej im. Hanny Chrzanowskiej w Morawicy.
r Zadania partnerów
Policealna Szko∏a Medyczna im. Hanny Chrzanowskiej
w Morawicy:
r Rekrutacja beneficjentów
r Organizacja podró˝y, ubezpieczenia
r Organizacja przygotowania j´zykowo-kulturowopedagogicznego
r Monitoring
r Certyfikacja
r ZaÊwiadczenia, Europass MobilnoÊç
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Europartnership Agency Ltd
r Organizacja zakwaterowania i ca∏odziennego wy˝ywienia
u rodzin brytyjskich
r Wskazanie placówek do odbycia praktyk
r Bilety miesi´czne na wszystkie linie City Bus w Plymouth
r Monitoring i 24 godzinna gotowoÊç pomocy
r Certyfikacja uczestnictwa
r Placówki
Ma˝azyÊci
r Gabinety masa˝u i odnowy biologicznej
r Gabinety masa˝u sportowego
r Wydzia∏ masa˝u i odnowy biologicznej przy Cornwall
College Saltash
Terapeuci zaj´ciowi
r Domy pomocy i spokojnej staroÊci
r Szko∏y specjalne
Dietetycy
r Oddzia∏y zbiorowego ˝ywienia przy domach pomocy
r Program sta˝u
r Zgodny
z wymaganiami programowymi realizowanymi na
praktykach zawodowych w Polsce
r Pozytywna ocena wystawiona przez opiekuna sta˝u
w dzienniku praktyk by∏a podstawà do zaliczenia
semestru czwartego i ukoƒczenia szko∏y.
r Monitoring
r Sta∏y
kontakt e-mailowy uczestników z kierownikiem
szkolenia praktycznego oraz koordynatorem projektu
w Policealnej Szkole Medycznej
r Sta∏y kontakt opiekuna ze strony partnera z osobami
odpowiedzialnymi na placówkach
Biuletyn
nr 3 /2008
9
01
Podnoszenie standardów pracy i us∏ug
w opiece medycznej
r Rezultaty projektu
KorzyÊci uczestników
Doskonalenie umiej´tnoÊci:
r zawodowych
– Weryfikacja posiadanych kompetencji zawodowych
– Prezentacja umiej´tnoÊci i autoreklama na europejskim
rynku pracy
– Zwi´kszenie szans zawodowych na regionalnym,
krajowym i zagranicznym rynku pracy
– Poszerzenie wiedzy medycznej oraz poznanie nowych
technologii i technik medycyny szeroko poj´tej
r j´zykowych
– Rozwini´cie umiej´tnoÊci komunikowania si´ w j´zyku
angielskim z u˝yciem terminologii medycznej oraz mowy
potocznej
r interkulturowych
– Prze∏amanie barier kulturowych wynikajàcych
z odmiennoÊci obyczajowych, rasowych i religijnych
r adaptacyjnych
– Bardzo dobra adaptacja do warunków zaoferowanych
przez rodziny brytyjskie
– Przystosowanie do warunków pracy w zespole w placówkach,
w których odbywa∏y si´ praktyki; nawiàzanie bardzo dobrych
kontaktów z zespo∏ami terapeutycznymi i podopiecznymi
KorzyÊci promotora
r Podniesienie kwalifikacji uczniów Policealnej Szko∏y
Medycznej w Morawicy
r Zwi´kszenie atrakcyjnoÊci kszta∏cenia
r Zwi´kszenie motywacji uczniów do uzyskania dobrych
wyników w nauce aby zakwalifikowaç si´ na wyjazd
r Pozytywna weryfikacja jakoÊci kszta∏cenia w Policealnej
Szkole Medycznej w Morawicy w odniesieniu do
standardów europejskich
r Wypromowanie dobrze przygotowanego zawodowo
ucznia PSM
Rozwój sektorowy
Kszta∏càc m∏odzie˝ w dziedzinach medycznych oraz podnoszàc
ich kwalifikacje, mi´dzy innymi przez realizacj´ praktyk
zagranicznych, uzupe∏niamy potrzeby i wp∏ywamy na jakoÊç
us∏ug w sektorze opieki zdrowotnej przy istniejàcym obecnie
ni˝u demograficznym oraz przewadze starzejàcych si´
obywateli Europy.
K∏opoty i problemy
KoniecznoÊç dostosowania si´ do d∏ugotrwa∏ych procedur
finansowych organu prowadzàcego.
Refleksje koordynatora
Powy˝sze dane zawierajà kwintesencj´ realizowanego projektu.
Nie ma w nich s∏owa na temat wielu godzin sp´dzonych przez
komitet sterujàcy na przygotowaniu i realizacji projektu po
to, aby wspomniana na wst´pie Ilona oraz jej 39 kolegów
i kole˝anek ze szko∏y mog∏o prze˝yç niepowtarzalnà przygod´.
Jednak˝e najlepszà rekompensatà za wk∏ad czasowy grupy
„nauczycieli-zapaleƒców” by∏a pe∏na radoÊci i entuzjazmu
korespondencja ze sta˝u. Szko∏a ˝y∏a wiadomoÊciami z Plymouth
niecierpliwie oczekiwanymi codziennie. Po powrocie ka˝da
z grup dumnie prezentowa∏a dzienniki praktyk z pi´knym
ocenami, kartki z podzi´kowaniami od podopiecznych oraz
listy pochwalne od pracodawców. Pobyt w Anglii nie tylko
wzbogaci∏ ich CV, ale równie˝ doÊwiadczenie ˝yciowe. Grupa
masa˝ystów mia∏a nawet mo˝liwoÊç wypróbowaç swoich si∏
przed kamerà lokalnej telewizji BBC, realizujàcej krótki
reporta˝ z ich pobytu.
Tylko kilka osób z tej czterdziestki wróci∏o za granic´ po zdaniu
dyplomu. Wi´kszoÊç zasila kadr´ pracowniczà w Polsce.
Swojà postawà zawodowà i profesjonalnym przygotowaniem
do wykonywania zawodu wp∏ywajà na jakoÊç us∏ug medycznych.
Niestosownà by∏aby refleksja, i˝ to tylko z powodu uczestniczenia w programie, ale czy˝ tego rodzaju doÊwiadczenia nie
rozwijajà ca∏ego cz∏owieka, który potem przyst´puje do
opieki nad pacjentem?
Sukces projektu spowodowa∏, ˝e Policealna Szko∏a Medyczna
w Morawicy kontynuuje dzia∏alnoÊç w programie Leonardo
10
Biuletyn P r o g r a m u
nr 3 /2008
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Podnoszenie standardów pracy i us∏ug
w opiece medycznej
da Vinci w nowym projekcie na lata 2008 -2010 „Praktyka
zawodowa w Wielkiej Brytanii drogà do europejskiego rynku
pracy”, którego realizacja rozpocz´∏a si´ we wrzeÊniu br.
Bo˝ena Daszuta
Policealna Szko∏a Medyczna im. Hanny Chrzanowskiej w Morawicy
Projekt zosta∏ w ca∏oÊci sfinasowany przez Komisj´ Europejskà.
Publikacja odzwierciedla jedynie stanowisko jej autora i Komisja Europejska
nie ponosi odpowiedzialnoÊci za umieszczone w niej treÊci.
poprowadziç warsztaty pedagogiczne w obcym j´zyku. Projekt
przewidywa∏ równie˝ zaj´cia w pracowniach zawodowych.
W tym czasie lektor brytyjski przeprowadza∏ symulacj´ pracy
z pacjentem w warunkach zbli˝onych do naturalnych. Tak wi´c
nauczyciel musia∏ poddaç si´ masa˝owi w pracowni masa˝u,
wziàç udzia∏ w zaj´ciach terapeutycznych w pracowni terapii
zaj´ciowej oraz uzyskaç porad´ dietetycznà od dietetyczek.
Z jakimi problemami zetkn´li si´ Paƒstwo w praktycznej
realizacji projektu?
Zdecydowanie najwi´kszym problemem by∏a koniecznoÊç
dostosowania si´ do d∏ugotrwa∏ych procedur finansowych
organu prowadzàcego szko∏´, w naszym przypadku urz´du
marsza∏kowskiego. Dosz∏o nawet do tego, ˝e musieliÊmy
przesunàç o dwa tygodnie wyjazd jednej grupy w∏aÊnie z tego
powodu. Ciesz´ si´, ˝e mamy bardzo skrupulatnà ksi´gowà,
która pilnowa∏a, aby wszystkie procedury by∏y przestrzegane
równie˝ z naszej strony. MieliÊmy tak˝e bardzo wyrozumia∏ych
partnerów, którzy niejednokrotnie musieli czekaç na przelew
d∏u˝ej, ni˝ przewidywa∏a to umowa trójstronna.
Kolejnà trudnà sprawà by∏a Êmierç ojca jednej z uczestniczek.
Jej powrót do kraju po odbyciu po∏owy sta˝u wiàza∏ si´
z dodatkowymi kosztami. Jednak˝e zarówno partner zagraniczny,
jak i Narodowa Agencja okazali daleko idàcà pomoc, aby
uczestniczka czu∏a nie tylko nasze wspó∏czucie, ale i wsparcie.
Czy mog∏aby Pani podaç przyk∏ady konkretnych
umiej´tnoÊci, które zdobyli uczniowie podczas sta˝u?
Poza niewàtpliwym nabyciem umiej´tnoÊci swobodniejszego
pos∏ugiwania si´ j´zykiem angielskim, uczestnicy, zw∏aszcza
masa˝yÊci, poznali nowe techniki masa˝u niekonwencjonal-
Jak narodzi∏ si´ pomys∏ zrealizowania projektu przy
wsparciu programu Leonardo da Vinci?
Poniewa˝ jestem nauczycielem angielskiego, naturalnym by∏o
dla mnie zainteresowanie wspó∏pracà z zagranicà. W wyniku
poszukiwaƒ w listopadzie 2005 natrafi∏am w Internecie na
stron´ programu Leonardo da Vinci, gdzie znalaz∏am
zaproszenie na konferencj´ w Kielcach. Kiedy po powrocie
przedstawi∏am „swoje wspania∏e odkrycie” pani Dyrektor
i radzie pedagogicznej, natychmiast zosta∏ powo∏any zespó∏,
który przystàpi∏ do pisania projektu. By∏a to bardzo mozolna
i wielodniowa praca, gdy˝ nikt z nas nie mia∏ doÊwiadczenia
w tej dziedzinie. Do dziÊ wspominamy z uÊmiechem
posiedzenia do póênych godzin nocnych i z∏oÊliwoÊç rzeczy
martwej czyli komputera, który oczywiÊcie nie chcia∏
wspó∏pracowaç, kiedy w ostatniej chwili sk∏adaliÊmy wniosek.
Czy ju˝ wczeÊniej Paƒstwa szko∏a korzysta∏a z
programów wspólnotowych w celu doskonalenia
kompetencji zawodowych uczniów?
Nie. To by∏a dla nas wyprawa na nowe, szerokie wody.
Jak przebiega∏o przygotowanie kulturowe i j´zykowe
uczniów, którzy mieli wyjechaç na sta˝?
Przygotowanie dokona∏o si´ poprzez po∏àczenie si∏ naszych
i wybranej szko∏y j´zykowej. Odbywa∏y si´ zaj´cia z lektorem
polskim, brytyjskim oraz z psychologiem-lektorem j´zyka
angielskiego, który dzi´ki podwójnym kwalifikacjom móg∏
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Biuletyn
nr 3 /2008
01
11
01
Podnoszenie standardów pracy i us∏ug
w opiece medycznej
nego. Nale˝y jednak pami´taç, ˝e beneficjentami projektu byli
uczniowie semestrów programowo najwy˝szych, którzy byli
o krok od ukoƒczenia szko∏y. Posiadali wi´c ju˝ umiej´tnoÊci
zawodowe, które mieli wypróbowaç w czasie praktyki na obcym
terenie. Z dumà s∏uchaliÊmy, jak wysoki poziom profesjonalizmu prezentowali, co mia∏o swoje odbicie w wysokich
ocenach w dziennikach praktyk.
Czy Pani zdaniem sta˝ mia∏ wp∏yw na przysz∏à karier´
zawodowà absolwentów?
To by∏o widaç go∏ym okiem, ˝e przede wszystkim nabrali
pewnoÊci siebie. Mieli mo˝liwoÊç skonfrontowaç swoje
umiej´tnoÊci w warunkach obcej im kultury i przekonaç si´,
˝e poradzà sobie wsz´dzie. Pracodawcy cenià pracowników,
którzy oprócz umiej´tnoÊci i doÊwiadczenia posiadajà zdolnoÊç radzenia sobie w nowych sytuacjach oraz ch´ç ciàg∏ego
doskonalenia si´ i uczenia si´, nawet „przez ca∏e ˝ycie”.
Jak przyk∏ad uczniów-beneficjentów wp∏ynà∏ na innych
uczniów?
Szko∏a szczyci si´ blisko 45-letnià tradycjà kszta∏cenia
profesjonalnych kadr medycznych. Nasi absolwenci sà
doskonale przygotowani do zawodu. Ci, którzy przychodzà tu
„po nauki,” wiedzà, ˝e ich motywacja i wk∏ad pracy przyniesie
oczekiwane rezultaty. Mo˝liwoÊç uczestniczenia w praktykach
zagranicznych to dodatkowy atut naszej placówki, nadajàcy
jej europejskiego charakteru. Ju˝ na poczàtku edukacji
uczniowie dowiadujà si´ o szansie na wyjazd w ostatnim
semestrze i sà zapoznanawani z kryteriami naboru.
Ci, u których zakie∏kuje pragnienie wyjazdu, starajà si´
wyjàtkowo.
Czy zdobyte doÊwiadczenia mia∏y wp∏yw na zmiany
w programie nauczania przedmiotów zawodowych?
Poniewa˝ praktyka zagraniczna jest integralnà cz´Êcià
programu kszta∏cenia zawodowego dla ka˝dego zawodu,
a jej zaliczenie jest niezb´dne do ukoƒczenia szko∏y, nie ma
mo˝liwoÊci ani potrzeby dokonywania jakichkolwiek zmian.
Jak upowszechniali Paƒstwo osiàgni´te rezultaty?
Ka˝da grupa po powrocie z praktyki dzieli∏a si´ swoimi
wra˝eniami. Odbywa∏o si´ to w formie prezentacji zdj´ç
i spostrze˝eƒ oraz odpowiedzi na pytania na spotkaniu z ca∏à
spo∏ecznoÊcià szkolnà. Artyku∏y o ich pobycie za granicà
pojawia∏y si´ w lokalnej gazecie, na stronie internetowej
szko∏y oraz na stronie [email protected] zawodowego.
PrezentowaliÊmy nasz projekt na festiwalu LLP oraz dwa razy
na Targach Edukacja w Kielcach. Ponadto na zakoƒczenie
projektu przygotowaliÊmy folder pamiàtkowy, który
przedstawia jego rezultaty.
Tym, którzy si´ jeszcze zastanawiajà, powiem, ˝e „najtrudniejszy pierwszy krok”. Do napisania drugiego projektu
podeszliÊmy ju˝ ze spokojem i doÊwiadczeniem. Mamy
nadziej´, ˝e dwa lata jego realizacji przyniosà nam du˝o
satysfakcji i radoÊci, ˝e wp∏ywamy na ˝ycie m∏odych ludzi. C
12
Biuletyn P r o g r a m u
nr 3 /2008
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Podnoszenie standardów pracy i us∏ug
w opiece medycznej
Dr n. med. Beata Piórecka
Instytut Zdrowia Publicznego
Wydzia∏ Nauk o Zdrowiu
01
Collegium Medicum Uniwersytet Jagielloƒski
Instytut Zdrowia Publicznego (IZP) Collegium Medicum Uniwersytetu Jagielloƒskiego prowadzony przez prof. dr hab. Stanis∏aw´
Golinowskà uczestniczy∏ w roku akademickim 2004/2005 w realizacji projektu wymian i sta˝y w ramach programu Leonardo da
Vinci zatytu∏owanym. „Poprawa bezpieczeƒstwa i jakoÊci us∏ug w instytucjach szpitalnych”. Formalne dokumenty dotyczàce
realizacji projektu zosta∏y podpisane przez prof. dr hab. n. med. Marka Zembal´ – Prorektora Uniwersytetu Jagielloƒskiego
ds. Collegium Medicum.
Projekt kierowany przez dr n. med. Katarzyn´ Szczerbiƒskà
i dr n. med. Monik´ Âcibor mia∏ na celu wymian´ doÊwiadczeƒ
i pog∏´bienie wiedzy nauczycieli akademickich w zakresie
tematyki zwiàzanej z bezpieczeƒstwem i jakoÊcià us∏ug
w ochronie zdrowia. Temat ten jest jednym z priorytetów
w instytucjach p∏atnika, jak równie˝ Êwiadczeniodawcy us∏ug
zdrowotnych w krajach Unii Europejskiej.
Informacja o projekcie zosta∏a przes∏ana przez Krajowà
Agencj´ Programu Leonardo da Vinci do koordynatora
wspó∏pracy zagranicznej IZP wraz informacjami na temat
organizacji przyjmujàcej tj. Association „Être” przy Centre
Hospitalier Intercommunal du Pays des Hautes Falaises
w Fé́camp (Francja). Kierownikiem projektu ze strony organi-
tematach: ocena jakoÊci us∏ug Êwiadczonych przez instytucje
osobom starszym, kontrola i walka z bólem, przemoc
w instytucjach szpitalnych, walka z zaka˝eniami wewnàtrzszpitalnymi oraz HACCP (Hazard Analysis and Critical Control
Point) i bezpieczeƒstwo ˝ywnoÊci.
W ramach tematu dotyczàcego oceny jakoÊci us∏ug Êwiadczonych
przez instytucje osobom starszym, przeprowadzono wizyty
w ró˝nych typach domów dla osób starszych (domach
rezydencjalnych, kondominiach mieszkaƒ dla osób starszych,
domach dla przewlekle chorych osób starszych oraz dla
chorych na chorob´ Alzheimera). Uczestnicy z 7 krajów, w tym
ze strony IZP dr n. med. Katarzyna Szczerbiƒska, zapoznali si´
z funkcjonujàcym we Francji systemem ewaluacji jakoÊci
DoÊwiadczenia uczestników projektu
wymian i sta˝y „Poprawa bezpieczeƒstwa
i jakoÊci us∏ug w instytucjach szpitalnych”
zatora by∏ Pan Jean-Marc Bonmati – dyrektor ds. osobowych
w szpitalu w Fé́camp. W realizacji programu uczestniczy∏o
49 instytucji z sektora zdrowotnego z regionu Normandii oraz
z innych regionów Francji, np. Korsyki. W ca∏ym projekcie
uczestniczyli partnerzy z 18 krajów Unii Europejskiej.
Projekt mia∏ charakter jednorazowego wyjazdu pracowników
dydaktycznych IZP na okres 2 tygodni do Francji w terminie
12–26 listopada 2004 r. W wyborze osób uczestniczàcych
w programie zastosowano kryterium merytoryczne. Kierownicy
Wizyta da∏a mo˝liwoÊç zebrania cennych
materia∏ów do wykorzystania w procesie
dydaktycznym, w tym niepublikowanych
dotychczas danych statystycznych.
poszczególnych zak∏adów IZP przedstawili propozycj´ swoim
pracownikom, a nast´pnie zg∏osili proponowane osoby wraz
z listà rezerwowà. Decyzja o udziale w programie zosta∏a
podj´ta zespo∏owo. W ramach projektu przygotowano 8 bloków
tematycznie zwiàzanych z bezpieczeƒstwem i jakoÊcià us∏ug
w ochronie zdrowia. Beneficjenci projektu ze strony polskiej
(6 osób) uczestniczyli w programie wymiany, zgodnie z ich zainteresowaniami naukowymi i dydaktycznymi, w nast´pujàcych
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
opieki w instytucjach dla osób starszych (EVA). Mieli równie˝
mo˝liwoÊç uczestniczyç czynnie w kilku konferencjach
poÊwi´conych problemom geriatrycznym, ocenie jakoÊci opieki
nad osobami starszymi oraz w mi´dzynarodowej wymianie
wiedzy na temat modeli organizacji opieki zdrowotnej
(z prezentacjà systemu opieki w Islandii i na Malcie). Dzi´ki
udzia∏owi w projekcie powsta∏a publikacja w j´zyku polskim
opisujàca system EVA (Szczerbiƒska K.: Kompleksowa ocena
geriatryczna i dzia∏ania podejmowane przeciw wykluczeniu
osób starszych przebywajàcych w placówkach opiekuƒczych
na przyk∏adzie Francji. w: Praca zbiorowa pod red. H. Fràckiewicz
Zapobieganie wykluczeniu spo∏ecznemu. Wyd. Akademii
Ekonomicznej w Katowicach, 2005, s. 175-190). Ponadto
zagadnienie to zosta∏o zaprezentowane przez dr n. med.
Katarzyn´ Szczerbiƒskà w trakcie wyk∏adu „Rozwiàzania
systemowe w opiece geriatrycznej w Êwiecie; polityka jakoÊci.”
na Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej pt. „Starzejàce si´
spo∏eczeƒstwa: Nowe dziedziny opieki medycznej – potrzeby
i rozwiàzania systemowe.”, która odby∏a si´ w Katowicach
w dniach 2-3 marca 2006 r.
Dr n. med. Marta Malinowska-CieÊlik uczestniczy∏a w programie
wymiany w zakresie tematyki kontroli i walki z bólem. Udzia∏
w projekcie pozwoli∏ jej zapoznaç si´ z nowoczesnymi
rozwiàzaniami terapeutycznymi oraz organizacyjnymi w opiece
Biuletyn
nr 3 /2008
13
01
Podnoszenie standardów pracy i us∏ug
w opiece medycznej
nad pacjentem z ostrym bólem, jak równie˝ bólem w opiece
paliatywnej. Wynikiem udzia∏u w programie wymian i sta˝y
by∏o opracowanie i realizacja zaj´ç dotyczàcych problematyki
bólu i cierpienia dla studentów kierunku zdrowie publiczne.
W wizycie zwiàzanej z kolejnym tematem pt. „Przemoc a instytucje
szpitalne” uczestniczy∏a mgr Anna Szetela. Temat ten zosta∏
uj´ty w wielorakich p∏aszczyznach, szczególnie psychologicznej, socjologicznej oraz prawnej, a zaj´cia teoretyczne
zosta∏y w istotny sposób wzbogacone przez zapoznanie
uczestników z praktycznymi rozwiàzaniami stosowanymi
w ró˝nych jednostkach francuskiej ochrony zdrowia. Wizyta
da∏a mo˝liwoÊç zebrania cennych materia∏ów do wykorzystania
w procesie dydaktycznym, w tym niepublikowanych dotychczas
danych statystycznych. Udzia∏ w projekcie przyczyni∏ si´ do
opracowania nowych treÊci wprowadzanych do istniejàcych
bloków programowych dla przedmiotów na kierunkach:
zdrowie publiczne, piel´gniarstwo oraz ratownictwo.
Mgr Bartosz Balcerzak uczestniczy∏ w realizacji tematu
dotyczàcego dzia∏aƒ na rzecz zmniejszenia cz´stoÊci zaka˝eƒ
szpitalnych. W ramach programu poprzez dyskusje, jak równie˝
w sposób praktyczny oceniano dzia∏anie zespo∏ów ds. walki
z zaka˝eniami szpitalnymi oraz ich wspó∏prac´ z innymi dzia∏ami
szpitala np. dzia∏em kontroli, sterylizacji itp. Zagadnienia w tym
temacie dotyczy∏y okreÊlenia standardów zapewnienia higieny
w instytucjach opieki zdrowotnej.
Ostatnim tematem, dotyczàcym HACCP (System Analizy Zagro˝eƒ
i Krytyczny Punkt Kontroli) i bezpieczeƒstwa ˝ywnoÊci, zaj´∏y
si´ dr hab. Ma∏gorzata Schlegel-Zawadzka – kierownik Zak∏adu
˚ywienia Cz∏owieka oraz asystent dr Beata Piórecka. Temat
realizowany by∏ poprzez spotkania z ekspertami, warsztaty lub
wizyty w instytucjach powiàzanych z zagadnieniami okreÊlonymi
w temacie. Uczestnicy mieli mo˝liwoÊç wp∏ywania na zawartoÊç
programu wymiany zgodnie ze swoimi oczekiwaniami zarówno
Nale˝y podkreÊliç wspania∏à goÊcinnoÊç
organizatorów wymiany, ich trosk´ i ch´ç
pomocy wszystkim uczestnikom projektu.
przed, jak i w trakcie realizacji programu; odby∏a si´ np.
dodatkowa wizyta w inspekcji sanitarnej. Udzia∏ w projekcie
przyczyni∏ si´ do opracowania nowego bloku programowego
z zakresu ˝ywienia cz∏owieka na kierunku Zdrowie Publiczne
– specjalizacja Inspekcja Sanitarna.
Za∏o˝one cele wymiany zosta∏y osiàgni´te i wszyscy uczestnicy
projektu odnieÊli wymierne korzyÊci. G∏ównym rezultatem
wymiany by∏o podwy˝szenie kwalifikacji kadry nauczajàcej
– nauczycieli akademickich. Zdobyte doÊwiadczenie i nowe
wiadomoÊci przyczyni∏y si´ do opracowania jednostek metodycznych (tj. sylabusów lub konspektów) przewidzianych do
kszta∏cenia studentów ró˝nych kierunków Wydzia∏u Nauk o
Zdrowiu. Przygotowane w wyniku uczestnictwa w programie
zaj´cia uwzgl´dnia∏y mi´dzynarodowe aspekty, co by∏o wa˝ne
w warunkach otwarcia unijnego rynku pracy.
14
Nale˝y te˝ podkreÊliç mo˝liwoÊç indywidualizacji programu
pobytu przez osoby uczestniczàce w projekcie, co by∏o mo˝liwe
dzi´ki wymianie informacji z Panem Jean-Marc Bonmatim.
Organizacja przyjmujàca przeprowadzi∏a ankiet´ czàstkowà
i koƒcowà dotyczàcà oceny realizacji programu w ramach
poszczególnych grup tematycznych. W ostatnim dniu, na
spotkaniu z uczestnikami i organizatorami wymiany, wszyscy
uczestnicy programu mieli mo˝liwoÊç podsumowania
osiàgni´tych rezultatów oraz oceny mocnych i s∏abych
punktów programu. Ka˝dy uczestnik otrzyma∏ imienny
certyfikat potwierdzajàcy udzia∏ w programie wymiany.
Organizacja projektu wymiany przebiega∏a bez zarzutu dzi´ki
wspó∏dzia∏aniu kierownika projektu z dzia∏em wspó∏pracy
zagranicznej i dzia∏em finansów Collegium Medicum UJ. Instytucja
przyjmujàca zaj´∏a si´ organizacjà podró˝y wewnàtrz kraju
oraz zakwaterowaniem, jak równie˝ aktywnym sp´dzaniem
czasu wolnego. Nale˝y podkreÊliç wspania∏à goÊcinnoÊç
organizatorów wymiany (czeka∏a na nas delegacja na lotnisku),
ich trosk´ i ch´ç pomocy wszystkim uczestnikom projektu.
Kolejnym etapem realizacji projektu by∏a rewizyta w terminie
30 wrzeÊnia-10 paêdziernika 2005 r. 11 specjalistów opieki
zdrowotnej z Francji w instytucjach opieki zdrowotnej z regionu
Ma∏opolski wspó∏pracujàcych z IZP. Nadal wspó∏pracujemy
z organizatorem projektu wymiany w przygotowaniu kolejnych
projektów i utrzymujemy serdeczne wi´zi z osobami
poznanymi podczas pobytu we Francji.C
Biuletyn P r o g r a m u
nr 3 /2008
L e o n a r d o
d a
V i n c i
02
Wspieranie
bezpieczeƒstwa
zdrowotnego
w zakresie profilaktyki,
diagnostyki i terapii
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Biuletyn
nr 3 /2008
15
02
Wspieranie bezpieczeƒstwa zdrowotnego
w zakresie profilaktyki, diagnostyki i terapii
Maria Charmast
Stowarzyszenie MONAR
www.monar.org
ECEtt: Europejskie partnerstwo
na rzecz edukacji w dziedzinie
profilaktyki i terapii uzale˝nieƒ
W grudniu 2005 roku Stowarzyszenie MONAR przystàpi∏o do
realizacji projektu wymian w ramach programu Leonardo da
Vinci. Za∏o˝eniem by∏o umo˝liwienie odbiorcom poznania
metod szkolenia kadry zajmujàcej si´ terapià uzale˝nieƒ w
warunkach metody spo∏ecznoÊci terapeutycznych. Bioràc pod
uwag´ fakt, ˝e zjawisko, z którym kadra terapeutyczna ma do
czynienia, uleg∏o powa˝nym zmianom, pojawi∏y si´ nowe
wyzwania dotyczàce zarówno nowych dost´pnych Êrodków
odurzajàcych, grup problemowych, jak i wspó∏wyst´pujàcych
zaburzeƒ, pojawi∏a si´ potrzeba wdro˝enia nowych programów
lub modyfikacji ju˝ istniejàcych.
Projekt otrzyma∏ nazw´ „Europejskie Partnerstwo na Rzecz
Edukacji w Obszarze Profilaktyki i Terapii Uzale˝nieƒ (MobilnoÊç)”,
poniewa˝ oparty by∏ na stworzonej w 2004 roku sieci ECEtt
(European Companionship of Education: Training Through
Travel) za∏o˝onej przez organizacje europejskie cz∏onków
Europejskiej Federacji Spo∏ecznoÊci Terapeutycznych.
Podczas wymian uczestnicy poznali
nie tylko sposób funkcjonowania
terapeutów europejskich w ich Êrodowisku
pracy, ale równie˝ mieli okazj´ sp´dzania
czasu wolnego w ich towarzystwie.
Zamierzeniem sieci by∏o udost´pnienie wiedzy o swoich
rozwiàzaniach terapeutycznych w okreÊlonych obszarach
pracy z osobami uzale˝nionymi przedstawicielom innych
spo∏ecznoÊci w innych krajach Europy i stworzenie nowego
systemu praktycznego przygotowania kadry i podniesienia
jakoÊci terapii w spo∏ecznoÊciach. W czasie gdy Stowarzyszenie
MONAR przystàpi∏o do realizacji swojej cz´Êci projektu, jego
partnerzy w innych krajach równie˝ rozpocz´li swoje inicjatywy
mobilnoÊci – wymian´ i sta˝e.
By∏a to pierwsza inicjatywa takiego typu w naszym
Stowarzyszeniu. PostanowiliÊmy, ˝e przedstawiciele kadry
kierowniczej, liderzy programów, superwizorzy oraz osoby
b´dàce edukatorami w dziedzinie profilaktyki HIV/AIDS mogà
wziàç udzia∏ w projekcie, gdzie przy szerokiej dost´pnoÊci
ró˝norodnych programów w organizacjach partnerskich ka˝dy
z nich b´dzie móg∏ poszukaç odpowiedzi na pytania, z którymi
16
ma do czynienia w pracy swojej placówki. Na og∏oszenie
o mo˝liwoÊci udzia∏u w projekcie odpowiedzia∏o 25 osób
odpowiadajàcych kryteriom wyboru uczestników. Osoby te
reprezentowa∏y przekrój wszystkich nurtów Stowarzyszenia
MONAR, a mianowicie: spo∏ecznoÊç terapeutycznà dla osób
doros∏ych, spo∏ecznoÊç terapeutycznà dla nieletnich,
poradnictwo, prac´ z osobami opuszczajàcymi zak∏ady karne,
programy specjalistyczne dla uzale˝nionych matek z dzieçmi,
prac´ outreach, a tak˝e aspekty zwiàzane z zarzàdzaniem
organizacjà i programami, rozliczeniem projektów.
Warunkiem przyj´cia do programu by∏o nades∏anie przez
beneficjentów CV oraz listu intencyjnego, w którym nale˝a∏o
okreÊliç cele i oczekiwane rezultaty takiej wymiany.
W zale˝noÊci od zg∏oszonego przez beneficjenta zapotrzebowania,
dobierany by∏ odpowiedni program. Oto organizacje wspó∏pracujàce ze Stowarzyszeniem MONAR w ramach tego projektu,
które zaoferowa∏y swoje obszerne doÊwiadczenia w wybranych
zagadnieniach przeciwdzia∏ania narkomanii:
r FICT (W∏ochy) http://www.fict.it/ jest ekspertem z zakresu:
– klasycznej spo∏ecznoÊci terapeutycznej,
– realizacji projektów unijnych (w tym EQUAL I i II edycja),
– spó∏dzielczoÊci socjalnej dla osób wykluczonych
spo∏ecznie,
– kszta∏cenia kadry terapeutycznej (Instytut Projecto Uomo),
– terapii osób z podwójnà diagnozà.
r Trempoline (Belgia) http://www.trempoline.be
jest ekspertem z zakresu:
– klasycznej spo∏ecznoÊci terapeutycznej,
– pracy z mniejszoÊciami etnicznymi,
– terapii kobiet uzale˝nionych z dzieçmi.
r Coolmine House (Irlandia) www.coolminetc.ie
jest ekspertem z zakresu:
– klasycznej spo∏ecznoÊci terapeutycznej,
– terapii osadzonych uzale˝nionych od narkotyków,
– terapii kobiet uzale˝nionych.
r Merchants Quay (Irlandia) www.mqi.ie
jest ekspertem z zakresu:
– poradnictwa i programów dziennych;
– niskoprogowych pomocy dla osób uzale˝nionych
i bezdomnych,
– programów redukcji szkód.
Biuletyn P r o g r a m u
nr 3 /2008
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Wspieranie bezpieczeƒstwa zdrowotnego
w zakresie profilaktyki, diagnostyki i terapii
r KETHEA (Grecja) http://www.kethea.gr
jest ekspertem z zakresu:
– terapii osadzonych uzale˝nionych od narkotyków,
– programów ambulatoryjnych i oÊrodków pobytu
dziennego,
– kszta∏cenia kadry terapeutycznej,
– kszta∏cenia zawodowego klientów i readaptacji
zawodowej.
r Proyecto Hombre (Hiszpania) www.proyectohombre.es
jest ekspertem z zakresu:
– klasycznej spo∏ecznoÊci terapeutycznej,
– kszta∏cenia kadry terapeutycznej,
– zarzàdzania du˝ymi projektami badawczymi.
Bioràc po uwag´ ró˝norodnoÊç beneficjentów, a tak˝e szeroki
wachlarz programów, które zosta∏y udost´pnione w ramach
projektu, ka˝da z wymian by∏a unikalna ze wzgl´du na cele,
lokalizacj´, przebieg realizacji, a tak˝e wysokoÊç grantu.
WysokoÊç grantu zale˝a∏a od wysokoÊci kosztów podró˝y
i miejsca zakwaterowania i waha∏a si´ od kwoty 500 do
maksymalnie 1012,52 euro. Szukajàc oszcz´dnoÊci, wykupiliÊmy
ubezpieczenie podró˝ne na ca∏à grup´ beneficjentów oraz
dokonaliÊmy mo˝liwie wczeÊniejszej rezerwacji biletów
lotniczych. WysokoÊç delegacji wyliczana by∏a na podstawie
kosztów zakwaterowania i wy˝ywienia (w wielu przypadkach,
zakwaterowanie i wy˝ywienie by∏o zapewniane przez organizacje
przyjmujàce wed∏ug ni˝szych stawek, ale niektórzy beneficjenci
musieli korzystaç z hoteli i infrastruktury miejskiej).
Ka˝da z wymian odbywa∏a si´ w grupie 2 – 4 osób, grupy by∏y
formowane ze wzgl´du na wspólnot´ celów wymiany oraz
j´zyk. Ze wszystkich uczestników sta˝u nie wszyscy w∏adali
j´zykami obcymi niezb´dnymi do porozumienia si´ w kraju
docelowym, dlatego dobieraliÊmy grupy w∏aÊnie w taki sposób
aby przynajmniej jedna osoba mówi∏a w j´zyku angielskim lub
innym przydatnym podczas pobytu.
W celu skutecznego zarzàdzania przebiegiem wymian, w Biurze
Stowarzyszenia MONAR zosta∏y oddelegowane trzy osoby
majàce realizowaç ustalony algorytm zarzàdzania i pe∏niàce
obowiàzki koordynatora wymian (jednoczeÊnie odpowiedzialnego za kontakty z organizacjami przyjmujàcymi), osoby
odpowiedzialnej za kontakty z beneficjentami oraz osoby
odpowiadajàcej za rozliczenia finansowe.
W celu zapewnienia lepszej realizacji wymian zach´caliÊmy
beneficjentów do opracowania programu wymiany oraz
uzgodnienia szczegó∏ów logistycznych wspólnie z koordynatorem organizacji przyjmujàcej.
Czas trwania wymiany wynosi∏ przeci´tnie oko∏o 2 tygodni.
W ramach pobytu uczestnicy spotkali si´ z kadrà, zapoznawali
z programem oraz Êrodowiskiem jego funkcjonowania.
W miar´ mo˝liwoÊci brali udzia∏ w praktycznej realizacji
dzia∏aƒ programu. Tak na przyk∏ad, 3-osobowa grupa
pracowników Monaru b´dàca na sta˝u w Coolmine House w
Irlandii towarzyszy∏a kadrze podczas wszelkich dzia∏aƒ, takich
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
02
jak: poradnictwo, prowadzenie grup terapeutycznych, w
programie dla osób uzale˝nionych opuszczajàcych zak∏ady
karne. Grupy odbywajàce sta˝ w Trempoline przez ca∏y okres
sta˝u zamieszkiwa∏y i funkcjonowa∏y w ramach prowadzonych
tam programów. Wynikiem wymiany ka˝dej z grup, oprócz
obowiàzkowego sprawozdania finansowego i ankiety
ewaluacyjnej, by∏ równie˝ opis dobrej praktyki – programu lub
rozwiàzania, które poznali uczestnicy wymiany i które w ich
ocenie sà wartoÊciowe i mo˝liwe do realizacji w warunkach
spo∏ecznoÊci polskich.
Wszyscy uczestnicy otrzymali certyfikat udzia∏u w wymianie,
zawierajàcy podpis przewodniczàcej Zarzàdu G∏ównego
MONAR oraz szefa/koordynatora organizacji przyjmujàcej.
W celu upowszechniania opracowanych narz´dzi i zebranych
dobrych praktyk organizowaliÊmy zebrania: rozpoczynajàce
realizacj´ projektu oraz seminarium podsumowujàce wymiany.
Zosta∏y opracowane materia∏y do dystrybucji wÊród pracowników
Stowarzyszenia MONAR podczas rekrutacji oraz materia∏y
sk∏adajàce si´ ze sprawozdaƒ opisowych uczestników wymian.
Zaanga˝owaliÊmy si´ w dalsze dzia∏ania majàce na celu
wymian´ doÊwiadczeƒ, sta˝e zagraniczne. W ramach sieci
ECEtt wzi´liÊmy udzia∏ w projekcie pilota˝owym, równie˝
majàcym poparcie programu Leonardo da Vinci i koordynowanym przez Belgijskà organizacj´ Trempoline. Celem tego
projektu realizowanego w okresie paêdziernik 2006 – wrzesieƒ
2008 by∏o opracowanie metody szkoleniowej opartej na
podró˝owaniu i sta˝ach praktycznych. Opracowano ogólnoeuropejskà baz´ dobrych praktyk, system e-learningu,
podr´cznik wymian i sta˝y, zorganizowano 6 sta˝y dla
pracowników placówek MONAR, przyj´to na sta˝ 4 osoby,
pracowników organizacji i spo∏ecznoÊci zagranicznych
(www.ecett.eu).
Osoby, które wzi´∏y udzia∏ w wymianach, by∏y aktywnie
anga˝owane w dzia∏ania szkoleniowe Stowarzyszenia MONAR,
Biuletyn
nr 3 /2008
17
02
Wspieranie bezpieczeƒstwa zdrowotnego
w zakresie profilaktyki, diagnostyki i terapii
w tym w ramach projektów wspó∏finansowanych ze Êrodków
unijnych: szkolenie kadry kierowniczej, ksi´gowych, szkolenia
i superwizje dla kadry terapeutycznej, szkolenia organizowane
przez inne organizacje i instytucje. Z 25 osób, które wzi´∏y
udzia∏ w projekcie, 3 osoby awansowa∏y na stanowiska
kierownicze, tylko 2 osoby w chwili obecnej nie pracujà
w Stowarzyszeniu.
Dla niektórych z uczestników by∏ to pierwszy wyjazd za granic´
w celach s∏u˝bowych, w zwiàzku z tym musieli oni zmierzyç si´
z potrzebà lepszej organizacji pracy, identyfikacji celów.
Podczas wymian uczestnicy poznali nie tylko sposób funkcjonowania terapeutów europejskich w ich Êrodowisku pracy,
ale równie˝ mieli okazj´ sp´dzania czasu wolnego w ich
towarzystwie, zwiedzania pomników kultury i historii, poznania
specyfiki danego kraju. Wielu uczestników wymian przebywa∏o
w oÊrodkach, w których by∏a zatrudnione osoby niepe∏nosprawne. W zwiàzku z tym mieli oni mo˝liwoÊç zapoznaç si´
z zagadnieniami dotyczàcymi integracji tych grup, po˝ytków
wynikajàcym z tej integracji.
Uczestnicy wysoko ocenili projekt oraz korzyÊci wynikajàce
z udzia∏u w nim. Do najwi´kszych trudnoÊci zaliczyli porozumiewanie si´ w j´zykach obcych oraz sztywne ramy czasowe
(narzucone minimalnie 2 tygodnie wymiany). Wi´kszoÊç
uczestników uzna∏a, ˝e w sposób znaczny poszerzy∏a swojà
wiedz´ na wybrany temat oraz dodatkowo na zwiàzane z nim
zagadnienia. Niewàtpliwie wzrós∏ poziom motywacji do pracy.
W∏ochy
„Wyjazd umo˝liwi∏ nam poznanie organizacji, metod,
systemów pomocy funkcjonujàcych w goszczàcej nas organizacji
CEIS. Dzi´ki pobytowi widzia∏yÊmy ró˝nego rodzaju programy,
których beneficjentami by∏y osoby uzale˝nione od narkotyków
i alkoholu (m´˝czyêni, kobiety z dzieçmi), uzale˝nieni z podwójnà diagnozà, kobiety prostytuujàce si´, nieletni, ludzie
czekajàcy na azyl, imigranci, chorzy psychicznie oraz ludzie
umierajàcy na AIDS. Szczególne uznanie budzi∏a du˝a oferta
pomocowa, adresowana do bardzo wàskich grup
potrzebujàcych”
Irlandia
„W Coolmine House nie ma, takich pola do tworzenia patologii
jak nadu˝ycia czy przemoc wobec klienta. Mened˝erowie w/w
placówek zarzàdzajà nimi w sposób profesjonalny. Pozwala to
sensownie wykorzystaç posiadane zasoby ludzkie i rzeczowe
we wszystkich sferach dzia∏alnoÊci placówek. Za brak w systemie
uwa˝am niemo˝noÊç ich wspó∏tworzenia przez klientów
placówek. Chyba jednak nie ma wa˝niejszego elementu terapii
ni˝ ,,rodzenie si´ na nowo”: odkrywanie siebie, swych mo˝liwoÊci, pokonywanie barier. Musz´ dodaç, ˝e po zakoƒczeniu
terapii pacjent mo˝e dostaç mieszkanie i prac´, co w naszych
warunkach jest abstrakcjà”
18
„Nauka przez podró˝owanie
to fantastyczny sposób zdobywania
nowych doÊwiadczeƒ”
Grecja
„Kadra, w programach stacjonarnych, pracuje w ÊciÊle
okreÊlonych godzinach (9-17), po czym odpowiedzialnoÊç za
spo∏ecznoÊç obejmuje lider spo∏ecznoÊci, który w sytuacjach
kryzysowych mo˝e skontaktowaç si´ z terapeutà dy˝urnym.
Wyrabia to w podopiecznych poczucie odpowiedzialnoÊci za
siebie i grup´.
Aby zostaç pracownikiem organizacji nale˝y przejÊç przez
40-dniowy sta˝ w oÊrodku stacjonarnym, gdzie aplikujàca
osoba traktowana jest na tych samych prawach co pozostali
cz∏onkowie spo∏ecznoÊci. Podnoszeniu kwalifikacji i zapobieganiu
zjawisku wypalenia zawodowego s∏u˝y rotacja pracowników
merytorycznych pomi´dzy programami. Zmiany nast´pujà
Êrednio co 3-4 lata. Innym czynnikiem wp∏ywajàcym na
identyfikowanie si´ pracowników z organizacjà sà organizowane raz do roku obowiàzkowe szkolenia. W trakcie nich,
oprócz podnoszenia wiedzy terapeutycznej, dowiadujà si´
o dzia∏aniach prowadzonych i nowych inicjatywach
podejmowanych przez KETHEA (…). Sta˝ pozwoli∏ mi zapoznaç
si´ ze specyfikà pracy programów terapeutycznych (…)
i porównaç ze specyfikà pracy w Stowarzyszeniu MONAR.
Zdobyta w ramach wizyty sta˝owej wiedza b´dzie bardzo
przydatna w mojej dalszej pracy (…) Dzi´ki temu, ˝e wi´kszoÊç
wizytowanych programów mia∏a swoje siedziby blisko centrum
miasta, a hotel, w którym mieszkaliÊmy w czasie sta˝u,
zlokalizowany by∏ w Êcis∏ym centrum – w pobli˝u Akropolu,
po zakoƒczonych wizytach mieliÊmy okazj´ zwiedzaç to
historyczne miasto. W dni wolne zorganizowaliÊmy sobie
wycieczki na wysp´ Hydra oraz do wiszàcych na ska∏ach
klasztorów „Meteora”.
Belgia
„Podsumowujàc nasz pobyt w Belgii musimy przyznaç, ˝e by∏
udany pod ka˝dym wzgl´dem: du˝o si´ nauczyliÊmy,
dowiedzieliÊmy, do Polski wracaliÊmy z g∏owami pe∏nymi
pomys∏ów i ju˝ w drodze powrotnej planowaliÊmy zreformowanie
naszej placówki. Nauka przez podró˝owanie to fantastyczny
sposób zdobywania nowych doÊwiadczeƒ”.C
Biuletyn P r o g r a m u
nr 3 /2008
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Marzena Senator
Wspieranie bezpieczeƒstwa zdrowotnego
w zakresie profilaktyki, diagnostyki i terapii
02
Zespó∏ Szkó∏ Agrotechnicznych i Gospodarki ˚ywnoÊciowej w Radomiu
Nauczyciele Zespo∏u Szkó∏ Agrotechnicznych i Gospodarki ˚ywnoÊciowej w Radomiu od 2004 do 2007 roku aktywnie uczestniczyli
p
w opracowywaniu projektów realizowanych ze Êrodków programu Leonardo da Vinci. Zrealizowano 1 program wymiany
doÊwiadczeƒ dla kadry i 11 projektów sta˝y dla uczniów, z których: 4 – dotyczy∏y aplikacji Êrodków ochrony roÊlin,
1 – ogrodnictwa, 1 – ˝ywienia, 3 – ochrony Êrodowiska i 2 – architektury krajobrazu. Tematyka projektów wynika∏a z kierunków
kszta∏cenia, które sà prowadzone w Zespole Szkó∏ Agrotechnicznych i Gospodarki ˚ywnoÊciowej w Radomiu. W projektach
uczestniczy∏o ponad 200 uczniów i ponad 30 nauczycieli. Problematyka projektów stanowi∏a poszerzenie treÊci kszta∏cenia
o aspekty europejskiego rynku pracy.
Tematem projektu nr PL/06/A/Pla/174502 by∏o has∏o: „Wiesz, co jesz – zdrowa i bezpieczna ˝ywnoÊç w krajach UE”. G∏ównym
celem zrealizowanego w ramach projektu sta˝u by∏o poznanie przez beneficjentów zasad produkcji zdrowej i bezpiecznej ˝ywnoÊci,
metod jej badaƒ, a tak˝e funkcjonowania systemu zapewnienia jakoÊci HACCP. W projekcie uczestniczyli uczniowie Zespo∏u Szkó∏
Agrotechnicznych i Gospodarki ˚ywnoÊciowej w Radomiu, którzy odbyli sta˝ w niemieckim oÊrodku szkolenia zawodowego DEULA
Hildesheim. Sta˝ odby∏ si´ w roku szkolnym 2006/2007, na prze∏omie listopada i grudnia.
Wiesz, co jesz – zdrowa i bezpieczna
˝ywnoÊç w krajach UE
Partner DEULA Hildesheim
DEULA Hildesheim nale˝y do sieci oÊrodków prowadzàcych
kszta∏cenie i doskonalenie zawodowe osób zwiàzanych z produkcjà
˝ywnoÊci, jej przetwarzaniem, a tak˝e podejmujàcych prac´
w innych zawodach np.: kierowca, mechanik, architekt krajobrazu.
OÊrodek DEULA Hildesheim posiada bogate doÊwiadczenie
w organizowaniu sta˝ów i wymian zagranicznych. Dzi´ki dobrze
przygotowanej kadrze pedagogicznej oraz sta∏ej wspó∏pracy
z zak∏adami przetwórstwa spo˝ywczego DEULA nie tylko
zapewnia wysokà jakoÊç organizacji sta˝u, ale tak˝e posiada
ciàg∏y dost´p do najnowszych rozwiàzaƒ, sprz´tu i metod
badania ˝ywnoÊci. DEULA Hildesheim jest oÊrodkiem wzorowo
wyposa˝onym w Êrodki dydaktyczne, ma w∏asne zaplecze
gastronomiczne, w którym istnia∏a mo˝liwoÊç sprawdzenia
opanowanej wiedzy na miejscu poprzez mo˝liwoÊç obserwowania
przez beneficjentów wykonywania gotowych potraw wykonywanych
przez pracowników kuchni z uwzgl´dnieniem zasad systemu
HACCP.
DEULA zapewni∏a bardzo dobre warunki socjalno-bytowe dla
sta˝ystów. Beneficjenci mieli do dyspozycji dwuosobowe pokoje
z aneksem sanitarnym. W trakcie pobytu sta˝yÊci korzystali
z ca∏odobowego wy˝ywienia w sto∏ówce, która funkcjonuje
w DEULA. Po wyk∏adach lub çwiczeniach sta˝yÊci mogli korzystaç
z gier, takich jak bilard, kr´gle, mieli tak˝e dost´p do sauny oraz
do Internetu.
Przebieg projektu
Zgodnie z za∏o˝eniami, w projekcie uczestniczy∏o osiemnastu
uczniów Zespo∏u Szkó∏ Agrotechnicznych i Gospodarki
˚ywnoÊciowej w Radomiu. Wst´pna lista, zawierajàca osoby
rezerwowe zosta∏a, zaakceptowana na Radzie Pedagogicznej
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
w czerwcu 2006r. Uczniowie ci kszta∏cili si´ w technikum ˝ywienia
i gospodarstwa domowego w kl. III technikum. Sta˝yÊci zadeklarowali si´, ˝e ich kariera zawodowa b´dzie w przysz∏oÊci zwiàzana
z produkcjà ˝ywnoÊci, b´dà pracowaç w instytucjach kontrolnych
i sprawujàcych nadzór nad przetwarzanà ˝ywnoÊcià, w zak∏adach
gastronomicznych sieci otwartej i zamkni´tej.
Z zagadnieniami dotyczàcymi produkcji zdrowej i bezpiecznej
˝ywnoÊci beneficjenci spotykali si´ podczas zaj´ç praktycznych
w szkole, a tak˝e w czasie praktyk zawodowych, które odbyli
w ró˝nych zak∏adach przetwórstwa spo˝ywczego. W programie
nauczania technik ˝ywienia i gospodarstwa domowego zawarte
sà treÊci zwiàzane z zasadami systemu HACCP, prowadzeniem
dokumentacji, wp∏ywem prawid∏owego od˝ywiania na organizm
cz∏owieka, promowaniem ˝ywnoÊci o wysokiej jakoÊci. Podczas
zaj´ç uczniowie poznajà problemy dotyczàce b∏´dów
˝ywieniowych.
Na terenie szko∏y znajduje si´ pracownia ˝ywienia, w której
uczniowie poznajà zasady przetwarzania surowców na gotowe
Biuletyn
nr 3 /2008
19
02
Wspieranie bezpieczeƒstwa zdrowotnego
w zakresie profilaktyki, diagnostyki i terapii
produkty z uwzgl´dnieniem systemu jakoÊci HACCP. Od wiedzy
i umiej´tnoÊci osób zajmujàcych si´ zawodowo ˝ywieniem zale˝y
prawid∏owe od˝ywianie konsumentów. Od˝ywianie ma ogromny
wp∏yw na stan zdrowia spo∏eczeƒstwa, wydajnoÊç pracy,
a w zwiàzku z tym na rozwój wszystkich dziedzin ˝ycia gospodarczego i spo∏ecznego paƒstwa. Minimalizacja zagro˝eƒ, jakie
powstajà na ka˝dym etapie produkcji i dystrybucji ˝ywnoÊci, ma
bardzo wa˝ne znaczenie dla bezpieczeƒstwa zdrowotnego.
Przebieg sta˝u
Od poczàtku roku szkolnego uczniowie uczestniczyli w przygotowaniu kulturowo-j´zykowo-pedagogicznym. Po zawarciu
wielostronnych umów, Promotor zabezpieczy∏ zbiorowy transport
ca∏ej grupy, zawar∏ ubezpieczenie. Przed wyjazdem, oprócz cyklu
zaj´ç z zakresu kulturowo-j´zykowo-pedagogicznego odby∏o si´
spotkanie organizacyjne z beneficjentami oraz ich rodzicami,
podczas którego zaprezentowano szczegó∏owy program sta˝u,
zasady pobytu, organizacj´ transportu, warunki ubezpieczenia.
Jednym z wa˝niejszych celów realizowanego sta˝u by∏o poznanie
przez uczestników nowoczesnych rozwiàzaƒ stosowanych
w produkcji ˝ywnoÊci w innych krajach Unii Europejskiej,
a szczególnie wdra˝ania systemu HACCP, w ró˝nych zak∏adach
˝ywieniowych. W sferze zainteresowaƒ sta˝ystów by∏y równie˝
metody przetwarzania, sk∏adowania ˝ywnoÊci, promowania
produktów „organic food”.
Niemieckie instytucje zwiàzane z produkcjà ˝ywnoÊci od dawna
pracujà na bardzo wysokim poziomie i bardzo rygorystycznie
przestrzegajà przepisów prawnych. Podczas sta˝u analizowano
zagadnienia zwiàzane z przechowywaniem produktów, aby
zachowaç ich najwy˝szà jakoÊç. Zwrócono uwag´ na opakowania,
które majà bezpoÊredni kontakt z gotowym produktem. DEULA
zorganizowa∏a dla sta˝ystów równie˝ zwiedzanie zak∏adu,
w którym produkuje si´ ró˝nego rodzaju opakowania na produkty
spo˝ywcze. Sta˝yÊci poznali lini´ technologicznà, szczególnà
uwag´ zwrócono na jakoÊç papieru i farb´. Do zalet opakowaƒ
papierowych nale˝y: ma∏a masa, niska cena, natomiast najwi´kszà
ich wadà jest zupe∏ny brak odpornoÊci na dzia∏anie wody, a tak˝e
20
du˝a przepuszczalnoÊç t∏uszczu, dlatego zak∏ad wyeliminowuje
te wady poprzez impregnowanie, laminowanie opakowaƒ.
Podczas sta˝u uczniowie mogli porównaç przepisy stosowane
w Polsce i Niemczech dotyczàce produkcji ˝ywnoÊci. Oprócz
podstaw teoretycznych beneficjenci mieli mo˝liwoÊç praktycznego
sprawdzenia wczeÊniej poznanych zagadnieƒ teoretycznych,
dotyczàcych badaƒ jakoÊci i przestrzegania przepisów prawnych.
Jednym z zadaƒ by∏o te˝ poznanie zasad poprawnego u˝ytkowania
sprz´tu do wykonywania badaƒ oraz stosowania poprawnego
nazewnictwa.
Beneficjenci byli w ró˝nych zak∏adach przemys∏u spo˝ywczego
i mieli mo˝liwoÊç poznania wielu procesów technologicznych.
W czasie sta˝u w szczególny sposób zwracano uwag´ na
przestrzeganie systemu HACCP w ró˝nych zak∏adach przetwórstwa
spo˝ywczego oraz promowanie w∏aÊciwego od˝ywiania si´
ca∏ego spo∏eczeƒstwa. W krajach Unii Europejskiej na problemy
zwiàzane z przetwarzaniem ˝ywnoÊci od wielu lat zwraca si´
uwag´. Sprawy te sà uregulowane przez wiele przepisów prawa
unijnego niemieckiego. Równie˝ ka˝dy z landów ma swoje
przepisy, które muszà byç na jego terenie przestrzegane.
W Polsce przepisy dotyczàce przetwarzania ˝ywnoÊci sà
systematycznie wdra˝ane w ˝ycie. Porównania w zakresie
przepisów polskich i niemieckich by∏y bardzo interesujàce.
Beneficjenci zwrócili uwag´ na wi´ksze przestrzeganie tych
przepisów w zak∏adach zwiàzanych z przetwarzaniem ˝ywnoÊci.
Pracownicy tych instytucji bardzo ÊciÊle przestrzegajà przepisów
zwiàzanych z utrzymaniem czystoÊci, higieny, utrzymaniem
w odpowiednim stanie technicznym urzàdzeƒ produkcyjnych,
jak równie˝ urzàdzeƒ laboratoryjnych. Bardzo wa˝ne jest ciàg∏e
monitorowanie oraz analizowanie otrzymanych wyników
i korygowania b∏´dów na podstawie dokumentacji HACCP.
Program zaj´ç by∏ urozmaicony, oprócz wyk∏adów wprowadzajàcych, çwiczeƒ laboratoryjnych, wykonywania pomocniczych prac
w przygotowywaniu posi∏ków we wspó∏pracujàcych z DEULA
zak∏adami ˝ywieniowymi, zawiera∏ tak˝e liczne wycieczki zawodowe.
Sta˝yÊci byli w nowoczesnym m∏ynie, w którym przetwarzano
ziarno na màk´, po czym w laboratorium gdzie przebadano màk´,
wykonujàc jej ocen´ organoleptycznà i chemicznà. Metoda
wykonania badaƒ by∏a porównywana z analogicznymi badaniami
w Polsce. Sta˝yÊci byli tak˝e w zak∏adzie magazynowania
i pakowania cebuli i ziemniaków, który funkcjonuje z uwzgl´dnieniem wymogów jakoÊciowych systemu HACCP. Szczególnà
uwag´ zwrócono uwag´ na punkty CCP, zapisy w dokumentacji
HACCP z uwzgl´dnieniem pomiaru temperatury i wilgotnoÊci.
Podczas zwiedzania zak∏adu mi´snego sta˝yÊci poznali cykl
produkcyjny mi´sa wieprzowego. Sta˝yÊci odwiedzili równie˝
cukrownie, browar, ciastkarni´, piekarni´, zak∏ad uzdatniania
wody. W czasie wycieczek beneficjenci ubrani byli w jednorazowe
stroje robocze, bez których wejÊcie na teren zak∏adu pracy nie
by∏oby mo˝liwe. Jest to jedna z metod wprowadzania systemu HACCP.
Beneficjenci oprowadzani byli przez pracowników firm, którzy
oprócz wyczerpujàcego przedstawiania problematyki zwiàzanej
z produkcjà ˝ywnoÊci równie˝ ch´tnie odpowiadali na liczne
pytania formu∏owane przez sta˝ystów z Polski.
Realizacja projektu by∏a ÊciÊle zwiàzana z przetwarzaniem
Biuletyn P r o g r a m u
nr 3 /2008
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Wspieranie bezpieczeƒstwa zdrowotnego
w zakresie profilaktyki, diagnostyki i terapii
surowców z uwzgl´dnieniem wprowadzania systemu HACCP.
Sà to zagadnienia szczególnie istotne w aspekcie zagro˝eƒ
wynikajàcych ze z∏ego od˝ywiania si´, gro˝àce zatruciem
pokarmowym. Na zagadnienia zwiàzane z ˝ywnoÊcià zwraca si´
uwag´ nie tylko w zak∏adach przetwórstwa spo˝ywczego, ale tak˝e
w ˝yciu codziennym, w którym istotna jest jakoÊç po˝ywienia.
W Niemczech zauwa˝a si´ wi´kszà iloÊç sklepów z produktami
Podczas sta˝u uczniowie poprawili swoje
umiej´tnoÊci j´zykowe. [...] w miar´ trwania
sta˝u coraz cz´Êciej oÊmiela∏o si´ korzystaç
z j´zyka niemieckiego zarówno na zaj´ciach,
jak i w sytuacjach wynikajàcych z ˝ycia
codziennego.
„bio”, które przewy˝szajà cenà inne produkty, ale czy nie warto
jest zainwestowaç w siebie? Coraz wi´cej ludzi przekonuje si´ do
tych produktów. ÂwiadomoÊç tego, co si´ je, daje poczucie
odpowiedzialnoÊci, co zaproponowaç innym konsumentom, jak
podwy˝szyç jakoÊç wyprodukowanych produktów. Ci, którzy
wiedzà wi´cej d∏u˝ej ˝yjà.
Sta˝ystom bardzo podoba∏ si´ wyk∏ad na temat zdrowego
od˝ywiania.Na podstawie piramidy ˝ywienia ocenialiÊmy nasz
stan od˝ywiania, przyzwyczajenia ˝ywieniowe – nas Polaków.
MieliÊmy bardzo du˝o krytycznych wniosków. Kiedy wykonano
uczestnikom pomiar tkanki t∏uszczowej i obliczyliÊmy sobie
wskaênik BMI, ka˝dy z nas obieca∏ popraw´ jakoÊci w∏asnego
˝ywienia. Majàc pe∏nà ÊwiadomoÊç, ˝e jedzàc niew∏aÊciwie
skracamy sobie ˝ycie.
Nale˝y stwierdziç, ˝e korzystanie z doÊwiadczeƒ partnera
niemieckiego znacznie zwi´kszy∏o zainteresowanie poznawaniem
tej tematyki. Z∏o˝onà problematyk´ wynikajàcà z tematu projektu,
beneficjenci poznawali w nowej, atrakcyjnej formie, w centrum
kszta∏cenia praktycznego w Niemczech. Mia∏o to tym wi´kszà
wag´, ˝e wszyscy sta˝yÊci byli poza granicà po raz pierwszy.
Mogli na bie˝àco porównaç elementy systemu szkolenia
w Niemczech i Polsce. Sta˝ umo˝liwi∏ im rozszerzenie ju˝
posiadanych wiadomoÊci i umiej´tnoÊci, a tak˝e zdobycie
nowych doÊwiadczeƒ. Sta˝yÊci podczas sta˝u mogli porównaç
niemieckà szkolnà sto∏ówk´, jej wyposa˝enie, zasady
przestrzegania higieny z naszà szkolnà sto∏ówkà.
DoÊwiadczenia zdobyte w Niemczech pozwoli∏y im byç bardziej
przedsi´biorczym na polskim rynku pracy. Podczas sta˝u uczniowie
poprawili swoje umiej´tnoÊci j´zykowe. Wielu z nich mimo
pope∏niania b∏´dów j´zykowych, w miar´ trwania sta˝u coraz
cz´Êciej oÊmiela∏o si´ korzystaç z j´zyka niemieckiego zarówno
na zaj´ciach, jak i w sytuacjach wynikajàcych z ˝ycia codziennego.
Ze wzgl´du na przedÊwiàteczny okres, mogliÊmy zobaczyç mas´
kramików Êwiàtecznych, w których odbywa∏a si´ sprzeda˝
Êwiàtecznych wypieków.Dla ˝ywieniowców, przysz∏ych technologów bran˝y spo˝ywczej pozostanie w pami´ci niezapomniany
smak ciasteczek, finezyjnie udekorowanych, pieczonych kie∏basek
z grilla, a tak˝e Êwiàteczny wystrój sto∏ów. Poprzez przepi´kny
widok oÊwietlonych bajkowo ulic czuliÊmy si´ w Niemczech
naprawd´ dobrze, pomimo, ˝e cz´Êç beneficjentów t´skni∏a ju˝
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
02
za domem, swoimi bliskimi. Dzi´ki pobytowi w tak doskona∏ym
czasie mogliÊmy poznaç tradycj´, kultur´ i regionalnà niemieckà
kuchni´.
Na zakoƒczenie wszyscy uczestnicy projektu otrzymali certyfikaty
od partnera niemieckiego potwierdzajàcy ich udzia∏ w trzytygodniowym sta˝u. Na certyfikacie wyliczono wszystkie elementy,
jakie wchodzi∏y w sk∏ad zrealizowanego projektu. Na certyfikacie
istnieje adnotacja, ˝e projekt by∏ realizowany w ramach
programu Leonardo da Vinci.
Promotor projektu, Zespó∏ Szkó∏ Agrotechnicznych i Gospodarki
˚ywnoÊciowej w Radomiu, wystawi∏ zaÊwiadczenia beneficjentom
potwierdzajàce ich uczestnictwo w projekcie w terminie od
01.09.2006 do 28.02.2007r. ZaÊwiadczenia zawierajà skrócony
program sta˝u i nazw´ instytucji wspó∏pracujàcych w realizacji
projektu w Polsce i w Niemczech. Dokument jest opatrzony
znakiem identyfikacyjnym programu Leonardo da Vinci, ZSAiG˚
i flagà UE, poniewa˝ nasz kraj jest pe∏noprawnym cz∏onkiem UE.
Beneficjenci dodatkowo otrzymali dokument EUROPASSMOBILNOÂå, jako potwierdzenie aktywnego uczestnictwa
w projekcie oraz zrealizowania programu i osiàgni´cia
za∏o˝onych celów.
Podsumowanie
Zarówno w ocenie partnera, jak i Promotora zak∏adane cele
projektu zosta∏y osiàgni´te. Podczas sta˝u uczniowie poznali
nowoczesne metody produkcyjne, sprz´t laboratoryjny, zwrócili
uwag´ na jakoÊç gotowych produktów, co ma wp∏yw na nasze
od˝ywianie. Mogli tak˝e doskonaliç swoje umiej´tnoÊci j´zykowe
oraz dobrze poznaç tradycj´ i kultur´ regionu Dolnej Saksonii.
Odbyty sta˝ pod ka˝dym wzgl´dem nale˝y uznaç za bardzo
udany. Projekt ten przyczyni∏ si´ do dalszego rozwoju zawodowego
beneficjentów. W roku 2008 beneficjenci opuÊcili mury naszej
szko∏y. Obecnie pracujà lub kszta∏cà si´ w bran˝y spo˝ywczej,
hotelarskiej. Mam nadziej´, ˝e projekt ten pomóg∏ im w podj´ciu
decyzji o wyborze dalszej swojej kariery zawodowej. Sta˝yÊci
wrócili bardziej pewni swej wartoÊci na europejskim rynku
pracy, zdecydowani, otwarci na ró˝ne propozycje. Podczas
zaj´ç w pracowni dokumentacji systemu HACCP nie traktowali
ju˝ jako z∏a koniecznego, lecz podchodzili do tego z pe∏nà
ÊwiadomoÊcià, nie z przymusu. Jako nauczyciel zach´cam
nowo przyby∏à m∏odzie˝ do racjonalnego od˝ywiania poprzez
ciekawe wyk∏ady, seminaria.
Zdobycze cywilizacyjne, jak sklep spo˝ywczy w budynku obok,
samochód, telewizor i komputer, dzia∏ajà szkodliwie, pozbawiajàc
nas zupe∏nie wysi∏ku fizycznego. Cena, którà p∏acimy za wygod´
i brak ruchu to oty∏oÊç, nadciÊnienie, cukrzyca, zawa∏y, nowotwory.
Z ˝ycia nie da si´ wyeliminowaç wszystkich niebezpieczeƒstw,
tj.: stresów, wirusów, zanieczyszczonego Êrodowiska.
ÂwiadomoÊç, ˝e mo˝emy zrobiç coÊ by pomóc sobie i innym
w zakresie racjonalnego ˝ywienia to du˝y krok do przodu.
Bierzmy przyk∏ad z innych spo∏eczeƒstw, uczmy si´ nawzajem,
a wtedy zamierzony cel b´dzie osiàgni´ty. Bardzo ciekawà
kontynuacjà tej problematyki jest dieta Êródziemnomorska,
dlatego b´dzie to prawdopodobnie tematyka kolejnego
projektu na temat racjonalnego od˝ywiania si´.C
Biuletyn
nr 3 /2008
21
02
Wspieranie bezpieczeƒstwa zdrowotnego
w zakresie profilaktyki, diagnostyki i terapii
Joanna Cybulska
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
Czy mo˝liwe jest zrealizowanie wszystkich zak∏adanych celów w jednym projekcie sta˝y w Programie Leonardo da Vinci? Otó˝,
okazuje si´, ˝e tak! A nadmieniç tu nale˝y, ˝e cele by∏y ambitne, co pozwoli∏o na widoczny rozwój zawodowy i j´zykowy
beneficjentów – a w∏aÊciwie beneficjentek projektu – poniewa˝ w tym przypadku tak si´ z∏o˝y∏o, ˝e sta˝e realizowa∏y same kobiety.
W roku 2004 Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu (wtedy
jeszcze Akademia Rolnicza im. Augusta Cieszkowskiego
w Poznaniu) w ramach Programu Leonardo da Vinci mia∏
mo˝liwoÊç realizacji projektu sta˝y dla absolwentów. Projekt
zatytu∏owany „Europejska jakoÊç w genetyce molekularnej”
r Instytut Antropologii i Genetyki Cz∏owieka Uniwersytetu
w Tybindze, prowadzàcy mi´dzy innymi badania w zakresie
onkologii molekularnej i paleogenetyki, analizy genów
odpowiedzialnych za uszkodzenie s∏uchu, nowotworów
przewodu pokarmowego.
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
projekt Leonardo da Vinci „Europejska jakoÊç
w genetyce molekularnej”
zak∏ada∏ udzia∏ 11 absolwentów kierunku biotechnologia
w praktykach zawodowych, które odbywaç si´ mia∏y
w niemieckich laboratoriach genetycznych. W wyniku dwukrotnej rekrutacji (projekt mia∏ obejmowaç absolwentów
z dwóch kolejnych lat) wy∏oniono 11 absolwentek Uczelni, które
zrealizowa∏y swoje kilkumiesi´czne sta˝e w okresie od lipca
2004 roku do marca 2006 roku.
Partnerami Uniwersytetu Przyrodniczego, który by∏ promotorem
projektu, zosta∏y trzy niemieckie instytuty:
r Instytut Genetyki Cz∏owieka Uniwersytetu Humboldta w Berlinie,
który prowadzi mi´dzy innymi badania w zakresie nowotworów,
chorób genetycznych, identyfikacji i wyjaÊniania funkcji genów,
które uczestniczà w mechanizmie naprawy DNA, proteomiki,
r Instytut Genetyki Cz∏owieka Uniwersytetu w Lipsku, który
zajmuje si´ mi´dzy innymi badaniami w zakresie dziedzicznych
chorób nowotworowych, neurodegeneracyjnych chorób
dziedzicznych, genetycznych chorób chronicznych, farmakogenetyki.
22
Zrealizowane sta˝e mia∏y ró˝ny czas trwania, a co za tym idzie
– ró˝ne dofinansowanie:
r 3 sta˝e 35-tygodniowe – Instytut w Tybindze – od sierpnia
2004 do marca 2005 – ca∏kowity grant na jednego
beneficjenta to 3212 Euro;
r 2 sta˝e 30-tygodniowe – Instytut w Berlinie – od listopada
2004 do czerwca 2005 – ca∏kowity grant na jednego
beneficjenta to 2872 Euro;
r 2 sta˝e 30-tygodniowe – Instytut w Lipsku – od listopada
2004 do czerwca 2005 – ca∏kowity grant na jednego
uczestnika to 2872 Euro;
r 2 sta˝e 27-tygodniowe – Instytut w Berlinie – od lipca 2005
do stycznia 2006 – ca∏kowity grant na jednego uczestnika to
2668 Euro;
r 2 sta˝e 27-tygodniowe – Instytut w Lipsku – od lipca 2005 do
stycznia 2006 – ca∏kowity grant na jednego uczestnika to
2668 Euro.
W czasie pobytu w laboratorium ka˝da z beneficjentek
uczestniczy∏a bezpoÊrednio w realizacji jakiegoÊ projektu
badawczego prowadzonego przez Instytut. Wyniki prowadzonych
badaƒ, metody, modyfikacje, w∏asne pomys∏y i wszelkie
wàtpliwoÊci sta˝ystki mog∏y poddawaç pod dyskusj´ na
cotygodniowych spotkaniach podsumowujàcych prac´ zespo∏u,
co by∏o dla nich pouczajàcà lekcjà.
Tematyka badaƒ prowadzonych w ramach projektów by∏a
zró˝nicowana.
Projekt 1 polega∏ na wykorzystaniu tych metod laboratoryjnych,
które pozwoli∏y na analiz´ ekspresji poszczególnych genów,
zaanga˝owanych w powstawanie nowotworów przewodu
pokarmowego (Instytut w Tybindze).
Projekt 2 mia∏ na celu znalezienie genów odpowiedzialnych za
dziedzicznà chorob´, krótkowzrocznoÊç z∏oÊliwà post´pujàcà
ze zmianami dna oka (Instytut w Tybindze).
Biuletyn P r o g r a m u
nr 3 /2008
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Wspieranie bezpieczeƒstwa zdrowotnego
w zakresie profilaktyki, diagnostyki i terapii
02
Projekt 3 zwiàzany by∏ z rzadkim nowotworem g∏owy i szyi
„Paragangliomas”.
Gen odpowiedzialny za jego wyst´powanie zosta∏ ju˝ zidentyfikowany, natomiast nie zosta∏a jeszcze wykryta mutacja, jaka
w nim wyst´puje. To w∏aÊnie by∏o przedmiotem badaƒ (Instytut
w Tybindze).
Nauczy∏yÊmy si´ tak˝e wspó∏pracowaç
z mi´dzynarodowym zespo∏em,
co z ca∏à pewnoÊcià by∏o dla nas
doskona∏à lekcjà ˝ycia”
Projekt 4 dotyczy∏ analizy mutacji genu u polskich pacjentów
z nowotworem jelita grubego, z wykorzystaniem techniki
DHPLC. By∏a to kontynuacja wczeÊniej rozpocz´tych badaƒ
(Instytut w Lipsku).
Projekt 5 dotyczy∏ badaƒ pacjentów z niezdefiniowanym
upoÊledzeniem umys∏owym z wykorzystaniem technik
cytogenetyki molekularnej (Instytut w Lipsku).
Projekt 6 dotyczy∏ badaƒ nad Syndromem McKusicka-Kaufmana.
Przy wykorzystaniu okreÊlonych technik laboratoryjnych
nale˝a∏o sprawdziç, czy u badanych osób wyst´pujà mutacje
odpowiadajàce za wystàpienie choroby (Instytut w Lipsku).
Projekt 7 dotyczy∏ wdro˝enia techniki PRINS na grunt badaƒ
prenatalnych (Instytut w Lipsku).
Projekty 8 i 10 dotyczy∏y poszukiwania mutacji w genie
odpowiedzialnym za powstawanie dziedzicznej choroby
genetycznej (Instytut w Berlinie).
Projekty 9 i 11 dotyczy∏y identyfikacji aberracji chromosomowych
w dziedzicznych chorobach genetycznych i nowotworowych.
Beneficjentki uczestniczy∏y te˝ w badaniach nad opracowaniem
nowej sondy molekularnej pozwalajàcej na wykrywanie
niestabilnoÊci chromosomowych u chorych z niedokrwistoÊcià
Fanconiego (Fanconi anemia).
Zarówno Promotor oraz Partnerzy, jak i beneficjentki projektu
uwa˝ajà, ˝e w pe∏ni uda∏o si´ zrealizowaç za∏o˝enia, jakie
stawia Program Leonardo da Vinci. Âwiadczà o tym rezultaty
uzyskane przez uczestniczki projektu oraz dalsza kariera
zawodowa, która w∏aÊnie dzi´ki nabytym na sta˝u umiej´tnoÊciom
mog∏a rozwinàç si´ w takim kierunku.
Rezultaty osiàgni´te na polu naukowym i zawodowym?
Beneficjentki poszerzy∏y swojà wiedz´ w zakresie metod
badawczych stosowanych w diagnostyce molekularnej, naby∏y
umiej´tnoÊci obs∏ugi i praktycznego wykorzystania nowoczesnego
sprz´tu laboratoryjnego stosowanego do prowadzenia ró˝nego
rodzaju badaƒ diagnostycznych, pozna∏y nowe metody analizowania i opracowywania wyników badaƒ, mia∏y mo˝liwoÊç
praktycznego zapoznania si´ ze stosowaniem si´ laboratoriów
do wymogów jakoÊciowych Unii Europejskiej (np. sposób
prowadzenia dokumentacji laboratoryjnej czy sposób przeprowadzania kontroli). Ponadto codzienny kontakt z doÊwiadczonà
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
kadrà pracowników naukowych stworzy∏ mo˝liwoÊç bezpoÊredniego
korzystania z ich doÊwiadczenia, umo˝liwi∏ poznanie kultury
pracy w mi´dzynarodowym Êrodowisku oraz da∏ okazj´ do
nauki pracy w zespole, wspó∏istnienia w laboratorium i radzenia
sobie w Êrodowisku obcoj´zycznym oraz w sytuacjach
wynikajàcych z realizacji projektu badawczego.
Rezultaty osiàgni´te w zakresie nauki j´zyków obcych?
Beneficjentki mia∏y okazj´ poszerzyç znajomoÊç j´zyków
obcych tj. angielskiego i niemieckiego w zakresie s∏ownictwa
fachowego, obejmujàcego sprz´t laboratoryjny i literatur´
fachowà. Naby∏y te˝ nowe kompetencje j´zykowe oraz podnios∏y
poziom komunikacji w j´zykach angielskim i niemieckim
Biuletyn
nr 3 /2008
23
02
Wspieranie bezpieczeƒstwa zdrowotnego
w zakresie profilaktyki, diagnostyki i terapii
poprzez prac´ w mi´dzynarodowym Êrodowisku naukowym
oraz przez funkcjonowanie w spo∏eczeƒstwie niemieckim.
Ponadto pobyt na praktyce oraz mo˝liwoÊç przebywania wÊród
zró˝nicowanej narodowoÊciowo grupy naukowców i studentów
da∏ sta˝ystkom mo˝liwoÊç poznawania niemieckiej kultury,
jak i propagowania kultury polskiej.
Oto kilka opinii beneficjentek po powrocie ze sta˝u:
„Doskona∏e doÊwiadczenie kulturalne i naukowe. Sta˝
umo˝liwia znalezienie ciekawej pracy w Polsce i zagranicà.
Przede wszystkim zmusza do du˝ej samodzielnoÊci, poprawia
si´ znacznie umiej´tnoÊci naukowe. Adnotacja o sta˝u
Leonardo da Vinci w CV przykuwa uwag´ pracodawców”.
„Ten wyjazd zdecydowanie nas usamodzielni∏, da∏ nam te˝
wiar´ we w∏asne mo˝liwoÊci i umo˝liwi∏ zdobycie praktyki,
tak cennej w zawodzie biotechnologa. Niewàtpliwie zwi´kszy∏y
si´ te˝ nasze umiej´tnoÊci j´zykowe. Nauczy∏yÊmy si´ tak˝e
wspó∏pracowaç z mi´dzynarodowym zespo∏em, co z ca∏à
pewnoÊcià by∏o dla nas doskona∏à lekcjà ˝ycia”.
„Pobyt w Tybindze b´dziemy wspominaç jako ciekawà
i bogatà w nowe doÊwiadczenia przygod´. Program Leonardo
da Vinci da∏ nam mo˝liwoÊç zapoznania si´ z nieznanymi
nam wczeÊniej technikami biologii molekularnej, pracà
w zespole mi´dzynarodowym. Pozna∏yÊmy ciekawych ludzi
z ró˝nych cz´Êci Êwiata, z którymi na pewno b´dziemy
utrzymywaç kontakty”.
„Praktyk´ w Lipsku wspominamy pozytywnie, nie tylko ze
wzgl´du na liczne umiej´tnoÊci zawodowe, które zdoby∏yÊmy,
ale tak˝e ze wzgl´du na mo˝liwoÊç poznania innej kultury,
poprzez czynne w niej funkcjonowanie. Praca za granicà
z pewnoÊcià uczy samodzielnoÊci i umiej´tnoÊci porozumiewania si´ z ludêmi”.
„Samodzielna praca w laboratorium berliƒskim umo˝liwi∏a
nam praktyczne wykorzystanie wiedzy teoretycznej zdobytej
w czasie studiów, a uczàc si´ nowych technik i metod
diagnostycznych oraz obs∏ugi programów komputerowych
wykorzystywanych w cytogenetyce podwy˝szy∏yÊmy swoje
kwalifikacje zawodowe. Praca w laboratorium diagnostycznym wzbogaci∏a nie tylko nasze umiej´tnoÊci praktyczne,
lecz tak˝e wiedz´ teoretycznà. Ponadto wyniki przeprowadzonych eksperymentów b´dà wykorzystane we wspólnej
publikacji naukowej zespo∏u badawczego”.
Jednym z celów projektu „Europejska jakoÊç w genetyce
molekularnej” by∏o zdobycie doÊwiadczenia zawodowego,
które zwi´kszy∏oby szanse zatrudnienia w wyuczonym
zawodzie, a tak˝e podniesienie mobilnoÊci, zarówno na
europejskim jak i polskim rynku pracy. Dalsza kariera zawodowa
beneficjentek pokazuje, ˝e cel ten uda∏o si´ osiàgnàç. Pani
Agnieszka, beneficjentka z Lipska, pracuje obecnie w Instytucie
24
Reumatologii w Warszawie, robi doktorat, zacz´∏a tam pracowaç
bezpoÊrednio po zakoƒczeniu sta˝u. Pani Joanna, po powrocie
ze sta˝u w Berlinie, podj´∏a prac´ w poznaƒskim oddziale firmy
Unilever. Pani Marzena, beneficjenta z Lipska, obecnie koƒczy
doktorat pracujàc w Instytucie oraz czynnie wspó∏pracuje
z naszà Uczelnià przyjmujàc studentów na sta˝e w ramach
Programu Erasmus. Pani Maria, beneficjentka z Tybingi, pozosta∏a
w Instytucie, gdzie zrobi∏a doktorat pracujàc jednoczeÊnie przy
projektach badawczych. Ma sta∏y kontakt naukowy z Instytutem,
a obecnie planuje podjàç prac´ w Australii. Pani Katarzyna po
zakoƒczeniu sta˝u zosta∏a w Berlinie, gdzie przez jakiÊ czas
pracowa∏a dla Laboratorium wspó∏pracujàcego z Instytutem.
Obecnie koƒczy prac´ nad doktoratem. Pani Paulina, beneficjentka
z Tybingi, obroni∏a niedawno doktorat, nadal wspó∏pracuje
z Instytutem przygotowujàc publikacje. Pani Ma∏gorzata,
beneficjentka z Lipska, wykorzystuje techniki molekularne
poznane w czasie sta˝u przy badaniach zdrowotnoÊci ziemniaka,
a niedawno rozpocz´∏a prac´ nad doktoratem. Pani Anna,
beneficjentka z Berlina, po powrocie ze sta˝u bardzo szybko
znalaz∏a prac´ w DolnoÊlàskim Centrum Transplantacji
Komórkowych z Krajowym Bankiem Dawców Szpiku we Wroc∏awiu,
w pracowni cytogenetyki, którà organizowa∏a od podstaw. C
Biuletyn P r o g r a m u
nr 3 /2008
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Wspieranie bezpieczeƒstwa zdrowotnego
w zakresie profilaktyki, diagnostyki i terapii
02
Marcin Mleczko
Fundacja MATIO
Mukowiscydoza to najcz´Êciej wyst´pujàca choroba genetyczna wÊród rasy bia∏ej. Co 25 osoba jest nosicielem uszkodzonego
genu mukowiscydozy, co w przypadku zwiàzku dwojga nosicieli mo˝e skutkowaç urodzeniem chorego dziecka. Mukowiscydoza
to choroba nieuleczalna i wielonarzàdowa, o objawach p∏ucnych i gastroenterologicznych. W∏aÊciwie leczona i wczeÊnie
wykryta daje choremu lepsze i d∏u˝sze ˝ycie. W Polsce ˝yje ponad 1200 chorych na mukowiscydoz´, a poziom zachorowaƒ
w Polsce szacuje si´ na 2000-3000 chorych.
Wspólna pomoc chorym na
mukowiscydoz´ w Europie
Fundacja Pomocy Rodzinom
i Chorym na Mukowiscydoz´ MATIO
powsta∏a prawie 12 lat temu. Zosta∏a
powo∏ana w celu udzielenia szerokiej
pomoc chorym, wspierania badaƒ
naukowych i dzia∏aƒ na rzecz poprawy
leczenia polskich pacjentów, jak
równie˝ prowadzenia dzia∏aƒ
ÊwiadomoÊciowych i edukacji
polskiego spo∏eczeƒstwa i samych
chorych na temat choroby.
G∏ównymi dzia∏aniami Fundacji
MATIO jest pomoc finansowa chorym,
zdrowotny program motywacyjny LIFE CLUB CF, bezp∏atne
warsztaty dla rodziców i chorych doros∏ych, bezp∏atny
Kwartalnik Mukowiscydoza MATIO, ukazujàcy si´ w nak∏adzie
5000 egzemplarzy, adresowany do chorych, lekarzy oraz
innych osób zainteresowanych, wreszcie równie˝ organizowana
ju˝ od ponad siedmiu lat kampania spo∏eczna poÊwi´cona
chorobie pn. Ogólnopolski Tydzieƒ Mukowiscydozy.
Aby móc skuteczniej dzia∏aç na rzecz chorych Fundacja
postanowi∏a wspó∏pracowaç w swoich dzia∏aniach z instytucjami paƒstwowymi, samorzàdowymi, medycznymi i naukowymi
oraz organizacjami pozarzàdowymi z Polski i ca∏ego Êwiata.
Takà w∏aÊnie organizacjà jest Zrzeszenie Mukowiscydozy
(CF TRUST) z Wielkiej Brytanii, instytucja partnerska Fundacji
MATIO w projektach Leonardo da Vinci w 2004 i 2008 roku.
CF TRUST to najwi´ksze i najlepiej zorganizowane zrzeszenie
w Europie zajmujàce si´ mukowiscydozà. Dzi´ki swojej
organizacji i bud˝etowi wspomagajàcemu szpitale, bardzo
ÊciÊle wspó∏pracuje placówkami szpitalnymi i Êrodowiskiem
medycznym. Poprzez funkcjonowanie CF TRUST w szpitalnych
„CF Team” wp∏ywa na doskona∏à organizacj´ szpitalnych
oddzia∏ów mukowiscydozy, znakomite standardy pracy
brytyjskich szpitali.
Dlatego te˝ w 2004 roku Fundacja MATIO wybra∏o do wspó∏pracy
CF TRUST, by zrealizowaç przy wsparciu programu Leonardo
da Vinci projekt pn. „Wspólna pomoc chorym na mukowiscydoz´
w Europie”. Projekt polega∏ na dziewi´ciotygodniowym sta˝u
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
dwóch osób zatrudnionych w Fundacji, pracownicy socjalnej
i fizjoterapeutki, w CF TRUST w Bromley. Warto zaznaczyç, ze
w 2004 roku nasza fundacja by∏a pierwszà polskà organizacjà
pozarzàdowà, która realizowa∏a projekt w programie Leonardo
da Vinci.
Efektami sta˝u by∏ wzrost profesjonalizmu i kwalifikacji
beneficjentek, które mia∏y mo˝noÊç zapoznania si´
z interesujàcymi dla Polski standardami pracy, nowoczeÊnie
zorganizowanym systemem opieki nad pacjentem. Dzi´ki
zdobytym doÊwiadczeniom i wiedzy Fundacja mog∏a udoskonaliç
swojà organizacj´, a tak˝e lepiej planowaç i realizowaç swoje
dzia∏ania. Fundacja MATIO wzbogaci∏a tak˝e swojà dzia∏alnoÊç
wydawniczà, bogatsze w zaj´cia i bardziej profesjonalne sta∏y
si´ prowadzone warsztaty. Wzrost profesjonalizmu, nowoczeÊniejsza organizacja i standardy pracy mia∏y wp∏yw na
kolejne edycje kampanii spo∏ecznej Ogólnopolskiego Tygodnia
Mukowiscydozy (w 2008 kampania uzyska∏a wsparcie Unii
Europejskiej). Skutkiem profesjonalizacji dzia∏aƒ, a co za tym
idzie – lepiej zorganizowanej kampanii spo∏ecznej – by∏y takie
sukcesy Êrodowiska jak refundacja niektórych leków, start
w 2007 roku programu przesiewu noworodków w kierunku
mukowiscydozy oraz wzrost ÊwiadomoÊci spo∏ecznej na temat
choroby (wg badaƒ SMG/KRC w 2001 roku – na pytanie, czy
r
Zdj´cie
Dagmara
Wieczorkowska
Biuletyn
nr 3 /2008
25
02
Wspieranie bezpieczeƒstwa zdrowotnego
w zakresie profilaktyki, diagnostyki i terapii
wiesz, co to jest mukowiscydoza odpowiedzi „tak” by∏o13%,
a w roku 2007 - 48 %). Warto dodaç, ˝e efekty sta˝u by∏y
promowane podczas Ogólnopolskich Tygodni Mukowiscydozy
oraz w Kwartalniku Mukowiscydoza MATIO. Standardy pracy
brytyjskich fizjoterapeutów zaobserwowane w 2004 roku
wywar∏y tak du˝e wra˝enie na Fundacji MATIO, ˝e postanowi∏a
ona kontynuowaç podobny projekt w przysz∏oÊci. Z uwagi na
to, ˝e wi´kszoÊç szkoleƒ dla Êrodowiska medycznego jest
adresowana do lekarzy, postanowiono objàç nowym programem
szczebel Êredni pracowników szpitali, czyli piel´gniarki i fizjoterapeutów oraz osoby uczàce si´ w tym zawodzie. Dlatego te˝
Podsumowujàc sta˝e zrealizowane przy
tygodniowym sta˝u w brytyjskich szpitalach wspó∏pracujàcych
z CF TRUST. Uczestniczkami by∏o 12 piel´gniarek i fizjoterapeutek opiekujàcych si´ polskimi chorymi, reprezentujàcych
6 województw i 8 szpitali. Ka˝da z trzech grup sta˝owych mia∏a
mieszany sk∏ad (piel´gniarki i fizjoterapeutki). Sta˝e odby∏y
si´ w Szpitalu Uniwersyteckim w Cardiff (opieka pediatryczna
z elementami opieki nad chorymi doros∏ymi), Szpitalu
Uniwersyteckim w Leeds (opieka pediatryczna z elementami
opieki nad chorymi doros∏ymi) i Królewskim Szpitalu Brompton
w Londynie (opieka nad chorymi doros∏ymi z elementami
opieki pediatrycznej). Program sta˝u opiera∏ si´ na interdysplinarnoÊci grup i wzajemnej wymianie wiedzy mi´dzy
piel´gniarkami i fizjoterapeutkami. G∏ówne elementy medyczne
sta˝u to praca zespo∏owa (CF Team), opieka ambulatoryjna,
opieka domowa, standardy pracy brytyjskich szpitali, rola
piel´gniarek i fizjoterapeutów w brytyjskim systemie opieki
oraz pozycja osób niepe∏nosprawnych w spo∏eczeƒstwie
brytyjskim.
Przed wyjazdem ka˝da grupa by∏a obj´ta specjalnà „biurokratycznà”
i d∏ugà procedurà weryfikacyjnà, dopuszczajàcà do pracy
z brytyjskimi pacjentami. Dzi´ki tej procedurze zrealizowanej
z powodzeniem przez Fundacj´ MATIO i CF TRUST uczestniczki
projektu mia∏y oficjalny status sta˝ystów w brytyjskich szpitalach.
Przed wyjazdem ka˝da z grup przechodzi∏a w Krakowie
przygotowanie kulturowo-pedagogiczne i j´zykowe. Jego
elementem by∏y na przyk∏ad 40-godzinne zaj´cia z lektorem
j´zyka angielskiego, a uczestniczki sta˝u otrzyma∏y obszerne
materia∏y angielskoj´zyczne i polskoj´zyczne na temat
choroby, miejsca sta˝u oraz ró˝norodne wydawnictwa, takie
jak na przyk∏ad przewodniki i s∏owniki. Przygotowanie prowadzi∏a
firma zewn´trzna, która zagwarantowa∏a uczestniczkom
zakwaterowanie i wy˝ywienie. Po zakoƒczeniu przygotowania
Fundacja MATIO zajmowa∏a si´ bezpoÊrednio takimi elementami
wsparciu programu Leonardo da Vinci
w roku 2004 i 2008 nale˝y zaznaczyç,
˝e wp∏ywajà one nie tylko na kwalifikacje
i umiej´tnoÊci uczestników,
ale tak˝e na popraw´ standardów leczenia
polskich chorych na mukowiscydoz´.
uczestniczkami projektu Leonardo da Vinci 2008 „Wspólna
wiedza, doÊwiadczenie i standardy pozwalajà na podniesienie
kwalifikacji i fachowoÊci” zosta∏y osoby m∏ode, piel´gniarki i
fizjoterapeutki zatrudnione w szpitalach zajmujàcych si´
du˝ymi grupami chorych na mukowiscydoz´ i znajàce j´zyk
angielski na poziomie Êrednio zaawansowanym.
Projekt „Wspólna wiedza, doÊwiadczenie i standardy pozwalajà
na podniesienie kwalifikacji i fachowoÊci” polega∏ na trzy-
26
Biuletyn P r o g r a m u
nr 3 /2008
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Wspieranie bezpieczeƒstwa zdrowotnego
w zakresie profilaktyki, diagnostyki i terapii
jak organizacja wyjazdu na miejsce sta˝u i poszukiwanie oraz
rezerwacja miejsca zakwaterowania dla ka˝dej grup w Wielkiej
Brytanii. Ka˝dà z grup podczas przygotowania i realizacji sta˝u
opiekowa∏ si´ Koordynator Fundacji (w Krakowie). Ponadto
w trakcie sta˝u uczestniczki mia∏y wyznaczonego specjalnego
opiekuna naukowego CF TRUST w osobie uznanego brytyjskiego
lekarza, a Fundacja MATIO i CF TRUST mia∏y bie˝àcy kontakt ze
wszystkimi grupami sta˝owymi. Po powrocie ka˝da z grup
przechodzi∏a w Krakowie certyfikacj´, której elementami by∏y
raport pisemny uczestnika, rozmowa motywujàca, ocena
raportów tygodniowych grupy oraz zaÊwiadczenie wewn´trzne
CF TRUST. Po zakoƒczeniu sta˝u Fundacja MATIO wystàpi∏a
tak˝e o Europass Mobility dla jego uczestników . Efekty tego
projektu to na chwil´ obecnà niewàtpliwy wzrost kwalifikacji
osobistych uczestniczek, w tym kwalifikacji j´zykowych, nowa
wiedza na temat brytyjskich standardów leczenia i opieki nad
pacjentem (opieka domowa i CF Team) oraz narz´dzi ich
upowszechniania, a tak˝e wzrost standardów pracy z pacjentami
u przeszkolonych osób. Projekt Leonardo da Vinci to nie tylko
sam sta˝ i jego realizacja, to tak˝e promocja jego efektów.
Warto tutaj wspomnieç, ˝e oprócz klasycznych elementów,
takich jak strona internetowa, kwartalnik, warsztaty dla
rodziców i materia∏y prasowe oraz elementów planowanych
w przysz∏oÊci, promocja tego projektu mia∏a szczególny,
bo mi´dzynarodowy wymiar. Podczas 31 Âwiatowej Konferencji
organizacji zajmujàcych si´ mukowiscydozà Fundacja MATIO
zaprezentowa∏a wyk∏ad na temat pozyskiwania Êrodków
z Funduszy UE i roli projektu Leonardo da Vinci jako mo˝liwoÊci
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
02
pomocy Êrodowisku mukowiscydozy. Kolejnà okazjà do
promocji projektu i jego efektów by∏a tak˝e Mi´dzynarodowa
Konferencja V4 CF „Lepiej? Dlaczego nie? Razem mo˝emy
wi´cej” (www.v4-cf.eu), zorganizowana w listopadzie 2008
roku przez organizacje z paƒstw wyszehradzkich dla grupy
ponad 100 uczestników w Kopalni Soli w Wieliczce i Sali Obrad
Rady Miasta Krakowa. Konferencja by∏a jednym z g∏ównych
elementów III Europejskiego Dnia Mukowiscydozy i odbywa∏a
si´ pod patronatem Minister Zdrowia Ewy Kopacz, eurodeputowanego Bogus∏awa Sonika i pos∏a Ireneusza Rasia.
Wydarzenie zgromadzi∏o ponad 100 uczestników z 3 kontynentów i 16 krajów z Europy Ârodkowowschodniej. Podczas
konferencji Fundacja MATIO mia∏a mo˝noÊç promowania
projektu oraz jego efektów przy pomocy specjalnego materia∏u
poÊwi´conego sta˝owi. Efekty sta˝u b´dà wykorzystywane
przez Fundacj´, przy pomocy innych Êrodków i metod, tak˝e
w przysz∏oÊci, bowiem tak cenne dla polskiego systemu
ochrony zdrowia doÊwiadczenia i standardy warte sà szerokiego upowszechniania i majà wa˝ne znaczenie dla ca∏ego
Êrodowiska zwiàzanego z mukowiscydozà. Niewàtpliwà
promocjà projektu by∏a tak˝e prezentacja na jego temat podczas
Seminarium „Dzia∏ania na rzecz jakoÊci w wybranych obszarach
zdrowia publicznego” zorganizowanego w Ministerstwie Zdrowia
przez Fundacj´ Rozwoju Systemu Edukacji w paêdzierniku tego
roku.
Podsumowujàc sta˝e zrealizowane przy wsparciu programu
Leonardo da Vinci w roku 2004 i 2008 nale˝y zaznaczyç, ˝e
wp∏ywajà one nie tylko na kwalifikacje i umiej´tnoÊci uczestników,
ale tak˝e na popraw´ standardów leczenia polskich chorych na
mukowiscydoz´, standardów pracy polskich lekarzy, czynià
bardziej profesjonalnà prac´ organizacji oraz skuteczniejszym
leczenie polskich chorych na mukowiscydoz´. Dzi´ki przyj´tej
koncepcji sta˝y realizacja indywidualnych celów ich uczestników
mo˝e pomóc du˝ej grupie polskich pacjentów. C
Biuletyn
nr 3 /2008
27
03
Innowacyjne
programy nauczania
i akredytacji
w oparciu
o partnerstwo
europejskie
28
Biuletyn P r o g r a m u
nr 3 /2008
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Prof. dr hab. n. med. Wanda Horst-Sikorska
Innowacyjne programy nauczania i akredytacji
w oparciu o partnerstwo europejskie
03
Katedra i Zak∏ad Medycyny Rodzinnej
Uniwersytet Medyczny Poznaƒ
Innowacyjne programy nauczania i akredytacji
w oparciu o partnerstwo europejskie
W sesji poÊwi´conej innowacyjnym programom nauczania
dzia∏alnoÊç akredytacji w oparciu o partnerstwo europejskie
referowano efekty dzia∏aƒ podj´tych w ramach trzech
projektów:
1 Dzia∏ania na rzecz rozwoju europejskiej sieci kszta∏cenia
ustawicznego i podyplomowego lekarzy rodzinnych
– Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce
2 Specjalistyczny j´zyk angielski dla europejskiego zdrowia
publicznego – Uniwersytet Jagielloƒski, Collegium
Medicum, Instytut Zdrowia Publicznego
3 Europejska akredytacja programów nauczania w dziedzinie
zdrowia publicznego – Uniwersytet Jagielloƒski, Collegium
Medicum, Instytut Zdrowia Publicznego
Nauczanie, zgodnie z uznanà definicjà, to dzia∏alnoÊç nauczyciela
o charakterze planowanej i celowej pracy ukierunkowanej na
wyposa˝enie uczniów w wiadomoÊci, umiej´tnoÊci, nawyki
oraz rozwijanie ich umiej´tnoÊci.
Definicja akredytacji ( Akredytacja – upe∏nomocnienie )
podaje, ˝e jest to metoda zewn´trznej oceny jednostki, która
ma daç odpowiedê, czy wykonawca (zak∏ad/ instytucja)
posiada potencja∏ do realizacji okreÊlonych zadaƒ.
Post´powanie, w którym upowa˝nione jednostki wydajà
formalne potwierdzenie kompetencji do wykonywania
okreÊlonych zadaƒ, nazywane jest akredytacjà.
Dzia∏ania na rzecz rozwoju europejskiej sieci
kszta∏cenia ustawicznego i podyplomowego lekarzy
rodzinnych
r Zadania zwiàzane z poziomem Êwiadczeƒ i post´powaniem
lekarzy rodzinnych w okreÊlonych sytuacjach zawodowych
r Ustawa o zawodzie lekarza nak∏ada prawo i obowiàzek
ustawicznego kszta∏cenia w celu nabycia aktualnej wiedzy
medycznej
r Kszta∏cenie ustawiczne „lifelong learning to odnawianie,
doskonalenie oraz rozwijanie w sensie zawodowym
ogólnych kwalifikacji”.
Zadania projektu realizowano opracowujàc Kurs Leonardo
– realizowany przez Kolegium Lekarzy Rodzinnych we
wspó∏pracy z EURACT Europejskà Akademià Nauczycieli
Medycyny Rodzinnej.
Celem pracy by∏o ustalenie standardów poprawy jakoÊci
kszta∏cenia w dziedzinie medycyny Rodzinnej.
Realizatorzy projektu wykazali, ˝e w Êrodowisku lekarzy
rodzinnych wyst´powa∏o ogromne zainteresowanie realizowanymi
szkoleniami, czego wyrazem by∏a frekwencja uczestników spotkaƒ.
Wypracowane standardy nauczania sà i w przysz∏oÊci b´dà
nadal przyczynia∏y si´ do sta∏ego podnoszenia wiedzy lekarzy.
r
Zdj´cie
Dagmara Wieczorkowska
Specjalistyczny j´zyk angielski dla europejskiego
zdrowia publicznego
r KoniecznoÊç porozumienia, wspó∏dzia∏ania w Europie
w zakresie realizowanych projektów i zadaƒ z zakresu
zdrowia publicznego. Realizacja wymaga precyzyjnej
informacji i zrozumienia oczekiwanych za∏o˝eƒ.
r Celem projektu by∏o opracowanie kursu j´zyka angielskiego
dla specjalistów zajmujàcych si´ zdrowiem publicznym w
Europie
r Projektby∏ realizowany przez Instytut Zdrowia Publicznego
Collegium Medicum UJ we wspó∏pracy z Centrum J´zykowym
Uniwerytetu w Maastricht, Szko∏à zdrowia i Badaƒ
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Biuletyn
nr 3 /2008
29
03
Innowacyjne programy nauczania i akredytacji
w oparciu o partnerstwo europejskie
Pochodnych Uniwersytetu w Sheffield, Instytutem J´zyka
Polskiego PAN, Uniwersytetem Medycznym w Kownie
i International Hause-School of English
r Opublikowany s∏ownik hase∏ z dziedziny zdrowia
publicznego jest znaczàcym wk∏adem w mo˝liwoÊci poprawy
komunikacji w tym obszarze zagadnieƒ
Europejska akredytacja programów nauczania
w dziedzinie zdrowia publicznego
r Zdrowie publiczne to nauka zajmujàca si´ zdrowiem na
poziomie populacji, zapobieganiem chorobom, przed∏u˝aniem
˝ycia, promowaniem zdrowia i aktywnoÊci fizycznej poprzez
zorganizowane wysi∏ki na rzecz higieny Êrodowiska, kontrol´
chorób zakaênych, oÊwiat´ dotyczàcà zasad higieny
osobistej, tworzenie i funkcjonowanie s∏u˝b medycznych
i opiekuƒczych w celu wczesnego diagnozowania i
zapobiegania chorobom, rozwijanie takich spo∏ecznych
mechanizmów, które zapewnià ka˝demu standard ˝ycia
umo˝liwiajàcy zachowanie i umacnianie zdrowia..
r JakoÊç realizowanych programów kszta∏cenia ma decydujàce
znaczenie dla ich przydatnoÊci zawodowej. Niezb´dnym
warunkiem sprostaniu problemom i wyzwaniom stawianym
specjalistom z zakresu zdrowia publicznego jest sta∏e
podnoszenie poziomu kursów szkoleniowych mo˝liwe
poprzez weryfikacj´ i doskonalenie.
r Cel – opracowanie standardów i jakoÊciowych kryteriów dla
potrzeb edukacji w dziedzinie zdrowia publicznego.
r Projekt realizowany przez Instytut Zdrowia Publicznego
Collegium Medicum UJ oraz Wydzia∏ Ochrony Zdrowia CMUJ.
W pierwotnych za∏o˝eniach mia∏ byç prowadzony tak˝e we
wspó∏pracy z Europejskà Agencjà Akredytacyjnej Edukacji
w Dziedzinie Zdrowia Publicznego EAAPHE. Zadanie to pomimo
nawiàzanej wspó∏pracy dotàd nie zosta∏o sformalizowane.
Realizatorzy projektu oczekujà, i˝ w wyniku podj´tych dzia∏aƒ
dojdzie do:
r stworzenia mo˝liwoÊci uzyskiwania akredytacji programów
edukacyjnych.
r wsparcia dla inicjatyw poprawy jakoÊci kszta∏cenia
r poprawy kompetencji i umiej´tnoÊci specjalistów zdrowia
publicznego
r uzyskania akredytacji co mo˝e zdecydowanie zwi´kszyç
konkurencyjnoÊç jednostek na rynku oÊwiatowym.C
Dr Jack ¸uczak
Dzia∏ania na rzecz rozwoju europejskiej sieci kszta∏cenia
podyplomowego i ustawicznego lekarzy rodzinnych
r Âlàska Akademia Medyczna, Katedra i Zak∏ad Medycyny
Rodzinnej z Zabrza
r Federacja Polonijnych Organizacji Medycznych z Wielkiej
Brytanii.
Projekt by∏ realizowany od listopada 2002
do paêdziernika 2005 roku.
Bud˝et Projektu to 273 877 EURO
(ca∏kowity bud˝et - 366 236 EURO ).
G∏ównym realizatorem (Promotorem Projektu) by∏o Kolegium
Lekarzy Rodzinnych w Polsce. Kolegium jest Stowarzyszeniem
lekarzy specjalistów w dziedzinie medycyny rodzinnej,
za∏o˝onym w 1992 roku.
Realizuje swoje cele statutowe poprzez oddzia∏ywanie na
model organizacyjny podstawowej opieki zdrowotnej w Polsce
i wspieranie lekarzy rodzinnych w wykonywaniu zawodu, jak
równie˝ poprzez udzia∏ w kszta∏ceniu i wp∏ywanie na rozwój
zawodowy lekarzy rodzinnych (Continues Proffesional
Development).
Kolegium zrzesza ponad 3500 lekarzy rodzinnych i od 1996
roku jest pe∏noprawnym cz∏onkiem World Organisation of
National Colleges and Academies in Family Medicine (WONCA).
Partnerami Projektu byli:
r Portal Medyczny NetKlinik z Niemiec
r Stowarzyszenie Lekarzy Polskiego Pochodzenia we Francji
r Polskie Stowarzyszenie Medyczne na Litwie
30
Koordynatorem prac by∏o:
„Zdrowie i Zarzàdzanie” z Krakowa.
Zaplanowanymi w Projekcie grupami odbiorców byli:
r Lekarze rodzinni,
r Rezydenci medycyny rodzinnej,
r Nauczyciele/trenerzy medycyny rodzinnej,
r Akademie medyczne – katedry i zak∏ady medycyny rodzinnej,
r Stowarzyszenia i organizacje skupiajàce lekarzy rodzinnych,
r WONCA-EURACT.
W ramach Projektu zaplanowano i zrealizowano nast´pujàce
dzia∏ania:
r Przygotowano i przetestowano program kszta∏cenia
nauczycieli lekarzy rodzinnych („KURS LEONARDO-EURACT”).
r Opracowano innowacyjny podr´cznik dla nauczycieli
medycyny rodzinnej w praktykach ( „Nauczanie w praktyce
lekarza rodzinnego”).
Biuletyn P r o g r a m u
nr 3 /2008
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Innowacyjne programy nauczania i akredytacji
w oparciu o partnerstwo europejskie
r Przygotowano przewodnik dla uczàcych si´ medycyny
rodzinnej: („Efektywne uczenie si´ w praktyce lekarza
rodzinnego.”).
r Opracowano i przetestowano internetowe kursy nauczania
(DocEdu); dla rezydentów - specjalizacyjny-Interkumler, oraz
dla lekarzy rodzinnych, w ramach CME-Prokus (Distance
Learning).
r Opracowano CD-ROM z zakresu profilaktyki, diagnozy
i leczenia najcz´Êciej wyst´pujàcych chorób w praktyce
lekarza rodzinnego.
r Przygotowano i przetestowano model internetowych
konsultacji specjalistycznych (Consylium).
W ramach rozpropagowania informacji nt. Projektu w Polsce,
podj´to nast´pujàce dzia∏ania:
1 Przygotowano specjalnà stron´ internetowà nt. projektu.
2 Zamieszczono informacje w prasie medycznej.
3 Przekazano informacje o Projekcie do akademii
medycznych i regionalnych oÊrodków zajmujàcych si´
kszta∏ceniem lekarzy rodzinnych.
4 Przes∏ano raport koƒcowy zawierajàcy informacje
o produktach projektu do ministerstwa zdrowia.
W ramach upowszechniania Projektu na poziomie
mi´dzynarodowym podj´to nast´pujàce dzia∏ania:
1 Informacje o Projekcie oraz jego rezultatach by∏y
przekazywane mi´dzynarodowym gremiom skupiajàcym
lekarzy rodzinnych (np. EURACT, EQuiP).
2 Informacje o Projekcie by∏y przedstawiane na
mi´dzynarodowych konferencjach dotyczàcych problemów
medycyny rodzinnej.
3 Zorganizowano seminarium na Litwie (04.2005)
poÊwi´cone nauczaniu medycyny rodzinnej.
4 Zorganizowano mi´dzynarodowà konferencj´ podsumowujàcà prace i rezultaty Projektu w Lublinie (06.2005).
Konkluzje:
Bez wàtpienia projekt realizowany w ramach programu
Leonardo da Vinci, obok Szko∏y Tutorów i Programu
Akredytacji Praktyk i Zak∏adów Podstawowej Opieki
Zdrowotnej, nale˝y do najwa˝niejszych osiàgni´ç Kolegium
w ostatnich latach. Dwa znakomite, nieznane dotàd w Polsce
podr´czniki dla nauczycieli medycyny rodzinnej w praktykach
i dla rezydentów oraz Kurs Leonardo, umo˝liwi∏y uruchomienie
w∏aÊciwego merytorycznie kszta∏cenia. Przy czym kszta∏cenie
to dotyczy dwóch najwa˝niejszych dla rezydenta medycyny
rodzinnej lat, dedykowanych pracy w praktyce doÊwiadczonego
kolegi („nauka u mistrza”).
Co wi´cej, do wspó∏pracy w przygotowaniu Kursu i ksià˝ek
uda∏o si´ zaprosiç kolegów z EURACT (The European Academy
of Teachers in Family Medicine). Przyczyni∏o to si´ do
podniesienia poziomu merytorycznego oraz do szybkiego
powstania wersji angielskiej materia∏ów, a nast´pnie wersji
narodowych. Obecnie na Kursie znanym jako Leonardo uczà
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
03
si´ lekarze w Turcji i Portugalii, a kolejne kraje przygotowujà
materia∏y dostosowane do swojej specyfiki.
Bezsprzecznie mo˝na powiedzieç, ˝e produkty tego Projektu
stanowià istotny krok w kierunku harmonizacji nauczania
medycyny rodzinnej w EU. Cieszy nas istotna rola Polaków
z Krakowa, Zabrza, a tak˝e z organizacji Polonii Medycznej
z Litwy, Zjednoczonego Królestwa i Francji. Nie sposób nie
wspomnieç o Wspania∏ej Ê.p. Ewie Teslar z Pary˝a, która choç
traci∏a si∏y, poÊwi´ca∏a si´ bez reszty pracy nad projektem.
Wymienione wy˝ej dzia∏ania by∏y uzupe∏nione testowaniem
modu∏u Consilium – internetowe konsultacje specjalistyczne
dla lekarzy rodzinnych.
Przygotowano CD-ROOM zawierajàcy treÊci z zakresu
profilaktyki dla lekarzy, z mo˝liwoÊcià wydrukowania zaleceƒ
dla pacjentów.
Wdro˝ono równie˝ nowà metod´ doskonalenia zawodowego
rezydentów i lekarzy rodzinnych za pomocà platformy internetowej Doc-edu (distance learning) oraz serwis internetowy
dla lekarzy rodzinnych – Leonardo.
Te dwa ostatnie przedsi´wzi´cia sà nadal dost´pne dla
wzrastajàcej liczby korzystajàcych z nich lekarzy rodzinnych.
Przedstawiany Projekt mo˝na zaliczyç do najlepszych, przy
tym, obok merytorycznej jakoÊci i mo˝liwoÊç rozszerzenia na
inne kraje EU, warto podkreÊliç jego wysokà koszt-efektywnoÊç.
Pieniàdze sà wa˝ne, ale w tym przypadku wielkà rol´ odegrali
ludzie, ich know-how, umiej´tnoÊç wspó∏pracy, osobiste
zaanga˝owanie i entuzjazm.
ABCDE
FGHIJ
KLMNOP
QRST
UVWXY
P.S. Wczoraj dowiedzia∏em si´, ˝e kolejny Projekt przygotowany przez
Kolegium znalaz∏ uznanie i pomyÊlnie przeszed∏ procedur´ konkursowà
w programie Leonardo da Vinci.
Jakie konkretne potrzeby w zakresie kszta∏cenia lekarzy
rodzinnych w Polsce le˝a∏y u êróde∏ projektu?
W Polsce ujednolicono system specjalizowania lekarzy
poprzez wprowadzenie 4-letniej rezydentury w MR i 5-letnich
rezydentur w innych specjalnoÊciach lekarskich. Kszta∏cenie
specjalizacyjne odbywa si´ pod „opiekà” kierownika specjalizacji
(obligatoryjnie specjalisty medycyny rodzinnej), w akredytowanych akademickich i pozaakademickich OÊrodkach
Kszta∏cenia Lekarzy Rodzinnych (OKLR). Program specjalizacji
jest ustalany przez Krajowego Konsultanta w dziedzinie
Medycyny Rodzinnej we wspó∏pracy z Kolegium Lekarzy
Rodzinnych i OKLR, po zasi´gni´ciu opinii Izby Lekarskiej,
Centrum Medycznego Kszta∏cenia Podyplomowego i Ministerstwa
Zdrowia. W programie ok.1/2 czasu (24 miesiàce) rezydent
uczy si´ i pracuje w praktyce wskazanego przez OKLR lekarza
rodzinnego („nauka u mistrza”). By∏y i inne przyczyny wystàpienia
o Êrodki w ramach projektu, ale przygotowanie lekarzy
rodzinnych pracujàcych regularnie w swoich praktykach, do
roli nauczycieli (mistrzów)to dla kolegów w trakcie specjalizacji
powód najwa˝niejszy. Druga po∏owa czasu specjalizanta
przeznaczona jest na sta˝e w oÊrodkach specjalistycznych,
Biuletyn
nr 3 /2008
31
03
Innowacyjne programy nauczania i akredytacji
w oparciu o partnerstwo europejskie
szpitalach i przychodniach, w tym po 6 miesi´cy na pediatrii
i internie. Program obejmuje równie˝ odbycie obligatoryjnych
kursów i napisanie pracy poglàdowej lub opublikowanie artyku∏u
w czasopiÊmie profesjonalnym. Nadzór formalny sprawuje
OKLR, który po stwierdzeniu wype∏nienia wymogów, dopuszcza
rezydenta do 3-stopniowego egzaminu specjalizacyjnego.
Paƒstwowy Egzamin Specjalizacyjny obejmuje organizowany
centralnie test wielorakiego wyboru oraz sk∏adany przed
Komisjà egzamin praktyczny (umiej´tnoÊç przeprowadzenia
konsultacji i znajomoÊç procedur) i teoretyczny (odpowiedê na
wylosowane pytania).
Podobne problemy wyst´pujà we wszystkich krajach EU.
Jednak˝e w krajach tzw, „Starej Unii” sytuacja jest nieco lepsza.
Nasi partnerzy ze „Starej Unii”: Francja i Niemcy, majà nieco
innà filozofi´ wykonywania zawodu lekarza rodzinnego (opartà
o motywacje w odpowiedzi na wynagradzanie wg zasad „fee
for service” ). Polska i Litwa, „podà˝ajà drogà” krajów anglosaskich (wynagrodzenie typu „capitation”). Pomimo pewnych
ró˝nic, potrzeba poprawy jakoÊci kszta∏cenia w praktykach
lekarzy rodzinnych-nauczycieli, jest powszechna.
BCDE
Jak powsta∏a grupa partnerska?
Inicjatywa projektu zosta∏a podj´ta przez Stowarzyszenie
Lekarzy Polskiego Pochodzenia we Francji oraz Federacj´
Polonijnych Organizacji Medycznych. Pierwotna idea dotyczy∏a
wyjazdu polskich lekarzy rodzinnych na sta˝ do Francji. Ze wzgl´du
na zakres priorytetów i dzia∏aƒ programu Leonardo da Vinci
uleg∏a ona gruntownym zmianom w kierunku tworzenia innowacyjnych metod i narz´dzi edukacyjnych dla lekarzy rodzinnych.
Wymienieni powy˝ej pomys∏odawcy projektu zaproponowali
wst´pnà struktur´ Partnerstwa, która oprócz organizacji
polonijnych zosta∏a poszerzona o polskie instytucje: Kolegium
Lekarzy Rodzinnych w Polsce (jako Promotora), Âlàskà Akademi´
Medycznà oraz Zdrowie i Zarzàdzanie (jako Koordynatora) oraz
niemieckà firm´ informatycznà: NetklinikGmbH.
Pozostali partnerzy projektu zostali do∏àczeni do konsorcjum
dzi´ki kontaktom osobistym i wczeÊniejszej wspó∏pracy
pomi´dzy instytucjami, które reprezentowali.
FGHIJ
KLMNOP
QRST
Czy partnerzy posiadali ju˝ doÊwiadczenie w realizacji
projektów w programie Leonardo da Vinci, w innych
programach?
˚aden z partnerów projektu nie posiada∏ wczeÊniejszego
doÊwiadczenia w realizacji programów Leonardo da Vinci.
Kolegium Lekarzy Rodzinnych posiada∏o natomiast wieloletnie
doÊwiadczenie w realizacji programu TEMPUS, a Zdrowie
i Zarzàdzanie doÊwiadczenie w realizacji programów mi´dzynarodowych finansowanych przez Bank Âwiatowy oraz USAID.
Jaki by∏ podzia∏ zadaƒ w projekcie?
Ze wzgl´du na z∏o˝onoÊç i szeroki zakres zadaƒ projektu,
trudno w kilku zdaniach sprecyzowaç podzia∏ wszystkich
aktywnoÊci pomi´dzy partnerów. Najwi´kszy wk∏ad merytoryczny
wnios∏o Kolegium Lekarzy Rodzinnych wraz ze Âlàskà Akademià
Medycznà oraz instytucjà wspó∏pracujàcà – EURACT (European
Academy of Teachers in Family Practice). Nadzór merytoryczny
oraz finansowy by∏ realizowany przez Kolegium, zadania
koordynacyjno-organizacyjne przez Zdrowie i Zarzàdzanie.
W tworzeniu, testowaniu i upowszechnianiu produktów
projektu brali udzia∏ wszyscy partnerzy projektu.
Przy realizacji zawsze pojawiajà si´ problemy.
Jak je rozwiàzywano?
Podstawowe problemy w realizacji zadaƒ projektu dotyczy∏y
strony technicznej funkcjonowania kursów internetowych.
Zarówno jakoÊç rezultatów opracowywanych przez Partnera
odpowiedzialnego za stron´ techniczno-informatycznà, jak
i rytm pracy stanowi∏y pewnego rodzaju barier´ w sprawnym
realizowaniu zaplanowanych zadaƒ. W celu poprawy efektów
i pokonania tych trudnoÊci w poczàtkowym etapie stworzono
w Polsce 3-osobowy zespó∏ roboczy, który z wszystkich
materia∏ów otrzymywanych od autorów przygotowuje wersj´
gotowà do bezpoÊredniego zamieszczenia w Internecie
(wprowadzajàc poprawki merytoryczne, edytorskie, techniczne,
graficzne). W celu poprawy i usprawnienia wspó∏pracy
zastosowano system codziennej komunikacji pomi´dzy
zespo∏em polskim i niemieckim z wykorzystaniem komunikacji
e-mailowej, telefonicznej, oraz systemu „czat”.
Co uzna∏by Pan za najmocniejszà stron´ projektu?
Najwi´kszym sukcesem tego projektu jest bez wàtpienia jego
paneuropejskie zastosowanie. Âwiadczy to o wysokiej jakoÊci
wykonanej w projekcie pracy. Nie do przecenienia jest jego
znaczenie dla procesu ciàg∏ego rozwoju zawodowego polskich
lekarzy rodzinnych (Platforma Doc-Edu).
Co mo˝e Pan powiedzieç o zainteresowaniu powsta∏ymi
produktami?
W Polsce Kurs Leonardo ukoƒczy∏o ponad 300 lekarzy
rodzinnych-nauczycieli. Obecnie natrafiliÊmy na barier´ braku
materia∏ów (kurs, podr´cznik dla nauczyciela, podr´cznik dla
uczàcego si´). Bez znalezienia sposobu na sfinansowanie
dodruku materia∏ów, dalsze kszta∏cenie jest niemo˝liwe,
a potrzeby w Polsce oceniamy na dodatkowe 1000-1500 osób.
W EU, kurs realizowany jest w Portugalii i jest t∏umaczony na
inne j´zyki europejskie. C
Jak wyglàda∏o przygotowywanie za∏o˝eƒ?
Przygotowanie za∏o˝eƒ projektu trwa∏o ok. 3 miesi´cy.
OczywiÊcie, pierwotne za∏o˝enia projektu ewoluowa∏y w trakcie
jego rozwoju, g∏ównie dzi´ki posiadanemu doÊwiadczeniu
partnerów.
32
Biuletyn P r o g r a m u
nr 3 /2008
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Dr Katarzyna Czabanowska
Instytut Zdrowia Publicznego
Innowacyjne programy nauczania i akredytacji
w oparciu o partnerstwo europejskie
03
Collegium Medicum
Uniwersytet Jagielloƒski
Integracyjne podejÊcie do kszta∏cenia
w zdrowiu publicznym – na podstawie
projektu „Specjalistyczny j´zyk angielski
w europejskim zdrowiu publicznym”
Zdrowie publiczne, dziedzina wielodyscyplinarna i wieloaspektowa
ma wymiar globalny i lokalny. Patrzàc globalnie wydaje si´ byç
naturalnym szkolenie studentów w j´zyku angielskim, natomiast
z lokalnego punktu widzenia edukacja w zdrowiu publicznym
powinna odbywaç si´ w ich j´zyku lokalnym, którym przyszli
absolwenci tego kierunku studiów b´dà si´ pos∏ugiwaç, kiedy
podejmà prac´ w kraju jako specjaliÊci zdrowia publicznego.
Bioràc pod uwag´ globalnà perspektyw´ szkolenie studentów
powinno odbywaç si´ tak, aby mogli komunikowaç si´
efektywnie na Êwiatowym rynku zdrowia. Wyzwanie, jakie niesie
ze sobà lokalna i globalna perspektywa ma wp∏yw na opracowanie
programów edukacyjnych, stawia nowe wymagania studentom,
którzy powinni dostosowaç do nich swojà perspektyw´, jest
wyzwaniem dla kadry akademickiej oraz instytucji szkolnictwa
wy˝szego. Po cz´Êci, aby sprostaç tym globalnym wymaganiom,
uniwersytety coraz cz´Êciej wprowadzajà ró˝ne kursy w j´zyku
angielskim lub j´zyk angielski jako j´zyk wyk∏adowy, integrujàc
treÊci merytoryczne i fachowe z nauczaniem j´zyka obcego.
Istnieje wiele czynników, które majà wp∏yw na zmiany, jakie
zachodzà w edukacji na poziomie szkolnictwa wy˝szego
w odniesieniu do kszta∏cenia w j´zyku angielskim. Szczególnà
uwag´ nale˝y zwróciç na aspekty zwiàzane z ogromnà konkurencyjnoÊcià na rynku europejskiego szkolnictwa wy˝szego,
zaawansowanà interdyscyplinarnoÊcià i wielokulturowoÊcià,
która wymusza integracyjne podejÊcie do nauczania i naukowà
komunikacj´ w j´zyku angielskim.
Celem artyku∏u jest przedstawienie zmian, jakie zachodzà
w szkolnictwie wy˝szym w odniesieniu do kszta∏cenia w zdrowiu
publicznym z wykorzystaniem j´zyka angielskiego oraz pokazanie
dobrych rozwiàzaƒ na przyk∏adzie projektu Leonardo da Vinci
„Specjalistyczny j´zyk angielski w europejskim zdrowiu
publicznym.”
Konkurencja w szkolnictwie wy˝szym
Kszta∏cenie na poziomie uniwersytetów odbywa si´ obecnie
w bardzo konkurencyjnym Êrodowisku. Byç mo˝e nie jest to
jeszcze tak konkurencyjne Êrodowisko, jakie przewidywane by∏o
w Deklaracji Lizboƒskiej, Europejskie Uniwersytety po 2010, silne
zró˝nicowane, majàce wspólny cel. Staje si´ jednak oczywistym
fakt, ˝e takie czynniki jak: akademicka mobilnoÊç w ramach
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
ró˝nych unijnych programów, a w szczególnoÊci Leonardo da
Vinci i Erasmus oraz przejrzystoÊç i mo˝liwoÊç porównania
struktury stopni naukowych, jak to zosta∏o zaproponowane w
Deklaracji Boloƒskiej pod auspicjami Rady Europy, prowadzi do
du˝ej rywalizacji mi´dzy jednostkami akademickimi, które tworzà
obecnie nowà europejskà przestrzeƒ edukacyjnà (Proces Boloƒski
Benelux 2009, 2007). Proces ten wzmacniajà czynniki globalizacyjne. Istnieje „ciàg∏a potrzeba adaptowania systemów
szkolnictwa wy˝szego, aby stawa∏y si´ konkurencyjne i potrafi∏y
odpowiadaç na wymagania jakie niesie z sobà globalizacja.”
Takie nowe podejÊcie stawia wi´ksze wymagania odnoÊnie
oferowanej jakoÊci kszta∏cenia (OECD JakoÊç i Internacjonalizacja
w szkolnictwie wy˝szym; JakoÊç kszta∏cenia 2007-2010).
Uniwersytety starajà si´ przekonaç rzàdy swoich krajów
o zmieniajàcym si´ rynku edukacji pokazujàc, ˝e wbrew
oczekiwaniom rzàdów, które liczà na kszta∏cenie coraz to
wi´kszych rzesz studentów, istniejà du˝e ograniczenia rynkowe
odzwierciadlajàce si´ w spadajàcej liczbie potencjalnych
studentów i mniejszych mo˝liwoÊciach finansowych, co prowadzi
do napi´ç mi´dzy instytucjami szkolnictwa wy˝szego w Europie,
które chcà rekrutowaç najlepszà m∏odzie˝. W zwiàzku z powy˝szym
istnieje potrzeba wprowadzania kursów i programów w j´zyku
angielskim, który sta∏ si´ j´zykiem globalnym edukacji.
W celu uatrakcyjnienia swojej oferty edukacyjnej uniwersytety
oferujà programy w j´zyku angielskim nie tylko dla swoich
“rodzimych” studentów, ale przede wszystkim pragnà
przyciàgnàç studentów zagranicznych. OczywiÊcie, powody dla
których uczelnie wprowadzajà takie programy, ró˝nià si´
pomi´dzy instytucjami. (Wilkinson, 2007)
Zaawansowana interdyscyplinarnoÊç
trans-dyscyplinarny proces nauczania
Obecnie w epoce postmodernizmu zauwa˝amy zjawisko
zacierania si´ granic pomi´dzy dyscyplinami naukowymi i coÊ co
mo˝na nazwaç transferem pewnych koncepcji i zasad. Nast´puje
integracja nauk przyrodniczych, nauk o zdrowiu i spo∏ecznych
w kontekÊcie humanistycznym poprzez przenikanie granic
dyscyplinarnych. (Danzin, Lincoln, 1997). Tradycyjne podejÊcia
sektorowe ju˝ nie wystarczajà, kiedy rozwiàzujemy skomplikowane
wspó∏czesne problemy, które wymagajà podejÊcia z ró˝nych
perspektyw. (Choi, Pak, 2006)
Biuletyn
nr 3 /2008
33
03
Innowacyjne programy nauczania i akredytacji
w oparciu o partnerstwo europejskie
Ma∏o tego, mamy równie˝ do czynienia z po∏àczeniem wiedzy
fachowej, dyscyplinarnej z wiedzà “potocznà“ zwyk∏ych ludzi.
Trans-dyscyplinarnoÊç staje si´ sposobem osiàgania innowacyjnych celów wzbogaconych zrozumieniem i synergià ró˝nych
nowych metod.
Dzi´ki tej nowej perspektywie nauczanie w szkolnictwie wy˝szym
staje si´ holistyczne, transcendentalne, integracyjne i wspó∏pracujàce. Studenci pracujà poprzez i w ramach kilku dyscyplin
(Choi, 2006, Whitfield,2004). Pojawia si´ nowa wiedza i nowe
perspektywy, które ∏àczà wspólne cele i umiej´tnoÊci.
Ró˝ne konteksty kulturowe
Obecnie ˝yjemy w wieloj´zycznych i wielokulturowych
spo∏eczeƒstwach dzi´ki ogromnej mobilnoÊci. Uniwersytety
równie˝ stajà si´ miejscem integracji wielokulturowej poprzez
mobilnoÊç studentów oraz kadry. Taka nowa sytuacja niesie ze
sobà ró˝ne oczekiwania odnoÊnie kana∏ów komunikacyjnych
i systemów informacyjnych, które mia∏yby sprostaç wymaganiom
osób pochodzàcych z ró˝nych Êrodowisk kulturowych w celu
integrowania ich w szeroko-poj´tym kontekÊcie kszta∏cenia.
WielokulturowoÊç staje si´ wartoÊcià dodanà i jako taka jest
silnym i twórczym elementem przyczyniajàcym si´ do budowania
nowej przestrzeni edukacyjnej w Europie.
Nauczanie zdrowia publicznego w j´zyku angielskim
Opracowywanie programów nauczania w j´zyku angielskim na
kierunku zdrowie publiczne powinno odbywaç si´ w oparciu o te
wszystkie wymienione wy˝ej aspekty, a oprócz tego nale˝y wziàç
pod uwag´, jaki wp∏yw nauczanie w tym ˝e j´zyku ma na
studentów, kadr´ akademickà, na treÊci programowe, oraz czy
j´zyk angielski ma byç tylko j´zykiem wyk∏adowym (EMI)1
(Maiworm & Wächter, 2002) proponowanych kursów, czy te˝
oferowany program ma integrowaç treÊci merytoryczne z
nauczaniem j´zyka angielskiego (ICL)2 (Bob Wilkinson, 2007).
Konfrontacja studentów z nauczaniem w j´zyku angielskim
stanowi dla nich intelektualne wyzwanie, poniewa˝ reprezentujà
oni ró˝ne wartoÊci, kultury poglàdy oraz wiedz´. Cz´sto mówià
te˝ ró˝nymi j´zykami jako stypendyÊci programów Sokrates czy
Erasmus. Kadra naukowa, która opracowuje kursy czy modu∏y,
winna braç pod uwag´ fakt, ˝e ci m∏odzi ludzie stojà przed
wyzwaniem dostosowania swojej perspektywy do wymogów
kszta∏cenia w oparciu o wymagania europejskie, i ˝e muszà si´
nauczyç wykorzystywaç j´zyk angielski, który cz´sto by∏ dla nich
tylko narz´dziem komunikacji, do naukowej konsumpcji wiedzy.
Aby móc uczestniczyç w programie studenci muszà reprezentowaç przynajmniej Êrednio zaawansowany poziom j´zykowy.
1. English as Medium of
Instruction
2. Integrated Content
and Language
34
Je˝eli chodzi o kadr´ akademickà to powinna móc efektywnie
kszta∏ciç w j´zyku angielskim, opracowywaç materia∏y, przygotowywaç i oceniaç testy, prowadziç seminaria, tutoriale i pomagaç
studentom w pisaniu prac dyplomowych. Nauczyciele powinni
rozumieç, jak bardzo u˝ywanie poprawnego j´zyka angielskiego
wp∏ywa na nauczane treÊci. Z tego te˝ powodu nale˝y sprawdzaç
kompetencje j´zykowe kadry akademickiej oraz umiej´tnoÊci
nauczania w kontekÊcie nowych wymagaƒ, jakie niesie ze sobà
dzisiejsza europejska rzeczywistoÊç edukacyjna lub zapewniç
mo˝liwoÊci rozwijania tych umiej´tnoÊci w oparciu o integracyjne
podejÊcie, umo˝liwiajàce wspó∏prac´ specjalistów ró˝nych
dyscyplin z akademickimi wyk∏adowcami j´zyka angielskiego.
Ta rodzàca si´ potrzeba wymaga od nas stworzenia nowego
profilu profesjonalnego.
Nast´pnym wa˝nym czynnikiem, który musi byç rozpatrywany
w aspekcie nauczania w j´zyku angielskim, sà treÊci programowe
kursów. Pracujàc nad doborem tematów nale˝y mieç na uwadze
szerokà, europejskà i wielokulturowà perspektyw´, u podstaw
której le˝y integracja i niedogmatyczne podejÊcie do rozwiàzywania
stawianych problemów. Preferowane powinny byç podejÊcia
porównawcze i mniejsze skoncentrowanie na problemach
lokalnych. Studenci powinni byç postrzegani jako partnerzy
w procesie tworzenia nowej wiedzy.
Wprowadzanie programów nauczania w obcym j´zyku stanowi
powa˝ne wyzwanie. Wiele instytucji wprowadza zintegrowane
nauczanie treÊci merytorycznych z nauczaniem j´zyka obcego
(ICL). Istnieje wiele powodów, dla których takie podejÊcie jest
najlepszym rozwiàzaniem. Cz´sto nie ma na tyle czasu, aby
studenci mieli oddzielnie zaj´cia z j´zyka i przedmiotów kierunkowych. Ponadto istnieje wàtpliwoÊç co do transferu wiedzy
z oddzielnych kursów j´zykowych do zaj´ç dyscyplinarnych,
którymi rzeczywiÊcie interesujà si´ studenci. Wprowadzanie
programów w oparciu o podejÊcie integrujàce treÊci merytoryczne
z nauczaniem j´zyka angielskiego poparte jest przekonaniem,
˝e studenci efektywnie uczà si´ wiedzy merytorycznej w obcym
j´zyku. (Wilkinson, 2007)
Programy zintegrowane ró˝nià si´ od programów, gdzie j´zyk
obcy stanowi medium nauczania (EMI). Mo˝na tu wymieniç
studia, gdzie przynajmniej po∏owa kursów odbywa si´ w j´zyku
angielskim lub ca∏y program oferowany jest w tym j´zyku.
Czasami wprowadza si´ stopniowo kursy w j´zyku angielskim
w celu zach´cenia do internacjonalizacji rodzimych studentów.
Mo˝na równie˝ prowadziç programy dwuj´zyczne, w których
mo˝liwa i stymulowana jest zmiana kodu lub oferowaç program
po angielsku na poziomie licencjatu lub studiów magisterskich.
Mówiàc o j´zyku angielskim jako medium komunikacji warto
spojrzeç na dodatnie i ujemne strony tego podejÊcia do kszta∏cenia
w zdrowiu publicznym. Ogólne korzyÊci to umo˝liwienie intersubiektywnej komunikowalnoÊci oraz unifikacji terminologii.
Dla studentów ∏atwiejsza staje si´ mobilnoÊç, która daje im
mo˝liwoÊç uczestnictwa w europejskim procesie kszta∏cenia.
Kadra mo˝e bardziej efektywnie korzystaç z mo˝liwoÊci wymiany
w celu kszta∏cenia, opracowywania i porównywania programów
edukacyjnych dzi´ki zunifikowanej naukowej komunikacji.
Instytucje szkolnictwa wy˝szego majà lepiej wykszta∏conà kadr´,
stajà si´ bardziej otwarte na europejskie Êrodowisko, a przede
wszystkim podnoszà jakoÊç.
W odniesieniu do negatywnych aspektów wykorzystywania
Biuletyn P r o g r a m u
nr 3 /2008
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Innowacyjne programy nauczania i akredytacji
w oparciu o partnerstwo europejskie
j´zyka angielskiego jako medium komunikacji to ogólnie mówiàc
mo˝na straciç lokalnà i kulturowà perspektyw´ uczàc tylko w tym
j´zyku. U studentów mogà pojawiaç si´ problemy w pisaniu
poprawnych stylistycznie prac, a niektórzy studenci mogà mieç
poczucie ni˝szej wartoÊci, co ma wp∏yw na gorszy efekt uczenia
(Wilkinson et.al 2007). Kadra natomiast mo˝e czuç si´ pod presjà,
przez co b´dzie mniej efektywna i wydajna, mogà pojawiç si´
problemy kompetencji, a instytucje mogà mieç problemy z rekrutacjà
i silnà rywalizacjà na rynku europejskiego szkolnictwa wy˝szego.
Przyk∏ad dobrej praktyki
„Specjalistyczny j´zyk angielski dla europejskiego zdrowia
publicznego” nr PL/04/B/F/LA-174434 to projekt kompetencji
j´zykowych, realizowany przy wsparciu programu Leonardo da
Vinci przez Instytut Zdrowia Publicznego, Collegium Medicum
Uniwersytetu Jagielloƒskiego przy wspó∏pracy Uniwersytetu
Maastricht, Uniwersytetu Sheffield, Uniwersytetu Medycznego
z Kowna oraz Szko∏y J´zykowej Intenational House. W ramach
projektu opracowano specjalistyczny kurs oraz materia∏y
edukacyjne odzwierciedlajàce zintegrowane podejÊcie ∏àczenia
treÊci fachowych i specjalistycznych z nauczaniem j´zyka
angielskiego (ICL). Powsta∏y kurs jest czymÊ wi´cej ni˝ uczeniem
j´zyka, jest specyficzny pod wzgl´dem zawodowym i profesjonalnym wype∏nia luk´ pomi´dzy zwyk∏à znajomoÊcià a profesjonalnà
znajomoÊcià j´zyka. Jest nie tylko odpowiedzià na potrzeby
europejskiej edukacji w zdrowiu publicznym i rynku pracy, ale
równie˝ stanowi prób´ unifikacji terminologii u˝ywanej w tej
dyscyplinie przy pomocy j´zyka angielskiego pomimo ró˝nic
kulturowych i j´zykowych.
W opracowaniu materia∏ów brali udzia∏ specjaliÊci zdrowia
publicznego oraz profesjonalni akademiccy nauczyciele j´zyka
angielskiego. Taka wspó∏praca przyczynia si´ do podnoszenia
jakoÊci kszta∏cenia w j´zyku obcym oraz do powstania nowego
modelu interdyscyplinarnej pracy na rzecz tworzenia
specjalistycznych programów dla studentów europejskich.
G∏ówne rezultaty projektu to:
1 Podr´cznik dla studentów i instrukcja dla nauczycieli
Czabanowska K., Menzies L. English for Public Health.
A specialized course for students and professionals,
Maastricht University Press 2007
2 S∏ownik Czabanowska K. Learner’s Dictionary for students
and professionals. English for European Public Health,
Wydawnictwo UJ 2008
3 Ârodowisko uczenia si´ on-line
http://www.seeph.pro.mcg.pl/poland
03
Materia∏y te powsta∏y w oparciu o zintegrowanie wiedzy
z nast´pujàcych obszarów: Epidemiologia, Zdrowie
Êrodowiskowe, Promocja zdrowia, Polityka zdrowotna,
Ekonomika zdrowia, Zarzàdzanie, Etyka i prawo, Badania naukowe.
Konkluzje
Trans-dyscyplinarne i interkulturowe podejÊcie do nauczania
zdrowia publicznego oraz komunikacji w j´zyku angielskim, które
integruje zagadnienia merytoryczne z naukà j´zyka, przyczynia
si´ do tworzenia dynamicznego, otwartego na ró˝norodnoÊç,
elastycznego, przyjaznego Êrodowiska uczenia si´ oraz pracy.
Zastosowanie podejÊcia integrujàcego pozwala ∏àczyç ró˝ne
perspektywy i kreowaç niezwyk∏y horyzont solidarnego
zrozumienia, w którym centralnà kategorià jest nabywana wiedza
i kompetencje znajdujàce zastosowanie w rozwiàzywaniu
problemów zdrowia publicznego o charakterze lokalnym,
europejskim i globalnym.C
Literatura
r
Bologna Process Benelux 2009 (2007, 14 November). Bologna Work
Programme 2007-2009.
http://www.ond.vlaanderen.be/hogeronderwijs/bologna/workprogramme/
r
Choi C., K., Pak, Anita, W., P. Multidisciplinarity, interdisciplinarity and
transdisciplinarity in health research, services, education and policy: 1.
Definitions, objectives, and evidence of effectiveness. Clin Invest Med. 2006
Dec;29(6):351-64
r
Denzin, N.,K., & Lincoln, Y,. S., (1997), Handbook of Qualitative Research,
Sage Publications, London
r
European Council (2000). Presidency Conclusions. Lisbon European Council
23-24 March 2000.
http://www.bologna-berlin2003.de/pdf/
PRESIDENCY_CONCLUSIONS_Lissabon.pdf
r
Maiworm, F. and Wächter, B. (2002). English-language-taught Degree
Programmes in European Higher Education. Bonn: Lemmens Verlags- &
Mediengesellschaft. ACA Papers on International Cooperation in Education
r
Vincent-Lancrin, S.Education Policy Analysis: Focus on Higher Education –
2005-2006 Edition, Summary in Polish. OECD Multilingual Summaries.
http://www.oecd.org/dataoecd/13/5/38141500.pdf
r
Wilkinson, R., Klaassen, R.G. and Räsänen, A. (2007). Instructional practices
and quality of learning: Do exchange students get a raw deal? In C. Way, G.
Soriano, D. Limon, and C. Amador (eds.). Enhancing the Erasmus Experience:
Papers on Student Mobility (pp 161-174). Granada: Editorial Atrio.
r
Wilkinson, B. and Van Leeuwen, Ch. (2007). Integration of Content and
Language Impacts, principles and practices, Quality in Public Health Education,
Krakow, 30 November 2007
r
Whitfield K, Reid C. Assumptions, ambiguities, and possibilities in
interdisciplinary population health research. Can J Public Health 2004; 95:
434-436.
r
Vincent-Lancrin, S. Education Policy Analysis: Focus on Higher Education –
2005-2006 Edition, Summary in Polish. OECD Multilingual Summaries.
http://www.oecd.org/dataoecd/13/5/38141500.pdf
P r o g r a m u
L e o n a r d o
d a
V i n c i
Biuletyn
nr 3 /2008
35
Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji
Narodowa Agencja Programu
„Uczenie si´ przez ca∏e ˝ycie”
Program Leonardo da Vinci
ul. Mokotowska 43
00-551 Warszawa
tel: 022 - 463 10 00
fax: 022 - 463 10 21
www.leonardo.org.pl

Podobne dokumenty