Biuletyn_I_MWe_pdf - Mariusz Węglorz

Komentarze

Transkrypt

Biuletyn_I_MWe_pdf - Mariusz Węglorz
)
[Wpisz podtytuł dokumentu]
Szanowni Państwo,
Pierwszy numer biuletynu Stowarzyszenia Miłośników Niedobczyc prezentuje historię obecnej Szkoły
Podstawowej nr 21 w Rybniku-Niedobczycach, która w przyszłości będzie jednym z rozdziałów
opracowywanej „Kroniki Niedobczyc”.
Przy tej okazji pragnę nadmienić, iż pracę nad Kroniką rozpoczęły się w 2008 r., z inicjatywy: Pana
Bronisława Degenhardta, Pana Henryka Ryszki, Pani Romany Olszewskiej, Pani Bogusławy
Drozdowskiej, Pana Grzegorza Juzka, Pana Grzegorza Pytel, Pana Dariusza Miszczaka, Pani Jadwigi
Leonarskiej, Pana Joachima Hermana, Pani Natalii Nowak, Pani Aleksandry Węglorz, Pana Mariana
Wolnego, Pani Mariety Marek, Pani Anny Pawliczek oraz Pana Macieja Szczekały.
Warto także wspomnieć o przychylnym nastawieniu do pomysłu opracowania i wydania Kroniki wielu
osób z różnych środowisk, tzn. lokalnych przedsiębiorców, dyrektorów szkół, przedszkoli, dyrektora
rybnickiego muzeum, proboszcza ks. Stanisława Kołodzieja.
W tym miesiącu Jego Eminencja ks. dr Damian Zimoń, Arcybiskup Senior Archidiecezji Katowickiej,
a także Pan Adam Fudali, Prezydent Miasta Rybnika, objęli patronatem honorowym powstającą
„Kronikę Niedobczyc”.
Autorem ww. monografii będzie Pan Henryk Rojek, który napisał m.in. „Kronikę Popielowa”.
Korzystając z okazji uprzejmie proszę o kontakt telefoniczny pod nr 507-185-137 lub za pomocą
poczty elektronicznej na adres [email protected], wszystkie osoby pragnące przekazać
materiały, które wzbogacą naszą Kronikę (zdjęcia, dokumenty, pocztówki). Po ich skopiowaniu
zwrócimy je właścicielom.
Kronika Niedobczyc Nr 1 (I) 2012
Serdecznie zapraszam do zapoznania się z fragmentem naszej historii oraz zachęcam do odwiedzenia
naszej nowej strony internetowej: www.niedobczcye.rybnik.pl.
1
Mariusz Węglorz
Stowarzyszenie Miłośników Niedobczyc
Opracowanie: Pan Henryk Rojek - na podstawie tłumaczenia
„Kroniki Szkolnej SP 21”,
wykonanego przez Pana Eryka Markiewka
Autor strony tytułowej biuletynu: Pan Łukasz Żyła.
Katolicka Szkoła w Niedobczycach powiat Rybnik
(Die katholische Schule zu Niedobschűtz Kreis Rybnik)
Rozdział pierwszy
Założenie szkoły
W jakim czasie publiczna szkoła w Niedobczycach, na południe od Rybnika ¾ mili oddalona,
została założona, nie jest do ustalenia, ponieważ tutejszy powiat został utworzony dopiero w 1818
roku a z akt Starostwa w Rybniku można było tylko tyle uzyskać, że wybudowany w 1805 roku
drewniany budynek szkoły już w roku 1818 miał być remontowany i rozbudowany
oraz zaangażowany jeden adjuwant lub też w Popielowie albo w Biertułtowach wybudowana nowa
szkoła, gdyż z przynależnych wtedy do tutejszej szkoły miejscowości Niedobczyce, Popielów,
Biertułtowy, Niewiadom i Radoszowy liczba podlegających obowiązkowi szkolnemu dzieci wynosiła
w przybliżeniu 100.
Radoszowy zostały jednak w 1819 roku stąd oddzielone do szkoły w Rydułtowach a według
ówczesnego inspektora budowlanego Tschech z Raciborza stara szkoła przy tylko 107 dzieciach nie
powinna być rozbudowana a tylko remontowana. Co też w 1823 roku nastąpiło przy czym zbudowano
mały drewniany budynek chlewa wraz z małą drewnianą szopą.
Niedobczyce należały wcześniej do majoratu ( Majoratsherrschaft ) hrabiego von Wengersky, obecnie
należą do Królewskiego Urzędu Dominialnego Rybnik, a patronem jest Skarb Królewski
( Kőniglicher Fiskus ).
Wcześniejsi nauczyciele i czas ich zaangażowania jak i ich płace nie są do ustalenia.
Z najstarszych tutejszych nauczycieli wymieniono tylko nazwisko Wertuschitzki i Rakusa. Ten drugi
zmarł w Gaszowicach w 1839 roku . Do 1833 roku był tu zatrudniony nauczyciel Valentin Sobik,
który ostatnio wpadł w obłęd i w następstwie tego 7 stycznia 1833 zmarł. Był on również organistą
w kościele pogrzebowym ( Begräbniskirche ) w Radziejowie i na tym stanowisku, kiedy nie mógł grze
na organach podołać, został w czynnościach kościelnych zastąpiony przez nauczyciela Kubisch
z Jankowic. Po nim w latach 1833 do 1840 był, zatrudniony wcześniej w Książenicach, nauczyciel
Andreas Kachel, który odszedł stąd do Radlina a następnie został przeniesiony do Wagschűtz koło
Koźla i tam jeszcze żyje.
Dotacje szkoły składały się z ustalonych poborów w wysokości 50 talarów, 7 sążni drewna, 30
szafli 3 garnce zboża, 2 „Schork” 27 ½ snopów długiej słomy oraz 16 centnarów siana jako karma
na zimę dla krów, wypasanie latem, 1 morga roli i ogród, z których częściowo w naturze, częściowo
w gotówce były uskuteczniane. Jako organista kościoła w Radziejowie pobiera on część kościelnej
daniny i rocznie na święta Bożego Narodzenia z kolędy 2 talary 12 srebrnych groszy w gotówce
jak również miały być organiście dostarczane jajka oraz kołacz na Wielkanoc i kiermasz odpustowy.
Kronika Niedobczyc N1 1 (I) 2012
Od 1 czerwca 1840 został tu zaangażowany nauczyciel Sebastian Nawrath, urodzony w Niederdorf,
który poprzednio pracował w Pilchowicach przez 1 rok i 2 m-ce jako adjuwant ( pomocnik
nauczyciela ), potem od 1 czerwca 1836 do 1840 przebywał w Książenicach i tutaj od 3. października
1843 definitywnie zatrudniony jako nauczyciel oraz organista i kościelny przy kościele pogrzebowym
w Radziejowie i dotychczas te stanowiska pełni.
2
Rozdział drugi
Ze względu na wzrost liczby dzieci z obowiązkiem szkolnym do 150 zawnioskowano już
w 1828 roku budowę masywnego budynku szkoły. Koszt jego budowy szacowano na 873 talary 8
srebrnych groszy i 3 fenigi w tym udziału Skarbu Państwa na wartość drewna 172 tal. 12 sgr. 9 f.
Budowa podjęta została przez budowniczego Nowobilski z Wodzisławia i ukończona dopiero w 1831
roku i przekazana. Z okazji posiadanego w pobliżu kamieniołomu budynek został przeważnie
wykonany z kamienia i zaprawy i dlatego, szczególnie zimą, jest wilgotny i zimny. Posiada oprócz
dwóch izb lekcyjnych izbę mieszkalną i komórkę oraz kuchnię i piwnicę dla nauczyciela, jedną dość
dużą izbę w szczycie dla adjuwanta, przy tym dwie małe spiżarnie i strych, wykonany dopiero w 1850
roku.
W roku 1850 budynek został remontowany i trochę wygodniej urządzony. Z komórki do kuchni
wykonano drzwi a dotychczas prawie nieprzydatna i ciemna kuchnia uzyskała podłogę i piec kaflowy
a dotychczasowe okienko kuchni w 1864 roku przekształcono w duże okno.
Z powodu niedostępności materiału do ogrzewania dużych izb lekcyjnych i chłodnej kuchni
w 1847 roku przez radcę budowlanego Linke w Raciborzu dla ogrzewania przydzielono dodatkowe 7
sążni drewna lub w jego miejsce 3 tony kęsów wzgl. 5 ton grubego węgla licząc za sążeń, z którego
przekazaniem interesanci, szczególnie z Niedobczyc, nie chcieli się pogodzić. W tej sprawie
w wyznaczonym terminie w Urzędzie Starosty rozgniewany rolnik Anton Lach wypowiedział się:
„Nauczyciel chciał nam ściągnąć ostatnią koszulę.” Zarządzone zobowiązanie chłopów
do dostarczenia dodatkowego potrzebnego opału wywołało z ich strony nienawiść wobec nauczyciela,
któremu na wszystkie możliwe sposoby starali się dokuczyć i często przeciwko niemu składali skargi
przeważnie o sprzedaż świeżo ściętego w lasach królewskich i do natychmiastowego użytku
niezdatnego drewna deputatowego ( sołtys Anton Skupień i rolnik Franz Marscholik. Pierwszy
powiedział na zebraniu gminnym; „Ja nauczyciela zdegraduję” ). To spowodowało wydanie przez
Rejencję zarządzenia o zakazie sprzedaży drewna deputatowego. Dlatego aż do 1850 roku używana
była tylko jedna sala lekcyjna, gdyż tylko połowa materiału opałowego była dostarczana.
Kronika Niedobczyc Nr 1 (I) 2012
W latach 1840 do 1850 liczba uczniów wynosiła przeciętnie 250 i dlatego w dniu 1. lutego 1850 został
tu zaangażowany pierwszy adjuwant Eduard Tschope z Trőbel. Interesanci nie chcieli jemu niczego
przyznać i mówili : „Jeżeli nauczyciel jego potrzebuje, niech go utrzymuje.” W końcu zgodzili się
na dodatek na wyżywienie w wysokości 4 talarów rocznie, co też potwierdziła Królewska Rejencja,
jednak za zgodą nauczyciela ustaliła na 15 talarów rocznie.
3
Przed zbudowaniem kolei żelaznej szkoła była otoczona małymi wzniesieniami i nie posiadała
dojazdu do ulicy rybnickiej. Nauczyciel musiał się zadowolić przejazdem poniżej śluzy stawu,
ponieważ mieszkający naprzeciw sąsiad Franz Marscholik przejazdu przez swój plac uparcie
odmawiał a życie nauczyciela na wszelkie możliwe sposoby szukał gorzkim uczynić. W dniu 6
grudnia 1853 rozpoczęto tu budowę odgałęzienia kolei Wilhelmsbahn z Nędzy do Mikołowa i do 1
lipca 1856 ukończono. Zniesiono pagórki w celu usypania potrzebnego wału. Do tego celu oraz dla
założenia porządnej drogi od szkoły do głównej ulicy zostało z obu ogródków szkolnych zabranych 26
sążni kwadratowych, za co jednak zgodnie z porozumieniem z 17 maja 1857 przekazano przez
dyrekcję tej kolei leżącą na zachód poza wsią połać łąki o podwójnej powierzchni jako odszkodowanie
dla szkoły. Poza tym szkoła otrzymała od dyrekcji kolei żelaznej piaszczysty plac za budynkiem
szkolnym o powierzchni 13 sążni kwadratowych, w którym nauczyciel założył ogród.
Dalej na zachód piaszczystą parcelę rolną powierzchni 100 sążni kwadratowych, gdzie znajduje się
zbudowana w 1863 roku szkolna studnia, która to parcela używana będzie, jako trawiasty plac, wokół
którego w 1865 roku został przez gminę ogrodzony nowym płotem. Budynek szkolny został
ze względu na bliskość kolei przez jej dyrekcję pokryty niepalnym łupkiem a przy tym wykonano
murowane budynki chlewu i gospodarczy za 335 talarów i drewna o wartości 64 talary.
Szkoła należy do parafii Rybnik a ksiądz proboszcz w Rybniku jest inspektorem szkolnym.
Obecny ksiądz proboszcz nazywa się Eduard Bolik, który zastąpił zmarłego proboszcza Franz Ruske.
Tutejsza miejscowa szkoła od 1840 roku była trzykrotnie kontrolowana przez radców szkolnych
Rejencji. Ostatnia taka nadzwyczajna inspekcja szkoły ( Schulrevision ) miała miejsce 29. maja 1856
przez Królewskiego Szkolnego Radcę Rejencji pana Bogedain, późniejszego biskupa ( Weihbischof )
przy czym okazał on pełne zadowolenie na temat stanu szkoły a nauczyciela pochwalił w imieniu
Rejencji.
Zatrudnieni byli tu następujący adjuwanci :
1. Eduard Tschepe, syn nauczyciela z Trőbel powiat Neustadt od 1 lutego 1850 do 10 marca
1853
2. Max Długosch, syn nauczyciela z Műnchwitz powiat Wartenburg od 10 marca do grudnia
1853
3. Franz Naczenski z Rybnika od 15 sierpnia 1855 do końca lipca 1856
4. Jacob Krzyżak z Pszowa powiat Rybnik od 15 sierpnia 1856 do 1861
5. Franz Nagel z Rybnika od 13 września 1861 do grudnia 1862
6. Carl Kraitschy, syn nauczyciela z Licheni powiat Gross Strehlitz od 8 stycznia 1863 do 9
czerwca 1864
7. August Gorażdza z Sakrau powiat Koźle od 2 września 1864 nadal.
Od roku 1853 do sierpnia 1855 stanowisko pomocnika nauczyciela ( Adjuwantstelle ) nie było
obsadzone. Nauczyciel główny pobierał cały dochód przeznaczony na adjuwanta.
Rozdział trzeci
1. Stan budowlany murowanego budynku szkoły i budynku gospodarczego jest przeciętny.
Budynek szkolny zawiera 2 izby lekcyjne – wyższa klasa 535 stóp kwadratowych niższa
klasa 415 stóp kwadratowych, izba mieszkalna z komórką wraz z kuchnią, piwnicą
i łazienką dla nauczyciela a w szczycie budynku jest izba dla adjuwanta.
2. Liczba zobowiązanych do uczęszczania dzieci wynosi 290, z których uczęszcza 273.
3. Nauczyciel nazywa się Sebastian Nawrath w wieku 52 lat, zaangażowany tu od 1840 r.
4. Nauczyciel pomocniczy ( Hilfslehrer ) August Gorażdza, 20 lat, od 2 września 1864.
5. Rewizor szkolny ( Schulrevizor ) ksiądz proboszcz Bolik w Rybniku od 1860 r.
6. Inspektorat Szkolny Rybnik I z 30 szkołami. Inspektorem szkolnym jest ksiądz proboszcz
Wanjura w Rudach.
7. Opiekunem szkoły ( Schulpatron ) jest Królewski Skarb Państwa ( Kőniglicher Fiskus ),
zastępowany przez Królewski Urząd Dominialny w Rybniku.
8. Radę Szkoły ( Schulvorsteher ) stanowią rolnik Anton Biegiesch i Paul Sierny
z Niedobczyc.
Do tutejszej szkoły przydzielone są dotychczas gminy :
- Niedobczyce z 112 dziećmi
- Popielów – Radziejów , oddalone ¼ do 3/8 mili z 126 dziećmi
- Niewiadom Górny i Dolny, oddalony ¼ do 3/8 mili z 52 dziećmi
Kronika Niedobczyc N1 1 (I) 2012
Obecna sytuacja szkoły
4
1870 r.
Inspekcja szkoły odbyła się tego roku w dniu 15 maja w czasie, której z wyższej klasy było
obecnych 129 a z niższej klasy 211 dzieci. Ogółem jest 412 dzieci podlegających obowiązkowi
szkolnemu z których 146 przynależy do wyższej i 266 do niższej klasy. Odnośnie wzrostu liczby
dzieci w porównaniu z rokiem poprzednim okazało się, że na początku wspomnianego czasu było
ich o 39 więcej. Dokładny przegląd wzrostu i spadku liczby dzieci szkolnych w okresie 10 lat,
dokładnie od 1860 roku, wykazuje, że w tym okresie czasu przyrost wynosił 114 uczniów mimo
tego, że w roku 1864 gmina Biertułtowy została od tutejszej szkoły oddzielona i z 83 –ma
uczniami otrzymała własny system szkolny. Szczegółowe dane odnośnie ilości uczniów
w poszczególnych latach są następujące :
W roku 1860 było 298 dzieci
1861 było 369 dzieci a więc o 71 więcej jak w poprzednim roku
1862 było 384 dzieci
o 15 więcej
1863 było 362 dzieci
o 22 mniej
1864 było 283 dzieci
o 79 mniej
1865 było 290 dzieci
o 7 więcej
1866 było 288 dzieci
o 2 mniej
1867 było 303 dzieci
o 15 więcej
1868 było 339 dzieci
o 36 więcej
1869 było 373 dzieci
o 34 więcej
1870 było 412 dzieci
o 39 więcej
Od 1 stycznia 1870 nauczyciel otrzymał podwyżkę o 28 talarów przeto pobiera obecnie gotówką
zapłatę w wysokości 114 talarów za rok. Podwyżkę osobistej pensji w wysokości 15 talarów
obiecano nauczycielowi w tym roku i to samo w następnym roku.
Zgodnie z zarządzeniem Królewskiej Rejencji w Opolu z 15 maja 1870 – K.A.IV 1000b–
adjuwant otrzyma od 1 stycznia tego roku jedną roczną „Remuneration” w ilości 15 talarów
za dodatkowe nauczanie przez 4 godziny tygodniowo przy rozdzielonych oddziałach,
a mianowicie w ten sposób, że wyższy oddział korzysta dziennie 3 a niższy oddział dziennie 2
godziny nauczania.
1872 r.
Kronika Niedobczyc Nr 1 (I) 2012
W tym roku inspekcja szkoły przeprowadzona była w dniu 8 maja, w której udział wzięło 147
uczniów z wyższej klasy i 262 z niższej klasy. Dzieci podlegających obowiązkowi szkolnemu
było ogółem 409 tj. o 12 mniej od roku poprzedniego.
5
Z dniem 1 lipca została otwarta nowobudowana szkoła w Popielowie dla 150 dzieci, w której
tutejszy adjuwant Wolff został zaangażowany, jako samodzielny nauczyciel. W związku z tym
tutejsze stanowisko adjuwanta pozostało do 14 sierpnia nie obsadzone a główny nauczyciel musiał
zarządzać również niższą klasą. Po tym czasie zostało zajęte przez przybyłego z seminarium
w Peiskretscham Emila von Klotzkow z Bitschin i po złożonym przed komisją egzaminie
obsadzone do 1. maja 1874, po czym przejął on stanowisko 2 –go nauczyciela w Gaszowicach.
Pobory nauczyciela zostały od 1 stycznia podwyższone o 25 talarów a przypadającą na gminę
część 16 talarów 20 srebrnych groszy do 1876 roku przejęło Państwo. Również dodatek
personalny dla nauczyciela został z 15 do 35 talarów rocznie podniesiony oraz przyznany zasiłek
8 talarów z funduszu państwowego. Zasiłek w wysokości 7 talarów otrzymał również adjuwant.
1880 r.
Również w tym roku egzamin wielkanocny przeprowadził lokalny inspektor szkolny pan
Hoffmann w dniu 7. marca, przy którym obecnych było 255 dzieci, tj. o 3 więcej jak w roku
poprzednim.
Egzamin roczny przeprowadzony został przez powiatowego inspektora szkolnego w dniu 12 maja,
na którym obecnych było tylko 74 oraz 98 dzieci. Ilość podlegających obowiązkowi szkolnemu
dzieci było 275a więc o 23 więcej od poprzedniego roku.
Z powodu panującego na Górnym Śląsku stanu nędzy również w tutejszej szkole urządzono
kuchnię pod publiczną administracją naczelnika urzędu pana dyrektora dr Strehl w Popielowie
i zarządu Ojczyźnianego Związku Kobiet pani sędzia Kruhl w Rybniku, otwartą od 26. stycznia
1880. Dla jej urządzenia i utrzymania z Ojczyźnianego Związku Kobiet zostały wyłożone 450
marek a z naturaliów dostarczone jeszcze smalec, słonina, ryż, mąka i sól. Codziennie wydawano
100 porcji a mianowicie 90 dla 180 dzieci i 10 porcji dla osób dorosłych. Instytucja ta istniała
od 26. stycznia do 14. maja tego roku, w którym to czasie wydano 5800 porcji. Również ksiądz
Bolik z Rybnika w tym celu , a mianowicie dla biednych wdów i ich dzieci , tutejszych i z obu
części Niewiadomia, przekazał 100 marek do dyspozycji nauczyciela a przez swoją gospodynię
przesłał odzież i obuwie.
Konferencja generalna odbyła się tego roku w dniu 29 października. Po dobrowolnej rezygnacji
dyrektora Hoffmanna z funkcji lokalnego inspektora szkolnego została ona zarządzeniem
Królewskiej Rejencji
od 27 sierpnia br. powierzona aż do odwołania Królewskiemu
Powiatowemu Inspektorowi Szkolnemu dr Braxator.
1888 r.
W dniu 9. marca 1888 telegraf przyniósł pierwszą wzruszającą wiadomość, że cesarz Wilhelm I
rano o godzinie 8 minut 30 zasnął w Panu. Już wiele razy oko w strachu skierowane było
na Berlin, kiedy telegraf informował o zachowaniu Jego Majestatu cesarza Niemiec. Tym razem
jednak nadzieje zawiodły, aby zaświeciło szczęśliwe słońce a żadne wiadomości nie doniosły
o wyzdrowieniu. Tymczasem przed wielkim ołtarzem odprawiano modły za sędziwego monarchę.
Jednak nie przyniosło to wymodlonego powrotu do zdrowia. Tym razem życzenia i modlitwy
nie zostały wysłuchane. W żałobie i płaczu stoi naród przy trumnie monarchy, który naprawdę był
kochany przez wszystkie warstwy i klasy narodu. W ciężkiej i niestrudzonej pracy stworzył
i starał się o dobro swoich poddanych . Zapłakani kierujemy do stwórcy nasz wzrok i wołamy,
prosząc :
Ze śmiercią cesarza Wilhelma I jego jedyny syn Fryderyk Wilhelm książę następca tronu
( Kronprinz ) Prus i Państwa Niemieckiego według ustaleń niemieckiej konstytucji i pruskiego
dokumentu konstytucji został królem Prus jak również cesarzem Niemiec jako król Prus i cesarz
Niemiec pod tytułem Fryderyk III. Nasz nowy cesarz jest jedną najpopularniejszych osobistości
w nowej niemieckiej historii, następcą swego sławnego ojca. Jako dowódca brał udział
w wszystkich zwycięskich walkach, które poprzedzały utworzenie tego Państwa, pomógł
je rozstrzygnąć chociaż nie jest tylko bohaterem ale również jednym z szlachetnych i wytwornych
duchów narodu niemieckiego.
Kronika Niedobczyc N1 1 (I) 2012
Boże ! Wszechmogący ! Chroń łaskawie nasze niemieckie Państwo !
6
W dniu 16 marca 1888 został cesarz Wilhelm złożony w grobie, opłakiwany przez miliony ludzi.
Prusy, które umocnił, Niemcy które utworzył, Europa która zawdzięcza jemu pokój, tak, cały
świat który go podziwiał, z żałobą stoi nad jego trumną. Książęta i narody z wszystkich części
Europy przybyli tu, aby temu wielkiemu Zmarłemu, który przez swoje czyny pozostanie między
nami, oddać ostatnie honory.
R. i. P.
Egzamin wielkanocny i roczny został w dniu 13 marca przez królewskiego powiatowego
inspektora szkolnego pana Rufin z Wodzisławia przeprowadzony. Trwał on od godziny 8. do 3,30
po południu.
Należy uzupełnić sprawozdanie z uroczystości żałobnych z dnia 22. III.
20. III. 88 Rufin
W dniu 22 marca 1888 odbyła się w tutejszej szkole uroczystość żałobna za odeszłego
do wieczności cesarza Wilhelma I. O godzinie 9 – tej rano dzieci zgromadziły się w izbach
lekcyjnych. Uroczystość rozpoczęła się modlitwą i psalmem „Panie duszę moją”. Następnie
nauczyciele w swoich klasach mówili o życiu i zasługach zmarłego cesarza oraz wezwali dzieci
do zachowania pamięci. Uroczystość zakończono modlitwą za zmarłego cesarza Wilhelma I
jak i za obecnie rządzącego cesarza Fryderyka III.
W dniu 12 maja odbyła się konferencja pomocnicza w Biertułtowach. Nauczyciel Miedniak
poprowadził w wyższym stopniu lekcję próbną na temat „Wielki książę, jego zalety, bitwa pod
Fehrbellin oraz ojciec kraju”. Wypracowanie pisemne przygotował nauczyciel Patzek z Radlina.
Nowe nieszczęście zesłał nam Pan Bóg. Za jego nieprzewidywalną decyzją po kilku miesiącach
został drugi niemiecki cesarz odwołany z życia. W dniu 15 czerwca 1888 przed południem
o godzinie 11 minut 12 łagodnie zasnął nasz szczerze kochany cesarz, król i pan Fryderyk III.
Od ponad roku troska o życie Najdroższego męczyła naród pruski i niemiecki. Ludzkie musieć
i móc oraz troskliwość i opieki były bezsilne wobec podstępnej choroby, która podkradła się
do żywotności ukochanego księcia. Teraz królewski cierpiętnik skonał. Cesarzowa i królowa
płacze o ukochanego, wiernie pielęgnowanego małżonka. Dzieci opłakują pełnego miłości ojca,
sędziwa matka ubolewa stratę jedynego syna, dom królewski utracił swego drugiego przywódcy
a cały naród niemiecki skarży się nad odejściem swego ukochanego ojca kraju.
Kronika Niedobczyc Nr 1 (I) 2012
R. i. P.
7
W dniu 7 lipca w tutejszej szkole odbyły, się obchody dla uczczenia świętej pamięci cesarza
i króla Fryderyka III. Po modlitwie i pieśni „Trwaj moja duszo” przedstawiono dzieciom życie
i cierpienia zmarłego cesarza Fryderyka III i przemówiono do serca, aby wiernie służyć obecnie
rządzącemu cesarzowi Wilhelmowi II. Po tym dzieci zostały poprowadzone do kościoła
w Radziejowie. Podczas nabożeństwa dzieci śpiewały „Matko z dzieciątkiem” i „O sanctissima”.
Po nabożeństwie dzieci odprowadzono do domów.
1899 r.
W dniu 27 stycznia 1899 obchodzono w sposób uroczysty dzień urodzin Jego Majestatu cesarza
Wilhelma II. Uroczystość rozpoczęto modlitwą i pieśnią chwalebną a potem nastąpiła świąteczna
przemowa. Odśpiewaniem kilku pieśni patriotycznych i deklamacji wierszy przez uczniów
uroczystość została zamknięta.
W dniu 16 marca 1899 została tutejsza szkoła z powodu pojawienia się choroby szkarlatyny przez
powiatowego fiskusa ( Kreisphysykus ) dr Ostermann w Rybniku zamknięta i do 26 czerwca
nieczynna. W tym czasie zmarło tu 28 dzieci. Nowy rok szkolny rozpoczęto 1. lipca.
Na rozkaz Jego Majestatu cesarza i króla Wilhelma II na zakończenie roku we wszystkich szkołach
Monarchii obchodzono koniec stulecia. W dniu 23 grudnia dzieci szkolne zgromadziły się
w tutejszych klasach a mianowicie 1 i 2 klasa połączone w izbie klasy wyższej a 3 i 4. klasa połączone
w izbie klasy III. Uroczystość otwarto modlitwą i pieśnią kościelną. Potem nauczyciele Schmidt
i Gajda wygłosili wykłady na temat wydarzeń minionego stulecia. Kilkoro dzieci wygłosiło wiersze.
Po odśpiewaniu pieśni patriotycznych i kolęd uroczystość zamknięto odmówieniem modlitwy.
Uroczystości towarzyszył powiatowy inspektor szkolny pan Polatzek z Rybnika i tutejsze rady gminy
i szkoły.
1904 r.
Poświęcenie tutejszej szkoły. Nowy sześcioklasowy budynek szkolny został w poniedziałek dnia 11
stycznia 1904 przekazany do użytku. Przez wzgląd na surową pogodę liczni uczestnicy uroczystości
zebrali się w budynku. Około godziny wpół do 3-ciej po południu rozpoczęło się uroczyste
przekazanie, które prowadził proboszcz miasta Grudniok z Rybnika. Szkoła była świątecznie
przybrana a liczne sentencje wskazywały na znaczenie tego dnia. Po akcie poświęcenia przed
budynkiem szkoły dzieci z wyższej klasy śpiewały pieśń „Przybądź duchu stworzycielu” po czym
proboszcz w 1 izbie lekcyjnej wygłosił wzruszającą przemowę. Po pieśni „Wielki Boże” powiatowy
inspektor szkolny pan dr Rzesnitzek, który tę budowę powołał do życia, podjął słowo do dłuższej
mowy, w której objaśnił współdziałanie szkoły i domu jako warunek właściwej pracy szkoły. Jego
mowę zakończono wzniesieniem „Hoch” na cześć Jego Majestatu cesarza Wilhelma II po czym
odśpiewano hymn narodowy. Następnie główny nauczyciel Miedniak mówił o znaczeniu tego
ważnego dnia, podziękował wszystkim, którzy do tej budowy się przyczynili a dzieciom polecił,
aby stale jako dewizę traktowali słowa „Bój się Boga a czcij króla”. Śpiewy i deklamacje zakończyły
uroczystość. Dzieci poczęstowane zostały kiełbasą, bułką i lemoniadą. Dla zaproszonych gości był
również świąteczny poczęstunek.
W dniu 27 stycznia świętowano w przyjęty sposób urodziny Jego Majestatu Cesarza i króla Wilhelma
II. Uroczystość rozpoczęła się modlitwą i pieśnią chwalebną. Po tym były przemowy
okolicznościowe. Śpiewano kilka pieśni patriotycznych i deklamowano wiersze. Modlitwą za cesarza
uroczystość zamknięto.
Widziałem 19. III. 1904r.
Dr. Rzesnitzek
W dniu 1 kwietnia rozpoczął się nowy rok szkolny. W tym dniu zostało przyjętych do szkoły 64
rozpoczynających naukę. Ogólna liczba uczniów na początku roku szkolnego wynosiła 339.
I. klasa
II. klasa
III. klasa
IV. klasa
V. klasa
VI. klasa
Razem
=
=
=
=
=
=
50 uczniów
69 uczniów
50 uczniów
51 uczniów
51 uczniów
68 uczniów
339 uczniów
Kronika Niedobczyc N1 1 (I) 2012
1914 r.
8
W dniu 1 kwietnia utworzono nowe stanowisko nauczycielki tak, aby 6 sił nauczycielskich, w tym 2
nauczycielki, mogło nauczać w szkole.
Nowe stanowisko nauczycielki obsadzone zostało przez kandydatkę do zawodu nauczycielskiego
Maria Rősner z Wrocławia. Maria Rősner jest urodzona 24 sierpnia 1891 w Wrocławiu. Uczęszczała
do król. seminarium nauczycielskiego w Wrocławiu i zdała tam w dniu 17 lutego 1912 egzamin na
nauczyciela. Od 1 stycznia 1913 do 31 marca 1914 pracowała w szkole prywatnej Domu Pomocy
( Rettungshaus ) im św. Jadwigi w Wrocławiu.
Od 8 do 13 czerwca odbył się kurs dla sędziów sportu dla młodzieży i związków sportowych.
Z tutejszego personelu udział w kursie wzięli nauczyciel Schmidt i nauczycielka Helene Lisson.
Wakacje letnie trwały od 16 lipca do 6. sierpnia włącznie.
W dniu 2 sierpnia rozpoczęła się wielka wojna narodów. Przeciwko Niemcom i Austrii stanęły Rosja,
Anglia, Francja i Japonia. Trzeci nasz członek trójprzymierza, Włochy, ogłosił pozostać neutralnym.
Z grona naszych nauczycieli powołano pod sztandary nauczycieli Roberta Schmidt i Otto Weber.
Robert Schmidt jako dawniejszy żołnierz dziesięciotygodniowy wstąpił do Batalionu Rezerwowego
Piechoty nr 22 w Wrocławiu i pozostał tam jako załoga twierdzy Wrocław. Nauczyciel Weber wstąpił
jako plutonowy ( Vicefeldwebel ) do Rezerwowego 22 Pułku Piechoty i brał udział w krwawych
walkach pod Longwy. Tam otrzymał postrzał w prawy obojczyk i wrócił do Niemiec w celu leczenia.
Od września jest znowu w swoim pułku w Francji. W dniu 22.8.1914 roku otrzymał on Żelazny Krzyż
Zasługi II. klasy i w grudniu został awansowany na zastępcę oficera a 22 marca na podporucznika
rezerwy.
W dniu 25 lutego nauczyciel Alois Schwobe, który w 1914 roku został zaliczony do pospolitego
ruszenia piechoty ( Landessturmmann ), został zaciągnięty do batalionu strzelców w Oels.
W szkole pozostały poza rektorem Grenzer, który na wniosek Królewskiej Rejencji do władz
wojskowych uznany został jako niezastąpiony, obie nauczycielki Lisson i Rősner.
W dniu 31 marca rok szkolny został zamknięty.
/ - / Grenzer.
Kronika Niedobczyc Nr 1 (I) 2012
Kronika wojenna ( 1914 – 1918 )
9
W dniu 28 czerwca 1914 austriacki następca tronu Franciszek Ferdynand von Oesterreich –
Este i jego małżonka zostali w Sarajewie zamordowani. Ten mord dał bliższy powód do wybuchu
największej wojny światowej w historii. Ponieważ Serbia nie dała satysfakcji, Austria ogłosiła wojnę
wobec Serbii i dlatego została przez Rosję zagrożona. Niemcy, spełniając obowiązki sojusznika
stanęły po stronie Austrii. Francja, Belgia i Anglia wypowiedziały nam i Austrii wojnę. Pożar świata
został rozniecony. 19 sierpnia przyłączyła się do naszych nieprzyjaciół jeszcze Japonia, która chciała
dla siebie zdobyć Kiantschan. Włochy, nasz drugi sojusznik, który zostawił nas, pozostały najpierw
neutralne a w 1915 roku wystąpiły po stronie naszych wrogów.
W dniu 1 sierpnia 1914 ogłoszony został stan oblężenia ( Belagerugszustand ) nad Niemcami
a dzień 2 sierpnia ogłoszony jako pierwszy dzień mobilizacji. W tutejszej miejscowości mobilizacja
ogłoszona została przez wywieszenie urzędowych plakatów na tablicach ogłoszeniowych gminy.
Potężne słowa, jakie nasz cesarz Wilhelm II, ten książę pokoju, wieczorem 31 lipca wygłosił
z balkonu królewskiego zamku w Berlinie do hołdujących mu tłumów ludu, odbiły się doniosłym
echem w narodzie niemieckim. „Król wezwał i wszyscy przyjdą.” W dniach 2 – 8 sierpnia spieszyli
też mieszkający tu mężczyźni, zdolni do broni, ochoczo i radośnie do wojskowego punktu zbornego w
Rybniku i Koźlu.
W dniu 4 sierpnia odbyło się owe pamiętne posiedzenie parlamentu ( Reichstag ) w Berlinie, które
znosiło wszystkie rozbieżności między partiami a wszyscy przedstawiciele narodu niemieckiego
jednogłośnie gromadzili się wokół cesarza. Również wysłużone pospolite ruszenie zostało wezwane.
Wielu tu mieszkających mężczyzn, przynależnych do pospolitego ruszenia, zgłosiło się ochotniczo w
Rybniku. Jednak w pierwszych tygodniach nie mogli być przyjęci, gdyż napór był zbyt gwałtowny.
Rybnik przedstawiał w pierwszych dniach wojny obraz wielkiego obozu wojskowego.
Zaciągnięci wojownicy zostali odziani, uformowani w oddziały i wysłani na front zachodni.
Aby zapobiec nieprzyjacielskim szpiegom, tutejsza gmina wystawiała w pierwszych dniach
i tygodniach wojny specjalne posterunki. Prowadząca przez wieś kolej była pilnowana przez żołnierzy
pospolitego ruszenia ( Landsturmsoldaten ). W pierwszych tygodniach wojny powołanych zostało
z tutejszej gminy 180 uczestników wojny. Do końca wojny ich liczba wzrosła do 713. Potrzebujących
412 rodzin, których żywiciele ( mąż, ojciec, syn ) powołani zostali do wojny, otrzymało w okresie
udziału żywiciela w wojnie państwowy rodzinny zasiłek wojenny (Kriegsfamilienunterstűtzung).
Jego wypłata następowała 1 i 15 każdego miesiąca przez tutejszą kasę gminy. Kiedy wojenne ceny
w 1917 roku coraz wyżej rosły, zarząd tutejszej gminy przyznawał z kasy gminnej szczególnie
potrzebującym rodzinom żołnierzy dodatkowe zasiłki dla żony, matki czy babci miesięcznie 3 marki
a na każde dziecko po 1,50 marki miesięcznie.
W następstwie poboru mężczyzn we wsi wystąpił zauważalny wielki brak rąk do pracy. Szczególnie
na tutejszej kopalni Rőmer brakowało sił roboczych. Kobiety, dziewczyny i pracownicy młodociani
zatrudniani byli w przemyśle węglowym. Ponieważ zapotrzebowanie na węgiel stale rosło,
dowództwo armii odesłało w 1916 roku jak również w następnych latach prawie wszystkich tutejszych
górników ze służby wojskowej, aby pracowali na tutejszej kopalni węgla. Częściową pomocą
w uzupełnieniu sił roboczych było zatrudnienie na kopalniach węgla w ruchu produkcyjnym jeńców
wojennych. Tak też tu zatrudniano na kopalni najpierw Rosjan później jeszcze Serbów i Francuzów.
Najwyższa liczba tu umieszczonych jeńców wojennych wynosiła 990. Umieszczono ich w specjalnie
w tym celu zbudowanych barakach i dozorowano przez wojskowego komendanta. W styczniu 1919
stopniowo rozwiązywano obóz jeniecki a jeńców odtransportowywano do swoich krajów.
W tutejszym Urzędzie Stanu Cywilnego zawarto 19 wojennych związków małżeńskich.
7.11. 1914
7. 9. 1914
21. 1. 1915
22. 8. 1914
4. 3. 1915
24.10.1914
24. 1. 1915
11.10.1914
20. 1.1915
5. 4. 1915
24. 5. 1915
11. 5. 1915
Janosch Alois
Scheffczyk Augustyn
Jonderko Teofil
Naczynski Ludwig
Maroszek August
Blahn Anton
Mitko Karol
Boguth Paul
Kallus Franz
Pohl Rudolf
Burczyk Josef
Heiske Teodor
górnik
górnik
górnik
górnik
górnik
murarz
górnik
sztygar
górnik
ślusarz
górnik
górnik
lat 30
lat 27
lat 28
lat 29
lat 36
lat 38
lat 39
lat 28
lat 34
lat 34
lat 29
lat 33
Kronika Niedobczyc N1 1 (I) 2012
Życie za ojczyznę musiało oddać 61 żołnierzy, uczestników wojny. Byli to :
10
Kronika Niedobczyc Nr 1 (I) 2012
11
11. 5. 1915
19. 5. 1915
6. 3. 1915
30. 8. 1915
15. 6. 1915
22. 7. 1915
8.10. 1915
3. 8. 1915
15. 9. 1915
4. 5. 1915
2.11.1915
21.10. 1915
10. 9. 1915
29. 9. 1915
30. 7. 1915
15. 9. 1915
22. 9. 1915
27. 9. 1915
18. 1. 1916
30.12.1915
24. 1. 1916
21. 3. 1916
21. 4. 1916
10. 9. 1914
2. 6. 1916
4. 6. 1916
30. 7. 1916
12. 8. 1916
5.10. 1914
20. 7. 1916
25.10.1916
25. 6. 1916
17.10.1916
16. 9. 1916
8. 4. 1917
5. 5. 1917
4. 7. 1917
28. 6. 1917
2.11.1916
5. 5. 1917
18.12.1917
1.12.1918
24. 4. 1918
16. 4. 1918
24. 7. 1918
17. 4. 1918
18. 8. 1918
12. 9. 1918
Schendzielorz Sylwester
Zimon Franz
Paschenda Alois
Lubszczyk Wilhelm
Paschenda Ludwig
Laska Josef
Talenta Johann
Kodura Franz
Trzensioch Franz
Wybranietz Ludwik
Wloka Franz
Kuska Franz
Kwiaton August
Weber Otto
Brachmanski Boleslaus
Kahnert Teodor
Wieduch Johann
Sopora Ludwig
Tscharn Otto
Holona August
Heliosch Josef
Heliosch Karl
Dyll Reimund
Franiczek Karl
Koczy Anton
Gornik Albert
Matyschik Franz
Czempiel Max
Moll Peter
Fick Johann
Adamczyk Johann
Herzog Albert
Kuczera Ludwig
Gasch Franz
Metzner Hugo
Kadlubietz Max
Schulik Johann
Przibilla Josef
Cibis Pius
Hanslik Johann
Brachmanski Waclaus
Kopka Friedrich
Volke Wilhelm
Persich Franz
Schlossarek Josef
Wieczorek Roman
Kadlubietz Rudolf
Kwiaton Josef
górnik
górnik
górnik
górnik
górnik
górnik
górnik
elektromonter
sztygar
rolnik
wagowy
ślusarz
górnik
nauczyciel szkoły I
górnik
ślusarz
górnik
górnik`
rektor szkoły Rőmer
górnik
górnik
górnik
górnik
górnik
górnik
górnik
z-ca sztygara
górnik
maszynista
górnik
górnik
murarz
palacz kotłowy
krawiec
ślusarz
maszynista
właściciel cegielni
elektryk
robotnik
maszynista
rolnik
górnik
pomocnik biurowy
maszynista
rolnik
czeladnik rzeźniczy
robotnik kop.
górnik
lat 33
lat 30
lat 21
lat 25
lat 30
lat 39
lat 28
lat 27
lat 27
lat 21
lat 20
lat 24
lat 24
lat 29
lat 31
lat 23
lat 32
lat 23
lat 33
lat 20
lat 24
lat 20
lat 23
lat 30
lat 28
lat 32
lat 32
lat 22
lat 23
lat 33
lat 40
lat 23
lat 23
lat 25
lat 20
lat 20
lat 27
lat 20
lat 20
lat 21
lat 22
lat 22
lat 23
lat 30
lat 21
lat 23
lat 19
lat 30
Wojna wywarła też wielki wpływ na życie gospodarcze mieszkańców wsi. Ceny żywności
wnet po rozpoczęciu wojny zaczęły wzrastać, szczególnie od 1917 roku poszły niesamowicie w górę.
Tak za konia gospodarczego płacono do 8000 marek a za jedno centnarową świnię 2000 marek.
W 1913 roku zarząd tutejszej kopalni chciał za niską cenę dostarczać światło elektryczne do wsi,
ale członkowie gminy nie przyjęły tego projektu. W okresie wojny brak elektrycznego światła dał się
gorzko we znaki. Nafta i spirytus nie były na wolnym rynku do nabycia a tylko całkiem małe ilości
przez związek komunalny przydzielane gminie. Dlatego mieszkańcy przeważnie świecili przy użyciu
karbidu.
Na początku wojny wójt gminy ( Gemeindevorsteher ) Wiktor Wieczorek i sekretarz gminy Paul
Musiolik zostali zaciągnięci do wojska. Na wniosek zarządu gminy (Gemeindevorstand)
i przedstawicieli gminy za zezwoleniem władz szkolnych rektor Paul Grenzer objął dodatkowo
urzędowanie jako sekretarz gminy i urzędnik stanu cywilnego i pełnił te urzędy do 12 listopada 1918
roku. Zarządzanie tutejszą, liczącą 4700 mieszkańców gminą przemysłową wymagało w czasie wojny
dużo pracy. Wymagania gospodarki wojennej, szczególnie przejmowanie nadwyżki żywności
od rolników, zaopatrzenie w artykuły żywnościowe cierpiącej głód ludności, podział kartek
na artykuły żywnościowe, wprowadzanie niezliczonych ilości rozporządzeń władz wojskowych
i zarządzających wymagało mnóstwo jednak sił. Po powrocie z wojny jako dalsza siła robocza
wkroczył dodatkowo nauczyciel Robert Schmidt do służby gminy. Szczególnie zajmował się
zaopatrzeniem mieszkańców w artykuły spożywcze. W dniu 6. sierpnia 1917 zostały rektorowi Paul
Grenzer i 24 sierpnia 1918 nauczycielowi Robertowi Schmidt nadane odznaczenia „ Krzyż zasługi za
pomoc wojenną”. Czynności wójta gminy przejął na początku wojny ławnik Johann Lyska a od 1916
roku ławnik Anton Jędryczko.
Nauczyciel Robert Schmidt został 7 sierpnia 1914 zaciągnięty do zapasowego batalionu pospolitego
ruszenia ( Landwehr ) 22 pułku piechoty, w dniu 22 lutego 1915 awansowany na starszego
szeregowego ( Gefreiter ) a 17 lipca 1915 na podoficera sanitarnego. Z dniem 17 czerwca 1915 został
przekazany szpitalowi dla jeńców wojennych a 10 stycznia 1916 mianowany zastępcą kierownika.
W dniu 12 stycznia 1916 zwolniony ze służby wojskowej.
Nauczyciel Alois Schwobe został w dniu 25 lutego 1915 jako podlegający służbie w pospolitym
ruszeniu ( Landsturmpflichtiger ) zaciągnięty do 6. Batalionu Strzelców w Oels i tam wyćwiczony.
W dniu 21 września 1915 wyruszył on w pole z 1 kompanią 22 rezerwowego Batalionu Strzelców
do Rosji. Brał udział w walkach w Stechot i w wojnie pozycyjnej na bagnach Pińska. W dniu 29
czerwca 1916 nauczyciel Schwobe awansował na starszego strzelca a 6 kwietnia 1917 otrzymał
Żelazny Krzyż II klasy. W kwietniu 1918 st. strzelec Schwobe przebywał w obozie wojskowym
w Wimsdorf koło Zossen chory na malarię i na 5 tygodni znalazł się w szpitalu w Tempelhofer Feld.
Potem nastąpiło jego przeniesienie 7 maja 1918 do 1 kompanii zapasowego Batalionu Strzelców
w Oels. W czasie od 8.8. do 27.9.1918 nauczyciel ,Schwobe znajdował się z powodu ponownego
Kronika Niedobczyc N1 1 (I) 2012
Tutejsza szkoła powszechna składała się na początku wojny z 6 klas z 6-ma siłami
nauczycielskimi tj. rektor Grenzer, nauczyciele Schmidt, Weber, Schwobe oraz nauczycielki Lisson
i Rősner. Przy 1 mobilizacji Otto Weber został powołany do 22 rez. Pułku Piechoty. Do służby wstąpił
jako plutonowy, w grudniu 1914 został awansowany na zastępcę oficera a 22 marca 1915
na podporucznika rezerwy. Weber należał do armii niemieckiego następcy tronu i brał udział na
froncie zachodnim w walkach pod Longwy. We wrześniu 1914 otrzymał postrzał w bark i wrócił dla
leczenia do Niemiec. W dniu 22 sierpnia 1914 Otto Weber otrzymał Żelazny Krzyż II klasy a na
początku sierpnia 1915 Żelazny Krzyż I klasy. W wielkiej ofensywie we wrześniu 1915 Otto Weber
prowadził 1 kompanię 22 pułku piechoty. W dniu 25 września 1915 w pobliżu miejscowości St.
Laurent został przez odłamek granatu ciężko ranny. Otrzymał też postrzał w głowę, prawe ramię
zostało całkowicie rozszarpane, inny pocisk trafił go w pierś a czwartym otrzymał postrzał w brzuch.
Ciężko rannego zabrano do szpitala polowego IV Armii. Tam zmarł 29 września 1915 przed
południem o godzinie 11. Jego ciało zostało przekazane pułkowi i złożone uroczyście na cmentarzu
wschodnim w Lens. W dniu 29 października 1915 w kościele parafialnym w Rybniku odbyła się
uroczystość żałobna, w której udział wzięły obie szkoły i wielu członków gminy.
12
zachorowania na malarię w szpitalu rezerwy w Patschkau. W dniu 30 października został wysłany
na front francuski i przydzielony do 6 Batalionu Strzelców. Tu brał udział w walkach pozycyjnych nad
rzeką Maas. W dniu 11 lutego 1918 zachorował na grypę i przebywał od 18.11. do 4.12.1918
w szpitalu w Mannheim. W dniu 12 grudnia 1918 nastąpiło jego zwolnienie z 1 kompanii 6 Batalionu
Rezerwowego Strzelców w Oels.
Rektor Grenzer należał w czasie rozpoczęcia wojny do pospolitego ruszenia. Nie został zaciągnięty
bo był jako jedyny mężczyzna w szkole a w interesie zarządu gminy dla zaopatrywania w artykuły
spożywcze uznany przez władze jako niezbędny.
W czasie wojny szkoła uczestniczyła w wielu przedsięwzięciach gospodarki wojennej. Organizowano
zbiórkę pieniędzy na prawie 2000 marek, monety złote zamieniano na papierowe banknoty
a następnie przekazywano kasie państwowej. Aby pomóc w opanowaniu braku papieru zbierano
makulaturę i przekazywano Ojczyźnianemu Związkowi Rolniczemu przy kopalni Emma. W 1917
roku zorganizowano zbiórkę pokrzyw a 10 i 1/2 funta wysuszonych łodyg przekazano do
stowarzyszenia przerabiającego zioła. Zbiórka liścia dała w 1918 roku 10 i 3/4 centnara wysuszonych
liści. Dzieci brały udział w zbiórkach na cele dobroczynne ( Czerwony Krzyż, zbiórka darów, ofiara
dla Ludendorffa, zbiorki dla naszych jeńców wojennych itd. ) W latach 1914 i 1915 podczas nauki
robót ręcznych dla dziewcząt sporządzano różne dary jak skarpety, ogrzewające nagolenniki,
napulśniki, kominiarki itd. i wysyłano na front.
Również na pożyczkę wojenną zbierano pilnie w szkole. Prawie wszystkie dzieci przynosiły małe
kwoty dla pożyczki wojennej. Zebrano następujące sumy :
4. pożyczka wojenna
5. pożyczka wojenna
6. pożyczka wojenna
7. pożyczka wojenna
8. pożyczka wojenna
9. pożyczka wojenna
Razem
500 marek
300 marek
400 marek
300 marek
200 marek
200 marek
1900 marek.
Pożyczki te zostały w maju 1919 przy kursie 87 i 1/2 sprzedane do Banku Państwowego a 19 maja
mali subskrybenci otrzymali przypadające im kwoty wraz z wyliczonymi odsetkami z powrotem.
Aby również dorosłych nakłonić do subskrypcji pożyczki wojennej szkoła zorganizowała wieczór
dla rodziców przy czym wygłoszono odpowiednie informacje.
Kronika Niedobczyc Nr 1 (I) 2012
Wielkie znaczenie wydarzeń światowych sprawiło, że lekcją w szkole stało się nauczanie o wojnie.
Na lekcjach historii występowało zagadnienie wojny światowej. Na lekcjach geografii języka
niemieckiego i śpiewu zwracano mocno uwagę na współczesność.
13
Kiedy w listopadzie 1918 wybuchła niemiecka rewolucja, również tu doszło w wielu
miejscowościach do utworzenia Rad Żołnierzy i Rad Robotników. Rada Żołnierska otrzymała zadanie
zadbać o porządek i spokój we wsi. Rada Robotników przejęła kontrolę nad rozdziałem artykułów
żywnościowych.
Niedobczyce, dnia 19. maja 1919 r.
Grenzer
Dołącz do nas! Wystarczy zgłoszenie telefoniczne
lub mailowe, a my przekażemy Państwu deklarację
członkowską
Stowarzyszenie Miłośników Niedobczyc
ul. Barbary 23; 44-270 Rybnik-Niedobczyce;
www.niedobczyce.rybnik.pl
tel. 507-185-137
Kronika Niedobczyc N1 1 (I) 2012
II spotkanie informacyjne nt postępów prac nad Kroniką z Michałem Śmigielskim, Zastępcą Prezydenta Miasta
Rybnika.
14
NASI PARTNERZY
Zapraszamy do współpracy…
URZĄD MIASTA RYBNIKA
ul. Bolesława Chrobrego 2
44-200 Rybnik
www.rybnik.eu
DOM KULTURY W RYBNIKU-NIEDOBCZYCACH
ul. Barbary 23
44-270 Rybnik
www.dkniedobczyce.pl
PARAFIA NAJŚWIĘTSZEGO SERCA PANA JEZUSA
W RYBNIKU - NIEDOBCZYCACH
ul. Wołodyjowskiego 5, 44-270 Rybnik- Niedobczyce
Kronika Niedobczyc Nr 1 (I) 2012
www.parafia-niedobczyce.pl
15
www.niedobczyce.rybnik.pl

Podobne dokumenty