Biuletyn MOT nr 94 - Muzeum Okręgowe w Toruniu

Komentarze

Transkrypt

Biuletyn MOT nr 94 - Muzeum Okręgowe w Toruniu
w numerze
Otwarcie Muzeum Toruńskiego Piernika – nowego oddziału Muzeum Okręgowego w Toruniu
Marian Konarski (1909–1998) Szczepowy Rogatego Serca – malarstwo, rysunek, rzeźba
Toruń w czasie II wojny światowej – w 70. rocznicę zakończenia wielkiego światowego konfliktu
Tkaniny afrykańskie. Tradycja i zmiana
Najciekawsze eksponaty pozyskane do zbiorów Muzeum Okręgowego w Toruniu w XXI wieku
Arcydzieła sztuki japońskiej w kolekcjach polskich
Imprezy
Kalejdoskop
Polecamy
Aktualności
Wydawca: Muzeum Okręgowe w Toruniu
Dyrektor i redaktor naczelny wydawnictwa: dr Marek Rubnikowicz
Redaktor: dr Iwona Markowska
Korekta: Joanna Załuska
Opracowanie graficzne: Krzysztof Deczyński
ISSN 1428-0019
Adres redakcji: Rynek Staromiejski 1, 87-100 Toruń, tel. 56 660 56 98,
fax 56 622 40 29, www.muzeum.torun.pl, [email protected]
Redakcja uprzedza o możliwości zmian w programie wystaw i imprez, ponieważ
„Biuletyn Muzeum Okręgowego w Toruniu” wydawany jest z wyprzedzeniem.
1
Otwarcie Muzeum
Torunskiego Piernika
– nowego oddziału Muzeum
Okregowego w Toruniu
Muzeum Toruńskiego Piernika, ul. Strumykowa 4
Otwarcie: 19 czerwca 2015, godz. 17.00
Kuratorzy: Barbara Kukowicz-Wirowska, Anna Kornelia
Jędrzejewska
Toruński piernik należy do najbardziej rozpoznawalnych (oprócz Mikołaja Kopernika
i Starówki) symboli miasta Torunia. Historia
tego przysmaku sięga czasów średniowiecza. Od końca XIV wieku po dzień dzisiejszy pierniki rozsławiają Toruń i stanowią
tradycyjny gościniec z wizyty w naszym
mieście.
Muzeum Okręgowe w Toruniu od wielu lat bada
i opracowuje dzieje toruńskiego piernikarstwa. Tradycja
gromadzenia zbiorów o tej tematyce, a przede wszystkim utworzenie kolekcji dawnych form piernikarskich,
sięga ponad stu lat. Przez ten czas przygotowywano
wystawy poświęcone historii piernika.
Ważnym punktem w dziejach prezentacji historii
toruńskiego piernika było otwarcie w Domu Mikołaja
Kopernika w 2006 roku stałej wystawy „Świat toruńskiego piernika”, a po dwóch latach jej wędrującej
wersji, która została zaprezentowana jak dotąd w 25
muzeach w całej Polsce. Ze względu na popularność,
jaką cieszy się wystawa stała, Muzeum Okręgowe
w Toruniu, przy wsparciu Gminy Miasta Toruń, postanowiło stworzyć oddział poświęcony temu przysmakowi,
w wyjątkowym, związanym w sposób szczególny
2
wystawy
z piernikami miejscu.
Muzeum Toruńskiego Piernika mieści się bowiem
w dawnej fabryce pierników należącej do rodziny
Weese. 14 lutego 1763 roku mariaż Johanna Weese
z Dorotheą Schreiber zainicjował powstanie jednego
z najbardziej znanych przedsiębiorstw piernikarskich
na świecie, którego tradycje są kontynuowane również
dzisiaj w Fabryce Cukierniczej „Kopernik” S.A.
Zadaniem Muzeum Toruńskiego Piernika jest prezentowanie w sposób kompleksowy i szczegółowy zagadnień związanych z naszym piernym przysmakiem.
W poprzemysłowych wnętrzach dawnej fabryki utworzona została ekspozycja, dzięki której goście odwiedzający nasze Muzeum będą mogli poznać poszczególne wątki tematyczne:
Piernikowe korzenie — od formy do pieca — ta zlokalizowana w piwnicy część ekspozycji poświęcona jest początkom piernikarstwa w Toruniu.
Zwiedzający będzie mógł zobaczyć galerię
niezwykłych form piernikowych oraz poznać technologię wypiekania pierników na
przestrzeni wieków.
Zmysłowy świat piernika — na parterze zaprezentowane zostaną główne składniki ciasta
piernikowego ze szczególnym uwzględnieniem
przypraw. W tej części ważną funkcję będzie pełnić
sala wypieku, w której muzealni goście, pod opieką
„toruńskiej piernikarki”, przygotują w tradycyjny sposób
historyczny dekoracyjny piernik.
Piernik w salonie, kuchni, sklepie i klubie — jaką rolę
pierniki spełniały na co dzień, jak je reklamowano,
sprzedawano i podawano przybliży zwiedzającemu
ekspozycja na pierwszym piętrze.
Baśnie, legendy i klechdy piernikowe oraz Laboratorium piernikowe — to kolejne części ekspozycji stałej stanowiące
jej uzupełnienie.
Europejskie Centrum Piernika — to idea stworzenia
takiego miejsca, w którym odwiedzający Toruń będą
mogli uzyskać informację na temat nie tylko toruńskiego
Projekty na temat dziejów toruńskiego piernikarstwa
przygotowywane przez Muzeum Okręgowe w Toruniu
od wielu lat aktywnie wspiera Fabryka Cukiernicza
„Kopernik” S.A.
Barbara Kukowicz-Wirowska, Anna Kornelia
Jędrzejewska
Dawna Fabryka Pierników Gustava Weese, obecnie Muzeum Toruńskiego Piernika – oddział
Muzeum Okręgowego w Toruniu, fot. K. Deczyński
piernika, ale także innych miejsc związanych z tradycją
przygotowania tego przysmaku.
Na zwiedzających czekają liczne atrakcje i niespodzianki, m.in. film o tym, skąd wzięła się nazwa
najsłynniejszego toruńskiego piernika, czyli „katarzynki”,
możliwość zapoznania się z interaktywną książką zawierającą przepisy (każdy będzie mógł pobrać przepis
na piernik) i projekcją na temat produkcji pierników
w Fabryce Cukierniczej „Kopernik”, a także spotkanie
m.in. z dawnym właścicielem fabryki – Gustavem
Weese. Mamy nadzieję, że wizyta w interaktywnym
Muzeum Toruńskiego Piernika przybliży mieszkańcom
i turystom odwiedzającym nasze miasto słynne toruńskie
pierniki.
Marian Konarski
(1909–1998) – Szczepowy
Rogatego Serca. Malarstwo,
rysunek, rzezba
Ratusz Staromiejski, Sala Wystaw Czasowych, II p.
Wystawa czynna: 11 kwietnia – 24 maja 2015
Kurator: Anna Kroplewska-Gajewska
Jednym z powodów przygotowania wystawy Mariana
Konarskiego w toruńskim Muzeum jest stała ekspozycja malarstwa polskiego od końca XVIII
wieku do 1939 roku w ratuszowej Galerii,
na której eksponowane są dwa obrazy
artysty obok prac Norberta Strassberga
i Stanisława Szukalskiego – inicjatora
powstania w Krakowie Szczepu Szukalszczyków herbu „Rogate Serce”. Toruńska Galeria
posiada swój indywidualny charakter. Jednym
z jej wyróżników jest godna reprezentacja Bractwa
św. Łukasza, środowiska wileńskiego oraz właśnie
Szczepu „Rogate Serce”. Bardzo dobra reprezentacja
Bractwa i Szczepu zaistniała w Toruniu dzięki zainteresowaniu i badaniom długoletniego kustosza Muzeum
– Andrzeja Ściepuro, który w 1982 roku zorganizował
wystawę artysty w naszym Muzeum.
Marian Konarski do Szczepu Szukalszczyków herbu
„Rogate Serce” należał od początku, od 1929 roku. Za
poparcie głoszonych przez Szukalskiego idei został skreślony z listy studentów krakowskiej ASP. W 1932 roku
wybrał indywidualną drogę twórczą, by w 1935 roku
ponownie przystąpić do ugrupowania. Twórczość ar-
4
wystawy
tysty dowodzi bardzo dużego wpływu idei Stanisława
Szukalskiego na całą jego, obejmującą prawie 70 lat,
twórczość. Budowane w realistycznej formie malarstwo
i rzeźba, które ulegały zarówno syntezie, jak i ekspresji
poprzez deformacje, uproszczenia czy zastosowanie
niecodziennej kolorystyki, stanowią pełną odniesień do
uczuć, przeżyć dnia codziennego, polityki, a nawet kosmosu, wypowiedź. Malarstwo, w którym dosłowność
i zmagania z nadwrażliwym często odbiorem świata
stały się znakiem rozpoznawczym artysty. Konarski
starał się za pomocą koloru i formy przypominać
o ludzkich powinnościach, o miłości, zniewoleniu,
zaangażowaniu i przyjaźni. Zawsze najważniejszy był
dla niego drugi człowiek, często także on sam, gdy
utrwalał siebie w licznych autoportretach, starając się w każdym z nich odkryć jakiś nowy
aspekt swojej własnej osobowości.
Marian Konarski to poetycki wizjoner, jak
nazwał go Jan Bolesław Ożóg. Jego wizje
dotyczyły głównie jednostki zmagającej
się z trudami egzystencji w świecie pełnym
kontrastów. Owe kontrasty Konarski dostrzegał
niezwykle mocno, potrafił uwypuklić je w swojej
twórczości na tyle intensywnie i jasno, że do dziś
wywołują zastanowienie i zadumę odbiorcy.
Wystawie obejmującej malarstwo, rysunek i rzeźbę
towarzyszy katalog ze wstępem prof. Lechosława
Lameńskiego o twórczości Mariana Konarskiego i jej
percepcji przez krytyków, bogato ilustrowane kalendarium przygotowane przez Sylwestra Rudnika oraz część
obejmująca katalog niżej podpisanej – wszystko przy
dużym udziale synów Mariana Konarskiego – Leszka
i Jacka.
Anna Kroplewska-Gajewska
Marian Konarski, Śmierć, 1932, olej, płótno, fot. K. Deczyński
Torun w czasie II wojny
swiatowej – w 70. rocznice
zakonczenia wielkiego
swiatowego konfliktu
Dziedziniec Ratusza Staromiejskiego
Wystawa czynna: 6 maja – 24 sierpnia 2015
Kurator: Iwona Markowska
Opracowanie graficzne: Krzysztof Deczyński
Pierwsze oddziały wojsk niemieckich wkroczyły
do Torunia 7 września 1939 roku około
godziny 13.00. Dzień ten stanowił początek trwającej 1974 dni okupacji miasta.
Symbolem niemieckiej władzy stała się
powiewająca z gmachu Ratusza Staromiejskiego flaga hitlerowska.
Mieszkańcy Torunia w czasie okupacji doznali
całego szeregu represji ze strony okupanta. Bardzo szybko doświadczyli grozy wojny. Już 1 września
1939 roku nad miastem pojawiły się samoloty wrogiej
Luftwaffe, które zbombardowały toruńskie lotnisko.
Jesienią 1939 roku miastem wstrząsnęła fala aresztowań. Dla ludności Torunia i powiatu toruńskiego był to
niewątpliwie najtragiczniejszy okres okupacji niemieckiej. Kolejną formą represji wobec ludności polskiej były
przymusowe wysiedlenia. Akcja wysiedleńcza objęła
przede wszystkim przedstawicieli inteligencji, właścicieli
zakładów rzemieślniczych i kupców oraz osoby, które
przybyły do miasta z ziem byłego zaboru rosyjskiego
i osiedliły się w Toruniu po 1920 roku. Wysiedlano
także „obciążonych politycznie”, „elementy aspołeczne” oraz pojedyncze osoby lub rodziny z przyczyn
indywidualnych. Szacuje się, że w okresie okupacji
6
wystawy
niemieckiej z Torunia wysiedlono około 5000 osób.
Większość z nich zmuszono do porzucenia całego
mienia (przechodziło na własność III Rzeszy), oprócz
małego bagażu podręcznego. Na obrzeżach miasta
przy ulicy Grudziądzkiej działał także obóz przesiedleńczy, potocznie nazywany Szmalcówką. W obozie
panowały niewyobrażalnie złe warunki bytowe, które
powodowały wysoką śmiertelność, zwłaszcza u dzieci
i najstarszych więźniów.
Na wystawie obejrzeć można fotografie i dokumenty,
które stanowią świadectwo tych niezwykle trudnych dla
mieszkańców Torunia dni. Pokazują one, jak wyglądało
nasze miasto zimą 1939/1940, nazywaną czasami
zimą stulecia, jak po zamarzniętej Wiśle przeprawiano się na jej drugi brzeg, ponieważ oba mosty
były zniszczone, jak brakowało wody z powodu
pękających od niskich temperatur rur, w jakich
ciężkich warunkach przyszło żyć mieszkańcom Kozackich Gór itd. Nie została także
pominięta tematyka związana z różnymi
aspektami życia, które prowadziła ludność
niemiecka w naszym mieście. Mówiąc
o II wojnie światowej w Toruniu nie należy
bowiem zapominać również o pięknie utrzymanych ulicach i parkach, teatrach, bibliotekach,
koncertach, wystawach, bardzo uroczyście obchodzonych niemieckich świętach narodowych, rozmaitych
rocznicach oraz obchodach urodzin i imienin kanclerza
Rzeszy Adolfa Hitlera itp. Większość imprez miała charakter propagandowy, ich celem było przede wszystkim
podkreślenie niemieckiego charakteru grodu Kopernika.
Ostatni blok tematyczny wystawy związany jest
z zakończeniem okupacji niemieckiej w Toruniu.
W dniu 1 lutego 1945 roku do opuszczonego przez
Niemców miasta wkroczyli żołnierze Armii Czerwonej
2 Frontu Białoruskiego. W dniu 6 marca 1945 roku na
ulicach Starego Miasta odbyła się defilada Wojska Polskiego. Wydarzenia te utrwalił swoim aparatem toruński
fotograf Alojzy Czarnecki.
Iwona Markowska
Kościół św. Jakuba, fot. Kurt Grimm, wiosna 1940, (fragment)
Muzeum Podróżników im. Tony’ego Halika
Wystawa czynna: 30 maja – 13 września 2015
Kurator: Ewa Prądzyńska, Magdalena Nierzwicka
Wystawa przygotowana ze zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie przybliży publiczności tradycyjne
oraz współczesne afrykańskie techniki tkackie i zdobnicze.
Produkcja tkanin ma na Czarnym Kontynencie długą
i bogatą tradycję. Podstawowym surowcem do
ich produkcji była, i do dziś pozostaje, bawełna, choć w niektórych rejonach używa
się również innych włókien, między innymi
wełny wielbłądziej i koziej oraz rafii.
W Afryce tkaniem zajmują się głównie
mężczyźni, natomiast farbowaniem samych
włókien oraz gotowych już tkanin – kobiety.
Dzięki ich wspólnej pracy powstają wspaniałe,
wielobarwne tkaniny, które czasami zdobi się jeszcze
dodatkowo haftami lub aplikacjami. Produkcja tkanin
i strojów to bardzo dynamicznie rozwijająca się dziedzina twórczości. Ewoluowała przez stulecia i nadal
na jej kształt wpływają różne czynniki, między innymi
religia, handel, moda, a także zmieniająca się rola
kobiet.
Na wystawie można będzie obejrzeć tkaniny i stroje
używane współcześnie w Afryce Zachodniej i Południowej, a wśród nich wspaniałe „kente” z Ghany, „bogolany” z Mali, tkaniny barwione indygo z Mali i Kamerunu
czy aplikacje z Beninu. Obok tkanin zaprezentowane
zostaną gotowe stroje, zarówno codzienne, jak i odświętne, między innymi ludów: Hausa, Fulbe, Aszanti,
Bambara, Herero. Obok tkanin oraz strojów pokazane
8
wystawy
zostaną liczne narzędzia do obróbki bawełny i wełny
oraz produkcji i zdobienia tkanin. Zaprezentowane
zostaną ciekawie rzeźbione uchwyty do szpul z warsztatów tkackich z Gwinei i Wybrzeża Kości Słoniowej
oraz stemple z symbolami „adinkra” z Ghany.
Ewa Prądzyńska
fot. G. Solecki i A. Piętak
Tkaniny afrykanskie.
Tradycja i zmiana
Najciekawsze eksponaty
pozyskane do zbiorów
Muzeum Okregowego
w Toruniu w XXI wieku
Dom Eskenów
Wystawa czynna: 6 czerwca – 1 listopada 2015
Kurator: Alina Stefańska
Rok obecny jest już piętnastym rokiem trzeciego
tysiąclecia naszej ery i stanowi dobry moment,
by spojrzeć wstecz, cofając się do przełomu
wieków. Był to przecież moment symboliczny
nie tylko dla jednostek; wszyscy wkraczaliśmy w nowe stulecie z nadzieją na rozwój,
sukces, zdecydowane zmiany na lepsze,
nawet jeśli dotychczasowe bilanse były bez
zarzutu. Po milenijnym przełomie nadeszły
jednak kolejne dni i lata zmagań z codziennością, przyćmiewającą wielkie zamierzenia.
Jaki zatem jest bilans ostatnich piętnastu lat rozbudowy
kolekcji Muzeum Okręgowego w Toruniu? Skromny
z uwagi na ograniczone fundusze czy obfitujący w
ciekawe dary? Ubogi, zachowawczy i jednostronny czy
bogaty i różnorodny? Chcemy każdemu dać możliwość
samodzielnej oceny, prezentując najciekawsze nabytki,
pozyskane od 2001 po 2015 r. Pierwszym zaskoczeniem może być ich ilość: w tym okresie przybyło około
8000 eksponatów, przy czym połowa z nich została
zakupiona, połowa zaś pozyskana w darze. Oczywiście na wystawie, która będzie prezentowana w Domu
Eskenów, znajdą się tylko nieliczne, wybrane muzealia.
Każdy z kustoszy, sprawujących opiekę nad poszczególnymi kolekcjami, wybierze obiekty najbardziej
wartościowe naukowo, przy tym piękne, ciekawe, może
nawet egzotyczne lub zaskakujące, jak reprodukowana
tu karykatura prof. Jerzego Remera, długoletniego dyrektora Muzeum. Wśród najcenniejszych i najbardziej
efektownych nabytków znajdzie się na pewno zakupiona w końcu 2014 r. bogato zdobiona XVII-wieczna
strzelba „cieszynka” oraz para dubeltówek
z francuskiej manufaktury królewskiej Ludwika XVI,
sygnowanych przez znanego rusznikarza Philippea
Touprianta. Obok pojawią się dzieła malarskie i graficzne, obiekty ze zbioru dokumentów historycznych
i fotografii archiwalnych, a z wyrobami sztuki i rzemiosła Orientu będą sąsiadować nabytki do kolekcji Domu
Mikołaja Kopernika. Przyjęta formuła wystawy daje
rzadko spotykaną okazję, aby na niewielkiej przecież
przestrzeni zaprezentować całą różnorodność – tematyczną i chronologiczną – zbiorów gromadzonych
przez Muzeum. Nie chcąc psuć zainteresowanym niespodzianki, nie będziemy opisywać
szczegółowo poszczególnych muzealiów,
wybranych do ekspozycji. Zapraszamy
przez całe lato oraz jesień, od 6 czerwca
do końca października, z głębokim przekonaniem, że również w opinii naszych gości
zaprezentowane na wystawie nabytki okażą
się najciekawsze.
Alina Stefańska
Antoni Szymkowski,
Karykatura prof. Jerzego Remera,
collage, papier,
fot. K. Deczyński
wystawy
9
Arcydzieła sztuki japonskiej
w kolekcjach polskich
Ratusz Staromiejski, Sala Wystaw Czasowych, II p.
Wystawa czynna: 13 czerwca – 6 września 2015
Kuratorzy: Anna Król, Katarzyna Paczuska
„Arcydzieła sztuki japońskiej w kolekcjach polskich”,
ekspozycja przygotowana z okazji jubileuszu dwudziestolecia Muzeum Manggha, prezentuje dawną sztukę
japońską, przede wszystkim z okresu Edo (1603–
1868), a także – w nielicznych przykładach
– z okresu Meiji (1868–1912): drzeworyty ukiyo-e, malarstwo i rzeźbę, tkaniny,
ceramikę, brązy, wyroby z laki, militaria.
Na wystawie można zobaczyć ikony sztuki
japońskiej, które radykalnie zmieniły sztukę
Zachodu.
Pierwszym kontaktom Europejczyków ze sztuką
japońską towarzyszyło poczucie głębokiej obcości, a co za tym idzie – niezrozumienie i odrzucenie.
Specyficzne japońskie kryteria piękna są zasadniczo
sprzeczne z tradycją europejską, opartą na klasycznym
ideale antyku, a typowe wartości estetyki japońskiej
tworzą system pozostający w wyraźnej opozycji względem tradycyjnej estetyki Zachodu – z jej pojęciem idealnego piękna opartego na harmonii, symetrii, rytmie,
z zasadą mimesis, postulatem trwałości sztuki, podziałem na sztukę wysoką i użytkową. Japońskie pojęcie
piękna silnie naznaczone jest poczuciem przemijania
i nietrwałości rzeczy, tudzież związanym z nimi uczuciem melancholii. Jest to piękno tajemnicze, a typowe
dla tej sztuki niedopowiedzenie, niejasność i wieloznaczność decydują o jej intuicyjnym odbiorze. Piękne
przedmioty: przyprószona złotem laka, brokatowe
10
wystawy
kimono, złocony parawan, umieszczone w półmroku
japońskich wnętrz (nigdy w jaskrawym świetle!), cechować ma powściągliwa elegancja. Z filozofii zen wyrasta koncepcja wyrafinowanej prostoty, która ceni sobie
naturalność i „prawdę” materiału (np. surowe drewno,
bambus, kamień); podkreśla wartość ubóstwa, a także
zużycia rzeczy, na skutek upływu czasu nabierających
wszak szlachetnej patyny; akcentuje upodobanie do
barw zgaszonych i do naturalnych kolorów ziemi.
Także nieregularność i asymetria traktowane są przez
Japończyków jako kategorie piękna. Estetyka ogarnia
w Japonii wszystkie sfery życia, nie istnieje tu podział
na sztukę czystą i przedmioty codziennego użytku. Do
rangi dzieła sztuki awansują w ten sposób proste utensylia herbaciane. W tradycji japońskiej codzienność,
podporządkowana kategoriom estetycznym, staje
się sztuką. Świetnie rozumiał to i szczerze podziwiał Feliks „Manggha” Jasieński. W jego
wizji każdy Japończyk jawił się jako artysta
wrażliwy na najdrobniejsze przejawy
piękna. Dlatego też japońskie arcydzieła
ze zbiorów polskich prezentujemy w ośmiu
tematycznych przestrzeniach: Prolog, Import i
Eksport ilustrują obecność i fascynację sztuką
japońską w Europie w XVIII i XIX wieku; Kobieta,
Wojownik, Spektakl, Duchowość i Natura zbliżają do
odmiennej, inspirującej kultury.
Wystawa sztuki japońskiej w zbiorach polskich ma
także na celu pokazanie tego, co najciekawsze, najbardziej wartościowe – ma wydobyć różnorodność
i bogactwo polskich japoników. Stąd tytułowe „arcydzieła” – mało znane lub zgoła nieznane do tej pory,
dziś mają okazję zaistnieć, wydobyte z mroku muzealnych magazynów. Kryterium arcydzieła zastosowanego
do sztuki japońskiej użyto intuicyjnie, z perspektywy
zachodniej, traktując je jako pomocne, powszechnie
zrozumiałe narzędzie do odbioru „innej” tradycji.
Anna Król
wystawy
11
Sepet na drobiazgi, Japonia, ok. 1900, fot. K. Deczyński
15. Torunski Festiwal Nauki i Sztuki
17–21 kwietnia
Pracownicy Muzeum Okręgowego w Toruniu, jak co roku,
włączają się w realizację Festiwalu, przygotowując szereg interaktywnych działań opartych na prezentowanych w Muzeum
eksponatach. Szczegółowy program zamieszczony zostanie
na stronie:
www. festiwal.torun.pl
. warsztaty „Tajemnice pisma klinowego”
28 kwietnia, godz. 10.00, dziedziniec wewnętrzny budynku
przy ul. Św. Jakuba 20a
. Polacy na krańcach świata – prelekcja z pokazem
28 kwietnia, godz. 11.00, Muzeum Podróżników
. zajęcia edukacyjne „Życie codzienne mieszkańców
Torunia w II RP”
29 kwietnia, godz. 10.00 i 12.00, Dom Eskenów
I Torunska Noc Muzealna – Miedzynarodowy
Dzien Ochrony Zabytków
18 kwietnia, godz. 18.00–22.00
. warsztaty „Smarowanie na ścianie – od jaskiń do graffiti”
29 kwietnia, godz. 10.00, dziedziniec wewnętrzny budynku
przy ul. Św. Jakuba 20a
. oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Galeria malarstwa
Majówka w Muzeum
25 kwietnia – 3 maja
Tegoroczna majówka zorganizowana jest
pod hasłem „Majówka w biało-czerwonych
barwach”. W związku z tym Muzeum Okręgowe
w Toruniu zaprasza na szereg imprez, które łączy
szeroko pojęta tematyka patriotyczna. W tegorocznym programie znalazły się rozmaite wykłady
i pokazy, warsztaty oraz zajęcia edukacyjne:
Oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Galeria malarstwa
polskiego od poł. XVIII do pocz. XX w.”
25 kwietnia, godz. 11.00 i 14.00, Ratusz Staromiejski
. „Nihonto – dusza samuraja” – wykład z pokazem
26 kwietnia, godz. 12.00 i 15.00, Kamienica pod Gwiazdą
. warsztaty „Mały mistrz garncarski”
27 kwietnia, godz. 10.00, dziedziniec wewnętrzny budynku
przy ul. św. Jakuba 20a
. zajęcia edukacyjne „Patriotyzm i codzienność. Życie Polaków
w Toruniu XIX/XX w.”
28 kwietnia, godz. 10.00 i 12.00, Dom Eskenów
12
imprezy
polskiego od poł. XVIII do pocz. XX w.”
29 kwietnia, godz. 14.00, Ratusz Staromiejski
. zajęcia edukacyjne „Patriotyzm i codzienność.
Życie Polaków w Toruniu XIX/XX w.”
30 kwietnia, godz. 10.00 i 12.00, Dom Eskenów
. warsztaty „Sekrety pradawnej szkatułki”
30 kwietnia, godz. 10.00, dziedziniec wewnętrzny
budynku przy ul. Św. Jakuba 20a
. Polacy na krańcach świata – prelekcja z pokazem
30 kwietnia, godz. 11.00, Muzeum Podróżników
. oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Galeria malarstwa
polskiego od poł. XVIII do pocz. XX w.”
30 kwietnia, godz. 14.00, Ratusz Staromiejski
„Nihonto – dusza samuraja” – wykład z pokazem
1 maja, godz. 11.00 i 13.00, Kamienica pod Gwiazdą
. zwiedzanie wystawy „Świat toruńskiego piernika” połączone
z wypiekiem pierników, które zostaną udekorowane biało-czerwonymi zawieszkami zrobionymi z rafii
2 maja, godz. 10.00, 11.30, 13.00, 14.30, 16.00, Dom Mikołaja
Kopernika
. Królowie Polscy w Toruniu – prelekcja przy II cz. wystawy
„Toruń i jego historia”
2 maja, godz. 10.00, 12.00, Dom Eskenów
. oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Galeria malarstwa
polskiego od poł. XVIII do pocz. XX w.”
2 maja, godz. 11.00 i 14.00, Ratusz Staromiejski
. Poczet Królów Polskich – prelekcja
3 maja, godz. 12.00, 14.00, Sala Królewska Ratusza Staromiejskiego
Zgłoszenia na zajęcia przyjmuje Dział Edukacji
Muzeum Okręgowego w Toruniu,
od poniedziałku do piątku w godz. 8.00–16.00
tel. 56 66 05 632, 56 66 05 631
II Torunska Noc Muzealna
– Europejska Noc Muzeów
16 maja, godz. 18.00–24.00
Dzien Matki w Muzeum, 26 maja
Dzien Dziecka w Muzeum
29 maja – 1 czerwca
Wystawa: Najcenniejsze starodruki ze zbiorów Biblioteki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, 12–21 czerwca, Ratusz Staromiejski
III Torunska Noc Muzealna
20 czerwca, godz. 18.00–24.00
Szczegółowy program imprez dostępny będzie tydzień przed planowanym wydarzeniem na stronie www.muzeum.torun.pl
Wernisaż wystawy „Śladami
Tony`ego Halika. opowieść
o WspółczesnYCH Indianach Ameryki
Środkowej i Południowej”
30 stycznia 2015, Muzeum Podróżników
im. Tony`ego Halika
fot. K. Deczyński
Wystawa była podsumowaniem projektu podróżniczego pn. „Cinemaya Panamericana”, zrealizowanego
przez trójkę podróżników: Szymona Stawskiego, Piotra
Bobińskiego i Bogumiłę Bibel. Projekt miał być próbą
odwzorowania podróży Tony’ego Halika przez Amerykę
Środkową i Południową, w celu wykrycia zmian, jakie
zaszły w społecznościach indiańskich Ameryki Łacińskiej.
Został zrealizowany w pięćdziesiątą rocznicę wielkiej
wyprawy.
Walentynkowy Bal Karnawałowy
14 lutego 2015, Ratusz Staromiejski, Sala Mieszczańska
fot. M. Sokołowska
Walentynkowy Bal Kostiumowy uświetnili swoim
występem aktorzy Teatru Vaška, którzy odegrali
przedstawienie „Raz na ludowo”. Zabawę urozmaiciły
także różnego rodzaju konkursy, gry i zabawy. Ich
uczestnicy otrzymali drobne nagrody i upominki.
Zakochaj się w Muzeum
– Walentynki
14 lutego 2015, Kamienica pod Gwiazdą
fot. M. Mikulska-Wernerowicz
Uczestnicy warsztatów „Walentynkowe origami”
poznali tajniki techniki origami. W czasie zajęć każdy
miał okazję wykonać i ozdobić papierowe serce,
którym potem mógł obdarować ukochaną osobę.
Białe Wakacje w Muzeum, „TAJEMNICE
GALERII OBRAZÓW”
17 i 24 lutego 2015, Ratusz Staromiejski
fot. M. Sokołowska
W czasie warsztatów „Tajemnice galerii obrazów”
uczestnicy nie tylko poznali podstawowe pojęcia
związane z analizą obrazu, ale mieli także możliwość
wypróbować własne zdolności plastyczne w praktyce.
Natomiast w trakcie zajęć „Firma portretowa Witkacego” dzieci zapoznały się z twórczością Stanisława
Ignacego Witkiewicza oraz tajnikami jego pracowni.
Owocem tych zajęć były portrety uczestników imprezy.
Białe Wakacje w Muzeum, „FIRMA
PORTRETOWA WITKACEGO”
19 i 26 lutego 2015, Ratusz Staromiejski
fot. M. Mikulska-Wernerowicz
„Dies Natalis Copernici” – 542. rocznica urodzin Mikołaja Kopernika
i Chiński Nowy Rok
19 lutego 2015, Ratusz Staromiejski, Sala Mieszczańska
fot. K. Deczyński
W tym roku, wyjątkowo, rocznica urodzin wielkiego
astronoma przypadła w dniu najważniejszego święta
w kulturze chińskiej, tj. Nowego Roku. W związku
z powyższym, tematem przewodnim tegorocznych
uroczystości była chińska astronomia. Z gościnnym
wykładem wystąpiła prof. Bożena Czerny
z Centrum Astronomii im. Mikołaja Kopernika PAN,
a dopełnieniem uroczystości był koncert muzyki
chińskiej na tradycyjnych instrumentach w wykonaniu
Anny Krysztofiak. W Sali Królewskiej odbył się także
pokaz cennych zabytków związanych z podróżami
do Chin.
WRĘCZENIE JULII PRONOBIS NAGRODY IM. JERZEGO
REMERA FUNDOWANEJ PRZEZ MUZEUM OKRĘGOWE
I TOWARZYSTWO PRZYJACIÓŁ MOT, ZA NAJLEPSZĄ
PRACĘ MAGISTERSKĄ NA KIERUNKU OCHRONA DÓBR
KULTURY WYDZIAŁU SZTUK PIĘKNYCH UMK NA FINISAŻU WYSTAWY „DYPLOM 2014” .
25 lutego 2015, Centrum Sztuki Współczesnej
„Znaki Czasu” w Toruniu
fot. A. R. Skowroński
Szczep Szukalszczyków herbu „Rogate
Serce” – prace ze zbiorów Muzeum
Okręgowego w Toruniu
7 marca – 23 sierpnia 2015, Ratusz Staromiejski,
Mała Galeria, II p.
fot. K. Deczyński
Spotkanie z podróżnikiem Arkadym
Radosławem Fiedlerem
10 marca 2015, Muzeum Podróżników
im. Tony`ego Halika
fot. M. Nierzwicka
Wernisaż wystawy „Indie. Ludzie
i wierzenia. Fotografie Rafała Glonka”
20 marca 2015, Muzeum Podróżników
im. Tony`ego Halika
fot. K. Deczyński
Gwido Chmarzyński i jego dzieło „Sztuka
w Toruniu”
red. Emanuel Okoń
Jest to niezwykle staranna reedycja wydanej
w 1934 roku pracy Gwidona Chmarzyńskiego
„Sztuka w Toruniu. Zarys dziejów”, będącej do
dziś niedościgłym wzorem kompleksowego opracowania sztuki miasta. Rozprawa ta na trwałe weszła nie tylko do historiografii artystycznej Torunia, lecz
i polskiej historii sztuki. Obecne jej wydanie poprzedzają
dwa teksty wprowadzające, jeden prezentujący sylwetkę jej
autora – G. Chmarzyńskiego (J. Poklewski), drugi omawiający zaprezentowaną przez tego badacza wizję sztuki Torunia
(E. Pilecka). Całość uzupełnia interesująco zestawiony bogaty materiał ilustracyjny wzorowany na innym dziele
G. Chmarzyńskiego „Toruń dawny i dzisiejszy” (1933),
uzupełniony o współczesne ujęcia niektórych zabytków
w mieście. Ta niezmiernie ciekawa publikacja, przygotowana wspólnie przez Muzeum Okręgowe w Toruniu
i Towarzystwo Naukowe w Toruniu, otwiera zarazem nową
serię wydawniczą „Ludzie nauki i sztuki Torunia”.
Toruń 2014, il. cz.–b. i kol., ss. 256
ISBN 978-83-60324-61-5
cena: 60 zł
20
polecamy
Katalog monet w zbiorach Muzeum
Okręgowego w Toruniu,
t. 1: Średniowieczne monety polskie
i zachodniopomorskie
Adam Musiałowski
Niniejszy katalog jest kolejnym – po części antycznej oraz po kolekcji Walerego Amrogowicza
– opracowaniem numizmatycznych zasobów
w zbiorach toruńskiego Muzeum. Opracowane
i zaprezentowane zostały 654 monety, poczynając
od pierwszej – wybitego w latach 1000–1010 denara Bolesława Chrobrego. Dalej mamy monety wybijane
przez kolejnych władców i książąt dzielnicowych, ale też
i możnowładców, jak denary kujawskie Piotra Wszeborowica (ok. 1195–1200). Epokę piastowską zamykają trzy
kwartniki Kazimierza Wielkiego z ostatnich lat jego rządów.
Znaczną część katalogu obejmują monety Jagiellonów,
wśród których przeważają półgrosze Władysława Jagiełły.
Katalog kończy trzeciak księcia płockiego Siemowita IV
(1379–1426) oraz niewielki zespół monet zachodniopomorskich. W części ilustracyjnej, na 12 tablicach zostały pomieszczone w wyborze podstawowe typy opisanych monet.
Toruń 2015, ss. 74 + 12 tabl.
ISBN 978-83-60324-64-6
cena: 30 zł
Wojewódzki Konkurs Wiedzy
o Sztuce i Kulturze dla Uczniów
Gimnazjum
Wychodząc naprzeciw zapotrzebowaniu oraz bazując
na doświadczeniu zdobytym podczas przygotowywania kolejnych eliminacji Olimpiady Artystycznej,
Muzeum Okręgowe w Toruniu proponuje uczniom
szkół gimnazjalnych wzięcie udziału w Wojewódzkim
Konkursie Wiedzy o Sztuce i Kulturze. Poprzez swą
interdyscyplinarność oraz integrację wiedzy z różnych
dziedzin nauk humanistycznych (plastyka, historia,
język polski, wiedza o sztuce i kulturze), a także osadzenie w podstawach programowych
Ministerstwa Edukacji Narodowej, Konkurs
ma na celu przede wszystkim rozbudzanie
i rozwijanie zainteresowania wiedzą
o sztuce, kulturze i dziedzictwie kulturowym.
Kreując świadomego odbiorcę dzieł sztuki,
pragniemy równocześnie popularyzować
rodzime dziedzictwo, a przede wszystkim sztukę
i kulturę regionu kujawsko-pomorskiego.
Pierwsza edycja Wojewódzkiego Konkursu Wiedzy
o Sztuce i Kulturze dla Uczniów Gimnazjum jest ciągle
w fazie realizacji. To, co najważniejsze – wciąż jeszcze przed nami. Jednak w dotychczasowej (na razie
krótkiej) historii Konkursu miało miejsce kilka ważnych
wydarzeń. Oto krótkie kalendarium tego, co tworzyło
historię Konkursu:
• 9 lipca 2014 r. — do współpracy przy realizacji Wojewódzkiego Konkursu Wiedzy o Sztuce i Kulturze dla Uczniów
Gimnazjum zostały zaproszone muzea z województwa kujawsko-pomorskiego: Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, Muzeum im. ks. dra Władysława Łęgi
w Grudziądzu, Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we
Włocławku, Muzeum Ziemi Dobrzyńskiej w Rypinie. W tym
samym miesiącu wszystkie wymienione instytucje zadeklarowały chęć włączenia się w realizację projektu.
• 29 sierpnia 2014 r. — Kujawsko-Pomorski Kurator Oświaty
– Pani Anna Łukaszewska objęła patronatem Konkurs organizowany przez Muzeum Okręgowe w Toruniu.
• 30 września 2014 r. — w Muzeum Okręgowym w Toruniu
odbyła się konferencja promująca Wojewódzki Konkurs
Wiedzy o Sztuce i Kulturze dla Uczniów Gimnazjum, na którą
zostali zaproszeni przedstawiciele Kuratorium Oświaty
w Bydgoszczy, dyrektorzy szkół oraz muzeów
współpracujących przy realizacji Konkursu, a także
nauczyciele plastyki, wiedzy o sztuce, zajęć artystycznych z województwa kujawsko-pomorskiego.
• październik 2014 r. — od tego czasu trwają
bezpłatne spotkania z cyklu „Niezła Sztuka”.
Mają one przygotowywać uczniów do poszczególnych etapów Konkursu.
• 12 stycznia 2015 r. — w szkołach województwa
kujawsko-pomorskiego przeprowadzone zostały eliminacje szkolne Konkursu. Z 73 zgłoszonych uczniów (z 14 szkół
województwa kujawsko-pomorskiego), do etapu rejonowego
zakwalifikowanych zostało 46 gimnazjalistów.
• 16 marca 2015 r. — przeprowadzone zostały eliminacje
rejonowe Konkursu w Muzeum Okręgowym im. L. Wyczółkowskiego w Bydgoszczy, Muzeum Ziemi Dobrzyńskiej w Rypinie
i Muzeum Okręgowym w Toruniu.
Przed nami jeszcze:
• 11 maja 2015 r. — w Muzeum Okręgowym w Toruniu
będą miały miejsce eliminacje wojewódzkie.
Małgorzata Mikulska-Wernerowicz
aktualnosci
21
65-lecie Działu Edukacji
1 kwietnia 2015 roku mija 65 lat od momentu, gdy na
mocy rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki powołano w Muzeum Okręgowym w Toruniu Biuro Społeczno-Oświatowe, będące zaczątkiem dzisiejszego Działu
Edukacji.
W ciągu minionych lat zmieniały się zarówno nazwy
(Biuro Społeczno-Oświatowe, Zespół Społeczno-Oświatowy, Dział Społeczno-Oświatowy, Dział
Naukowo-Oświatowy, a od 2008 r. – Dział
Edukacji), jak i formy prezentowania
i przybliżania wiedzy na temat dziedzictwa
kulturowego, historii i sztuki regionu, Polski
i świata.
Zgodnie z instrukcją Centralnego Zarządu
Muzeów z 1952 roku: „zasadniczym obowiązkiem Działu Społeczno-Oświatowego jest
ujęcie w odpowiednie formy dydaktyczne, popularyzacja, jak i najszersze upowszechnianie wyników
pracy wszystkich muzealnych działów naukowych”.
Pozostając w zgodzie z tymi nietracącymi na aktualności wytycznymi oraz kontynuując wypracowane przez
dziesięciolecia i cieszące się niesłabnącym powodzeniem tradycyjne metody edukacji (oprowadzania, lekcje,
wykłady, spotkania warsztatowe), pracownicy Muzeum
Okręgowego w Toruniu, podążając za tendencjami
i zmianami zachodzącymi w muzealnictwie polskim
i światowym, poszukują, i z powodzeniem stosują,
niekonwencjonalne metody i działania (m.in. gry
edukacyjne, działania teatralne i parateatralne, pokazy
plenerowe, imprezy urodzinowe w Muzeum), dzięki
którym placówka muzealna staje się nie tylko
przybytkiem sztuki, ale też miejscem aktywnego
22
aktualnosci
i atrakcyjnego spędzania czasu. Wizyta w Muzeum,
oprócz swych walorów poznawczych, ma szansę
stać się także czasem relaksu, bogatym w różnorodne
doświadczenia. Wchodząc w interakcję z uczestnikami
muzealnych działań, edukatorzy angażują ich
w bezpośredni kontakt z dziełem sztuki, uczą patrzeć
i widzieć, uwrażliwiają na dorobek minionych pokoleń
oraz bogactwo form i treści zawartych w otaczających nas śladach przeszłości.
Pełna oferta edukacyjna realizowana we
wszystkich oddziałach Muzeum Okręgowego w Toruniu dostępna jest na stronie:
www.muzeum.torun.pl/edukacja
Małgorzata Mikulska-Wernerowicz
XXXVII Międzynarodowy Konkurs
Plastyczny dla Dzieci i Młodzieży
„Moja Przygoda w Muzeum”
Międzynarodowy Konkurs Plastyczny dla Dzieci
i Młodzieży „Moja Przygoda w Muzeum” to projekt realizowany od 37 lat. W przedsięwzięcie włączają się
różne instytucje kulturalne i oświatowe (muzea, galerie,
szkoły, ośrodki kultury, placówki pracy pozaszkolnej,
placówki integracyjne) z Polski i zagranicy (Białorusi,
Bułgarii, Chin, Grecji, Indii, Litwy, Łotwy, Macedonii, Rumunii, Słowacji, Słowenii, Turcji), które
przeprowadzają etapy regionalne Konkursu
i przysyłają na finał do Muzeum Okręgowego w Toruniu ok. 2500 wyselekcjonowanych prac.
Celem projektu jest rozwijanie wyobraźni
i wrażliwości estetycznej uczniów oraz
stymulowanie ich rozwoju intelektualnego
i emocjonalnego poprzez różnorodne
formy działań twórczych, kształtowanie
u młodych odbiorców postawy aktywnego odbioru dzieł sztuki. Istotne jest także pogłębienie wiedzy
dzieci i młodzieży o zbiorach muzealnych różnego typu
i profilu specjalistycznego. Multikulturowość i uniwersalizm projektu wpływają na kształtowanie wśród uczestników postaw poszanowania i tolerancji dla innych kultur
i tradycji oraz na wzrost integracji międzynarodowej.
Serdecznie zapraszamy do udziału w obecnej edycji
Konkursu. Prace wykonane w dowolnej technice należy
przysłać na adres toruńskiego Muzeum do końca
czerwca 2015 r.
Więcej informacji na temat Konkursu na stronie
www.muzeum.torun.pl w zakładce Edukacja.
Magda Sokołowska
KALENDARIUM WYDARZEN:
LATO 2015 r.
Wystawy
Imprezy
Ratusz Staromiejski
Zielone Wakacje w Muzeum,
lipiec – sierpień
Wystawa towarzysząca VII Międzynarodowemu Sympozjum Malarskiemu „Malownicza Barbarka 2015”,
2–12 lipca
„Moja Przygoda w Muzeum”. XXXVII Międzynarodowy
Konkurs Plastyczny dla Dzieci i Młodzieży,
18 września – 11 listopada
Dziedziniec Ratusza Staromiejskiego
„Nowalijka” – wakacyjna wystawa
studentów Wydziału Sztuk Pięknych
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu,
7–12 lipca
Toruń nocą. Toruńskie Spacery Fotograficzne.
Jubileusz 5–lecia Grupy,
10–26 września
Dom Mikołaja Kopernika
Pocztówki kopernikańskie,
22 września – 8 lutego 2016
24
kalendarium wydarzen
Nocne udostępnienie wieży ratuszowej,
11 lipca, 15 sierpnia
Święto Piernika,
5–6 września
IV Toruńska Noc Muzealna,
5 września
Konferencja i warsztaty towarzyszące
37. edycji konkursu „Moja Przygoda
w Muzeum”,
18–20 września

Podobne dokumenty