EKES info - Europa.eu

Komentarze

Transkrypt

EKES info - Europa.eu
o ch!
f
in ka
S
E zy
K
E ję
22
w
ISSN 1830-5148
Styczeń 2010/1 – wydanie specjalne PL
EKES info
OD REDAKCJI
Drodzy
Czytelnicy!
Skończył się dziesięcioletni
okres targowania się między
insty tucjami. Rozpoczyna
się nowa era. „Nowy” to dziś
bardzo modne słowo: wszedł
w życie nowy traktat, obsadzono nowo utworzone stanowiska, wybrano nowych posłów do Parlamentu Europejskiego, nabiera
kształtu nowa Komisja, otwarto nową rundę polityczną, wyznaczono
nowe priorytety.
W ciągu ostatnich pięciu lat ustępująca ze stanowiska komisarz UE
Margot Wallström zmieniła sposób komunikowania się instytucji europejskich. Wprowadziła dwustronną komunikację, która polega na słuchaniu, odpowiadaniu na pytania i zbliżaniu się do ludzi.
Jeżeli wszystko przebiegnie zgodnie z życzeniem przewodniczącego
José Manuela Barroso, w nowej Komisji Europejskiej za komunikację
i obywatelstwo będzie odpowiedzialna Viviane Reding. Cieszę się z tego
wyboru i z niecierpliwością oczekuję na nawiązanie współpracy. Z radością przyjmuję również wybór Rodi Kratsy na stanowisko wiceprzewodniczącej grupy międzyinstytucjonalnej ds. informacji. Cieszymy się,
że komunikacja i obywatelstwo – dwie współzależne kwestie – w coraz
większym stopniu łączą się ze sobą na szczeblu instytucjonalnym. Oba
te obszary działania mają bowiem na celu zaangażowanie obywateli oraz
przedstawienie ich opinii i obaw.
To banał, ale komunikacji nie można oddzielić od dobrej polityki.
W UE mamy dobrą politykę, widzimy, jakie są jej efekty w czasie kryzysu,
a jednak bardzo trudno informować o tym obywateli.
Obecnie kończę pracę nad nową strategią komunikacyjną Komitetu.
Pragnę przejść od informowania do prawdziwej komunikacji.
EKES zajmuje bardzo uprzywilejowaną pozycję. Jako organ doradczy
cieszy się dużą swobodą wypowiedzi i refleksji. Członkowie – najcenniejszy atut EKES-u – są głęboko zakorzenieni w społecznościach krajowych,
lokalnych i regionalnych i wywodzą się z różnych grup społecznych, co
daje im niezrównaną wiedzę i kompetencje. Te dwa czynniki stanowią
ogromną wartość z punktu widzenia elastycznej i otwartej komunikacji,
umożliwiają bowiem EKES-owi reagowanie na bieżące wydarzenia. Sukces osiągniemy jednak tylko wtedy, gdy wszyscy będziemy odpowiedzialni
za komunikację.
W naszym wniosku dotyczącym nowej strategii apeluję również
o wzmocnienie synergii między instytucjami europejskimi w celu komunikowania na temat Europy.
Wszyscy znajdujemy się w podobnej sytuacji i powinniśmy zmierzać
w tym samym kierunku. Dlatego też partnerstwo jest kluczem do komunikacji. Mieliśmy wiele dowodów na jego wartość dodaną i przydatność,
zwłaszcza w okresie poprzedzającym szczyt klimatyczny w Kopenhadze.
Jean-Jacques Rousseau stwierdził niegdyś, że wyobraźnia jest siłą napędową wszelkiej działalności politycznej. W nadchodzących latach musimy
dowieść naszej wyobraźni i odwagi, dążąc do lepszych wyników w trosce
o naszych obywateli i silniejszą Europę, co może się udać tylko wtedy,
gdy komunikacja dorówna naszym osiągnięciom.
Irini Pari
Wiceprzewodnicząca EKES-u
odpowiedzialna za komunikację
DO ODNOTOWANIA W TYM WYDANIU
28 stycznia br.:
EKES: wysłuchanie
publiczne „Dostęp
do kredytu: pułapki
i zagrożenia”
17–18 lutego br.:
Sesja plenarna EKES-u
15 marca br.:
2
3–6
7
8
Poglądy społeczeństwa
obywatelskiego na temat
energii jądrowej: możliwości
i zagrożenia
Wydanie specjalne: Europejski
Rok Walki z Ubóstwem
i Wykluczeniem Społecznym
Razem w kierunku nowej
kultury mobilności
w mieście
Nagrody dla projektantów za
Europejski Dzień
twórczą wizję zrównoważonej
EKES info – styczeń 2010/1 – wydanie
specjalne
Konsumenta
przyszłości
Europejski Komitet
Ekonomiczno-Społeczny
Pomost między Europą a zorganizowanym
społeczeństwem obywatelskim
Prezydencja hiszpańska – Europa powraca
Hiszpania, obejmująca przewodnictwo
w Unii Europejskiej 1 stycznia 2010 r.,
będzie pierwszym krajem kierującym
UE na podstawie przepisów nowego
traktatu z Lizbony, który wszedł w życie
w zeszłym miesiącu. Będzie to więc czas
zmian – przejście od traktatu z Nicei do
nowego etapu rozpoczętego wraz z traktatem lizbońskim. „Okres hiszpańskiego
przewodnictwa charakteryzować będzie
wdrażanie traktatu z Lizbony” – stwierdził
premier Hiszpanii José Luis Rodríguez
Zapatero na spotkaniu z posłami do Parlamentu Europejskiego. Dlatego też od
Hiszpanii oczekuje się podjęcia pierwszych kroków w kierunku praktycznego
zastosowania nowych możliwości i struktur przewidzianych w traktacie.
Program prezydencji hiszpańskiej
został przygotowany przez Hiszpanię we
współpracy z Belgią i Węgrami – dwiema
kolejnymi prezydencjami.
Na pierwszy plan wysuwają się kwestie gospodarcze
Najważniejszym priorytetem będzie
ożywienie gospodarki i pobudzenie tworzenia miejsc pracy. Kryzys, który zaczął się
w 2008 r., wystawił na ciężką próbę gospodarki europejskie, w tym Hiszpanię, gdzie
bezrobocie oscyluje wokół 20%. Jak podkreślił José Luis Rodríguez Zapatero, jeśli
Europa nauczyła się czegoś z kryzysu, to na
pewno tego, że koordynacja jest niezbędna
do sprostania wyzwaniom płynącym z globalizacji gospodarki. „Jeśli wewnątrz Unii
mamy wspólny rynek i wspólną walutę, to
musimy również dysponować wspólnym
procesem zarządzania gospodarczego” –
powiedział premier. Deklaracja ta pojawia
się w odpowiednim momencie, jako że
w traktacie lizbońskim przewidziano ­większą
koordynację strategii gospodarczych, co
przyspieszy ożywienie gospodarki.
Ponieważ ryzykowne działania sektora
finansowego są częściowo odpowiedzialne
za kryzys, prezydencja wzywa do lepszej
regulacji i nadzorowania rynków finansowych, a zwłaszcza do niezwłocznego
powołania Europejskiej Rady ds. Ryzyka
Systemowego i nowych europejskich organów nadzoru.
Zgodnie z programem przedstawionym
przez prezydencję hiszpańską przegląd
strategii lizbońskiej jest najważniejszym
zadaniem. Obecny kryzys w połączeniu
z szybkim starzeniem się społeczeństwa po­woduje, że kompleksowy program reform
staje się coraz pilniej potrzebny. Konieczne
jest znalezienie nowego, zrównoważo­­nego i innowacyjnego modelu gospodarki,
który kierowałby się zasadami ekologii,
opierał na ideałach solidarności i był
w stanie konkurować na świecie. Nowa strategia ma w szczególności złagodzić negatywne skutki kryzysu finansowego i gospodarczego, a gdy zostanie lepiej powiązana
z polityką spójności, pomoże biedniejszym
regionom i grupom w nadrabianiu strat.
Ponadto będzie wspierać innowacyjność
jako metodę na osiągnięcie wzrostu i stworzenie miejsc pracy. Ponieważ rok 2010
został ogłoszony Europejskim Rokiem
Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Spo-
łecznym, prezydencja zwróci szczególną
uwagę na osoby bezrobotne i najbiedniejsze. Zamysłem nowej strategii jest usprawnienie systemu zarządzania, wyznaczenie
realistycznych celów na następne dziesięć
lat, odnowienie programu realizacji oraz
większe zaangażowanie zainteresowanych
podmiotów, szczególnie na szczeblu lokalnym i regionalnym. Hiszpania i dwa kolejne
państwa, które będą sprawować przewodnictwo w UE, pragną nie tylko zapewnić
prawidłowe funkcjonowanie jednolitego
rynku, lecz również w pełni zintegrowany
rynek wewnętrzny.
Ekologiczna gospodarka
Uczynienie różnych kierunków polityki
europejskiej jak najbardziej przyjaznymi dla
środowiska – to nadrzędny cel nadchodzących prezydencji. Ochrona środowiska nie
jest już celem samym w sobie, lecz środkiem
zwiększenia wzrostu i zatrudnienia. Ekologiczne miejsca pracy, ekologiczne innowacje
oraz pojazdy elektryczne będą opracowywane i promowane w sposób, który pozwoli
na ożywienie gospodarki. Zostaną nasilone
działania zmierzające do propagowania
odnawialnych źródeł energii i wydajnych
energetycznie budynków oraz zachęcające
do korzystania ze środków transportu przyjaznych dla środowiska. Instrumenty podatkowe zostaną poddane ocenie pod kątem
tego, do jakiego stopnia wspierają energooszczędne produkty. Mimo że „zielona”
rewolucja z pewnością zmniejszy uzależnienie Europy od paliw kopalnych, kwestia
bezpieczeństwa dostaw energii pozostanie
>>> str. 2
Europejska inicjatywa obywatelska –
nakłonić Europę do działania!
Traktat lizboński umożliwia Europejczykom nowy sposób wyrażania opinii.
W ramach inicjatywy obywatelskiej po
uzyskaniu miliona podpisów można
wezwać Komisję do przedłożenia odpowiedniego wniosku w celu rozwiązania
problemu, który zdaniem obywateli został przeoczony. Była przewodnicząca
EKES-u Anne-Marie Sigmund w wywiadzie dla „EKES info” przedstawia szczegóły tej inicjatywy.
niż o zwykłe konsultacje w sprawie konkretnego wniosku Komisji. To dla mnie
duży sukces, gdyż demokracja uczestnicząca była jednym z głównych haseł mojej
kadencji na stanowisku przewodniczącej
EKES-u w latach 2004–2006.
EKES info: Była Pani obserwatorem prac
Konwentu Unii Europejskiej, który jako
pierwszy wpadł na pomysł umieszczenia
zapisu o inicjatywie europejskich obywateli w traktacie konstytucyjnym. Jest Pani
znana jako gorąca zwolenniczka tego
pomysłu. Jaka jest obecna sytuacja?
EKES info: Jakie zmiany dla organizacji
społeczeństwa obywatelskiego i ogółu
obywateli przynosi ze sobą nowy traktat?
Anne-Marie Sigmund: Po raz pierwszy
traktat europejski dokładnie wyjaśnia, że
polityka europejska nie opiera się jedynie na głosach oddawanych co kilka lat
przez Europejczyków i na pozostawieniu
późniejszej działalności politykom. Nowy
traktat wprowadza artykuł na temat demokracji uczestniczącej i dialogu z obywatelami, które mają towarzyszyć demokracji
pośredniej. Mówi on również o koncepcji
Anne-Marie Sigmund
dialogu obywatelskiego między samymi
organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, a także między tymi organizacjami
a instytucjami UE. Wszystkie instytucje
będą musiały wzmóc wysiłki i nawiązać
zorganizowany, stały dialog z obywatelami
oraz organizacjami społeczeństwa obywatelskiego, przy czym chodzi o coś więcej
Anne-Marie Sigmund: Idea ta została
zaczerpnięta z traktatu konstytucyjnego,
a traktat lizboński przedstawia podstawowe zasady inicjatywy obywatelskiej.
Ale UE musi jeszcze opracować szczegóły: jaką liczbę państw członkowskich
można określić jako „znaczną”? W jaki
>>> str. 2
www.eesc.europa.eu
1
EKES
w Kopenhadze
Konferencja klimatyczna, która odbyła
się w Kopenhadze w dniach 7–18 grudnia, oficjalnie była 15. Konferencją Stron
Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, choć znana
jest raczej jako konferencja kopenhaska
lub konferencja klimatyczna. W czerwcu
każdego roku konferencja ta odbywa się
w Bonn, a w grudniu w innych miejscach,
np. w 2007 r. zorganizowano ją na Bali,
w 2008 r. – w Poznaniu, a w 2009 r. właśnie
w Kopenhadze.
W ostatnich latach Komitet poświęcał wiele uwagi kwestiom związanym
z klimatem, stale apelując do Komisji,
by doprowadziła do zmniejszenia emisji
dwutlenku węgla, powodujących globalne
ocieplenie klimatu. Zorganizowano wiele
imprez i sporządzono serię opinii, a ukoronowaniem tych prac stała się rezolucja
pt. „Nie ma odwrotu”, przyjęta zdecydowaną większością głosów na sesji plenarnej w listopadzie 2009 r. Dokument ten,
przedstawiający stanowisko Komitetu
wobec sytuacji klimatycznej, stwierdza,
że konieczne jest utrzymanie celu polegającego na zmniejszeniu emisji CO 2
w obrębie UE o 30% do roku 2020.
Pierwszy tydzień konferencji kopenhaskiej upłynął na pracach technicznych
i przygotowaniach. Po oficjalnym otwarciu w obecności wszystkich uczestników
przedstawiciele stron biorących udział
w negocjacjach (UE i poszczególnych
państw) spotykali się w różnych grupach
i podgrupach, aby przygotować decyzje,
które politycy mieli przyjąć w drugim
Poglądy społeczeństwa
obywatelskiego na temat energii
jądrowej – możliwości i zagrożenia
tygodniu konferencji. Negocjacje te
odbywały się za zamkniętymi drzwiami,
a udział w nich wzięli tylko nieliczni
spośród 15 tys. gości. Wśród uczestników byli również obserwatorzy z państw
należących do ONZ, z których prawie
200 wysłało swych przedstawicieli, oraz
organizacje pozarządowe i inne grupy
interesów, dla których była ona okazją
do promowania ich celów, wywierania
wpływu na decydentów i zaprezentowania
się szerszej publiczności.
Przeciętny dzień prac konferencji przebiegał następująco: 1 posiedzenie plenarne,
2 posiedzenia tworzonych ad hoc grup
roboczych, 5 posiedzeń grup nieformalnych, 16 posiedzeń różnych grup krajów,
8 posiedzeń organizacji mających status
obserwatorów, 39 konferencji prasowych,
22 imprezy towarzyszące, 7 prezentacji
naukowych. Dodatkowo różne kraje lub
grupy krajów organizowały prezentacje
i dyskusje (np. UE i Brazylia zorganizowały
ich po 9, Chiny – 3, a Niderlandy – 7).
Wszystkie te imprezy odbywały się
w ogromnym centrum konferencyjnym,
lecz brak miejsca spowodował, że część
z nich przeniesiono ostatecznie do samej
Kopenhagi.
Delegacja trzech członków EKES-u
wzięła udział w drugim tygodniu prac
konferencji w dniach 13–18 grudnia.
Formalnie EKES nie miał statusu negocja-
tora w konferencji, lecz był na niej obecny
z dwóch powodów: aby zaprezentować
szerszej publiczności swoje dotychczasowe prace podsumowane w rezolucji
pt. „Nie ma odwrotu” i by zorganizować
imprezę towarzyszącą. Impreza taka wiąże
się zwykle z minikonferencją trwającą do
dwóch godzin: po prezentacjach kilku
­prelegentów odbywa się debata z udziałem publiczności.
Impreza towarzysząca zorganizowana
przez EKES 18 grudnia dotyczyła PKB
oraz alternatywnych wskaźników dobrobytu. Na pierwszy rzut oka może ma to
niewielki związek ze zmianami klimatu,
lecz w istocie cały system mierzenia wzrostu i dobrobytu ma ogromny wpływ na
decyzje polityczne. Aby impreza towarzysząca spotkała się z zainteresowaniem,
musiała mieć atrakcyjny i odpowiednio
zrealizowany program. Lista prelegentów
była imponująca: obejmowała osobistości ze świata naukowego oraz decydentów
wysokiego szczebla potrafiących doskonale nawiązywać kontakt z publicznością.
Następnym krokiem było więc przyciąg­
nięcie dużej i żywo reagującej grupy
odbiorców. W tym celu rozdano broszury
informacyjne, rozwieszono afisze, wykorzystano wszelkie dostępne kontakty oraz
zapewniono jedzenie i napoje. Podczas
imprezy, na której istnieje tak duża konkurencja, wszystko musi być dopięte na
ostatni guzik. (ja)
●
Wraz z zakończeniem szczytu w Kopenhadze nadszedł właściwy moment na zastanowienie się, w jaki sposób energia jądrowa
mogłaby pomóc nam w realizacji celów
przyjętych przez społeczność międzynarodową. Komitet zawsze stał na stanowisku,
że energia nuklearna jest jednym z rodzajów energii niskoemisyjnej i nie należy jej
z założenia odrzucać. Trzeba rozpocząć
dogłębną i szczegółową debatę o energii
jądrowej, w której powinny uczestniczyć
wszystkie zainteresowane strony: przedsiębiorstwa, pracownicy, stowarzyszenia,
a także obywatele Europy. Celem takiej
debaty jest podniesienie świadomości
mieszkańców UE, ponieważ dzięki temu
decydenci polityczni będą podejmować
wyważone, przyszłościowe i sprawiedliwe
decyzje.
Zorganizowana 30 listopada 2009 r.
przez sekcję TEN konferencja zatytułowana „Energia jądrowa – jak związane
z nią możliwości i zagrożenia postrzegają
Europejczycy, społeczeństwo obywatelskie
i zainteresowane podmioty” była przede
wszystkim kontynuacją wcześniejszych,
systematycznych wysiłków Komitetu
zmierzających do zwiększenia przejrzystości debaty na temat energii jądrowej.
Ciąg dalszy ze str. 1 – Prezydencja hiszpańska – Europa powraca
zewnątrz. Dlatego prezydencja hiszpańska
wzywa Unię do zajęcia jednolitego sta­
nowiska wobec dostawców oraz państw
tranzytu i państw konsumentów.
Europa jako światowy partner –
teraz albo nigdy
nadal w centrum uwagi. W tym kontekście
prezydencja hiszpańska wzywa do solidarności między państwami członkowskimi na
wypadek sytuacji nadzwyczajnej i zachęca
do budowania gazociągów oraz przyłączy
energii elektrycznej w UE.
Mając na uwadze, że ponad połowa
energii w Unii Europejskiej pochodzi
z importu, a lwia część węglowodorów
znajduje się w sąsiedztwie Europy, zajęcie się kwestiami energetycznymi wymaga
podjęcia przez UE poważnych działań na
Jesteśmy obecnie świadkami ważnych
przemian na arenie międzynarodowej.
Stany Zjednoczone nadal pozostają jej
głównym podmiotem, ale Chiny i inne
wschodzące potęgi coraz bardziej zyskują
na znaczeniu. Niektórzy obawiają się, że
G2, czyli grupa USA–Chiny, będzie kształtować przyszły porządek światowy. Jeśli
chodzi o Unię Europejską, to premier
Hiszpanii sam przyznaje, że „obecnie
nadal nie jesteśmy nawet sumą naszych
poszczególnych członów”.
Traktat lizboński z pewnością wzmacnia potencjał Unii, jeśli chodzi o jej
WIADOMOŚCI O CZŁONKACH KOMITETU
Mario Sepi otrzymał honorowe wyróżnienie bułgarskiej RSG
Mario Sepi, przewodniczący
EKES-u, otrzymał z rąk przewodniczącego bułgarskiej
rady społeczno-gospodarczej
Łałka Dulewskiego honorowe
wyróżnienie za wkład w rozwój zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego.
Jest to najwyższe odznaczeMario Sepi
nie przyznawane w Bułgarii
ważnym osobistościom, które aktywnie przyczyniły się do
propagowania wartości dialogu obywatelskiego. Ceremonia
odbyła się w Sofii 27 listopada br. przy okazji corocznego posiedzenia przewodniczących i sekretarzy generalnych rad krajo-
2
oddziaływanie na arenie międzynarodowej, gdyż zmiany instytucjonalne
dotyczące zewnętrznego wymiaru UE to
jedna z największych nowości. Utworzono
stanowiska przewodniczącego Rady Europejskiej i wysokiego przedstawiciela Unii
do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, jak też Europejską Służbę
Działań Zewnętrznych, pierwowzór europejskiej służby dyplomatycznej. Mając na
uwadze potencjał stworzony przez traktat
oraz zgłoszoną przez prezydencję Hiszpanii gotowość do zmierzania w kierunku
skutecznego multilateralizmu i uczynienia
z UE światowego lidera, można oczekiwać
istotnych zmian w tym obszarze.
Premier Hiszpanii José Luis Rodríguez
Zapatero powiedział niedawno: „Europa
była i nadal jest udanym projektem [...].
Nie jesteśmy jednak do końca usatysfakcjonowani. Chcemy więcej [...]. Europa
powraca”. Program prezydencji stanowi
dowód chęci do działania. (mb)
●
wych i EKES-u, podczas którego uczestnicy przyjęli deklarację
pt. „Europejski rynek pracy: środki walki z kryzysem”. (jr)
Tomasz Jasiński na czele europejskich młodzieżowych
związków zawodowych
Składamy gratulacje Tomaszo­wi Jasińskiemu (Grupa Pracowników, Polska), który został
wybrany na przewodniczącego
Komisji Młodych Europejskiej Konfederacji Związków
Zawodowych (ETUC). Komisja Młodych opracowuje programy działania i wpływa na
Tomasz Jasiński
prace ETUC w taki sposób,
by konfederacja w swej polityce, w swych strategiach i opiniach
uwzględniała poglądy i potrzeby młodych ludzi. (mb)
Konferencja ta została zorganizowana
w ramach Europejskiego Forum Energii Jądrowej (ENEF), powołanego przez
Komisję w 2007 r. János Tóth jest przewodniczącym grupy ds. przejrzystości, zaś
kilkoro członków EKES-u bierze udział
w pracach grup analitycznych ENEF-u
ds. możliwości i zagrożeń.
Wiele osób reprezentujących liczne
organizacje wzięło udział w konferencji
i dyskutowało na temat konkurencyjności energii jądrowej i jej wpływu na
ceny elektryczności oraz na temat obaw
związanych z zarządzaniem odpadami
jądrowymi. Głównymi prelegentami byli
m.in. Dominique Ristori, wicedyrektor
generalny DG TREN, oraz eurodeputowani Edit Herczog i Ivailo Kalfin. Dyskusjom panelowym przewodniczyli Edgardo
Maria Iozia, Ulla Sirkeinen, Gerd Wolf
i Ernst Erik Ehnmark.
János Tóth podkreślił, że przedmiot
debaty był związany z priorytetem EKES-u
polegającym na pogłębieniu wiedzy
Europejczyków na temat różnych rodzajów energii, a także z szeroko pojętą misją
ENEF-u, którego celem jest propago­
wanie dialogu zainteresowanych podmiotów oraz podniesienie wagi debaty
na temat energii jądrowej w całym społeczeństwie.
Wnioski wypływające z tej debaty są
oczywiste: wiele jeszcze zostało do zrobienia, aby poprawić poziom przejrzystości
w dziedzinie energii jądrowej. Zorganizowanie konferencji na poziomie unijnym
jest bardzo ważne, ale kolejnym krokiem
powinno być przejście na poziom lokalny
i wspieranie rozwoju krajowych i lokalnych platform dialogu dotyczącego energii
jądrowej.
Uczestnikom konferencji udało się
znaleźć kilka punktów kompromisowych, ale wciąż wiele zagadnień pozostaje nierozstrzygniętych, np. kwestia
zarządzania odpadami jądrowymi lub
konkurencyjności kosztowej (szczególnie
po uwzględnieniu nieoczekiwanie wysokich kosztów budowy nowych elektrowni
atomowych w UE). Jeśli chodzi o ceny
energii elektrycznej, energia jądrowa nie
zawsze oznacza obniżkę cen, szczególnie
gdy mamy do czynienia z niewłaściwie
przeprowadzoną liberalizacją unijnego
rynku energii. (ak)
●
Ciąg dalszy ze str. 1 – Europejska inicjatywa
obywatelska: nakłonić Europę do działania!
sposób zorganizować zbiórkę podpisów?
Kto dokona ich weryfikacji? Ile trudnych
pytań! Musimy również uważać, by nie
stworzyć dodatkowych przeszkód, które
mogłyby uniemożliwić realizację inicjatywy. W listopadzie Komisja rozpoczęła
szerokie konsultacje, które potrwają do
końca stycznia. Zachęcam wszystkich do
wzięcia w nich udziału. Obecnie pracuję
nad opinią Komitetu na temat zarówno
postanowień dotyczących demokracji
uczestniczącej, jak i inicjatywy obywatelskiej. Ostatnio odbyło się bardzo
interesujące wysłuchanie na ten temat
z udziałem europejskich organizacji
społeczeństwa obywatelskiego. W przyszłości można by również zorganizować
konferencję zainteresowanych stron w tej
sprawie.
będą mogli w nowy sposób zabierać głos
i nakłaniać Europę do działania. Będzie
to dla nich niepowtarzalna szansa, by
podzielić się swymi obawami, zjednoczyć
się ponad granicami i skłonić Komisję do
podjęcia działań. W perspektywie długoterminowej może dojść dzięki temu
do prawdziwej europejskiej debaty obywatelskiej w ramach europejskiej sfery
publicznej.
By wziąć udział w konsultacjach,
odwiedź stronę:
http://ec.europa.eu/dgs/secretariat_general/citizens_initiative/index_en.htm
(cw) ●
EKES info: Kiedy to wszystko będzie
gotowe? Kiedy możemy się spodziewać
pierwszych inicjatyw?
Komisja przedstawi prawdopodobnie
tej wiosny wniosek dotyczący rozporządzenia. Muszą go jeszcze zatwierdzić
Parlament i Rada, ale mam nadzieję,
że inicjatywa będzie gotowa do końca
2010 r. Bardzo się cieszę, że obywatele
EKES info – styczeń 2010/1 – wydanie specjalne
ISSN 1830-5148
Styczeń 2010/1 – wydanie specjalne PL
EKES info
OD REDAKCJI
Drodzy
Czytelnicy!
Niniejsze specjalne wydanie biuletynu „EKES Info” ukazuje się
w chwili inauguracji Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem
i Wyk luczeniem Społecznym.
Eu rop ejsk i Kom ite t E kono miczno-Społeczny w szczególny
sposób zajmuje się tymi dwoma
problemami. W 2009 r. przygotowaliśmy kilka ważnych opinii na ten temat, poświęconych problemowi
ubóstwa pracujących oraz celom odnowionej strategii społecznej. W imieniu społeczeństwa obywatelskiego z radością przyjęliśmy decyzję o ogłoszeniu roku 2010 rokiem działania. Unia Europejska określa ogólne ramy
prawne, stanowiące podstawę konkretnych działań na rzecz zwalczania
ubóstwa. Związek pomiędzy godnością człowieka a jego sytuacją ekonomiczną i społeczną został ujęty w Karcie praw podstawowych Unii
Europejskiej oraz w konstytucjach wielu państw członkowskich. Teraz
pilnie potrzebna jest silna wola polityczna, aby na wszystkich szczeblach
władzy przyspieszyć realizację niezbędnych działań w zakresie polityki
społecznej na rzecz walki z wykluczeniem społecznym i ubóstwem.
Stoimy wobec dramatycznej sytuacji: obecnie w UE ponad 79 mln
ludzi zmaga się z biedą, z czego 19 mln to dzieci. Oznacza to, że co piąty
obywatel Europy żyje w niedopuszczalnych warunkach socjalnych.
W porównaniu z rządami krajowymi Unia ma ograniczone kompetencje
w dziedzinie ochrony społecznej, dlatego też Europejski Rok 2010 może
być dobrą okazją, by kwestie te umieścić wśród politycznych priorytetów
i domagać się konkretnych kroków. W 2009 r. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny wielokrotnie podkreślał znaczenie odnowionej i solidnej
agendy społecznej UE. Wraz z ośrodkiem analitycznym Notre Europe przyjęliśmy nawet deklarację, w której wezwaliśmy obywateli oraz organizacje
społeczeństwa obywatelskiego do podpisania petycji w sprawie nowego
programu działania w dziedzinie społecznej, stawiającego na równi prawa
społeczne ze swobodami gospodarczymi. Autentyczny dostęp do praw,
zwłaszcza do praw społecznych, to pierwszy krok, który może uczynić walkę
z wykluczeniem społecznym faktycznym i realistycznym celem UE.
Problemy wykluczenia społecznego i ubóstwa (gdzie jedno może być
zarówno skutkiem, jak i przyczyną drugiego) trzeba rozwiązywać jednocześnie, szczególnie w obliczu kryzysu gospodarczego.
Do problemu ubóstwa pracujących trzeba podejść wieloaspektowo
zarówno na szczeblu europejskim, jak i na szczeblu krajowym – poprzez
środki polityki zatrudnienia, systemów zabezpieczeń społecznych i opieki
społecznej oraz polityki prorodzinnej.
Poza tym należy pamiętać o grupach najbardziej zagrożonych, takich
jak mniejszości etniczne, pracownicy migrujący, bezdomni czy rodzice
samotnie wychowujący dzieci.
W obecnej sytuacji ekonomicznej kwestia ta nabiera szczególnego znaczenia. Mimo że w Europie widoczne są już nieśmiałe oznaki wychodzenia
z kryzysu, wielu obywateli wciąż odczuwa skutki utraty pracy, zadłużenia i spadku poziomu życia. Nie wolno dopuścić, by ci biedniejsi płacili
najwyższą cenę za kryzys, którego przecież nie wywołali. Rok 2010 to
moment, w którym przywódcy UE i rządy krajowe powinni przejść od
słów do czynów. W tym celu UE musi działać bardziej dynamicznie, opierając się na zasadach i wartościach, takich jak wzmocnienie europejskiego
modelu społecznego, poprawa skuteczności otwartej metody koordynacji,
propagowanie podstawowych praw pracownika i idei godnej pracy oraz
ujęcie kwestii ubóstwa osób aktywnych zawodowo w dialogu społecznym
na szczeblu europejskim.
Mario Sepi
Przewodniczący EKES-u
DO ODNOTOWANIA
21 stycznia br., Madryt, Hiszpania:
Konferencja otwierająca Europejski Rok Walki
z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym
17–30 maja br., Bruksela, Belgia:
Wiosenny tydzień tematyczny
10–24 października br., Bruksela, Belgia:
Jesienny tydzień tematyczny
EKES info – styczeń 2010/1 – wydanie specjalne
Europejski Komitet
Ekonomiczno-Społeczny
Pomost między Europą a zorganizowanym
społeczeństwem obywatelskim
Czy Europa może kiedykolwiek pozbyć się ubóstwa?
Brytyjski reżyser Ken Loach jest znany w całej
Europie ze swoich poruszających dramatów
przedstawiających skutki niesprawiedliwości
społecznej. W grudniu 2009 r. zdobywca Złotej Palmy w Cannes dodał do swojej kolekcji
kolejne wyróżnienie: nagrodę Europejskiej
Akademii Filmowej za całokształt twórczości.
„EKES info” przeprowadził ze słynnym reżyserem wywiad.
Ken Loach: Jest to jeden z wielu wątków,
przyznam jednak, że nie cierpię sprowadzania tematu do jednego czy dwóch
chwytliwych kawałków. Staram się robić
coś bardziej złożonego. Scenarzyści, z którymi pracuję, podjęli próbę powiązania
doświadczeń osobistych z kontekstem społecznym. Nie wychowujemy się w próżni.
Wszystko jest zdeterminowane przez
kontekst społeczno-polityczny, w jakim
żyjemy. Nie bierze się pod uwagę ludzi,
którzy są biedni, a poza tym… Nie podoba
mi się słowo „wykluczony”. Ludzie ci­
pełnią funkcję ekonomiczną, mimo że
są bezrobotni, mianowicie powodują obni­żenie wartości pracy. Błędna jest koncepcja, że bezrobocie i wykluczenie społeczne,
używając modnego wyrażenia, są jakimś
odchyleniem od normy. Jest to wpisane
w system: system ludzi, którzy posiadają
i kontrolują oraz tworzą ramy polityczne –
straszne słowo – kapitalizmu.
EKES info: Czy uważa Pan, że Europejski
Rok Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem
Społecznym może przynieść zmiany?
Ken Loach
EKES info: Czy powiedziałby Pan, że ukazywanie niedoli jest jednym z głównych
motywów Pana filmów?
K.L.: Myślę, że należy spojrzeć na to krytycznie. Jeżeli dobrze rozumiem, istnieją
dyrektywy unijne nakazujące umożliwienie składania ofert prywatnych na
świadczenie usług publicznych, z kolei
państwo nie może inwestować w przemysł
i produkcję. To oznacza, że działalnością
gospodarczą sterują firmy prywatne i duże
korporacje. Walka o zysk jest tak zacięta,
że nie ma w niej miejsca nawet na długoterminowe zatrudnienie. Pojawia się za
to praca za pośrednictwem agencji, praca
dorywcza lub kontrakty krótkoterminowe,
zamiast – jak to miało miejsce wcześniej –
długoterminowej.
Mój ojciec przepracował 43 lata w tej
samej fabryce – teraz nikt tak nie postępuje. Ojciec przyuczał się do zawodu –
teraz nie ma praktyk zawodowych. 20%
młodzieży w naszym kraju jest bezrobotnych. Jeżeli system gospodarczy nie może
zapewnić pracy i my wspólnie też nie
możemy tego zrobić, to skąd ją wziąć?
EKES info: W UE 80 mln osób jest zagrożonych ubóstwem. Co może zrobić społeczeństwo obywatelskie, żeby rozwiązać ten
problem?
K.L.: Bez radykalnej zmiany kierunku
działań tych, którzy mają władzę, raczej
nic. Powiedziałbym, że zmiana powinna
zmierzać do wspólnej odpowiedzialności,
kontroli demokratycznej, zaspokajania
potrzeb, a także do ochrony środowiska,
a nie do pogoni za zyskiem.
>>> str. 4
Co Europejczycy myślą o ubóstwie?
Mniej niż jeden na pięciu respondentów
zgodził się z przyjętą oficjalnie definicją.
Dane statystyczne pokazują, że 16%
społeczeństwa UE żyje poniżej oficjalnej
granicy ubóstwa. Według badań z przełomu sierpnia i września 2009 r. więk­szość ludzi uważa, że problem się nasila.
84% Europejczyków jest zdania, że w ciągu
ostatnich trzech lat ubóstwo w ich kraju
się pogłębiło, zwłaszcza na Węgrzech, na
Łotwie i w Grecji. Co ciekawe, o wiele
mniej (53%) ludzi jest zdania, że ubóstwo
zwiększyło się w ich miejscu zamieszkania,
a zaledwie 12% twierdzi, że każdego miesiąca z trudem wiąże koniec z końcem.
Sama potrzeba ustanowienia Europejskiego Roku Walki z Ubóstwem i Wykluczeniem Społecznym dowodzi, że poziom
ubóstwa w Unii Europejskiej jest niedopuszczalnie – a zdaniem niektórych wręcz
szokująco – wysoki. Niemniej, ogólnie
rzecz biorąc, Europa jest jednym z najbogatszych regionów świata.
W związku z tym nasuwa się bardziej
zasadnicze pytanie: czym jest ubóstwo i co
je powoduje? Zgodnie z oficjalną definicją
oznacza ono utrzymywanie się z dochodów
wynoszących mniej niż 60% średniej krajowej. Czy ta abstrakcyjna definicja odzwierciedla doświadczenia zwykłych ludzi?
Kwestię tę wyjaśniają dwa badania Eurobarometru przeprowadzone w 2009 r.
Wynika z nich, że trzy czwarte Euro­pejczyków uważa, iż ubóstwo jest powszech­nym problemem w ich kraju, a dziewięciu na dziesięciu domaga się pilnych
działań, by rozwiązać ten problem. Zdania na temat tego, czym to zjawisko jest
w istocie, są jednak podzielone. 24% res­
pondentów opisuje ubóstwo jako brak
zasobów potrzebnych do pełnego udziału
w życiu społeczeństwa, 22% – jako niezdolność do zakupu podstawowych towarów, a 21% – jako zależność od organizacji
charytatywnych lub zapomogi państwa.
Czy odczuwanie ubóstwa jest tym
samym co ubóstwo? „Ludzie bardzo trafnie oceniają, czy dotknęło ich ubóstwo” –
podkreśla Robert Manchin, dyrektor
zarządzający Instytutu Gallupa w Europie,
który w lipcu przeprowadził drugie badanie na ten temat poprzez sondaż telefoniczny. Niemniej mieszkańcy niektórych
krajów są bardziej optymistycznie nastawieni od innych. Na przykład krajem,
w którym najmniej osób uważa ubóstwo za
powszechne – nie licząc Danii – jest Cypr,
tymczasem ze statystycznego punktu
widzenia Cypr jest jednym z sześciu
krajów o najwyższym poziomie ubóstwa
w całej UE. Problem jest więc bardziej
złożony, ponieważ wpływ na postrzeganie
>>> str. 4
www.eesc.europa.eu
3
Jeden rok może wiele zmienić
Członkowie Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego szybko i pozytywnie zareagowali na ogłoszenie roku 2010
Europejskim Rokiem Walki z Ubóstwem
w UE. W opinii z maja 2008 r. Komitet
przewidywał, że będzie to „cenna inicjatywa mająca na celu uwrażliwienie społeczeństw na utrzymywanie się w Europie
obszarów ubóstwa i marginalizacji oraz
zachęcenie do poparcia skutecznych
metod ograniczenia tych zjawisk”. Niestety, obszary ubóstwa stają się coraz bardziej rozległe. Najnowsze dane wskazują,
że prawie 80 mln ludzi w Unii Europejskiej, czyli około 16% społeczeństwa, żyje
w biedzie. Zdaniem EKES-u nie można
tolerować takiej sytuacji.
„Zmniejszenie ubóstwa i wykluczenia społecznego leży w interesie każdego
obywatela i dlatego wszyscy powinni
przyczyniać się do zrealizowania tego
celu” – czytamy w opinii przygotowanej
przez Krzysztofa Patera (EKES, Grupa
Różnych Podmiotów), wiceprzewodniczącego Chorągwi Stołecznej Związku
Harcerstwa ­Polskiego, który wyjaśnia, że
„bogaci nie mogą po prostu uznać, że skoro
płacą podatki, to sprawa jest załatwiona”.
Każde działanie może wpłynąć na poprawę
sytuacji – wystarczy choćby raz na tydzień
poświęcić trochę czasu na wolontariat: „To
kwestia mentalności społeczeństwa”.
Krzysztof Pater jest przekonany, że
Europie potrzeba nowych wskaźników
odzwierciedlających raczej zasięg obecnego ubóstwa oraz zdolność jednostek
do zakupywania dóbr i usług dla siebie
i rodziny niż względne różnice dochodów. „Wiemy, że Komisja zajmuje się tym
zagadnieniem. Podstawowa odpowiedzialność spoczywa ostatecznie na decydentach politycznych” – stwierdza.
Pięć kwestii zasługuje, zdaniem
EKES-u, na specjalną uwagę w trakcie
Europejskiego Roku:
• praca w szarej strefie,
• aktywne działania na rzecz reintegracji z rynkiem pracy,
• inwestycje w działalność przemysłową
i usługową tworzącą miejsca pracy,
• wpływ polityki w tym obszarze na
przyszły wzrost gospodarczy,
• dostęp grup społecznych w trudnej
sytuacji do żywności i energii.
Wyeliminowanie ubóstwa będzie
wymagało działań w wielu różnych
obszarach polityki, a inicjatywę muszą
Krzysztof Pater
Ciąg dalszy ze str. 3 –
Co Europejczycy myślą o ubóstwie?
sytuacji ma także solidarność społeczna
i względny charakter zamożności.
Bezrobocie jest uważane za główną
przyczynę społeczną ubóstwa w UE, podczas gdy brak wykształcenia i przygotowania zawodowego jest głównym powodem ubóstwa jednostkowego. W Europie
Południowej środowisko i wsparcie
rodzinne mają większy wpływ niż w krajach Europy Północnej. 56% Europejczyków uważa bezrobotnych za najbardziej
zagrożonych ubóstwem, a zaledwie jeden
na pięciu jest zdania, że dotyczy to także
dzieci i samotnych rodziców, podczas gdy
dane wskazują, że należą oni do bardziej
zagrożonych grup (odpowiednio 19%
i 32% odczuwa ubóstwo).
Bezrobotni dwa razy częściej obawiają się ubóstwa i bezdomności. Robert
Manchin zwraca uwagę, że lęk może być
samosprawdzającą się przepowiednią na
temat własnej sytuacji. W dobie obecnego
kryzysu 26% Europejczyków spodziewa
się pogorszenia się sytuacji w ciągu tego
roku, podczas gdy 16% przewiduje polepszenie.
Kogo Europejczycy obarczają odpowiedzialnością za ten stan rzeczy? Większość uważa, że rządy krajowe muszą
podjąć odpowiednie działania, by zmniejszyć ubóstwo, np. tworzyć miejsca pracy,
organizować kształcenie, dbać o wzrost
gospodarczy i budować mieszkania po
przystępnych cenach. Z badań wynika jednak, że respondenci liczą również na Unię
Europejską. Komisarz UE ds. zatrudnienia
Vladimír Špidla stwierdza: „Europejczycy
mają dużą świadomość problemu ubóstwa
i wykluczenia społecznego w dzisiejszym
społeczeństwie. Trzy czwarte oczekuje, że
Unia odegra na tym polu istotną rolę”. ●
Jak powszechne jest, Twoim zdaniem, ubóstwo w Twoim kraju?
Hungary
Bulgaria
Romania
Latvia
Portugal
France
Greece
Lithuania
Slovakia
Slovenia
Belgium
Italy
Estonia
EU-27
Germany
Poland
Ireland
United Kingdom
Spain
Czech Republic
The Netherlands
Luxembourg
Finland
Malta
Austria
Sweden
Cyprus
Denmark
Uważa się powszechnie, że zatrudnienie
jest najlepszym sposobem przezwyciężenia ubóstwa. W 2007 r. prawie 10% dorosłych w wieku produkcyjnym w UE żyło
w gospodarstwach domowych, w których
nikt nie miał pracy. Poziom bezrobocia
wśród imigrantów jest wyższy niż wśród
ludności miejscowej (np. w Danii o 16%),
dlatego też grupy te są bardziej narażone na
ubóstwo i wykluczenie społeczne.
Nicole Prud’homme
Ale sama praca nie chroni przed trudnościami. Przeprowadzone w 2008 r. w UE
badanie na temat zabezpieczenia społecznego i integracji społecznej wykazało, że
8% obywateli pracujących w UE-25 żyje
poniżej progu ubóstwa. Wynika to z niskich
płac, niskiego poziomu kwalifikacji, niepewnych warunków zatrudnienia oraz niepełnego wymiaru godzin pracy, co często
nie wynika z woli pracowników. W opinii
zatytułowanej „Praca a ubóstwo: niezbędne
podejście całościowe”, wydanej we wrześniu 2009 r., EKES podkreśla szerzenie się
zjawiska ubóstwa pracujących i wzywa do
tworzenia miejsc pracy wyższej jakości,
lepszych ofert szkoleń i uczenia się przez
całe życie, a także nowych mechanizmów
łączących ochronę społeczną z pracą, by
zapewnić wszystkim rodzinom odpowiedni
poziom zarobków. W Europie 48,1 mln
pracowników nie jest zatrudnionych na
stałe, co prowadzi do coraz większej niepewności zatrudnienia i przyczynia się do
ubóstwa wśród osób pracującyh.
„W branżach, które reprezentuję, tj.
w przemyśle metalurgicznym, budownictwie i usługach, są pracownicy, którym
trudno jest utrzymać się z miesięcznej
pensji, zwłaszcza jeśli mieszkają w ośrodkach miejskich. Jest to sytuacja nie do
przyjęcia – stwierdza autorka opinii
Antonello Pezzini
Nicole Prud’homme, członkini Grupy Pracowników z ramienia Francuskiej Konfederacji Pracowników Chrześcijańskich. –
Praca powinna podnosić poczucie własnej
wartości, a także zapewniać dobrobyt
rodzinom”. W opinii wykorzystano wyniki
konsultacji, w ramach których przeprowadzono także wysłuchanie publiczne. „Nasz
tekst – dodaje autorka – odzwierciedla
faktyczny stan rzeczy w Europie i odczucia ludzi. Mam nadzieję, że stanie się on
w nadchodzącym roku źródłem inspiracji
dla Komisji”.
Sprawozdawczyni podkreśliła też, że inicjatywa ta została podjęta, zanim wybuchł
kryzys gospodarczy: „Pragnęłam skupić się
na tym, że praca, nawet w pełnym wymiarze,
nie zawsze chroni przed ubóstwem. Jest to
problem strukturalny, a kryzys, który jeszcze się nie skończył, dodatkowo go pogłębił.
Europejski Rok jest okazją do poczynienia
postępów i uniknięcia powrotu do poprzedniego stanu rzeczy”.
Brak ogólnoeuropejskiej definicji ubóstwa świadczy o tym, że w przeszłości nie
doceniano wagi tego problemu. Europejska
Sieć Przeciwdziałania Ubóstwu (EAPN)
wskazuje, że jasny obraz nierówności społecznych można uzyskać również poprzez
badanie zamożności, co pozwala zrozumieć, kto się nią cieszy, jakie są jej źródła
i jak dokonuje się jej podziału. Olbrzymie nierówności występują także między
27 państwami członkowskimi UE. Osoby
żyjące na progu ubóstwa w Zjednoczonym
Królestwie, Danii czy Irlandii mogą mieć
dochody dziewięć razy wyższe niż ubodzy
mieszkańcy Bułgarii, Rumunii i Łotwy,
a różnice te nasiliły się jeszcze od czasu
rozszerzenia Unii Europejskiej. Zdaniem
Komitetu „podkreśla to znaczenie skutecznej polityki spójności społeczno-gospodarczej i redukcji występujących dziś między
państwami UE nierówności gospodarczych
w celu ograniczenia obszarów ubóstwa”.
Antonello Pezzini, członek Grupy Pracodawców w EKES-ie, był współsprawozdawcą opinii ze stycznia 2009 r. w sprawie
odnowionej agendy społecznej. „Europejski Rok może przyczynić się do zmiany
sytuacji, jeśli właściwie wykorzystamy ten
Ciąg dalszy ze str. 3 –
Czy Europa może kiedykolwiek pozbyć się ubóstwa?
Dziwne, że politycy – choć mają odpowiednie uprawnienia – wznoszą ręce ku
niebu, jakby chcieli powiedzieć, że to siła
wyższa. Tymczasem jest to skutek takiego
właśnie sposobu organizacji działalności
gospodarczej. Czego oni oczekują? To tak
jakby diabeł skarżył się na grzechy.
EKES info: Pański film „Polak potrzebny od
zaraz” demaskuje zjawisko wykorzystywania pracowników migrujących w Europie.
Czy nie sądzi Pan jednak, że swoboda przepływu osób i ułatwienia w podróży po Unii
mogą pomóc ludziom uniknąć biedy?
Widespread
Not widespread
Don’t know
4
wykazać decydenci polityczni. „Sprawiedliwy podział wypracowanego dobrobytu
trzeba w większym stopniu niż dotychczas
uznawać za priorytet polityczny, także na
szczeblu UE” – stwierdza autor opinii.
K.L.: Jak mogą podróżować, skoro nie
mają pracy? Są bez grosza. To czysta hipokryzja. Proszę pojechać do jakiejś biednej
miejscowości – w każdym kraju są takie
miejsca – i powiedzieć ludziom: „Możecie swobodnie podróżować”. Świetnie, ale
skąd wziąć na to pieniądze? To tak jakby
powiedzieć kloszardowi, że może swobodnie zjeść kolację w Ritzu. Dobre!
EKES info: Czy któreś z Pana dzieł bardziej
niż inne zmieniło sposób postrzegania ubóstwa? Na przykład „Cathy Come Home”?
K.L.: Ten film miał spory oddźwięk,
bo taka była wtedy telewizja. Myślę, że
zrobiliśmy lepsze filmy, ale ten odpowiadał swoim czasom. Poza tym był
„Kes”, ale chłopiec w „Kes” miał pracę.
W „Sweet 16” był nieco starszy chłopak,
który nie miał nic: ani swojego środowiska, ani pracy, nic. Te filmy dzieli trzydzieści lat. „Sweet 16” został nakręcony
w Greenock (nad rzeką Clyde), które było
miastem stoczniowym, a teraz panuje
tam ogromne bezrobocie. Największym
przemysłem stały się narkotyki. Bystre
dzieciaki wyjechały, a reszta po prostu
została tam i gniła.
●
czas” – stwierdza, przypominając, że rok
1982 był Europejskim Rokiem Małych
i Średnich Przedsiębiorstw. – Zainicjowaliśmy wtedy wiele działań, a ich pozytywne
skutki były odczuwalne jeszcze długo po
jego zakończeniu. Na tym polega wartość
kolejnych edycji Europejskiego Roku:
pozwalają one skoncentrować działania
na danym zagadnieniu i doprowadzić do
trwałych zmian”. Zdaniem Antonella Pezziniego ubóstwo i wykluczenie społeczne
szkodzą gospodarce europejskiej, z kolei
dialog społeczny odgrywa ważną rolę
w uświadamianiu tych problemów społeczeństwu oraz łagodzeniu nierówności.
W swej opinii sprawozdawca jasno
stwierdził również, że „szczególnie z uwagi
na obecny kryzys nie można zapomnieć
o istnieniu ogólnospołecznej odpowiedzialności za dobrobyt jednostek”.
●
Czemu służy
organizowanie
Europejskiego Roku?
Irini Pari
Wiceprzewodnicząca EKES-u
odpowiedzialna za komunikację
Irini Pari
Często słyszę pytanie o sens organizowania Europejskiego Roku. W każdej
kolejnej edycji wysuwamy na pierwszy
plan zagadnienia ważne dla Europy i dla
naszego społeczeństwa, zwracając uwagę
na prowadzone w tej dziedzinie działania i pobudzając debatę publiczną na ich
temat. Dzięki temu prace i inicjatywy
zaangażowanych organizacji wolontariackich zyskują zasłużone uznanie. Zwiększa
to szanse na podjęcie odpowiednich działań przez rząd.
Dwie ostatnie edycje, a mianowicie
Europejski Rok Kreatywności i Innowacji (2009) oraz Europejski Rok Dialogu
Międzykulturowego (2008), miały charakter tak dalece praktyczny, że były bardzo
bliskie obszarowi zainteresowań i prac
naszego Komitetu.
Bieżący rok 2010 został ogłoszony
Europejskim Rokiem Walki z Ubóstwem
i Wykluczeniem Społecznym. Z punktu
widzenia komunikacji społecznej będzie to
niezwykłe wyzwanie, gdyż postawy wobec
ubóstwa i wykluczenia społecznego są bardzo różne: czasem popychają do działania,
a czasem wywołują zażenowanie. Nie jest
to wdzięczny temat – dla niektórych jest
wręcz tak bolesny, że trudny do podjęcia.
Tymczasem mówimy o codziennym życiu
kobiet, mężczyzn i dzieci, którzy przeżywają ciężkie chwile, nie wiedząc, co przyniesie im jutro, czy nadal będą mieli dach
nad głową i talerz ciepłej strawy. Dlatego
powinniśmy o tym mówić z taktem i szacunkiem. W tym wydaniu naszego biuletynu przedstawiamy konkretne działania
EKES-u, których celem było zachowanie
priorytetowego charakteru tego ważnego
zagadnienia społecznego. ●
EKES info – styczeń 2010/1 – wydanie specjalne
Walka z ubóstwem wśród dzieci w UE
zastosowania sankcji wobec krajów, które
tego celu nie osiągną – zauważa Jillian van
Turnhout, członkini Grupy III i dyrektor
naczelna Ligi Praw Dziecka. – Komisja jest
świadoma tych trudności i dlatego, moim
zdaniem, zachowuje milczenie”.
W marcu 2006 r. Rada Europejska
zwróciła się do państw członkowskich
o podjęcie działań na rzecz ograniczenia
ubóstwa wśród dzieci. Rok później Komisja i państwa członkowskie nadały temu
postulatowi status priorytetu. Aby ograniczyć skalę tego problemu, nie wystarczy
tylko ułatwić dostęp do rynku pracy, lecz
konieczne jest także całościowe podejście
nastawione na emocjonalny i społeczny
rozwój dziecka.
Opierając się na wspólnej skoordynowanej analizie danych z państw
członkowskich, Komisja i Rada mogą
opracować swoje zalecenia. Według
sprawozdania z 2008 r. państwa członkowskie muszą poprawić monitorowanie
i dokonać oceny skutków polityki zwalczania ubóstwa wśród dzieci oraz wykluczenia społecznego.
Możliwe, że walka z ubóstwem wśród
dzieci jest priorytetem dla wszystkich lub
dla większości państw członkowskich, ale
w rzeczywistości jeszcze wiele państw
musi wdrożyć zalecenia wynikające
z ich krajowych planów działania na lata
2008–2010. Brak inwestycji i zaangażowania na szczeblu krajowym i lokalnym
sprawia, że nie widać żadnych konkretnych efektów tych inicjatyw. W rezultacie poziom ubóstwa wśród dzieci wciąż
jest zatrważająco wysoki: wynosi aż
19%.
●
Jillian van Turnhout
Dwudziesta rocznica Konwencji ONZ
o prawach dziecka jest także smutnym przypomnieniem, że w Europie niemal co piąte
dziecko żyje w ubóstwie. Statystyka ta nie
poprawiła się od 2003 r. – co więcej, w niektórych państwach członkowskich z biedą
boryka się aż jedna czwarta dzieci.
Nieodpowiednie warunki mieszkaniowe, zły stan zdrowia i większe narażenie
na ryzykowne zachowania to najpoważniejsze konsekwencje ubóstwa zagrażające
najbardziej bezbronnym Europejczykom,
a więc także przyszłości Europy.
Problem ubóstwa częściej dotyka
dzieci wychowywanych przez jednego
z rodziców. W obliczu kryzysu finansowego niektóre państwa członkowskie
dokonały cięć w budżetach na oświatę,
służbę zdrowia i świadczenia społeczne.
Takie działania mogą zwiększyć ryzyko
utrwalenia tzw. międzypokoleniowego
przekazywania ubóstwa.
Aby ten nieszczęsny łańcuch przerwać,
należy opracować zintegrowaną strategię
obejmującą odpowiednio ukierunkowane
działania i wymierne cele. Wciąż jednak
nie określono oficjalnego ogólnoeuropejskiego celu dotyczącego ograniczenia
ubóstwa wśród dzieci. Parlament Europejski zaproponował wprawdzie, by posta­rać się zmniejszyć skalę tego zjawiska
o 50% do 2012 r., ale Komisja nie zabrała
w tej sprawie głosu.
„Pomysł ograniczenia o 50% ubóstwa
wśród dzieci w UE jest dobry i w pełni go
popieram, ale zdaję sobie sprawę z trudności związanych z jego realizacją, tym
bardziej że Komisja nie ma uprawnień do
Ubóstwo zależy od płci
Samotne matki w Europie z trudem zaspokajają podstawowe potrzeby swoich dzieci.
Stała praca nie rozwiązuje ich wszystkich
problemów, gdyż stoi przed nimi wiele
zadań: od opieki nad rodziną po znalezienie takich godzin pracy, które pozwolą
na wykonywanie obowiązków domowych.
Brak elastyczności i mobilności zawodowej skazuje samotne matki, a w rezultacie
również ich dzieci, na większe zagrożenie
ubóstwem. W Europie w ubóstwie żyje
34% rodzin, w których brakuje jednego
z rodziców.
Niemal w całej UE ryzyko ubóstwa
jest wyższe wśród kobiet, a problem ten
Zaangażujmy społeczeństwo
pogłębiły obecnie skutki kryzysu finansowego. W kolejnych latach bezrobocie
będzie rosło, aż osiągnie poziom, którego
nie doświadczyliśmy od ponad dziesięciu
lat – tak ocenia sytuację Dyrekcja Generalna
ds. Gospodarczych i Finansowych w Komisji Europejskiej w swoim sprawozdaniu
z października 2009 r. Osoby, które nie mają
korzystnych umów i wysokich kwalifikacji,
już teraz zmagają się z problemami wywołanymi recesją i to się nie zmieni.
W raporcie stwierdza się także, że
kryzys miał początkowo mniejszy wpływ
na stopę zatrudnienia kobiet, gdyż wiele
z nich pracuje w sektorach społecznych.
Brenda King wyjaśnia: „Być może kobiety
te nie straciły posad, lecz zmniejszono im
liczbę godzin pracy”.
Brenda King
nie ustalimy konkretnego celu zmniejszenia ubóstwa wśród kobiet” – stwierdza
Brenda King.
●
Ponad trzy czwarte pracowników
zatrudnionych w niepełnym wymiarze
godzin to kobiety. Pracuje tak jedna na
trzy kobiety, podczas gdy w przypadku
mężczyzn jest to jeden na dziesięciu pracowników. Jednocześnie różnica w pła­
EKES info – styczeń 2010/1 – wydanie specjalne
cach mężczyzn i kobiet od 2003 r. wynosi
niezmiennie 15%, a w niektórych państwach członkowskich nawet więcej.
Od przyjęcia dyrektywy w sprawie równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet
w 1974 r. minęło 35 lat, a kobiety są nadal
dyskryminowane na rynku pracy. Chociaż
mają przeważnie wyższe wykształcenie,
zajmują stosunkowo niewiele stanowisk
kierowniczych: 71% wszystkich kierowników w europejskich przedsiębiorstwach to
mężczyźni, kobiety natomiast przeważają
w sektorze obsługi klienta.
„Bez komunikacji mogłoby stać się
najgorsze: zupełnie nic” – mówi Claus
Sørensen, dyrektor generalny ds. komunikacji w Komisji Europejskiej. Zwracając się do uczestników europejskiej konferencji zatytułowanej „Ubóstwo: pozory
i fakty – potrzeba komunikacji”, która
odbyła się w październiku 2009 r., Claus
Sørensen powiedział, że aby uświadomić
obywatelom potrzebę zwalczania ubóstwa
i wykluczenia społecznego, trzeba przede
wszystkim do nich dotrzeć.
Kwestia trudnej sytuacji osób ubogich
i wykluczonych społecznie jest wyraźnie
bagatelizowana. Jeżeli chcemy uważniej
zająć się położeniem osób znajdujących
się w trudnej sytuacji w Europie i szerzyć
wiedzę o nich, musimy zwrócić się do
społeczeństwa w bardziej osobisty sposób.
W praktyce przekłada się to na docieranie
z informacją do domów i przekazywanie
ich za pośrednictwem internetowych portali społecznościowych.
„Musimy przygotować społeczeństwo
i uzmysłowić mu, że z wykluczeniem społecznym trzeba coś zrobić” – powiedział
Claus Sørensen, przyznając jednocześnie,
że dotychczas działania jego dyrekcji
generalnej nie były tak skuteczne, jak by
sobie tego życzył.
●
© Unia Europejska
„Ubóstwem jest dotknięta ponad
połowa wszystkich niepełnych rodzin.
W Zjednoczonym Królestwie odsetek ten
wynosi 53% – mówi Brenda King, była
komisarz brytyjskiej Krajowej Komisji
Kobiet. – Brak elastyczności pod względem
godzin pracy to stały problem samotnych
matek. Samotni rodzice często mają też
ograniczone możliwości wyboru miejsca
pracy, gdyż nie mogą pracować zbyt daleko
od miejsca, w którym zostawiają dziecko,
o ile w ogóle stać ich na opłacanie opieki”.
zapewnienia ich dzieciom lepszego startu
w dorosłość. „Nie widzę możliwości wyeliminowania ubóstwa wśród dzieci, jeżeli
Komisja Europejska bada sposoby
zmniejszenia tych różnic i obalenia stereotypów, które utrwalają ten sztywny
podział ról. W tym celu wydała w zeszłym
roku ponad 100 mln euro na programy
promujące zatrudnienie, spójność społeczną i równość płci.
Unia Europejska nie określiła jednak
konkretnych celów w zakresie zmniejszania ubóstwa wśród kobiet i tym samym
Claus Sørensen
5
Sytuacja Romów, największej grupy
etnicznej w Europie, nadal rodzi ogromne wyzwania. Sondaż Eurobarometru
z 2008 r. w sprawie dyskryminacji ujawnił,
że blisko jedna trzecia Europejczyków nie
czułaby się dobrze mieszkając w sąsiedztwie Romów. Gdyby zaś chodziło o kogoś
z innej grupy etnicznej niż Romowie, to
„jedynie” 6% respondentów nie czułoby
się dobrze, mając takiego sąsiada. Z tego
względu wielu Romów usilnie stara się
ukryć swoje pochodzenie.
Madi Sharma
Dyskryminacja ze względu na przynależność etniczną uważana jest za najczęstszą
formę dyskryminacji w Europie. Sondaż
Eurobarometru z 2009 r. poświęcony dyskryminacji ujawnił, że zdaniem ponad
połowy Europejczyków przynależność do
grupy etnicznej jest przeszkodą na rynku
pracy. Nie wróży to dobrze imigrantom
ani integracji mniejszości w Europie.
Przewodniczący Komisji Europejskiej
José Manuel Barroso chce wykreować
wspólną politykę imigracyjną opartą na
poszanowaniu podstawowych praw i godności ludzkiej. Jego zdaniem odpowiednie kształcenie i szkolenie są kluczem do
integracji.
Jednakże dyskryminacja i społeczne
napiętnowanie nadal spychają mniejszości etniczne oraz imigrantów na margines.
Osoby, które z uzasadnionych względów
zwracają się o azyl, są często zmuszane do
wyjazdu lub przetrzymywane w warunkach przypominających więzienie. Inne
z kolei nie mają gdzie się podziać podczas
oczekiwania na rozpatrzenie wniosków,
które grzęzną w długich administracyjnych procedurach.
W 2006 r. komisarz ds. komunikacji
Margot Wallström zwróciła się do EKES-u
o opracowanie opinii rozpoznawczej na
temat sposobów zwalczania dyskryminacji i promowania integracji mniejszości,
zwłaszcza romskiej. W opinii tej zaznaczono, że złe warunki mieszkaniowe, brak
dostępu do opieki zdrowotnej i segregacja
stanowią codzienną rzeczywistość dla tej
grupy etnicznej. Około 60% Romów żyje
w skrajnym ubóstwie, a dzieci romskie
często od młodego wieku padają ofiarą
segregacji w szkołach.
„Celem opinii jest zwrócenie uwagi
instytucji unijnych na problemy społeczności romskich i sformułowanie
możliwych do przyjęcia zaleceń. Gołosłowne deklaracje nie wystarczą – jeśli
mamy doprowadzić do zmian, potrzebne
są konkretne działania. Do tej pory
nie osiągnęliśmy żadnych wymiernych
­rezultatów” – powiedziała Madi Sharma,
która opracowała opinię EKES-u wraz
z Anne-Marie Sigmund.
Udana integracja mniejszości zależy
od dobrze funkcjonującej sieci współpracy między wszystkimi zainteresowanymi podmiotami, w tym Romami,
którzy są niedostatecznie reprezento-
Walka z ubóstwem oznacza
przeciwdziałanie zmianom klimatu
wani na szczeblach władzy, i to w sposób
rażący. W swojej opinii EKES zwraca się
do Komisji, by rozważyła, w jaki sposób
można poszerzyć prawodawstwo wspólnotowe tak, by zająć się sytuacją Romów,
np. poprzez przyjęcie dyrektywy w sprawie desegregacji.
Unijne dyrektywy dotyczące równości rasowej i zwalczania dyskryminacji
są narzędziem potężnym, ale to państwa
członkowskie przyjmują i egzekwują przepisy. Niektóre radzą sobie z tym lepiej,
inne gorzej. We Włoszech Rada Państwa
zgodziła się na pobieranie odcisków palców od wszystkich Romów, a ci, którzy
opuszczają obozy, będą mieli obowiązek
noszenia identyfikatorów. W Irlandii
Północnej Romowie zmuszeni byli szukać ochrony przed tłumem, a w Republice
Czeskiej aż do 2005 r. donoszono o przypadkach przymusowej sterylizacji kobiet
romskich. W listopadzie 2009 r. premier
Republiki Czeskiej Jan Fischer złożył
oficjalne przeprosiny i obiecał przyjęcie
środków kładących definitywny kres tego
rodzaju przypadkom pogwałcenia praw
człowieka.
„Europejski Rok Walki z Ubóstwem
i Wykluczeniem Społecznym jest doskonałą inicjatywą, jednakże w przypadku
Romów zasadne jest pytanie, czy nie
zostaną oni odsunięci w cień przez kryzys
finansowy i dużą obecnie liczbę obywateli europejskich, którzy popadli w ubóstwo – zastanawia się Madi Sharma. –
Jeżeli Europejski Rok nie określi jasnych
i konkretnych środków, które należy
przedsięwziąć, by zająć się kwestią ubóstwa i społecznego wykluczenia Romów,
to istnieje ryzyko, że ograniczy się on
jedynie do »odhaczenia« przez Komisję
zaplanowanych wydarzeń” – dodała. ●
W związku z konferencją COP15 w Kopenhadze zmiana klimatu była najgorętszym
tematem debaty politycznej w grudniu.
Na pytanie „EKES Info” o związek między
zmianami klimatu a ubóstwem w Europie
i w krajach rozwijających się odpowiada
przewodniczący Międzyrządowego Panelu
ds. Zmian Klimatu dr Rajendra Pachauri.
Dr Rajendra Pachauri: Zmiana klimatu
w różny sposób wpłynie na ubóstwo
w Europie. Po pierwsze, wraz z częstszym
pojawianiem się zjawisk ekstremalnych
i ich większą intensywnością, nasilą się
kłopoty ubogich, którzy w największym
stopniu odczują skutki tych zjawisk. To
właśnie biedni, nawet w najbogatszych
krajach, są w pierwszym rzędzie ofiarami
zmian klimatu. Widać to było w Nowym
Orleanie, kiedy szalał tam huragan
Katrina.
Prognozy przewidują, że w basenie
Morza Śródziemnego w wyniku zmian klimatu nasili się zjawisko niedostatku wody,
co oczywiście znów poważnie odbije się na
małych gospodarstwach rolnych i ubogich
grupach społecznych. W Europie będą
widoczne rozmaite skutki zmiany klimatu.
Jeśli chodzi o różne regiony krajów rozwijających się, zmiany klimatu doprowadzą
do zmniejszenia się obszarów rolnych
i do skrajnego stresu wodnego. Z kolei
podniesienie się poziomu morza zagraża
populacji państw położonych na małych
wyspach i ludności żyjącej na nisko
położonych obszarach przybrzeżnych.
W rezultacie wiele osób może zdecydować się na ucieczkę z kraju, Europa zaś
będzie musiała zająć się rzeszami ubogich
uchodźców, co spowoduje jeszcze większy
wzrost populacji żyjącej w biedzie. ●
© Unia Europejska
Mniejszości etniczne nadal walczą
o miejsce w Europie
Dr Rajendra Pachauri
EKES będzie uświadamiał
obywateli i angażował ich
w walkę z ubóstwem
Europejski Rok 2010 będzie obfitował
w różne wydarzenia. Najważniejsze z nich
to konferencja inaugurująca (21 stycznia
w Madrycie), konferencja zamykająca
(17 grudnia w Brukseli), wystawa ogólno­
europejskiej sztuki oraz konkurs dziennikarski. W Brukseli odbędą się również
dwie edycje europejskich tygodni tematycznych poświęcone problemowi ubóstwa
i wykluczenia społecznego. Ich celem jest
stworzenie klimatu do działania poprzez
kumulację różnych wydarzeń w dwóch
okresach: 17–30 maja i 10–24 października 2010 r. Podobne tygodnie tematyczne zostaną zorganizowane w państwach członkowskich w okresie od lutego
do listopada przyszłego roku.
Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa EKES-u (SOC)
zaproponowała powołanie międzysekcyjnej, stałej grupy analitycznej, której
zadaniem będzie zgromadzenie zasobów
i zagwarantowanie udziału Komitetu
w najważniejszych wydarzeniach odbywających się w Brukseli oraz w państwach
członkowskich. Grupa ta sporządzi raport
dotyczący roli, jaką EKES odegra w przyszłym roku w podnoszeniu świadomości
na temat tych zagadnień, oraz najważniejszych wątków jego przesłania na okres po
2010 r. (mjb)
●
Apelujemy o nowy program działań UE w dziedzinie społecznej
„Zwracamy się do Komisji Europejskiej
o przedstawienie programu działań społecznych, który zagwarantuje traktowanie
socjalnych praw podstawowych pracowników na równi z zasadami konkurencji
i swobodami gospodarczymi”. W ramach
konferencji, która odbyła się 30 listopada
w 20. rocznicę ogłoszenia Wspólnotowej
karty socjalnych praw podstawowych pra-
6
cowników, EKES i stowarzyszenie Notre
Europe pragną podkreślić konieczność
odnowienia programu działań społecznych,
dostosowanego do obecnej sytuacji w UE.
Jak stwierdził Bruno Vever, były członek
Grupy Pracodawców, „Unia przeżywa kryzys, w którym zapomina się o obywatelach.
W związku z tym EKES musi być stanowczy”. W spotkaniu, w którym uczestniczył
były przewodniczący Komisji Europejskiej Jacques Delors, wzięło udział ponad
200 uczestników. Konferencję zwieńczyło
uchwalenie deklaracji, którą mogą pod­
pisywać organizacje społeczeństwa obywatelskiego i obywatele europejscy. Jest
ona dostępna w 22 wersjach ­językowych
pod adresem: www.eesc.europa.eu/
social-rights. (jr)
●
EKES info – styczeń 2010/1 – wydanie specjalne
Razem w kierunku nowej kultury
mobilności w mieście
Rocznica „Small Business Act” –
blaski i cienie
Mieszkańcy Europy przywiązują coraz
większą wagę do mobilności w mieście.
Wybór środka lokomocji będzie miał
wpływ nie tylko na ich własne samopoczucie i zdrowie, ale w coraz większym stopniu na samopoczucie i zdrowie innych oraz na stan środowiska.
W tym kontekście 7 grudnia 2009 r.
Sekcja Transportu, Energii, Infrastruktury i Społeczeństwa Informacyjnego
(TEN) współorganizowała konferencję
wieńczącą projekt pt. „Move Together”,
zrealizowany w Brukseli ze środków
unijnego 7. programu ramowego w dziedzinie badań. Celem tej inicjatywy było
przedyskutowanie nowych sposobów
krzewienia w miastach europejskich
lepszej kultury mobilności, obejmującej
szersze kręgi ludności.
Wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) ma zasadnicze znaczenie
nie tylko dla przezwyciężenia kryzysu
finansowego, ale również dla rozwiązania
problemów społecznych i ekologicznych.
MŚP odgrywają decydującą rolę w dziedzinie innowacyjności i kreatywności.
Zasługują one zatem na większe wsparcie
ze strony Unii Europejskiej. Takie przesłanie wystosowały do decydentów europejskich Grupa Pracodawców w EKES-ie oraz
organizacje Eurochambres, UEAPME oraz
BusinessEurope w czasie wspólnej konferencji zorganizowanej 2 grudnia 2009 r.
z okazji rocznicy przyjęcia „Small Business
Act” (SBA). Ten zbiór środków, opracowanych przez Komisję Europejską w duchu
zasady „Najpierw myśl na małą skalę”, nie
Po upływie 18 miesięcy od zorganizowania konferencji inaugurującej ten pro­jekt (także w siedzibie EKES-u) to najnow­
sze wydarzenie zgromadziło członków
Komitetu, delegatów z 14 miast (m.in.
z Rzymu, Madrytu, Kaliningradu i Sztokholmu) uczestniczących w konsorcjum,
przedstawicieli innych władz lokalnych,
decydentów unijnych oraz grupę losowo
wybranych obywateli UE. Wszyscy apelowali o większe zaangażowanie instancji
unijnych i skuteczniejsze wdrażanie projektów w zakresie zrównoważonej mobilności. Wiceprzewodniczący Sekcji TEN
Edgardo Iozia (Grupa II, Włochy) podkreślił, że „EKES musi działać aktywniej
i konkretniej, by doprowadzić do urzeczywistnienia zrównoważonej mobilności
w europejskich miastach”.
usunął przeszkód piętrzących się na drodze
do wzrostu, tworzenia miejsc pracy i innowacyjności. Wielu przedsiębiorców często
wątpi w swoje umiejętności bądź nie rozumie, w jaki sposób Europa może im pomóc
w założeniu przedsiębiorstwa i zarządzaniu nim. Henri Malosse, przewodniczący
Grupy Pracodawców w ­EKES-ie, pragnie,
by Unia Europejska bardziej zdecydowanie
wsparła MŚP: „Europa może bez wątpienia liczyć na to, że MŚP przyczynią się do
osiągnięcia wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy, ale czy MŚP
i przedsiębiorcy mogą liczyć na Europę?”.
Uczestnicy postanowili przeprowadzić
ponownie ocenę wdrażania SBA i przekazać informacje z terenu na spotkaniu
w przyszłym roku. (jr)
●
Uczniowie z Claude’em Leloupem podczas wizyty studyjnej
Przemawiając na konferencji, przewodniczący Komisji Transportu i Turystyki (TRAN) w Parlamencie Europejskim
Brian Simpson wyraził się z uznaniem
o otwartym i szerokim charakterze inicjatywy i podkreślił, że Parlament Europejski
przywiązuje dużą wagę do kontynuowania
współpracy z EKES-em w celu dalszego
kształtowania polityki mobilności w mieście. Zamykając konferencję, Stéphane
Buffetaut (Grupa I, Francja) zaznaczył:
„Nasz Komitet uważa, że obywatele muszą
być w centrum każdej inicjatywy na rzecz
zrównoważonej mobilności w mieście”.
Po zakończeniu projektu „Move Together” przewodniczący Sekcji TEN János
Tóth otworzył 8 grudnia wystawę pokazu-
jącą, co społeczeństwo obywatelskie i wszyscy obywatele mogą zrobić, by wspomóc
swoje rządy w promowaniu sprawdzonych rozwiązań na rzecz lepszej mobilności w naszych miastach. Zorganizowaną
w siedzibie EKES-u wystawę, otwartą do
18 grudnia, odwiedziło między innymi
114 uczniów w wieku 10–12 lat z pięciu sekcji językowych (angielskiej, francuskiej, nie­mieckiej, litewskiej i fińskiej) szkoły europejskiej w Woluwé. Zwiedzanie wystawy
było częścią ich wizyty studyjnej poświęconej zrównoważonej mobilności.
Wię cej infor mac ji na st ronie:
http://www.eesc.europa.eu/sections/ten/
index_en.asp?id=2300011tenen (acc) ●
Henri Malosse
SESJA PLENARNA W PIGUŁCE
Zmniejszenie zachorowalności na raka
i wyeliminowanie rozbieżności w tym zakresie w UE
W opinii przedstawiono propozycję wprowadzenia systemu nadzoru i sankcji, aby uniemożliwić powtórne wymknięcie się systemu
spod kontroli. Należy także dążyć do porozumienia co do wspólnego podejścia do europejskich banków. „Stojąc w obliczu takiego
kryzysu jak obecnie, należy podjąć zdecydowane działania w celu
określenia środków i propozycji o charakterze zarówno krótko-, jak
i średniookresowym” – powiedział Carmelo Cedrone w przemówieniu
inauguracyjnym.
EKES wzywa także Komisję do zaproponowania konkretnych środków
na rzecz oddolnego budowania polityki Unii Europejskiej, przykładowo poprzez opracowanie białej księgi w sprawie ładu politycznego.
„W przyszłości nie można dopuszczać do tego, aby obywatele nadal
płacili cenę za brak Europy” – stwierdził Carmelo Cedrone. (ds)
EKES przedstawił opinię w sprawie działań na rzecz zmniejszenia zachorowalności na raka w UE i wyeliminowania różnic między państwami
członkowskimi pod względem zapadalności i umieralności na tę chorobę.
Po chorobach układu krążenia nowotwory stanowiły drugą najczęstszą
przyczynę zgonów w 2006 r., a rocznie diagnozowanych jest w UE około
3,2 mln zachorowań. EKES z zadowoleniem przyjmuje i popiera kontynuację wniosku Komisji Europejskiej w sprawie partnerstwa europejskiego na rzecz walki z rakiem, które ma wspierać państwa członkowskie
w opracowywaniu zintegrowanych planów walki z tą chorobą.
„Obecny system transportowy jest niezgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju. Potrzebna jest radykalna zmiana” – zaznaczył
sprawozdawca opinii Lutz Ribbe (Grupa Innych Podmiotów, Niemcy).
„Zaspokajanie i zwiększanie popytu na transport nie wystarczy.
Musimy zbadać, skąd bierze się zapotrzebowanie na transport, by
określić, czy dana działalność transportowa ma sens” – dodał.
EKES zalecał zastosowanie podejścia opartego na edukowaniu społeczeństwa poprzez informowanie młodych ludzi o stylu życia oraz czynnikach
zawodowych i środowiskowych, które przyczyniają się do rozwoju raka.
Oprócz wczesnej edukacji rozwijać należy także inicjatywy badawcze służące pogłębianiu wiedzy na temat profilaktyki nowotworowej.
EKES popiera nie tylko programy profilaktyki, lecz również propozycję
wyznaczenia nowej docelowej liczby badań przesiewowych. (al)
EKES zwrócił uwagę na potrzebę dokładniejszej analizy skutków danej
polityki na określone modele transportu, zanim podjęte zostaną decyzje polityczne.
Aby ożywić gospodarkę realną, potrzebne
są bardziej energiczne działania
Opracowanie drugiego, bardziej ambitnego europejskiego planu wsparcia,
przyjęcie nowych zasad funkcjonowania finansów międzynarodowych
oraz stworzenie wyraźniejszego profilu politycznego Unii Europejskiej –
oto niezbędne przesłanki skoordynowanych działań mających zapewnić
naprawę gospodarczą i społeczną. Takie jest główne przesłanie opinii
w sprawie kryzysu finansowego oraz jego wpływu na realną gospodarkę,
przedstawionej przez sprawozdawcę Carmela Cedrone (Grupa Pracowników, Włochy) i przyjętej na sesji plenarnej EKES-u 16 grudnia 2009 r.
EKES info – styczeń 2010/1 – wydanie specjalne
Potrzebna jest radykalna zmiana, by zapewnić
zrównoważoną przyszłość transportu
Na grudniowej sesji plenarnej EKES przyjął opinię w sprawie zrównoważonej polityki transportowej dla Europy po roku 2010, opracowaną
na wniosek Komisji Europejskiej i szwedzkiej prezydencji UE.
Komitet wezwał także prawodawców unijnych, by rozważyli wszystkie
aspekty zrównoważonego transportu, a nie tylko te odnoszące się do
ochrony środowiska. Osiągnięcie w pełni zrównoważonego transportu
możliwe będzie jedynie pod warunkiem zapewnienia pracownikom
tego sektora lepszych warunków socjalnych, a wszystkim pozostałym – w tym osobom niepełnosprawnym i starszym – odpowiedniego
dostępu do transportu publicznego.
EKES wzywa w związku z tym do urzeczywistnienia dawno uzgodnionych, ale dotychczas nieosiągniętych celów polityki transportowej.
Internalizacja kosztów zewnętrznych to tylko jeden z przykładów.
(mb)
7
Odkryj ekologiczną
architekturę przyszłości
Światowy Dzień Długu Ekologicznego to
taki dzień w roku, kiedy ludzkość przekracza granicę równowagi ekologicznej, czyli
zaczyna zużywać więcej zasobów, niż Ziemia jest w stanie wyprodukować w ciągu
całego roku. W 2009 r. miało to miejsce
25 września. EKES zorganizował wówczas
dni efektywności energetycznej i nakręcił
krótki film o potrzebie recyklingu, który
staje się jednym z najważniejszych pojęć
architektury przyszłości. Wszyscy, którzy
wzięli udział w dniach efektywności energetycznej w EKES-ie, mieli możliwość przekonać się, co w praktyce oznacza ekologiczne
budownictwo mieszkaniowe. Aby zobaczyć,
jak wygląda dom zużywający dziesięć razy
mniej energii niż jakikolwiek budynek miejski w Europie, wystarczy wejść na stronę
http://www.eesc.europa.eu/activities/press/
media/AV/index_en.asp.
Zobacz laureatów nagrody EKES-u dla
zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego
Na listopadowej sesji plenarnej EKES
przyznał nagrody sześciu pionierom społeczeństwa obywatelskiego w Europie,
których innowacyjne dokonania i twórcze
inicjatywy wywarły pozytywny wpływ na
sposób postrzegania przez społeczeństwo
spraw Europy i procesu jej integracji. EKES
przeprowadził wywiady ze wszystkimi laureatami. Tych, którzy nie mogli wziąć udziału
w uroczystości wręczenia nagród, a chcieliby
dowiedzieć się, co mają ze sobą wspólnego
włoskie organizacje zwalczające przestępczość zorganizowaną, pozarządowa organizacja ochrony środowiska, izba gospodarcza
oraz europejskie stowarzyszenia propagujące
historię i wolontariat na całym kontynencie, zapraszamy do obejrzenia wywiadów
na stronie: http://www.eesc.europa.eu/activities/press/media/AV/index_en.asp. (mb)
Kolejne posiedzenie zarządu oraz walne
zgromadzenie odbędą się w Nowym Jorku
w siedzibie Rady Gospodarczej i Społecznej Narodów Zjednoczonych w dniach
5–6 lipca 2010 r.
UE–Turcja. Na posiedzeniu byli obecni
Cecilia Malmström, minister Szwecji do
spraw europejskich, oraz Egemen Bağış,
minister do spraw UE oraz główny negocjator Turcji.
Podpisz petycję o przyjęcie
programu działania
w dziedzinie społecznej!
Rady społeczno-gospodarcze
spotkały się w Moskwie
W dniu 30 listopada EKES zorganizował
uroczystość upamiętniającą 20. rocznicę
przyjęcia Wspólnotowej karty socjalnych praw podstawowych pracowników.
Gościem honorowym był Jacques Delors,
który w 1989 r. jako pierwszy przedstawił
wizję socjalnej Europy z socjalnymi prawami podstawowymi. Prawa te zostały
tymczasem włączone do traktatu lizbońskiego poprzez kartę praw podstawowych.
Niezwykłym zbiegiem okoliczności 1 grudnia Europa świętowała również wejście
w życie traktatu lizbońskiego, a zatem termin uroczystości nie mógł być lepszy.
Omawiano rolę społeczeństwa obywatelskiego w procesie przystępowania do UE,
skutki kryzysu gospodarczego i finansowego, gospodarkę nieformalną, a także
prawa i rolę kobiet w UE i w Turcji. Przy
okazji posiedzenia zorganizowano także
seminarium z udziałem przedstawicieli
szwedzkich organizacji społeczeństwa
obywatelskiego i mediów w celu rozpoczęcia debaty nad tym, w jaki sposób
organizacje społeczeństwa obywatelskiego
i inne platformy mogą wspierać rozpowszechnianie w państwach członkowskich
UE informacji o negocjacjach w sprawie
przystąpienia Turcji do UE.
Filip Hamro-Drotz i Martin Westlake
Na zaproszenie Rosyjskiej Izby Społecznej, której przewodniczy Jewgienij Wielichow, zarząd Międzynarodowego Stowarzyszenia Rad Społeczno-Gospodarczych
oraz Analogicznych Instytucji (AICESIS)
spotkał się po raz pierwszy w Moskwie
w dniach 3–4 grudnia 2009 r.
W wydarzeniu tym uczestniczyło pięć rad
społeczno-gospodarczych z Europy, pięć
z Afryki, dwie z Azji oraz jedna z Ameryki
Łacińskiej, a także EKES, Unia Rad Społeczno-Gospodarczych Afryki (URSGA),
Rada Gospodarcza i Społeczna Narodów
Zjednoczonych (ECOSOC) oraz Międzynarodowa Organizacja Pracy.
Delegacji EKES-u przewodniczył Filip
Hamro-Drotz, któremu towarzyszyli János
Tóth i Martin Westlake. Zarząd, którego
obradami pokierował przewodniczący
AICESIS Antonio Marzano, przyjął śred­
niookresowy plan rozwoju stowarzyszenia.
Przyjęliśmy również wspólną deklarację wzywającą instytucje europejskie do
przyjęcia programu działania w dziedzinie społecznej. Program ten ma
zagwarantować, że do socjalnych praw
podstawowych będzie się przykładać
tę samą wagę co do reguł konkurencji
i swobód gospodarczych. Zachęcamy
wszystkie organizacje społeczeństwa
obywatelskiego i wszystkich obywateli
do podpisania petycji: http://www.eesc.
europa.eu/social-rights.
UE–Turcja: społeczeństwo
obywatelskie i proces akcesyjny
W dniach 1–2 grudnia 2009 r. EKES
­zorganizował w Sztokholmie 27. posiedzenie Wspólnego Komitetu Konsultacyjnego
Nagrody dla projektantów za twórczą
wizję zrównoważonej przyszłości
Wystawa najbardziej kreatywnych projektów zgłoszonych do konkursu EKES-u
„Design ZeroNine” (w tym nagrodzonych
prac), obrazujących koncepcję zrównoważonego rozwoju, została odsłonięta
w grudniu br. Na multimedialnej wystawie
zaprezentowany zostanie m.in. prototyp
zwycięskiej pracy „Domek dla pszczół”.
Projekt ten składa się z pudełek, które
przekształca się w doniczki z kwiatami. Jak
stwierdziło międzynarodowe jury, został
on nagrodzony za umiejętne „połączenie
życia roślin, zwierząt i ludzi w przesłaniu
podkreślającym proste i fundamentalne
wartości ekologiczne we współczesnym
życiu”.
Podczas wieczoru otwierającego
wystawę 9 grudnia 2009 r. odbyła się
uroczystość wręczenia nagród czworgu
projekt „Sabbiode”, na który składają się
różne przedmioty utworzone z naturalnych elementów i którego przesłaniem
jest zmniejszenie ilości odpadów.
Irini Pari z Jamesem Ennisem, laureatem pierwszej nagrody
laureatom konkursu, poprowadzona
przez wiceprzewodniczącą EKES-u Irini
Pari i sekretarza generalnego Martina
Westlake’a. Oprócz „Domku dla pszczół”
nagrodzono również projekt „Dynamic” –
ładowarkę do telefonów komórkowych
zasilaną przez ludzki stres, oraz „Useless” – mały przedmiot przypominający
nam o potrzebie ekologicznego korzystania z zasobów. Wyróżnienie otrzymał
EKES info
Redaktor naczelny
Barbara Gessler
Zespół redakcyjny
Vincent Bastien
Maciej Bury
Isolde Juchem
Ashley Lewis
Marco Pezzani
Jérôme Roche
Daria Santoni
Ogólna koordynacja
Agnieszka Nyka
8
Adres
Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny
Budynek. Jacques’a Delors’a
Rue Belliard 99
1040 Bruksela, BELGIA
Tel.: +32 2 5469396 lub 5469586
Faks: +32 2 5469764
E-mail: [email protected]
Internet: http://www.eesc.europa.eu
Kuratorka wystawy Giovanna Massoni
stwierdziła, że konkurs „Design ZeroNine”
na najciekawszy upominek zaprojektowany zgodnie z zasadą zrównoważonego
rozwoju ma bardzo jasny i atrakcyjny
cel: obdarowywanie. Nagroda podkreśla
również misję EKES-u, którą jest zbliżenie społecznych inicjatyw społeczeństwa
obywatelskiego do instytucji europejskich
w celu kształtowania i wspierania polityki
społecznej.
Zapraszamy do odwiedzenia wystawy,
która potrwa do 31 stycznia 2010 r.
(al)
●
Na zakończenie posiedzenia przyjęto
wspólne oświadczenie zawierające zalecenia
dla władz zarówno w UE, jak i w Turcji.
Więcej informacji można znaleźć pod
adresem:
http://www.eesc.europa.eu/sections/rex/
europe/areaactivities/turkey/index_en.
asp?id=507327rexen (lw)
●
Sandy Boyle i Tuğrul Kudatgobilik
Wkrótce w EKES-ie
Artyści i naukowcy wspólnie
omawiają złożone aspekty
zmian klimatu
W ostatnich latach wiedza Europejczyków
na temat zmian klimatu, a także ich zrozumienie tej kwestii znacznie się pogłębiły.
Mimo to wciąż istnieje rozziew między
wiedzą naukową a poziomem świadomości społeczeństwa. Podobna rozbieżność
występuje w świecie kultury i sztuki. Aby
temu zaradzić, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, British Council,
Stowarzyszenie Narodowych Instytutów Kultury Unii Europejskiej (EUNIC)
oraz TippingPoint organizują ważne
spotkanie przedstawicieli ogólnie rozumianego świata kultury, w tym artystów
i naukowców zajmujących się klimatologią. Impreza odbędzie się w siedzibie
EKES-u w dniach 25–26 stycznia 2010 r.
Jej celem jest omówienie złożonych i subtelnych aspektów zmian klimatu, a także
wyznaczenie obszarów dalszych działań
obejmujących wspólne projekty artystów
i naukowców. (ds)
ważnym dla europejskich konsumentów.
W 2010 r. impreza ta, organizowana przez
EKES we współpracy z prezydencją hiszpańską i Komisją Europejską, odbędzie
się 15 marca w Madrycie, a jej głównym
tematem będzie „Egzekwowanie praw
konsumentów”. (mjlg)
Konferencja na temat zasobów
ludzkich w sektorze morskim –
11 marca 2010 r.
EKES zamierza promować zatrudnienie
w sektorze morskim i konkurencyjność
tej branży dzięki informowaniu młodzieży o możliwościach pracy związanej
z morzem. EKES postara się, by na konferencję, oprócz młodych ludzi zainteresowanych karierą w sektorze morskim,
przybyli przedstawiciele głównych podmiotów z tej branży (takich jak partnerzy
społeczni, armatorzy, związki zawodowe
oraz placówki nauczania i kształcenia,
a także Międzynarodowa Organizacja
Morska). (so)
●
Europejski Dzień Konsumenta
w 2010 r.
Europejski Dzień Konsumenta to wydarzenie organizowane przez EKES od
1999 r. Od tego czasu jego znaczenie
w skali Unii Europejskiej wyraźnie wzrosło
dzięki poruszanym z tej okazji tematom,
„EKES info” w 22 językach: http://www.eesc.europa.eu/activities/press/eescinfo/index_en.asp
„EKES info” ukazuje się dziewięć razy do roku podczas sesji plenarnych Komitetu.
Współautorzy niniejszego wydania: Jakob Andersen, Maria Judite Berkemeier, Ana-Cristina Costea,
Aleksandra Klenke, Maria Jose Lopez Grancha, Sebastien Occhipenti, Christian Weger, Laila Wold
Drukowane egzemplarze „EKES info” po angielsku, francusku i niemiecku można otrzymać bezpłatnie
w serwisie prasowym EKES-u.
Wersja elektroniczna niniejszego biuletynu w 22 językach w formacie PDF jest dostępna na stronach EKES-u:
http://www.eesc.europa.eu/activities/press/eescinfo/index_en.asp.
„EKES info” nie jest oficjalną witryną sprawozdawczości z prac EKES-u. Po informacje tego typu należy sięgać
do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej i innych publikacji Komitetu.
Powielanie naszych materiałów – z podaniem źródła „EKES info” – jest dozwolone
(prosimy o przekazanie jednego egzemplarza redaktorowi naczelnemu.)
Nakład: 15 500 egz.
Następny numer ukaże się w lutym 2010 r.
Wydrukowano na papierze pozyskanym w całości z makulatury
Styczeń 2010/1
Wydanie specjalne
EKES info – styczeń 2010/1 – wydanie specjalne
QE-AA-09-010-PL-N
W SKRÓCIE

Podobne dokumenty

Różnorodność Biologiczna, Zmiany Klimatu i Ty

Różnorodność Biologiczna, Zmiany Klimatu i Ty się jeszcze bardziej efektywne, aby sprostać wyzwaniom zmian klimatu. Musimy zadbać o jak najzdrowsze życie w mieście, w tym o zwiększenie produkcji lokalnej żywności oraz o bardziej inteligentne r...

Bardziej szczegółowo