Pobierz kalendarz - Gazeta Petersburska

Komentarze

Transkrypt

Pobierz kalendarz - Gazeta Petersburska
Numer specjalny 183
Polacy w Sankt Petersburgu
2016
Autor idei: Teresa Konopielko
Część historyczna i siatka: Jadwiga Anders
Przygotowanie do druku: Stanisław Karpionok
Zdjęcia: arhiwum Gazety Petersburskiej
Oprawa plastyczna: Olga Owiczinnikowa
Отпечатано в типографии «Группа М»
197022, Санкт-Петербург, ул. Профессора Попова, д. 4а, стр. 3
Подписано в печать: 25.12.2015 г.
Напечатано: 30.12.2015 г.
Тираж 100 экз. ISSN 2219-9470
№ заказа 5779
B ronisława N iżyńska
ST YCZEŃ
Poniedziałek
Wtorek
Anieli, Eugeniusza
4
Edwarda, Szymona
Matyldy, Honoraty
11
Piotra, Małgorzaty
18
25
Pauliny, Seweryna
Pawła, Miłosza
5
Środa
Czwartek
1
Sobota
Mieczysława, Mieszka
Nowy Rok
Światowy Dzień Pokoju
Świętej Bożej Rodzicielki
2
Niedziela
Izydora, Makarego
Danuty, Genowefy
3
Kacpra, Melchiora, Baltazara
Trzech Króli
(Objawienei Pańskie)
Początek karnawału
6
Juliana, Lucjana
Seweryna, Teofila
8
Weroniki, Juliana
9
Jana, Wilhelma
Benedykta, Arkadiusza
Weroniki, Bogumiły
13
Feliksa, Hilarego
14
Pawła, Izydora
15
Marcelego, Włodzimierza
16
Antoniego, Rościsława
Henryka, Mariusza
19
Fabiana, Sebastiana
22
Idefonsa, Rajmunda
23
Felicji, Tymoteusza
26
Jana, Przybysława
29
Macieja, Martyny
30
Jana, Marceliny
12
20
27
7
Piątek
21
Agnieszki, Jarosława
Dzień Babci
Anastazego
Dzień Dziadka
28
Zdzisława, Franciszka
Walerego, Radomira
10
17
24
31
Numer specjalny 183
Bronisława Niżyńska (1891–1972)
Rosyjska tancerka i choreograf pochodzenia polskiego. Siostra słynnego tancerza rosyjskiego Wacława Niżyńskiego.
W 1902 roku rozpoczęła naukę w Cesarskiej Szkole Teatralnej w Petersburgu, gdzie kształciła cię pod kierunkiem Enrico
Cecchettiego. Po ukończeniu szkoły baletowej w 1908 r. tańczyła w Teatrze Maryjskim, w 1910 uczestniczyła wraz z bratem w zorganizowanym przez S. Diagilewa sezonie w paryskim
Théâtre du Châtelet. Była solistką i choreografem w zespole
S. Diagilewa, prowadziła własną szkołę baletową w Kijowie,
w latach 1925–1927 współpracowała jako choreograf z Operą
Paryską i Teatro Colon w Buenos Aires. Od 1937 baletmistrz i
choreograf Polskiego Baletu Reprezentacyjnego. Za program
występów przygotowanych na Wystawę Paryską (1937) zdobyła Grand Prix w dziedzinie sztuki tanecznej.
C ybulski N apoleon N ikodem
LUT Y
Poniedziałek
Wtorek
Środa
Czwartek
Sobota
Niedziela
Brygidy, Ignacego
Marii, Mirosława
Ofiarowanie Pańskie
(Matki Boskiej Gromnicznej)
Błażeja, Hipolita
4
Piątek
Andrzeja, Weroniki
Tłusty czwartek
Agaty, Adelajdy
Doroty, Tytusa
Ostatnia sobota karnawału
Ryszarda, Romualda
1
8
Jana, Piotra
2
9
3
5
6
10
Łazarza, Marii
11
Eulalii, Modesta
12
Grzegorza, Katarzyny
Cyryla, Apolonii
Ostatki
Jacka, Scholasty
Popielec
13
Faustyna, Józefa
15
Danuty, Juliany
16
Donata, Łukasza
17
Symeona, Konstancjii
18
Konrada, Arnolda
19
Leona, Ludomiła
22
Romany, Damiana
23
Macieja, Bogusza
24
Wiktora, Cezarego
25
Mirosława, Aleksandra
26
Gabriela, Anastazjii
Marty, Małgorzaty
29
Rufina, Hilarego
20
27
7
14
Walentego, Metodego
Dzień Zakochanych
(Walentynki)
21
Eleonory, Feliksa
Międzynarodowy Dzień
Języka Ojczystego
28
Teofila, Makarego
Numer specjalny 183
Cybulski Napoleon Nikodem (1854–1919)
Polski fizjolog, założyciel krakowskiej szkoły fizjologii, współodkrywca adrenaliny – hormonu 3xF i prądów czynnościowych
mózgu (1890), jako jeden z pierwszych na świecie otrzymał zapis EEG kory mózgowej, jeden z twórców endokrynologii i elektroencefalografii, publicysta. Studiował medycynę w Akademii
Wojskowo-Medycznej w Petersburgu. Zaprzyjaźnił się tam ze
studiującym w tym samym czasie Iwanem Pawłowem. Dyplom
lekarza otrzymał w 1880 roku cum eximia laude. W 1890 r. wynalazł przyrząd do mierzenia ilości ciepła wytwarzanego przez
mięśnie – mikrokalorymetr i przyrząd mierzący szybkość przepływu krwi mający też zdolność rejestracji fotograficznej (fotohemotachometr). Wyprzedzając idee Freuda badał hipnozę
(od strony naukowej). Uważany na świecie za jednego z największych fizjologów. Autor około 100 prac naukowych w tym
podręcznika „Fizjologia człowieka”. Jako publicysta zajmował
się losem wiejskiej ludności w Galicji. Grał na wiolonczeli w
kwartetach smyczkowych. W roku 1918 otrzymał Nagrodę
Fundacji Erazma i Anny Jerzmanowskich przyznaną przez Polską Akademię Umiejętności. Odznaczony pośmiertnie Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta.
K arol J ózef L ipiński
MARZEC
Poniedziałek
7
Pawła, Tomasza
Wtorek
1
Środa
Czwartek
Niedziela
Heleny, Pawła
Tycjana, Kunegundy
4
Sobota
Antoniny, Radosława
3
Piątek
Kazimierza, Łucji
Fryderyka, Wacława
Róży, Wiktora
8
Katarzyny, Franciszka
10
Konstantego, Benedykta
11
Grzegorza, Bernarda
12
Bożeny, Krystyny
17
Cyryla, Edwarda
Beaty
Międzynarodowy
Dzień Kobiet
2
9
Leona, Matyldy
14
Ludwiki, Klemensa
15
Izabeli, Hilarego
Benedykta, Lubomira
21
Bogusława, Katarzyny
22
Feliksa, Pelagii
28
Wiktora, Eustachego
29
Amelii, Jana
Anieli, Sykstusa
Poniedziałek Wielkanocny
16
23
30
Marcelego, Cypriana
Dzień Mężczyzn
Zbigniewa, Patryka
24
Marka, Gabriela
Wielki Czwartek
31
Balbiny, Gwidona
18
25
Marii, Wieńczysława
Wielki Piątek
5
19
Józefa, Bogdana
Uroczystość św.Józefa
26
Teodora, Emanueli
Wielka Sobota
6
13
20
Eufemii, Klaudii
Niedziela Palmowa
Początek astronomicznej
wiosny
27
Lidii, Ernesta
Wielkanoc
Międzynarodowy Dzień Teatru
Numer specjalny 183
Karol Józef Lipiński (1790–1861)
Genialny polski wirtuoz skrzypiec pierwszej połowy XIX wieku. Był nie tylko muzykiem orkiestrowym i kompozytorem,
lecz również kameralistą, dyrygentem, pedagogiem i solistą.
Na przełomie 1827–28 wystąpił z koncertami w Warszawie, po
których otrzymał nominację na pierwszego skrzypka Dworu
Królestwa Polskiego, a w 1831 Dworu Carskiego. W Warszawie ponownie koncertował w maju 1829 podczas uroczystości
koronacji cara Mikołaja I gdzie zagrał z Paganinim. Karol Lipiński był jednym z największych wirtuozów skrzypiec co potwierdziła i opinia samego Paganiniego, który na pytanie odnośnie pierwszego skrzypka Europy odpowiedział: „Kto jest
pierwszym – nie wiem, ale drugim jest z pewnością Lipiński”.
W 1837 podjął starania o stanowisko pierwszego koncertmistrza kapeli królewskiej oraz dyrektora muzyki kościelnej w
Dreźnie, gdzie ponad 20 lat kierował jedną z najznakomitszych
orkiestr ówczesnej Europy. Do historii muzyki wszedł jako najgenialniejszy przed Henrykiem Wieniawskim skrzypek polski i
jeden z największych wirtuozów pierwszej połowy XIX stulecia. Może być także uważany za twórcę polskiej szkoły wiolinistycznej. Podczas podróży koncertowych zawsze podkreślał
swoje polskie pochodzenie. Swoją działalnością przyczynił się
do spopularyzowania kultury polskiej, kultury narodu, którego państwa nie było wówczas na mapie politycznej Europy.
Zajmował się pracą pedagogiczną. Po przejściu na emeryturę w 1861 przeniósł się do swojego majątku Urłów koło Lwowa. Tu zorganizował szkołę muzyczną dla uzdolnionych dzieci
chłopskich.
W 1854, za wybitne zasługi dla dworu królewskiego, został odznaczony Rycerskim Orderem księcia Alberta.
S tanisław C hlebowski
KWIECIEŃ
Poniedziałek
Wtorek
Środa
Czwartek
Piątek
1
Sobota
Niedziela
Zbigniewa, Grażyny
Prima Aprilis
Franciszka, Władysława
Ryszarda, Pankracego
Swięto Bożego Miłosierdzia
2
3
4
Ireny, Wincentego
5
Celestyna, Wilhelma
6
Donata, Rufina
7
Dionizego, Januarego
8
Marii, Marcelego
9
Michała, Makarego
Leona, Filipa
11
Juliusza, Wiktora
12
Przemysława, Hermenegildy
13
Justyny, Waleriana
14
Anastazji, Bazylego
15
Julii, Benedykta
16
Roberta, Patrycego
Bogusławy, Bogumiły
18
Adolfa, Tymona
19
Czesława, Agnieszki
20
Feliksa, Anzelma
21
Leona, Łukasza
22
Jerzego, Wojciecha
23
Grzegorza, Aleksandra
24
Marii, Marcelego
26
Zyty, Teofila
27
Pawła, Walerii
28
Piotra, Pawła
29
Mariana, Katarzyny
Wacława, Izydora
Zwiastowanie Pańskie
Marka, Jarosława
30
10
17
24
Numer specjalny 183
Stanisław Chlebowski (1835–1884)
Polski malarz, orientalista i podróżnik. Urodził się w 1835 roku
w Odessie. W latach 1853–1859 studiował na Akademii Sztuk
Pięknych w Petersburgu. Za obraz „Poselstwo kozackie u Katarzyny II” otrzymał rządowe stypendium, które umożliwiło studia
malarskie w Paryżu u J. L. Gerome’a. W latach 1864–1876 był
nadwornym malarzem sułtana Abd-ul-Aziza w Konstantynopolu. Malował obrazy historyczno-batalistyczne z dziejów Turcji,
orientalne sceny rodzajowe, krajobrazy, portrety sułtana. Ważne jego dzieła to: Wjazd Mehmeda II do Konstantynopola, Przy
bramie miejskiej, Turecki wartownik, Grajek przed meczetem
w Konstantynopolu, Czas modlitwy, Sułtan Bajazyt w niewoli.
W latach 1876–1881 przebywał w Paryżu. W 1881 roku powrócił
na stałe do Polski i osiadł w Krakowie. Ponieważ przez większość życia przebywał z dala od ojczyzny, jego twórczość jest
w Polsce mało znana, a stworzone przez artystę obrazy znajdują się głównie w muzeach i galeriach zagranicznych. Jednym z
nielicznych wyjątków jest obraz Wjazd Mehmeda II do Konstantynopola, który wraz z kilkoma innymi dziełami artysty znajduje
się w Muzeum Narodowym w Krakowie.
S tefan D rzewiecki
MAJ
Poniedziałek
Wtorek
Środa
Czwartek
Piątek
Sobota
Niedziela
1
Józefa, Filipa
Międzynarodowe Swięto
Pracy
2
Anatola, Zygmunta
Dzień Flagi Rzeczpospolitej
Polskiej
9
Bożydara, Grzegorz
Dzień Europy
(Swięto Unii Europejskiej)
Marii, Aleksandra
Święto Konstytucji
Trzeciego Maja
NMP Królowej Polski
3
Moniki, Floriana
4
Ireny, Waldemara
5
Jana, Judyty
6
Ludmiły, Gizeli
Izydora, Antoniny
10
Franciszka, Jakuba
11
Dominika, Pankracego
12
Roberta, Serwacego
13
Bonifacego, Dobiesława
18
Piotra, Mikołaja
19
Bernarda, Bazylego
20
Wiktora, Tymoteusza
21
Julii, Heleny
26
Jana, Juliusza
27
Augustyna, Jeromira
28
Teodozjii, Magdaleny
16
Weroniki, Sławomira
Iwony, Dezyderego
23
Joanny, Zuzanny
30
Anieli, Petroneli
Andrzeja, Wieńczysława
NMP Matki Kościoła
Feliksa, Ferdynanda
17
24
31
Feliksa, Aleksandry
Międzynarodowy Dzień
Muzeów
25
Urbana, Grzegorza
Filipa, Pauliny
Boże Ciało,
Dzień Matki
7
14
8
Stanisława, Dezyderii
Wniebowstąpienie
Dzień Zwycięstwa
15
Zofii, Jana
Zesłanie Ducha Swiętego
(Zielone Swiątki)
22
29
Numer specjalny 183
Stefan Drzewiecki (1844–1938)
Inżynier i najwybitniejszy z polskich wynalazców, słynny konstruktor urządzeń stosowanych na ziemi, pod wodą i w powietrzu. W 1867 r. zaprojektował pierwszy licznik kilometryczny
(drogomierz). Jego dwa kolejne wynalazki: cyrkiel do przekrojów stożkowych i regulator paraboliczny dla maszyn parowych zostały w 1872 r. nagrodzone na Powszechnej Wystawie
Wiedeńskiej. Drzewiecki zaprezentował na wystawie jeszcze
automatyczny sprzęg do wagonów własnej konstrukcji, rejestrator prędkości pociągów i dromograf – urządzenie samoczynnie wykreślające na mapie kurs statku. Zaproszony został
do Petersburga przez byłego namiestnika Królestwa Polskiego, wielkiego księcia Konstantego Nikołajewicza. Przez 15 lat
konstruktor pracował dla potrzeb rosyjskiej marynarki wojennej. W 1877 r. skonstruował jednoosobowy okręt podwodny.
W marcu 1881 r. Aleksander III wyraził chęć obejrzenia wynalazku. Dnia 23 czerwca na Srebrnym Jeziorze w Gatczynie
odbył się pokaz okrętu, po zakończeniu którego Drzewiecki
wysiadł z „aparatu” i wręczył cesarzowej bukiet kwiatów ze
słowami: „oto dar Neptuna dla Waszej Wysokości”. Za swe
wynalazki otrzymał m.in. tytuł „the Naval Architect of Great
Britain” (1913). Jego matematyczna metoda obliczania kształtu i wymiaru optymalnej śruby napędowej stosowana jest do
dziś. Już w czasie pobytu w Petersburgu Drzewiecki zainteresował się aeronautyką i przyczynił się też znacznie do rozwoju lotnictwa. Opracował konstrukcję śmigła, według którego
bracia Wright obliczali napęd do swojego pierwszego samolotu. W tym też czasie przyczynił się Drzewiecki do otwarcia w
Saint Cyr pod Wersalem Instytutu Aerodynamicznego. Teoria
napędów śmigłowych Drzewieckiego została ogólnie przyjęta w nauce i nagrodzona przez francuską Akademię Nauki w
1920 roku. Stefan Drzewiecki, nazywany jest jeszcze polskim
Edisonem jest twórcą przełomowych wynalazków, które są po
dziś dzień stosowane na całym świecie. Przez całe życie podkreślał swe związki z polskością. W 2007 roku w parku cesarskiej rezydencji w Gatczynie został wzniesiony pomnik „Łódki
Drzewiecki”.
A ndrzej P szenicki
CZERWIEC
Poniedziałek
Wtorek
Środa
1
Czwartek
Klotyldy, Leszka
4
Niedziela
Erazma, Marianny
3
Sobota
Jakuba, Konrada
Międzynarodowy Dzień
Dziecka
2
Piątek
Karola, Franciszka
Walerii, Bonifacego
5
Pauliny, Laury
6
Wiesława, Roberta
7
Maksyma, Medarda
8
Pelagii, Felicjana
9
Bogumiła, Małgorzaty
10
Barnaby, Feliksa
11
Jana, Onufrego
Lucjana, Antoniego
13
Walerego, Bazylego
14
Wita, Jolanty
15
Aliny, Justyny
16
Laury, Adolfa
17
Marka, Elżbiety
18
Gewazego, Protazego
20
Alicji, Alojzego
21
Pauliny, Flawiusza
23
Jana, Danuty
24
Łucji, Wilhelma
25
Jana, Pawła
27
Leona, Ireneusza
Bogny, Florentyny
Pierwszy Dzień Lata –
najdłuższy dzień roku
Marii, Władysława
28
22
29
Piotra, Pawła
Uroczystość
św. Piotra i Pawła
Wandy, Zenona
Dzień Ojca
Noc Swiętojańska
30
Lucyny, Emilii
12
19
26
Numer specjalny 183
Andrzej Pszenicki (1869–1941)
Polski inżynier budowlany i konstruktor, autor konstrukcji wielu
mostów i innych budowli stalowych. Studia odbył w Petersburgu na wydziale fizyczno-matematycznym oraz w Instytucie Inżynierów Komunikacji. W latach 1898–1919 pracował w
służbie mostowej zarządu Miejskiego Petersburga, w którym
znajdowało się kilkaset mostów. Brał udział w budowie mostu Troickiego przez Newę (1903). W 1908 r. wygrał konkurs
międzynarodowy na projekt zwodzonego mostu Pałacowego
przez Newę w Petersburgu. Projektant większości konstrukcji
mostowych w Petersburgu. Swoją karierę inżynierską związał
z Rosją i Petersburgiem przez ponad 20 lat. Opiekował się kilkuset mostami miasta i uczestniczył w projektowaniu aż 43
różnych mostów (w tym 27 stalowych). Pracował jednocześnie
jako konstruktor mostów na całym terytorium Rosji. Uczestniczył aktywnie w życiu Polonii, działając m.in. w radzie parafialnej przy katolickiej parafii Św. Katarzyny w Petersburgu. Został
odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta
oraz Orderem Korony Belgijskiej III klasy.
F eliks A ntoni M ichał J asiński . А втор : F élix V allotton , 1887
LIPIEC
Poniedziałek
Wtorek
Środa
Czwartek
Piątek
Sobota
Niedziela
Haliny, Mariana
Marii, Urbana
Dzień Dziennikarza
Jacka, Anatola
1
2
3
Teodora, Innocentego
4
Karoliny, Antoniego
5
Łucji, Dominika
6
Cyryla, Metodego
7
Elżbiety, Prokopa
8
Zenona, Weroniki
9
Filipa, Amelii
Olgi, Pelagii
11
Jana, Gwalberta
12
Ernesta, Małgorzaty
13
Marceliny, Bonawentury
14
Henryka, Włodzimierza
15
Marii, Benedykta
16
Bogdana, Aleksego
Kamila, Szymona
18
Wincentego, Wodzisława
19
Czesława, Hieronima
20
Daniela, Andrzeja
21
Magdaleny, Bolesława
22
Bogny, Apolinarego
23
Kingi, Krystyny
25
Anny, Mirosławy
26
Julii, Natalii
27
Wiktora, Innocentego
28
Marty, Olafa
29
Julity, Ludmiły
30
Ignacego, Heleny
Jakuba, Krzysztofa
10
17
24
31
Numer specjalny 183
Feliks Antoni Michał Jasiński (1856–1899)
Polski inżynier kolejnictwa, budowniczy kolei Petersburg-Moskwa, konstruktor mostów, profesor Instytutu Inżynierów Komunikacji w Petersburgu. W roku 1872 wyjechał do Petersburga, gdzie zdał egzaminy do Instytutu Dróg Komunikacji (Institut
Putiej Soobszczenija). Edukację zakończył w roku 1877 w wieku 21 lat, objął stanowisko technika dystansu pskowskiego
petersbursko-warszawskiej linii kolejowej i przeprowadził modernizację tej linii. W 1889 roku zbudował na peronach stacji
Gatczyna pierwsze w Rosji trójprzegubowe stalowe łuki kratowe, a także zaprojektował oryginalne pilaste przykrycie dachowe, którego model w 1900 r. prezentowano na wystawie światowej w Paryżu. Od 1892 roku Jasiński zajmował się głównie
pracą naukową. Był autorem prac z teorii sztywności prętów
ściskanych w tym pracy naukowej pt. Badania nad sztywnością prętów ściskanych, która przyniosła mu światowy rozgłos.
Wzory i zestawione przez Jasińskiego tablice obliczeń są do
dziś stosowane w praktyce inżynierskiej na całym świecie. Publikacja została nagrodzona w 1894 roku rosyjską nagrodą im.
P. Andriejewa, przyznawaną co 10 lat najlepszemu inżynierowi.
Podczas pracy nad teorią sprężystości udoskonalił stosowane
wówczas urządzenie służące do pomiaru odkształceń – tensometr. W 1896 roku został profesorem Instytutu Inżynierów Komunikacji, gdzie prowadził wykłady na temat statyki budowli i
teorii sprężystości. Równocześnie wykładał także w Instytucie
Inżynierów Cywilnych oraz Instytucie Górniczym. Ogłosił drukiem około 50 prac na tematy inżynierii lądowej.
S tanisław K ierbedź
SIERPIEŃ
Poniedziałek
1
Wtorek
Sobota
Dominika, Protazego
Marii, Stanisława
6
Niedziela
Lidii, Augusta
4
Piątek
Gustawa, Alfonsa
3
Czwartek
Piotra, Justyny
Narodowy Dzień Pamięci
Powstania Warszawskiego
2
Środa
Sławy, Jakuba
Przemienienie Pańskie
Doroty, Kajetana
Emila, Cyryla
8
Romana, Romualda
9
Borysa, Wawrzyńca
10
Zuzanny, Filomeny
11
Klary, Hilarego
12
Hipolita, Diany
13
Alfreda, Euzebiusza
15
Rocha, Joachima
16
Jacka, Mirona
17
Heleny, Bronisławy
18
Bolesława, Juliana
19
Bernarda, Sobiesława
20
Joanny, Franciszka
Cezarego, Tymoteusza
22
Filipa, Apolinarego
23
Jerzego, Bartłomieja
24
Ludwika, Luizy
25
Marii, Zefiryny
26
Józefa, Moniki
27
Augustyna, Patrycjii
29
Róży, Szczęsnego
Marii, Napoleona
Dzień Wojska Polskiego
Wniebowzięcie Najżwiętszej
Maryi Panny
Sabiny, Jana
30
31
Bogdana, Rajmunda
Dzień
DzieńSolidarnoóci
Solidarnoócii
i Wolności
Wolności
5
7
14
21
28
Numer specjalny 183
Stanisław Kierbedź (1810–1899)
Polski inżynier komunikacji, budowniczy żelaznych mostów
kratownicowych. W 1831 roku ukończył Instytut Korpusu Inżynierów Komunikacji, w którym później wykładał budownictwo
i mechanikę praktyczną. Od 1834 roku prowadził w Petersburgu działalność wykładowczą na kursach oficerskich Głównej
Szkoły Inżynieryjnej, w Instytucie Górniczym, w Szkole Głównej Inżynierów Polowych, w Szkole Korpusu Morskiego i na
Uniwersytecie.
Postawił pierwszy, słynny, z żelaza lanego most Błagowieszczeński (potem Mikołajewski), o siedmiu przęsłach stałych, a
jednym zwodzonym, 342 m długi, a 20 m szeroki. W czasie budowy wykazał też K. wybitne zdolności administracyjne i handlowe w zawieraniu korzystnych umów o dostawy i w ich egzekwowaniu; w tych też sprawach jeździł w r. 1848 ponownie
do Anglii. Na zakończenie prac Mikołaj I polecił wybić okolicznościowy medal, a w dniu otwarcia mostu (18 XI 1850) Kierbedź otrzymał nominację z majora na generał-majora. Równocześnie Petersburska Akademia Nauk powołała go w r. 1850
na członka korespondenta (w dziale fizyki i matematyki), a w
r. 1858 na członka honorowego. Kiedy rząd przystąpił do projektowania Kolei Petersbursko-Warszawskiej, dyrektorem robót mianowano gen. K. Gerstfelda, zastępcą Kierbedzia, a głównym inżynierem Polaka W. Bogusławskiego. Linia ta wymagała zbudowania większej ilości
mostów, dział ten złożono w ręce Kierbedzia i delegowano go
w r. 1852 za granicę dla zbadania nowoczesnego budownictwa
mostów żelaznych. Kierbedź zaznajomił się przede wszystkim
z nowymi mostami belkowymi, kratowymi w Anglii. W latach
1853–7 zbudował pierwszy w Rosji most kratowy na rzece
Łudze (o rozpiętości przęsła 55 m) i zaprojektował pierwsze w
Rosji mosty o dźwigarach parabolicznych na Dźwinie zachodniej i rzece Wielikaja. W związku z prowadzonymi budowami
w l. 1853–4 Kierbedź wyjeżdżał do Niemiec, Anglii, Austrii i
Belgii. W latach 1856–9 kierował budową kolei żelaznej z Petersburga do Peterhofu (dziś Pietrodworiec), z odnogą do Krasnego Sioła. W historię Polski Kierbedź wpisał się jako konstruktor i budowniczy pierwszej stałej żelaznej przeprawy przez Wisłę – mostu
Aleksandryjskiego (od cara Aleksandra II), choć warszawiacy
woleli nazywać przeprawę nazwiskiem inżyniera. Otwarcie mostu zbiegło się w czasie z upadkiem powstania styczniowego.
M aria M atylda K rzesińska
WRZESIEŃ
Poniedziałek
Wtorek
Środa
Doroty, Wawrzyńca
5
Beaty, Eugeniusza
6
Reginy, Melchiora
Marii, Gwidona
12
Filipa, Eugenii
13
Cypriana, Bernarda
Januarego, Konstancji
19
Filipiny, Eustachego
26
Kosmy, Damiana
Justyny, Cypriana
20
27
7
14
21
Czwartek
1
Piątek
Niedziela
Bronisława, Idziego
Rocznica Wybuchu II Wojny
Swiatowej
Pierwszy Dzień Szkoły
Dzień Weterana
2
Sobota
Stefana, Juliana
Izabeli, Szymona
Rozali, Róży
Marii, Ariadny
8
Piotra, Mikołaja
9
Bernarda, Sobiesława
10
Jacka, Piotra
15
Edyty, Kornela
16
Justyna, Franciszki
17
Ireny, Józefa
22
Tekli, Bogusława
23
Gerarda, Teodora
24
Aurelii, Ładysława
Albina, Nikodema, Filipa,
Eugenii
Hipolita, Mateusza
Międzynarodowy Dzień
Pokoju
Tomasza, Maurycego
Początek Astronomicznej
Jesieni
28
Michała, Michaliny
Marka, Wacława
29
30
Zofii, Hieronima
Dzień Chłopaka
Międzynarodowy
Dzień Tłumacza
3
4
11
18
25
Numer specjalny 183
Maria Matylda Krzesińska (1872–1971)
Cała jej rodzina związana była z baletem. Jej dziadek, Jan
Chrzciciel Felicjan Krzesiński był tenorem Opery Warszawskiej,
którego Stanisław August Poniatowski nazywał: „mój słowik”,
a ojciec Feliks – utalentowanym tancerzem, cenionym wykonawcą polskich tańców narodowych. Matylda kontynuowała
artystyczne tradycje rodziny. W wieku 8 lat przyjęta została do
Cesarskiej Szkoły Teatralnej i już po roku nauki, będąc jeszcze uczennicą, zatańczyła na scenie Teatru Wielkiego. Matylda wyróżniała się nie tylko nieprzeciętnym talentem i wielką
urodą. ale była również niezwykle ambitną osobą. Rozkochała w sobie trzech Romanowów: carewicza Mikołaja i dwóch
wielkich książąt Sergiusza i Andrzeja. Jako siedemnastolatka
została metresą carewicza, „Niki”, przyszłego Mikołaja II. Od
tej pory kariera ambitnej Matyldy rozwijała się w zawrotnym
tempie. Jest primabaleriną Cesarskiego Teatru Maryjskiego,
tańczy m.in. w „Dziadku do orzechów”, „Esmeraldzie”, „Śpiącej królewnie”, występuje też w zespołach Michaiła Fokina i
Siergieja Diagilewa, partneruje Wacławowi Niżyńskiemu, bywa
częstym gościem Szalapina, przyjaźni się z Isadorą Duncan,
występuje podczas uroczystości koronacyjnych Mikołaja II.
A sam maestro Piotr Czajkowski akompaniuje jej podczas
prób, obiecując, że kolejny balet napisze z myślą o Polsce.
Świeciła triumfy w Warszawie, Paryżu, Monte Carlo, na scenie
londyńskiego Covent Garden. W ciągu 5 lat uzyskała najwyższy tytuł, jaki może uzyskać baletnica carskiego teatru, Prima
Ballerina Assoluta. Była osypywana podarkami, klejnotami od
Fabergé i Cartiera, Sergiusz sprezentował jej daczę w Strielnie
pod Petersburgiem, Andrzej kupił dom na Lazurowym Wybrzeżu – willę Alam (anagram od jej zdrobniałego imienia Mala),
a w Petersburgu zbudował jej pałacyk „osobniak Krzesinskoj”.
Matylda pozostała wierna Cesarskiemu Teatrowi Maryjskiemu
chociaż miała wiele ciekawych propozycji ze strony znanych
teatrów. Otworzyła swoją szkołę baletową. Na emigracji Matylda i Andrzej pobrali się, głównie ze względu na syna Władimira. Po ślubie młoda para otrzymała gratulacje od cesarzowej
Marii, matki zamordowanego Mikołaja II, co oznaczało, że Romanowowie przyjęli ją jako nowego członka rodziny.
Zmarła w 1971 roku w Paryżu w wieku 99 lat. Spoczywa na paryskim cmentarzu komunalnym Sainte-Geneviève-des-Bois –
najsłynniejszym cmentarzu rosyjskim poza granicami Rosji,
gdzie chowano elitę porewolucyjnej emigracji.
M aliszewski W itold
PA ŹDZIERNIK
Poniedziałek
Wtorek
Gerarda, Teresy
3
Rozalii, Franciszka
Pauliny, Franciszka
10
Emila, Aldony
11
Wiktora, Małgorzyty
17
Łukasza, Juliana
18
24
Kryspina, Ingi
25
Lucjana, Ewarysta
Rafała, Marcina
Dzień Organizacji Narodów
Zjednoczonych
31
Urbana, Augusta
4
Środa
Czwartek
5
Artura, Brunona
Eustachego, Maksymiliana
12
Edwarda, Teofila
Piotra, Ziemowita
19
Ireny, Kleopatry
20
26
Sabiny, Iwony
27
Szymona, Tadeusza
Apolinarego, Placyda
Światowy Dzień Nauczyciela
6
Piątek
13
Sobota
1
Niedziela
Danuty, Remigiusza
Teofila, Dionizego
8
Ludwika, Dionizego
Marii, Marka
7
Brygidy, Pelagii
14
Jadwigi, Teresy
Urszuli, Hilarego
21
Filipa, Kordulii
28
Euzebii, Narcyza
Bernarda, Fortunaty
Dzień Nauczyciela
(Dzień Edukacji Narodowej)
15
22
29
2
9
16
Gawła, Ambrożego
Dzień Papieża Jana Pawła II
23
Teodora, Seweryna
30
Zenobii, Przemysława
Zmiana czasu z letniego na
zimowy
Numer specjalny 183
Maliszewski Witold (1873–1939)
Kompozytor, pedagog i dyrygent. W latach 1898–1902 podjął
studia muzyczne w petersburskim konserwatorium u A. Bernhardta (teoria) i N. Rimskiego-Korsakowa (kompozycja) a form
muzycznych uczył go A. Głazunow. Jako student dorabiał sobie korepetycjami z matematyki i był wychowawcą w instytucie dla sierot w Gatczynie gdzie pracował i po ukończeniu
Konserwatorium. Na koncercie dyplomowym wykonano jego
„Wielką kantatę biblijną”. Maliszewski współpracował z najwybitniejszymi artystami ówczesnej epoki. Był ściśle związany
z tzw. „Kółkiem Bielajewa”, nieformalną organizacją muzyczną, mającą na celu propagowanie wykonawstwa kameralnego i twórczości kompozytorów rosyjskich. W swoim lipskim
wydawnictwie Bielajew wydał drukiem utwory Maliszewskiego
w tym „Sonatę na skrzypce i fortepian”. Pobyt w Petersburgu
wpłynął na rozwój talentu kompozytorskiego Maliszewskiego,
ukształtował też jego postawę ideową, opartą na przekonaniu
o wysokim posłannictwie sztuki muzycznej i odpowiedzialności artysty wobec społeczeństwa. Maliszewski stale podtrzymywał związki z Polską, śledził wydarzenia muzyczne, interesował się osiągnięciami M. Karłowicza i K. Szymanowskiego.
W 1921 r. powrócił do Polski. Dostał posadę profesorską w
Konserwatorium warszawskim. Jednym z jego uczniów był
Witold Lutosławski. Był dyrektorem Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego, współorganizatorem i jurorem I Konkursu
Chopinowskiego (1927), współzałożycielem Instytutu im. Fryderyka Chopina. Za swoją działalność na rzecz rozwoju polskiej kultury muzycznej otrzymał w r. 1931 Państwową Nagrodę Muzyczną.
A delajda (A dela ) B olska
LISTOPAD
Poniedziałek
Wtorek
Środa
Czwartek
Piątek
Bohdana, Bożydara
Dzień Zaduszny
(Zaduszki)
Sylwii, Huberta
Karola, Olgierda
5
Niedziela
Seweryna, Wiktoryny
Wszystkich Świętych
4
Sobota
Sławomira, Elżbiety
Feliksa, Leonarda
11
Renaty, Witolda
12
Stanisława, Mikołaja
1
2
Antoniego, Ernesta
7
Sewera, Gotfryda
8
Ursyna, Teodora
Serafina, Rogera
14
Alberta, Leopolda
15
Gertrudy, Edmunda
21
Marka, Cecylii
22
Klemensa, Amelii
Janusza, Konrada
28
Błażeja, Saturnina
30
Andrzeja, Konstantego
Andrzejki
9
16
23
3
10
Andrzeja, Ludomira
Bartłomieja, Marcina
Narodowe Święto
Niepodległości
6
13
17
Anieli, Romana
18
Elżbiety, Seweryna
19
Feliksa, Anatola
24
Konrada, Sylwestra
25
Waleriana, Maksymiliana
26
Grzegorza, Zdzisława
Grzegorza, Salomei
Międzynarodowy Dzień
Studenta
Jana, Flory
20
27
Numer specjalny 183
Adelajda (Adela) Bolska (1863–1930)
Z domu Skąpska – polska śpiewaczka operowa i pedagog.
W latach 1883–1888 studiowała w konserwatorium moskiewskim u Giacomo Galvaniego i Fiodora Komisarżewskiego.
W okresie studiów występowała na koncertach Rosyjskiego
Towarzystwa Muzycznego, także pod dyrekcją Piotra Czajkowskiego. Po powrocie z Włoch do Rosji i z rekomendacji
Czajkowskiego rozpoczęła występy w moskiewskim Teatrze
Wielkim pod nazwiskiem Skąpskiej. W Paryżu doskonaliła
umiejętności u Caroline Miolan-Carvalho. Jules Massenet doradził jej przybranie pseudonimu scenicznego. Adela wybrała pseudonim Adela Bolska nawiązujący do powieści Victora
Cherbulieza L’aventure de Ladislas Bolski (1869). W roku 1896
za namową przyjaciół powróciła do występów koncertowych.
Z wielu propozycji wybrała zaproszenie Teatru Maryjskiego w
Petersburgu. W Teatrze Maryjskim występowała do roku 1918.
W roku 1901 gdy car Mikołaj II zapragnął nagrodzić ją za występy w Rosji, Adela Bolska poprosiła go o zgodę na wzniesienie w Warszawie pomnika Chopina. Wraz z mężem utworzyła
komitet budowy pomnika i przeznaczyła na ten cel dochody z
koncertów. W roku 1923 wyjechała do Warszawy, gdzie rozpoczęła pracę dydaktyczną w Konserwatorium.
J ózef K ozłowski
GRUDZIEŃ
Poniedziałek
5
Kryspina, Saby
Międzynarodowy Dzień
Wolontariusza
Wtorek
1
Piątek
Niedziela
Natalii, Eligiusza
2
Sobota
Rafała, Balbiny
Franciszka, Ksawerego
Krystiana, Barbary
Barbórka
(Dzień Górnika, Naftowca
i Gazownika)
8
Wiesława, Wiesławy, Leokadii
9
Julii, Daniela
10
Damazego, Waldemara
16
Olimpii, Łazarza
17
Gracjana, Bogusława
Ambrożego, Marcina
13
Alfreda, Izydora
14
Celiny, Waleriana
15
Euzebiusza, Zdzisławy
21
Zenona, Honoraty
22
Wiktorii, Sławomiry
28
Dawida, Tomasza
29
Eugeniusza, Sabiny
12
Łucjii. Otylii
Urbana, Dariusza
19
Bogumiła, Dominika
26
Kosmy, Damiana
20
27
7
Czwartek
6
Mikołaja, Emiliana
Dzień św.Mikołaja
(Mikołajki)
Dzień Anioła
Adelajdy, Aleksandra
Dionizego, Szczepana
Boże Narodzenie
(drugi dzień)
Środa
Tomasza, Tomisława
Początek astronomicznej
zimy – najkrótszy dzień
w roku
Cezarego, Teofila
Międzynarodowy Dzień
Pocałunku
Marii, Wirgiliusza
Uroczystość Niepokolanego
Poczęcia Najświętszej
Maryi Panny
23
30
3
24
Adama i Ewy
Wigilia Bożego Narodzenia
31
Sylwestra, Sebastiana
Sylwester
4
11
18
25
Eugenii, Anastazji
Boże Narodzenie
(pierwszy dzień)
Numer specjalny 183
Józef Kozłowski (1757–1831)
Muzyk, pianista i kompozytor. Kozłowski spopularyzował poloneza na dworze carskim, był autorem jednego z hymnów Rosji
„Niech rozgrzmiewa pieśń zwycięstwa” oraz twórcą rosyjskiego romansu jako gatunku muzycznego. Pochodził z polskiej
rodziny ziemiańskiej. W Warszawie otrzymał podstawowe wykształcenie muzyczne. Około 1773 roku został nauczycielem
muzyki u ks. Michała Kleofasa Ogińskiego późniejszego polskiego kompozytora, senatora rosyjskiego, działacza emigracyjnego i kawalera maltańskiego. W 1780 roku wyjechał do Rosji, gdzie w latach 1786–96 służył w wojsku rosyjskim w randze
oficera i brał udział w wojnie z Turcją. Od 1791 roku przebywał
w Petersburgu. Dzięki protekcji Potiomkina został dyrektorem
teatrów carskich w Petersburgu. Od 1799 roku piastował stanowisko inspektora muzyki, zaś w latach 1803–1819 dyrektora muzycznego w dyrekcji carskich teatrów. W roku 1819
Kozłowski przeszedł na emeryturę jako radca dworu. W latach
1822–1823 przebywał w Polsce a w 1824 roku powrócił do
Rosji i zamieszkał w Petersburgu. Pisał polonezy na orkiestrę,
liczne msze, był autorem muzyki do kilku dramatów i sławnego „Requiem Esmoll op. 14” na śmierć Stanisława Augusta
Poniatowskiego, a jego uwertura do tragedii „Finga” uważana
jest w polskiej literaturze muzycznej za najcenniejsze dzieło
tego rodzaju.

Podobne dokumenty