Napój miłosny - Opera Nova w Bydgoszczy

Komentarze

Transkrypt

Napój miłosny - Opera Nova w Bydgoszczy
1
PROGRAM XVI Bydgoskiego
Festiwalu
Operowego
Napój miłosny
opera komiczna
Per Du II mit Wolfgang,
Arnold & Joseph
balet
Carmina Burana
Opera Nova w Bydgoszczy
PREMIERA, 18 kwietnia 2009, godz. 19.00
Inauguracja XVI Bydgoskiego Festiwalu Operowego
Kevin O’Day i Robert Glumbek
Nationaltheater Mannheim (Niemcy)
21 kwietnia 2009, godz. 19.00
Carl Orff
kantata sceniczna
Opera Śląska w Bytomiu
23 kwietnia 2009, godz. 19.00
Wolny strzelec
Carl Maria von Weber
opera
Teatr Wielki w Łodzi
26 kwietnia 2009, godz. 19.00
Tannhäuser
opera
Richard Wagner
Teatr Wielki im. St. Moniuszki w Poznaniu
30 kwietnia 2009, godz. 18.00
Carmen
Antonio Gades i Carlos Saura
balet flamenco
~
Antonio Gades Compania
(Hiszpania)
02 maja 2009, godz. 19.00
Krwawe gody
Suite flamenca
balety flamenco
2
Gaetano Donizetti
Antonio Gades
~
Antonio Gades Companía
(Hiszpania)
03 maja 2009, godz. 19.00
Zakoczenie XVI Bydgoskiego Festiwalu Operowego
S
erdecznie witam wszystkich gości i zapraszam na sie−
dem przedstawień tegorocznego XVI Festiwalu.
Jak zawsze czy niemal zawsze zaczynamy własną premierą.
Tym razem jest to Napój miłosny Gaetano Donizettiego
pogodne dzieło, a zarazem znakomity przykład dziewięt−
nastowiecznego stylu bel canto.
Nasi zagraniczni goście zaspokoją, jak się spodziewam,
oczekiwania amatorów baletu i tańca. Z Badenii przybę−
dzie do nas nieduży, ale renomowany zespół Kevin O'Day−
Ballett Mannheim z trzyczęściowym wieczorem w chore−
ografii twórcy kompanii, Kevina O'Daya, i polsko−kana−
dyjskiego choreografa Roberta Glumbeka. Dwa wieczory
z dwoma różnymi programami wypełnią goście z Hiszpa−
~
nii, sławna Antonio Gades Companía.
Pierwszego wie−
czoru pokaże nam ona balet Carmen, drugiego Krwawe
gody wedle Federica Garcii Lorki i Suitę flamenco.
Ważne dzieła dziewiętnastowiecznej opery niemieckiej
przywiozą goście z Łodzi i Poznania. Pierwsi przedstawią
Wolnego strzelca Carla Marii Webera, arcydzieło, które
w znaczący sposób podziałało na wyobraźnię Adama Mic−
kiewicza i Zygmunta Krasińskiego, drudzy − Wagnerow−
skiego Tannhäusera, rewolucyjną operę, od której zaczę−
ła się trudna droga "pod prąd" jej genialnego twórcy.
Z popularną kantatą sceniczną Carla Orffa, którą wbrew
tytułowi i wbrew założeniom kompozytora znamy zazwy−
czaj nie tyle ze sceny co z estrad, przybędzie Opera Śląska
z Bytomia.
Wierząc, że tegoroczny program spotka się z zaintereso−
waniem i spełni oczekiwania naszych widzów i gości,
gorąco zachęcam do obejrzenia jeśli nie wszystkich, to
choćby wybranych spektakli.
Maciej Figas
3
Sponsorzy główni festiwalu
Patroni medialni festiwalu
4
Opera Nova w Bydgoszczy
Dyrektor
Napój miłosny
Muzyka
Tekst
Prapremiera
Prapremiera polska
Premiera
Kierownictwo muzyczne
Reżyseria i inscenizacja
Scenografia i kostiumy
Przygotowanie chóru
Współpraca muzyczna
Asystent reżysera
Asystent scenografa
Konsultant ruchu scenicznego
Inspicjent
Sufler, drugi inspicjent
Maciej Figas
Opera komiczna w dwu aktach
Gaetano Donizetti
L'elisir d'amore
Melodramma giocoso in due atti
Felice Romani
Mediolan, Teatro della Canobbiana,
12 maja 1832
Warszawa, 1839
18 kwietnia 2009
Iwona Sowińska
Krzysztof Nazar
Stephan Dietrich
Henryk Wierzchoń
Jerzy Wołosiuk
Edward Stasiński
Peter Koppatsch
Zofia Rudnicka
Grażyna Juszczyk
Agnieszka Ryczak
Postaci i wykonawcy
Adina
bogata, kapryśna
właścicielka folwarku
Julia Iwaszkiewicz,
Katarzyna Oleś−Blacha,
Victoria Vatutina
Nemorino
zakochany w Adinie
prosty wiejski chłopak
Krzysztof Gasz,
Dariusz Pietrzykowski,
Pavlo Tolstoy
Belcore
sierżant garnizonu
czasowo stacjonującego we wsi
Doktor Dulcamara
wędrowny medyk
Gianetta
młoda wieśniaczka
Notariusz
Wieśniaczki
i wieśniacy, żółnierze,
muzykanci z pułku,
dwu służących
Dyryguje
Łukasz Goliński,
Jacek Jaskuła,
Rafał Songan
Adam Palka,
Bartłomiej Tomaka,
Andrzej Kostrzewski
Aleksandra Pliszka,
Magdalena Polkowska
Mariusz Ziółkowski
Orkiestra, Chór
i Balet Opery Nova
Iwona Sowińska
5
Streszczenie libretta
6
Akt I
Toskańska wioska we florenckim dystrykcie. Adina, młoda, pewna
siebie osóbka, umie i lubi czytać, chętnie to czyni także publicznie.
Poza tym jest dzierżawczynią dobrze prosperującego majątku. Dość,
by zawrócić w głowie co drugiemu mężczyźnie, co stało się wła−
śnie z nieśmiałym Nemorinem. Ten zakochał się w niej po uszy.
Lecz Adina za nic ma te uczucia, z samego zaś chłopca kpi i drwi.
Może dlatego, że sama nigdy się nie zakochała, może dlatego, że
ma tego już dość, niewykluczone bowiem, że samodzielna Adina
jest młodą wdówką. W każdym razie śmieszy ją nawet tak smutna
historia, jak ta o Tristanie i Izoldzie, którą czyta niepiśmiennym
wieśniaczkom na głos. Te dla odmiany, są pod przemożnym wra−
żeniem opowieści o własnościach miłosnego napoju. Pod gospo−
dę zachodzi oddział przystojnego sierżanta Belcore. Jemu Adina
też się podoba, toteż wojak zaleca się do niej, jak umie − do czasu
nawet skutecznie. Adinę bawią jego umizgi dopóty, dopóki Belco−
re nie wyskakuje z propozycją ożenku… Wtedy dostaje kosza, co
ożywia u Nemorina nadzieje, ale kiedy jego spotka taki sam los,
chłopak popada w czarną rozpacz. Wtenczas zjawia się w wiosce
niejaki "doktór" Dulkamara − wędrowny fanfaron, po trosze oszust,
po trosze znachor. Jego eliksir na wszystko ma wzięcie i schodzi
jak dobre wino. Nemorino czuje w tym swoją szansę. Pomny histo−
rii, którą dopiero co słyszał, domaga się od szarlatana napoju Izol−
dy. To, co dostaje, i za co płaci słono, podziała jednak, jak prze−
zornie zapewnia szarlatan, dopiero za dobę… Że jest to zwyczajne
czerwone wino, tego już nie wyjaśnia. Tymczasem specyfik skut−
kuje. Nim flaszka jest pusta, Nemorino widzi swą przyszłość w
jasnych barwach. Staje się pewny siebie, na Adinę ledwie zwraca
uwagę… Dość, by zadrasnąć próżność przemądrzałej pięknotki,
która naraz, z przekory, zmienia zdanie i deklaruje chęć poślubie−
nia Belcora. A kiedy się okazuje, że jego oddział świtem opuszcza
wieś, gotowa jest wyjść za mąż nawet tego samego wieczora. Na
próżno teraz prosi ją Nemorino o jeden dzień zwłoki…
Akt II
Na pośpiesznie zorganizowanej uroczystości zaślubin wszyscy się
bawią w najlepsze. Adina wraz z Dulcamarą raczą towarzystwo
serenadą miłosną, złości ją jednak, że jej działania trafiają w próż−
nię, gdyż pośród zebranych nie ma Nemorina. A gdy Belcore naci−
ska, ażeby spisać małżeński kontrakt, ona przesuwa tę ceremonię
na wieczór. By ponaglić bieg spraw, Nemorino chce od Dulcamary
jeszcze jednej flaszki. Na to nie ma pieniędzy, toteż żeby je zdo−
być, zaciąga się do oddziału Belcora. Obaj są radzi − pierwszy,
ponieważ wyciąga od Dulcamary co chce, Belcore, bo wierzy, że
się skutecznie pozbywa rywala. Tymczasem wieś aż się trzęsie od
plotek, przyszła bowiem wiadomość, że Nemorinowi zmarł wuj,
i że chłopak weźmie po nim spory majątek. Wszystko nagle się
zmienia. Nemorino, jak dotąd uchodził za zwykłego niezgułę, tak
teraz wzbudza zainteresowanie wszystkich panien. On sam widzi
w tym oczywiście skutek działania napoju. Adina traci kontenans,
kłuje ją nawet zazdrość. Boi się, czy odzyska chłopaka, który ma
naraz fory u dziewcząt. Od Dulcamary, który próbuje jej wcisnąć
swój podejrzany eliksir, dowiaduje się jednak, że chłopak zaciągnął
się właśnie do wojska. Z rozpaczliwej, jak słyszy, miłości do niej…
To jej przywraca otuchę. Nemorino też widzi, że Adina już nie
traktuje go tak jak przedtem. Sprawy zmierzają w pomyślną stronę.
Adina wykupuje chłopaka z wojska unieważniając tym samym
umowę, którą ten zawarł z Belcorem. Nemorino nic o tym nie wie,
ale kiedy się dowiaduje, ani myśli rezygnować z powziętego za−
miaru. Adinie nie pozostaje nic innego jak wyznać wprost, że go
kocha. Belcore musi pogodzić się z niefortunnym dla niego obro−
tem spraw. Dulcamara triumfuje wychwalając i siebie samego,
i zalety swojego nadzwyczajnego środka, po czym rusza w drogę,
serdecznie żegnany przez całą wieś.
7
Iwona Sowińska. Dyrygent. Formację uzyskała w Akademii Muzycznej w Krakowie oraz w College of
Musical Arts w Ohio. Uczestniczyła w kursach dyrygenckich w Krakowie i Stuttgarcie, w Eugene w stanie
Oregon, w moskiewskim Konserwatorium im. Piotra Czajkowskiego oraz w Cleveland Institute of Music.
Na Międzynarodowym Konkursie Dyrygenckim w Tokio (2000) zajęła piąte miejsce. W 2002 r. otrzymała
specjalną nagrodę Christopha Eschenbacha umożliwiającą uczestnictwo w jego międzynarodowym kur−
sie mistrzowskim dla dyrygentów w Krakowie. W 2002 r. wzięła udział w Międzynarodowym Konkursie
Dyrygenckim im. Dimitrisa Mitropoulosa w Atenach. Występowała z wieloma orkiestrami symfonicznymi
w kraju, ponadto z Chórem i Orkiestrą Internationale Bachakademie (w Krakowie i Stuttgarcie), Chórem
i Orkiestrą Oregon Bach Festival w Eugene, Bowling Green Philharmonia, Bowling Green Chamber Or−
chestra. Od 2002 r. jest dyrygentem−asystentem w Teatrze Wielkim − Operze Narodowej w Warszawie.
W 2004 r. zadebiutowała w Teatro Colón w Buenos Aires, prowadząc operę Ubu Rex K. Pendereckiego.
W sezonie 2006/07 w Operze Narodowej w Warszawie poprowadziła Cyrulika sewilskiego Rossiniego.
W roku 2008 przygotowała premierę Magicznego Doremika M. Ptaszyńskiej i Damy pikowej P. Czajkowskiego
w Operze Krakowskiej.
Krzysztof Nazar. Reżyser teatralny i telewizyjny. Absolwent łódzkiej Państwowej Wyższej Szkoły Filmo−
wej, Telewizyjnej i Teatralnej. Autor kilkunastu przedstawień teatralnych i dziesięciu widowisk zrealizowa−
nych dla Teatru Telewizji, wśród nich Makbeta Szekspira z Danielem Olbrychskim i Joanną Szczep−
kowską i adaptacji powieści Mistrz Sądu Ostatecznego L. Perutza (obie z 1987r.). W latach dziewięćdziesią−
tych stworzył pamiętne inscenizacje dwu dramatów mistycznych J. Słowackiego (Sen srebrny Salomei,
1994; Ksiądz Marek, 1997). Wśród przedstawień teatralnych specjalną uwagę zwróciły Drzewo W. Myśliw−
skiego, Mein Kampf G. Taboriego, oba w Teatrze Nowym w Poznaniu, Wesele S. Wyspiańskiego w Teatrze
Powszechnym w Warszawie, Król umiera czyli ceremonie E. Ionesco i Mizantrop Moliera
w krakowskim Teatrze Starym. Ostatni spektakl zarejestrowany został dla Teatru TV. W latach 1995−2000
K. Nazar był dyrektorem Teatru Wybrzeże w Gdańsku, gdzie wystawił Hamleta i Ryszarda III Szekspira,
Pokojówki J. Geneta, Marata−Sade'a wg P. Weissa. Jako reżyser przedstawień operowych upamiętnił się
dwiema znakomitymi inscenizacjami Ubu króla (1993) i Czarnej maski (1998) K. Pendereckiego w Operze
i Operetce w Krakowie, gdzie ostatnio wyreżyserował także Damę pikową P. Czajkowskiego (2008).
K. Nazar jest też autorem tomu prozy Laska Pana Oramusa (2204).
Stephan Dietrich. Scenograf. Żyje jako niezależny projektant scenografii i kostiumów w Berlinie. Obok
prac dla teatrów dramatycznych Berlina, Hamburga, Halle i Wiednia, specjalne miejsce w jego twórczości
zajmuje opera barokowa i barokowy balet oraz ich realizacje w historycznych miejscach. I tak, w pałaco−
wym teatrze w Poczdamie i w Teatrze Goethego w Bad Lauchstädt opracował scenografię Alciny Händla,
dla Festiwalu w Hannoverze (Große Galerie Hannover Herrenhausen) Cosí fan tutte, Don Giovanniego,
i Wesele Figara Mozarta, dla poczdamskiego Festiwalu w parku Sanssouci operę−balet Rameau La Guirlan−
de i Amore Doppio Bononciniego, dla Festiwalu Händlowskiego w Halle i dla Margrabiowskiego Teatru
Operowego w Bayreuth Tezeusza Händla i jego kantatę Clori, Tirsi e Fileno. W Operze Nova dał się poznać
jako autor scenografii i kostiumów do Czarodziejskiego fletu Mozarta. Ostatnio stworzył scenografię do
Borysa Godunowa osiemnastowiecznego północnoniemieckiego kompozytora Matthesona, przedstawie−
nie, które odniosło sukces zarówno w Hamburgu jak i w Moskwie.
Henryk Wierzchoń. Chórmistrz, dyrygent, kompozytor, profesor Akademii Muzycznej im. F. Nowo−
wiejskiego w Bydgoszczy. Jest absolwentem Akademii Muzycznej w Warszawie, gdzie za mistrzów miał:
Ryszarda Dudka, Henryka Wojnarowskiego, Romualda Twardowskiego, Henryka Czyża, Stanisława Wi−
słockiego. W Operze Nova, w której chórem kieruje od 1984 r., przygotował ponad 40 premier oper
i operetek. Pod jego kierownictwem muzycznym weszły na afisz przedstawienia: La serva padrona G.B.
Pergolesiego, balet Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków B. Pawłowskiego, Krakowiacy i Górale
J. Stefaniego. W realizacji innych spektakli (Don Giovanni, Czarodziejski flet, Nabucco, Mefistofeles, Me−
sjasz) brał udział jako na zasadzie współpracy muzycznej. Za wykonanie Mesjasza Händla prowadzony
przezeń Chór otrzymał w 2000 r. "Złotą Maskę" redakcji Dziennika Wieczornego.
Zofia Rudnicka. Choreograf, wcześniej solistka baletu Teatru Wielkiego w Warszawie. Autorka wielu
inscenizacji teatralnych i filmowych, m.in. Nienasycenia wg Witkacego z muzyką T. Stańki (TW w Warsza−
wie), tryptyku Gershwin (TR Chorzów), filmu Podróż magiczna z Gerardem Wilkiem. Współpracuje z Olgą
Lipińską w jej autorskim kabarecie telewizyjnym. W 2000 r. w Teatrze Wielkim − Operze Narodowej
w Warszawie zrealizowała widowisko baletowe La Dolce Vita inspirowane twórczością F. Felliniego.
W Bydgoszczy przygotowała Śpiącą królewnę P. Czajkowskiego (1994), Don Kichota L. A. Minkusa (razem
z U. Hlinskikh, 1996), Kota w butach B. Pawłowskiego (1997), Promises, promises B.Bacharacha
i N. Simona (1999).
8
Nationaltheater Mannheim
Generalintendenz
Generalmusikdirektor
Balettdirektor
Per Du II mit
Wolfgang,
Arnold & Joseph
Choreografia
Kierownictwo muzyczne
Muzyka
Scenografia
Reżyseria świateł
Kostiumy
Wykonawcy
Regula Gerber
Frédéric Chaslin
Kevin O'Day
Wieczór baletowy
w trzech częściach
Kevin O'Day
Robert Glumbek
Günther Albers
Wolfgang Amadeusz Mozart,
Koncert A−dur na klarnet
z orkiestrą, KV 622
Arnold Schönberg, Verklärte Nacht
(Rozświetlona noc), op.4
Józef Haydn, Symfonia nr 45,
fis−moll, Pożegnalna
Fridolin Heikes
Bonnie Beecher
Fashionlabel Schumacher
we współpracy z Działem
Kostiumów Narodowego
Teatru Mannheim
Zespół baletu
Nationaltheater Mannheim
Zoulfia Choniiazowa,
` Cotta
Nadege
Maria Eugenia Fernández
Mami Hata
Guillaume Hulot
Veronika Kornová−Cardizzaro,
Hitomi Kuhara
Tyrel Larson
Brian McNeal
Moritz Ostruschnjak
Ching−Yi Ping
Luis Edgardo Sayago
Agata Zając
Orkiestra
Dyrygent
Nationaltheater Mannheim
Günter Albers
9
Od siedmiu lat − ściśle od 2002 roku − balet Narodowego Teatru
w Mannheim − Kevin O'Day− Ballett Mannheim działa pod arty−
stycznym kierownictwem amerykańskiego tancerza i choreografa
Kevina O'Daya i jego zastępczyni, Dominique Dumais, która jest
także stałym choreografem. Od tego też czasu zespół tancerzy Man−
nheim składa się wyłącznie z solistów.
Zwyczajem, który zapoczątkował Kevin O'Day, stało się już, że
teatr w Mannheim zaprasza z różnych stron świata choreografów
wyróżniających się oryginalną twórczością. Wśród zaproszonych
gości znaleźli się m. in. Emily Molnar, Lukas Timulak oraz polsko−
kanadyjski artysta Robert Glumbek, współtwórca prezentowanego
w Bydgoszczy trzyczęściowego Wieczoru baletowego z muzyką Mo−
zarta, Schönberga i Haydna. Każdego sezonu zespół przedstawia
cztery premiery, w każdym daje około 60 przedstawień − tak
w samym Mannheim jak i w regionie.
Zespół dał się też poznać szerszej publiczności, chętnie podejmu−
je bowiem artystyczne podróże i często gości na festiwalach.
O renomie Baletu z Mannheim wymownie świadczą zaproszenia
na Holland Dance Festival w Hadze, występy w Suzanne Dellal w
Tel Avivie, udział w Festiwalu w portugalskiej Sintrze, w Operze w
Kairze, w Stuttgarcie na tamtejszej Tanzplattform, prócz tego go−
ścinne występy w Kilonii, Gießen, Karlsruhe, Oldenburgu.
Ale zespół Kevina O'Daya występuje też w miejscach zgoła nie−
konwencjonalnych takich jak Wilhelm−Hack−Museum w Ludwigs−
hafen, stary gmach Straży Pożarnej w Mannheim, Congress Center
Rosengaren, Landes Museum für Technik und Arbeit czy ponton
na Nekarze…
10
11
Kevin O'Day. Amerykański tancerz i choreograf. Pochodzi z Phoenix, dorastał w Detroit. Formację
zdobył w Joffrey Ballet School. Tańcząc w tym zespole wszedł w kontakt z takimi choreografami jak
William Forsythe, Paul Taylor, Jirí Kylián. Był tancerzem londyńskiej kompanii Twyli Tharp i The Ameri−
can Ballet Theater. Uczestniczył w sygnowanym przez Michaiła Barysznikowa White Oak Dance Project.
Jego balet Quartet for IV (and sometimes one, two or three…) odniósł w Nowym Jorku (1994) roku wielki
sukces potwierdzony kolejną pracą Viola Alone (With One Exception) do muzyki Hindemitha zrealizo−
waną w ramach Diamond Project II dla New York City Ballet. W 1998 roku założył własny zespół O'Day
Dance. Jest autorem ponad czterdziestu choreografii stworzonych dla renomowanych zespołów w Ame−
ryce i Europie, m. in.: New York City Ballet, Hubbard Street Dance Chicago, Les Grands Ballets Canadiens,
dla Królewskiego Baletu w Kopenhadze i dla baletu w Stuttgarcie (Hamlet). Sukces tej realizacji przyniósł
mu zaproszenie do Mannheim. Jedną z ostatnich jego prac był spektakl do muzyki Beethovena wystawio−
ny w Mannheim, w styczniu 2009.
Robert Glumbek, tancerz, polsko−kanadyjski choreograf. Był tancerzem Teatru Wielkiego w Warsza−
wie. Jego kariera choreografa rozpoczęła się w 1999 roku w Helsinkach, gdzie stworzył część choreogra−
ficzną do sztuki Miki Waltariego Akhnaton (Echnaton). Ponownie zaproszony do Finlandii w 2002 roku,
przedstawił tam solo opatrzone nagłówkiem Untitled z muzyką Oliviera Messiaena W tym samym roku
z kanadyjskim choreografem Roberto Campanellą Glumbek stworzył kwartet Nothing twice, który wysta−
wiony został na Encore Dance Festival w Trois Rivieres, a następnie w Theatre Aquarius w Hamilton w
Kanadzie. Praca weszła do finału XVII Międzynarodowego Konkursu Choreograficznego w Hanowerze
(2003). Kontynuacją współpracy obu choreografów i znanego kanadyjskiego pisarza Michaela Ondaatje
był balet Nine Sentiments. W roku 2004 Robert Glumbek stworzył choreografię do Conteplation of Betrayal
dla Proarte Danza oraz A Tale Begun na wieczór duetów Princess Production w Toronto. W tym samym
roku 2004 na festiwalu w Stuttgarcie solo Subsistence znalazło się w finale i następnie w programie
listopadowego tournée po Niemczech. W repertuarze baletu Kevina O'Day w Mannheim znajdują się trzy
dzieła Glumbeka: Subsistance, Still oraz Verklärte Nacht.
12
Opera Śląska
w Bytomiu
Dyrektor
Carmina Burana
Muzyka
Wstęp i zakończenie
Premiera
Kierownictwo muzyczne
Scenariusz, inscenizacja
i reżyseria
Choreografia
Scenografia
Kostiumy
Kierownictwo chóru
Przygotowanie chóru
Współpraca muzyczna
Korepetytorzy
Tadeusz Serafin
Kantata sceniczna
Carl Orff
Tekst wg średniowiecznego
rękopisu z klasztoru
Benediktbeuren
Carl Orff
Opera Śląska,
Bytom, 14 grudnia 2008
Tadeusz Serafin
Robert Skolmowski
Maciej Prusak
Radek Dębniak
Małgorzata Słoniowska
Anna Tarnowska
Anna Tarnowska,
Tomasz Giedwiłło
Antoni Duda, Andrzej Knap
Larysa Czaban,
Halina Mansarlińska
Soliści
Dziewczyna
Stary poeta
Młody poeta
Arię Łabędzia wykona
Gościnnie wystąpią:
Agnieszka Dondajewska
Jerzy Mechliński
Michał Partyka
Edward Kulczyk
Soliści Wrocławskiego
Teatru Pantomimy
im. Henryka Tomaszewskiego
Judocy GKS "Czarni" Bytom
Chór Dziecięcy
Ogólnokształcącej Szkoły
Muzycznej I i II stopnia
im. Fryderyka Chopina
w Bytomiu
przygotowany przez
Agnieszkę Piasecką−Orlow
Grupa alpinistów
Zespół Break Dance
Chór, Balet i Orkiestra
Opery Śląskiej
pod dyrekcją
Andrzeja Knapa
13
Najpierw dwa słowa o tytule, bo za często niewłaściwie jest stoso−
wany i niepoprawnie odmieniany… Mówimy zatem Carmina Bu−
rana i jest to fraza złożona z rzeczownika z przydawką. Oba słowa
są nijakiego rodzaju i w liczbie mnogiej… Człon pierwszy Carmi−
na pochodzi od słowa carmen, które oznacza pieśń, element drugi
− Burana to przymiotnik wyprowadzony z łacińskiej nazwy alpej−
skiego opactwa Benediktbeuren. Właśnie tam, w 1803 roku, odkry−
to zbiór średniowiecznych tekstów, obecnie przechowywanych
Bawarskiej Bibliotece Państwowej w Monachium. Benedyktyński
zbiór zawiera około dwustu pieśni pochodzących z różnych stron
Europy. Choć większość z nich to teksty w średniowiecznej łacinie,
są tam również wiersze w języku średniowysokoniemieckim (mittel−
hochdeutsch), a nawet starofrancuskim.
Zróżnicowana jest też tematyka wierszy zbiorku; obok tekstów
o charakterze sakralnym, znajdujemy w nim hymny sławiące roz−
kosze miłości, pieśni biesiadnie oraz szydercze wiersze o ludzkich
słabościach, przede wszystkim o różnych przejawach miałkości
i próżności doczesnego życia (vanitas).
Carl Orff − zapatrzony w przeszłość kompozytor niemiecki (1895−1982) − wybrał zeń dwadzieścia pięć tekstów i ułożył wielką
sceniczną kantatę na trzy głosy solowe (sopran, tenor, baryton), chór mieszany, chór chłopięcy i wielką orkiestrę symfo−
niczną. (Niezależnie od tego opracował także wersję kameralną, w której orkiestrę zastępują dwa fortepiany z perkusją). Utwór
powstał w latach 1935−1936. Jego prawykonanie, zakończone głośnym sukcesem, odbyło się w Operze we Frankfurcie nad
Menem, w czasach już mocno ponurych, 8 czerwca 1937 roku… To jeden z powodów, dla których ani Orff, ani jego szlagier
nigdy nie miały u nas dobrej prasy. Ściślej − przez długi czas właściwie nie miały jej wcale, bowiem uporczywie milczeniem
pomijał go nawet nieoceniony Przewodnik koncertowy... Jednak jego współautor, Bogusław Schaeffer, któremu muzyka Orffa
zdała się "zastraszająco płytka, banalna", wręcz "infantylna", przyznaje, iż pierwszy z nią kontakt może być "szokujący", i to tak
dalece, że słuchacz (…) czasem "ulega fascynacji" *…
(Kompozytorzy XX wieku, Kraków, WL 1990, t. I, s. 214 nn.)
Schaeffer ma bez wątpienia rację. Carmina Burana to jeden
z nielicznych utworów minionego wieku, których język muzyczny
trafia do szerszej publiczności. A że czasem psuje to krew w żyłach
twórcom dzieł szlachetniejszej próby, którym na taki sukces trud−
niej liczyć, na to nie ma już rady…
Carmina Burana składają się z trzech części poprzedzonych pro−
logiem, w którym chór, w rytmie zapierającym dech sławi moc
boskiej Fortuny (Fortuna imperatrix mundi).
Właściwa część pierwsza, zatytułowana Primo vere, zaczyna się od
pochwały nadchodzącej wiosny (trzeci numer na mały chór i ksy−
lofon Veris laeta facies). Uroki wiosny sławi w swej pieśni miłosnej
baryton (Omnia sol temperat), po nim chór − w radosnym śpiewie
Ecce gratum et optatum Ver reducit gaudia − wreszcie sama orkie−
stra w dynamicznym tańcu zatytułowanym Auf dem Aker (Na polu).
Tę pierwszą odsłonę wieńczą radosne okrzyki chóru w części za−
tytułowanej Were diu werlt alle min.
Część druga wnosi nowy klimat. Zamiast wiosennej idylli mamy tu
pieśni bachiczne, bowiem miejscem "akcji" tej części kantaty jest
po prostu tawerna. Mimo to Orff także i w tym obrazie różnicuje
nastroje − od elegijnej pieśni barytona (Estuans interius ira vehe−
menti), przez parodię lamentu pieczonego na ruszcie łabędzia (Olim
lacus colueram − którą śpiewa falsetem tenor), pieśń pijacką (Ego
sum abbas) z prześmiewczą przymieszką elementów gregoriańskie−
go śpiewu, aż po orgiastyczny finał zrazu monotonnej na pozór
pieśni In taberna quando sumus.
Jeszcze inny nastrój buduje ostatnia odsłona tryptyku, której tytuł −
Cour d'amour − uzasadnia i łagodniejsze, i znacznie "słodsze"
brzmienie orkiestry (flet, trąbka, dzwonki, fortepian), i nieodzowny
udział chórku chłopców, który dopiero tutaj włącza się do muzy−
kowania. Wśród dziesięciu numerów (ostatni, jedenasty, O fortuna,
jest repryzą chóru z prologu. Urodą wyróżniają się poetycka pieśń
sopranu (nr 17, Stetit puella), szydercze kuplety chóru (nr 19,
Si puer cum puella moraretur) i gromki hymn na część Wenery
(końcówka numeru 24, Ave formossima).
14
15
Robert Skolmowski. Reżyser, scenarzysta, pedagog, dyrektor Wrocławskiego Teatru Lalek. Absolwent
PWST w Krakowie. Debiutował w 1987 r. w Operze Śląskiej Rigolettem G. Verdiego. Od tego czasu
stworzył około 90 przedstawień teatralnych i telewizyjnych, w tym 70 dzieł operowych wystawionych
w Operze Wrocławskiej, Teatrze Wielkim w Łodzi, Teatrze Wielkim w Poznaniu. Specjalizuje się w reali−
zacji gigantycznych widowisk dla szerokiej publiczności z udziałem wielkiej liczby wykonawców. Do
najważniejszych z takich produkcji zalicza Trubadura, Carmen, Straszny dwór, Carmina Burana (wszyst−
kie cztery w Operze Wrocławskiej), także Gęsią grę w poznańskiej hali Arena. Jego przedstawienia poznała
publiczność festiwali w Xanten (Niemcy), Wiltz (Luksemburg), Hongkongu i Tajwanu.
Tadeusz Serafin. Dyrygent. Absolwent, obecnie wykładowca katowickiej Wyższej Szkoły Muzycznej.
Umiejętności dyrygenckie doskonalił na kursach mistrzowskich, m.in. pod kierunkiem Pierre'a Bouleza,
Karela Ancerla, Heinza Roegnera. Od 1978 r. jest dyrygentem Opery Śląskiej, od 1988 jej dyrektorem
naczelnym i artystycznym. W teatrze tym zrealizował prawie trzydzieści premier operowych i baletowych,
m.in. Don Giovanniego i Czarodziejski flet Mozarta, Tannhäusera Wagnera, Carmen Bizeta, kilka oper
Verdiego i Pucciniego. Z zespołami Opery Śląskiej wielokrotnie występował za granicą (Niemcy, Włochy,
Francja, Belgia, Holandia, Czechy, Słowacja, USA, Kanada). Opera Nabucco G. Verdiego, nagrana pod
jego dyrekcją, zyskała status najpierw "Złotej − ", a w 2003 r. "Platynowej płyty".
Radek Dębniak. Scenograf teatralny, telewizyjny, reklamowy. Absolwent Akademii Sztuk Pięknych
w Warszawie. Był współautorem scenografii i kostiumów wielkich widowisk Opery Wrocławskiej realizo−
wanych w Hali Ludowej (Trubadur, Carmina burana, Straszny dwór), w Teatrze Wielkim w Łodzi współ−
tworzył spektakle: Carmen, Czarodziejski flet i Madama Butterfly. W latach 1996−1997 był dyrektorem
artystycznym i programowym polskiej sekcji EXPO'98. Od 2006 współpracuje z TVN 24 w zakresie projek−
towania i kompleksowego nadzoru nad programami informacyjnymi i publicznymi. Opracował scenogra−
fie telewizyjne wielu festiwali i programów rozrywkowych, m. in. Jazz Jambore, Warsaw Summer Jazz,
Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, Śpiewające fortepiany.
Małgorzata Słoniowska. Scenograf, kostiumolog. Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu,
od 1988 roku związana z operą dolnośląską. Stworzyła scenografie oraz zaprojektowała kostiumy do wielu
przedstawień baletowych (Bolero, Sylfidy, Królewna Śnieżka, Kot w butach, Romeo Julia, Jezioro łabędzie,
Dziadek do orzechów, Szeherezada, Pietruszka, Sacre du Printemps), operowych Cyrulik sewilski, Czarodziejski
flet, Wesele Figara, Carmen, Borys Godunow). Stworzyła kostiumy do całej tetralogii Wagnera wystawionej we
Wrocławiu w reż. H. P. Lehmanna. Współpracuje z teatrami operowymi w kraju i zagranicą (Łódź, Gdańsk,
Gliwice, Lublin, Bydgoszcz, Lwów). Jest autorką scenografii filmu Gwiazda w reżyserii Stefana Szlachtycza.
Maciej Prusak. Choreograf. W latach 1992−1999 był adeptem wrocławskiego Teatru Pantomimy Henry−
ka Tomaszewskiego i brał udział we wszystkich jego realizacjach. Jako choreograf i autor ruchu scenicz−
nego współpracuje z Teatrem Współczesnym, Operą Wrocławską, Teatrem Kalambur, Kliniką Lalek. Za
ruch sceniczny spektaklu Iwona Księżniczka Burgunda otrzymał nagrodę na Festiwalu Klasyka Polska
w Opolu. Obecnie związany z Teatrem Pantomimy. Jest laureatem Złotej Iglicy w kategorii tancerz−mim.
Współpracuje w wieloma reżyserami, m. in. z Małgorzatą Bogajewską, Krystyną Meissner, Grzegorzem
Jarzyną, Arturem Tyszkiewiczem i Przemysławem Wojcieszkiem − stale współpracuje z Janem Klatą.
Anna Tarnowska. Chórmistrz, dyrygent, pedagog. Absolwentka Akademii Muzycznej w Poznaniu.
W latach 1997−2002 była wykładowcą w szczecińskiej filii poznańskiej Akademii Muzycznej, a zarazem
dyrygentem i kierownikiem artystycznym Chóru Politechniki Szczecińskiej Collegium Maiorum. W 2002
objęła kierownictwo chóru w Zespole Pieśni i Tańca Śląsk, rok później przyjęła stanowisko chórmistrza
w Operze Śląskiej. Współpracowała przy realizacji wielu jej premier, m.in. Aidy i Nabucca Verdiego,
Carmen Bizeta, Borysa Godunowa Musorgskiego, Orfeusza i Eurydyki Glucka. Z utworów koncertowych
ma w dorobku Stabat Mater Szymanowskiego, oraz dwie msze Mozarta (KV 317, KV 337).
16
Teatr Wielki w Łodzi
Dyrektor naczelny
Wolny strzelec
muzyka
libretto
Prapremiera
Prapremiera polska
Premiera
Kierownictwo muzyczne
Reżyseria,
dekoracje światła
Dekoracje i kostiumy
Choreografia
i ruch sceniczny
Kierownictwo chóru
Marek Szyjko
opera
Der Freischütz
Carl Maria von Weber
Johann Friedrich Kind
18 czerwca 1821
4 lipca 1826
14 marca 2009
Tadeusz Kozłowski
Waldemar Zawodziński
Maria Balcerek
Janina Niesobska
Marek Jaszczak
Postaci
Otokar
Kuno
Agata
Anusia
Kacper
Maks
Kilian
Pustelnik
Samiel
Druhny
Przemysław Rezner
Andrzej Staniewski
Katarzyna Hołysz
Iwona Socha
Robert Ulatowski
Paweł Wunder
Krzysztof Witkowski
Rafał Siwek
Andrzej Staniewski
Edyta Wasłowska
Agnieszka Białek,
Katarzyna Góralska−Chrześcijanek,
Katarzyna Nowacka,
Izabela Wesołowska
Orkiestra, Chór i Balet
Teatru Wielkiego w Łodzi
Dyrygent
Tadeusz Kozłowski
17
Streszczenie libretta
18
Akt I
W konkursie strzeleckim myśliwy Maks przegrał z wieśniakiem Ki−
lianem, co cała wieś świętuje jako wielki triumf, zgodnie z obycza−
jem drwiąc z upokorzonego strzelca. Kuno, książęcy leśniczy nie
kryje zawodu z powodu porażki Maksa, którego już od tygodni
prześladuje dziwny pech. Młody strzelec nie podejrzewa, że padł
ofiarą knowań swego ponurego towarzysza Kacpra, który wszedł−
szy w układy z Samielem, zamieszkałym w okolicy diabelskim po−
ciotkiem, próbuje dlań zdobyć duszę Maksa, sącząc koledze do
uszu złowrogie rady.
Kuno, przyłapawszy Kacpra na rozmówce z Maksem, przepędza
hultaja bez ceregieli, po czym przypomina młodzieńcowi, że już
jutro czeka go kolejny turniej w obecności księcia Otokara, od
którego zależy jego ślub z ukochaną Agatą, córką Kuna. Konkurs
rozgrywa się od wielu pokoleń, odkąd przodek Kuna ustrzelił po
mistrzowsku jelenia nawet nie drasnąwszy kłusownika przywiąza−
nego do rogów. Jego potomkowie dziedziczą z ojca na syna stano−
wisko leśniczego, choć złe języki rozpuściły plotkę, że pradziad
wszedł w konszachty z diabłem, a cudowna kula była w istocie
"wolna" − na siedem kul odlanych pod diabelską protekcją − sześć
kul leci tam, gdzie im każe strzelec, ostatnią wszakże diabeł niesie
tam, gdzie mu się podoba.
Kuno nie traci nadziei, że Maks wygra konkurs, choć młodzieńca
dręczą najgorsze przeczucia, chytrze podsycane przez Kacpra. Po
odejściu Kuna Maks odrzuca zaproszenia na tańce, inne troski ma
bowiem w głowie. Trąca się natomiast z Kacprem szklaneczką wina,
do której łajdak wrzucił parę podejrzanych kropli. Szampański
humor Kacpra niepokoi Maksa, kropelki jednak robią swoje, mło−
dy strzelec nadstawia ucha jego diabelskim podszeptom. By do−
wieść swych słów, Kacer ładuje fuzję, podaje ją Maksowi, po czym
wskazuje mu niewidoczny cel nad chmurami. Gdy Maks strzela na
oślep, do stóp spada mu wspaniały orzeł. Oto sposób na wszystkie
kłopoty: jeszcze tej nocy, pod księżycem w nowiu, punktualnie
o północy, Maks ma się spotkać z Kacprem w Wilczym Jarze. Tam
odlewa razem kule, które zawsze trafiają do celu. Zrozpaczony
i odurzony podstępnym napitkiem Maks przystaje na propozycję,
ślubując sekret. Powodzenie Kacpra zależy od milczenia Maksa,
gdyż jeśli ktoś go przestrzeże przed szalonym czynem, to nie mło−
dy strzelec, ale jego diabelski kompan znajdzie się nazajutrz
w szponach piekła…
Akt II
Pierwszy obraz
Agata ani myśli płożyć się spać, nim powróci Maks, tym bardziej,
że jeszcze drży cała po tym, jak portret czcigodnego przodka, prze−
dziwnym sposobem sam spadł z gwoździa. Jej wesoła przyjaciółka
Anusia wbija gwóźdź i wiesza portret na swoim miejscu, próbując
rozwiać smutki Agaty piosenką o przystojnym młodzianie. Czarne
myśli prześladują Agatę, odkąd rozmawiała z mądrym Pustelni−
kiem, który dał jej bukiet białych róż, mający uchronić ją przed
tajemniczym niebezpieczeństwem.
Anusia idzie spać, pozostawiając Agatę przy oknie wpatrzoną
w gwiazdy. Maks puka wreszcie do drzwi, jego słowa nie przy−
niosą jednak Agacie pociechy: nie dość, że okłamuje ją, zapewnia−
jąc, że wcale nie brał udziału w przegranym przez siebie turnieju,
to jeszcze zapewnia, iż ustrzelił drapieżnego ptaka, którego musi
odszukać teraz w ciemnym lesie, w pobliżu Wilczego Jaru… Te
słowa wystarczą, by przerazić Agatę, lecz choć błaga Maksa, by
pozostał, strzelec wybiega w mrok.
19
Drugi obraz
Kacper czeka na Maksa w Wilczym Jarze, słuchając z przeraże−
niem jęków i jazgotu piekielnych mocy. Pojawia się Samiel, wygła−
szając nieodwołalny wyrok: albo Kacper dostarczy mu nową ofia−
rę, przedłużając kontrakt o dalsze trzy lata, albo to jego piekło
pochłonie. Ścigany strasznymi wizjami Maks staje na skraju prze−
paści, gdzie Kacper przygotował już diabelski obrządek. Przyzy−
wając piekielne siły, odlewa jedną po drugiej siedem fatalnych kul,
podczas gdy gęste, czarne chmury pokrywają niebo. Wkrótce wśród
błyskawic i grzmotów rozlega się zgiełk piekielnego polowania.
W blasku pioruna dwóm śmiałkom ukazuje się Czarny Rycerz:
to Samiel we własnej osobie. Maks pada zemdlony.
Akt III
Polaną przechodzą myśliwi, gadając o piekle, jakie rozpętało się
minionej nocy nad Wilczym Jarem. Maks wystrzelił już nieopatrz−
nie trzy kule, trafiając w cele tak nieosiągalne, że jego sukces budzi
niedowierzanie towarzyszy. Ponieważ podzielił się magicznymi
kulami z Kacprem, został mu w lufie tylko jeden nabój, Kacper
wypala zaś swoją trzecią kulę w powietrze i wybiega śmiejąc się
szyderczo. Ostatnia kula należy zatem do diabła.
Tymczasem samotna Agata składa swój los w ręce Boga. We śnie
ujrzała się pod postacią białego gołębia, którego Maks zabił z fuzji.
Anusia nie wierzy jednak w te widziadła, na dowód opowiadając
przyjaciółce mrożącą krew w żyłach przygodę, jaka spotkała kie−
dyś jej babkę. O mało nie umarła kiedyś ze strachu, gdy do jej
sypialni wgramolił się straszliwy upiór. Na szczęście był to tylko
Nero, jej pies. Nadchodzą druhny z wieńcem ślubnym dla Agaty.
O zgrozo! Kwiaciarz się pomylił, wkładając do pudła wieniec żałob−
ny! Nie tracąc ani chwili, Anusia wije dla Agaty wianek z białych
róż Pustelnika. Tymczasem chór myśliwych ogłasza początek tur−
nieju strzeleckiego. Dobry książę Otokar wskazuje Maksowi cel: to
biała gołąbka przycupnięta na gałęzi drzewa. Maks celuje, gdy jed−
nak oddaje strzał, gołąbka odlatuje na inne drzewo, w którego
gałęziach schował się Kacper i pod którym staje nagle Agata
w ślubnym wieńcu. Kogo trafiła ostania "wolna" kula na usługach
szatana? Pod opieką białych róż silnych błogosławieństwem
Pustelnika Agata ocalała, przeklęta kula trafiła zaś Kacpra, który
kona teraz przeklinając niebo. Samiel natychmiast chwyta jego duszę.
Książę Otokar, oburzony występkiem Maksa, skazuje go na wygna−
nie, po interwencji Pustelnika odracza jednak wyrok: jeżeli przez
rok Maks będzie się sprawował wzorowo, zostanie znów uznany
za dobrego chrześcijanina i poślubi Agatę.
Piotr Kamiński,
Tysiąc i jedna opera, PWM SA, 2008.
Prapremiera Wolnego strzelca w Berlinie wywołała rewolucję w ówczesnym świecie muzycznym. Wraz
z nią wtargnął ożywczy powiew romantyzmu. Zamiast wymyślnych przygód arystokratycznych bohate−
rów, przed oczyma widzów roztoczył się świat legend przesiąknięty poetyckim kultem przyrody. Był
jednocześnie baśniowy i realistyczny, wyrafinowany i ludowy. Libretto odwołuje się do sprawy sadowej
z 1710 roku, wytyczonej w Czechach osiemnastoletniemu chłopcu posądzonemu o czary. Dominującą
cechą opery jest wyjątkowa nastrojowość. Mówiono nawet, że właściwym jej bohaterem jest las. Akcja
rozgrywa się w Czechach, wkrótce po zakończeniu wojny trzydziestoletniej. Kacper, wcześniej żołnierz,
zostaje bez środków do życia i zaprzedaje duszę diabłu… Dla oddania atmosfery scen demoniczno−
niesamowitych kompozytor wynalazł wiele nowych, nieużywanych dotąd środków kolorystyki orkiestro−
wej… Wolny strzelec ostatecznie przełamał dominację opery włoskiej na scenach muzycznych.
„W muzyce − pisał Zygmunt Krasiński − Wolny strzelec jest tym samym co Faust Goethego”. W innym zaś
miejscu autor Nie−Boskiej komedii wymienia jednym tchem Zmartwychwstanie Chrystusa, Fausta Goethe−
go i muzykę Webera do Freischütza...
20
Teatr Wielki
im. Stanisława Moniuszki
w Poznaniu
Dyrektor naczelny
Tannhäuser
Prepremiera
Prapremiera polska,
Premiera
Muzyka
Kierownictwo muzyczne
Inscenizacja i reżyseria
Dekoracje
Kostiumy
Choreografia
Kierownictwo chóru
Sławomir Pietras
opera romantyczna
w trzech aktach
do libretta kompozytora
Tannhäuser und
der Sängerkrieg auf Wartburg
Romantische Oper in drei Aufzügen
Drezno, 19 października 1845
Warszawa, 1883
Poznań, 18 kwietnia 2009
Ryszard Wagner
Eraldo Salmieri
Achim Thorwald
Christian Floeren
Ute Frühling
Emil Wesołowski
Mariusz Otto
Obsada
Tannhäuser
Wolfram von Eschenbach
Elisabeth
Venus
Hermann
Biterolf
Walther von
der Vogelweide
Heinrich der Schreiber
Reinmar von Zweter
Pastuszek
Mark Duffin, Michał Marzec,
Sylwester Kostecki
Adam Szerszeń,
Tomasz Mazur
Agnieszka Hauzer,
Monika Mych
Katarzyna Hołysz,
Galina Kuklina
Marian Kępczyński,
Dariusz Niemirowicz
Andrzej Ogórkiewicz,
Bartosz Urbanowicz
Karol Bochański,
Dymitr Fomenko
Marek Szymański,
Bartłomiej Szczeszek
Wiesław Bednarek,
Paweł Myszkowski
Barbara Gutaj,
Natalia Puczniewska
Śpiewacy Poznańskiego
Chóru Chłopięcego, Statyści
Chór, Balet I Orkiestra
Teatru Wielkiego w Poznaniu
Dyrygent
Eraldo Salmieri
21
Streszczenie
22
Akt I
Od wielu lat śpiewak i poeta Tannhäuser gości w czarodziejskiej
grocie Wenus, świątyni cielesnych rozkoszy. Niestety, nawet najsłod−
sze z nich tracą z czasem wszelki urok, a znużenie kochanka nie
uszło uwagi zatrwożonej bogini. Tannhäuser tęskni za słońcem
i czarem natury, gdy zaś Wenus prosi go o nową pieśń, on kończy
ją niespodzianą skargą, błagając o prawo powrotu do zielonych łąk
rzeczywistego świata. Daremnie Wenus roztacza swe wdzięki,
Tannhäuser opiewa swą miłość do niej, by tym łatwiej wyrwać się
z dławiących go objęć, przysięgając zarazem, że po wsze czasy
głosić będzie jej chwałę. Wenus wybucha gniewem, źle skrywają−
cym rozpacz z powodu nieodwracalnego rozstania. By zrzucić
z siebie zmysłowe omamy, Tannhäuser wzywa imienia Marii − i na−
gle grota Wenery znika, ustępując miejsca zielonej polanie u stóp
zamku Wartburg, gdzie młody Pasterz prowadzi trzody. Jest wiosna,
z dala dobiega podniosły śpiew pielgrzymów. Tannhäuser pada na
kolana, dziękując Bogu za cud. Dolinę przemierza drużyna Her−
manna, Landgrafa Turyngii, powracając z polowania. To dawni to−
warzysze Tannhäusera. Jest wśród nich jego najdroższy przyjaciel,
śpiewak i poeta Wolfram von Eschenbach; on też pierwszy go po−
znaje, prosząc, by znów przyłączył się do dawnej kompanii.
Tannhäuser waha się jeszcze, ulega dopiero na dźwięk imienia Elż−
biety, siostrzenicy Landgrafa, o której wierności zapewnia go Wol−
fram. Wstrząśnięty jej wspomnieniem Tannhäuser rusza za przyja−
ciółmi na Wartburg.
Akt II
Elżbieta wbiega w zachwycie do wielkiej sali, gdzie odbywały się
niegdyś poetyckie i śpiewacze turnieje i gdzie niezmiennie triumfo−
wał Tannhäuser. Po chwili sam śpiewak rzuca się jej do stóp; ra−
zem sławią cud, który ich znów połączył, podczas gdy Wolfram,
patrząc na nich z daleka, żegna się z marzeniami. Landgraf, wie−
dząc wszystko o uczuciach siostrzenicy do Tannhäusera, wita do−
stojnych gości, po czym ogłasza zasady turnieju: nagrodę z rąk
Elżbiety odbierze ten śpiewak, który w najpiękniejszych słowach
rozsławi potęgę miłości. Pierwszy występuje Wolfram, opiewając
dyskretną i trwożliwą adorację z oddali, gdzie obiekt uczuć jest
niczym niedosiężna gwiazda. Tannhäuser odrzuca tę bezcielesną
wizję miłości, głosząc chwałę źródła, co koi pragnienie. Elżbieta
czyni nieznaczny gest aprobaty, reflektuje się jednak, czując chłód
i niechęć zebranych. Tannhäuserowi odpowiada Walther von der
Vogelweide, najwyżej stawiając źródło czystej cnoty, co traci ma−
giczne właściwości, gdy w nim umoczyć usta. Tannhäuser odpo−
wiada jeszcze żwawiej, otwarcie wysławiając urok żądz. Jego sło−
wa budzą gniewną reakcję Biterolfa, obrońcy cnót rycerskich, wów−
czas jednak porywczy Tannhäuser poczyna drwić z niemłodego
już śpiewaka, w którego obronie występuje Walther. Tego już za
wiele dla kochanka Wenus: zbywszy się wszelkiej rozwagi,
Tannhäuser bezwstydnie sławić poczyna rozkosze przeklętej groty.
Na dźwięk bluźnierczych słów damy pośpiesznie opuszczają salę,
a rycerze dobywają mieczy. Tylko Elżbieta staje w obronie grzesznika,
nie bacząc na śmiertelną ranę, jaką jej zadał. Wstrząśnięty Tannhäuser
wysłuchuje w pokorze wyroku Landgrafa: ma się przyłączyć do piel−
grzymów idących do Rzymu i nie wracać w rodzinne strony bez
papieskiego rozgrzeszenia. Pójdzie za nim modlitwa Elżbiety.
Akt III
W dolinie nieopodal Wartburga Elżbieta modli się u stóp figury
Matki Boskiej. Wolfram, nie odstępujący jej na krok, wie, że wyglą−
da ona powrotu pielgrzymów, których długi orszak przemierza
wreszcie dolinę; niestety, nie ma wśród nich Tannhäusera. Elżbieta
modli się jeszcze żarliwiej, po czym stanowczym, łagodnym ge−
stem oddaliwszy Wolframa, sama wstępuje na ścieżkę wiodącą ku
zamkowi. Wpatrzony w jej białą sylwetkę Wolfram intonuje pieśń
do niedostępnej gwiazdy. Wówczas z mroku wyłania się sylwetka
znużonego wędrowca: to Tannhäuser, blady, wyczerpany, w łach−
manach. Wolfram wybiega mu na spotkanie, na dźwięk jego słów
cofa się jednak przerażony: przyjaciel szuka już tylko groty Wenus,
jedynego ratunku, jaki mu pozostał. Pielgrzymka nie zdała się na
nic: wysłuchawszy jego spowiedzi, Ojciec Święty odmówił roz−
grzeszenia, głosząc, iż dusza tak zepsuta odrodzić się nie zdoła, po−
dobnie jak z martwego drewna papieskiej laski nie tryśnie nigdy świe−
ża zieleń. Na oczach osłupiałego Wolframa Tannhäuser wzywa
Wenus, a bogini odpowiada na to wezwanie. Nie widząc innego ra−
tunku, Wolfram wypowiada raz jeszcze imię Elżbiety, czym odpędza
Wenus i jej czary, przywracając zmysły Tannhäuserowi. Z zamku zstę−
puje kondukt żałobny, zwiastując śmierć Elżbiety, którą odkupiła ona
grzech Tannhäusera. Upadłszy na kolana przed trumną, śpiewak umiera.
W tej samej chwili w dolinę zbiegają młodzi pielgrzymi, wznosząc
triumfalnie papieską laskę pokrytą świeżym listowiem.
Na podstawie: Piotr Kamiński
Tysiąc i jedna opera, PWM SA, 2008.
23
Eraldo Salmieri. Dyrygent włoski wykształcony w Mediolanie i Wiedniu, gdzie pod kierunkiem Ottmara Suitnera ukończył
Akademię Muzyczną. Studia pogłębiał u Pierra Dervaux w Nicei i Carlo Maria Giuliniego w Accademia Musicale Chigiana
w Sienie. Był stypendystą Festiwalu w Bayreuth.
Debiutował w 1989 roku Cyganerią Pucciniego w Deutches Theater w Monachium, gdzie kierował też wykonaniem Traviaty
(1990), Nabucca (1991) i Madame Butterfly (2000). W Sofii, z okazji Roku Mozartowskiego, przygotował Wesele Figara,
ponadto Włoszkę w Algierze (1992), Rigoletto (1993) i Toskę (1995). Występował w Deutscheoper am Rhein, w Operze
w Budapeszcie, na Festiwalu Loreley w Rennes, w Opera National de Bretagne, w Belo Horizonte w Brazylii. Współpracuje
z Staatstheater w Bremie oraz oraz z teatrami operowymi we Włoszech, Szwajcarii, Holandii, Belgii, Szwecji, Norwegii.
W badeńskim Staatstheater w Karlsruhe przygotował Łucję z Lammermoor Donizettiego (2008). W Wiedniu (Kammeroper)
kierował wykonaniem Słomkowego kapelusza Nino Roty, w Palermo Cosí fan tutte, w Mińsku Turandot. W Gießen, po sukcesie
opery Donizettiego Maria Stuarda, objął stanowisko gościnnego dyrygenta. W 2010 poprowadzi tam nową realizację Faworyty.
W sezonie 2006/07 był dyrektorem muzycznym Teatru Wielkiego w Poznaniu, od 2008 pełni w nim funkcję pierwszego
gościnnego dyrygenta.
Achim Thorwald. Urodził się w 1943 roku. W salzburskim Mozarteum studiował aktorstwo, historię muzyki, sztuki,
literatury i teatru. Jako aktor pracował w Hamburgu (Ernst−Deutsch−Theater, Theater im Zimmer, telewizja), potem w Norym−
berdze, gdzie obok aktorstwa zajął się również reżyserią. W latach 1971−76 był związany z miejskim teatrem we Freiburgu jako
aktor, dramaturg, następnie jako kierownik pionu dramatycznego. Był dyrektorem naczelnym Württembergische Landesbühne
Esslingen (1976), w latach 1985−88 kierował teatrem w Würzburgu. W 1989 objął Städtischen Bühnen Münster, od 1996
Hessische Staatstheater Wiesbaden. Od 2002 roku jest dyrektorem teatru w Karlsruhe (Badisches Staatstheater). W jego dorobku
reżyserskim są m.in. Ariadna na Naxos Richarda Straussa, Cyrano de Bergerac Franco Alfano, Kraina uśmiechu Franza Lehára,
Wolny strzelec Carla M. von Webera, Joanna d'Arc na stosie Arthura Honeggera, Otello Giuseppe Verdiego. Czynnie uczestniczy
w pracach rożnych gremiów w dziedzinie kultury, m.in. w organizacji Opera Europa, w Stowarzyszeniu Scen Niemieckich,
w Komisji Kultury Miasta Karlsruhe, w Zarządzie Towarzystwa Händlowskiego. Jest jurorem wokalnych konkursów opero−
wych. Wykłada na Uniwersytecie w Karlsruhe.
Christian Floeren. Scenografię studiował w rodzinnym Augsburgu, następnie w salzburskim Mozarteum. Jako scenograf
i malarz związany był z teatrem w Ulm, projektował też scenografie dla scen w Dreźnie, Monachium, Mannheim
i Bonn. Od 1997 kieruje pracownią scenograficzną w Badisches Staatstheater w Karlsruhe, gdzie zrealizował ponad 40
spektakli (Jonny spielt auf Kreneka, Czarodziejski flet i Wesele Figara Mozarta, Carmen Bizeta, Purytanie Belliniego, Luiza
Miller Verdiego, Zemsta nietoperza Straussa, Parsifal Wagnera, Napój miłosny Donizettiego). Gościnnie projektował
w Dortmundzie, Wiesbaden i Stuttgarcie. W 2002 został zaproszony przez Festiwal w Salzburgu do realizacji opery Król
Kandaules Alexandra von Zemlinsky'ego pod kierownictwem muzycznym Kenta Nagano. W 2006 opracował dekoracje
i kostiumy do Otella − koprodukcji Opery Wiedeńskiej i Numori Opera Tokio pod muzycznym kierownictwem Seigi Ozawy.
Rok później stworzył dekoracje do Wesela Figara w Theater am Gärtnerplatz w Monachium . Jest autorem scenografii opery
I Capuleti e i Montecchi Belliniego wystawionej w 2008 w Stambule oraz ekspozycji w Palais` de Congres w Paryżu.
Ute Frühling. Absolwentka Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Brunszwiku. Była etatową projektantką kostiumów
w Musiktheater im Revier w Gelsenkirchen. Potem związała się z teatrem w Karlsruhe. Na zaproszenie A. Thorwalda przeszła
do teatru w Münster, następnie do Hessische Staatstheater w Wiesbaden. Jako autorka kostiumów wielokrotnie współpraco−
wała z takimi scenografami i rezyserami jak Roland Aeschlimann, Heinz Balthes, Peter Werner i Christoph Seel, Dominique
Mentha, Achim Thorwald, Wolfgang Quetes, Alexander Schulin, Robert Tannenbaum i Till Stief. W latach 2002−2006 była
główną projektantką kostiumów w teatrze w Karlsruhe (Badische Staatstheater). Gościnnie brała udział m.in. w inauguracyj−
nej produkcji Kawalera srebrnej róży Ryszarda Straussa w reżyserii Roberta Tannenbauma w nowym teatrze w Erfurcie w 2004.
Prócz kostiumów projektowanych do przedstawień dramatycznych i operowych stworzyła kostiumy do baletów Szehereza−
da, Kindertotenlieder i Voices of Silence. W Teatrze Wielkim w Poznaniu zaprojektowała kostiumy do Studenta żebraka
Millöckera w reżyserii Güntera Könemanna (wspópraca z Festspielhaus Baden−Baden, 1999).
Emil Wesołowski. Tancerz, choreograf. Był pierwszym solistą Polskiego Teatru Tańca Conrada Drzewieckiego. Od 1979
pracuje samodzielnie. Kierował baletem Opery Wrocławskiej i Teatru Wielkiego w Poznaniu. W 1982 kierował baletem
w warszawskim Teatrze Wielkim, gdzie występował w znaczących rolach charakterystycznych. Autor choreografii wielu
przedstawień operowych: Madama Butterfly Pucciniego, Król Roger Szymanowskiego, Otello Verdiego, Eugeniusz Oniegin
Czajkowskiego, Aida Verdiego, Andrea Chénier Giordano, La Boheme Pucciniego. Najważniejsze prace choreograficzne to
Quattro movimenti (z muzyką B. Schaeffera w Operze Wrocławskiej), Ballada ( F. Chopin, 1983), Trytony (Z. Rudziński, 1985),
Gry (C. Debussy, Teatr Wielki w Warszawie, 1989), Mozartiana (P. Czajkowski, 1990), Dies irae (R. Maciejewski, 1991),
Legenda o Józefie (R. Strauss, Łódź, 1991 i Teatr Wielki w Warszawie, 1992), Święto wiosny (I. Strawiński 1993), Romeo i Julia
(S. Prokofiew, Warszawa, 1996), Tryptyk: Powracające fale, Harnasie, Krzesany (M. Karłowicz, K. Szymanowski, W. Kilar,
Teatr 1997), Cudowny Mandaryn (B. Bartók, 1999), Harnasie (K. Szymanowski, 2006). Opracował choreografię Damy pikowej
Czajkowskiego i opery Giordana Andrea Chénier − dwu produkcji reżyserowanych przez Mariusza Trelińskiego. Od 1995 do
2006 był dyrektorem Baletu Teatru Wielkiego − Opery Narodowej w Warszawie. Od 2007 jest dyrektorem artystycznym Teatru
Wielkiego im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu, gdzie wyreżyserował Straszny dwór, a w 2008 wystawił w swojej choreogra−
fii balet Prokofiewa Romeo i Julia.
24
~
Companía
Antonio Gades
Dyrektor artystyczny
Carmen
Premiera światowa
Scenariusz,
choreografia i światła
Muzyka
Scenografia
Stella Arauzo
wg Prospera Mérimée
17 maja 1983,
Théâtre de Paris
Antonio Gades, Carlos Saura
Antonio Gades, Antonio Solera,
Georges Bizet, Ricardo Freire,
Manuel Penella, Joséortega Heredia,
Federico Garcia Lorca
Antonio Saura
Soliści:
Carmen
Don José
Toreador
Mąż
Stella Arauzo
Adrián Galia
Antonio Hidalgo
Joaquín Mulero
oraz zespół baletowy
Companía Antonio Gades:
Cristina Carnero, Maite Chico,
Lola Guzmán, Marita Martinez−Rey,
Raquel Durán, Carolina Pozuelo,
Loli Sabariego, Cristina Villaplana,
Yolanda Rodriguez
Miguel Lara, Cristian Martin,
Elfas Morales, Antonio Mulero,
Antonio Ortega, Jairo Rodriguez
Śpiewacy:
Gitarzyści:
Nagranie Carmen
Georgesa Bizeta
Carmen
Don José
Escamillo
Enrique Pantoja, Manuel Chacón,
~
Juanares
y Celia Flores
Antonio Solera, Jesús Heredia,
Diego Franco
Orchestra della Suisse Romande
pod dyrekcją Thomasa Schippersa
Regina Resnik
Mario del Monaco
Tom Krause
25
O Carmen
Pomysł teatralnej wersji Carmen powstał mniej więcej w tym sa−
mym czasie, w którym Carlos Saura kręcił swój film. Jego sukces,
który zaskoczył i Gadesa, i Saurę, skłonił choreografa do stworze−
nia wersji scenicznej. Jej premiera odbyła się w 1983 w Paryżu
roku i została świetnie przyjęta tak przez publiczność jak i krytykę.
Szybko też uznana została za dzieło równie wybitne jak słynne już
Krwawe gody i Suita flamenco. Powody swojego zainteresowania
tematem Antonio Gades przedstawił na licznych konferencjach pra−
sowych. W jego rozumieniu Carmen nie jest ani kobietą frywolną,
ani modliszką; jest natomiast istotą uczciwą i prostolinijną: gdy ko−
cha − to mówi, że kocha, kiedy nie kocha − mówi, że nie kocha.
Postawa Carmen to postawa istoty wolnej. W swym pojmowaniu
wolności Carmen jest tak egzaltowana, że woli umrzeć niż ją utra−
cić. Zwykle uważa się Carmen za istotę frywolną. Ale Carmen ma
przecież cechy, które temu przeczą, mianowicie własne pojęcie
klasy i swoistą szlachetność. Mówiąc o sukcesie Carmen na całym
świecie, Antonio Gades cytował często efektowną formułę kryty−
ków francuskich. Według nich film zabrał z powrotem do Hiszpa−
nii bohaterkę, którą do Francji sprowadził Merimée. Przez długi
czas Carmen interpretowano powierzchownie, toteż rzadko kto ją
rozumiał. Gdy Merimée pisał swoje opowiadanie w 1837 roku, Car−
men gorszyła postawą zarówno tych, co nie umieli dostrzec jak
tych, którzy dostrzegali w niej wolę emancypacji… Don José dla
odmiany to zdeklasowany burżuj i uciekinier, ktoś kto uważa, że uko−
chana osoba to jego własność. Zająłem się Carmen, bo nie podobało mi
się stereotypowe i fałszywe wyobrażenie o niej. To kobieta, która w miło−
ści nie zna granic, która nigdy nie zapomina, z jakiego wyszła środowi−
ska. Nawet w najbardziej wyrafinowanym towarzystwie...
A oto, jak Carlos Saura i Antonio Gades wspominali pracę nad filmem:
Dlaczego Carmen? To rezultat naszej wspólnej pracy nad filmem
Krwawe gody. Historia Carmen to historia obsesji. Emilio Sanz de
Soto powiada, że Carmen i Don José wzajemnie się pożerają dla
samej przyjemności. To nie ma nic wspólnego z tragedią grecką,
z potępieniem czy poszukiwaniem zbawienia. Tylko śmierć mogła−
by uratować bohaterów Carmen przed pożądaniem. To historia
o nieuchronności przeznaczenia. Czasem trudno jest pojąć, że po−
stać tak typowo hiszpańska, jak ta kapryśna Cyganka, dla której
mężczyźni tracą głowę, dla której nawet oddają życie − jest wymy−
słem francuskim. To Mérimée i Bizet są odpowiedzialni za ową
Carmen, która stała się częścią naszego narodowego temperamentu.
Podstawą naszego przedsięwzięcia jest Carmen stworzona przez
Mérimée'go i spopularyzowana poprzez muzykę Bizeta. Ale u nas
jest to historia pokazana w tańcu. Głównym jej bohaterem jest ta−
niec, to on określa rytm, muzykę i ruch. Poszukując cech Carmen
w tym, co jest specyfiką naszego narodu, sięgnęliśmy po taniec
i cante flamenco. Nie pogardziliśmy jednak piękną partyturą Bizeta.
Przeciwnie, była nam bardzo przydatna, jako czynnik kontrastu…
26
27
Antonio Gades (1936−2004). Znakomity hiszpański choreograf i tancerz flamenco. Nie był ani Cyganem,
ani Andaluzyjczykiem − urodził się w prowincji Alicante. Tańca uczył się w Madrycie. Tam odkryła go
słynna Pilar López, z której zespołem występował w latach 1952−61. Jednym z jego mistrzów był wybitny
tancerz Vicente Escudero. W 1961 roku Gades zaczął w Rzymie studiować taniec klasyczny, następnie
został asystentem Antona Dolina przy realizacji Bolera. Gian−Carlo Menotti zaprosił go na Festiwal
w Spoleto oraz do zespołu Ballet des Deux Mondes, dla którego stworzył tańce w przedstawieniu Carmen
Bizeta ze specjalnym z udziałem Carli Fracci i Milorada Miskovitcha. W 1963 roku powrócił do kraju
i założył pierwszą, niewielką grupę taneczną. Los Tarantos wystawione w nocnym klubie w Barcelonie
przyniosło ogromny sukces, po którym Gadesa zaproszono do udziału w Wystawie Światowej w Nowym
Jorku (1963/64). W 1964 roku Fraga Iribarne, hiszpański minister w rządzie dyktatora Franco, zmobilizo−
wał prasę przeciwko wystawionej przez Gadesa tragikomicznej wersji Don Juana. Jego Trójkątny kapelusz
Manuela de Falli był z kolei manifestem politycznego protestu przeciwko reżimowi. W 1978 roku powie−
rzono Gadesowi założenie Hiszpańskiego Baletu Narodowego. Dyrektorem zespołu był zaledwie dwa
lata, gdyż jego zamiłowanie do tańców regionalnych Galicji i kraju Basków nie dało się pogodzić
z nacjonalistyczną postawą ówczesnych władz. Wtedy wystawił jednak Krwawe gody inspirowane drama−
tem Lorki. W 1980 roku Gades założył własny zespół.
W 1981 roku Carlos Saura nakręcił film na podstawie Krwawych godów Gadesa, bez dekoracji, bez
kostiumów w sali prób zespołu. Po jego sukcesie Saura i Gades przygotowali wspólnie filmową i sce−
niczną wersję Carmen. W filmie intryga rozwijała się między tancerzami i nakładała się na historię zain−
spirowaną opowiadaniem Prospera Mérimée. Wersja sceniczna to oszczędny montaż śpiewów i tańców
flamenco, dla których kontrapunktem od czasu do czasu jest muzyka Bizeta. W 1986 roku Gades i Saura
współpracowali przy realizacji Czarodziejskiej miłości Manuela de Falli. Antonio Gadesa wniósł istotny wkład
w rozwój tańca hiszpańskiego. Biorąc pod uwagę, że tancerze flamenco opierają swoje taneczne improwiza−
cje na ograniczonej liczbie kroków, Gades odrzucił romantyczną tezę, iż piękno flamenco jest rezultatem
tajemniczej inspiracji zwanej duende. W świat sztuki scenicznej wprowadziła Gadesa Pilar López następczyni
La Argentinity. Jeśli chodzi o styl tańca, jego mistrzem był Vicente Escudero, który tańczyć uczył się od
Cyganów z Valladolid. On też wyeliminował z flamenco wulgarność i manieryzm. Tradycyjnie tancerz flamen−
co koncentrował uwagę na ruchu nóg i rytmach wystukiwanych obcasami. Escudero rozwinął ruch ramion
i rąk, układając dłonie nad głową w linię płomieni. Gades "odziedziczył" wymagający charakter Escudera i jego
wyobrażenia o nowoczesności. Kompozycje choreograficzne tworzył z dyscypliną geometry, nigdy jednak
nie tłumił spontaniczności, nie rezygnował też z wirtuozowskiej błyskotliwości .
~
Companía
Antonio Gades. Krótko przed śmiercią Antonio Gades
założył Fundację, której celem jest ochrona jego dziedzictwa i arty−
stycznej spuścizny i propagowanie tańca hiszpańskiego w całym
świecie. Najważniejszym przedsięwzięciem Fundacji, a zarazem naj−
większym hołdem, jaki można było artyście złożyć, było stworze−
nie nowego zespołu tańca, którego repertuar obejmie pięć wielkich
dzieł choreografa: Suitę flamenco (1968), Krwawe gody (1974), Car−
men (1983), Ogień (Czarodziejską miłość) z 1989 roku i Owcze
źródło (1994). Członkami zespołu są tancerze, którym Antonio Ga−
des ufał, większość z nich zresztą osobiście zaprosił do współpra−
cy. Wszystkie przedstawienia są natomiast bardzo dokładnym od−
tworzeniem jego choreografii. Fundacja Antonio Gadesa jest po−
siadaczem praw do baletów choreografa. Nowemu zespołowi za−
pewnia oprawę scenograficzną oraz kostiumy do każdego z przed−
stawień. Zgodnie z życzeniem założyciela, Fundacja jest zarówno
artystycznym, jak i wykonawczym producentem wszystkich pre−
zentowanych baletów. Niezależnie od promowania twórczości cho−
~
reografa w świecie, Compania
Antonio Gades jest głównym partne−
rem Fundacji w innych ważnych przedsięwzięciach, dla których
została ona powołana. Najważniejsze z nich to Konkurs Tańca
Hiszpańskiego im. Antonio Gadesa oraz seminaria i kursy specjali−
styczne poświęcone jego twórczości choreograficznej. W sierpniu
2005 roku nowy Zespół Antonio Gadesa zaprezentował Carmen
w Teatrze Rzymskim w Weronie, Wziął też udział w specjalnym
przedstawieniu poświęconym pamięci Gadesa, a zorganizowanym
przez Fundację w madryckim Teatrze Zarzueli. Wykonał wtedy frag−
menty Krwawych godów, Carmen i Fuenteovejuna. W 2006 roku
zespół odbył wielkie tournée, na wzór artystycznych podróży sa−
mego Antonio Gadesa, podczas których niestrudzenie pokazywał
on światu wszystko, co w tańcu hiszpańskim najwartościowsze.
28
~
Companía
Antonio Gades
Dyrektor artystyczny
Krwawe Gody
Prapremiera
Adaptacja sztuki na balet
Choreografia i światła
Muzyka
Suite Flamenca
Choreografia
Choreografia części
Soleá por Bulerías, Tanguillo
Części:
Tancerki
Tancerze
Stella Arauzo
Balet Antonio Gadesa
w sześciu obrazach inspirowany
tak samo zatytułowaną sztuką
Federico Garcii Lorki
Bodas de sangrie
Ballet en seis scenas de Antonio
Gades inspirado en la Obra
homónima de Federico García Lorca
Rzym, Teatro Olimpico,
2 kwietnia 1974
~
Alfredo Manas
Antonio Gades
!
Emilio De Diego, Ay, My Sombrero!,
Perelló y Monreal,
Rumba Felipe Campuzano
Suita flamenco
Antonio Gades
Cristina Hoyos
Bulerías, Solea por Bulerías,
Farruca, Zapateado, Tanguillo,
Tangos de Málaga, Rumba
Cristina Carnero, Maite Chico,
María Nadal, Marita Martínez−Rey,
Carolina Pozuelo, Loli Sabariego,
Lucía SanJuan, Luisa Serrano,
Vanessa Vento
Jairo Rodríguez, Joaquín Mulero,
Miguel Lara, Elías Morales,
Antonio Mulero, Adrían Mejías,
Angel Gil, Antonio Ortega
~
Śpiewacy
Enrique Pantoja, Juanares,
Manuel Chacón, Gabriel Cortés.
Johny Cortés y La Bronce
Gitarzyści
Juan Antonio Solera, Juan Ramón
Jiménez y Camarón de Pitita
Scenografia i kostiumy
Wykonawcy kostiumów
Asystent wykonawców kostiumów
Obuwie
Wykonanie scenografii
Dźwięk
Produkcja
Fundacíon Antonio Gades
Dyrektor artystyczny
Dyrektor techniczny
Korepetytor
Dźwięk
Światła
Kostiumy
Francisco Nieva
Ana Lacoma, Sastería Cornejo
Jorge Pérez
Gallardo
Odeón Decorados, SL
Tito Saavedra, Studio Red Led, Madrid
Tamirú Producciones
Artísticas, Sl
María Esteve, Eugenia
Eiriz y Josep Torrent
Stella Arauzo
Dominique You
Antonio García Onieva
Juan Miguel Cobos
Roger Goffinet
Sofia Perez
29
(…) Akcja Krwawych godów oparta jest na wydarzeniach, które
w Andaluzji wciąż jeszcze się przytrafiają. Wendetta, która pożera
całe pokolenia, szaleje w dwu rodzinach. Postacią centralną jest
matka, która zlizuje przelaną krew syna, aby uzyskać siłę do zem−
sty. Śmierć w postaci żebraczki zostaje wezwana przez księżyc,
symbolizujący wrogą wszystkim namiętnościom boginię, do prze−
lania krwi złączonych grzeszną namiętnością kochanków. Fatum
jest wszechobecne. Nóż już w pierwszej scenie zapowiada nad−
ciągające fatum. Matka w tej scenie "mruczy z zaciętością": Nóż…
nóż…Przekłęte nich będą wszystkie noże i ten łotr, który je wyna−
lazł… I strzelby, i pistolet, i najmniejszy nawet nóż… Wszystko, co
może rozszarpać ciało mężczyzny. Z moich umarłych wyrasta
chwast, a oni są niemi, są prochem… Wszystko w tym dramacie
jest złowróżbne. Miłość i wina wchodzą w konflikt nie do roz−
strzygnięcia"…
G. Lorenz, Federico García Lorca, Warszawa 1963.
30
31
Stella Arauzo. Tańczyła w zespole Maríi Rosy, Rafaela Aguilara, Antonio Gadesa. W latach 1988−99 roku
była primabaleriną i partnerką mistrza. Występowała w wielu filmach jak Carmen, El amor brujo,
Il Trovatore Franco Zefirellego, w operowej wersji Carmen reżyserowanej przez Francesco Rossiego,
i w Callas for ever. Stella Arauzo nie jest andaluzyjską Cyganką. Pochodzi z Madrytu, od dziecka wiedzia−
ła, że chce występować na scenie, jej matka była aktorką. Uczyła się tańczyć, już jak miała cztery lata, ale
flamenco zajęła się dopiero w Granadzie, gdzie wyszła za mąż. Jej mąż, gitarzysta, pochodzi z muzycznej
andaluzyjskiej rodziny. Praca z Antoniem była ciężka − mówi Stella. − Oczekiwał wielkiej dyscypliny. Ale
mimo tej ciężkiej pracy wiedziałam, że to jest to, co chcę robić. I przez 17 lat nie robiłam nic innego.
W zespole Gadesa pracował również mąż Stelli, był jednym z jego trzech gitarzystów i kompozytorem.
Adrián Galia. Pochodzi z Argentny. Jest absolwentem szkoły Ballet National de Espana. Od 1982
tancerz Ballet Espanol de Madrid. W 1989 roku uczestniczył w Gali Gwiazd w Théâtre de Champs Elysées
w Paryżu obok Maji Plisieckiej, Silvie Guillen, Patricka Dupont… Jest laureatem pierwszej nagrody
I Międzynarodowego Konkursu Choreograficznego Tańca Hiszpańskiego i Flamenco w Madrycie.
W 1993 wstąpił do zespołu Cristiny Hoyos jako pierwsz tancerz. W 2001 założył Jaspain − pierwsze
centrum choreograficzne flamenco w Tokio. W 2004 fundacja Antonia Gades zaproponowała mu rolę
Don Joségo w Carmen.
32
Operowe Forum Młodych
27 kwietnia 2009 godz. 18.00
Akademia Muzyczna
im. F. Nowowiejskiego w Bydgoszczy
Wiedeńska Krew
Johann Strauss
Reżyseria
Kierownictwo muzyczne
Scenografia
Przygotowanie solistów
Daniel Kustosik
Maja Metelska
Dariusz Haberski
Artur Pilch
Obsada:
Franzi
Pepi
Hrabina
Hrabia
Josef
Minister
Kagler
Książe Bitowski
Ustyniak Marta
Skawińska Magdalenaalena
Białas Lucyna
Krasulak Paweł
Oczkowski Jakub
Orzechowski Jan
Dabkus Marcin
Baranek Przemysław
Orkiestra Akademii Muzycznej
im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy
29 kwietnia 2009 godz. 18.00
Akademia Muzyczna
im. K.Lipińskiego we Wrocławieu:
Wesele Figara
Reżyser
Dyrygent
Współpraca muzyczna
Przygotowanie orkiestry
Wolfgang Amadeusz Mozart
Premiera
Elżbieta Lejman−Krzysztyniak
Tadeusz Zathey
Anna Danielewicz
Helena Tomaszek−Plewa
Obsada:
Susanna
Figaro
Hrabina
Hrabia Almaviva
Marcellina
Cherubino
Bartolo
Don Basilio
Justyna Ilnicka
Tomasz Tracz
Andrzej Zborowski
Agnieszka Ryman
Krzysztof Kmieć
Elżbieta Nowotarska
Łukasz Motkowicz
Magdalena Wachowska
Marcjanna Myrlak
Marek Berkowicz
Przemysław Borys
Barbarina
Don Curzio
Antonio
Studenci Wydziału Wokalnego Akademii Muzycznej
im. K. Lipińskiego we Wrocławiu
Orkiestra Smyczkowa Wydziału Edukacji Muzycznej
Akademii Muzycznej im. K. Lipińskiego we Wrocławiu
33
Operowe Forum Młodych
1 maja 2009 godz. 18.00
Akademia Muzyczna
im. St.Moniuszki w Gdańsku
Stara panna i złodziej
Kierownictwo muzyczne
i prowadzenie spektaklu
Reżyseria
Scenografia
Kostiumy
Przygotowanie orkiestry
Pomoc rezyserska
Przygotowanie solistów
Gian Carlo Menotti
Przemysław Stanisławski
Dorota Kolak
Katarzyna Zawistowska
Katarzyna Orłowska
Andrzej Kacprzak
Krzysztof Bobrzecki
Andrzej Nanowski
Obsada
Miss Todd
Laetitia
Miss Pinkerton
Bob
Wioletta Kaszuba, Katarzyna Żurawska
Joanna Makowska, Ewelina Rakoca
Pamela Chłodna, Dorota Rosłaniec
Sebastian Muench, Taras Kużmicz
Studenci Wydziału Wokalno−Aktorskiego
Akademii Muzycznej w Gdańsku
Orkiestra Kameralna Akademii
Muzycznej w Gdańsku
Joseph Haydn − u n i w e r s a l n y g e n i u s z m u z y c z n y
Kim był Józef Haydn? Jakie utwory komponował?
Gdzie mieszkał i pracował? Kim byli jego przyjaciele i mecenasi?
Wystawa dokumentalna, która powstała z okazji 200 rocznicy śmierci Józefa Haydna, ma za
zadanie zintensyfikować jego obecność wizualną na całym Świecie. Wystawa przekazuje infor−
macje o miejscach i czasie, w którym kompozytor żył i działał.
Organizatorzy XVI Bydgoskiego Festiwalu Operowego składają specjalne podziękowania
Austriackiemu Forum Kultury w Warszawie
za udostepnienie wystawy na czas trwania festiwalu
34
Przegląd filmów z oferty
Universal Music Polska
w sali kameralnej im. Prof. F. Krysiewiczowej
poniedziałek, 20 kwietnia 2009 godz. 18.00
Béla Bartók
ZAMEK KSIĘCIA SINOBRODEGO
Bluebeard's Castle
Występują
Kolos Kováts, Sylvia Sass
Reżseria
Miklós Szinetár
Dyrygent
sir Georg Solti
London Philharmonic Orchestra
środa 22 kwietnia 2009 godz. 18.00
Giacomo Puccini
TURANDOT
Występują
Ewa Marton, Plácido Domingo
Leona Mitchel, Paul Plishka
Reżyseria
Franco Zeffirelli
Dyrygent
James Levine
´
The Metropolitan Opera Chorus and Orchestra
piątek 24 kwietnia godz. 18.00
Aram Chachaturian
SPARTACUS
Występują:
Carlos Acosta, Alexander Wołczkow
Nina Kaptsowa, Maria Allash
Choreografia Jurij Grigorowicz
Dyrygent
Paweł Kliniczew
Orchestre Colonne
Bolszoj Balet
Filmy bez t³umaczenia libretta na jêzyk polski
35
36
Specjalne podziękowania
za pomoc w przygotowaniu
XVI Bydgoskiego Festiwalu Operowego
organizatorzy składają
Samorządowi Województwa
Kujawsko−Pomorskiego
Urzędowi
Miasta Bydgoszczy
37
Gorące podziękowania
organizatorzy
XVI Bydgoskiego
Festiwalu Operowego
składają
sponsorom
Bydgoskie Fabryki Mebli SA
SOLBET Sp. z o.o.
ENEA SA
ENERGIA Sp. z o.o.
Grupa PZU
UNILEVER Polska SA
NORDEA Bank Polska SA
P.W. SERWAL
Pomorska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o.
Oddział Zakład Gazowniczy w Bydgoszczy
Przedsiębiorstwo Informatyki ZETO Bydgoszcz S.A.
SKLEJKA Multi SA
LAFARGE Cement SA
Przedsiębiorstwo Wielobranżowe PUBR Sp. z o.o.
Przedsiębiorstwo Wielobranżowe EBUD−Przemysłówka Sp. z o.o.
PKO Bank Polski SA
PROJPRZEM SA
ZPW TRZUSKAWICA SA
POINTEL Sp. z o.o.
POLON Alfa Sp. z o.o.
Soda Polska CIECH Sp. z o.o
P G E Zespół Elektrociepłowni Bydgoszcz SA
LAFARGE Kruszywa i Beton Sp. z o.o.
ELWIND Sp. z o.o.
Miejskie Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. Bydgoszcz
PGNiG SA Pomorski Zakład Obrotu Gazem Gazownia Bydgoska
Kujawsko−Pomorski Klub Kapitału
Zakłady Tłuszczowe KRUSZWICA SA
38
Organizatorzy
Dyrektor Festiwalu
Pełnomocnik
ds. budowy gmachu opery
Biuro Festiwalowe
Projekt znaku graficznego
Bydgoskiego Festiwalu Operowego
Projekt plakatu XVI BFO
Projekt plakatu L´elisir d´amore
Projekt plakatu Tannhäuser
Fotografie:
Per Du II mit Wolfgang,
Arnold & Joseph
Carmina Burana
Wolny strzelec
Carmen
Krwawe gody
Redakcja programu
i publikacji festiwalu
XVI Bydgoskiego Festiwalu Operowego
Maciej Figas
Wojciech Bartczak
Józef Baliński, Ewa Chałat, Piotr Karczewski,
Alicja Kuklińska, Wanda Borowicz,
Robert Chojnacki, Jarosław Jeziorski,
Karolina Stańkowska, Daniela Stasiak,
Krystyna Skrzypczak
Andrzej Borkowski
Rosław Szaybo
Wojciech Siudmak
Rafał Olbinski
Hans Jorg Michel
Tomasz Zakrzewski
Chwalisław Zieliński
Maria Esteve
Maria Esteve
Józef Baliński, Ewa Chałat, Alicja Kuklińska
Materiały zawarte w programie pochodzą z dokumentów
nadesłanych przez teatry i zespoły zaproszone
do udziału w XVI Bydgoskim Festiwalu Operowym.
Opera Nova w Bydgoszczy
85−006 Bydgoszcz, ul. Marszałka F. Focha 5
tel. sekretariat 052 325 15 10
tel. centrala 052 325 15 02
Dział Promocji i Obsługi Widzów
tel. 052 325 16 55, fax 052 325 16 36
www.opera.bydgoszcz.pl
39
Wydawca
Projekt,
opracowanie graficzne
Opera Nova w Bydgoszczy
Agencja Reklamowa DARADE
ul. Wyzwolenia 96/18, 85−790 Bydgoszcz
tel. 052 362 96 76
www.darade.com.pl, [email protected]
Współpraca
Skład
i przygotowanie do druku
Józef Baliński
ALWAR − Maciej Charczuk
tel./fax 052 321 25 70 • www.studio−alwar.pl
Druk i oprawa
Drukarnia Abedik
ul. Glinki 84 885−861 Bydgoszcz
tel./fax 052 370 07 10
www.abedik.pl, [email protected]
40

Podobne dokumenty