Wstęp do e-learningu

Komentarze

Transkrypt

Wstęp do e-learningu
Wstęp do e-­‐learningu Opracowanie: Mariusz Głowacki
Warszawa, 2012
1 1. CO TO JEST E-LEARNING? .............................................................................................................................. 3 (a) E- learning w edukacji ....................................................................................................................................................... 6 (b) Rodzaje e-learningu ........................................................................................................................................................... 8 (c) Zastosowania e-learningu w organizacji ............................................................................................................. 10 (d) Jakość e-learningu ........................................................................................................................................................... 12 (e) Analiza przedwdrożeniowa e-szkolenia .............................................................................................................. 16 (f) Porownanie e-learningu i nauczania tradycyjnego ........................................................................................ 17 (g) Rola nauczyciela ............................................................................................................................................................... 21 (h) Chrakterystyka blended learningu .......................................................................................................................... 27 (i) Bariery e-learningu i b-learningu ............................................................................................................................... 32 (j) Podsumowanie. ..................................................................................................................................................................... 33 (k) Bibliografia ............................................................................................................................................................................ 33 2 1.
Co to jest e-learning?
Od jakiegoś czasu rozwój technologii a zwłaszcza rozwój Internetu, oraz jego
przepustowości (szybkości transmisji), spowodował znaczny rozwój wszelkich form
edukacji. Za pośrednictwem Internetu dostępne są dzisiaj różnego rodzaju materiały
edukacyjne. Znajdują się one na portalach, np.: YouTube (http://www.youtube.com), Scbrid
(http://www.scribd.com/) czy SlideShare (http://www.slideshare.net/), stronach
profesjonalistów (blogi), czy stronach ze szkoleniami skierowanymi dla biznesu, studentów
lub przeznaczonych na rozwój osobistych kompetencji. Odnotowuje się znaczny wzrost
zainteresowania tymi formami kształcenia, gdyż e-learning umożliwia powiększenie swoich
kompetencji, w sposób najbardziej odpowiedni dla słuchacza. Wystarczy wolny czas oraz
dostęp do komputera, z łączem Internetowym (nie zawsze jest to wymóg), by zacząć
wzbogacać swoją wiedzę.
Przygotowanie interesujących treści elektronicznych dla odbiorców, staje się coraz
prostsze, jednak nadal wymaga ono sporo wysiłku, a zwłaszcza przemyślenia szkolenia,
odpowiedniego skomponowania, oraz stworzenia elementów angażujących i
sprawdzających nabyta wiedzę. Obecnie na rynku istnieje wiele aplikacji ułatwiających te
zadania, takich firm jak: Adobe, Articulate, Microsoft, Apple i wielu innych, mniej znanych
producentów. Oferowane są bezpłatne platformy szkoleniowe (serwery), które umożliwiają
bezpłatne umieszczanie treści szkoleniowych i zarządzanie nimi. Do nich zalicza się
najbardziej popularna w Polsce platforma Moodle.
Wiadomości które zawarte są w tej publikacji skierowane są głownie do niezależnych
autorów edukacyjnych a w szczególności do nauczycieli. Chcę pokazać, że wbrew ogólnie
panującemu poglądowi, stworzenie atrakcyjnego kursu e-learningu nie jest
skomplikowanym zadaniem, oczywiście wymagających odpowiedniego przygotowania, ale
przynoszącym niezmierną satysfakcję oraz profity finansowe, gdy szkolenie spotyka się z
uznaniem kursantów. Oczywiście, nie każdy projekt musi być nastawiony na zyski. Istnieje
wiele szkoleń, które oferowane są za darmo a ich autor lub autorzy, kreowani są na liderów
nowoczesnych rozwiązań.
3 Czym jest e-learning? Nie ma jednej zobowiązującej definicji. Wikipedia określa go
następująco: „E–learning – nauczanie z wykorzystaniem sieci komputerowych i Internetu,
oznacza wspomaganie dydaktyki za pomocą komputerów osobistych, CDROM-u i
Internetu. Pozwala na ukończenie kursu, szkolenia, a nawet studiów bez konieczności
fizycznej obecności w sali wykładowej. Doskonale uzupełnia również tradycyjny proces
nauczania. E–learning to tylko jeden z elementów edukacji, dlatego edukacja w czasie
rzeczywistym dotyczy znacznie obszerniejszego zasięgu usług niż e–learning. Termin elearning, tak jak i techniki uczenia się oraz technologie kształcenia, odnosi się do
stosowania w nauczaniu technologii elektronicznej w o wiele szerszym zakresie niż w
ramach tradycyjnych szkoleń komputerowych, czy też nauczania wspomaganego
komputerowo z połowy lat osiemdziesiątych. Jest również o wiele szerszy od pojęć
nauczania i edukacji online, które oznaczają nauczanie tylko przez sieć internetową. W
przypadku zastosowania technologii mobilnych, częściej używane jest pojęcie M-learningu.
E-learning służy nauczaniu na odległość oraz nauczaniu elastycznemu, jednak może być
również łączony z tradycyjnym nauczaniem w formie kursów mieszanych. Ponadto elearning umożliwia nam samodzielne wybranie preferowanego formatu dostarczania wiedzy
i tempa jej przekazywania.1”
Dla ułatwienia można przyjąć że e-learning to sposób uczenia
(na odległość) przy wykorzystaniu technologii.
Mimo, że nauczanie na odległość towarzyszyły ludzkości od bardzo dawna, trudno
określić datę jego powstania. Niektóre źródła wskazują, że Platon (427-347 p.n.e.), kiedy
opublikował „Dialogi”, dał początek edukacji na odległość, przy wykorzystaniu pisma.
Jednak większość ekspertów uważa za pioniera Izaaka Pitmana, który w 1738 roku
rozpoczął przesyłanie materiałów do nauki za pomocą poczty, a studenci odsyłali mu swoje
prace do oceny. Forma ta zaczęła zdobywać szybko uznanie wśród ośrodków
akademickich i szkolnych. Ten sposób nauczania na odległość wykorzystywany jest do
dzisiaj – np. kursy firmy ESKK .
1 http://pl.wikipedia.org/wiki/E-­‐learning 4 Kolejny znaczny postęp przyszedł wraz z rozwojem radia. Pierwsza audycje o
charakterze edukacyjnym miała miejsce już w 1934 roku, a popularyzacja tej metody
nastąpiła na terenach Stanów Zjednoczonych i Australii, gdzie nadawano audycje
przeznaczone dla ludności wiejskiej lub na terenach słabo zaludnionych, z których nie
można było, w prosty sposób, docierać na lekcje organizowane stacjonarnie.
Pionierski projekt edukacyjny z użyciem telewizji miał miejsce na Uniwersytecie
Stanowym w Iowa w Stanach Zjednoczonych w 1945 roku. Trzy lata później istniało w USA
już pięć ośrodków akademickiego kształcenia telewizyjnego. W 1960 roku w Polsce
uruchomiona została telewizja edukacyjna – „Programy Szkolne”.
Od lat 70-tych ubiegłego wieku następuje rozwój komputerów a wraz z nim
oprogramowania edukacyjnego, którego ekspansja zaczyna się w latach 80-tych. Wraz z
pojawieniem się systemów operacyjnych firm Apple i Microsoft, które zawierały w sobie
elementy multimedialne, wydane zostały pierwsze, proste szkolenia multimedialne.
Prawdziwy rozkwit e-szkoleń następuje wraz z początkiem Internetu oraz opublikowaniem
w 1991 roku przez Ośrodek CERN protokołu komunikacji World Wide Web.
Podczas przygotowań do projektów e-learningowych musi być wziętych pod uwagę
wiele czynników. Jaka jest grupa docelowa? Jakie oprogramowanie będzie
wykorzystywane? Projekt będzie tworzony przez jedną osobę czy grupę? Co będzie
interesujące dla poszczególnych osób zespołu: aspekty techniczne kursu, czy
przygotowanie treści? Jak rozległy ma być kurs? Czy będą elementy interaktywne, a może
przewagę zdobędzie tekst i statyczny sposób przekazywania treści? Czy będzie dostępna
pomoc online a jeżeli tak, to w jakim zakresie? Czy materiał kursu ma być dostępny przez
sieć www czy raczej będzie dystrybuowany na płytach CD/DVD.? Czy system zarządzania
procesem nauczania (Learning Management System) będzie instalowany lokalnie, czy
będzie to rozwiązanie dedykowane, czy może wykorzystywane będzie jedno z darmowych
rozwiązań? Z ilu modułów będzie składał się kurs i czy od razu zostaną wdrożone
wszystkie na raz? Materiał będzie rozbudowywany, czy też nie?
Te i pozostałe pytania wskazują, że dobre zaplanowanie szkolenia, już na początku, to
klucz do sukcesu.
5 (a)
E- learning w edukacji
E-szkolenia obejmują swoim zakresem kilka powiązanych obszarów, które są istotne
dla każdej organizacji lub firmy wdrażającej te rozwiązania.
Technologia Komunikacja Treści E-­‐learning Zachowanie Ludzie Kontekst  Treści – materiały edukacyjne w wersji elektronicznej wszelkiego rodzaju, w tym
ćwiczenia i sprawdziany. Ich nośnikiem są najczęściej aplikacje i systemy internetowe,
rzadko dystrybuowane są na nośnikach optycznych CD/DVD. Forma treści może być
różna:
o
materiały w formie tekstu, lub tekstu z grafiką w formacie ogólnie akceptowalnym i
popularnym, np.: *.pdf, *.doc, *ppt;
o
animacje;
o
gry;
o
symulacje;
o
e-testy i sprawdziany;
o
e-ćwiczenia;
o
e-booki;
o
publikacje internetowe;
o
audiobooki;
6 o
e-konferencje;
o
podcasty;
o
webcasty.
 Technologia – do tej grupy zaliczamy wszelkiego rodzaju oprogramowanie
i rozwiązania sprzętowe wykorzystywane w celu tworzenia treści e-learningowych
i odpowiedzialny za współpracę z nim.
 Kontekst – warunki w jakich wdrażane jest e-szkolenie. Przy projektowaniu e-szkoleń
należy zwrócić uwagę na:
o
skalę szkolenia, czyli ilość użytkowników jednocześnie uczestniczących w kursie,
oraz ich rozproszenie terytorialne;
o
czas trwania szkolenia;
o
zakres merytoryczny;
o
charakterystyka grupy docelowej;
o
specyfikę treści.
 Adresaci szkolenia – sklasyfikowani pod następującym kontem:
o
wieku;
o
doświadczeniu w obsłudze komputera;
o
wprawy z korzystania z nauki na odległość;
o
rozproszenia terytorialnego uczestników;
o
nastawienia do tych form nauki.
 Komunikacja – komunikacja o szkoleniu jak i komunikacja podczas szkolenia:
o
forma przekazywania informacji w jaki sposób szkolenie będzie prowadzone, jakie
są cele szkolenia, zamierzone rezultaty otrzymane dzięki kursowi, grupa docelowa
dla której jest prowadzone to przedsięwzięcie, środowisko w którym odbywa się
szkolenie, a także w jaki sposób będą przekazywane informacje zwrotne, mające
na celu ulepszenie kursu;
o
komunikacja w szkoleniu to forma, sposób i zasady porozumiewania się jego
uczestników z uwzględnieniem grup (trener-uczestnik, uczestnik - uczestnik).
7  Zachowania – czynniki psychospołeczne występujące podczas szkolenia – jego
postrzeganie, odczucia i zrozumienie przez uczestników kursu i ich otoczenie.
(b)
Rodzaje e-learningu
Rodzaje e-learningu możemy sklasyfikować w zależności od rodzaju technologii
informatycznych, czyli sposobu prezentowania materiałów dla uczestników:
1.
Podział ze względu na formę przekazu treści.
 Computer Base Learning (CBL) – model dystrybucji materiałów szkoleniowych z
wykorzystaniem różnych nośników fizycznych, np.: płyt CD, DVD, rzadziej pendrive.
Stosuje się go do różnego rodzaju kursów, e-szkoleń, e-booków, multibuków, czy
prezentacji. Słabość tego rozwiązania to brak możliwości śledzenia nabytej wiedzy
kursantów, czasu poświęconego na szkolenie, czy testowania nabytej wiedzy. Często
występuje tu element samoszkolenia.
– w tym modelu wykorzystuje się sieć Internetową jako nośnik materiałów

szkoleniowych. Materiałem edukacyjnym mogą być kursy, e-szkolenia, e-booki, itp. Mocną
stroną są raporty dotyczące aktywności uczestników (rozbite do detali, np.: czasu
spędzonego na platformie szkoleniowej, pojedynczym kursie czy nawet ekranie), czy
możliwość śledzenia postępów wiedzy (np.: , ilość prób podczas egzaminu, statystyki
błędnych odpowiedzi, itp.).
Szkolenia, w tej formie, dzielimy na tryby:
o
asynchroniczny – pozwalający na swobodna naukę we własnym tępię, w
dowolnym czasie i miejscu. Taka forma często sprowadza się do samokształcenia
a kontakt z trenerem odbywa się poprzez mail lub forum dyskusyjne.
o
synchroniczny – kursanci korzystają z treści z różnych miejsc, ale w tym samym
czasie. Komunikacja odbywa się między wszystkimi w określonej porze. Taki
rodzaj szkolenia przeprowadza się poprzez Internet w formie wideo konferencji lub
8 czasami poprzez radio. Przy wykorzystaniu Internetu często używa się tzw.
trackingu (system zbiera informacje o działaniach uczestnika) lub bez trackingu.
Tryb synchroniczny dzielimy jeszcze na tryb szkolenia:
2.
-­‐
jeden do wielu
-­‐
jeden do jednego
Podział ze względu na model opracowania szkolenia.
 Szkolenia gotowe – przygotowane do natychmiastowego wykorzystania. Dotyczą
one głównie wiedzy i umiejętności uniwersalnych dla danej organizacji czy grupy.
Najczęściej sa to np.: kursy z obsługi komputera/systemu, językowe, zarządzania, itp..
 Szkolenia personalizowane – budowane z gotowych komponentów, które dobiera
się zgodnie z wynikami wcześniej przeprowadzonego badania.
 Szkolenia dedykowane – zbudowane na konkretne potrzeby. Charakteryzują się
ścisłym dostosowaniem do potrzeb uczestników a ich wdrożenie odnosi najlepsze efekty
edukacyjne. Podczas ich przygotowywania czerpie się z wiedzy organizacji i jej praktyk.
3.
Podział szkoleń e-learningowych ze względu na typ treści e-szkolenia
(podział zaczerpnięty został z broszury „O kompetencjach kluczowych, e-learningu i
metodzie projektów”, WSiP, Warszawa 2009):
o
szkolenia twarde – obejmują nabywanie wiedzy oraz kształcenie umiejętności w
obszarach ściśle związanych z wykonywaną pracą, np. obsługa maszyn i
urządzeń, wiedza z zakresu bezpieczeństwa pracy, przepisów prawnych,
księgowości, zasad dokumentacji, znajomość procedur, kodów i systemów. Eszkolenia twarde składają się z trzech etapów:
o
krok po kroku” – polega na przekazywaniu uczestnikowi szkolenia wiedzy
przez pokazywanie mu poszczególnych kroków, jakie są niezbędne do osiągnięcia
oczekiwanego rezultatu;
o
„zrób to sam” – polega na motywowaniu uczestnika szkolenia do aktywności, w
wyniku czego wykonuje on te same lub podobne czynności, które poznał
9 wcześniej. W trakcie ćwiczenia może korzystać z pomocy w postaci
podpowiedzi, jak należy wykonać zadanie;
o
„test umiejętności” – polega na samodzielnym wykonywaniu przez uczestnika
szkolenia czynności poznanych podczas szkoleniu. Wynik testu rejestrowany jest
na platformie, pozostaje więc informacja na platformie, dzięki czemu wiemy, na
jakim poziomie uczeń opanował materiał szkoleniowy,
o
szkolenia miękkie – obejmują edukację i ćwiczenie umiejętności personalnych
oraz rozwój osobisty. Mają za zadanie wzbogacić cechy osobowościowe oraz
kompetencje kluczowe. Obszary, których najczęściej dotyczą tego typu szkolenia
to: komunikacja, motywowanie, wpływanie na innych, umiejętności
interpersonalne, rozwój osobisty, zarządzanie czasem.2
Największą zaletą szkoleń e-learningowych jest tak zwany model 3J:
Just for me
Just in time
Just enough
(c)
Zastosowania e-learningu w organizacji
Elementy e-learningu wprowadzane są w organizacjach na szeroką skalę, zarówno w
formie pojedynczych narzędzi, jak i całych rozbudowanych systemów do nauki zdalnej. Ta
forma szkolenia znalazła szybko zwolenników w obszarach finansowo-bankowym,
telekomunikacyjnym, farmakologicznym, firm szkoleniowych i uczelniach. Wiele organizacji
ma problem z wykorzystywaniem nabytej wiedzy. Wg badań IBM tylko 7% z nich wie jak ją
wykorzystać i to czyni. W dobie zmian, gdzie informacja ma kluczowe znaczenie dla
osiągnięcia sukcesu przedsiębiorstwa, poszukują one sposobów i systemu do
podejmowania trafnych decyzji. Cel ten można osiągnąć poprzez dostarczenie kadrze
wiedzy we właściwym zakresie, odpowiedniej formie i we właściwym czasie. E-learning
staje się właściwym i dobrym wyborem. Stymulatorem jego rozwoju jest potrzeba
biznesowa lub edukacyjna. Podczas wdrożenia należy poznać potrzeby i uwarunkowania,
2 Rozdział opracowany na podstawie „E-­‐Learning, Tajniki edukacji na odległość” CH Beck. 10 zarówno wewnątrz samej organizacji, jak i jej otoczenia. Wpływ na rozwój e-learningu w
organizacji mają głownie takie czynniki jak:
o
grupa docelowa użytkowników e-szkolenia,
o
cele oraz perspektywy stawiane przed wdrożeniem i eksploatacja systemu
zdalnego nauczania,
o
tryby i formy kształcenia na odległość przewidziane w danym przedsiębiorstwie,
o
dostęp do sieci Internet,
o
metody i formy komunikacji,
o
cele które przypisuje się szkoleniom,
o
baza technologiczna danej organizacji,
o
narzędzia kadrowe,
o
perspektywa rozwoju – wielowymiarowa.
Szkolenia zdalne znajdują zastosowanie w różnych dziedzinach aktywności. Poniżej
kilka przykładów:
szkolenia nakierowane na klienta szkolenia dla pracowników -­‐ odpowiednio zmodyTikowane kursy produk-­‐
towe -­‐ synchroniczne lub asynchro-­‐
niczne wsparcie klienta końco-­‐
wego -­‐ budowa pożądanych umiejętności pracowniczych -­‐ realizacja szkoleń life-­‐
long learning -­‐ działania mrketingowe -­‐ obniżenie kosztów wsparcia -­‐ działania pro klienckie -­‐ wsparcie polityki kadrowej organizacji -­‐ zapewnieni rezerwy kadrowej o wysokich kwaliTikacjach 11 otwarcie wirtualnego uniwersytetu -­‐ sprzedaż wiedzy na rynku szkoleń -­‐ nowe pole biznesu generujące nowy strumień dochodów szkolenia dla dystrybutorów -­‐ budowa kompetencji sprzedażowych w trybie asynchronicznym, -­‐ kursy produktowe -­‐ biblioteki wiedzy -­‐ synchroniczne wsparcie sprzedażowe -­‐ zwiększenie efektywności działania partnera -­‐ obniżenie kosztów współpracy Żródło. Opracowanie na podstawie M.Hyla „Przewodnik po e-learningu.”
(d)
Jakość e-learningu
Według badań przeprowadzonych w Syracuse Iniversity „Problemy kosztów i
nauczania w szkoleniu on-line.” (J. Michael Spector), można uznać, że nauczanie on-line
nie jest z natury gorsze, ani lepsze od tradycyjnych form nauki. Oznacza to, że ci, którzy
korzystają z e-learningu, nie są skazani na edukację gorszej jakości.
W obecnych warunkach funkcjonowania organizacji, form narzuconych przez
nowoczesną gospodarkę, elastyczność zatrudnienia, wiążą się z duża rotacją na
stanowiskach pracy oraz koniecznością kształcenia ustawicznego i szkoleń adaptacyjnych.
Szkolenia elektroniczne wspomagają organizacje w tych procesach poprzez oszczędności
wynikające z wdrożeń e-szkoleń, polegających na unikaniu kosztów finansowych,
związanych z:
12 o
kosztami delegacji,
o
wynagrodzeniem prowadzącego szkolenia,
o
czasem potrzebnym na logistykę szkolenia (organizacja, zakwaterowanie,
żywienie),
o
przygotowaniem i wydaniem materiałów dydaktycznych,
o
skalą i czasem szkolenia,
o
dezorganizacją miejsc pracy wynikającą z nieobecności pracowników
delegowanych na szkolenia stacjonarne.
Trudno znaleźć wspólny wymiar kosztów szkolenia, gdyż każdy przypadek jest inny.
Granica opłacalności e-szkoleń jest płynna, matematycznie rzecz ujmując – można
powiedzieć, że e-learning jest opłacalny, jeżeli jest tańszy od tradycyjnego, z
uwzględnieniem liczby uczestników szkolenia.
Źródło: „E-learning, Tajniki edukacji na odległość.” C.H. Beck
Według PricewaterhouseCoopers 70% firm z listy Fortune 1000, jako główne bariery
swojego rozwoju wskazuje brak odpowiednich kompetencji swoich pracowników.
Najczęściej w tych organizacjach występują działy szkoleń stacjonarnych, a dopiero
zaczynają one działać na polu e-learningu. Dochodzą do wniosku, że dawne metody
13 szkoleniowe dzisiaj nie są adekwatne do otaczającej ich rzeczywistości. Odrywanie się od
obowiązków pracy, spędzanie czasu na podróżowanie z miejsca na miejsce - wpływają
niekorzystnie na produktywność.
E-szkolenia dają pracownikom możliwości uczenia się przy pozostawaniu w miejscu
pracy, będąc do dyspozycji organizacji. Systemy zdalnego nauczania tworzą atrakcyjne
multimedialne środowisko umożliwiające symulacje i możliwość realizowania praktycznych
przykładów, korzystania z prezentacji i konsultacji on-line. To wszystko sprawia, że wiedza
może być nie tylko przekazywana w sposób ekonomiczny, ale również ekonomicznie
wykorzystywana w praktyce.
Zwiększenie efektywności pracy jest główna przyczyną organizowania e-szkoleń.
Organizacja ich powinna zostać poprzedzona analizą potrzeb szkoleniowych, analogicznie
jak w przypadku kursów stacjonarnych. W związku z wysokimi kosztami początkowymi
szkoleń e-leraningowych, powinny one rozwijać, z punkty widzenia organizacji, kluczowe
kompetencje oraz umiejętności kursantów. Wzrost dochodów, osiągalnych w długim
okresie, często udowadnia wartość e-szkoleń.
Wśród e-szkoleń dominują te, które mają pomóc pracownikom we:
o właściwym wykonywano obowiązków na obecnie zajmowanym stanowisku,
o awansie zawodowym,
o adaptacji zawodowej,
o rozwoju na stanowisku pracy,
o rozwoju osobistym.
Inaczej e-learning postrzegany jest w jednostkach edukacyjnych. Badania pokazują,
że aktywność uczniów w klasie najczęściej ogranicza się do: przepisywania informacji z
tablicy lub z podręcznika, wsłuchiwania się w długie wypowiedzi nauczyciela lub notowania
jego wypowiedzi. Podczas gdy woleliby oni uczyć się w grupach, z przyjaciółmi, wykonując
czynności mające praktyczne znaczenie, z zastosowaniem komputera. Technologia może
wspomagać preferowane przez uczniów formy kształcenia, ale nie należy odrzucać
tradycyjnych metod kształcenia i tradycyjnych ścieżek poznania i rozwoju - uczniowie
powinni móc je indywidualnie obierać i należy je traktować na równi ze ścieżkami
14 wspomaganymi technologicznie. Co więcej tradycyjne podejście do kształcenia, czyli bez
użycia technologii, może być w wielu przypadkach bogatsze i przynosić więcej satysfakcji
uczącym się.
Można pokusić się o określenie relacji między pojęciami kształcenia przez całe życie,
kształcenia na odległość, e-kształcenia oraz personalizacji. Niewątpliwie za naczelną należy
przyjąć zasadę personalizacji kształcenia, i stwarzać warunki, by kształcenie przebiegało
przez całe życie. W zależności od warunków i przyjętej strategii, kształcenie może
przebiegać na odległość i zwłaszcza w tej formie korzystne może być posłużenie się
technologią e-kształcenia. W kolejnej części opracowania wracamy do takiej hierarchii
podstawowych pojęć - omawiając rolę szkoły jako instytucji przygotowującej uczniów do
kształcenia przez całe życie oraz instytucji uczących się nauczycieli. Panujący nadal system
klasowo-lekcyjny nie powinien wykluczać personalizacji kształcenia - tryb kształcenia na
odległość powinien to ułatwić. Przygotowanie do tej formy oraz poznanie podstaw ekształcenia będzie kapitałem uczniów, wyniesionym na lata rozwoju po zakończeniu edukacji
szkolnej3.
W Polsce systemy e-learningowe rozbudowane są najbardziej na uczelniach
akademickich. Jednym ze sposobów dotarcia do klienta uczelni, jest wykorzystanie kanału
internetowego - powiązanego z dynamicznie rozwijającą się sferą aktywności współczesnego
człowieka. Wiele szkół wyższych w Polsce dostrzegło w tym szansę i uruchomiło zajęcia elearningowe, początkowo jako uzupełnienie, później jako alternatywę dla kształcenia
tradycyjnego. Dostęp do wiedzy oferowanej przez najwyższej klasy specjalistów,
oszczędność czasu, nauka w dowolnym miejscu i tempie, to tylko wybrane korzyści
wynikające z przekazywania wiedzy akademickiej za pomocą narzędzi
informatycznych. Mimo ograniczeń (prawnych i finansowych) uczelnie rozwijają e-learning,
widząc w nim jeden ze sposobów na pokonanie konkurencji. Jednak wciąż jest to droga
„konkurowania lepiej”. Dobry kurs online nie może być zwykłą stroną internetową, ponieważ
taka nie zainteresuje wielu użytkowników. Szkolenie zazwyczaj jest czytane przez lektora,
3 Opracowanie własne na podstawie: „E-­‐learning w szkole” Maciej M. Sysło 15 zawiera wiele symulacji, interaktywne procedury, studia przypadków. Dydaktycy, wspierani
przez informatyków, prześcigają się w opracowywaniu coraz ciekawszych lekcji,
wprowadzają nowe narzędzia, dążąc do wyróżnienia się na rynku. Jednak każde rozwiązanie
znajduje naśladowców i nie gwarantuje bezpieczeństwa trwałej przewagi. Aby na stałe
odróżnić się od konkurentów, uczelnia musi „konkurować inaczej”, czyli włączyć e-learning w
cały system czynności, który pozwoli jej zbudować trwałą przewagę konkurencyjną.
Wnioski
1. wprowadzenie e-learningu do szkół wydaje się być nie tylko możliwe, ale i konieczne,
2. większość szkół w Polsce ma odpowiednią bazę sprzętową do prowadzenie takiego
nauczania,
3. można korzystać z oprogramowania open source dla platformy,
4. niezbędne jest wszechstronne przygotowanie nauczycieli.
(e)
Analiza przedwdrożeniowa e-szkolenia
Analiza przedwdrożeniowa e-learningu uzależniona jest od specyfikacji wdrożenia elearningu w organizacji. Nie zależnie, od metody, jaka wybierze się do analizy biznesowej
(model własny lub model ASP), zawiera ona kilka kluczowych elementów:
o
określenie skali oraz zakresu potrzeb szkoleniowych,
o
określenie stanu wdrożenia narzędzi teleinformatycznych,
o
oszacowanie budżetu projektu,
o
określenie perspektyw rozwoju e-learningu w organizacji.
Analiza przedwdrożeniowa zależy też od wielkości organizacji praz poziomu
rozproszenia terytorialnego kursantów. Im większa i bardziej rozproszona struktura tym
trudniej taka analizę przeprowadzić.
16 DeTinicja celów Analiza wrażliwości i analiza ryzyka • określenie wpływu realizacji projektu na sytuację Tirmy IdentyTikacja projektu • funkcjonalne powiązanie między danym projektem a istniejącym juz układem infrastruktury • niepweność i ryzyko związane z trendami na rynku Analiza wielokryteryjn
a i inne rodzaje ewaluacji • przedstawić nalezy wskazania wynikacjące z innych kryteriów oceny (f)
Analiza ekonomiczna • należy w niej uwzględnić ocenę głównych niewymiernyc
h kosztów i korzyści, należy przeprowadzi
ć porównanie po wdrozeniu projektu i jego braku Analiza Tinansowa Analiza wykonywalnoś
ci i rozwiązań alternatywnych • uwzgędnia sie porównanie ze stanem uprzednim oraz mozliwe inne sposoby zaspokojenia tych samych potrzeb edukacyjnych • przeprowadza
na zawsze, w jej ramach dokonuje się porównania z podobnymi projektami Porownanie e-learningu i nauczania tradycyjnego
W przypadku realizacji niektórych szkoleń, a zwłaszcza tam gdzie mamy rozproszoną
strukturę uczestników, jest ich wielu lub często mamy do przekazania tą samą wiedzę,
może się okazać, że najbardziej efektywne będą e-szkolenia. Takimi obszarami, gdzie ta
forma odnosi szczególny sukces są szkolenia produktowe, z obsługi komputera czy
oprogramowania i inne, gdzie prezentowana jest wiedza teoretyczna – szkolenia twarde (
obejmują nabywanie umiejętności i wiedzy ściśle powiązanej z wykonywaną pracą, np.:
obsługa urządzeń). W przypadku szkoleń z zakresu tzw. umiejętności miękkich
(komunikacja, negocjacje, itp. – obejmują edukację i ćwiczenia umiejętności personalnych i
rozwój osobisty, mają za zadanie wzbogacić cechy osobowościowe oraz kompetencje
17 kluczowe), bardziej odpowiednie są tradycyjne metody treningowe, gdzie angażuje się
uczestników we wzajemne interakcje między sobą oraz szkoleniowcem.
W poniższej tabeli porównano szkolenia tradycyjne z e-szkoleniami w aspekcie
kosztów, procesu nauki, skali szkoleń, weryfikacji uzyskanej wiedzy oraz form przekazu.
Cechy szkoleń e-learning
Koszty
Minimalizuje
koszty
związane
obsługą
z
Cechy szkoleń tradycyjnych
logistyczne Wyższe koszty logistyczne
procesów związane ze szkoleniami
dydaktycznych. Nie dezorganizuje (koszty zakwaterowania,
pracy
danej
firmy
(szkolenia wyżywienia i dojazdu
odbywają się w miejscu i terminach uczestników na miejsce
najwygodniejszych dla uczestnika). szkolenia).
Większa skala szkoleń
Dobre poznanie meritum
(jednocześnie może uczestniczyć w wymaga zwykle nauczania
szkoleniu niemalże nieograniczona przez działanie. Warsztaty
Zasięg
liczba osób).
mimo nowych możliwości
technicznych są ciągle formami
szkoleń dostępnymi dziś
jedynie w formie tradycyjnej i
obejmują ograniczoną liczbę
osób.
18 Proces
Możliwość indywidualnego toku
Efektywność szkolenia zależy
nauczania. Większa elastyczność
od dobrego przepływu
treści dydaktycznych (możliwość
informacji. Możliwość
pominięcia materiału już znanego i uczestnictwa w zajęciach, a
skupienia się na zagadnieniach
także spędzania czasu poza
nowych/trudnych). Możliwość
zajęciami znacznie wzmacnia
wpływu na zakres, czas i miejsce
wzajemne
szkolenia.
międzyludzkie uczestników
relacje
szkoleń.
Wbrew
powszechnej
opinii
e- Możliwość bieżącego
learning sprzyja pracy grupowej monitoringu pracy uczącego
poprzez
Praca
grupowa
wykorzystanie
takich się i poziomu przyswajania
narzędzi jak: poczta elektroniczna, wiedzy. Zaletą jest interakcja
czat, grupy dyskusyjne, fora itp.
w czasie rzeczywistym w
relacji: uczący się-trener,
uczący się-uczący się.
19 Sprawdzenie
wiedzy
Egzaminy on-line gwarantują
Egzamin na żywo gwarantuje
sprawdzenie wiedzy oraz
potwierdzenie uzyskanej
umiejętności uczestnika.
wiedzy czy umiejętności, ale
Zapewniają również, przy
głównie tożsamości uczestnika
zastosowaniu najnowszych
szkolenia. Wadą jest, że nie
technologii, potwierdzenie jego
daje możliwości
tożsamości. Ponad to gwarantuje
automatycznego sprawdzenia
automatyzację sprawdzania
egzaminów, czy generowania
egzaminów oraz generowania
raportów. Liczba uczestników
raportów. Liczba uczestników
szkolenia ma znaczny wpływ
szkolenia nie ma wpływu na
na kontrolę procesu
kontrolę procesu egzaminowania.
egzaminowania.
Możliwość dynamicznego
Dominują statyczne materiały
prezentowania materiału
dydaktyczne i tradycyjne
szkoleniowego. Podczas szkolenia formy przekazu: podręczniki,
Formy przekazu wykorzystuje się ilustrowane
zeszyty, ćwiczenia itp.
przykładami wykłady, testy,
pytania kontrolne. E-learning
wykorzystuje techniki
multimedialne, posługuje się
tekstem, obrazem i dźwiękiem, co
podnosi skuteczność szkolenia.
Porównanie szkoleń tradycyjnych i elektronicznych.
Źródło: A. Okońska-Walkowicz, M. Plebańska, H. Szaniec, O kompetencjach kluczowych,
e- learningu i metodzie projektów, WSiP, Warszawa 2009
20 (g)
Rola nauczyciela
W przypadku e-szkoleń rola nauczyciela ulega zmianie. O ile w tradycyjnej formie, to
nauczyciel jest w centrum uwagi, to w przypadku e-learningu, środek ciężkości i
zainteresowania przesuwa się w stronę uczestników kursu. W poniższej tabeli nr 2
porównano podstawowe czynności dydaktyczne w kontekście roli pełnionej przez
nauczyciela w nauczaniu tradycyjnym i zdalnym.
Czynność
Wykład
Nauczanie tradycyjne
e-learning
Informacje podaje nauczyciel,
Informacje są zazwyczaj zawarte
decydując o kolejności i tempie
w materiałach dydaktycznych.
nauki.
Rola nauczyciela polega przede
wszystkim na pomaganiu
uczącemu się w ich zrozumieniu.
Zadania
Nauczyciel wyznacza
indywidualne poszczególnym uczniom
Zadania indywidualne mają takie
samo znaczenie co w nauczaniu
zadania indywidualne, które
tradycyjnym chociaż przeważnie
są ważnym elementem
są opracowywane centralnie, a
późniejszej oceny.
nie przez poszczególnych
nauczycieli.
W większości form nauczania
Zadania
grupowe
tradycyjnego są rzadko
W e-learningu praca w grupach
stosowane. Zwykle są
jest wykorzystywana do oceny
opracowywane przez nauczycieli uczących się. Materiały są zwykle
dla poszczególnych kursów.
przygotowywane centralnie. W e-
Jeżeli występują to mają na celu
learningu stosuje się różne formy
nie ocenę, lecz sprawdzenie
pracy w grupach.
pewnych rozwiązań lub
pomysłów
21 Informacje
zwrotne
Informacje zwrotne uzyskuje się
Używane są różne metody, ale
różnymi metodami, ale
ponieważ uczący się jest
najczęściej jest to bezpośrednia
oddalony od nauczyciela
komunikacja słowna.
informacje zwrotne mają
najczęściej formę pisemną.
Ocena
Nauczyciel jest często
W e-learningu często stosuje
egzaminatorem, który formułuje
się testy, których celem jest
pytania i wystawia oceny za
ułatwienie uczniom samooceny.
odpowiedzi.
Z powodu braku
Pomoc
Pomocy formalnej udzielają
bezpośredniego kontaktu
nauczyciele w kontakcie
pomoc jest bardziej
bezpośrednim. Pomocy
potrzebna. Rola nauczyciela
nieformalnej mogą udzielać inni
polega na ułatwianiu
uczniowie, znajomi lub
(wspomaganiu) nauki. W e-
członkowie rodziny.
learningu znaczną rolę
odgrywa wzajemna pomoc
uczących
sprzyja
się. Często
jej
organizacja
kursu.
Rola nauczyciela w nauczaniu tradycyjnym i e-learningu
Źródło: opracowanie na podstawie A. Clarke, e-learning nauka na odległość, Wydawnictwa
Komunikacji i Łączności, Warszawa 2007
Jak wynika z tabeli że procesem nauczania w tradycyjnym środowisku
kształcenia kieruje nauczyciel, który tworzy i nadaje kierunek nauce. Rola
nauczyciela odnosi się do takich elementów jak: struktura i treści dydaktyczne
(opracowywanie programów nauczania i kierowanie ich realizacją, przygotowywanie
materiałów edukacyjnych); odpowiedzialność za przebieg nauki; ukierunkowanie
(wskazanie najistotniejszych zagadnień i obszarów tematycznych związanych z
22 przedmiotem nauki); wskazówki (porady dotyczące najlepszych sposobów nauki i
opanowania treści dydaktycznych); pomoc (udzielanie wsparcia merytorycznego
osobom, które z różnych przyczyn nie opanowały wymaganego materiału).
Inna jest rola nauczyciela w nauczaniu na odległość. Nauczyciel (trener,
mentor,
tutor)
pełni
funkcję
moderatora,
którego
głównym
zadaniem
jest
wspomaganie procesu nauczania, nie zaś bezpośrednie kierowanie tym procesem.
W e-learningu nauczyciel powinien koncentrować działania na4:
o nadzorowaniu pracy ucznia (obserwacja aktywności);
o śledzeniu postępów ucznia (wraz z komentarzem);
o udzielaniu odpowiedzi na zadawane pytania;
o ustosunkowywaniu się do zgłaszanych uwag;
o moderowaniu wypowiedzi na forach/grupach dyskusyjnych itp.
Wykorzystanie i proporcje poszczególnych elementów zależą od wielu czynników,
takich jak charakter, zakres i model szkolenia, charakterystyka grupy docelowej,
specyfikacji treści szkolenia, itp..
Jednym z nowych trendów, który uwidocznił się jakiś czas temu, wśród treści
zamieszczanych w Internecie, jest tak zwany Web 2.0. Samo określenie powstało po roku
2001 i odnosi się do serwisów internetowych. Podstawowa rola przypada treściom
generowanym przez użytkowników serwisu. Web 2.0 nie jest nową siecią WWW, czy
Internetem, ale innym sposobem na wykorzystanie zasobów. Głowna zmiana to oddanie,
przez właściciela serwisu, użytkownikom możliwości generowania treści. Taki sposób
podejścia przyczynił się do fenomenu serwisów społecznościach (Facebook, YouTube,
4 A. Clarke, e-­‐learning nauka na odległość, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 2007, s. 24-­‐25 23 itp.), wielu aplikacji internetowych (np. gier ze wzajemną interakcją użytkowników), czy
blogów (podcasty, mikroblogii - Twitter).
Źródło: http://www.scill.de/content/2006/09/21/web-20-buzz-zeitstrahl/ Tłumaczenie: Anna
Wittenberg
Trend ten ma także wpływ na e-szkolenia. E-learning Web 2.0 to nowa forma
kształcenia na odległość z wykorzystaniem istniejących zasobów oraz narzędzi
edukacyjnych. Kładzie się w niej nacisk na uczenie poprzez działanie i współpracę
kursantów. Zmienia się także podejście na płaszczyźnie szkolący-szkolony. Zgodnie z
zasadą Web 2.0, uczący się nie pozostaje tylko przy gotowym materiale do opanowania ale
daje się mu również możliwość współtworzenia i dzielenia się zasobami własnymi wiedzy.
Zaleta takiego podejścia jest wykorzystanie potencjału wielu ciekawych zasobów oraz
możliwości utworzenia wirtualnego środowiska ludzi skupionych wokół zagadnienia.
Często grupa taka wykorzystuje narzędzia do pracy grupowej w sieci i na odległość,
np.:
o komunikatory;
o wirtualne klasy;
o fora dyskusyjne.
24 Powstałe dokumenty lub doświadczenia takiej pracy, mogą być przechowywane,
udostępniane lub być wykorzystywane ponownie w procesie dydaktyczny. Dzięki
swobodnemu dostępowi do tych danych, mogą być one ciągle adaptowane i aktualizowane,
przez obecnych członków zespołu lub kolejnych. Zasoby te żyją swoim trybem, często nie
zależnie od pierwszych twórców, rozwijając się w sposób nowatorski.
Wybrane technologie i usługi e-learning doby 2.0
Opis
Zastosowanie
Blog
- system powiązanych ze sobą stron
internetowych na których autor lub autorzy
publikują swoje artykuły
-tworzenie zbioru wpisów,
- blogi naukowe, produktowe lub
zainteresowań,
- publikacja wiadomości i ogłoszeń,
- blogi połączone z kanałami informacyjnymi
Wiki
- system umożliwiający tworzeni i
- tworzenie objaśnień do pojęć,
edytowanie zboru dokumentów przez wielu
- dokumentowanie wyników projektów,
użytkowników przy uzyciu przeglądarki
- zamieszczanie materiałów pomoniczych
internetowej
Syndykacja treści
- rozwiązanie pozwalające na gromadzeniu
wielu treści z różnych źródeł, możliwe przy
zastosowaniu kanałów informacyjnych
- projekty grupowe informowania o
zmianach w momencie ich dokonywania,
- różne metody informowania studentów
AJAX
- mowa metoda programowania
umożliwiająca asynchroniczne (bez
- aplikacje do grupowej edycji dokumentów
lub oferujące tablice wirtualne
przeładowania strony) wysyłanie danych
miedzy przeglądarką a serwerami.
Wykorzystuje się techniki: XHTML, CSS,
DOM, i inne, połączone w spójną całość za
pomocą JavaScripts
25 Wybrane rodzaje serwisów doby 2.0
Opis
Zastosowanie
Social bookmarking
- gromadzenie odnośników do stron w
ramach społeczności serwisu
- tworzenie list materiałów,
- kolekcja źródeł zewnętrznych jako materiał
pomocniczy do przedmiotu
Media Sharing Services
- system do współdzielenia i wymiany
- nagrywanie wykładów,
plików. Umożliwia publikację, dzielenie się
- filmy z eksperymentami i doświadczeniami,
i wyszukiwanie różnego rodzaju zasobów,
- publikowanie autorskich materiałów,
- podział ze względu na format zasobów:
filmy, wideo, podcasty, videocasty, zdjęcia,
- dzielnie się pomysłami i ideami,
- wspólna ocena dzieł artystów
prezentacje multimedialne, prace
artystyczne, dokumenty
Social Networking Services
- serwisy społecznościowe, którego
zadaniem jest dostarczenie narzędzi do
nawiązywania znajomości łączenia w
grupy o podobnych zainteresowaniach,
- wirtualny wykład,
- tworzenie nieograniczonych w formie
obiektów,
- wizualizacja
- wirtualne światy, które oprócz narzędzi co
komunikacji, umożliwiają symulacje
realnego świata w przestrzeni 3D
26 (h)
Chrakterystyka blended learningu
Blended learning (b-learning) to współcześnie ukształtowana, nowoczesna, forma
kształcenia, która swój początek bierze z połączenia szkoleń tradycyjnych ze szkoleniami
elektronicznymi. Nazywany jest on często jako nauczanie mieszane, komplementarne, czy
hybrydowym.
Nauczanie tradycyjne B-­‐learning E-­‐learning Głównym celem, tej metody nauczania, jest maksymalizacja efektywności
dydaktycznej obu form szkoleniowych, przy jednoczesnej minimalizacji kosztów
operacyjnych związanych z jego realizacją. Nauczanie mieszane służy doskonaleniu,
uzupełnianiu i uatrakcyjnianiu całego procesu przekazywania wiedzy.
B-learning jest kompozycją różnych typów szkoleń, konfigurowalnych w odpowiednich
proporcjach i odpowiednich kolejnościach (relacje między tymi elementami nazywane są
modelami lub schematami b-learningu). Nie ma jednego, ogólnie przyjętego i powszechnie
stosowanego modelu szkolenia hybrydowego. W zależności od potrzeb szkoleniowych
można wyróżnić dwa podstawowe modele (rysunek poniżej).
27 Model I Model II e-­‐learning nauczanie tradycyjne nauczanie tradycyjne e-­‐learning test wiedzy test wiedzy Źródło: „Podstawy e-learningu.” C.H. Beck, Warszawa 2011
Model I
Ten model kształcenia wykorzystywany jest, przede wszystkim w celu wyrównania
poziomu wiedzy uczestników szkoleń tradycyjnych, dzięki ich wcześniejszemu
uczestnictwu w szkoleniach e-learning. Szkolenie tradycyjne skupia się więc na
utrwaleniu wiedzy uczestników, przećwiczeniu poznanych wcześniej umiejętności,
kształtowaniu odpowiednich zachowań, itp.. W tym schemacie proces nauczania
zakończony jest testem wiedzy lub umiejętności, przeprowadzonym w sposób elektroniczny
lub tradycyjny.
Model II
Pierwszym elementem w tej odmianie jest nauczanie tradycyjne. Drugi to szkolenie elearningowe, które traktowane jest jako materiał dydaktyczny służący utrwaleniu wiedzy
zdobytej podczas pierwszego elementu. Podobnie jak w modelu I proces dydaktyczny
28 zakończony jest testem umiejętności lub wiedzy, przeprowadzony w sposób tradycyjny
bądź elektroniczny.
Szkolenia hybrydowe można podzielić według form dydaktycznych,
wykorzystywanych narzędzi edukacyjnych i sposobów nauczania (tabela poniżej).
Kryterium
Szkolenia tradycyjne
Formy dydaktyczne
Narzędzia edukacyjne
Tryb nauczania
Sposoby uczestnictwa
E-szkolenie
o
Szkolenie
o
E-szkolenie
o
Kurs
o
E-kurs
o
Wykład
o
E-wykład
o
Ćwiczenie
o
E-ćwiczenie
o
Warsztat
o
E-warsztat
o
Projekt
o
E-projekt
o
Labolatorium
o
E-labolatorium
o
Konferencja
o
Webinarium
o
Sympozjum
o
E-konferencja
o
Seminarium
o
E-sympozjum
o
E-seminarium
o
Podręcznik
o
E-book
o
Demonstracja
o
Podcast
o
Film
o
Screencast
o
Symulacja
o
E-symulacja
o
Eksperyment
o
Asynchroniczne
o
Synchroniczne
o
Indywidualny
o
Grupowy
Kryteria wyróżnienia b-szkoleń
Źródło: „Podstawy e-learningu.” C.H. Beck, Warszawa 2011
29 Biorąc pod uwagę każde z przedstawionych powyżej kryteriów, można utworzyć wiele
różnych modeli b-learningu. Niezależnie od wybranego modelu, przy jego projektowaniu
należy uwzględnić grupę docelową (profil uczestnika), cele dydaktyczne, cele organizacyjne
(spójność ze strategia i kultura organizacyjną jednostki) i technologię (Oprogramowanie do
tworzenia materiałów dydaktycznych i zarządzania szkoleniami).
W kolejnej tabeli opisano podobieństwa i różnice między trzema metodami
kształcenia, zwłaszcza pod katem czasu i miejsca w procesie nauczania, aktywności
uczestników, indywidualizacji nauczania praz motywacji.
Kryterium
Nauczanie tradycyjne E-learning
Zwłaszcza w
Czas i miejsce
B-learning
Płynne i sterowalne
Konieczność
nauczaniu asynchro-
przebywania
nicznym całkowite
nauczyciela i
uniezależnienie czasu pracy szkolonego i
studentów w tym
i miejsca pracy szko-
samym czasie i
lonego i szkolącego
miejscu
proporcje czasu
wspólnej i niezależnej
szkolącego
Organizacja czasu
pracy wymuszona w
Sztywna
Niemalże całkowicie
przypadku zajęć
organizacja czasu
zindywidualizowana
tradycyjnych,
pracy nauczyciela
organizacja czasu
natomiast swobodna
pracy nauczyciela
podczas zajęć
zdalnych
30 Aktywność
uczestników
Aktywność osób
Ze względu na
Możliwość
szkolonych
strukturę zadań i
stosowania zarówno
podczas zajęć
możliwość prawie
zdalnych, jak i
ograniczona
nieograniczonego
bezpośrednich form
czasem ich
stosowania
aktywizacji
trwania i
aktywnych metod
studentów. Możliwość
niemożliwością
nauczania wszyscy
wspierania motywacji
indywidualizowani
uczestnicy mają
w realizacji
a kontaktu
szansę, aby
aktywności w
intensywnie
Internecie w trakcie
angażować się w
zajęć tradycyjnych i
proces dydaktyczny
odwrotnie
W przypadku dużej
Indywidualizacja
Indywidualizacja
liczby uczestników
nauczania możliwa
nauczania polega na
jest w zasadzie
optymalizacji w
indywidualizacja
niezależnie od liczby
zależności od proporcji
nauczania jest w
uczestników
zdalnie i tradycyjnie
Indywidualizacja w grupie
nauczania
Motywacja
zasadzie
nauczanych treści oraz
niemożliwa
liczebności grupy
Łatwość
Ze względu na brak
Możliwość
motywowania
bezpośredniego
motywowania
uczestnika
kontaktu utrudnione
zarówno w
obecnością i
jest stosowania
bezpośrednim
bezpośrednim
metod i technik
kontakcie, jak i przy
motywowaniem
motywowania
pomocy technik
trenera
uczestników
komunikacji
internetowej
Porównanie nauczania tradycyjnego z e-learningiem i b-learningiem
Źródło: opracowanie na podstawie J. Mischke, A. Stanisławska, B-learning: kształcić
komplementarnie – co z tego wynika i co się z tym łączy,
http://home.agh.edu.pl/~mischke/upload/File/artykoly/ksztalcenie_komplementarne.pdf
31 Szkolenia blended learningu łączą w sobie zalety szkoleń tradycyjnych oraz
elektronicznych, unikając wad i słabych stron, jakie posiada każda z tych metod stosowana
oddzielnie. Blended learning dzięki odpowiedniemu połączeniu tych zalet, pozwala kształcić
w sposób najbardziej efektywny i skuteczny.
(i)
Bariery e-learningu i b-learningu
Na przeszkodzie efektywnego wykorzystania mechanizmów e-learningowych może
stanąć wiele czynników. Podjęcie zawczasu odpowiednich działań (marketing
wewnętrzny, szkolenia, program motywacyjny, adaptacja infrastruktury technicznej itp.)
pozwala na skuteczne eliminowanie przeszkód. Bariery możemy podzielić na trzy główne
grupy:
1. Bariery ludzkie:
-­‐
zła jakość treści szkoleniowych, powodująca brak zaciekawienia szkoleniem i
jego zainspirowaniem,
-­‐
brak umiejętności obsługiwania komputera i lek przed nim,
-­‐
brak motywacji do samodzielnego podnoszenia swoich kompetencji,
-­‐
brak umiejętności w pracy grupowej,
-­‐
brak systematyczności i samodyscypliny,
2. Bariery technologiczne:
-­‐
brak sieci lub słaba jej przepustowość,
-­‐
koszty zakupu lub unowocześnienie posiadanych komputerów,
-­‐
awarie sieci,
-­‐
brak dostępu do telefonu (jako alternatywne medium komunikacyjne),
3. Bariery organizacji:
-­‐
brak inicjatywy w przekazywaniu kadrze odpowiedzialności za swój rozwój,
-­‐
niski system wartości ludzi w organizacji,
-­‐
brak wewnętrznego marketingu ukierunkowanego na e-szkolenia,
32 -­‐
brak motywacji do korzystania z nowych form szkoleń,
-­‐
brak sponsorów i propagatorów e-learningu,
-­‐
brak czasu na naukę.
Warunki wdrożenia b-learningu w organizacji są uzależnione zarówno od
wewnętrznych jak i zewnętrznych organizacyjnych czynników. Kondycja finansowa
organizacji determinuje koszty, jakie ponoszone są na szkolenia – w tym również na eszkolenia i b-szkolenia. Toteż kształt i charakter b-szkoleń w dużej mierze uzależniony jest
od czynników zarówno merytorycznych jak i finansowych.
(j) Podsumowanie. Niniejsze opracowanie stanowi pełen, kompletny, oddzielny moduł do całościowej pracy,
jaką jest „E-learning w polskiej edukacji”. Liczę, że pokazane tu możliwości, jakie niesie ze
sobą ta nowa forma kształcenia a zwłaszcza b-learning, spowodują większe zainteresowanie
wykorzystywaniem tych technologii w polskiej szkole. Zachęcam do śledzenia blogu
http://szkola21w.com.pl w którym pojawi się stosowna informacja po zakończeniu tworzenia
całościowej publikacji oraz informacje na temat e-learningu. Osoby pragnące poznać elearning jeszcze lepiej zapraszam na szkolenia organizowane wraz ze Szkoła i Technologia
http://www.szkolaitechnologia.pl. Szczególne podziękowania dla Pani Marioli Plebańskiej za
dostarczone materiały do opracowania
(k) Bibliografia 1.
Barańska A., Koszty zdalnej edukacji. „Edukacja i Dialog” 2004 nr 10.
2.
Bednarek J., Multimedia w kształceniu. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 2006.
3.
Bednarek-Michalska B., E-learning dla szkół i bibliotek. „Wszystko dla Szkoły” 2005 nr 4.
4.
Chwaszcz J., Pietruszka M., Sikorski D., Media. Lublin: „Gaudium”, 2005.
5.
Clarke A., e-learning. Nauka na odległość. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i
Łączności, 2007.
6.
M. Podgórnego. Kraków: „Impuls”, 2005.
Człowiek na edukacyjnej fali. Współczesne konteksty edukacji dorosłych. Pod red. nauk.
7.
Day Ch., Rozwój zawodowy nauczyciela. Przekł. J. Michalak, wstęp T. Lewowicki.
Gdańsk: Gdańskie Wydaw. Psychologiczne, 2004.
33 8.
Drzewińska A., Internetowe kursy języków obcych. „Języki Obce w Szkole” 2006 nr 3.
9.
Edukacja polska w jednoczącej się Europie. Red. nauk. S. M. Kwiatkowski., Warszawa:
Instytut Technologii Eksploatacji, 2006.
10. Haman J., Wiśniewski W., Telewizyjny Uniwersytet Otwarty. „Edukacja Medialna” 2002
nr 1.
11. Hamblin A., Evoluation and Control of Training. Maidenhead: McGraw-Hill, 1974
12. Hyla, M. (2007). Przewodnik po e-learningu . Kraków: Wolters Kluwer Polska.
13. Juszczyk S., Edukacja na odległość. Kodyfikacja pojęć, reguł i procesów. Toruń: „Adam
Marszałek”, 2003.
14. Kotrys
R.,
Standardy
w
nauczaniu
na
odległość.
Pobrano
z
lokalizacji
www.pwt.et.put.poznan.pl, 2004
15. Kula
I.,
Nauczanie
na
odległość
z
wykorzystaniem
nowoczesnych
technik
informacyjnych - wprowadzenie do ee-learningu. W R. Marcinkowski, Szkoły wyższe
kreatorem innowacji w gospodarce. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej,
Warszawa 2009
16. Kula I., Zalewska-Traczyk M., Generacje nauczania na odległość - kierunki rozwoju. W I.
Hejduk, E-learning wyzwaniem przyszłości. Instytut Organizacji i Zarządzania w
Przemyśle, Warszawa, 2008
17. Kunasz M., Ocena efektywności szkolenia w przedsiębiorstwie w świetle wyników
badań. Studia i Materiały - Wysział Zarządzania UW , Warszawa 2006, nr 1
18. Kusztelak A., Kształcenie na odległość – wczoraj i dziś (refleksje czytelnika). „Edukacja
Ustawiczna Dorosłych” 2004 nr 4.
19. Kwiatkowska I., E-learning i nowe media w polityce Unii Europejskiej. „Edukacja
Medialna” 2003 nr 3.
20. Kwiatkowska I., Wirtualne uniwersytety – nowe trendy w szkolnictwie wyższym na
przykładzie wybranych uniwersytetów Europy (Niemcy, Wielka Brytania) i USA. Cz. 1.
„Edukacja Medialna” 2003 nr 1.
21. Kwiatkowska I., Wirtualne uniwersytety. Cz. 2. „Edukacja Medialna” 2003 nr 2.
22. Łuszkiewicz J. D., Kształcenie na odległość – współczesne tendencje oświatowe.
„Edukacja Ustawiczna Dorosłych” 2003 nr 4.
34 23. Mischke J., Stanisławska A.,
B-learning: kształcić komplementarnie - co z tego
wynika i co się z tym łączy?
24. Plebańska M. ,
Charakterystyka nauczania na odległość. W M. P. A. Okońska-
Walkowicz, O kompetencjach kluczowych, e-learningu i metodzie projektów, WSiP.
Warszawa 2009
25. Plebańska M, „E-Learning, Tajniki edukacji na odległość”, CH Beck, 2011
26. Plebańska M, „Informatyka Gospodarcza”, CH Beck, 2010
27. Rae L., Efektywne szkolenia. Techniki doskonalenia umiejętności trenerskic, Oficyna
Ekonomiczna, Kraków 2006
28. Rola i miejsce technologii informacyjnej w okresie reform edukacyjnych w Polsce.
Pod red. T. Lewowickiego i B. Siemienieckiego. Toruń: „Adam Marszałek”, 2002.
29. Rosenberg M., e-Learning. Strategies for Delivering Knowledge in the Digital Age ,
Mcgraw-Hill Publ.Comp, 2001
30. Shramm J., The Change Agenda, CIPD, London 2001
31. Siemieniecki. Toruń: „Adam Marszałek”, 2005.
32. Stecyk A., abc eLearningu. System LAMS, Difin, Warszawa 2008
33. Szałkowski A.,Wprowadzenie do zarządzania personelem, AE w Krakowie,
Kraków
2000
35