Untitled

Komentarze

Transkrypt

Untitled
Subamarus
Redakcja
JanuszKrzyowski
Korekta
DanutaWdowczyk
Projektokadki
MarekJarosik
Skadkomputerowy
PiotrSzurgott
WydanieI,Warszawa2011
Kada cz tej ksiki moe by reprodukowana lub przenoszona w jakiejkolwiek
formie na wszelkie noniki elektroniczne, mechaniczne lub inne stworzone teraz
lub w przyszoci, wczajc kserokopiowanie, nagrywanie i wszelkie inne systemy
magazynowaniaiodzyskiwaniainformacji,bezwczeniejszejpisemnejzgodyautora.
Wydawca
Subamarus
n2006,duringCalicutInternationalPoetryFestivalinIndia,
agroupofpoetsdiscussedthetopic„Ispoetrymarginal?”,
wheremanycametoaconclusionthatpoetrywillcontinueto
existunlesswordsdisappear…Now,Iamcallingthosedaysto
mindandamthinkingthatpoetrywillneverbecomemarginal
inthetimewhenhumankindcontinuesbearingpoetryadmirers
andtranslatorslikeourfriendfromPoland,JanuszKrzyzowski.
Tospeakthetruth,JanuszandInevermeteachotherbefore,
thanks to the virtual world, we made friends through the
Internet.Togetherwehavenotdonemuchyet:Ionlyhelped
him gather original versions of the ghazals by Alisher Navoi,
graciouslytranslatedbyMr.KrzyzowskiintoPolish.Hopefully,
wewillbeabletolaunchbiggerliteraryprojectsinthefuture,
inordertobringthetwonationsclosertoeachotherandto
fostermutualunderstanding.
XVthcenturygreatUzbekpoetandstatesmanAlisherNavoi
mighttrulybeterraincognitoforthegreaterpartoftheword.
However,heisalwaysmentionedamongJalaliddinRumiand
Hafiz, Omar Khayyam and Jami, the first two of whom are
enoughpopularandmostreadablethroughouttheworld.
„WhenIreadandtranslateNavoi,IfeelIaminblooming
Shalimargardens:similartrees,flowersandodors,butadifferent
color of beauty”, Janusz Krzyzowski said in his interview
we published in Diydor Aziz newspaper in Uzbekistan and
I
ISBN8360440123
5
AlisherNavoiyG’azallar
Vatandosh newspaper in New York. The role of literary
translatorsisbecomingmoreandmoreimportantthesedays,
especiallywhenreadersofpoetrycollectionsarenottoomany,
meaning that translators should seek the ways to lay good
poetry and beauty into the hearts of both younger and older
generations.
We could include samples from Janusz’s translations of
Alisher Navoi in the recent international poetry collection
published in Tashkent, The Language of The Birds. And I am
veryhopefulthatthepresentcollectionwillgiveagreatoppor
tunityforPolishreaderstofamiliarizethemselveswithworks
byfatherofUzbekLiteratureAlisherNavoiandletthemfeel
orientalbeautyandtastethemagicofwords.
IamdeeplygratefultoMr.Krzyzowskiformakingafriendly
cooperationwithme,forhisenthusiasmandforbeinganew
literarybridgebetweenUzbekistanandPoland.
AzamAbidov
Poet,translator
Tashkent,Uzbekistan
22ndNovember,2011
6
2
006yiliHindistonningKalikatshahridabo’libo’tganxalqaro
she’riyatanjumanidabirguruhshoirlar„She’riyato’ladimi?”
degan mavzuda qizg’in bahs yuritgan, o’shanda ko’pchilik
dunyodaso’zne’matiborekanshe’riyatalbattamavjudbo’ladi,
degan xulosaga kelgandi. U kunlarni yodga olar ekanman,
insoniyat polshalik do’stimiz Janush Krzizovskiy singari she’r
ishqibozlarini,she’rparastinsonlaruqalbtarjimonlariniyaratishda
davometarkan,she’riyataslosahnadantushibqolmaydi,degan
xayolgaboraman.
Ochig’iniaytganda,Janushbilanilgariyuzmayuzko’rishgan
emasmiz, biz u bilan o’tgan yili Internet orqali tanishgandik.
Birgalikdaqilganishlarimizhamko’pemas:hozirchaukishiga
o’zi samimiyat ila polyak tiliga tarjima qilgan Alisher Navoiy
g’azallarining asliyatdagi muqobilini topish va lotin yozuviga
o’girishda yordam berdim xolos. Polyak va o’zbek xalqlarini
ma’naviyjihatdanbirbirigayaqinlashtirishvao’zarotushunishni
mustahkamlash maqsadida kelgusida birgalikda yirik adabiy
loyihalarustidaishlaymiz,debumidqilaman.
XVasrda yashab ijod etgan buyuk o’zbek shoiri va davlat
arbobiAlisherNavoiyhaqidadunyodagiko’pchilikaholiyaxshi
boxabar bo’lmasligi mumkin. Aslida Navoiy har doim butun
dunyogamashhurvasevibo’qiladiganRumiyvaHofiz,Umar
XayyomvaJomiyqatoridatilgaolinadi.
7
AlisherNavoiyG’azallar
„Navoiyni o’qir va tarjima qilar ekanman, o’zimni go’yo
Shalimar bog’larida sayr qilganday his qilaman: o’xshash
daraxtlar, gulu chamanlar va ajib iforlar, ammo go’zallikning
o’zgacha rangini kashf etaman”, degandi Janush Krzizovskiy
O’zbekistondachopetiladigan„Diydoraziz”hamdaNyuYorkda
chiqadigan„Vatandosh”gazetalarigaberganintervyusida.Bugungi
kungakelib,adabiytarjimonlarningrolitoboraoshibbormoqda,
ayniqsa,she’ro’quvchisikamayibborayotganbirpaytdaularga
ehtiyojyanadaortmoqda.O’znavbatidatarjimonlarhamyoshu
keksalarning qalbiga ardoqli she’riyat va go’zallikni yuqtirish
yo’llariniizlabtopishlarilozim.
Biz Janush Krzizovskiyning Aisher Navoiy ijodidan polyak
tiliga qilgan ayrim tarjimalarini yaqinda Toshkentda nashr
etilgan„Qushtili”xalqaroshe’riyatantologiyasigakiritdik.Siz
tanishayotganushbuto’plamesapolyakkitobxonlarigao’zbek
adabiyotiningotasibo’lmishAlisherNavoiyijodibilantanishish,
shutariqasharqshe’riyatidaginafislik,so’zsehrivajilolaridan
bahramandbo’lishimkoniniberadi,deganumiddaman.
Do’stimiz janob Krzizovskiyga biz bilan samimiy adabiy
aloqalarniyo’lgaqo’yayotgani,tashabbuskorligihamdaO’zbekiston
vaPolshao’rtasidayangichaadabiyko’prikvazifasinio’tayotgani
uchunchuqurminnatdorlikizhoretamiz.
Engyaxshitilaklarila,
A’zamObidov
shoirvatarjimon
Toshkent,O’zbekiston
22noyabr2011yil
8
enwspaniaypoetaiprozaikuzbecki—nazywanyojcem
nowoczesnegojzykauzbeckiego—urodzisiw1441roku
w Heracie w rodzinie arystokratycznej Giyasiddina Kichkine
itam te zmar w 1501 roku. Po latach mody Aliszer dosta
przydomekliteracki,Navoi,cooznacza:d
wiczny,melodyjny.
MiastoowowpierwszejpoowieXVwieku,podpanowaniem
SzahruchaMirzy,najmodszegosynaTimurabyokulturalnym
centrum Chorosanu (wg dzisiejszych map: cz obecnego,
wschodniegoIranu,zachodniegoirodkowegoAfganistanuoraz
czciterytoriumTadykistanu,TurkmenistanuiUzbekistanu).
ObecnieHeratjestjednymzwaniejszychmiastAfganistanu.
Nawoipisasweutworyrówniewjzykuperskim(tadyckim).
Miaszczcieurodzisiwrodziniezamonejidlategomóg
studiowapodokiemnajlepszychnauczycieliwHeracieiMesz
hedzie, ale mentorem, który wywar zasadniczy wpyw na
modego,dnegowiedzystudenta,byjedenznajwikszych
wowymczasietwórców,poetaperskiNurrudinDami.Temu
wielkiemuisubtelnemuartycie,majcemuistotnywpywna
swegoucznia—przyjaciela,wartopowiecikilkazda.
NurrdinAbdurrachmanibnAchmed,odmiejscaurodzenia
(DamwPersji)nazywanyDami,równiepochodzizarysto
kratycznegorodu.OjciecjegobynajwyszymsdziwGeracie.
Popierwszychpoetyckichsukcesachpoetaopucidwórszacha
Bajkaryistannaczelesektymiejscowychderwiszów—sufich.
Damibyjednymznielicznychwschodnichpoetów,którego
T
9
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
spotkaorzadkieszczcie,ejuzaycieuznanyzostazawiel
kiegomistrza.GdywdrowadoMekki,podrodzewBagdadzie
iDamaszku, zwierzchnicy wszystkich prowincji witali go jak
szacha.Gdyumarwwieku78lat,monarchaurzdzimuwspa
niaypogrzeb.Trumnnielikrólewicze,wnukowieTamerlana.
Wtymokresieliterackim,wpoezjiperskiej,wielutwórcówpodej
mowaoromantycznytemattragicznejmiociLejliiMadnuna.
SwojwersjzostawilirównieNizami,DamiiAliszerNawoi.
GównybohaterDamiegonajednakniecoodmiennerysycha
rakteru.Jestnietylkotragicznymbohateremczynaiwnymmo
dziecem,aleporazpierwszyprzedstawionogojakotragicznego
uwodziciela—orientalnegoDonGiovanniego,którypolicznych
przelotnychmiostkachporazpierwszydoznauczuciagbo
kiegoitrudnego.WlicznychgazelachDamiegowidocznejest
teniespenioneuczucie,któregobymoedoznasamautor?
miniaturowym,kaligrafi,muzykiarchitektur.Jakostranik
pieczci, a pó
niej wezyr sutana Husajna Bajkary móg by
równiehojnymmecenasemsztukpiknychirzemiosaarty
stycznego. By te czonkiem sufickiego zakonu derwiszów,
nakszbandijja. Sutan sam by uznanym poet i tym lepiej
rozumiatwórczoNawoia.AotojedengazeliHusajnaBajkay
w przekadzie Boeny KlogGogolewskiej, aby czytelnik sam
mógwyrobisobiezdanieopoezjisutana.
Na twym progu eb kad i wyj, zalany zami,
wierny pies twój, o pikna moja, pokorny Dami.
PrzekadWiktorWoroszylski
PodobneporównaniaNawoiadopsa,docierpicegorozk
poety,spotykamydalejwtejksice:
Jak pies na krótkiej smyczy, razami smagany,
idc po twej ulicy, przed twym oknem staj.
Nowoiczytaipilniestudiowarówniedzieawielkichmi
stykówmuzumaskich.Bytakezainteresowanymalarstwem
10
Losie przedwieczny od niedorzecznych
Wani i zdrady zechciej mnie zbawi!
Moja rozkoszy, od mk najgorszych
W sadach rozki zechciej mnie zbawi!
mier mi nie straszna, wysuchaj losie,
Pon na stosie — zechciej mnie zbawi!
Moe bym uciek od dzy, zdrady,
Poszuka rady — zechciej mnie zbawi!
Choby mój rywal na ycie dyba —
O tobie myl — zechciej mnie zbawi!
Chc by cierpliwy, lecz wszystko na nic,
Tylko ty jedna moesz mnie zbawi!
Pych nie grzeszy, wadz nie mami,
Husajn ci baga — zechciej go zbawi!
11
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Sufizmjestspecyficznymsposobemmyleniaiodczuwania
religijnego islamu. Powsta prawdopodobnie jako reakcja na
wczeniejrozwijajcysiwislamieformalizmiintelektualizm.
Z tego powodu by ju od VIII wieku przeladowany przez
ortodoksyjnychduchownych.Bybowiemdeniemczowieka
dobezporedniegozblieniadoBogaigbokichprzeyreli
gijnych. Pocztkowo by to ruch ascetycznokontemplacyjny,
a dopiero w IX wieku zacz przeksztaca si ascetyzm mi
styczny.Sufizmgosi,eprawdziwepoznanieosigasiprzez
wewntrznewiatoduszy.BógjestodwiecznymPiknemiDo
brem,ajedynymcelemczowiekajestzjednoczeniesizNim.
Drog do zjednoczenia jest Mio. W cigu XII w. zaczy
powstawapierwszebractwasufickie,którymikierowaszejch.
Sufizm by atrakcyjn drog dla ludzi sztuki, dla poetów.
Szczególnie ostre przeladowania szyitów w IX–XI wieku do
prowadziydoprzyjciaprzeznichzasadykonspiracji.Wpó
niejszychwiekachprzeladowanianiecozelay.
Nawoiznacznczswegoyciapowicipisarstwuipra
cynaukowej.Inspirowawielutwórców,abypisawjzykach
ojczystych. Nawoi pocztkowo tworzy poezje i pisma proz
wjzykuperskim—ówczesnej linquafrancaAzjiCentralnej.
Pó
niejpisawjzykuczatagajskim—starouzbeckim,wktó
rympozostawiczterydywanyliryczneiChamz(picioksig).
Jego twórczo zawiera te pi poematów romansowoprzy
godowych,m.in.LejlaiMadnun,FerhadiSzirin,Iskendername
(KsigaoAleksandrze).Stoutworysamodzielne,charaktery
zujcesidoskonaociformyijzyka.Napisataketraktat
oprozodiiMizanülAwzan(Miarawagi)orazMuhakamatül
Lugatajn(Spórdwóchjzyków).Jakonaukowiecjzykoznawca
stworzy te pierwszy sownik bibliograficzny w jzyku ta
dyckim.
WczasachgdyyNawoi,jzykiempoezjibyperski.Nawoi
wietniewadatymjzykiem(takjakiarabskim)ipotrafipisa
wnimrówniesubtelnepoezje.Jegowielkojestjednaknie
porównywalna z innymi ówczesnymi twórcami, gdy wybra
drog trudniejsz, stawiajc go na piedestale najwyszych
twórców.Wykaza,ejzykczatagajskipotrafirówniewyra
zi najsubtelniejsze poruszenia ludzkiej duszy, nie gorzej ni
perskiczyarabski.Swympionierskimdziaaniemwkrajachpo
sugujcychsijzykiemperskimjakoliterackimzachowasi
podobniejakmistrzRejzNagowic,którypowiedzia:„Anie
chaj narodowie wdy postronni znaj, i Polacy nie gsi, i
swójjzykmaj”.
Intensywnyrozwójjzykaczatagajskiegorozpoczsiwwie
ku XV i trwa do XIX. Wywodzi si on z jzyka Karawanów,
UjgurówiTukiu,iwczasachnowoytnychprzeszedwewspó
czesnyjzykuzbecki.Jzykperskibywowychczasachjzykiem
literatury rozwijajcej si wspaniale od IX wieku na dworach
wadcówpowstaychnatereniePersjidynastii,wródktórych
byytedworywadcówpochodzeniatureckiego.
WszystkieutworypoetyckieAliszeraNawoiazostayzebrane
wogromnejksidzept.Skarbnicamyli.Wszystkiezapoematy
wewspomnianympicioksigu.Pierwszypoematztegozbioru,
Zamtwródsprawiedliwych,todwadzieciafacecjikadazako
czona moraem. Poemat Farad i Szirin przedstawia niezom
negorycerza,gotowegopowiciyciedlaukochanej.Bohater
przebijamieczemgóry,którestojmanaprzeszkodziewdojciu
do ukochanej. Sprowadza wod na pustyni i spenia jeszcze
12
13
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
wieleczynówgodnychherosa.Szirin—uosobieniekobiecego
piknaiwiernocianiprzezchwilniezapominaoswymwybra
nym. Mimo, e oboje gin na kocu poematu, to dla potom
nychpozostajwzoremzakochanejidzielnejpary.
WpoemacieLejlaiMadnunNawoiukazujenieprzemijajc
simiocizwykychludzi.Ta,raztwórcza,arazniszczyciel
skasialudzkiegouczuciawwersjiraczejniszczycielskiejjest
gównymmotywemprzewodnimjegowszystkichgazeli.Poeta
wswychmetaforachiporównaniachtkwigbokowsufickieji
perskiejtradycji.
Czwartypoemat,noszcytytu Siedemplanetjestzbiorem
opowieciiwierszy.NiewtpliwiewanymdzieemNawoiajest
traktatJzykptaków,bdcyzbiorempouczajcychhistorii,nie
wtpliwiewzorowanymnapoemacieAttaraRozmowyptaków.
WpoemacieMurAleksandraNawoipiszeoswojejutopii—
pastwiesprawiedliwym,rzdzonymprzezwiategomonarch.
TwórczoNawoiawywarawielkiwpywnapoetosma
skiegoAhmedaPaszipoetazerbejdaskiegoFuzulego.Ten
zapoetastworzytrzydywanywjzykachperskim,arabskim
iazerskim,jakrówniewielepoematów.Jednymznajsynniej
szychjegopoematówjestBengüBâde(HaszysziWino).Równie
znanyjestpoematDâstânLeylîvüMecnûn(LajlaiMadnun),
któregotematemjestklasycznabliskowschodniahistoriamiosna.
AliszerNawoibyrówniemecenasemBehzadazHeratu—
miniaturzystyperskiegouwaanegozajednegoznajwybitniej
szychartystówwiataislamu.Bahzadurodzisimidzy1450
a1460rokiem,zmarok.1536–1537roku.Jakosierotprzygarn
go i wychowa wybitny malarz i miniaturzysta artysta Mirak
Nakkasz,któryprzekazaBehzadowitajnikiwarsztatuminiatu
rzysty.Wlatach14701506kierowaonnadwornkitabchane
(pracownikaligraficzn)HusajnaBajkarywHeracie.
NawoibytedlaBabura,zaoycieladynastiiMogoówwIn
diach,przykadempoetyuywajcegopiknegojzyka.Babur,
tepiszcygazele,wpenirozumiakunsztNawoia.Aotojeden
zutworówksiciawprzekadzieEleonoryKarpuk:
14
15
Szczliwy, kto od lubej, kraju si oddali.
I cenic wolno idzie w wiat bez alu.
Niech to osignie, e mu bdzie jedno,
Czy dadz paac, czy te chatk biedn.
Kto z ludmi wie los swój, temu biada,
Wic niechaj nigdy w ludzki los nie wpada.
Bo ciba ludzka serca zew zaguszy.
To wróg. Podepce nawet prezent z duszy.
Babur, wszak kraj i luba ból zadali.
Szczliwy, kto si od nich ma oddali…
TendzielnyTimuryda,wojownikisubtelnypoeta,którymu
sia porzuci rodzinna dolin Farghany (w Uzbekistanie) by
równie autorem pierwszej w islamie rzetelnej autobiografii.
Nazwa j Baburname. Opisywa w niej swoje pochodzenie
ibogactwokulturyrodzimegokrólestwa.Pisa:„Czykiedykol
wiekigdziekolwiekspotkabyomonatakwspaniaegopro
motoraojczystejkultury,czowiekanaukiisztuki,jakAliszera
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Bega (Nawoia). To ofiarna pomoc i opieka Bega wspieray
Ustada Kul Muhammeda, szejków Nayyi i Husseina Udi —
muzykówodnoszcychwielkiesukcesy.UstadBekhzadiSzajk
Muzaffar te cieszyli si saw dziki niemu. Tylko niewielu
ludziprzyczyniosiwtakznacznymstopniujakondopod
trzymywaniatradycjiibudowynowychmiejsckultuisztuki”.
Cho Nawoia uznajemy jako ojca poezji uzbeckiej, to nie
tworzyonwobszarzepustkiliterackiejczykulturowejswego
narodu.Jejpocztkisigajdalekowprzeszo—do
róde
ustnejpoetyckiejtwórczociludowej.EpickidastanApamysz
porównywanyjestdoIliadyczyMahabharaty. Pierwszelady
poezjizapisanejodnajdujemywzabytkachstarotureckiegopi
miennictwazVIIwiekunaszejeryidalejwXIwiekuwDywa
niejzykatureckiegoMahmudazKaszgaruczyWiedzyuszcz
liwiajcej Jusufa Has Hadiba. Nawoi w piciu poematach
wformiemasnawi,liczcychcznieponaddziesitysicywer
sówzaprezentowamaestristyluigbokihumanizm.Nawoi
przejawiawielkmioiszacunekdotradycji,jakidozwyke
goczowieka.Miosnlirykautora,najlepiejwyraonwjego
gazelach,charakteryzujewysokipoziomartystycznyiidealna
forma.Wielkienamitnoci,gbokamdroiwiara,znajduj
odbicie w piknej poezji, najwyszych lotów. Nie na próno
nazwanojegozbiórgazeliSkarbnicmdroci.UwaasiNawoia
zajednegoznajwietniejszychpoetówwschodniegoRenesansu.
Narratorwjegopoezji,którymjestsamautor,swoimbezgra
nicznym umiowaniem i wiar w czowieka, zmysow, lecz
najczciejniespenionmiocidowybranejkobietydydo
pokazanianajsubtelniejszychgranicludzkichuczuistawiaow
wybrankwrzdzieistotanielskich—peri.
NajstarszyzachowanymanuskryptNawoia,todywanNavadir
annikhojaipochodzizlat1475–1480.Zawiera204piknieilumi
nowanestrony.ZnajdujesiwInstytucieBeruniegowTaszken
cie. Jest podpisany: „Wykonano przez niewolnika — Sutana
AlegoMeszhedi,nazlecenieSutanaHosseina”.
InneznaczcedzieoNawoiazachowanewcaociznajdujesi
wLeningradzkiejBiblioteceim.SotykowaSzczedrinapochodzi
zlat1465–1466.Byoprzepikniekopiowaneiozdabianeprzez
miniaturzystSutanaAlegoMeszhediiprzezniegopodpisane.
Ten143stronicowymanuskryptzaczynasiodgazelazamiesz
czonegorówniewtejksice,któregopierwszesowatakbrzmi:
16
O, Panie nasz, Stwórco, Szachu Niebia
ski, ty wiesz
wszystko. O naszych tajemnicach te dobrze wiesz.
Takrótkawzmiankaodwóchnajstarszychzachowanychzbio
rachtwórczociNawoiamapodkreliwjakznacznymstopniu
kunszt kaligrafów wzbogaca pikno poezji i czyni te ksigi
unikatami,októrychmarzyakadawielkabibliotekawiata.
JeszczezayciaNawoiajegopiknieilustrowaneminiaturami
ksikitraktowanebyyjaknajcenniejszeklejnoty.Takjestido
dzi. Zawiadczy moe o tym ceniony i poszukiwany album
zminiaturamizdzieNawoiawydanyw1982rokuwTaszkencie
przezoficynFan.Wwieluprywatnychzbiorach,awtymiwród
ksiekpiszcegotesowa,jesttojedenznajadniejszychinaj
cenniejszychegzemplarzybiblioteki.
KilkagazeliNawoiapublikowanychbyowPolscewantologii
Poezjauzbecka(1989).
17
AliszerNawoiGazele
awoi, mimo arystokratycznego pochodzenia i subtelnej
wraliwoci,adresujeswelirykidoprzecitnego,wmiar
wyksztaconego czytelnika; piszc w jzyku ludu, czyni sw
poezjprzystpndlalicznychrzeszsuchaczyiczytelników.
Naleypamita,eówczesnapoezjaijejwszelkienowociroz
przestrzeniaasiszybkoprzezpublicznerecytacje,konkursy
poetyckie,wieczoryliterackie.Nawetobecniespotkaniatakie,
wIndiachczyPakistanienazywane„muhszajra”,potrafizgro
madzi po kilkaset osób, a jeszcze kilkadziesit lat temu po
kilkatysicyosób.Liczniskrybowieprzepisywalinowinkilite
rackie, a te rozchodziy si jak dzisiejsza prasa periodyczna
itrafiay na dwory królów, arystokracji, czy bogatego miesz
czastwa.Poecipodróowaliodjednegosponsoradodrugiego.
Dawalipopisyswegokunsztuikrasomówstwa.
Zazwyczajtwórcypoezji,aszczególniegazeli,staralisi,aby
przekazichbystosunkowoprosty,mimokultywowaniawszel
kich prawidetegofachu.Tunaleyopisazasady,jakimpo
winnaodpowiadakadyówczesnygazel.
WkrajachislamuiIndiachuwaasi,egazel(ghazal)to
liryczna(lubmistyczna)rozmowazukochanymczyUkocha
nym (Bogiem). Gazele musz mie okrelon struktur po
etyck,którawywodzisizwielowiekowejtradycji.Wedletej
tradycji gazel skada si ze zbioru kilku lub kilkunastu dwu
wierszy (szer), które podporzdkowane s reguom: beher,
matla, maqta, kaafijaa i radif. Szer (bajt, dystych), to krótka
dwuwierszowa forma poetycka niekiedy tematycznie niepo
wizana z nastpnym dwuwierszem. Tak wic gazel to zbiór
dwuwierszowych zwrotek o okrelonej strukturze wewntrz
nej. Beher to rytmika szer. Oba wiersze szer musz posiada
tensambeher(rytm).Wszystkieszergazelimuszposiadaten
sam rytm. Radif to zasada, e wszystkie drugie linie kadego
szermuszkoczysitymsamymsowem.Kaafijaatozasa
da,ewszystkiesowapoprzedzajceradifmuszmietensam
rytm.Matlatozasada,ewpierwszymszergazela(wpierw
szymdwuwierszu)musibytensamradif(tosamozakocze
nia).Maqtajestwreszciezasad,enakocugazelapowinien
by wymieniony przydomek jej twórcy. Prawie kady z wiel
kich twórców gazeli wypenia t zasad i dziki temu czsto
lepiej jest znany z przydomku, ni z prawdziwego nazwiska.
Widzimywic,egazeltoutwórskomplikowany,ookrelonej
rytmiceiwielokrotnychpowtórzeniachwaniejszychsów.Przez
towierszbynadzwyczajmelodyjny,wpadajcywuchoizprzy
jemnocipowtarzanyprzezlicznerzeszewielbicielipoezji,rów
nie przez prostych ludzi, których pozyskiwa sw zazwyczaj
dowcipntreci.
teraz troch objanie dotyczcych najczciej wystpu
jcychsymboliwpoezjiperskiegokrgukulturowego,ze
szczególnymuwzgldnieniempoezjisufickiej.Oczywiciecaa
poezjasufickawpierwszymrzdziejestpieniuwielbieniado
Boga, który niekiedy nazywany jest Ukochanym. Widzimy to
wyra
nie w mistycznej poezji jednego ze witych poetów
safizmu—HazrataSzachaNiza:
18
19
N
A
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Widz Ci mój Ukochany we wszystkim, co istnieje...
Czasem si ujawniasz, czasem skrywasz.
Ty jest zwojem mdroci przedwiecznej. O, Panie!
Zapisami prawdziwych praw jeste. O, Panie!
Czasem jeste moliwoci, czasem nakazem...
Czasem yjesz krótko jak motyl, czasem jeste wieczny.
Kada czstka bytów na wieczno Ci pamita.
Midzy kroplami deszczu sycha Twój gos, Panie.
Jeste jednak Królem Czasu, który rzdzi wiatem...
a czasem jeste ebrakiem z miseczk w doni.
Suka zdja zason i zwierciadem Twoje
oblicze si stao. Jak jezioro lni, Panie!
Czasem w stroju Ukochanego
z caym piknem i urokiem.
Czasem jeste jak Niaz — kochanek kochajcy
ze spalonym ciaem i sercem w pomieniach.
Toipozostaetumaczenia,gdzieniepodanyjest
ichautor,sprzekadamiautoratejpublikacji
Wtejksiceomawianebdjednaktylkotesymbole,które
wystpujwprzekadachpoezjiNawoiazamieszczonychwtej
ksice. Naleaoby zacz od najwaniejszych symboli zwi
zanychzBogiem.
Naley do nich niewtpliwie symbol zwierciada. Mistycy
islamu uwaaj, e wszystko, co Bóg stworzy, cay wszech
wiat,naszaZiemiailudzie,tozwierciadostworzonepoto,by
Bógmógsiwnimprzeglda—widziOnwnimsweodbicie.
Równie czowiek moe w sobie i w innych ludziach oglda
czstk Stwórcy. Te zwierciada ustawione naprzeciw siebie
odbijajobrazboskiwnieskoczono.Nawoiujmujetensym
bolwnastpujcysposób:
Szczeresercewiernegostajesizwierciadem,którechwyta
wiatoprawdyikierujejedojegowiadomoci.Wrazztym
owieceniem i gbokim przeywaniem wierny (ucze, adept
ikadyczowiek)jestwstaniezrozumie,ipozamaterialnym
wiatemistniejeBóg,awszechwiationsam,toJegoodbicie.
Dochodzeniedotejprawdyzwizanejestzgbokwiar.Czo
wiek wówczas poddaje si cakowicie woli Stwórcy i tak jak
kropladeszczupodadooceanu,takczowiekpragniezjed
noczeniazBogiem.
Zasona (hidab) jest kolejnym symbolem zwizanym ze
Stwórc.Bóg,arówniestworzonaprzezNiegoRzeczywisto,
jestzakrytyprzedtymi,którzynie„widz”—nieswprowa
dzeninaciekwiarysufich,niedoznaliobjawianiaaniducho
wegoodkryciaprawdy.BowiemmidzyStwórcaczowiekiem
znajduje si zasona. Duchowa praca, medytacje pod kierow
nictwemprzewodnika,nauczyciela—szajcha,poleganaodsa
nianiu i paleniu zason, aby tylko Twarz Boga moga zosta
20
21
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
ujrzana.Dostpnejestto,tylkodlatego,ktojestnatoprzygo
towany.OtaskmodlisiwgazeluHafiz.
przemin.Moezzazdrocizatrwalszymiformamibytu,po
trafibyokrutnadlazakochanego,którypewniebdzieydu
ejniona.Zakochanywróysowikwypiewujedlaniejswoje
smutnepieni,atymsamymjestsymbolemsmutnejmioci.
Wielupoetówopiewaonieszczliwmio,uywajctejsym
boliki.JednymzpierwszychbyBabaTaher,któryurodzisi
prawdopodobnienapocztkuXIwiekuwHamadanie.Wedug
tradycjiBabaTaheruwaanybyzaszalonegoderwisza,którego
ludziemielizawitego.Tworzyrubajaty,gazeleikasydy.
Cho jestem ju stary, przygarnij mnie, Panie, mocno do siebie,
a wtedy rankiem jak modzieniec silny, chtny, trzewy wstan.
Uka mi, Panie, gdy bd wiat opuszcza, jeszcze twarz Twoj,
a wtedy ja, Hafiz, porzuc ciao i wiat — rzeko wstan.
AliszerNawoipisze:
W pustce nad wiatem unosi si Twe pikno!
Gdy nas gubi lk, trwa bez szwanku Twe pikno.
Czy uniesiesz kiedy zason tajemnicy?
Zakochani zazdronie patrz na Twe pikno.
Chod sowiku i suchaj, jak pacz z rozpaczy
chod i mioci do witu ode mnie si naucz
ty paczesz nad ró, co pi dni jeno ya
ja nad ukochan dzie
i noc pacz.
PrzekadAlbertKwiatkowski
Kaszf—zerwanie,odsoniciezasony,totypwizji,wktórej
mistykdowiadczanajwikszychtajemnicwiary.Kaszfalasrar
(Odkrycie tajemnic) naley do najwaniejszych mistycznych
komentarzyKoranu.UoygoAbdullahAnsarizHeratu.Uwaa
si,eKaszfalasrarzwiastujeperskmistycznliteraturmio
sn. Porównujc go z wczeniejszymi dzieami sufich, wida,
jak boja
przed Bogiem przemieniaa si stopniowo w bez
granicznmiodoNiego.
Sowikiróa—paraczstowystpujcawpoezjiperskiej
icaegokrgukulturowegoztkulturzwizanego.Róasym
bolizujeulotnepikno,asowikrozmiowanewnimserce.Ale
róasymbolizujerówniepiknonietrwae,takie,któremusi
Oczywicie klasyk gazeli Hafiz te wspomina o tych sym
bolach:
22
23
Z cyprysu sowik aonie ka. Jest peen rozpaczy.
Los piknej róy to powód jego ez i rozpaczy.
O, dumna róo, pikny kwiecie, znasz sw warto, przeto
dla sowików zgnbionych nie bd powodem rozpaczy.
Symboliki tej nie moe zabrakn równie w twórczoci
AliszeraNawoia.
AlisherNavoiyG’azallar
Róa nie wie, co to wierno. Drczy sowika!
A on piewa dla róy wytrwale, po ycia kres.
Nawet Madnun nie by tak szalony, jak Nowoi.
On cierpi przez swoj Lelj, po ycia kres.
Ogrody—rajskieogrodytokolejnysymbollubraczejzbiór
drzew, kwiatów, rolin ozdobnych i uytecznych, ale równie
zbiórwielusymbolizwizanychznatur—przyrod.Rajna
ziemi—pikneorientalneogrodymoemyspotkawszdzie,
gdzie mieszkali lub mieszkaj wyznawcy Proroka. W wiecie
islamuniemonabyosobiewyobraziadnegomiasta,paacu
lubmauzoleum,wpobliuktóregoniebyobytakiegowanie
ogrodu.JakoprzykadymoemytupodarajskieogrodySzali
marwLahoreczySrinagarzeczyfascynujcAlhambrnaZacho
dzie.PrototyptychwszystkichogrodówopisanyjestwKoranie
wsurzeXVI.
AliszerNawoiGazele
…Poród nich kry bd modzie
cy niemiertelni
z czaszami, dzbanami i kielichami
napenionymi napojem z pyncego róda
od którego nie cierpi na ból gowy
ani nie doznaj upojenia…
PrzekadJózefBielawski
WanieprzekraczajcbramTadMahalwitanasLXXXVI
suraKoranu:
O ty, duszo uspokojona,
powró do twego Pana,
zadowolona i z upodobaniem przyjta!
Wejd wic midzy Moje sugi!
Wejd do Mojego Ogrodu!
PrzekadJózefBielawski
Bd tam hurysy o wielkich oczach
podobne do pery ukrytej…
…bd wród drzew lotosu i cierni
i akacji obwieszonych owocami
i wyduajcego si cienia
i wody pyncej
i owoców obfitych
ani nie zerwanych ani nie zakazanych
i spoczywa bd na podwyszanych ókach.
24
Wejd
myimydotegoogrodumiocipenegowschodnich
symboli:miojesttukwiatem,miojestteowocemdojrza
ym,miodrzewemnabrzmiaymoywczymisokami.Mio
klombami,kwietnikamisadamiowocowymi.MehmedwKsidze
mioci opisuje sad, do którego zwyciski Farruh wprowadz
swukochan,pojejuwolnieniu:
A gdy weszli do sadu, zobaczyli drzewa,
na których owoc sodycz siejcy dojrzewa,
gdzie pachn jak kadzida drzewa kamforowe,
25
AlisherNavoiyG’azallar
gdzie kady kwiat wywija patki kolorowe,
gdzie jamin — przewodnikiem, a podczaszym — nergis.
O ogrodach takich pisa te Saadi w swych poematach —
Gulistan, to ogród róany, Bustan — ogród owocowy. Ogro
dowipowiciHafizjedenznajadniejszychgazeli:
Róa niepodobna do ukochanej — nie bdzie mia.
Wiosna, co mija bez smaku wina — te nie bdzie mia.
Ogród bez kwiatów, bez upojnego zapachu, bez twarzy
tulipana, chwila taka, co mija — nie bdzie mia.
Tany smukego cyprysa i zalotne plsy kwiatów
w sercu mym rodz pytanie. Gdzie jest moja mia?
MirTaqiMir,jedenznajwikszych poetównowopowsta
jcegowIndiachjzykaurdu,tworzcygazelewperskimstylu
wXVIIIwieku,pisa:
e jestemy czci karawany ycia, poj trudno.
Idziemy, lecz dokd zmierzamy? Poj trudno.
Czasem lampa owietla nam rzeczywisto.
Filozofi ycia jednak zrozumie trudno.
Jeli, mia, masz by kwiatem w ogrodzie ycia.
Ja mog zosta tu tylko sowikiem, trudno.
26
AliszerNawoiGazele
Podobny,bosmutnysadmiociopisujeNawoi:
Smutny sad mioci jest jak serce biednego
pawia. Zakwitnie on wnet, gdy osuszysz me zy.
Ach, kiedy ty w marzeniu staniesz przed mym wzrokiem.
Opuszcz oczy, po có masz widzie gorzkie zy.
Nawoiu, ognia twego smutku, samotnoci,
ran serca, duszy nie ulecz adne zy.
Wogrodachmiocikwitysetkiodmiankwiatów,kadyznich
tebysymbolem.AbuSa’idibnAbu’lKhayr(967–1049),mniej
znanypoetaperskipisaodziewczyniepiknejjaktulipan:
Woaem: O bogini ma tulipanowa,
Kochanko, we nie uka wdziki posgowe!
Odpara: Gdy beze mnie chadzasz na spoczynek
Przecz mi kaesz si we nie mar ukazywa?
Hafizwidziawadzcesikwiatywogrodzie:
Jak narcyz tysice ez roni ze smutnych tsknot oczu
i namitnego tulipana serca ogie
, te widziaem.
Lilie jzyki jak miecz wycigay do wani gotowe
i anemon spoglda oniemiay, dokadnie widziaem.
27
AlisherNavoiyG’azallar
Pikne dziewcz porównywane byo do rónych kwiatów,
wzalenociodtego,jakimkoloremowopiknojaniao.Pik
nowybrankiNawoiamusiaabyniezrównana,gdypisze:
Tak wdzicznie si umiechasz, e róa, tulipan
i narcyz bledn z zazdroci, o pikna moja!
Jak oddech Mesjasza s twe sowa. Przebacz,
jeli znajc Koran, bdz, o pikna moja!
Nieco w smutniejszym tonie o kwiatach w ogrodzie pisa
OmarChajjam.Byyonedlaniegosymbolamiwinnejtonacji
nastroju:
Widzisz przed nami t czerwie
tulipanów?
ka ta bya zroszona krwi sutanów.
Pierwiosnek, to pieprzyk na licu panny.
Wszyscy byli skoszeni szar rydwanów.
AliszerNawoiGazele
Jeste pikniejsza ni cyprys, twe ciao to sad.
Nie wierzysz mi? To cho w zwierciado strumienia spójrz.
Twe oczy pikne s jak narcyzy. zy to rosa
poranna. Podnoszc firank rzs, na mnie spójrz.
Ona na twój list, Nawoiu, okiem nie rzuci.
Poznaa twe pismo. Ley nieotwarty. Spójrz!
Drzewa i krzewy, poszczególne rodzaje kwiatów, a nawet
ichnasiona,(naprzykadziarenkomaku)—wszystkieonesta
nowisymbole,którezgwiazdamiiPlejadamitworzrzeczy
wistopoezjiNawoia:
Kto doda jej siy, by czynia tyle za?
Gdybym leg w mogile, nie czubym tyle za.
Gdyby si ona nie pojawia, niezgod siejc
i zamt, nie byoby tutaj a tyle za.
...
Deszcz myje tulipanom twarz na ce.
ka ta przed nami i kwiaty pachnce
— to miejsce wytchnienia. Póniej wzbogac
t k, bracie, twe prochy w niej lece.
W innym gazelu Nawoi wspomina inny kwiat w ogrodzie
mioci. Jest nim narcyz, a waciwie oczy ukochanej pikne
jaktenkwiat.Izrezygnowanypisze:
28
Kaniaj si jej tumy zatrute tym piknem.
Czy przez niewiadomo czyni wokó tyle za?
Gdy odesza, ból serca trapi mnie bez przerwy.
Kua wzrokiem. W ranach siaa nasiona za.
Wyschy i osabiony, w oczach mam krwawe zy.
Pij wino, by zapomnie, ile czyni za.
29
AlisherNavoiyG’azallar
Nie ma spokoju przy tobie. Bez ciebie pustka.
Moe si zlitujesz? Czy musisz by a tak za?
Niech góg i tulipan przemieni wino w balsam.
Moe on mnie uratuje od twojego za?
Kim ja jestem? Ziarnkiem maku, co nieba da.
Ty zmieniasz Plejady w paciorki róa
ca za!
Nawoi jest teraz tylko mk oywiony.
Rozsta si z domem i nie jest w stanie czyni za.
esmukadziewczynaprzypominamoeperskilubwoski
cyprys,tofakt!Widzielitotwórcydawnejlirykiperskiej,apo
równanietododzisiajsuyzakochanymwtamtychstronach.
Nawoipisze:
Ona, pikna jak cyprys, mówi: „Twoja wina!”
Gdy pacz, po ciekach ycia, to moja wina?
Zaprzecz! Co ona do mnie ma! Osdowi
twemu si poddam. Zapytam: „W czym moja wina?”
AliszerNawoiGazele
MehmedwKsidzemiocirówniedocyprysaprzyrównuje
wysmukoswejwybranki:
Hüma powstaa, przed ni jej cyprys si skoni,
którego rajskie pki ona trzyma w doni.
PrzekadMagorzata
abckaKoecherowa
Drogiekamienie:pery,rubiny,szafiry—tonaturalnepunkty
odniesieniadoznaczcychfragmentówkobiecejurody.Hafiz
pisze:
Niewane, czy ró jestem, czy kujcym cierniem.
Zasadzi mnie w ogrodzie Pan. Wiersze moje mówi.
Nie myl, em szalony. Majc per, poszukuj
tych, co na perach si znaj. Prawd mówi.
WspomnianyuprzednioMehmedtakpisze:
Dwa ciaa na posaniu — rzekby — ciaem jednem;
dwie pery w jednej muszli, pereka przy perle.
PrzekadMagorzata
abckaKoecherowa
…
Prawda, jestem hulak. Wokó ludzie trzewi,
lecz ja nie pragn beczki, tylko kielich wina.
WrubajatachRumiegoczytamy:
Na rubin, co jest turkusem, nie spogldam.
Mioci tylko trzydniowej nie podam.
30
31
AlisherNavoiyG’azallar
Nie pragn te królestwa, co dziesi dni trwa.
Nowy Rok w postu porze niechtnie ogldam.
AliszerNawoiGazele
Dlaczego twoje oczy — narcyzy pomienne —
s dzi jak anemony z upau przywide?
PrzekadMagorzata
abckaKoecherowa
Opuszczony,biednyHafiztakwspomina„rubinyjejwarg”:
Zagryzasz wargi, dajesz znak: „nie mów”, a przecie w nocy
ja gryzem rubin tych sodkich warg. Jak? Lepiej nie pytaj.
Z dala od ciebie — opuszczony, w biednym moim domku
mczarni ile cierpie musiaem — lepiej nie pytaj.
Tuaczu Hafizie, przybdo na drodze mioci,
do jakiej krainy los ci zawiód? Lepiej nie pytaj.
Narcyzjakobystre,zaczepnespojrzeniepojawiasinawet
wlirycemiosnejRumiego:
Przymilna, odwana i lekko pijana,
z narcyzem w doni podesza do nas sama.
Chciaem skra causa. Krzyk jednak podniosa.
„Ratunku, gwat czyni, wecie tego chama!”.
Hafizpisze:
WgazelachNawoiaznajdujemypodobneporównania:
Midzy patkami twych ust z rubinu szkatuka
pena pere. Nie dla mnie ona. Taki mój los!
W mych oczach obraca si koowrót obrazów
niezmiennie z tw twarz, jak mój beznadziejny los.
W moje serce biedne wlej, cho cie
nadziei, przeka mi wic
znak jaki, cho py od drzwi ukochanej, przynie mi, wietrze.
Tu, w odosobnieniu, z rann dusz ciko si zmagam, wic
uk i strzay z jej brwi i rzs zalotnych przynie mi, wietrze.
Nawoipiewanatsammelodi:
Brwi,rzsy,spojrzenie,oczy—wpoezjiperskiejbrwiprzy
równywanesdouku,rzsydostrza,oczydonarcyza,aspoj
rzenie do strzau, który niesie grot prosto w serce ukocha
nego.
MehmedwKsidzemiocipyta:
32
Musnem palcami twe wargi delikatnie.
Tak jak sowik dotyka róy — delikatnie.
Jeziorem w puchu biaych wierzb jest twoje lico.
Policzki jak jarzbina lni delikatnie.
33
AlisherNavoiyG’azallar
Twe zocone rdz henny — uki cesarskich brwi.
Oczy — byszczce pawie — patrz delikatnie.
AliszerNawoiGazele
Warg rozkosz wzmocniona winem rubinowym,
Ozdabia biesiady wymowy swym piknem.
PrzekadStanisawaPaskowickaRymkiewicz
Zawinnymgazelu…
Ukochana! Nie tylko twe oczy s pikne.
Dumny nos, policzki, uki brwi te s pikne.
Jeli zechcesz, dla ciebie mog porzuci kraj!
Dla twych kruczych, lnicych loków, co s tak pikne!
Jeli nie porazia mnie strza twych renic,
to czemu moje serce zranione niepiknie?
Chajjampisze:
Chajjamie, pij wino i szczliwy bd!
Jeli towarzyszy ci krgolica – szczliwy bd!
Jeli wszystko w wiecie jest nicoci
mógby nie by, a jeste, wic szczliwy bd!
Hafizualasi:
Twarz moj i oczy pokry dranicy kurz drogi.
Koo fortuny stano, lecz gdzie rado i szczcie?
…
Moje serce krwawi. Ty jeste tego powodem.
O puchar peen z twoich rk cigle prosz los.
Zza firanki rzs twe renice miotay jad.
Masz oczy barwy miodu. Lecz mnie przypad zy los.
Kanonempiknaludzkiejtwarzybyaszlachetnaokrgo,zbli
onadoksiycawpeni.Poniekdjesttakdodzisiaj.Twarzokr
gaozdobionapieprzykiemtobyodopierozjawisko!Dotyczyo
tonaweturodymskiej.FuzulipisawpoemacieHaszysziWino:
Krzyki, które dochodziy do nas od zazdrosnych sfer
nieba, poginy w guchym grobowcu — na szczcie.
Krgolica królowa pikna zgnbia Hafiza,
a jej gra perfidna oszukaa go — na nieszczcie.
y kiedy w Rej czowiek szczliwych przymiotów,
O licach ksiyca, z ambrowym pieprzykiem.
yjcy w XVI wieku znamienity poeta armeski Nahapet
Kuczak,pozostajcywkrguoddziaywaniapoezjiperskiej,two
rzy wiersze nazywane hajrenami. S one zblione do gazali,
skadajsionezazwyczajzczterechwierszypitnastogosko
wych, ukadane w linie omiowierszowe. On równie uznaje
kanonksiycolicejpiknoci:
34
35
AlisherNavoiyG’azallar
Przechwalasz si, ksiycu:
„Obdarzam wiat sw piknoci”.
W mych objciach tuli si
do twarzy mej ziemski ksiyc.
Jeli nie wierzysz sowom,
odchyl chust, poka.
Boj si, e pokochasz
i sabiej ziemi owiecisz.
PrzekadAntoniJakubowicz
Nawoizatsknotswkierujdopodobnejpiknoci:
Chciabym, o ksiycolica, by mnie wspomniaa.
Mnie wspomnienie o tobie spokoju nie daje.
Niech miotane przez ciebie strzay w moje serce
trafiaj. Niechaj mój ból przyjemno ci daje.
Ciekawymspostrzeeniemjestfakt,iperskiepoetkiporów
nywayrównieurodtwarzyukochanegodoksiyca.Chodzio
imjednaknieookrgotwarzy,aleblaskzniejbijcy.Mona
tuprzytoczyjakoprzykadlirykdawnejperskiejpoetkiBibi
HajamizSzirazu:
Jak mog pozna pikno ksiyca,
jeli jego twarz mnie olepia,
jakbym patrzya w so
ce.
36
AliszerNawoiGazele
…
… gdy spaceruje w ogrodzie
wyprostowany i elegancki,
zazdroszcz mu tego nawet cyprysy.
Dzi podczaszy o rubinowych wargach,
oferuje wspaniae wino, kademu, kto lubi wypi
i moe zaspokoi nawet wybrane gusta.
I Hajati te wpada po nim w ekstaz.
Ono uciszyo jej wierne serce.
Jak teraz mogaby zadowoli si innym nektarem?
Warkocze lub loki — w poezji perskiej porównywane s
doptlilubpuapki,jakzastawiajkobietynanieszczliwie
wnichzakochanych.Ghalib,wybitnypoetapiszcywjzyku
urdu,pozostajcypodwyra
nymwpywemperskiejpoezjidwor
skiej,rozpacza:
Radoci pieni ani muzyki nie jestem.
Tylko odgosem pkajcej duszy jestem.
Wycznie zabawk twych krccych si loków
i ofiar w potrzasku wasnych myli jestem.
ZawiedzionyNawoi,dugooczekujcynaspotkaniepisze:
37
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Wiatr szarpie jej loki. Umiecha si ostronie.
Rozerwaa naszyjnik, szarpic nieostronie.
Kto nie kocha, moe ju wiat poegna spustoszay.
Niczym lepiec poród ró, kto mioci wdziku nie zna.
Krew w mej piersi ta
czy, gdy czekam na spotkanie.
Pragnbym si oywi cytryn ostronie.
Wiosna mknie w rozkwicie pól, w biaej pianie wonnych sadów...
Serce moje, kryjc ból, ycia bez udrki nie zna.
Miowsafizmieipoezjiperskiejjestnierozerwalniezwi
zanazcierpieniemijestnaturalnymdowiadczeniemkadego
czowieka.IbnArabiwPrzewodnikunamitnocistwierdza:
Podam za religi mioci, gdziekolwiek wdruje jej wielbd,
To, bowiem jest moja religia i moja wiara.
Nawoiujmujetentrudnyzwizekmiociibólutak:
Z bólu zdziczaem! Jestem teraz bez rozumu!
Dziwi si wokó: jak mona y bez rozumu?
Zaagod m gorycz i oszczd serce biedne.
Twojej mioci pragn, jak dziecko bez rozumu.
PodobniezwizektychdwóchuczurozumieRumipiszc:
…
Skaleczony, cierpicy przez ból zadany,
bogatszy si czuj, przez Ci dowiadczany.
To, co znosi musz, od podarków lepsze,
Nawet, gdy mnie karzesz, czuj si kochany.
Nie ofiarujesz siebie, to porzu myl o niej,
Nawoiu. Daj jej swój talent i nie szczd rozumu.
Lubpodobniewinnymgazelu:
PiknietenzwizekujaZebunnisa(1639–1702),córkaokrut
negoMogoaAurangzeba(przekadAaSarachanowa):
Niechaj zginie marnie ten, kto piekcej mki nie zna,
Niechaj rce straci ten, kto pieszczcej rki nie zna.
I nie wskrzesi Sdny Dzie
serc nieczuych, obojtnych,
Nie powstanie z grobu ten, kto rozstania lku nie zna.
38
Mio grozi zagad. Sprowadza cierpienie.
Choby skry j w sercu, te czeka ci cierpienie.
Nawet kamie
moe oy w blasku ksiyca,
lecz dusz zastyg w kamie
czeka cierpienie.
…
39
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Niech huragan niebytu i rozki miota
mym prochem po pustyni! Niechaj trwa cierpienie!
Usysz moje baganie, skró okrutne rozstanie —
Kada chwila to cios, jam od zgonu o wos, jam zgubiony, o pikna moja!
Jeste, Nawoiu, niedowiarkiem. Los nauczy
ci niebawem, jak straszne moe by cierpienie.
Na twym progu eb kad i wyj, zalany zami,
Wierny pies twój, o pikna moja, pokorny Dami.
Mio,nioscanietylkopeneszczciaiuniesieniazapa
trzeniesiwtwarzukochanej(lubukochanego),nietylkoprze
penioneekstazspenienia,moebyteuczuciemprzynosz
cymniedosyt,odtrcenieanawetponienie.Dlategowpoezji
perskiegokrgukulturowegodolicznessymboleowejtrud
nej mioci, zawiedzionej i niespenionej. Dlatego wystpuj
wniejsymbolebudzcewowychkrajachpodkrelajcepod
kondycj,wjakiejznalazsiukochany.Takimsymbolemby
wówczas, a i jest do dzisiaj, nawet pies. Bywa to najczciej
bkajcysi,bezdomnyidlategonieszczliwiezakochanyby
do niego porównywany. Takim poet by zapewne Nureddin
Abdurrachmanow ibn Achmed, od miejsca urodzenia nazy
wanyDami.Tenmodyutalentowanyiwyksztaconyarysto
krata—synnajwyszegosdziegowGeracie,niebawemznalaz
sinadworzesutanaHusseinaBajkay,gdzieotoczygoopiek
wezyr — starszy poeta — Aliszer Nawoi. Mimo szczliwego
ycia musia Dami przey pewnie kiedy „katusze mioci”,
bopisa(przekadWiktorWoroszylski):
Wród westchnie
i ez, od ciebie jak pies odtrcony, o pikna moja,
Czczy ywot swój pdz, przez ndze jego zgnbiony, o pikna moja.
Moe Dami, piszc ten gazel, wzoruje si na swym men
torze i ukochanym nauczycielu. Wszak i on chcia by, cho
kiedypsemdlaukochanej:
Gdy harcuje z gawronem, mówi: „Niech si bawi”.
Gdy mierzy do mnie strza, mówi: „Niech si bawi”.
Ona lubi polowa na mode jelonki.
Chciabym by tym jelonkiem. Mówi: „Niech si bawi”.
Mógbym take by psem, co biega u jej sioda.
Mój marny duch wcieliby si w psa. „Niech si bawi”.
Bez niej moje biedne serce zginie w tsknocie,
jak krwawicy jele
, lecz ona niech si bawi!
Jak Bahram, z zarzuconym na szyj arkanem,
jestem przez ni prowadzony. Wic, niech si bawi!
Spójrz, Nawoiu, na lecego psa w jej cieniu.
Ty gorszy od psa. Ona niech dobrze si bawi!
…
40
41
AlisherNavoiyG’azallar
wiecaima—obrazczstowystpujcywperskiejpoezji
lirycznej i mistycznej. Pomie wiecy symbolizuje rozpalony
ogienamitnoci,wktórywpadanieostronie,jakma,osoba
zakochana, symbolizuje te mio do Boga, a dusza mistyka
przyrównywanajestdomy.ZakochanywBoguipragncyznim
zczeniamistykzbliasidoNiegoniczymmadopomienia
wiecy,poczymjednoczysizBogiemwogniumioci.Hafiz
pisze:
O Panie. Ta wieca, co ogniem w sercu pali, skd jest?
Ta wielka mio, co jak ogie
wszystko trawi, skd jest?
Los, co mnie wczenie wygna z domu, jest m wiar w mio.
On mnie w objcia twoje rzuci. Fatum takie skd jest?
MehmedwKsidzemiociopisujespotkanieFarruhazuko
chan:
Ksi sucha sów Hümy, co z jej ust tak pyn,
jak Woda ycia pynie spomidzy rubinów,
i rzecze: „Moje ciao Woda myje ywa
i czuj si szczliwy, kiedy ty szczliwa,
bo jest promieniem wiecy, jaminem pachncym,
a ja motylem nocnym, w twym ogniu poncym…
PrzekadMagorzata
abckaKoecherowa
AliszerNawoiGazele
Nawoipisze:
Bez ciebie spala mnie szybko rozki pomie
.
Dymi moje wosy, gorej przez ten pomie
.
Pozwól mi, zanim umr, cho spojrze na ciebie.
Wszak jestem jak lepa ma, co wleciaa w pomie
.
Poszczególne litery alfabetu arabskiego, zwaszcza w kali
grafii, przypominaj niekiedy, przez swój ksztat, okrelone
symbole czy skojarzenia. Symboli tych i zwizanych z nimi
skojarzeuywaMehmedwKsidzemiociopisujcmiosne
spotkanie Farruha i Hümy, posugujc si literami alfabetu:
mim,elif(alif),dim:
Chtna si róa wci garnie do tulipana,
a gdy kropeczki obie zeszy si przy „mim”,
to sodycz niczym „elif” wnikny do „dim”…
Nawoi czsto ukochan porównuje do smukej litery alif,
którejwidokprzypominawiotk,pionowkresk:
Jeste wiotka jak alif — a pieprzyk klejnotem
twoim. Patrz na ciebie z uwielbieniem, co dzie
.
Przyozdobibym zotymi patkami ró.
Ale có, opucia ona mnie w biay dzie
.
…
42
43
AlisherNavoiyG’azallar
Smuka jak alif jest twa talia, pikna moja!
Jak szczery klejnot lni twe lico, pikna moja!
Tak wdzicznie si umiechasz, e róa, tulipan
i narcyz bledn z zazdroci, o pikna moja.
WprezentowanychprzekadachgazeliNawoiazostaywkil
kumiejscach pozostawione oryginalne wschodnie okrelenia.
Zazwyczajichznaczeniebyo,pomylniku,wyjaniane.Zabieg
tenmianaceluwprowadzeniedotekstówszczyptyoriental
negoklimatu.
AliszerNawoiGazele
WinnymgazeluNawoiskarysi,eperizabraamunawet
dusz:
Gdy odesza peri, przeklinaem m dusz.
Ból mn wstrzsa. Posza i zabraa mi dusz!
ycie zakochanych to blisko i spokój.
Duga tsknota gnbi i osabia dusz.
Posiekaa mnie mieczem, a ucichy szlochy.
Ucich gos trzciny ucitej i nasta spokój.
Wiesz, krc si tu, jak piaszczysty wir po stepie.
Gdyby mnie wspomniaa, wróciby rozsdek.
Cyprys przesta wieczorem byszcze i burzy si
krew w palmie, bo nawet drzewa czuj niepokój.
Jak dugo twój ko
bdzie kopa moj gow?
Czy gry w polo — w czawgan — wzbroni rozsdek?
Mio jest rónorodna jak przyroda. Lecz
i j zim ogarnia lodowaty spokój.
…
Dzi sam kindaem ostrym poraniem pier.
Ja cierpiaem, a ty demonstrowaa spokój.
Dni moje mijaj bez pociechy, bez sensu.
Dzi bardziej ci kocham, bez rozumu zostaem.
Powiedziaem: „Bd wierna przyjani!”. A ty
powiedziaa: „Ofiar zostaniesz!”. Zostaem!
O, peri, zlituj si, cho raz pomyl o mnie.
Po wieki kocha bd! Rozum postradaem!
44
Stroisz si w wiewiórcze i sobolowe futra.
Czy sobolowej chytroci zawdziczasz spokój?
Zdjt ciciw z uku dusisz mnie bez alu.
Odrzu nienawi, gdy chcesz zasuy na spokój.
Nawoiu, jeli si kochalicie, skd wrogo?
Prawdziwa mio, to wierno i spokój.
45
AlisherNavoiyG’azallar
…
AliszerNawoiGazele
Pamitam mój pacz w gstwinie jej loków.
Zawsze moga dominowa, mówic „musalsal”.
O mojej róy wypiewano setki dastanów.
Sowik piewem opisuje tylko sw ran.
Nawoiu, u peri nie znajdziesz czowiecze
stwa.
Ona jest anioem i nie dba o twoj ran.
Nie bd zbyt dumny, szachu ze swej armii. Zginiesz,
Sulejmanie! Mówie za czsto „musalsal”.
A ty, Nawoiu, nie smu si, gdy brak ci sowa.
Przyjaciele w tawernie mówi ci „musalsal”.
…
Dotykam twoich wosów i sysz „musalsal”
— „rób tak dalej”. Jak piknie brzmi sowo „musalsal”.
Skrcone loki twej miej czesz delikatnie.
Wówczas usyszysz na pewno ciche „musalsal”
Twe rozpuszczone wosy, jak kinda wbijaj
si w serce. Czuj ból, lecz powtarzam „musalsal”.
Allahu, biae róe si zaczerwieniy!
Czuj zawrót gowy przez ni. Mówi „musalsal”.
Barw cyprysu zmienibym dla ciebie, byleby
bya ze mn i mówia cicho „musalsal”.
Lkam si losu. Mówi do siebie: „To tyran!”
Lecz mój tyran jest pikny i mówi: „musalsal”.
46
Przekadu wybranych gazeli Nawoia dokonano na podsta
wierosyjskiegoprzekaduzIiIItomuDziezebranychpoety
wydanegowTaszkenciew1968roku.Tomytenoszwspólny
tytuSkarbnicamyli.Autoramijestpitnastoosobowyzespó
tumaczypodkierownictwemI.I.IkramowaiP.D.Woronkina.
Ztegopowoduwprzekadachrosyjskichuwidaczniaysiró
nicewstyluipikniejzyka.Topewnieodbiosirównieina
przekadachpolskich.Rosyjskieprzekadydokonanezostayze
skanowanychstronwspomnianychtomówzBibliotekiNarodo
wejwCanberze.Wtymmiejscuwyraamgbokwdziczno
pracownikomBiblioteki,zasprawnezaatwieniemejkwerendy.
Ksika nie mogaby zosta zrealizowana w obecnej — dwu
jzycznej wersji (uzbeckopolskiej), gdyby nie istotna pomoc
Pana Azima Obidova* z Taszkentu. Jestem mu za to bardzo
wdzicznyimamnadziej,enaszawspópracabdzietrwa
dalej.Onudostpnimitekstyodpowiednichgazeliwjzyku
uzbeckim,pisanenadodatekwspóczesnym(wprowadzonymod
kilkulat)alfabetemaciskiem.Wnikliwegoczytelnikazainte
resuje zapewne fakt, e niektóre oryginalne gazele posiadaj
47
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
o jeden lub dwa bajty (dystychy) wicej ni polski przekad.
Majichzazwyczajrówniemniejposzczególneprzekadyro
syjskie.Rónicetewynikajzazwyczajztrudnocitranslator
skich.
JanuszKrzyowski
*AzamObidov,poeta,tumacz,urodzisiw1974rokuwNa
mangan—MiecieKwiatów,wUzbekistanie.Ukoczystudia
filologiczneistasirenomowanymtumaczemliteraturywia
towej. Efektem tej pracy byo wiele wydanych tomów poezji
iprozyobcej.Wedugznamienitychuzbeckichpisarzy:Usmona
Nosira i Chulpona tumaczenia Azama Obidowa spotkay si
zuznaniemwróduzbeckichnaukowcówiczytelników.Zbiory
przekadów wspóczesnej poezji uzbeckiej na jzyk angielski,
noszcejtytuyTunesofAsia,DreamoflightsomedawnsiWhite
shadow.Davsaman.TheLanguageoftheBirds.Amiracleison
the way najlepiej obrazoway kunszt poetycki i translatorski
Obidova.Byonrówniewspówydawcuzbeckiejwersjiksiki
Muslim Life in America. Azam Obidov pisze poezje w jzyku
uzbeckimiangielskim.Obecnieinteresujegoadaptacjagazali
wewspóczesnejpoezjiamerykaskiej.Autoruwaa,e„Poeta
jestboskimfletem,którypozwalausyszeJegogos”.Autorbra
udziawwieluwarsztatachpoetyckichwUSA,NiemczechiIn
diach.Zostauhonorowanynagroduzbeckiejfundacji„Ulugh
bek” w roku 1996 i 2000, a w 1990 i 1995 roku by zwycizc
uzbeckiejnagrodypoetyckiej.Ponadto,wlatach1987–1988by
laureatemuzbeckiegokonkursu„ArtHoliday”.onAzamaObi
dowajestdziennikarkaNodiraAbdullaeva,zktórmatrzech
synów.AutormieszkawTaszkenciewUzbekiestanie.
48
49
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Ko’rgalihusnungnizorumubtalobo’ldumsanga,
Nebalolig’kunedikim,oshnobo’ldumsanga.
Przeztwójczaripiknoniewolnikiemsistaem.
Kochaemci,tysimiaa—baznemzostaem.
Harnechadedimkikunkundinuzaysendinko’ngul,
Vahki,kunkundinbatarrakmubtalobo’ldumsanga.
Dnimojemijajbezpociechy,bezsensu.
Dzibardziejcikocham,bezrozumuzostaem.
Menqachondedimvafoqilg’il,mangazulmaylading,
Senqachondedingfidobo’lg’ilmanga,bo’ldumsanga.
Powiedziaem:„Bd
wiernaprzyja
ni!”.Aty
powiedziaa:„Ofiarzostaniesz!”.Zostaem!
Qayparipaykarg’adersentelbabo’ldungbusifat,
Eypariypaykar,neqilsangqilmanga,bo’ldumsanga.
O,Peri,zlitujsi,chorazpomylomnie.
Powiekikochabd!Rozumpostradaem!
Eyko’ngul,tarkinasihatayladimavvorabo’l,
Yuzbaloetmaski,menhambirbalobo’ldumsanga.
Czymaomniejudrczya?Raczpowiedzie.Prosz!
Gdziejestmójrozsdek?Szalecemzostaem!
JomiJambirlaXizrsuyinasibimdurmudom,
Soqiyo,totarkijohaylabgadobo’ldumsanga.
Tynektaremwkielichu,coratujeycie!
Oaskciprosziebrakiemzostaem.
G’ussachangidinnavoyetopmadimushshoqaro,
ToNavoiydekasirubenavobo’ldumsanga.
LutnizgryzotydrczyszbiednegoNawoia.
Przezciebie,bezlekarstwa,cierpicysistaem!
50
51
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Qahringo’lsa,barchaishimdinmalolatdursanga,
Lutfungo’lsa,yuzmeningdekdinfarog’atdursanga.
Kademojewestchnienietomkadlaciebie.
Twierdzisz,egrzechemmoimjestkochanieciebie.
Eymenisargashtadingahforig’ugohimalul,
Qahringul,lutfungbu,yorabkim,neodatdursanga?
Razsimnnudzisz,arazjesteoywiona.
Jakprzywykndonastrojówzmiennychuciebie?
Lutfungozijonolur,qahringko’pihamo’lturur,
Bul’ajabholedurur,oyoneholatdursanga.
Twojedobroporaa,agniewtwójmiertelny.
Dziwiszsi,ecierpiinierozumiemciebie.
Pandeshitmaysevdingani,eyko’ngul,chekdarduranj,
Ozdururharlahzagaryuzmunchaofatdursanga.
Mojebiedneserce.Widategocitrzeba.
Widamuszcawiecznocierpieprzezciebie.
Vahmetohimo’tidin,eygulki,davronbog’ida
Ko’zyoshimdinbuqadarlutfutarovatdursanga.
Jestejakróa,coboisisilnychwestchnie,
leczzanicmastrugiezwylanychprzezciebie.
Eyquyosh,mehrahlinikuydurmabuvodiydakim,
Garmravlarohidinmunchaharoratdursanga.
Soce,niezamiewpopiózakochanych!arich
sercniechbdzieprzykademgorcadlaciebie!
EyNavoiy,istamavaslulquyoshdinzarradek,
Chunnechaulqilsaistig’no,haqoratdursanga.
Jestepykiem,Nawoiu!Nieporównujjego
arudotwejmioci.Zytoznakdlaciebie!
52
53
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Eyalifdekqomatingmaylibuzulg’anjonaro
Ganjihusnungjavharibuxotirivayronaro.
Smukajakalifjesttwatalia,piknamoja!
Jakszczeryklejnotlnitwelico,piknamoja!
Kulmagingichramalohatuyladurkim,sho’xlar
O’ynamoqdinyuzyoshururlargulixandonaro.
Takwdziczniesiumiechasz,eróa,tulipan
inarcyzblednzzazdroci,opiknamoja!
GarkalomingniMasihanfosidedim,eyhabib,
Aybqilmakim,g’alatgohetusharQur’onaro.
JakoddechMesjaszastwesowa.Przebacz,
jeliznajcKoran,bdz,opiknamoja!
O’qlaringdinjontoparmen,go’yiyopaykonlari
Suichardag’o’tatopmishchashmayihayvonaro.
Wiem,emoimwestchnieniomtwojeserceodpowie
wrazzlutniitamburynem,opiknamoja.
Xastako’nglumohiko’nglunggadedimqilg’ayasar,
Qaydao’ltursunvalebemoro’qisandonaro.
WszyscypoznajbólnamitnociNawoia
ijegopkniteserce,opiknamoja.
Boshtagavhargo’yiningfikridinortardardisar
Kimki,kechtiboshidingo’yurdibumaydonaro.
Uyki,adnotebranursokingaxotirjam’yemas,
Neajab,garamnyo’qturgunbadigardonaro.
La’lingolg’anko’nglumahvolinmunajjimchunko’rar,
Ayturulavvorabo’lg’ang’oyibingdurqonaro.
EyNavoiy,ishqdardiko’rganelko’nglinbuzar,
Harharoshekim,unungzohirqilurafg’onaro.
54
55
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Mingzaxmurdixanjariishqingbutanaro,
Butannihajrtashladiyuzmingtikanaro.
Tysicrazykindamiociraniserce!
Rozkabyakolcem,pokuamiserce!
Lekultikanlarichraxayolingbilako’ngul
O’ynarmagarguluzrayuag’narsumanaro.
Jajednakwródtychkolcówciebiechwalipragn.
Zasubtelnymzapachemrówcitskniserce.
Jismo’yidinko’ngultilarulko’yni,valek
G’urbatsuubatinkishibilmasvatanaro.
Bezojczyzny,wobcymkrajuwszystkomizbrzydo.
Zpiersimej—domuciaa—uciecpragnieserce.
Ermasuchug’labingdakiulyuzSuhaylidin
RangolmadibuqatraaqiqiYamanaro.
Kadanimegocaunukrwinasczona.
Czerwietwychwargzgubiamdusziserce.
Jonimlabingshahidiekangatonug’durur
Harolrishtaqong’abo’yalg’ankafanaro.
Jakniewiernookrutnazgubiasowika,
copiewawgszczuró,takzgubiemmeserce.
Bulbulnekuymasunki,biro’tyoqtiqasdig’a
Harotashingulushbuvafosizchamanaro.
ONawoiu,jejczarnewosywgstychlokach
oplotyciwokó,azdrtwiaociserce.
Ko’rdungNavoiyulsarizulfuzrayuzshikan,
Ko’remdiyuzshikastako’ngulharshikanaro.
56
57
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Ikkibarmog’birlatuttumla’linulruxsoraro,
Uylakimbulbultutargulyafrog’inminqoraro.
Musnempalcamitwewargidelikatnie.
Takjaksowikdotykaróy—delikatnie.
Hatdaruxsoringsuerkinmuyoshung’ansabzada,
Yo’qsako’zgudurki,qolmishhartarafzangoraro.
Jezioremwpuchubiaychwierzbjesttwojelico.
Policzkijakjarzbinalnidelikatnie.
Ko’hig’amtortarg’ahasdekjismilabelbog’ladim,
Ostig’aqolmishmenandog’kimsamondevoraro.
Twezoconerdzhenny—ukicesarskichbrwi.
Oczy—byszczcepawie—patrzdelikatnie.
Maydemaqushlarqanotiningelidinbo’lg’usi
Naxliqaddingmoyilo’lmoqhartarafraftoraro.
Zdasi,niemamiejscadlaciebiewtymzymwiecie.
Wgszczuchwastów,czywzniesiesikwiatdelikatnie?
Shakkarila’lixayolidinsarosarmo’rdurur.
Sochidaermastugunuzratugunhartoraro.
Ty,przyzwyczajonydopucharu,zanijprzynim.
Wnimznajdzieszwybawienie,leczpijdelikatnie.
Kofiriishqo’lg’anavlodemasaiymonso’zin,
Xo’byemastasbihtoririshtayizunnoraro.
Rzuzwglonmio,jakniedopaekwiecy,
Nawoiu,izapomnijsowo„delikatnie”.
Vusmauzrazarvaraqliqikkiqoshingyuzuza,
Jilvagarbo’lg’anikitovuserurgulzoraro.
Qomatimgullarochilg’anbirtikanshoxidurur,
To’lg’alipaykonlaringqonlig’taniafgoraro.
Gulshanichrachunbutargul,sho’raerdinsho’razor,
G’ayrig’adrahlinebo’lg’ayolamig’addoraro.
Davrelibedodidingarmaxlasistarsen,mudom
Kupayog’idinbosholmakulbayixammoraro.
Haqtilarbo’lsangNavoiysilkdunyodinetak,
Ishqingo’lsapok,o’zniqo’ymabumurdoraro.
58
59
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Dahrelidinnaf’agaryo’qtur,zararhambo’lmasa,
Marhamaryo’qtur,ko’ngulganishtarhambo’lmasa.
Gdyniedowiadczamdobra,niechchozaniebdzie!
Brakplastranaran,niechchokolcaniebdzie.
Olamahlidinagaryo’qturjigargunsog’are,
Koshkiyuzmingqadahxunijigarhambo’lmasa.
Wszakniekademujestdanepisodkiewino,
Wicniechchokrwizranzadanychniebdzie.
Mahvashekimbo’lmag’ayvaslidinummidihayot,
Xushtururkimjong’ahajridinxatarhambo’lmasa.
Kiedyzksiycolicbyrazemniemona,
niechchociarozkajakmierduganiebdzie.
Bedilekim,bexabartushkaybirovhijronig’a,
Nebalodurgahgaheandinxabarhambo’lmasa.
Jelionaodejdzie,atyzgubiszpami
iotobiewiatduejpamitaniebdzie.
Soqiyo,netkaymeniulnav’qilsangmastkim,
Aqluhushumdinnishon,balkimasarhambo’lmasa.
OPanie,powiedz:cópijak,jakja,marobi,
kiedyladurozsdkuwemniejuniebdzie?
Kim,tuzaymastonaShohiG’oziyavsofidasavt,
Buko’ngulgarbo’lsao’zholida,garhambo’lmasa.
IchomojepijaneserceStwórcsawi,
czydlasercasprawiedliwocijuniebdzie?
Ey,Navoiy,senchekarsenoh,lekinyaxshidur
Ulpariyningzulfibuelbirladarhambo’lmasa.
Wzdychasz,Nawoiu,domiej.Loswestchnieniatarga.
ebrakiemzostaniesziczywstydciniebdzie.
60
61
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Yortutarko’nglumdagardundinjudobo’lg’anbalo,
Jondadurdevonako’nglumdinxatobo’lg’anbalo.
Mojesercerozdartetrapibólibieda.
Togrzesznesercesusznietrapibólibieda.
Istamankim,ishqmendino’zganiqilg’ayasir,
Hechkishigabo’lmasun,yorab,mangabo’lg’anbalo.
Serce,bdcwniewoli,niemoekochainnej.
Bybezwoli,bezrozumu,wielkatobieda.
Shodyuzlanmangbalolarbizgakimbo’lmasxalos,
Buko’ngulzindoniichramubtalobo’lg’anbalo.
Wysicieszycie,amojesercewciemnicy
zamknite.Zastraetamtrzymawielkabieda.
Vaslidarashko’lturur,hajrida—g’am,vahkim,manga
Vaslarobo’lg’anbalodurhajrarobo’lg’anbalo.
Zazdrocilicie,gdyznibyem.Terazsmutek
mymtowarzyszem,awascieszymojabieda.
O’ltururlarhamdamingbo’lsam,o’larmen,bo’lmasam,
Bo’lmag’an,jono,seningbirlabalo,bo’lg’anbalo.
Zadoradczyni—odrzuciawielkoduszno.
Czyniewiedziaa,edobrychradniechcebieda?
Nosiho,oshiqlig’imniman’qilding,bilmading
Kim,nasihatbirladaf’o’lmasqazobo’lg’anbalo.
Oywamwjejbliskoci.Jejbrakwróymimier.
Rozkaznitozawszebóliwielkabieda.
Chunbalosizkomyo’qtopmasbaqokominmagar
Kimki,anio’rtamasotifanobo’lg’anbalo.
Dzi,straciwszyukochan,Nawoizrozumia,
e,okrgyrok,czekagosmutekibieda.
EyNavoiy,tokibordiyor,bildimhajremish
Shiddatichraharbaliyatdinsivobo’lg’anbalo.
62
63
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Davrelsog’ariniqildimayinobto’la,
Juzmeningeskisafolimniki,xunobto’la.
Innemutopucharypenewcizsyalos.
Mnieglinianykubekkrwistejcieczyzsyalos.
Jomimaydekto’laqonbo’ldiichimbermaydast,
Yorbazmiaroberjomimayinobto’la.
Mojesercekrwawi.Tyjestetegopowodem.
Opucharpeenztwoichrkcigleproszlos.
Vahki,harkirpigibirnishtarerurzahrolud,
Garchiborulikinargisdashakarxobto’la.
Zzafirankirzstwe
renicemiotayjad.
Maszoczybarwymiodu.Leczmnieprzypadzylos.
Jolalartushtimugulbargiaro,yoxuderur,
Huqqayila’lingichindaduriserobto’la.
Midzypatkamitwychustzrubinuszkatuka
penapere.Niedlamnieona.Takimójlos!
Orazingaksidururko’zdagiyoshevruladur,
Bog’ijannatgulidinbo’ldibugirdobto’la.
Wmychoczachobracasikoowrótobrazów
niezmiennieztwtwarz,jakmójbeznadziejnylos.
Menumug’dayriaromug’bachaboshidag’ulu,
Senuzuhdahlibilamasjidumehrobto’la.
Naswejdrodzezostawiaszrzeszezawiedzionych.
Có,Stwórcazgotowaimnietakokrutnylos.
EyNavoiy,nechaozozg’inamaymadrasada,
Dayrarokirki,icharshayxto’la,shobto’la.
Czaszazwinem,Nawoiu,nicciniepomoe,
leczczasspdzonyzdruynwtawernietotwójlos.
64
65
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Zorjismimg’ahadangingzahmidinortarnavo
Sozdekkim,teshsalaranifuzunaylarsado.
Zmejpiersicorazgoniejszywydobywasipacz.
Jakbymszarpasercastruny—takitopacz!
Qaddihajrindag’amimsham’inihardevorg’a
Kim,tayabmensaruandomibilabo’lmishqaro.
Dymiwciwiecamejtsknoty,aciedymu
nacianachprzywoujetwójobraz—stdmójpacz.
G’unchanganfosinasimizavraqijonqasdig’a
Yetkururhardamadamdaryosidinmavjifano.
Oddechtwegokaprysu—krucheczónobytu
—wnetmoebyzalanefalistdmójpacz.
Orzuyivaslidinranjurerurmunglug’ko’ngul,
Qutuchuntazvirilabemorbo’lg’andekgado.
Kadespotkanieztobtobólserca.Wpyledróg
wdrujc,ebrzbeznadziejnie—stdmójpacz.
Negayig’labanbarinzulfinkesarhijrontuni,
O’lmagimnianglabongarsham’tutmaydurazo.
Pieprzyknatwympoliczkuniedamispokoju
przezcanoc.Leczyszranyogniem—stdmójpacz.
Hajrdardinko’nglumakamqildiholingoqibat,
Dog’emishdardishaloyinhastag’aoxirdavo.
PrzygasblasktwarzyioddechNawoia.Jakwiatr
stepu,cogasiblaskró,wywoatemójpacz.
RuhparvardurNavoiyohiulyuzshavqidin
Ulsifatkim,lolaugulyuzidinkelgaysabo.
66
67
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Nenavosozaylagaybulbulgulistondinjudo,
Aylamasto’tiytakallumshakkaristondinjudo.
Sowikbezmiociniemy,zaczynapaka.
Papugabezsodyczytezaczynapaka.
Ulquyoshhajrindaqo’rqarmenfalaknio’rtagay
Harsharorekim,bo’lurbuo’tlug’afg’ondinjudo.
Ja,niekochany,czujpomiewkadymtchnieniu
izamigasztenogie.Zaczynampaka!
Dema,hijronimdachekmaysenfig’onunolako’p,
Jismaylarmufig’onbo’lg’annafasjondinjudo?
Ty,bezlitocimniedrczysz,gdycichniemójszloch
leczpowiedz,czyoddawnamartwymoepaka?
Hajro’lumdintalxemish,mundinso’ng,eygardun,meni
Aylagiljondinjudo,qilg’unchajonondinjudo.
DzieinocbagamAllacha,byskrócimoje
mki,abymprzezrozkniemusiapaka.
Bo’lsayuzmingjonimol,eyhajr,lekinqilmag’il
Yornimendinjudoyohudmeniandinjudo.
Nocwietlikoczarowanykrywokó
twojegoumiechu,alejamusiaempaka.
Vaslaroparvonao’rtandihamonobildikim,
Qilg’udekdursubhanisham’ishabistondinjudo.
Nawoiu,wrozpaczyjestejakptakbezgosu.
Ja,pozbawionytwojejpoezji,zacznpaka.
Bireyasizitbo’luberdiNavoiyyorsiz,
Bo’lmasun,yorabki,hargizbandasultondinjudo.
68
69
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Havoxusherdiyuilkimdabirqadahmayinob.
Icharydimvaleg’amdinqadahqadahxunob.
Oporankustaemwsadziezpucharemwina.
Zczaszkrwawychez,pytaem,gdziemojawina?
Kihozirerdio’shulsarvinargisimaxmur,
Valekrag’mimaqilmasydiqadahg’ashitob.
Wszaktoprzeznistraciemspokójirozsdek.
Sercemeledwobije.Czytomojawina?
Manganezahraeulkim,desamki,birqadahich,
Neonsizichgalimay,neqarorutoqatutob.
Samteprzypominampucharpeengoryczy.
Woczachmamzakrzepezy.Czytomojawina?
Bug’ussabirlaichimqonbo’lubnechukkiqadah,
Ko’zumgaharnafasashkevrulubmisolihubob.
Onawie,esiamojejwoliosaba.
Jestemkruchyjakkielich.Czytomojawina?
Chuangladiki,borurixtiyorilgimdin,
Kulubqadahkibilutfayladiyuqo’ydiitob.
Pieszczotamirozstroiamnie,cobredziem.
Wtedyonasimiaa.Czytomojawina?
Qadahniichtiyuyuzlobabirlatuttimanga,
Kioningichganio’qqildimenimastuxarob.
Wsercuodbiosijejprawdziweoblicze.
dzaspaliamewntrze.Czyjatowina?
Chusoqiyyettiqadahko’zgusidajilvayihusn,
Neayb,oshiqimayxorako’nglibo’lsayabob?
Bd
szczliwy,Nawoiu,wrajuschadzki.Pó
niej
trafiszdopieka,pytajc:czyjatowina?
Navoiy,vaslbihishtidashukrqilbunafas,
Kiyonachekmagasenhajrdo’zaxidaazob.
70
71
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Bovujudikimadambo’ldumg’amidinqayg’urub,
Hechog’ziningso’rog’inla’lidintopmonso’rub.
Tskniczani,staemsiofiarmioci.
Wiem,poncyrubinjestsymbolemmioci.
Jonki,qatqatqonbo’lubturdog’iishqingketmagay,
Lolabargidekanibirbirsovursangkuydurub.
Rozerwaaranymejduszy.Rwaapatki
tulipana,któryjestsymbolemmioci.
Novakingko’nglumdaqilmishxona,bovarqilmasang,
Ko’ksumailgingnikelturkim,turubturbilgurub.
Strzaamidrwinraziampier.Chcesz,
rozerwj?Zobaczserce—symbolmioci.
Ishqidurjonpardasida,ravshanettim,do’stlar,
Nechakuygaymenharirichindao’tniyoshurub?
Mojeserceponieukrytezajedwabn
zason,cojestsymbolemcichejmioci.
Barqdekpo’yamniaybetmang,salomatahlikim,
Mundoqo’tekimtutashibdurmanga,bo’lmasturub.
Wszakzakochanyjestjakraonypiorunem.
Byskawicajestsymbolemnagejmioci.
Istamatahsinki,shokirmennekelsaollima,
Shukrqilmay,naylayolursenqazoniyozg’urub?
Nietramyjednaknadziei.ZakochanymBóg
wciwybacza.askajestoznakmioci.
ChunNavoiyjonig’amarhamerurpaykonlaring,
Kosh,yoqsamarhamio’qungyonimg’ao’lturub.
Odkryjpiernajejstrzay,Nawoiu.Tobalsam
natweserce.Onesoznakmioci.
72
73
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Hokipoyibo’ldijonihoksorimqonyutub,
Kimchiqibla’linio’pgayrishtaynzulfintutub.
Skrwawioneserce,porzuconebeznadziei
iodcinityladnaustachbeznadziei.
Zulfinochqondazanaxchohig’atushgaymingko’shul,
Qo’ymasaulchohuzaruxsorisham’inyorutub.
Chonaspotkaniachponoywojejlico,
zzazasonyloków—niemiejzudnychnadziei.
Ishqmuhriqdashtiniqat'aylamakdushvorerur,
Kirmasamohimelibirlahavosinsovutub.
Nieprzejdzieszprzezpustynijejserca,przepadniesz
wjejpiaskach,strudzonywdrowcze,beznadziei.
Kuygalimoyilmenuhajrig’ayo’q,vahkim,meni
Ayladiroziisitmoqqao’lumdinqo’rqutub.
Jajudawnosizezymlosempogodziem.
Dzibezsilniesiarz,yjcbeznadziei.
Deremish,birkunkelibko’ngliyarosinbutkaray,
Kelsabutgil,eyko’ngul,buso’zgahudbo’lmasbutub.
Mówiami:„Zaleczranytwegoserca”.
Leczsamesowanieniosnadziei.
Dahrbo’stonidaqilmoqsayraylabhoyuhuy
Harzakezmakdurhayotingqushlarinihurkutub.
Bezsilnymszlochemposzptactwopiewajce.
Wybacztozakochanemubeznadziei.
Jomivaslingdinki,elnitirguzursen,bilyaqin,
KimNavoiyo’lgusixunobayihijronyutub.
Wychylaszpucharzapucharem,mójNawoiu.
Jednakwiedz;winonieprzysporzycinadziei.
74
75
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Dambadamjomitarabg’ayrilaulmohchekib,
Menyiroqtinboqibon,qonyutubuohchekib.
Maukochanazinnymnakobiercustaje.
Obraztegolubuspokojuminiedaje.
Neg’amimitkebio’lmakdin,agarelturesa
Bo’ynumaipsolibonko’yigaulmohchekib.
Jakpiesnakrótkiejsmyczy,razamismagany,
idcpotwejulicy,przedtwymoknemstaj.
G’arazimbuki,unutturmag’ameno’znianga,
Ko’yigakirmagimafg’ongahubegohchekib.
Chciabym,oksiycolica,bymniewspomniaa.
Mniewspomnienieotobiespokojuniedaje.
Ko’nglumahajragardardo’qiyog’dursa,netong,
Garchiqaruresapaykoninidilxohchekib.
Niechmiotaneprzezciebiestrzaywmojeserce
trafiaj.Niechajmójbólprzyjemnocidaje.
Menadamyo’lig’aborman,menilekinelitur
Og’zishavqidako’ngulo’zigahamrohchekib.
Chonieszukamcierpienia,tosercedrczone
wspomnieniemtwychczerwonychwarg,usnniedaje.
Mayiasfarkito’kulmishqo’yubonyuzichsam,
Qahraboniko’runguzjilvaqilurkohchekib.
Zamknemsiwsobie.Rozkibursztynowe
winopopijamismutkowisioddaj.
Jur’asinbersaNavoiyg’aeruro’lguchabas,
Bazmiayshichratarabsog’arinulshohchekib.
ykwinapokne,Nawoju,ijujestepijany?
Wicejwychylzdzbana!Winosmakyciudaje.
76
77
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Uloyqasdimatiyg’iburronchekib,
Menollidashukronag’ajonchekib.
Ksiycolica,zmieczemnamnie?Oty,niecna!
Zraniamojduszidum,oniecna!
Masihimchufaryodimayetmadi,
Nechao’lturayo’zniafg’onchekib.
WobecciebienawetMesjaszbybybezsilny.
Niemadlamnieratunku,gdygnbi,takniecna!
Hamonoyomonko’zgamaylaylading,
Alifnililayuzgaharyonchekib.
Napocztkuzaczarowaamnieswkltw.
Mamnatwarzysineplamy—twedzieo,niecna!
Labingno’shdorusidinneosig’,
Meno’ldumchuxunobihijronchekib.
Zatruamniejademmagii.Swychustmiskpisz
aonemogybybyantidotum.Niecna!
Ketur,soqiyo,davrayog’into’la
Ki,jonqolmadiranjidavronchekib.
Podczaszy,przyniechopucharwina.ycie
ledwiesiwemnietelepie.StruamnieNiecna!
Agarvasliboqiykerak,istagil,
Fanoko’yigaraxtixirmonchekib.
Odchodzwwieczno,rozstajsizdusz.piesz
wgróbjudzisiaj.Powodemjestdziewczynaniecna.
Navoiyberibjono’qishavqidin,
Aningzaxmidinyorpaykonchekib.
Nawoi,wzgryzocieginc,rozstajesizdusz.
Strzaprzeszyamusercedziewczynaniecna.
78
79
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Eyko’ngul,ulahdiyolg’onmehrshartinqilditut,
Ahdinipoyonig’ayetkurmayinayrilditut.
Serce,niewierzwjejsowaiokaduchahart!
Zwrójejbezuyteczneprzysigi—okahart!
Xanjarihijronbilaoxirkesarchunrishtasin,
Mehrtorinrishtayijoningg’amahkambo’lditut.
Gdyczcnasnicporozumieniaprzerwie
Losigdyniezechcepowróci,okahart.
Chunmayivaslo’zgalarichmakkaboisbo’lg’usi,
Harnafasxunobihijronyutmog’ingnibilditut.
Innymnapowitanieofiarujewino,
mnie,kubekjadu.Przyjmgoiokahart.
Yoeshitmas,yoeshitkachzulminaylarbirgayuz,
Holingulzolimg’ayuzmingqatlabasaytilditut.
Mojezy,jakgwiazdy,cospadajnaziemi,
przyozdobijejstrój.Bezsmutkuokahart.
Demasanchibnishihijroneytkurayno’shivisol,
Chunbuno’shungo’lturur,ulnishhamsanchilditut.
Gdydusztwrozerwiemka,obytwójszloch
dajejtprzyjemno.Tyzaokaduchahart!
Motamashkidurrichuntufrog’ingasochilg’usi,
Gavharianjumfalakdinboshingasochilditut.
Nierozpaczaj,Nawoiu,gdytweaksamitne
szatyzmienisiwstrójebraka.Tyokahart!
EyNavoiy,kisvatifaqrista,yo’qsacharxning
Atlasinkiydinggumonyetoqibatyeskilditut.
80
81
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Jahdimandoqduryetishgaymenmudebvaslingg’abot
Kim,qabuletmanog’irdebchiqsaegnimdinqanot.
Jaknaskrzydachsispiesz,naspotkanieztob.
Czyteskrzydanieopó
nispotkaniaztob?
Sabrtog’ibirlaqilmoqpo’yabo’lmas,eyko’ngul,
Tashlaulyukniyetishmakistasangvaslig’abot.
Zwykemnosinaplecachgórycierpienia.Dzisiaj
jezrzuc!Niechnieopó
niajspotkaniaztob.
Shaxsuvorimningburoqipo’yasidinqoldibarq
Kim,aningfe’lishitobermish,munungrasmisabot.
MoeprzyjadnaBuraku—czarodziejskim
koniu.Przegonibyskawicnaspotkanieztob!
Ko’pMasihodindamurma,qilhayotingnitufayl
Angakim,topmishMasihaningtufaylidinhayot.
Szkoda,enatwymweselujestemgociem
nieproszonym.Amarzyemolubieztob.
Mehryuzko’rmayo’chashdipardadinchiqqachyuzung,
Olg’aliqo’ymassarig’yuzinqorayerdinuyot.
Socespuciooczy,widzctwojelico.
Zókozzazdrociiniechwalisisob.
Chunyudiko’zlarsavodinashkyorutyuzochib
Kim,diramsizelgaboyelfarzdurbermakzakot.
Mówoukochanej,piewaj,niemilcz,Nawoiu.
Jakbalsamtwewiersze.Moeniewzgardzitob?
EyNavoiy,hokipoyivasfidashirinso’zung
Borbiaynihto’tiyoichindasolg’andeknabot.
82
83
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Tiyrakulbamgakirib,jono,o’lumdinbernajot,
ZulmatichraXizrg’aulnav’kimobihayot.
Wejd
domegosmutnegodomu,ukochana.
Twesowapij,jakHyzrwod,ukochana.
Sodako’nglumichrala’lingningxayolitushgali,
Shishaedurkim,aningichigasolmishlarnabot.
Mojeprzejrzysteserceoddajcicae.
Zobacz,otojegozawarto,ukochana.
Orazingmehridaog’zingdurgadolig’qilg’anim,
Haqsenixurshidqilmish,zarrayebergilzakot.
Twepiknelico,jaksoce,spaliomisad.
Jaksoce,umiedatemio,ukochana.
Toko’nguldinboshchiqarmishhartarafpaykonlaring,
Qushbolasidekbo’lubturkim,bo’lurtemurqanot.
Lotkitwojejstrzay—pióraelaznegoptaka.
Prosz,niepolujwicejnamnie,ukochana.
Vaslummidig’atilarmenumr,lekinvoykim,
Sensizinko’rsam,tirikmen,o’ltururmeniuyot.
Nadzieja,ecispotkam,trzymamnieprzyyciu.
Innejznaniechc.Ciebiepragnukochana.
Istasangkim,ulquyoshchiqqachsangaqilg’aytulu’,
Eyko’ngul,g’amsayliyetkach,tog’dektutqilsabot.
Gdyrzekawylewa,uciekamynawzgórze.
Nocpoprzedzawit.Czekamnawit,ukochana.
Ishqingo’tingarNavoiydesakimaylayraqam,
So’zidinkuyarqalam,qururqora,erirdavot.
O,Nawoiu,niepróbujopisamioci.
Listipiórosispal!Jate,ukochana!
84
85
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Ko’zumucharki,humoyunyuzungniko’rgaybot.
Biaynihiangakirpiklaro’lmishikkiqanot.
Naskrzydach
reniclcispojrzenie,aniele.
Patrzcnaciebiewnetsadmójzakwit,aniele.
Bezansadardubaloshohidihalokimuchun,
Mijamtarog’durur,eskituganlarimmir’ot.
Twójpiknystrójtylkoprzepapogbiamidzy
nami.Olepemodtwegoblasku,aniele.
Labingxayolidaashkimerurhayotsuyi,
Firoqingichraqorarg’anko’zumangazulmot.
zyigrzesznemylimnienawiedzaj,kiedy
wspominamtwerubinowewargi,aniele.
Zakoto’lurediyuzungjamolinaqdig’amehr,
Tajammulahlig’ayuzdinbiro’lsaerdizakot.
Jestejaksoce,codajeycie,opikna!
Nawetononiedorównujeci,aniele.
Desangki,jonimao’tsolmag’aysen,eysoqiy,
Takallumetmamayoludlabbilahayhot!
Ludzieozdrowymumyle—gupiec—powiedz
omnie.Wymiejmiodociebie,aniele.
Qolurlarog’zinochibishqahlipo’yamdin,
Sog’elgakulguerurtelbaaylaganharakot.
Sowateprzyniosytylkozakopotanie
zakochanym,lecz,Nawoi,takczuje,aniele.
Labingki,jonberadurahlidardqoniuchun,
Navoiyqonig’agarmayletarmumiddihayot.
86
87
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Eyko’ngul,yoro’zgalardomig’abo’ldipoybast,
Sengamushkilholatubizgaqatiqishberdidast.
Zapltanesercewsieci—tomojadola.
Muszpipuchargoryczy—nielekkadola.
Vasltorinchektiul,mendag’ichektimohkim,
Rishtaniuzdiyubo’ldumhajrtufrog’ig’apast.
Zbytzacienialimyniczcnas.Pka
wkocu.Dzisiajczynastylkoniedola.
Nechaboshqo’ydumyo’lida,vahki,qildipoymol,
Za’flig’jismimg’azulfitorideksolibshikast,
Schylamgowdoziemiprzedtob,opikna!
Przechodziszmimo,nieczua—podamadola!
Zahrayo’q,mujibso’rarg’abo’lmasun,yorab,kishi
Muflisuoshiq,sevardildorimustag’niyumast.
Daj,Panie,lekzapomnienia.Niechkawiarniana
bradowiesiwreszcie,jakajestmojadola.
Soqiyo,buishgabehudlug’dino’zgayo’qiloj,
Mujdamug’ko’yigayetkurgilki,bo’ldummayparast.
Postanowiemutopisiwmorzuwina.
Niechaj,raznazawsze,skoczysitaniedola.
G’arqo’laymaybahriichrarosto’lg’oyatqacha,
Kimsolibbo’g’zumarochekkayajalqullobishast.
Pokajaniesi,modlitwaipost,Nawoia
niezbawi,aonapojmie,jakatodola.
EyNavoiy,jurmuzridashtidaqilpo’yakim,
Yaxshiermaszuhdzanjirig’abo’lmoqpoybast.
88
89
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Subherursoqiyumenmaxmurmen,senmayparast,
Tutquyoshdekjomni,moni’nedurbo’lmoqqamast.
Niebawemwstaniewit,awdzbanachpenowina.
„Nalejmijeszcze,wszakdobrazciebiedziewczyna!”.
Tiyrashomihajraro,vah,asruko’pchektukxumor,
Masto’lalibunafaskim,vaslsubhiberdidast.
Wnocycikoprzeywasirozk.Wzeszy
jednakzorzenadziei.Spróbujemywina?
Kunbiyikchiqqunchaho’yunolanipastetmali,
Ko’pbiyikchiqqaybugunkimbo’lg’abizbizyergapast.
Poudnieodlege.Ucichnieszumhulanki.
Chojupó
no,wypijejeszczetrochwina.
Anjumanahliyuzingulgulqilalimaybila,
Mehrdintopqunchaanjumgullaribirbirshikast.
Ostatniegwiazdyspadajnanieboskonie.
Totak,paczeniebo,chocianiepiowina.
Charxmotamyetkurur,bizdag’ionchayig’lali,
Kim,kuhang’amxonasiulsayldinqilsunnishast.
Nastajedzie—przybytekdzwiadomych.Pomoc
anioówjuniepotrzebna—lepszadziewczyna.
Garshafoatqamaloyikkelsa,nomahramdebon,
Mehrshaklidinfalakyo’linqilalixorbast.
Wstajeognistesoce.Twarzjegoszkaratna.
Czybyionowypioswporcjwina?
Tongemasbo’lsaNavoiymasttoshomiabad,
Kim,azalsubhidabo’lmishqismatijomialast.
Wypij,Nawoiu,ostatnidzikubek,jutro
zsiopadniesz.Wiecznoczekacizbeczkwina.
90
91
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Vujudumo’rtading,eyishq,emditarkimtut,
Xudoyuchunki,meniqaydako’rdungandaunut.
Przezciebiezgorzaomojeycieiserce.
Zapomnijomiejscu,gdziezraniamojeserce.
Ko’ngulnivaslcharog’ibila,deding,yorutay,
Tutashtichunbizninguyemdio’zgauyniyorut.
Obiecaa:„Ogrzejciebieswymciepem”.
Patrz!Spaliadom.Lepiejinnemugrzejserce!
Chuvaslkuymakilahosilo’lmadi,eyko’z,
Tahassurashkibilashu’lalig’ko’ngulnisovut.
Oszukaamnie!Cayczasczuemtwójchód,
leczonospono.ezniepragniemeserce.
Jununidaf’ig’ako’nglumnidog’etaydebsen,
Budog’sahldurur,hajrdog’idinqo’rqut.
Twedobreradysjakwiosenneoboki
naniebie,leczczyochodzmebiedneserce?
Buxoriohimerurloyiq,anglagil,eyashk,
Bahorihusnig’anogahkerakliko’lsabulut.
Dobreradybezpyncegoznichpoytku
subogie.Cómaznimizrobitoserce?
Nevoqi’o’lsachutaqdirdinemasxorij,
Baso’ktadurqiluridinkishigabermako’gut.
O,Nawoiu!Wartonawiecieychopidni
iwinem,mioci,chokrótko,cieszyserce.
Navoiyyo,buo’tarolamichrabeshkunqil
O’zungnimaybilamashg’uluishqbirlaovut.
92
93
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Eynasimisubh,ahvolimdiloromimg’aayt.
Zulfisunbul,yuzigul,sarvigulandomimg’aayt.
Owszystkim,czymtwaduszajestpena,mipowiedz.
Czemucyprysiróprzypominasz,powiedz!
Bukila’lihasratidinqonyutarmendambadam,
Bazmiayshichralabolabbodaoshomimg’aayt.
Oczymopowiadaarubinamiswychwarg?
Jakprzywiniespdziaczaswtawernie,opowiedz.
Komtalxubodazahruashkranginbo’lg’anin,
La’lishirin,lafzirangin,sho’xixudkomimg’aayt.
O,miodousta,czemujademmniezabijasz?
Czemu,przeztwojsodycz,pynzy,odpowiedz?
Shomihijronro’zgoringtiyranevchunqildideb,
So’rmag’ilmendinbuso’zni,subhiyo’qshomimg’aayt,
Terazdrczymnietsknota.Twesowawnocy,
byykamstwemwdzie.Czemumnietakranisz?Powiedz!
Ulpariyhajridanangunomkim,tarkayladim,
Ko’ngulotlig’hajrvodiysidabadnomimg’aayt.
Panie!Tamiomniewniewolikamstwawpdzia.
Czyrozstanieznirozwietlimójwiat?Powiedz.
Eykaromatgo’y,ishimog’ozixudisyonedi,
Sham’irahmatpartaviyetkaymuanjomimg’a,ayt.
Niemaukojeniadlawdrowca—Nawoia.
Czyprzestaniesisnu,jakwidmo?Prosz,powiedz.
Yo’qNavoiybediloromig’amichra,eyrafiq,
Holinizinhorkim,ko’rsangdiloromimg’aayt.
94
95
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Xirmaniruhsorig’asolmishmayigulnorio’t,
Uylakim,gulxirmanig’aotashinruxsorio’t.
Gniewnatwoimlicu,mia,rozpalaogie.
Kwiatróyiwino—mogrozpaliogie.
Hajrshomig’amsipohin,ko’rki,ko’nglumdashtida
Neyoqibdurlarcherigtushgankebiharsorio’t.
Wnocrozki,biedny,opuszczony,podobny
dowojownika,wsercuterozpalamogie.
O’tagaritsajahondin,ohimo’lsa,g’amyemas,
Yetkuraybirdamdayuzavvalg’io’tmiqdorio’t.
Gdyganieciepotegowiata,czymym
sercemogrzejgo?Chybawystarczytakiogie?
Garharoratmujibiermaschuchukluk,basnedur
Harzamonjonimg’asolmoqla’lishirinkorio’t.
Aczytwojaszlachetnomoewywoapoar?
Toraczejrubintwychwargmoewznieciogie.
Fo’tayizarbaftemasulsho’xira’noboshida
Kim,ayonqildiuzoritobidindastorio’t.
Prosz,przynieflaszwina—toukoiból.
Przezjejotwórwlejdobiesiadyogie.
Maybatiningko’rnishotafzolig’inhuznahlig’a
Kim,socharsuhbatnigarmaylaruchunminqorio’t.
Nawoiu,niektóretwojegazelesjak
kbydymu,wktórychczaisiywyogie.
GarNavoiyo’xshaturko’knitutunga,aybemas,
Chunbulutqaurmishaningohiotashborio’t.
96
97
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Mayila’lingerurjonbirlamamzuj,
Yo’qersaobihayvonbirlamamzuj.
Winotwoichustjestzmojduszzczone.
Czywictwojaduszazmymlosemszczone?
Jigargundursirishkim,negakimbor
Bag’irbuashkig’altonbirlamamzuj.
Lejzybeznadziei.Mogzatopiwiat.
Ztympotopem,smutekibiedaszczone.
Jahonnibuzdiashkimohilankim,
Eerursarsarbuto’fonbirlamamzuj.
zymychoczuwnetwdwapotokisizmieniaj.
Wdwierzeki,copdzckumorzu,szczone.
Qo’shuldiko’zlarimningashkivahmyet
Ki,Qulzumbo’ldiUmmonbirlamamzuj.
Gdziesiskryaukochana?Jejciemnewosy
wtajemnzasonzmgzostayzczone.
Ko’ngulqonbo’ldiyuishqingo’tidin
Buqonmahlulpaykonbirlamamzuj.
Podczaszy,czemumieszaszwpucharzekrewzwinem?
Czytakjakwmoimyciumuszbyzczone?
Yuzigatushtizulfaylangnazzora
Ki,bo’ldikufriymonbirlamamzuj.
Osercemoje!Zapomnijospotkaniuzni!
Zniswszystkiejadyitruciznyzczone.
Mangaharmayki,tuttisoqiyidavr,
Burunqildianiqonbirlamamzuj.
Nawoiu,czyniedlategotwepienissmutne,
enawiecieradoibóleszczone?
Mayivaslistamako’p,eyko’ngulkim,
Eerurulzahrihijronbirlamamzuj.
Navoiysurimotambo’ldikim,bor
Surudiayshiafg’onbirlamamzuj.
98
99
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Jamolinvasfetarmenhamdamimulgul’uzoro’lg’ach,
Quruqshoxuylakimzohirqilurgullar,bahoro’lg’ach.
Róanolica,podziwiamdzitwojepikno.
Jajestemsuchymbadylem—tywitkpikn.
Qoshinko’rgachhasaddinistaramelko’zibog’lang’ay,
Nechukkimko’ztutarlarelyangioyoshkoro’lg’ach.
Gdybymmiaolepn,toniechchowidztwbrew.
Tabrewtoksiycwnowiu.Takdziaapikno!
Jununermaskiyiklarsuhbatidermenmangashoyad,
Biro’qtekkayg’alat,ulqoshiyogarmshikoro’lg’ach.
Mia,wtsknociedoszedemdogranicbólu.
wiatspowijamgasmutku,leczwidztwepikno.
Havasishqaylaganozoda,kechqilbuxayolingdin
Ki,chiqmasbutikanko’nglungdanogahustuvoro’lg’ach.
Zbdziemwródbestiiizdziczaemwpustyni.
Napnijswójuk.Upolujmnie.Proszci,Pikna.
Deyolmasdardilaittim,valebilgilki,chekmishmen,
Birohebarchaolamg’ussadudibirlatoro’lg’ach.
ONawoiu,napisaegazelosmutku
ipaczesz.Niechonbyszczyichwalijejpikno!
Qilibman’ijununumulpariyko’yigayuzlangan
So’zihashverkaninfahmaylagay,beixtiyoro’lg’ach.
QaniHotam,qaniQorun,qaniJamshiduAfridun?
Basehsonqilsangagardundinadnoe’tiboro’lg’ach.
G’ururijahljomibirlamasto’lmaki,o’lmakdur,
Maozallah,bumayg’acharxdavridinxumoro’lg’ach.
Navoiysham’dekyig’lab,kuyubholimnisharhaylay,
Uloybazmidabirtunrostoshiqlarg’aboro’lg’ach.
100
101
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Yetishsaishqaroyuzmehnatubalo,qadahich,
Nafasnafasquyubonmayto’lato’laqadahich.
Jeliwyciucozyska,towypijpuchar!
Niezwlekaj,judzilejdopena.Wypijpuchar!
Mukaddaro’lsazamiringzamonamehnatidin,
Agardesang,berayulko’zgugajilo,qadahich.
Jelizwierciadomylitwychsmutekzasnuwa,
abyznówpowstajasnycel—wypijpuchar!
Nishotbazmidasoqiyimohvashsarxush
Boshursadag’iayog’tutsa,qo’lsolaqadahich.
Gdydruhowienapowitaniewinadadz,
we
je,skromnozbdna,niezwlekaj,wychylpuchar.
Jahonishidaboqibxalqibtilolarig’a,
Alardekistamasango’znimubtalo,qadahich.
Niechci,zapltaniwsprawywiata,sikryguj.
Nanichsiniewzoruj,ochoczowychylpuchar!
Desanghaloumalodabo’laynishotbila,
Agarmalo,qadahichqil,vagarxalo,qadahich.
Pustyczypenytwójdom,furda,nietraducha.
Penyczyniepeny,niewane,wychylpuchar.
Riyoichindanekimhosiletting,eyzohid,
Desangxaloso’lay,etrahnuhosilo,qadahich.
Pustelnikibigotrozumuniemajdo.
Zamniegodnelubowanieiwychylpuchar!
Sangakidayreliningshohisen,Navoiy,agar
Yo’luqsadayrdamaxmur,urubsalo,qadahich.
Zostaszlachetnym„trunkowym”,Nawoiu.Widzc
bli
niego,kimbynieby,wychylznimpuchar.
102
103
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Bahorsensizo’lupturmangaajabdo’zax,
Qizilgulandao’tuoqshukufalarduryax.
Wiosnabezciebietomiertelnemki—pieko.
Wnimkwiatymnietorturuj—takietopieko!
Bahorsensizagardo’zaxo’lsatongermas,
Bihishtichindaliqobo’lmasaerurdo’zax.
Wtwoimrajuniemanilodu,aniognia.
Czasbezciebie,topiekodniainocypieko!
Xayolixayliko’zumgakelurgadurgo’yo,
Yuzumkiyo’lyo’lo’luptursirishkdinraxrax.
Jelijednakzechceszmnieodwiedzi,toprzyjd
.
Bruzdypozachnatwarzywska,eznaszpieko.
G’aribkelmadishirinlabingg’aachchig’so’z,
Emasg’aribchuchukmevabo’lsaxastatalx.
Wszakwsodkichowocachpestkibywajgorzkie.
Wsodyczytwychwargczujesijad.Tojestpieko!
Ko’ngulfanokunjidinzo’rbozuistarkim,
Vujudpanjasinianglamishbag’oyatshax.
Niekam:„WpiekleNawoibdziegoyibosy”.
Wsmutekjestemodziany,niestrasznemipieko.
Navoiyegniyalangdurdemangki,borduranga
Fanohasiri,baloxorasinasijilanax.
Niebojsikamstw,chowidznadgowtopór.
Zawiesigotamtwójksiyc.Czekamniepieko!
Magarshahashhabiollindapaykbo’ldisipehr
Ki,qilmisho’nkechalikoyniegnidanochax.
104
105
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Subhidavlatyuzung,eytavsanigardunsangaashhab,
Boshingustidagiduruylaki,tongboshidakavkab.
Jakurumakazniebajestnamitnotwoja.
Jakksiyciperygwiazdbyszczypiknotwoja.
Poymoletkanuchunmarkabijavlondaboshimni
Uzruchunqildimaningna’liniyuzbirlamuzahhab.
Rumaktejnamitnociuderzymniewgow
siuczucia.Wiem,gro
najestmiotwoja.
Mehrturkinqilibonpast,falakraxhshidino’tti,
Olloholloh,bunerokibdururu,vah,bunemarkab.
Kotejnamitnocidziponiebieharcuje.
Tenko,tennaje
d
ca,towaniemiamoja.
Neqatig’holki,hajringkechasiting’aliqo’ymas,
Yerelinashkilaanduh,ko’kelinna’ravuyorab.
O,jakcikajestdlaczowiekanocrozki.
Tyniewzruszaszsi.Wielkajestnieczuotwoja.
Itimehmonlig’uchunemdiqadamqo’ysabo’lurkim,
Ko’ngulo’tqildimuhayyovubag’irtu’mamurattab.
Gdybymnieodwiedzia,najlepszwieczerz
bymprzygotowa.Byabytobiesiadatwoja!
Harkishibo’ldiqulung,ulkishidurolamaroshah,
Qullaringqurbinikimtopsaerurshahg’amuqarrab.
Jelidaszwytchnmnie—twemuniewolnikowi
—zapanujepokój.Spenisiwolatwoja.
Yuzivasfidakeraksafhavalelavhayixurshid,
Sochivasfiniyozarvaqtdatundudimurakkab.
Ty,którejczarniedasiopisasowem,
wiesz,jakimtyranemjesturodatwoja.
Yorchunbarchazamonnozirerurholinga,bo’lg’il
Boriholatdamushohid,borielbirlamuaddab.
Zabladyjestinkaust,byopisatwewosy.
PiknojestdzieemBoga.Gdziezasugatwoja?
Telbarabko’ngliNavoiyningagararbadaaylar,
Daf’ig’asilsilayizulfilabasdurchahig’abg’ab
WidaNawoistracirozum.Bygouzdrowi
potrzebnajestwyczniedobrawolatwoja.
106
107
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Xanjaringjonimg’ayettiko’kragimgasanchilib,
Novakingyonimg’ao’lturdiiyodatg’akelib.
Jakkindazraniymesercetwespojrzenia.
Strzaamidugichrzsraziytwespojrzenia.
Qiribo’tgano’qlaringjonpardasinreshetgali
Safhadekdurkim,qirilg’aysahvxatlaryozilib.
Onebezlitoci,nakawakiduszsiekay.
Uczuciejakinkaustzbladoprzezjejspojrzenia.
Yugurarharkirpigimgaortilibbirqatrayosh,
Sho’xyoshlardekkio’ynarlarchubuqmarkabqilib.
Namychrzsachosiadajcikiekropleez.
Ginjaksnydzieckamocjejspojrzenia.
Ushbuhijronkechasintushko’rsamerdinogahon,
O’lgayerdimvahmdin,albatta,zahramyorilib.
Jeliwenieujrznaglenaszrozk,
tomgaprzykryjeoczy.Gdziebystrespojrzenia?
Na’limichradog’uchunqo’yg’onfatnlamdudila
Dardo’choqidatutayduranduho’tiyoqilib.
Tu,wraniemojegosercatlsispopielaeszarpie
—ogarekbólu.Winnestwojespojrzenia!
Ulquyoshbirlaborurelsoyadek,menxoksor,
Vahki,qolurmeniziningtufrog’idekayrilib.
Innychrankiemradujesonce.Jestemcieniem
tylko,pykiem—ofiartwegospojrzenia.
Sirrivahdatchunfanodayridasig’maslafzaro,
Nevchun,oyo,honaqahichratuganmasaytilib?
Piknosowiemniezastpisztrafnegozdania
ichwalipitaniezdzierymdrcaspojrzenia.
Nuktayitavhidnibilganqilaolmasbayon,
Kimbayonqildimdesa,bilginki,qilmaydurbilib.
Nawoiu,wwinieujrzaerubinyjejust.
Trze
wiejcmówisz:„Czaszaniewartaspojrzenia”.
EyNavoiy,maydasoqiyla’lidinermishfurug’,
Kayfiyatnichunkifahmetting,netarsenoyilib?
108
109
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
So’zihajringichrahardamza’flig’jismimyonib,
O’tqatushganqilmasalliqo’rtanurmento’lg’anib.
Bezciebiespalamnieszybkorozkipomie.
Dymimojewosy,gorejprzeztenpomie.
Ochqilo’tlug’orazing,eysham’kim,parvonadek
O’rtanayboshinguzabirnechaqatlaaylanib.
Pozwólmi,zanimumr,chospojrzenaciebie.
Wszakjestemjaklepama,cowleciaawpomie.
Solg’asenolamg’ao’t,gargulsovug’itobidin
G’unchadekgulshang’achiqsanghullalarg’achirmanib.
Bojsi,etwojepiknomoezgubiwiat.
Wszyscyzginiemy,gdyrozpalimydzypomie.
Biymerurkim,ofarinishdinchiqarg’aysendamor,
Bazmdinusrukchiqibmaydong’achopsangotlanib.
Tyjesteró,conawetjesienikwitnie.
Ubranawjedwabiebudziszzazdrocipomie.
Yorilaxo’yaylaganko’nglumerurulnav’qush
Kim,kishidinayrilaolmaskichikdino’rganib.
Oswoiamesercejakdzikiegoptaka.
Sercemedygoceprzeznamitnocipomie.
Moldinumrungg’aosoyishagaryetmasnesud,
Nuhumrinhosiletsang,ganjiQorunqozg’anib.
yjdugojakNoe,bd
bogatajakHarun.
Moimbogactwemserce,którepalipomie.
Qabrimuzraqo’yg’asiztosheki,za’fayyomida
Ulpariyko’yidayotmishmenboshimg’ayastanib.
Gdyumr,kapooymikamiepodgow.
yemcierpic,bospalamniemiocipomie.
EyNavoiy,tushtagarko’rmakanimumkinesa,
Barchagarxudso’ngg’iuyqudur,netarsenuyg’anib.
GdyNawoispotkaciwwiecznymnie,tozapyta:
„Mia,czyinnychtespalijutensampomie?”.
110
111
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Xastajonimza’finanglako’nglumafg’oninko’rub,
So’rmako’nglumyorasin,fahmetko’zumqoninko’rub.
Mamzranioneserce.Jestempomiewiskiem!Spójrz!
Natego,coprzetrwawszystkieponienia,spójrz!
Vaslidala’liuzaholinko’rubkuygankibi
O’rtanurmenjondaemdidog’ihijroninko’rub.
Tyjestegejzeremognia,corozpalonym
metalemsparzymojebiedneserce,wicspójrz.
Vodiyisabrimdag’ixorixashakqildimgumon,
Ko’nglumatrofidaharyonno’gipaykoninko’rub.
Naposzarpandusz,costraciaspokój,
nakolce,corosnnacewródkwiatów,spójrz.
Angladimqilmishko’ziolg’onko’ngulsaydig’aqasd,
Hartarafdinchirgatuzganxaylimujgoninko’rub.
Twegro
ne,pomiennespojrzeniaspowodem
mejniedoli.Raniymniejakstrzay,wicspójrz!
Eruko’ktaistabonpaydoemasHizruMasih,
Qochtilargo’yodudog’ingobihayvoninko’rub.
Hyzrszukaywejwodynaziemiiwniebie.
Twójwzrokmógbyteleczy,wic,prosz,namniespójrz!
Jismbog’idaravonshakletasavvurqildiaql,
Bo’stonihusnarosarvixiromoninko’rub.
Jestepikniejszanicyprys,tweciaotosad.
Niewierzyszmi?Tochowzwierciadostrumieniaspójrz.
Shabnamermas,nargisashkidur,nedinqonyig’lamas
Ko’zyumubochqunchagulshanumripoyoninko’rub?
Tweoczypiknesjaknarcyzy.zytorosa
poranna.Podnoszcfirankrzsnamniespójrz.
Charxdinsidqahlimotamichradur,fahmaylagil,
Harsahargahsubhnungchokigiriboninko’rub.
Onanatwójlist,Nawoiu,okiemnierzuci.
Poznaatwepismo.Leynieotwarty.Spójrz!
Nomasin,vahkim,ochibsolmoqnazarmumkinemas,
ChunNavoiyhushizoyilbo’ldiunvoninko’rub.
112
113
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Eygadoyingninggadoyibarchaahlitaxtutoj
Kim,gadoyingdur,angayo’qtaxtilatojehtiyoj,
Utwychwrótcierpliwiewystajjakebrak
Ksitateczujzazdro,nietylkoebrak.
Ko’zlaringozjurmuchunqilsaitobermasajab,
Bormuayyankim,bo’lurbemorlarnozukmizoj.
Niwadzy,nitronu,bogactwanisplendoru,
niczegotakiegonieoczekujeebrak.
Garsanavbartuzmamishsarvingxilofinko’nglida,
Elchinorilgibilanevchunuraryuzigakoj.
Zacocikogokarzeszsurowymwzrokiem.
Litoci!Podejrzanymstajesitwójebrak.
Eyki,ko’nglumnibuzub,dersen,xayolimnichiqar,
Hechkimvayronadinganjistamashargizxiroj.
Wmymrozbitymsercuchceszswójobrazwypali.
Wiedz!Skarbysichroni.Niezezwoliciebrak!
Senjafoqilg’ach,ko’nguljonbirlatarkimtuttilar,
Bo’lsashahzolim,elichrazulmg’aermishrivoj.
Naczyny,takokrutneniktniechcesigodzi.
Maszwiedzie!Niezgodzisinatonawetebrak.
Xayrdindodistadim,deding,saburo’lvoykim
Tozadog’img’ayonaro’tbirlaaylarseniloj.
On,pielgrzym,zprochemzieminaszatachpróbuje
cisipodda.Takofiarskadaebrak.
Chunfanogardiyopar,nesud,taxtijohinga,
Ko’kninganjumdinmukallalatlasinqilsangduvoj.
Wyzbysizaszczytów,bogactwaiprzyjació,
wcistoiutwychdrzwi—Nawoi,twójebrak.
TogadoyingdurNavoiytaxtilatojistamas,
Eygadoyingninggadoyibarchaahlitaxtutoj.
114
115
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Vahki,hijronsharbatidinbizgabo’ldikomtalx,
Harkishizahrichsabo’lg’aykomanganokomtalx.
Wrozcenawetnieboprzesycagorycz.
Totak,jakbypitrucizn—takatogorycz.
Hajyryetsamaybiladedimovung’aymen,valek
Yorsizborermishichmakbodayigulfomtalx.
Próbowaemwinemsicieszywsamotnoci,
tylkoeonomiastsodyczy,miaogorycz.
Shomihajrimdinneogohulki,hijrontunlari
Tongg’ategruto’kmadisho’robanibirshomtalx.
Czyktomoemiwspóczu?Czyktoznanaprawd
smakezwylanychprzezbiedaka?Wszaktogorycz!
Sharbatisabrotinitutmangki,biroyhajrida
Og’zimahayvonzulolinaylamishayyomtalx.
Niepróbujmnierozweselasowemniwinem.
Prónytrud.Mymyciemrzdziterazgorycz.
Og’zidinachchig’so’zaytibzohiretsazahrchashm,
Aybemastur,pistasho’ru,tongemas,bodomtalx.
Sonyjestsmaktwychust.Okotomigdagorzki.
Czujjadpocaunków.Zdradziajegorycz.
Jomihijronichgalibildimkijavringsa’bemas,
Maynechatalxo’lsa,ko’rmasonizahroshomtalx.
Sodyczcechujeycieinnychludzi.
Niestety,mojeprzepeniasmutekigorycz.
Nosaburo’lurko’ngulgayetsaxunobifiroq,
Neuchunkimtalxmayichgandino’lmasjomtalx.
ONawoiu,niekademudanajestcisza
pokojuiradoci.Nierazjestwniejgorycz.
Umrshahdibaschuchukdur,lekinoxirqilmasa,
Margzahribirlaonidahrinofaryomtalx.
VasljomidinNavoiyelgabo’ldibahrano’sh,
Vahki,hijronsharbatidinbizgabo’ldikomtalx.
116
117
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Mendinelharso’zdesa,bovarqilurulsarvqad,
Yo’qmangaso’zdergahad,harnedesamhambarcharad.
Ona,piknajakcyprys,mówi:„Twojawina”.
Gdypacz,pociekachycia,tomojawina?
Chundesamaqbullarko’pnukta,menmardudmen,
Menkiqavlumbarcharad,so’zdergatopqaymenmuhad.
Zaprzecz!Coonadomniema!Osdowi
twemusipoddam.Zapytam:„Wczymmojawina?”.
Bevafoahbobdinbirhammangabo’lmaymumid,
Turfako’rkim,barchaaylarmuddaiysorimadad.
Jejdoradcyiulubiecyniepomogli
minigdy.Tylkomówili:„Tojegowina”.
Turfaroqbudurkim,ulkimjonangaqildimfido,
Bovaraylabholimaharneki,debahlihasad.
Onaza,wsuchujcsiwgosyzalotników,
uwaa,ejejkopotytomojawina.
Dahrelidingo’shatutmoqbo’ldiavlouylakim,
Tutmag’ayulqavmotin,topsakishiumriabad.
O,Panie,dajmirozum,abymmógsizmierzy
zhabiwykaza,czyjatobyawina.
Soqiyo,behushdoruez,dag’itutbodakim,
Andino’lsunhush,doruilazoyilkimxirad.
Prawda,jestemhulak.Wokóludzietrze
wi.
Janiepragnbeczki,tylkokielichawina.
Rindlarsarxaylimendurmenbugundayrahlig’a,
Maykadatufrog’idinmasnadmangabasdursanad.
Niewielemitrzeba,bymiaokroczynaprzód,
etrochsizataczam,toniemojawina.
Ishqvodiysindamaqsadichraduravvalqadam,
O’zlugungko’hibalosibo’lmasaolingg’asad.
Nawoiu,trzymajsichaatuprzyjaciela
iruszaj.Niezaszkodzicikieliszekwina.
EyNavoiy,qilfanohosilki,istarchog’dado’st
Belgarustaylabetaktebrargabo’lg’aysenmuad.
118
119
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Yanasensizinmunisimg’ambo’lubtur,
Ko’zumgayurakqonihamdambo’lubtur.
Rzuciamnie!Czujgorycz!Jestemwrozterce!
Stalekrwawezylejijestemwrozterce.
Qaroribko’zumdambadamzoryig’lar,
Angashomihajringdamotambo’lubtur.
Zmtniamiwzrokimrokaobypokrywszystko.
Pacz,szlocham,zawodzijestemwrozterce.
Yaramdinchekargao’qinsa’yqilmang,
Kipaykonso’ngakichramahkambo’lubtur.
Naprónostaraszsiwyjstrzayzmejpiersi.
Utknaostrzemwkoci,wicjestemwrozterce.
Ichimdinnechuktortqaylaro’qinkim,
Ko’ngulqo’ymasujonmadadhambo’lubtur.
Akiedytakjpocigasziszarpiesz,serce
mesiniezgadza,aduszajestwrozterce.
Ko’ngulgayoqarkirpigingningxayoli,
Meningzaxmimaneshmarhambo’lubtur.
Sercuspodobaysimarzeniaotwoich
renicach.Leczcciao,bybymznówwrozterce.
G’uborintilabyig’lamahardam,eyko’z,
Kiashkingdino’qeryuzinambo’lubtur.
Niepaczcie,ocz,ybezprzerwy!Ziemiadry,bojc
sipowodzi.Czychcecie,bybyawrozterce?
Bugulshanarobargto’tilarig’a
Hazontiflibasboisirambo’lubtur.
Jakdeszczmocróanychpatkówjesienipada
naogród.Przeztenwidokjestemywrozterce.
Vafoshaxsiningfarqinicharxtiyg’i
Ikibo’ldi,vahkim,birikambo’lubtur.
Zagubiemsi.Nieodróniwiernego
odniewiernegoiprzeztojestemwrozterce.
Emasg’amyukidinki,qoshingniko’rgach,
Navoiysujudetgalixambo’lubtur.
NieznaNawoistrapie,azobaczytwebrwi.
Terazsmutny,zezgitymkarkiemjestwrozterce.
120
121
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Vahki,maydonazmig’asekrettiulchobuksuvor,
Kimdururkimasrag’ayemdiinoniixtiyor?
Chcenaarenieswejwadzyzamknrumaka
uczu.Alenieokieznaamegorumaka.
Qoshuyuzungdinagarortarjununim,neajab,
Telbalikkahamyangioydurmadad,hamnavbahor.
Rzsywoltyerkimduszzauroczyy.
Pomogajejwiosnazwiemegorumaka.
Choketingko’ksumki,chiqsuno’tlug’ohimshu’lasi,
Birnafasbo’lg’ayki,buanduho’titopqayqaror.
Pikzerwaawizynamitnociduszy.
Wyzwoliamójogie,costraszyrumaka.
Aqlufahmoshuftaholo’ldiyigitjoninguchun,
Kimyanauydinmunungdekchiqmag’iloluftavor.
Czuj,ejestemgupcem,copostradadusz,
aonajeszczechcezabramegorumaka.
Birzamonlig’hajrchunmingyilchabor,o’lsam,netong
Chunkibo’lmashechkishiningumrimingyilpoydor.
O,Stwórco,pozwólmiwypimiertelnynapój.
Odchodzcztegowiata,pozwólwzirumaka.
Soqiyo,chunichkumizduroqibatjomiajal,
Bodatutondinburunkim,biznio’lturgayxumor.
Tylkoniemiertelninieprzepadnwrozce.
Nieliczminut.Niepoganiajrumaka.
Orazibog’idag’iterko’nglumo’tinqilditez,
Markabina’lidag’io’tjonimaurdisharor.
O,Nawoiu,iwnieszczciachjesteszlachetny
Kochaszwiatiludzi,kochaszswegorumaka.
EyNavoiy,shukrkim,maydong’aulshahqo’ydiyuz„
Kimyo’lidaqolmadinavmidjonixoksor.
122
123
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Qoshingko’zdinnihon,andinnihonroqxolimushkindur,
Buoningnuqtasidur,go’yiyoulnunitanvindur.
Pocóskrywaszpieprzyk,ty,comaszbrewjakkreska.
Rystwejtwarzyjakznak,cowkaligrafiimieszka.
Ko’ngulzulfungg’amidintozatozadog’ilago’yo,
Kinisfiqonunisfimushkbo’lg’onnofayiChindur.
Zdalaodtwychczarnychwosówsmutnemeserce.
Toczerchiskiejmuszki,wtejbarwiesmutekmieszka.
Itingninggohizi,gahpanjasidindurdimog’imxush,
Bubirdurmushkibiyd,ulbirangago’yokinasrindur.
Zókomelicoodkochaniabeznadziei.
Idcegowogienaznaczydymukreska.
Nedinbilmonyuzumsorg’ordimuhriqishqtobidin,
Yuzio’tqayaqinroqbo’lg’onelningchunkirangindur.
Wsercumamar,jakchorywgorczce.
Przyegamnimran,cowmejduszymieszka.
Ichimdaandoqo’tdurkim,tuganjismimdakuydursam,
Angabuo’tdinandoqkim,sudinbuo’tqataskindur.
Patrznatweobliczeipytam:„Allachu,
czypiknotakieiwdzik,tylkowniebiemieszka?”.
Yuzunggaboqsabo’lg’ayoyukunchanurio’ksulsa,
Yaqinermasbuham,astag’firulloh,balkitaxmindur.
Twestrojepachnjakpatkiró,jakcyprysy.
Wicpytam:„Gdziezapachtakinastaemieszka?”.
Qizilto’nbirlachiqti,lolaruhlarneko’rungay,vah,
Buguldinxil’atetgansarv,alarharyonrayohindur.
O,Panie,jakmihrebsjejbrwi.Uwielbienia,
podziwuwymagakadajejtwarzykreska!
Jahonmakkorasidilkashdur,ammokimkiaqdetsa,
Ipakjonrishtasiyormoq,angadinnaqdikobindur.
SmucisiNawoi,eonaskrywaswelico
przednim.Zrzuzason!Poka,gdziepiknomieszka!
Qoshingmehrobig’a,eymug’bacha,yuzqo’yg’aliqo’ykim,
Butoatdayrpiridinmangaishqichratalqindur.
Yuzungko’rmaktilabtinmasNavoiyko’nglisolmoqdin,
Xudoyuchunolibburqa’ni,oningko’nglinitindur.
124
125
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Harqachonkimkemagauloysafarraxtinsolur,
Mavjluqdaryokibioshuftako’nglumqo’zg’olur.
Wyposaonookrt,zbliasiczasrozsta.
Mesercetrzepoce—ononielubirozsta.
Yig’lama,eyko’z,nedinsohilg’achiqmaskemadeb,
Ko’zyoshimdaryosidurharsorikimelko’zsolur.
Niepaczciewicejoczy,wiatjutoniewmychzach.
Ksiycwygldazzaokrtu—toczasrozsta.
Titrabonsiymobdekko’nglum,yetarjonog’zima,
Tundyeltahrikidinhardamkidaryochayqolur.
Gdyksiyctargafalami,targarównie
mdusz.Meserceiduszaniechcrozsta.
Sabrko’nglumda,ko’ngululoyda,uloykemada,
Vahki,borib,telmurubko’z,mung’ayibjonimqolur.
Niepytajmnieotenokrt.Kiedyoddycham,
onjestbezpieczny.Mójoddechnielubirozsta.
Damtutulg’ondino’lareldekyetibmeno’lgali,
Surmasundebkemasinbaskimnafaslarasrolur.
armejnamitnocitopimetale.Monety
drobneyciatemoestopi,mimorozsta.
Kirmasavdobahridaolamdinistabsudkim,
Siymnaqditushsa,lekinumrnaqdisiyg’olur.
Toniewmorzuzapamitaniaokrtmychtrosk.
ToniezwinemNawoi,którynielubirozsta.
G’arqetarbahrifanog’amzavraqin,eypiridayr,
IlgigachunkimNavoiybodakishtisinolur.
126
127
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Tirguzuryuzxastanibirnozilauldilnavoz,
Chunetarmenxastag’anavbat,qiluryuznav’noz.
Nawetchoregomoeoywikokietka.
Imdusztezawojowaatatrzpiotka.
Zohido,hardamdemakimmazhabingdaborqusur,
Qaysimasjiddaseningbirlaqiliberdimnamoz?!
Ja,przestrzegajcypostu,pamistraciem.
Czymodlilimysirazem?Copowietrzpiotka?
Ishqaroko’nglumniulyuzmehridinman’aylamang,
Kimemasmumkinsamandaro’tdinetmakihtiroz.
Nieboisiarunamitnoci.Doognia
cigniesalamandra.MiocichcePieszczotka!
Birkunohimdino’shulbadmehrko’ngliyumshag’ay,
Nechakimpo’loderurqattiq,toparo’tdingudoz.
Moewestchnieniazmikczjejnieczudusz?
Ogietopistal.Czyulegniemikokietka?
Yorab,oxirnetgamenulsho’xibadxo’birlakim,
Zulmetar,qilsamtazallum,nozetar,qilsamniyoz.
Allachu,wybacznamobojgulekkomylno!
Jajejwybaczamkaprysy,wszaktokokietka.
Charximinoyixatisharhig’ahamrozistama,
Kimbuxatmazmunidindamurmayo’tmishahliroz.
Trejejlistuchciabymutrzymawtajemnicy.
Napisaalist,aterazsizocitrzpiotka.
EyNavoiy,senbaseoludadomansen,magar
Ishqulpokilao’ynarsenki,derlarpokboz.
Nawoiu,prawdziwmiotrzebawybiera
ostronie.Niezmikczjejtwezy—wszaktotrzpiotka.
128
129
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Ko’yungboridaqilmanjannatqaguzarhargiz,
Qaddingqoshidasolmantubiyg’anazarhargiz.
ciekidociebieniezmieninatdoraju.
Jestepikna,leczpikniejszescyprysywraju.
O’qungg’ako’ngulmoyil,mujibnedur,eyqotil
Kim,o’tkanidinbo’lmasko’nglumgaxabarhargiz.
Odkryemsercenatwepowaby—twestrzay,
leczadnaznichniedaamiwraeniaraju.
Bujisminizorichrako’nglumnigumonqilmang,
Shoheki,qurur,andakimko’rdisamarhargiz?!
Gdygazkaschnie,nieszukajnaniejowoców.
Wychudeciaoniedaciprzedsmakuraju.
La’lingdamalohatdinjonkomidadurlazzat,
Buta’mqachonbergaytuzbirlashakarhargiz.
Nieodczuwamytaksamosolijakcukru.
Bezsmakutwychustnigdyniepoczujraju.
Ko’ngligafig’onimdinrahmo’lmasa,eybulbul,
Gulg’unchasig’abormunolangdinasarhargiz.
Niewzruszachodnejduszy,gdyzawodzisowik.
Niewzruszykwiattwegopikna!Niedaonraju!
Pilo’lsaseningxasming,desangkizarartopmay,
Birpashshag’aolamdayetkurmazararhargiz.
UciecodtsknotybdzieszpróbowajakNawoi.
Mów:„Nigdyniezostansam!Samniechcraju”.
Maxlastilasangg’amdindahrichraNavoiydek,
Qo’ymag’asenilgingdinsog’arnimagarhargiz.
130
131
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Yo’qkiulko’zqoradurhusnungaro,eyqorako’z
Kim,qoshingdag’ierurasruqaro,eyqorako’z.
Ukochana!Nietylkotweoczyspikne.
Dumnynos,policzki,ukibrwitespikne.
Garko’ngullarnijaloyivatanistarbo’lsang,
Yeshtugunlarniyuzulfungnitara,eyqorako’z.
Jelizechcesz,dlaciebiemogporzucikraj!
Dlatwychkruczych,lnicychloków,costakpikne!
Qoranargisko’zugulyuzbilagarsenkebiyo’q,
Bulbulemenkebiyo’qnag’masaro,eyqorako’z.
Jelinieporaziamniestrzatwych
renic,
toczemumojesercezranioneniepiknie?
Qo’zlaringzahmagarqilmadiharkirpikila,
Bas,nedurko’nglumayuzyerdayara,eyqorako’z!
Spójrznamnie,biedaka,pobaliwie.Zaciebie
twójniewolnikwzniesiepodniosemodypiknie.
Menmenubiryaramasko’nglum,aningqatliuchun
Qo’zqoraqilma,birishimgayara,eyqorako’z?!
SzachAbuilGhaziibnBajkarnagrodzici,
Nawoiu.Oczytwesmutne,leczsowapikne.
Gohfaqrahlig’ahamrahmko’zibirlanboq
Kim,duogo’yungerurlarfuqaro,eyqorako’z.
SenNavoiyg’avafoaylamasang,boro’lsun
ShohAbulg’oziyibinBoyqaro,eyqorako’z.
132
133
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Xastako’yungdayotmishambekas,
Tutquchim,qopquchimitingdurbas.
Letuprzedtwymdomemiolitoprosz.
Twójpiesekdomnieprzychodzi.Olitoprosz!
Ashkaroo’rtaditanimnig’aming,
Garchikuymassuichratushkanxas.
Ciaomojespaliatsknotazatob.
Nocuscheszcztkizabierze.Choraz,spójrz,prosz!
Jonunolonko’ngulbilaneajab
Posboningkechayurutsajaras.
Wsercumam,jakstranik,niepokój—nocnylk.
Czyusyszjeszczetwójgos,októryprosz?
O’qlaringdinichimdaistasaishq
Yasayolurko’ngulqushig’aqafas.
Zestrza,którymidomniegodzia,zbuduj
klatkdlabiednegoserca.Zabierzje,prosz.
Xonihusnichraxolinguog’zing
Keldixashxoshningyonidaadas.
Pieprzyknatwejtwarzyjestjakziarenkomaku.
Jutylelatjegoobrazwswymsercunosz.
Toriummidaroharisnibil,
Rishtaiankabutichindamagas.
Ktowsielokówpiknociwpad,jestjakofiara
pajka.Choo
d
bolitocidlamnieprosz.
Itingo’ldiNavoiy,eychobuk,
Bo’ynig’amuhkamaylahalqamaras.
ItakNawoistasitwymposusznympsem.
O,zechciejdlaniegoobrozrobi.Prosz!
134
135
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Choketibko’nglumniochilsundemakosonemas,
G’unchaniemdoochibgulaylamakimkonemas.
Kto,cimia,daprawosercuzadaran?
Kto,cipozwoliprzemocpowikszyran?
Demazohidkimnedinhayronsenulruxsorig’a,
Olamichrabirkishitopkim,angahayronemas.
Pustelnikrzecze:„Naprónoszukaszwinnego!”.
Odpowiedz:„Cówartajestta,cozadajeran?”.
Qatrasuvlardurko’ngulo’tig’ataskinbergali
Kim,uloyyog’durdiqoshiqavsidinpaykonemas.
ukijejbrwiwcimiotajmiertelnestrzay.
Sonezy,comyylica,dranimran.
Hajridashtidaquyundekmen,valeulmenkibi
Xoksorubodapaymodog’isargardonemas.
Wzejpustynirozkiburzapiaskowamiota.
Piasekmnieprzykrywa,przykrywamojran.
Garchihusnungko’zgudinkirditemurqo’rg’onaro,
Mehrdekoyinagunaflokdinpinhonemas.
Piknotwejakpromienieprzechodziprzezlustro.
Czymonaschowawiato?Czymonaskryran?
Gulvafosizlig’laridinsharhetarmingdoston,
Elgumonqilg’ankibibulbuldamingdostonemas.
Omojejróywypiewanosetkidastanów.
Sowikpiewemopisujetylkoswran.
EyNavoiy,ulparidinodamiyliqko’rmasang
Aybemas,ulhurduryohudmalak,insonemas.
Nawoiu,uperinieznajdzieszczowieczestwa.
Onajestanioeminiedbaotwojran.
136
137
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Chiqtiyorimkechayo’lazminqilibulbag’ritosh,
Bas,ajoyibdurqorong’ukechachiqmog’lig’quyosh.
Wogrodzie,wnocybyaona—mojeSoce.
Zdziwiemsi,gdyrozwietliowszystkosoce.
Garquyoshqaelnazarqilsako’zigayoshto’lar,
Ulquyoshborg’achnazardin,ko’zlarimgato’ldiyosh.
Gdypatrznani,woczachmampenocikichez.
Taktesidzieje,gdypróbujpatrzenasoce.
Zaxmidinko’pqonborurdinqoldichoko’lg’anko’ngul
Zangdekafg’onchekib,xaylidabo’lg’ayerdikosh.
Straciemmockrwiprzezranwsercu.Totwoja
wina,leczczymonay,gdyniewiecisoce?
Furqatingdinyig’labonhaqdinvisolingistaram,
Gahsocharmenboshqatufrog’,gahqo’yarmenyergabosh.
Rozbiampierkamieniem.Jeszczekrewkapie!
Nawetkamiecinitypacze—wiedz,meSoce.
Qatraqonlarkimtomarko’ksumgaurg’antoshdin,
Zaxmdindurdemakim,qonyig’larahvolimg’atosh.
Czymusisztkadywanzkolców?Tympodarunkiem
niezadowoliszniebios.Nieradzci,Soce.
Chunto’sharlaroqibatustunggaxorobirlafarsh,
Neosig’ostingdagarcharxatlasidindurfirosh.
Nawoiu,ótabarwaniebazapowiada
poranek.Twazókatwarzpyta:„GdzieSoce?”.
FoshetarmehrinNavoiyningsarig’ruxsorasi,
Subhdekkimsarg’aribruxsoriaylarmehrfosh.
138
139
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Porsovashdilsitonimbo’lg’anermishbodano’sh,
Toboshimbo’lg’ayayog’ingbo’lg’usi,eymayfurush.
Chceszsiwreszciezemnnapiwina?Dajznak!
Winozaszumiwgowie—bdzietoszczciaznak!
Ichganinko’rganzamono’qmastbo’lg’ungdur,demang,
Kimeshitganlahzamendinzoyilo’lmishaqluxush?
Chciabympitosamowino,któretypijesz.
Poczujjewgowie—bdzietomiociznak!
Bazmivaslidinyiroqog’zimdaxumdekmuhrerur,
Tongemas,qonimg’amaydekshavqo’tidintushsajo’sh.
Dotknijmnieustami,takjakdotykaszpuchar.
Zaczniewrzemojakrew—bdzietomiociznak!
Jonuko’nglumqonyutubafg’onchekarlarhajridin,
Ishratahlimayichibbazmidaqilg’ondekxurush,
Takjakzwykle,wtawerniewszyscygospodnosz.
Takmojaduszakrzyczy—tojestrozpaczyznak.
Chokko’nglakbirlatousrukchiqibsen,ohkim,
Kisvatinmayxonarahniaylamishyuzxirqapo’sh.
Gdypojawiasiwródnaswrozdartejsukni,
derwiszepobieglikupistrój—todobryznak.
Subhidamulbutsabuhiybazminettimorzu,
Chiqmag’ildayrifanodindebnidoqildisurush.
Wieluchciaocizobaczyrankiemnahulance.
Abymjednakstroniodgrzechu,aniodaznak.
EyNavoiy,qoruermasbo’lsayuzmingjonfido,
Garqadahno’shumikila’limayidintutsaqo’sh.
Nawoiu,jakietosmutne!Raczejniechsetkizgin,
nitweustatknwina!Panie,dajznak!
140
141
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Seniko’rgach,deredimbirmehribonimboremish,
Olloholloh,nebalobotilgumonimboremish.
Mówiemci:„Kochamjipiknejestycie”.
Allachu!,miama,toniezuda,toycie!
Orazingmohiyatuog’zingso’zinsharhaylaram,
Vah,netab’ipokuzehnixurdadonimboremish.
Mia,trudnoopisasowamitwejasne
lico.Namitnociprzepeniajcaemeycie.
Chokqilko’ksumni,eybadmehr,tokimbilgasen,
Tig’ixayringdinnenav’,ozurdajonimboremish.
Tyzamaokochasz!Spójrz,jakkrwawimeserce!
Bólodmieczarozkizabieramiycie!
Nehayoterdi,o’larholimdakimko’rgachmeni,
Noziladedi:hanuzulnotavonimboremish?
Mówiazumiechem:„Wszakonjeszczeoddycha”.
Byemszczliwy,eomniemówisz,meycie!
Javhariishqinolurg’axalqmaxfiynaqdidek
Jonichindabirnechadog’inihonimboremish.
Jestegbokoukrytymskarbemwmymsercu.
Skrytaranawsercu,chouciekazniejycie.
Yuzg’amimborerdi,mug’ko’yigakirgachbo’ldidaf’,
Vahki,meng’ofil,ajabdorulamonimboremish.
Owszystkimzapomn,kiedyzacznpiwino.
Wgowiemamszumispokój,leczcotozaycie?
Derki,yolqibmenNavoiyunidin,vah,yaxshidur,
Kimtiriklikdinnishontekbirfig’onimboremish.
Niechmówi:„Onaoguchaodtwegopaczu,
Nawoiu”.Rozpaczam,wictlisiwemnieycie.
142
143
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Ulsarvuzoriguliserobdekermish,
La’lilabiguluzramayinobdekermish.
Cyprysjestpodobnydodumnejróy—czynie?
Arubinyspodobnedowina—czynie?
Ko’rdumqoshiaksiniko’ngulko’zgusiichra,
Buqiblanamo,ulmungamehrobdekermish.
Kiblbdtwebrwi—tokierunekdoMekki.
Onespikneiksztatnejakmihrab—czynie?
Ko’rdumko’ngulahvoliniko’ksumto’shugidin,
La’lingg’amidinqatrayixunobdekermish.
Przezranwpiersiwida,jakmesercekrwawi.
Awtymbóluwciwspominamjejusta—czynie?
Husnanjumaniichrayuzinko’rmamisherdim,
Anjumaroxurshidijahontobdekermish.
Jejlicojestpikniejszenigwiezdneniebo.
Chocaywiatbyszczy,tymblaskiemnieba—czynie?
Devonako’ngulqaydijunundinnequtulsun
Kim,harxamizulfungangaqullobdekermish.
Niebdchodziwzotogowiu.Czynielepsza
skromno?Jzdobinawetzgrzebnaszata—czynie?
Tutfaqretagin,atlasizarbaftso’zinqo’y
Kim,uldag’itanhifzidamoshobdekermish.
NieodwracajwzrokuodNawoia.Ontwoim
wiernymniewolnikiemsista.Widziszto,czynie?
Biryo’liNavoiyniyiroqsolmanazardin
Kim,uldag’ibirkunsangaahbobdekermish.
144
145
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Toko’zbilako’nglumniulg’amzamaqometmish,
Qonimnihalolaylab,uyqumniharometmish.
Spójrznamnie—mojeSzczcie—niemamspokoju!
Krewwemniewrze.Wnocyniepi—niemamspokoju!
Sarvo’lmadibog’ichraohimelibirlaham,
Boqko’zuchibirlankim,qaddingg’asalometmish.
Wzdychaem,leczonamilczaa,jakmójcyprys.
Ontenamniepatrzykrzywo.Niemamspokoju.
Hayvonsuyidurshudrun,Isodamidursalqin—
Bo’stonsarijononimgo’yokixirometmish.
Rosaiwiatr—nektaryycia—oddechIsy
—mylaem.Atojejwzrokniedajemispokoju.
Hajro’qlarizaxmidinjismimbilaashkimni
Tutmoqqabalosayding’amdonavudometmish.
Byemowczymptakiem.Jestemsitemdziurawym.
Onaniechcemniezostawiwcichymspokoju.
Tooshiqushaydomenqatlimqilurulko’zlar,
Majnung’akiyiklarniishqulfatirometmish.
Przeywajcytsknotjestjakzwierciado
mioci.Moezaznaontrochspokoju?
Ma’shuqqilurjilva,harkimkianingko’nglin
Dardo’tikulibirlaishqoyinafometmish.
Nawiu,chceszbyjakAleksanderiDamszyd.
Masznaczoleladjejpitna.Niezaznaszspokoju!
IskandaruJamliqdurishqingdaNavoiyg’a,
Kimraxshingizuna’linko’zgubilajometmish.
146
147
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Sangaishjavlonqilibmaydondachavgono’ynamoq,
Mangaollingdaboshimnigo’yetibjono’ynamoq.
Bardzolubimekonieiwpolonanichgra.
Bardzolubiwpyledrogi,coprzedmn,gra.
Boshovuchlabegmaqomatbirlaqolmanraxshidin,
Totilarchobuksuvorimko’nglichavgono’ynamoq.
Pdz,zapatrzonywklingmiecza—tenmójgrom.
Moetymmieczemzeskaamibdigra.
Ko’zqarosino’ynaturharlahzaulmardumniko’r,
Hinduyedekkimeruroyiniqolqono’ynamoq.
Pónoctaczywjejoczachdiabloiradonie
jakzrcznyIndusumiewbojutarczigra.
O’ynayo’ynayayladingkufriladinimnibadal,
OllohOlloh,bumudur,eynomusulmon,o’ynamoq.
Widziwiem,ejejumiechoznaczazdrad.
Boe!Powstrzymajj,byprzestaazemngra.
Javrtoshinulpariyo’ynabotayderelsari,
Vahki,budevonag’ayetkachneimkono’ynamoq.
miejesiperiichcebytwardajakkamie.
Mamranwsercuicoraztrudniejmiznigra.
Harsariashkimyugurmoqneajabkim,aybemas,
Tiyrauydinchiqqacho’qyoshlarg’aharyono’ynamoq.
Niemasicodziwi,ewcironicikiezy.
Onemogybyzesocemjakdiamentyigra.
Charxo’yunbirlaolurdinnaqdineldin,voqifo’l,
Bumusha’bidbirlabo’lmasahliirfono’ynamoq.
Grwkocioswprzyszowadzisigupiec.
Mdryzgupcem,owybawienie,niebdziegra.
Va’dako’pqildingNavoiyg’avalekino’ynabon,
Munchabo’lg’ayelbila,eyahdiyolg’on,o’ynamoq.
Nawoi,dostawszyobietnicebezpokrycia,
czybdzieswymyciemizbawieniemigra.
148
149
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Kimgabirmajlisdaohudardilaso’zekerak,
Mundoqo’tyoqmoqqaavvalmajlisafro’zekerak.
Wzdychanabiesiadachten,komuwinatrzeba.
Piknejwiosnyiszczciazakochanymtrzeba.
Majlisafro’zeagarhambo’lsa,majlisahlining
Bag’rinikuydurgaliohijigarso’zekerak.
Gdysercetskni,westchnienialeckuniebu.
Gadkiejmowy,umiechu,zakochanymtrzeba.
Subhivaslingichratirguzxayliushshoqingnikim,
Shomihajr,o’lturg’alimendeksiyahro’zekerak.
Abynadziejawróciadozakochanych,
abymjawstazniemocy,gonejsurmytrzeba.
Ko’yunggaharkunboribhardamko’raydermenseni,
Mengaharkunbayramuharlahzanavro’zekerak.
Kadydziewinienbyradosny,jakwitanie
ukochanego.Natojednakczasutrzeba!
Yaxshiasrag’amtuniohimo’qin,eycharxkim,
Senivazotmoqqahamchuntiyridildo’zekerak.
Oniebo!Twespojrzenianiechchronimnieodtrosk.
Jejstrzayzwiadomociokochaniutrzeba!
BirHizrvashhimmatinbermailikdin,negakim
Dashtixirmonqat’igaoxirqalovuzekerak.
Stoj,jakprzedHyzrem,otwpomocbagam.
Bymniechroni,bdziesiyHyzratrzeba.
Ishqta’liminNavoiydinolurlarahlidard,
Uyladarsahlig’amundoqdonishomuzekerak.
Nawoiu,uczwszystkich,którychnamitnotrapi.
Tym,którzynauczaj,wielkiejsiytrzeba!
150
151
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Orazingsubhidinelayshinijovidaylading,
Subhivaslingdinmeningshomimninavmidaylading.
Twojeobliczeblaskiemjaniejewokó.Towiesz!
Mojeponure,bezladunadziei.Towiesz!
La’liserobintila,qo’yIsovuhayvonsuyin,
Eyko’ngulkim,orzuyiumrijozidaylading.
Tsknizarubinemust—wdrowiecspragniony.
O,Iso,jakzyskaniemiertelno,Tywiesz.
Qoshuyuziaksiko’kjomig’atushgach,eyqazo,
Bubirinqildinghilol,udbirnixurshidaylading.
Jejodbiciewidadziwzwierciadlenieba.
Socetwymsymbolem—moimstrapienie.Tywiesz!
Eymug’anniy,Zuhrasidinko’kniqilg’ungmunfail,
SenkiharterqatrasinbirturfaNohidaylading.
O,mojaperi!Wenuszazdrocicipikna!
Twojabro—miecz—byszczyjakplanety.Tytowiesz!
Eyko’ngul,oxirqilichixattig’aqo’ydumbo’yun,
Vahki,sayfihirzinibo’ynumg’ata’vidaylading.
Operi!Bezlkunadstawinamszyj.
Onbdziemoimamuletem.Dobrzetowiesz!
Vaslsarkashqaddidinqildingtamanno,eyko’ngul,
Ul«alif»kim«ya’s»arodur,nahliummidaylading.
Alifmejrozpaczy,urósjakwielkapalma.
Czybdaskobdarowany?Tytowiesz!
Itlarising’onsafoliichrachektingdurdishavq,
EyNavoiy,onijom,o’zungniJamshidaylading.
Popijaszzmiskipsa,jakzdiamentowejczaszy,
Nawoiu.Pijeszaopokresycia.Towiesz!
152
153
AlisherNavoiyG’azallar
G’amtoshinjismimg’apaykoningbilabandaylading,
Ulsamarnibuyig’ochqaparkpayvandaylading.
Chunshakarshirinlikizhorettila’lingollida,
Demayin,qildingtabassumkim,shakarxandaylading.
Elgaishratbodasituttungyoyibxonivisol,
Vahki,bizniqonyutubg’amyergaxursandaylading.
Istamasbo’lsangmenibulbulkibishaydo,nedin
Yuznigulgunbodabirlagulgamonandaylading?
Qildingulyuzjannatidinayrubuko’zmardumin,
Odamuharsoriyoshinangafarzandaylading.
Dahrbog’ininggulidayo’qtururbo’yivafo,
O’zni,eybulbul,agarparkandparkandaylading.
Eypari,debsenNavoiyboremishMajnunkibi,
Biryo’liultelbaniqaydgaxiradmandaylading?
AliszerNawoiGazele
Przywizaamikamiebólu,poyciakres.
Jestemjakdrzewobezowoców,poyciakres.
Nektartwychrubinowychustsodszynicukier.
Umiechaszsi,ajacierpi,poyciakres.
Dlainnychjestejaknakrytysutanastó.
Zostawiamiczaszzdrady,poyciakres.
Czemuniechceszsuchazemnpienisowika?
Milczysz?Zostaawmejpamicipoyciakres.
JakAdamwygnanyzraju,straciemciebie.
Odchodzc,rzuciamniewpiekopoyciakres.
Róaniewie,cotowierno.Drczysowika!
Aonpiewadlaróywytrwale,poyciakres.
NawetMadnunniebytakszalony,jakNawoi.
OncierpiprzezswojLelj,poyciakres.
154
155
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Nomasiqo’ynumda,baskimiztirobaylarko’ngul,
O’pgalichiqmoqqago’yokimshitobaylarko’ngul.
Przytuliemjejlist—zatrzepotaoserce!
Wspomniaemjejusta—zatrzepotaoserce!
Tozabutmisherdiko’ksumchoki,vahkim,tolpinib
Chiqqaliulraxnanihardamxarobaylarko’ngul.
Przyoyemtenlistdoranyodjejstrzay.
Otakkojcymbalsamiemarzyoserce.
O’qizaxmiyo’lidinsolsamichimganomasin,
Birfatilamarhamo’rnig’ahisobaylarko’ngul.
Ledwobrzegitejranyzaczysigoi,
ajuwnowprzepaleciaoserce.
Chirmabonjonpardasinmanshuruzavolokibi
Ko’rmasundebg’ayroni,go’rniqobaylarko’ngul.
Iwmgnieniuokapozbyemsiwszystkichzudze.
Opadazasonafaszu,nagiemamserce.
G’unchadekqatqatbo’lubqonulmusofirshavqidin,
Nomasiyanglig’damodampechutobaylarko’ngul.
Zawrzaamikrew,gdywrócilistnieotwarty.
Takdawnoniemiaoznakuodniejmeserce.
Mubhamermishruq’asidavronningasruyovakim,
Yong’abuandishadinhardamazobaylarko’ngul.
Nicjednakniewyjanibypotokkamliwych
linijek.Wszakodfaszubardziejboliserce.
EyNavoiy,ochtiko’ksumningtikilganchokini,
Nomasiqo’ynumda,baskimiztirobaylarko’ngul.
Nawoiu,maszwsercunowerany.We
tenlist,
poógonapiersi.Onuzdrowitweserce!
156
157
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Qonto’karko’zorazinggulgunaliqko’rganmahal,
Neuchunkimsuyianingqonilabo’lmishbadal.
Patrzcnatwepoliczki,lejzymeoczy.
Naprawdtoniezy,tokrewlejmeoczy.
Toqiahzarqottibarchafitnavubedodini
Qoshinggamashshotago’yovusmaaylarchog’dahal.
Wcimalujeszbrwinaciemnonajczarniejszymzem
iokruciestwem.Takpobyskujtweoczy!
Nildingulgunuzoringbog’idaharsarixol,
Nilufargulshanaroharyonochilmishfilmasal.
Abyupikszysadtwejtwarzy,Allachzebra
najpikniejszelotosy.Niechlnitwojeoczy!
Kechrakochmoqburqa’ermaselo’lardebrahmuchun,
Balkiaylarsenulusko’prakyig’ilsundebhiyal.
Wstubarwnychstrojachprzechadzaszsidumnawródró.
Jakunatchnionegogurubyszcztweoczy.
Bog’aroharrangto’negnidachiqmishuylakim,
Hurjannatsayrig’achiqqaykiyibturlughulal.
Niemartwiszsi,ewprochrozpadasinaszislam.
Niechbytylkodawnymblaskiembyszczayoczy.
Toyudungzunnorizulfungni,sochilg’ansuyidin,
Kishvariislomaroyuzmingbinotopmishxalal.
Niewychod
zmiasta,Nawoiu.Niezewntrzdaj
trucizn.Poniejmgawnetprzesonicioczy.
Dahrsho’xidin,Navoiy,tutqiroqkim,bog’lasang
Birayoqsubirlaaqdin,uldururjomiajal.
158
159
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Zulfiniochmishsabo,yuzigachiqmishtobimul,
Zulfuyuziaksidinto’nig’atushmishdolugul.
Wiatrszarpiejejloki.Umiechasiostronie.
Rozerwaanaszyjnik,szarpicnieostronie.
Qonyutubko’nglumtilarharlahzaishqingdog’ini,
Kursilimuistagandekahliishratichsamul.
Krewwmejpiersitaczy,gdyczekamnaspotkanie.
Pragnbymsioywicytrynostronie.
Paremasbulbulda,balkimotashingulshavqidin
Gulxaniydevonadurkim,yuqmisha’zosidakul.
Czytosowikkrztasiprzyognistejróy?
Nie!Tocudak—palaczwydychadymnieostronie.
Yuzuholingo’titodog’etti,bo’lmishloladek
Ko’hig’amtig’ijafodinchokchoketganko’ngul.
Sparzyamiserce.Leczczraniabardziej.
Onojakkwiatnalodzieleynieostronie.
Borg’usigardingfalakkabodpolarsayridin,
Bodpoyingg’a,neosig’,atlasiaflokjul.
Jakifioek—niewolnicasuytwojej
piknoci.Niechonapostpujeostronie!
Garbinafshaxatinggaqullug’qilurdinqochmadi,
Elaronevchunerurboshiquyi,bo’ynidag’ul?
Czytostrzayjej
renic,Nawoiu?Czygbia
oczu?Uwaajnani,postpujostronie!
Kirpikermaskim,Navoiyo’tgayulchobukdebon,
Ko’zqarosuyig’abog’laydurqamishlarbirlapul.
160
161
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Netonguzorimagarsarg’arib,qizardiyoshim
Ki,yuzqoralig’uisyonbilaoqardiboshim.
Jaktosistao,etwarzmipoóka,powiedz?
Wosyzbielay,azykrwawelej,powiedz.
Quyoshkebiyuzilatog’dekg’aminnetayin,
Meningkitog’boshig’ayetibdururquyoshim.
Cózwojujztakimobliczemutejpiknej?
Dlaczegoblaskszczcializgasipomnie,powiedz?
Magarkijontalashurvaqtuchunayonbo’lg’ay
Muloabayuzidinxo’blarbilatalashim.
Iczydoczekamsikiedysprawiedliwoci?
Czemutakatwopozbawilimnieczci,powiedz?
Zamoneligarurushsunugaryarashsunlar
Ki,neurushimalarbirlaboruneyarashim.
Wszaknawetwrogowieszukajnierazzgody.
Pocózostaawymylonawrogo,powiedz?
O’qug’anelnihalokaylagaykitobasida,
Ichimdaginiayonqilsaqabrimuzratoshim.
Epitafiummegogrobowcaprzechowaksiga.
Przeczytaszwszystko,comiaemnasercu,powiedz?
Yasasalarneajabdayruzamazorimni
Meningkimug’bachalardurharifijur’akashim
Zrozumiesz,egdyciaospoczniewgrobie,
zaprosztamtepijanychprzyjació.Powiedz!
Navoiyo,magaridborgardiniyuzdin
Yug’aynadomatuhasratbilato’kulsayoshim.
ONawoiu,nieszczsnypyku,czyzostan
zmytetwojekrwawezy,bynietskni,powiedz!
162
163
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Hajrtoshiningko’kumtuldog’idinkuyditanim,
Ohkim,ko’kurdo’tibirlatutashtixirmanim.
Odsinychranrozkizginemwbiaydzie.
Nocjeszczebuchaogiezran,jakbybydzie.
Tiyrakulbamichrao’tsoldifiroqing,voykim,
Yorudikuymako’tibirlaqorong’umaskanim.
Owietlionmojtsknot,aspodstrzechydomu
wydobywasigstydymiprzymidzie.
Nildinxolualifyuzuzratonaqshaylading,
Dog’kuydurmakishimbo’lmish,alifkesmakfanim.
Jestewiotkajakalif,apieprzykklejnotem
twoim.Patrznaciebiezuwielbieniem,codzie.
Ishqarobo’ldumg’aniy,ko’nglumaropaykonidin
Kim,to’lupturuljavohirbirlaushbumaxzanim.
Przyozdobibymzotymipatkamiró.
Alecó,opuciaonamniewbiaydzie.
Zarvaraqbirlabezabdurgulyuzin,vah,turfako’r
Kim,bahorichrahazonzohirqilipturgulshanim.
ONawoiu,swympiknemprzesoniamiwiat.
Terazmówijakderwisz:„Przeklinamtamtendzie”.
Emino’lmanxonaqohuxilvatichraujbdin,
Zohido,mayxonamulkim,kupichidurma’manim.
EyNavoiy,ulxatetmishro’zgorimniqora,
Tongemasyirtuqyoqabirlaqalamdekshevanim.
164
165
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Tunoqshombo’ldiyukelmasmeningsham’ishabistonim,
Buanduho’tidinhardamkuyarparvonadekjonim.
Nastaaciemnanoc.Gdziejeste,mójPromyku?
Warzewiecyponiema.Ogrzejmnie,Promyku!
Neg’amko’rguzsako’ksumporasinchokigiribonim,
Ko’runmasbo’lsako’ksumyarasidindog’ipinhonim.
Mampodarteubraniejakbiedak.Uwzisinamnielos.
Pocieszmnieiwskadrogwciemnoci,Promyku!
G’amidindurrimaknundek,sirishkimoqtiJayxundek,
Muzayyanqildigardundekjahonniashkig’altonim.
zywielkiejakpery,jakuDaihunaroni.
Zgubiony,oczybezez,wska,gdziei,Promyku!
Falakhamto’ldikavkabdin,quyoshhamtushtiashhabdin,
Kelibtushmasbumarkabdinmeningxurshidiraxshonim.
Socezaszozahoryzontem,wstaygwiazdy.
Wieleichwieci,leczgdziejeste,mójPromyku?
Jahonnizulmatettichah,buzulmatichrao’lgum,vah,
Mangabo’lsangneHizrirah,yetib,eyobihayvonim.
Wzamieniugubisisoce.Toniemgawstaje.
Mejkiczarnejaknoc.Gdziejeste,Promyku?
Demako’ktinquyoshketmish,falakkatiyralikyetmish,
Uloyhajridatoretmishfalaknidudiafg’onim.
GdybyNawoijujrza,mógbyumrzewtnoc.
Nieaowabystuy.Wzdycha:„MójPromyku”.
Navoiykebihijrondin,buoqshomo’ldumafg’ondin,
G’amimyo’qbuylayuzjondin,yetibgarkelsajononim.
166
167
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Aqlujonqasdidako’rdumulko’zumujgonniham,
Chektimulmujgonuko’zollidaaqlujonniham.
Jejoczyzwiodymojeserceirozsdek.
Wnetotworzyemprzedniduszirozsdek.
Novakingetkachqiziqko’nglumyig’ochinkuydirib
Qatrayisuyanglig’oshomayladipaykonniham.
Twastrzaatrafiameserceispona.
elaznygrotnadaltkwi,przygwo
dzirozsdek.
Ko’zyoshimniqonqilib,bag’rimsuettingeyfiroq,
Yo’qkiyolg’uzsuniqonqilding,suqildingqonniham.
Rozko,zawied
mo,zmieniatrzewiawwod.
Ikrewtemamwodnist,wodnistyrozsdek!
Ishqdashtidaquyundekhoksoringmen,gahe,
Istasangushshoqni,yodetbusargardonniham.
Wiesz,krcsitujakpiaszczystywirpostepie.
Gdybymniewspomniaa,wrócibyrozsdek.
Go’ydekboshimnecharaxshingayog’izarbidan.
Po’yaqilg’an,gahgaheyetkurangachavgonniham.
Jakdugotwójkobdziekopamojgow?
Czygrywpolo—wczawgan—wzbronirozsdek?
Eytavongar,nechakimqasringniqildingzarnigor
Asruholiyko’rmadarvesho’ltururvayronniham.
O,ty,peri,strojnawszatyzezotogowia,
niewystarczycimachataimójrozsdek?
Ko’nglumolibbordinguqolmishmangabirxastajon,
HarqachonkelsangNavoiytopshururqolg’anniham.
Gdyodchodzia,chciaejejoddaswdusz,
Nawoiu,lecznieoddawaj!Radzirozsdek!
168
169
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Ashraqatminaksishamsilka’sianvorulxudo,
Yoraksinmaydako’r,debjomdinchiqtisado.
Powiedziamidziprawdmójdruh—puchar:
„Twójprzyjacielzatrusiwinem”.—Takmirzekpuchar.
G’ayrnaqshidinko’nguljomidabo’lsazangiam,
Yo’qtur,eysoqiy,mayivahdatmasallikg’amzudo.
Ajanadniewinawidztwarzprzyjaciela.
„Samwylecztsknot”—mówi,widzcpuchar.
Eyxushulmaykim,angazarfo’lsabirsing’onsafol,
Jomo’lurgetinamo,Jamshidaniichgangado.
Oddamtysicey,byczasbiegspokojnie,
aletylesamoyjestwarttakipuchar.
Jomumaygarbuyladur,uljomuchunqilmoqbo’lur
Yuzjahonhardamnisor,ulmayuchunmingjonfido.
PeenwinaDamszydowykielichbytylko
ndznskorup.Baczwicpilnienaswójpuchar!
Dayraroxushahlirasvobo’lg’ali,eymug’bacha,
Jomimaytutsangmenidevonadinqilibtido.
Modemumagowi,colniwiedzwtawernie
naleysinaszacze,wicpodniemypuchar!
Tokiulmaydinko’nguljomidabo’lg’achjilvagar
Chehrayimaqsud,mahvo’lg’ayhamuldammoado.
Amoewwiniezobaczyszliczkomiej?
To,cozniniezwizane,wnetpochoniepuchar.
Vahdatebo’lg’aymuyassarmaybilajomichrakim,
Jomumaylafzindeganbirismilaqilg’ayado.
Nawoiu,zapomnijopragnieniu!Strzegcy
wiernocirzek:„Chwalmdro!Winemnasypuchar!”.
Sengumonqilg’ondino’zgajomumaymavjuderur,
Bilmayinnafyetmabumayxonaahlin,zohido.
Tashnalabo’lma,Navoiy,chunazalsoqiysidin
«Ishrabuyoayyuhalatshon»kelurhardamnido.
170
171
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Zihihusnungzuhuridintushubharkimgabirsavdo,
Busavdolarbilakavnaynbozoridayuzg’avg’o.
WpustcenadwiatemunosisiTwepikno!
Gdynasgubilk,trwabezszwankuTwepikno.
Senitopmoqbasemushkildurur,topmaslig’osonkim,
Erurpaydolig’ingpinhon,valepinhonlig’ingpaydo.
Czyuniesieszkiedyzasontajemnicy?
ZakochanizazdroniepatrznaTwepikno.
Chamanotashgahigaotashinguldinchuo’tsolding,
Samandardekulo’tdinkulgabottibulbulishaydo.
Kiedykropledeszczuokrasiytwarzki,
anielskitrelsowikachwaliTwojepikno.
Neishgabo’ldibeoromko’zguaksidekMajnun,
Yuziko’zgusidaaksingniko’rguzmadiLaylo.
SzalonyMadnunwzwierciadlewidzitwarzLejli
inieodwracaoczu.Podziwiajejpikno.
Quyoshg’agahqizormoq,gohsorg’ormoqerurandin,
Kisun’ungbog’idaborulsifatyuzminggulira’no.
NiczymdlaWomykabyytysicedziewic,
gdyAzrakryaprzednimczarswójipikno.
Nedinyuzgulocharishqo’tidinbulbulkibiVomiq,
Yuzungdingaruzoribog’idagulochmadiUzro?
CzyzbdnieprzelewaFahradkrewnapustyni?
Czykochabytak,gdybynieSzirinpikno?
KalomingniagarShirinlabidaqilmadingmuzmar,
Nedinbasla’lo’lurFarhodningqonyoshidinxoro?
Socejanieje,leczbledniekuzachodowi.
Ty,Panie,twórcró,conieblednieichpikno.
Jamolingpartavidinsham’o’tigargulsitonermas,
Nedinparvonao’tichrao’zinsolurXaliloso?
O,gdybychojedencierróybynieczysty,
Nawoiu,toniemywypiewabyjejpikno.
Malohatbirlatuzdungsarvqadlarqomatin,ya’ni
Kimundoqzebbirlaulalifniayladingzebo.
Qanoatningdalilininzivoqilding,yanabirham
Dalilushbukiqoni’harfidinxalqayladinganqo.
Navoiyqaysitilbirlaseninghamdingbayonqilsun,
Tikanjannatgulivasfinqilurdagungerurgo’yo.
172
173
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Ey,mushafiruxsoringazalhattidininsho,
Debochayihusnungdaabadnuqtasitug’ro.
Tyjestzwojemmdrociprzedwiecznej.O,Panie!
Zapisamiprawdziwychprawjeste.O,Panie!
Zarrotaroharzarrakibor,zikringazokir,
Amtoraroharqatrakibor,hamdingago’yo.
KadaczstkabytównawiecznoCipamita.
MidzykroplamideszczusychaTwójgos,Panie.
Mashshotayihusnungdururulkim,nafasichra
Kunko’zgusinoqshomkulidinqildimujallo.
SukazdjazasonizwierciademTwoje
obliczesistao.Jakjeziorolni,Panie!
Kunshakliyuzungsajdasidinbo’ldimushakkal,
Tunturrasiqahringelidinbo’ldimutarro.
JaniejcelokinocytchnTwoimobliczem.
KrgsonecznygosiTwojchwa,Panie.
Sun’ungqilibonsubhniulnav’musha’bad,
Kimmehro’tiog’zidinetarharnafasifsho.
DoCiebiemoeprzyjdamaibiednyderwisz.
MdrzeciniepimiennyczczTweprawa,Panie.
Go’yokikuyarog’ziulo’thirqatidinkim,
Anjumdino’lurobilalargirdidapaydo.
Niedlaróy,dlaCiebiepiewasowik.
Imotylek,cowieci,chwaliCi,Panie.
Muhtojseningdargahingaxusravudarvesh,
Parvardaseningne’matingajohiludono.
O,Boe,sprawbyiNawoikochaszczliwie.
Ciebieniechchwalijegopoezja,Panie.
Gulyuzidabulbulseningasroringanotiq,
Sham’o’tidaparvonaseninghusnungashaydo.
Ushshoqaro,yorabki,Navoiyg’amaqome
Bergilki,seninghamdingabo’lsuntiligo’yo.
174
175
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Iloho,podshoho,kirdigoro,
Sangaochug’nihonuoshkoro.
O,Panienasz,Stwórco,SzachuNiebiaski,tywiesz
wszystko.Onaszychtajemnicachtedobrzewiesz.
Saburismibilaqilsangtajalliy,
QilibNamrudg’ayuzmingmudoro.
Tynasstrzeesz,wielbionyprzezwszystkichNimrodzie.
JakbardzoCiszanujemy,dobrzewiesz.
Qachonkimzohiryetsang«tanzi’ulmulk»,
Sikandarningbo’lubmag’lubiDoro.
Maowykazujeszwadcomziemi.Jakmity
AleksandraiDariuszaspali,dobrzewiesz.
Yo’lungmuhliktoshiyoqutiahmar,
Eshigingtiyragardimushkisoro.
DzikiTwejascewiecigwiazdapolarna.
Jakwanyjejblaskdlawdrowca,dobrzewiesz.
Suhobo’lsashabistoningdatoli’,
Bo’lubnuriquyoshdekolamoro.
O,wybacznam,Panie,grzechynaszewdziesdu.
JakkierowaPosacaznadziej,dobrzewiesz.
Navoiynafszulmotig’aqolmish,
Seno’lmayHizrirahchiqmoqne,yoro?!
Bardzoposmutniae,Nawoiu,wmrokuduszy,
epamiotobieniezginie,dobrzewiesz.
Qiyomatdagunohinafvyetarga
Rasulingnishafi’et,kirdgoro.
176
177
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Ulparivashkim,bo’lubmenzorusargardonanga,
Ishqidinolammangahayronumenhayronanga.
Zbóluzdziczaem!Jestemterazbezrozumu!
Dziwisiwokó:jakmonaybezrozumu?
O’qlaringdinharzamontaskintoparko’nglumo’ti,
Bordururbirqatrasuvgo’yokiharpaykonanga.
Zaagod
mgoryczioszczd
sercebiedne.
Twojejmiocipragn,jakdzieckobezrozumu.
Birdilovardurko’ngulkimg’amsipohiqalbida,
Ohinovaktozadog’idurqizilqalqonanga.
Jakilistciprzysa,abymniemiowaa?
Wiem!Kadacizazdrocipiknairozumu.
Novakiningparrupaykonidarangintuserur,
Yokiko’nglumdinchuparrono’tti,yuqmishqonanga.
Winiarnia—wysokwitynimdrychmagów,
niebo—Twojstrzech,soce—
ródemrozumu.
Nomayishavqumnenav’uloyg’aetgay,chunkimen
Elotino’qurhasaddinyozmadimunvonanga.
Nieofiarujeszsiebie,toporzumyloniej,
Nawoiu.Dajjejswójtalentinieszczd
rozumu.
Xizrxattingningajabyo’qsabzuxurrambo’lmog’i,
Labbalabchunkimsuvberurchashmayihayvonanga.
Eyxushomug’dayrikim,ziynatbilarif’atdabor
Mehrangabirshamsavuko’ktoqibirayvonanga.
Istamishbulbulvafoguldin,magarkimjoladin
Bag’riqotmishg’unchaningbaskimerurxandonanga.
Qilmag’onjoninfidojonong’ayetmasderemish,
EyNavoiy,ushbuso’zbirlafidoyuzjonanga.
178
179
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Sinsako’nglumdao’qungsurtubisig’qondinanga,
Paymasallikchirmag’aymenrishtayijondinanga.
Twastrzaawmymsercuwywoujegorzkiezy.
Gorcakrewtryskaazserca,azoczuzy.
Bodayila’lingmizojiruhparvardurbase,
Go’yiyomamzujetibsenobihayvondinanga.
Winopiteztwychustmogomniewnetpokrzepi,
awodayciawnetzmyabymegorzkiezy.
O’tiko’nglumshu’lasingahsokinetti,gohtez,
Gaho’tunbo’ldi,gahisuvurdipaykondinanga.
Chomojaranaponieywo,jakognisko,
ugasijmogszybkotylkotwojezy.
Dardug’ambo’stoniningtovusidurko’nglumqushi,
Gulbo’lubjismimdakesganna’lharyondinanga.
Smutnysadmiocijestjaksercebiednego
pawia.Zakwitnieonwnet,gdyosuszyszmezy.
Nekabutaryetaolurulquyoshg’a,nenasim,
Eyko’ngul,holingnii’lomaylaafg’ondinanga.
Ach,kiedytywmarzeniustanieszprzedmymwzrokiem.
Opuszczoczy,pocómaszwidziegorzkiezy.
Ko’zgatokirdixayolingsovug’ohimvahmidin,
Bog’lamishmenqo’ryoharsorimujgondinanga.
Nawoiu,ogniatwegosmutku,samotnoci,
ranserca,duszy,nieuleczadnezy.
EyNavoiy,yig’lamoqohimg’ataskinbermadi,
Vah,buneo’tturki,yo’qta’sirto’fondinanga.
180
181
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Vahkiishqingzohiretsamvahmeruro’lmakmanga,
Garnihontutsamdag’ijonxavfidurbeshakmanga.
Miogrozizagad.Sprowadzacierpienie.
Chobyskryjwsercu,teczekacicierpienie.
KelganermishulMasiho’lganlarintirguzgali,
Mentirig,vah,yaxshiroqbuumrdino’lmakmanga.
Nawetkamiemoeoywblaskuksiyca,
leczduszzastygwkamieczekacierpienie.
Juzvjuzvumni,fig’onkim,munfakettitiyg’ihajr
Birbiridinleko’zidurjuzviloyanfakmanga.
Poszczerbionyrozkmieczrozrywamipier,
gdygbiejrani,wtedytejemecierpienie.
Ko’nglumo’tidinyig’ochkuldur,bashokbirqatrasu.
Nogahulsho’xijafokeshotsabirnovakmanga.
Okrutnietrafiaszmnieczarustrzaami,
którespopielejmiduszirozpalcierpienie.
Oltuneziniberibkuygan«soyu»xolisbo’lur,
Neajabsarg’arsayuz,yetkansoyuemgakmanga.
O,gdziestwojestrzay?Odkryemjupier!
Proszotrujcstrza!Zgasicierpienie!
Chokaylarmenyoqaulqoshiyoniko’rgacho’q,
Kimxadanginotsahoyilbo’lmag’ayko’nglakmanga.
Niechhuraganniebytuirozkimiota
mymprochempopustyni!Niechajtrwacierpienie!
Bodahajridinoqarmishko’zlarim,eypiridayr,
Aylagilmayshishasidinsindurubaynakmanga,
Jeste,Nawoiu,niedowiarkiem.Losnauczy
ciniebawem,jakstrasznemoebycierpienie.
Sarsarihijron,vujudumxirmaninandoqsovur
Kim,fanoyo’lidasarsarbo’lmasunhamtakmanga.
EyNavoiy,garmangako’prakemasummidivasl,
Basnag’uushshoqidinjavrierurko’prakmanga.
182
183
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Shahrbiroyfurqatidinbaytulahzandurmanga,
Birgulira’nog’amidinbog’zindondurmanga.
Pustkwioniemiasto.Pytam:gdziejestmaluba?
Niemaró,leczskolce.Porzuciamnieluba!
Bazmiishratichrasizmayno’sheting,eydo’stlar,
Kimnasibulla’lilabhijronidinqondurmanga.
Wy,przyjacielewciucztujecieprzywinie.
Dlamniepozostaagorycz.Pytam:gdzieluba?
Chiqtiaqlufahmilasabruko’ngultanmulkidin,
Chiqmayinharlahzazahmatberguchijondurmanga.
Spokój,wiara,rozumporzuciymeciao.
Mkajestmtowarzyszk,anieluba.
O’qibaskimtandadur,tegmastanimg’ao’zgao’q,
Ulkio’qdebnolaqildim,emdiqalqondurmanga.
Sercecierpi,jakprzebitetureckstrza.
Przedtemjegopancerzembyamojaluba.
Uylarasvomenki,ko’yuko’chadaholimko’rub
Ba’zielgiryonuba’zihalqxandondurmanga.
Wciwloksizhab,eapaczeniejeden.
Innidrwicopytaj:„Gdziejesttwojaluba?”.
Hajridinbag’rimsuvdur,ulsuvarobolig’kibi
Dardumehnato’qidinbirnechapaykondurmanga.
Mówi:„Nawoiu,nierozstawajsizdusz!”.
Zapomnie?Duszauleciaa,tamgdzieluba!
Hurmujgoninagarsurtaydesaqilmonqabul,
Kimayoqdaorzuxorimug’ilondurmanga.
Mayichibtoatnifavtetmangki,ulo’ttobidin
Nechaboqsambahraholodog’ixirmondurmanga.
EyNavoiy,xalqder:jonber,vayokechishqidin,
Garchibudushvorerur,lekinulosondurmanga.
184
185
AliszerNawoiGazele
Alif — pierwsza litera w alfabecie arabskim, rysowana jako
cienkakreska.Doniejporównywaneswiotkiedziewczta.
Bahram — jeden z mitycznych wielkich szachów iraskich.
MoeoznaczarównieplanetMars.Toiminosiowedug
legendwielubitnychrycerzyizacnychkrólów.
Burak(byskawica)—rumak,naktórymprorokMahometuda
siwpodródoniebaorazzMekkidoJerozolimy,gdziespot
kasizarchanioemDibrailem.Byonniecowikszyodosa
i mia biae skrzyda przy nogach. Czsto przedstawiany by
takezkobiectwarz,uszamiosa,tuowiemkoniaiogonem
pawia. Na Buraku uda si Mahomet z Mekki do jerozolim
skiegomeczetuAlAksanaWzgórzuwitynnym,gdzieuzyska
pierwsze objawienie boskie. Drugie to wniebowstpienie Al
MiradwtrakcietegospotkaniazBogiemuzyskawskazówki,
jakmajwygldapodstawowerytuaymuzumanów.Wmiej
scu, gdzie wedug tradycji nastpio wniebowstpienie, stoi
dziKopuanaSkale.
Czawgan—tadyckaodmianagrywpolo.
Dastan—klasycznyutwórmuzykilubpoezjiperskiej;instru
mentalnylubpiewany.
Daihun—dawnanazwarzekiAmuDarii.
Damszyd—zgodniezmitologiperskmiabyczwartym
królem ludzkoci, po mierci za obj panowanie w krainie
umarych.WeduglegendyywczasachNoegoijakNoenie
stroniodwina,abymoeby,jakBachus,jegotwórc.Dem
iDamjesttouywanyskrótoznaczajcypuchardemszydowy.
Wpoezjisufickiejówpucharoznaczaserceczowiekaprzepe
nionemiocidoBoga.Napocztkupanowasprawiedliwie,
pó
niej popad w grzech pychy, co doprowadzio do buntu
poddanych. Z jego osob wi si liczne legendy, np. o jego
kielichu—zwierciadleBogalubocudownymsztylecie.Wjego
kielichumonabyozobaczywszystkietajemnicewiata.By
legendarnymprotoplastdynastiiSaffarydów.
Fahrad i Szirin — bohaterowie poematów perskich poetów
Nizamiego(NizmadDnAbMuhammadIlysibnYusfibn
ZakibnMuayyidNizmGanjav(1141–1209)zGandy,Amira
KhusroDahlavi(1253–1325)iNawoia.SzirinznaczyPikna.
Nimrod—olbrzymwystpujcywmitologiiydowskiejiislam
skiej;odpowiednikAtlasa.KilkukrotniewzmiankowanawBiblii
m.in.jako budowniczy wiey Babel. Traktowany jesttejako
legendarnymyliwyiwadcaMezopotamii.
Harun—HarunarRaszid(763–809),pityinajbardziejznany
kalif z dynastii Abbasydów, ojciec kalifów Al–Mamuna i Al
Amina. Jeden z najwybitniejszych wadców muzumaskich,
mecenasnaukiisztuki.
186
187
AlisherNavoiyG’azallar
AliszerNawoiGazele
Hyzr—legendarnebóstwostrzegceiprowadzceAleksandra
WielkiegowczasiepodbojuAzjiprzezpustynie.Obajbohate
rowiewyruszylikiedynaposzukiwaniewodyycia.Aleksander
zagubi drog i tylko Hydr trafi do podanego róda i pi
wodniemiertelnoci.WeduglegendHyzrpotrafipiwod
z podziemnych zbiorników i dlatego równie by te symbo
lemistotyniemiertelnej.AlHaziroznacza„zielony”—bohater
tenzanurzasicopitekwMekce,wwodachniemiertelnoci
iztegopowoduprzyswoitbarw.
Isa—IsabinMarjam,arabskieimuzumaskieimijednego
zprorokówislamu—Jezusa.Jegoimijestwspominane26razy
wKoranie.
Kibla—kierunekdoMekki,wktórymmuzumaniepowinni
zwracasipodczasmodlitwy,wyznaczanywbudowaniume
czetówlubwosobistejmodlitwie.
MadnuniLejla—modzieniecoimieniuQajsiLeilazako
chalisiodpierwszegowejrzenia.Miochopakabyataksilna,
e ludzie nazwali go Madnunem, czyli optanym przez ze
duchy—dinny.Plotkiludzisprawiy,ezakochaniprzestali
siwidywa.Madnunzacz ukadapienioswojejmioci
doLejliiwóczysismutny,piewajcjewszystkim,których
napotka. Ojciec chopca uda si do rodziców Lejli w swaty.
Odmówionomujednakdziewczyny,mówic,eQajsoszala,
a swoim zachowaniem szarga jej dobre imi. Ojciec wzi go
wtedynapielgrzymkdoMekkiwnadziei,etopomoemu
zapomnie, lecz na próno. Mio jego i szalestwo jeszcze
bardziejsiwzmogy.OjciecLejlizadbawicoto,abyzako
chanisiniespotykali.Madnunzaporzuciwszystkoiudasi
napustyni,gdzieywróddzikichzwierzt.Mio,araczej
rozkawmiocijestchybanaczelnymtematemtegoiwielu
innychperskichpoematów.Zakochani,pacz,szlochaj,jcz
w rozce, ale gdy si spotkaj, szczcie ich siga apogeum.
Jest ono jednak krótkotrwae i niedugo znów s rozdzieleni
przezzyloslubokrutnychludzi.Bdzpopustyniachibez
kresnychstepach,wyndzniali,chorzy,alezawszemajprzed
oczymaobrazukochanejosoby.
Mihrab—niszawmeczecielubsalimodlitw,zwyklenaplanie
póokrgymlubwielobocznymznajdujcasiporodkuciany
kibli.WskazujekierunekMekki.Zwyklejestbogatozdobiona.
Musalsal—wjzykuperskimznaczykontynuuj,róbtakdalej.
Peri—nadprzyrodzonaistotapcieskiej,utworzonazognia,
wystpujcawperskiejtwórczociludowej;wprzenoni:pikna,
penawdzikudziewczyna—anio.
Sulejman—biblijnykrólSalomonwKoranieuwaanyjestza
proroka.WedugmuzumaskiejtradycjiSalomonbyjednym
znajwikszychwadców.Odznaczasiwrodzonsprawiedli
woci.Byobdarzonywielkmdrociiwiedzmagiczn.
SzachAbuilGhaziibnBajkara—HusajnBajkara(14381506),
timurydzkiszachipoeta,jakoswojstolicobraHerat.Miasto
to w owym czasie rywalizowao bogactwem z Samarkand.
188
189
AlisherNavoiyG’azallar
HusajnBajkararzdzi:Uzbekistanem,Chorosanem,Turkiesta
nem,TadykistanemiokresowoPersj.Bymecenasemsztuk
inajegodworzeprzebywali,pozaAliszeremNawoiem,Behzed,
Dami,SzachMuzafariinniwybitnitwórcyzcaejAzjiCen
tralnej.
WamykiAzra—parakochanków,którychprzygodyopisaper
skipoetazXIwiekuAbulQasimHassanibnAhmad'Unsurii
Balkhi.Wtektenwystpujewpoezjirednioperskiejinowoper
skiej,jakrówniewliteraturzetureckiej.Wamyk,nasuchawszy
si opowiada podrónych o córce królewskiej zakochuje si
wniejiwyrusza,abyjodszuka.Podrodzeprzeywaszereg
niebezpiecznychprzygód.NakocuodnajdujeAzrikochan
kowiepobierajsi.
190

Podobne dokumenty