Zakopane - Muzeum Narodowe w Krakowie

Komentarze

Transkrypt

Zakopane - Muzeum Narodowe w Krakowie
Muzeum Narodowe w Krakowie
raport 2014–2015
Muzeum Narodowe w Krakowie
raport 2014–2015
W Y S TA W Y C Z A S O W E
Kamienica Szołayskich
im. Feliksa Jasieńskiego
Dom Józefa Mehoffera
KRUPNICZA
EUROPEUM – Ośrodek
Kultury Europejskiej
SIKORSKIEGO
Gmach Główny
AL. 3
GO
DSKIE
PIŁSU
MAJA
ODDZIAŁY
Muzeum im. Emeryka
Hutten-Czapskiego
I GALERIE
Pałac Biskupa
Erazma Ciołka
ŚW
.M
ŚW
. JA
NA
PIJARSKA
ARK
SKA
A
FLO
RIA
Ń
PLAC
SZCZEPAŃSKI
Muzeum Książąt Czartoryskich / Arsenał
RYNEK
GŁÓWNY
Biblioteka Książąt
Czartoryskich
Dom Jana Matejki
Galeria Sztuki Polskiej
XIX wieku w Sukiennicach
Muzeum Karola Szymanowskiego
w willi „Atma” w Zakopanem
KASPRUSIE
KANONICZA
Zakopane
KR
UP
ÓW
KI
***
ZOFIA GOŁUBIEW:
Nasze myślenie o Muzeum koncentruje się
wokół dwóch słów: „misja” i „wyobraźnia”.
W rok 2014 nasze Muzeum weszło „pełną parą”, wzbogacone o zakończone rok wcześniej inwestycje: w 2013 roku otworzyliśmy Ośrodek Kultury Europejskiej EUROPEUM
i Europejskie Centrum Numizmatyki Polskiej, zakończyliśmy remont Muzeum Karola
Szymanowskiego w zakopiańskiej willi „Atma”. Mogliśmy zacząć myśleć o nowych
projektach. Jeden z nich – Pawilon Józefa Czapskiego – realizuje się właśnie na naszych
oczach (udostępnimy go zwiedzającym w kwietniu 2016 roku).
Podjęliśmy również działania związane z drugim, zakrojonym na ogromną skalę
przedsięwzięciem: przygotowujemy bowiem remont, przebudowę i modernizację
Gmachu Głównego Muzeum, co wiąże się nie tylko z unowocześnieniem technologicznym, ale i z przemyśleniem na nowo idei i funkcji tego budynku (np. rozmieszczenia
i zawartości poszczególnych galerii). Rozpisany przez nas międzynarodowy konkurs
architektoniczny, na który wpłynęły 22 prace, został rozstrzygnięty – przyznano trzy
nagrody i dwa wyróżnienia. Pierwszą nagrodę otrzymało Stelmach i Partnerzy Biuro
Architektoniczne Sp. z o.o.
Z modernizacją Gmachu wiąże się kolejny projekt, którego jesteśmy inicjatorami
i współuczestnikami. Zainspirowani doświadczeniem muzeów zachodnioeuropejskich, wraz z dwunastoma innymi placówkami muzealnymi Krakowa, pracujemy nad
zbudowaniem w Nowej Hucie wspólnego – „zielonego”, energooszczędnego – Centrum
Konserwacji i Magazynowania Zbiorów, które zapewniłoby im najlepsze warunki,
a także pomniejszyłoby koszty opieki nad nimi. Nad realizacją tego pomysłu czuwa
bezpośrednio jeden z moich zastępców, Janusz Czop.
Mamy też w planach inwestycje być może mniej spektakularne, ale bardzo istotne:
planujemy kontynuować zagospodarowywanie oficyny Domu Józefa Mehoffera, gdzie
zdążyliśmy już stworzyć piękny kameralny ogród, chcemy także zbudować salę recep-
→
cyjną na dziedzińcu Europeum.
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
5
→Równocześnie rozpoczęliśmy – rewolucyjną z ducha – reorganizację struktury Muzeum
Narodowego w Krakowie, przede wszystkim w obszarze zarządzania zbiorami.
Mając na celu podwyższenie standardów w opiece nad zbiorami i ich ochronie konserwatorskiej, jako pierwsi w Polsce na taką skalę powierzyliśmy pieczę nad prowadzeniem
magazynów zbiorów konserwatorom, pozostawiając opracowywanie naukowe kustoszom. Utworzyliśmy nowe działy, co pozwoli na prowadzenie badań nie według dotychczasowych kategorii – takich jak malarstwo czy rzemiosło, traktowane jako odrębne
dziedziny – a w oparciu o podziały na epoki. Pozwoli to na wymianę doświadczeń
i inspiracji między specjalistami w poszczególnych dziedzinach, którzy dotąd spotykali
się sporadycznie. Postanowiliśmy również mocniej powiązać ze sobą działania konserwatorów i kustoszy, powiązać myślenie technologiczne i teoretyczne o dziele sztuki.
Jak zwykle dużą wagę przywiązywaliśmy w tym czasie do wystaw czasowych, które od
dawna uważane są za specialité de la maison naszego Muzeum. O tym, że zyskaliśmy
szacunek i zaufanie jako ich organizatorzy, doskonale świadczy fakt, że znajdujemy
ważnych partnerów dla tych działań – zarówno w kraju, jak i zagranicą. Wystawę poświęconą Maksymilianowi Gierymskiemu zrealizowaliśmy we współpracy z Muzeum
Narodowym w Warszawie, ale i z siedmioma muzeami światowymi. Na monografii Olgi
Boznańskiej znalazły się obrazy wypożyczone m.in. z Luwru, Musée d’Orsay czy Museo
Nacional del Prado w Madrycie. „Ottomania”, zrealizowana wraz z Palais des Beaux-Arts
w Brukseli (BOZAR) i Kunsthistorisches Museum w Wiedniu, pozwalała zobaczyć
obiekty sprowadzone z 60 ważnych placówek muzealnych! Podobny charakter będzie
miała planowana na rok 2016, z okazji Światowych Dni Młodzieży, wystawa pt. „Maria.
Mater Misericordiae”, o której rozmawiamy z partnerami włoskimi.
Staramy się myśleć o naszych wystawach – opatrywanych naukowymi i popularnymi
wydawnictwami – w sposób nowoczesny, wyznaczany dwoma aksjomatami. Po pierwsze, zależy nam na tym, by konkretnych artystów pokazywać nie jako „samotne wyspy”,
ale w rozlicznych kontekstach, stawiając pytania, co ich inspirowało, w jakim żyli
otoczeniu, jaki był klimat czasów, w których żyli, co przekazali swoim następcom. Po
wtóre, unikamy sztampowego definiowania pojęcia „sztuka”, uważając, że nie ogranicza
się ona wyłącznie do gatunków opisywanych przez klasyczną naukę.
Sztuka ma charakter totalny, międzygatunkowy, jest rodzajem synergii. Nic więc dziwnego, że nasza instytucja – jako jedyna w naszej części Europy – pokazała słynną (i bardzo
spektakularną) wystawę prezentującą dorobek wybitnego reżysera Stanleya Kubricka.
Udało nam się także przedstawić „Przestrzeń Opery”, prezentującą oryginalną, nierzadko wybitną twórczość polskich scenografów XX wieku. Doceniona została również
wystawa pt. „Szuflada Szymborskiej” – w sposób oczywisty związana z literaturą,
podobnie jak wystawy przygotowywane w programie Festiwalu Conrada.
To „multimedialne” myślenie dotyczy zresztą nie tylko wystaw. Stale współpracujemy
z Festiwalem Miłosza, z Festiwalem Conrada, z Capellą Cracoviensis i instytucjami
muzycznymi, a także z Miesiącem Fotografii, Festiwalem Off Camera czy Krakowskim
Festiwalem Filmowym.
RAPORT 2014–2015
6
Istotną rolę odgrywają też miejsca wystaw, dzięki którym ożywiane są nasze Oddziały.
W Europeum, gdzie z zasady prezentujemy jedno, ale wybitne dzieło sztuki, publiczność mogła poznać obrazy Tintoretta, Jordaensa, El Greca, a ostatnio piękną gotycką
Madonnę z Paczółtowic, namalowaną na polskiej łące. Bogaty zbiór starodruków jest
z kolei wykorzystywany przez kustoszy w Pałacyku Czapskich, gdzie przygotowali oni
cykl cennych wystaw historycznych.
Muzeum stara się zachowywać pamięć o swoich darczyńcach, a zbliża się setna rocznica jednego z największych darów – ofiarowanej nam w 1920 roku kolekcji Feliksa
Jasieńskiego. Przywróciliśmy historyczną nazwę Oddziału jemu poświęconego, czyli
Kamienicy Szołayskich, obecnie „im. Feliksa Jasieńskiego”. W roku 2015 otwarliśmy
dwie wystawy z jego zbioru, pod wspólnym tytułem „Niech żyje sztuka!”. Zakrojonym
na lata działaniem, o podstawowym znaczeniu dla historii naszego Muzeum, jest rozpoczęcie edycji korpusu daru Jasieńskiego. Ukazał się pierwszy tom, a zaplanowanych
jest dalszych osiem.
Cieszymy się, że nasza aktywność jest dostrzegana i rozumiana – o czym świadczą rozliczne nagrody przyznawane Muzeum Narodowemu w Krakowie. Wśród nich wymienić
można np. w kategorii „inwestycje”: Sybillę 2013 oraz Grand Prix, czyli nagrodę główną
(nazywaną też Nagrodą wśród nagrodzonych), a w konkursie Sybilla 2014 wyróżnienie
za digitalizację zbiorów. Na uwagę zasługują też dwie prestiżowe nagrody dla dyrektor
MNK: Honorowa Doroczna Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego roku
2014 oraz Laur Krakowa XXI wieku w roku 2015. Na kilka nagród zasłużyła też muzealna
działalność edukacyjna, a „Szuflada Szymborskiej” na ogólnopolską nagrodę „MocArty”
Radia RMF Classic.
Wiele można by także mówić o codziennej, cichej pracy w Muzeum Narodowym.
O działalności naukowej (jesteśmy instytucją badawczą III stopnia), edukacyjnej
(m.in. nowy cykl: „Muzyka w Muzeum”) i promocyjnej (nowa strona internetowa MNK
zbiera liczne pochwały), o konserwacji i zabezpieczeniu zbiorów (mało kto z zewnątrz
zdaje sobie sprawę, jakie znaczenie miała np. dezynsekcja obiektów drewnianych
w Pałacu Biskupa Erazma Ciołka), o wyjściu Muzeum na zewnątrz (Muzeum Forum
przed Gmachem Głównym), o zakupach (staliśmy się właścicielem m.in. wybitnych
obrazów nowożytnych oraz kartonu do fryburskiego witraża Józefa Mehoffera
pt. „Wiara – nadzieja – miłość”).
Najważniejsze jest jednak jedno – nasze myślenie o Muzeum koncentruje się wokół
dwóch słów: „misja” i „wyobraźnia”.
¶
październik 2015
[Na podstawie rozmowy z Dyrektor MNK Zofią Gołubiew opracowała Agnieszka Sabor]
RAPORT 2014–2015
7
Muzeum Narodowe w Krakowie
raport 2014–2015
Oddziały i Galerie MNK
***
Zofia Gołubiew,
Dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie
02
04
Wystawy czasowe
Reakcja na modernizm.
Architektura Adolfa Szyszko Bohusza
10
Maksymilian Gierymski. Dzieła, inspiracje, recepcja 16
Stanley Kubrick
22
Olga Boznańska (1865–1940)
30
Ottomania. Omański Orient w sztuce renesansu
36
Zawsze Młoda! Polska sztuka około 1900
42
Szuflada Szymborskiej
46
Legiony Polskie 1914-1918.
Wystawa w stulecie wybuchu Wielkiej Wojny
i Czynu Niepodległościowego
48
Maurycy Gottlieb. W poszukiwaniu tożsamości
52
El Greco. Ekstaza św. Franciszka
56
W przestrzeni Smoka. Sztuka chińska
ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie
58
Niech żyje sztuka!
64
Cudowna moc sztuki. „Madonna z Paczółtowic”
68
Wszystkie wystawy czasowe
72
Najważniejsze inwestycje
84
Wybrany projekt konserwatorski
88
Wybrane projekty edukacyjne
90
Wybrane projekty promocyjne
94
Wybrane wydawnictwa
98
Organizacja pracy
102
Digitalizacja
106
Nagrody i wyróżnienia
110
Dobroczyńcy
116
Honorowy Patronat Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
Bronisława Komorowskiego / Honorary Patronage of the President
of the Republic of Poland Bronisław Komorowski
WYSTAWA / EXHIBITION
23.10.2013 – 23.02.2014
ARCHITEKTURA
ADOLFA
SZYSZKO-BOHUSZA
organizatorzy: Muzeum Narodowe w Krakowie, Instytut Architektury
główny partner: Archiwum Narodowe w Krakowie
Muzeum
w Krakowie
| Gmach
Główny, al.
3 Maja 1 Cyfrowe
partnerzy:
ZamekNarodowe
Królewski
na Wawelu,
Narodowe
Archiwum
www.instytutarchitektury.org | www.muzeum.krakow.pl
REACTION TO MODERNISM.
ARCHITECTURE OF ADOLF SZYSZKO-BOHUSZ
The National Museum in Krakow | Main Building, al. 3. Maja
OBOK
Fragment ekspozycji pokazujący
projekt Nowego Gmachu Muzeum
Narodowego w Krakowie
ADOLF SZYSZKO-BOHUSZ NALEŻY DO GRONA
TYCH, KTÓRZY ODBUDOWALI PAŃSTWO POLSKIE
PO 1918 ROKU.
W TYM SENSIE OKAZUJE SIĘ SZALENIE AKTUALNY
– JAKO PUNKT ODNIESIENIA
DLA NASZYCH CZASÓW.
To oczywiste, że monografia Adolfa Szyszko-Bohusza – zaproponowana
przez Fundację Instytut Architektury – powinna była zostać przedstawiona
w Krakowie, mieście, w którym spacer śladami tego architekta musiałby
potrwać dobrych kilka godzin i obejmowałby Wawel, Rynek Główny, okolice
Plant Dietlowskich czy Przegorzały. Wystawa była czymś więcej niż podręcznikową prezentacją działalności znanego twórcy, autorzy podjęli się
bowiem głębszej analizy sposobów, za pomocą których ten wybitny architekt, badacz historii architektury i konserwator najważniejszych polskich
zabytków asymilował osiągnięcia modernizmu.
NA PLAKACIE
Nieistniejąca już dziś attyka
gmachu wiedeńskiego Towarzystwa
Ubezpieczeniowego Feniks, który
zbudowano na prestiżowej linii A-B
krakowskiego Rynku. Architektowi
udało się wprowadzić do przestrzeni
historycznej, pozornie „skończonej”,
element emanujący nowoczesnością.
W latach 1931-1932 stanął tu
żelbetonowy, sześciokondygnacyjny
gmach z elewacjami podzielonymi
na trzy strefy oddzielone od siebie
gzymsami, trapezowatymi wykuszami
okiennymi, ekspresjonistyczną attyką
(usuniętą przez Niemców podczas
drugiej wojny światowej).
Rozpętało się piekło. Architektowi
zarzucono „lewactwo”,
a przynajmniej arogancję. W jednym
z pism satyrycznych opublikowano
piosenkę: „Boże zmiłuj się nad
nami / To jest dom pod kominami
/ Wszystkie szare – on czerwony
/ Siądźcie na nim kawki, wrony”.
Autor projektu, będący wszak także
konserwatorem zabytków, twierdził
tymczasem:„Czyż nasz restaurator
nie powinien być przede wzystkim
artystą? Czyż nie powinien dbać o to,
by w restaurowanym gmachu złożyć
na wsze czasy jakąś pamiątkę naszej
kultury i sztuki?”
Sprawę załagodził prezydent
Mościcki, a w miarę upływu lat
budynek wpisał się w pejzaż Rynku
– i to mimo okupacyjnej przebudowy,
która odebrała mu nieco charakteru.
Dziś sprawia, że „największy plac
średniowiecznej Europy” nie wydaje
się wyłącznie skansenem...
Prezentacja, na której znalazły się m.in. fotografie archiwalne (uzupełnione
czasem o współczesne), modele, projekty i rysunki architektoniczne, ukazywała swoistą „oksymoroniczność” architektury absolwenta Imperialnej
Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu i żołnierza Legionów Piłsudskiego,
który raz proponował własne interpretacje klasycyzmu, kiedy indziej eleganckie art déco, by zaryzykować niemal bauhausową awangardę.
* Plakat
towarzyszący
wystawie
projekt:
joanna sowula
Nie chodziło przy tym o ewolucję stylu, zmianę poglądów czy podążanie
za modą. Rzecz w tym, że – jak w nowatorskiej publikacji towarzyszącej
wystawie pisała Dorota Jędruch – architekt potrafił mówić jednocześnie→
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
11
POWYŻEJ
Projekt Zamku Prezydenta RP
w Wiśle
→kilkoma językami. Nic w tym dziwnego: odradzająca się Polska potrzebowała paradoksów. Z jednej
strony ważne było umocowanie nowego państwa
w historii i uprawomocnienie z jej pomocą tożsamości obywateli. Z drugiej, konieczna była
modernizacja i energia nowoczesności. W tym
sensie kuratorzy monografii w MNK udowodnili,
że Szyszko-Bohusz to jeden z najważniejszych kreatorów rodzącego się po 1918 r. obrazu Polski jako
nowoczesnego państwa narodowego.
Tę polifoniczność stylów odkrywaliśmy, śledząc
karierę związanego z Krakowem architekta.
Poznaliśmy jego osiągnięcia jako konserwatora
zabytków – przede wszystkim na wzgórzu wawelskim, gdzie od 1916 roku przez kolejne trzy
dekady kierował odnowieniem zamku. Duże
zainteresowanie zwiedzających budziły kolejne
(niezrealizowane) projekty zagospodarowania
Wawelu – pierwszy powstał w 1917 roku, kolejne
w okresie dwudziestolecia, ostatni – w 1943, kiedy
rezydował tu Hans Frank. Polski architekt marzył,
by gdy tylko skończy się wojna, zniszczyć ślady
okupantów. Na dziedzińcu zewnętrznym chciał
amfiteatru, arkad nawiązujących do krużganków
drugiego piętra renesansowej rezydencji, a nawet
RAPORT 2014–2015
12
nowej „loży królewskiej”... O tym, jak bardzo Szyszko-Bohusz wpłynął na nasze odczuwanie Wawelu, świadczą
też jego zmaterializowane projekty (Brama Herbowa, restauracja komnat i apartamentów rezydencji królewskiej,
a przede wszystkim baldachim nad wejściem do krypty
Józefa Piłsudskiego przy katedrze).
Wystawa pokazała również, w jaki sposób architekt
używał „kostiumu stylowego”. Mogliśmy np. na nowo
rozpoznać jeden z ikonicznych budynków Krakowa –
siedzibę Pocztowej Kasy Oszczędności (w której do niedawna mieścił się Bank PKO BP). Z monumentalnymi
korynckimi półkolumnami, profilowanymi gzymsami,
attyką, a we wnętrzu z halą operacyjną nawiązującą do
rzymskiego Panteonu. Wyobraźnię pobudzały również→
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
13
NA PLANSZACH
Powyżej od lewej:
Dom Towarzystwa Ubezpieczeń
„Feniks” w Krakowie,
Rynek Główny 41, (1928-1932);
u góry – budynek Poczty przy
ul. Śląskiej w Częstochowie
(1925-1926),
poniżej Gimnazjum oraz internat
oo. Paulinów przy ul. Skałecznej
w Krakowie (1935);
od prawej: Dom im. Józefa
Piłsudskiego przy ul. Oleandry
w Krakowie (1935)
→niezrealizowane projekty katedry w Katowicach, przygotowane na niezwykle prestiżowy konkurs (1925), którego
celem było wypracowanie „symbolu potęgi narodu i świadectwa wiekowej kultury”. W swojej koncepcji Szyszko-Bohusz połączył inspiracje mające swe źródło w architekturze barokowych synagog i renesansowych rezydencji.
Wreszcie, poznaliśmy tego architekta jako modernistę,
którego sztandarową realizacją okazał się... Zamek Prezydenta RP w Wiśle, wykorzystujący zarówno nowoczesną,
żelbetonową konstrukcję, jak i piaskowiec imitujący średniowieczne warownie. Do współpracy nad wystrojem
wnętrz zaprosił Szyszko-Bohusz przedstawicieli funkcjonalistycznej awangardy: Andrzeja Pronaszkę i Włodzimierza Padlewskiego. Tak – na skrzyżowaniu tradycji i nowoczesności – rodziła się architektura „państwotwórcza”. ¶
RAPORT 2014–2015
14
OBOK
Model Nowego Gmachu Muzeum
Narodowego w Krakowie. Architekci
projektu: Czesław Boratyński,
Edward Kreisler, Bolesław Schmidt
PONIŻEJ
Projekt Domu im. Józefa
Piłsudskiego w Krakowie
Reakcja na modernizm. Architektura
Adolfa Szyszko-Bohusza
Gmach Główny MNK
23 października 2013 – 23 lutego 2014
„Architekt Piłsudskiego” bezkompromisowo
ingerował w przestrzeń, ale – zafascynowany
historią – pieczołowicie chronił też
zabytki przeszłości.
W Y S TA W Y C Z A S O W E
Kurator: Michał Wiśniewski
Współpraca: Dorota Jędruch, Dorota
Leśniak-Rychlak, Agata Wiśniewska
Aranżacja: Biuro Projektów
Lewicki i Łatak
Koordynacja:
Maria Grzywacz, Izabela Wałek
Wystawie towarzyszył katalog
RAPORT 2014–2015
15
MAKSYMILIAN
GIERYMSKI
Dzieła inspiracje recepcja
The National Museum in Krakow, The Main Building, al. 3 Maja 1
25.04 – 10.08.2014
organizator: Muzeum Narodowe w Krakowie
www.muzeum.krakow.pl
Projekt „Bracia Gierymscy” realizowany przez Muzeum Narodowe w Warszawie
oraz Muzeum Narodowe w Krakowie / The “Gierymski Brothers” project carried
out by the National Museum in Warsaw and the National Museum in Krakow.
proj. Jolanat Barnaś
Muzeum Narodowe w Krakowie
Gmach Główny, al. 3 Maja 1
Maksymilian Gierymski, Patrol powstańczy (fragment), 1872-1873, fot. Piotr Ligier, Muzeum Narodowe w Warszawie
Works Inspiration Reception
NA PLAKACIE
Najbardziej chyba znany obraz
Maksymiliana Gierymskiego –
„Patrol powstańczy”, pokazany
w 1873 r. na Wystawie Powszechnej
w Wiedniu, dziś stanowiący własność
Muzeum Narodowego w Warszawie.
ODSTĄPIONO OD IDEI TYPOWEJ WYSTAWY
MONOGRAFICZNEJ NA RZECZ PREZENTACJI
DZIEŁ MAKSYMILANA GIERYMSKIEGO
NA TLE ŚRODOWISKA MONACHIJSKIEGO,
Z ZAAKCENTOWANIEM ARTYSTYCZNYCH
NASTĘPSTW JEGO TWÓRCZOŚCI
W SZTUCE POLSKIEJ.
Oto wysuszona słońcem, piaszczysta
droga, jakieś mizerne chaszcze.
Chłodne, lekko zachmurzone niebo.
Przestrzeń wyraźnie podzielona
na dwa równoległe pasy. Kilku
zbrojonych jeźdźców wypytuje
wędrownego dziada. Gdzie są
wrogowie? Gdzie niedobitki oddziału,
które uratowały się z przegranej
bitwy? W którym jechać kierunku?
Wzrok widza nie koncentruje się
na uczestnikach sceny, kierując się
dalej, w stronę otwartej przestrzeni
ciągnącej się po horyzont,
zza którego wyłonić się może
niebezpieczeństwo.
W ramach wspólnego projektu Muzeum Narodowego w Krakowie i Muzeum
Narodowego w Warszawie mogliśmy przyjrzeć się bliżej twórczości najsłynniejszego polskiego rodzeństwa artystycznego: Maksymiliana i Aleksandra
Gierymskich. Krakowowi przypadła w udziale prezentacja dzieła starszego
z braci, przedwcześnie zmarłego Maksymiliana.
Narrację wystawy podzielono na siedem części. W „Prologu” zobaczyliśmy
„narodziny artysty”, którego ukształtowała nie tylko nauka w warszawskiej
Klasie Rysunkowej, ale i uczestnictwo w powstaniu styczniowym. Dalej
oglądaliśmy prace odwołujące się do wydarzeń lat 1863–1864. Nie tylko sceny
bitew, patroli i potyczek. Także przedstawienia nieco „grottgerowskie”
w typie – jak choćby „Powrót bez pana”, na którym widzimy posłańca złych
wieści, który zajechał właśnie do jakiegoś zaścianka, by zawiadomić liczną
rodzinę o bohaterskiej śmierci męża i ojca. Zapłakanej wdowie, do której
przytuliły się dzieci, wręcza jego szablę. Ta kobieta będzie bohaterką lat
następnych – od niej zależeć będzie przetrwanie rodziny.
* Plakat
towarzyszący
wystawie
projekt
jolanta barnaś
Dalej droga przez ekspozycję prowadziła nas do Monachium, które w latach
1836–1914 stało się dla Polaków miejscem szczególnym – „Atenami nad
Izarą”. W tutejszym środowisku Gierymski szybko dojrzał artystycznie.→
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
17
POWYŻEJ
Sala „Sceny powstańcze”
NA WYSTAWIE zgromadzono
55 obrazów olejnych, 52 prace
na papierze Maksymiliana
Gierymskiego, a także dzieła
artystów polskich, niemieckich,
francuskich i węgierskich,
m.in. Józefa Brandta,
Adama Chmielowskiego,
Józefa Chełmońskiego, Stanisława
Witkiewicza, Eduarda Schleicha st.,
Ludwiga Hartmanna
i Michaly Munkacsy’iego.
→W jego obrazach dominowały wartości formalne, naczelną
rolę odgrywał nastrój. Charakteryzowało je dążenie do
osiągnięcia przypadkowości, reportażowego ujęcia, a także
dbałość o określenie czasu, położenia geograficznego oraz
warunków klimatycznych. Taki jest np. „Obóz Cyganów I”
(1867–1868, Muzeum Narodowe w Krakowie): syntetycznie
opracowany krajobraz, podzielony na dwa pasy zimnych
różów, błękitów, stłumionych czerwieni i ziemistych brązów.
Scena figuralna harmonijnie wpisuje się w uśpioną naturę.
Czwarta część ekspozycji, nosząca tytuł „Atelier, plener,
fotografia, wspomnienie – praca nad obrazem”, poruszała
najważniejsze zagadnienia estetyczne, formalne i warsztatowe związane z twórczością Maksymiliana Gierymskiego.
Mottem jego postawy, stało się, jak pisała Aleksandra Krypczyk-de Barra, kuratorka krakowskiej prezentacji, „przypisywane Maksymilianowi stwierdzenie, iż »na obrazie, jak
RAPORT 2014–2015
18
POWYŻEJ
IV i V część wystawy
na zegarze, powinna być widoczna godzina«. Przejawem (…)
była skłonność do podejmowania tematów uznawanych za
pospolite – np. związanych ze wsią i małym miasteczkiem.
Towarzyszyło temu dążenie do osiągnięcia przypadkowości,
ujęcia »reportażowego«”. Istotna była także kwestia fotografii, która stanowiła dla malarza medium pomocnicze.
Następna część wystawy przybliżała zwiedzającym pojęcie
„Stimmung” – kluczowe dla zrozumienia twórczości Maksymiliana Gierymskiego. Zainteresowanie tą formułą malarstwa pejzażowego pokazuje dwoisty stosunek artysty do
natury, określany mianem romantycznego realizmu. Podobnie jak inni monachijczycy, Gierymski uległ wtedy fascynacji
nokturnem. W pejzażowych scenach nocnych mógł wyrazić
Nowoczesne,
nieakademickie
malarstwo
Gierymskiego
(zwłaszcza
pejzażowe) stanowi
przełom w dziejach
sztuki polskiej.
To antyteza szkoły,
którą stworzył
Matejko.
swój ambiwalentny stosunek do natury, z jednej strony realistyczny, z drugiej – emocjonalny. Pokazano go obok obrazów
innych malarzy zainteresowanych tym tematem. Epilogiem→
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
19
POWYŻEJ
IV część wystawy: atelier, plener,
fotografia, wspomnienia
To ilustracja skłonności artysty
do podejmowania tematów
powszechnie uważanych za
pospolite, jak też dążenie do
obrazowania „reportażowego”
oraz nowatorstwo w podejściu do
obrazowania natury przejawiające
się m.in. dbałością o określenie
czasu przedstawienia, położenia
geograficznego czy warunków
klimatycznych.
Krakowska wystawa Maksymiliana
Gierymskiego to część większego
projektu badawczego prowadzonego
w Muzeum Narodowym
w Krakowie i finansowanego
przez Narodowe Centrum Nauki.
Na jego zakończenie, w 2017 r.,
planowane jest wydanie przez MNK
pełnego katalogu dzieł wszystkich
Maksymiliana Gierymskiego.
RAPORT 2014–2015
20
→wystawy były kompozycje „zopfowe” (der Zopf po niemiecku
znaczy warkocz albo harcap) – sceny rodzajowe z udziałem
myśliwych odzianych w rokokowe stroje. Tego typu malarstwo cieszyło się dużym powodzeniem wśród zamożnej klienteli. Nie chodziło jednak wyłącznie o finanse: we wszystkich
tych „Wyjazdach na polowanie” czy „Konnych kawalkadach
w brzezince” odbijają się wszelkie cechy stylu Gierymskiego.
W latach 1871–1874 malarz stworzył ok. dwudziestu trzech
takich obrazów. W Krakowie pokazano jedenaście olejów
i dziewięć rysunków. Ale to jeszcze nie koniec. Ważnym
uzupełnieniem ekspozycji stał się „Gabinet dzieł zaginionych”, gdzie za pomocą multimediów przypomniane zostały
obrazy Gierymskiego utracone podczas II wojny światowej –
w wśród nich „Zima w małym miasteczku” ze zbiorów MNK
czy „Wieczornica ukraińska” z kolekcji Muzeum Narodowego
w Warszawie.
¶
Maksymilian Gierymski. Dzieła,
inspiracje, recepcja
Gmach Główny MNK
25 kwietnia – 10 sierpnia 2014
Kurator wystawy:
Aleksandra Krypczyk-de Barra
Koordynator: Anna Sobesto
Aranżacja wystawy i projekt
katalogu: Jolanta Barnaś
Projekt „Twórczość Maksymiliana
Gierymskiego a twórczość polskich
monachijczyków w latach 1867–1900
– badania interdyscyplinarne”,
czas trwania projektu: 48 miesięcy.
Finansowanie projektu: środki
Narodowego Centrum Nauki.
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
21
organizatorzy: Muzeum Narodowe w Krakowie, Domino Film
STANLEY KUBRICK. WIZJONER I DESPOTA,
TWORZĄCY WYKALKULOWANE W KAŻDYM
CALU FILMY, AUTOR KILKUNASTU
WSPANIAŁYCH, KULTOWYCH
I WCIĄŻ UWIELBIANYCH PRZEZ WIDZÓW
FILMÓW. A ZATEM – IDEALNY BOHATER
DLA MONOGRAFICZNEJ WYSTAWY.
W krakowskim Muzeum Narodowym zaaranżowano więc w unikatowy sposób eksponaty zarchiwizowane przez Niemiecki Instytut Filmowy. Było to wydarzenie bez precedensu i przygotowane
z ogromnym rozmachem. Ponad tysiąc obiektów: fragmenty scenografii, kostiumy, dokumenty, listy, fotosy, plakaty, niezliczone rekwizyty, makieta bomby wodorowej z „Doktora Strangelove” (1964),
przednia projekcja z „2001. Odysei kosmicznej” (1968), hotelowy
westybul z „Lśnienia” (1980), karnawałowe maski z „Oczu szeroko
zamkniętych” (1999) i lalki z „Mechanicznej pomarańczy” (1971).
A wszystkie to pokazane w dynamicznej, audiowizualnej scenerii
pełnej ekranów, projektorów, monitorów i dźwięków sączących się
w każdej z sal.
POWYŻEJ
„Magazyn Krakowski Gazety Wyborczej”
w fotograficznym przeglądzie roku 2014
za jedno z najważniejszych i najbardziej
atrakcyjnych dla fotoreporterów wydarzeń tego
roku uznał wizytę w MNK bliźniaczek
Lisy i Louise Burns – na zdjęciu towarzyszą
małym dziewczynkom.
Wszystko zaczęło się na początku XXI wieku, już po śmierci Stanleya Kubricka. We frankfurckim Muzeum Filmu zorganizowano
wystawę dekoracji zaprojektowanych przez Kena Adama, który
u Kubricka pracował na planie „Doktora Strangelove” i „Barry’ego
Lyndona” (1975). Ekspozycja okazała się sukcesem i niemieccy archiwiści zaczęli rozważać pomysł zorganizowania wystawy poświęconej
samemu Kubrickowi. Obiekty z jego rodzinnego domu uzupełnili
o dokumenty należące do Warner Bros. I tak powstało Kubrickowe
inwentorium.
Eksponaty zaczęto łączyć i aranżować, tworząc z nich wystawę: tak
pokazywane były m.in. we Frankfurcie, Gandawie, Berlinie, Paryżu,
Melbourne, Los Angeles i São Paulo. Po Krakowie całość zbiorów pojechała do Toronto, potem do San Francisco. W każdym z tych miast
kuratorzy (w Krakowie Rafał Syska) i projektanci (u nas Tomasz
* Plakat
towarzyszący
wystawie
projekt
matylda
sałajewska
Wójcik i Maja Gralak) otrzymali wolną rękę w doborze obiektów
i sposobu ich ekspozycji, a wystawa krakowska to swoisty labirynt
motywów, pozwalający zwiedzającym zgubić się w Kubrickowskim
świecie. Śmiałków prowadzą trzy – ujęte niechronologicznie –→
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
23
→ścieżki: wojny, technologii i szaleństwa. Oczywiście można z tych dróg
zboczyć, klucząc po ekspozycji i wchodząc na alternatywną ścieżkę zwiedzania, bo w końcu wszystkie wątki przeplatały się w filmach Kubricka
w nadzwyczaj kunsztowny sposób.
SZLAK WOJNY. Na szlak wojny widz wstępuje nieprzypadkowo, bo nawet
debiut fabularny Kubricka, „Strach i pożądanie” (1953), wpisywał się w konwencje kina wojennego. Reżyser niekiedy łączył wojenną opowieść z horrorem (jak w debiucie), innym razem wplatał ją w czarną komedię (jak w „Doktorze Strangelove”), a temat wojny poszerzał o wątek przemocy. Opisywał
wojny antyczne, współczesne i futurystyczne, planował film o Holokauście,
i zawsze stawiał fundamentalne pytanie: czy wojna jest tworem instytucji
(rządów, wojska, generalicji), czy najbardziej wyrafinowaną i cywilizacyjnie
POWYŻEJ
„2001 – Odyseja kosmiczna” –
plakaty, storyboardy, makieta
statku kosmicznego
rozwiniętą ekspresją męskich popędów, które służą do podbojów, dominacji, przemocy i władania otoczeniem?
Zestawienie tych motywów prowadzi do podkreślenia połączeń między
filmami Kubricka – na przykład „Doktora Strangelove” i „Full Metal Jacket”
(1987), które razem tworzą nadzwyczaj logiczny układ zależności występujący we współczesnej machinie wojennej. Głównym obiektem sali poświęconej filmowi „Doktor Strangelove” jest więc wnętrze tzw. war roomu,
ogromnego gabinetu obrad amerykańskiej generalicji, próbującej rozwiązać
problem nuklearnego ataku na ZSRR, a także makieta bomby termonuklearnej zrzuconej na wroga przez współczesnego kowboja – majora Konga.
RAPORT 2014–2015
24
Z kolei wśród eksponatów z „Full Metal Jacket” dostrzeżemy hełm
POWYŻEJ
„Oczy szeroko zamknięte” – maski
i kostiumy z filmu, na monitorze
fragmenty filmu
Jockera i sztandary jednostki szkolącej rekrutów. Porządek zdarzeń
jest więc czytelny: sztab dowódczy (czyli „Doktor Strangelove”) przechodzi w akademię wojskową przygotowującą żołnierzy do walki,
ta zaś zostaje zastąpiona obrazami interwencji zbrojnej w odległym
państwie.
SZLAK TECHNOLOGII. Drugą możliwą ścieżką zwiedzania wystawy
jest kierunek wyznaczony przez ewolucję technologii. Ten wątek jest
ważny z dwóch powodów. Po pierwsze, Stanley Kubrick przykładał
ogromną wagę do nowinek technicznych, efektów specjalnych i nowatorskich rozwiązań inscenizacyjnych. Stale współpracował też
z instytucjami wykorzystującymi nowoczesne technologie (np. NASA),
wprowadził do użycia nietypowe obiektywy i taśmy filmowe, a także
koordynował prace nad tzw. przednią projekcją (w trakcie wystawy
można jej doświadczyć w zrekonstruowanym planie zdjęciowym do
„Świtu człowieka”).
Po drugie, technologia oddziaływała na fabularny i filozoficzny charakter dzieł Kubricka, u którego ewolucja człowieka to stałe doskonalenie
narzędzi służących do podboju i narzucania władzy innym ludziom.
Z tym rodzajem popędu wiąże się przemoc, wojna i alienacja – bo wytworzone przez człowieka maszyny, urządzenia i społeczne instytucje
prowadziły do dehumanizacji i niszczyły indywidualizm jednostki. →
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
25
→
RAPORT 2014–2015
26
INSTALACJA
złożona ze specjalnie
zaprojektowanych na potrzeby
wystawy kapsuł projekcyjnych,
w których można było obejrzeć
najsłynniejsze sceny i fragmenty
z filmów Stanleya Kubricka.
W okrągłym ekspozytorze
prezentowane były urządzenia
operatorskie, kamery i obiektywy,
niejednokrotnie specjalnie
przystosowane do potrzeb
realizacji wizji artystycznych
Kubricka.
Na szczycie ekspozytora
ustawiona została kamera
z filmu „Barry Lyndon".
Geometryczne w kształcie
kapsuły projekcyjne swą
formą nawiązywały do estetyki
jednego z najsłynniejszych dzieł
w kinematografii światowej
„2001. Odyseja kosmiczna", której
zapowiedzią była górująca nad
tą częścią wystawy gigantyczna
panorama kosmosu – kadr
arcydzieła Kubricka.
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
27
→
POWYŻEJ
„Doktor Strangelove” – makieta
bomby z planu filmu
OBOK
„Odyseja kosmiczna” – fragment
ekspozytora poświęconego filmowi
→W ścieżkę technologii wprowadził widza ciemny prostokąt wrót, wykrojonych z ogromnego ekranu przedstawiającego kosmos z „2001. Odysei
kosmicznej” – jeden z najbardziej efektownych fragmentów wystawy.
Labiryntowe przejścia kierują od ekspozycji obiektywów i urządzeń
technicznych przez makiety statków kosmicznych aż po pustynny krajobraz „Świtu człowieka”. W nim pojawia się czarny monolit, makieta
centryfugi (we wnętrzu której zbudowano scenografię statku kosmicznego), skafander astronauty, strój małpoluda, gwiezdne dziecko i – na
końcu – korytarz świetlny, swoiste wrota do wszechświata, które pozwoliły głównemu bohaterowi „Odysei…” doświadczyć w przyspieszonym
tempie dziejów kosmosu, naszej planety i w konsekwencji również
samego siebie.
ŚCIEŻKA SZALEŃSTWA. Ostatni szlak tematyczny wystawy nie jest tak
linearny jak pozostałe dwa, pozwala jednak powiązać z sobą cztery filmy,
które najsilniej eksponują motyw szaleństwa. W ten sposób, na zasadzie
diagonalnych połączeń w przestrzeni, zestawione są: „Lolita” (1960),
„Mechaniczna pomarańcza”, „Lśnienie” i „Oczy szeroko zamknięte”.
Zwiedzający może do nich dotrzeć, jak to zwykle z szaleństwem bywa,
zaglądając w rogi i zaułki wystawy. Tam odnajdzie: destrukcyjną namiętność profesora Humberta Humberta, pierwotną agresję Alexa
DeLarge’a, obłęd Jacka Torrance’a i zazdrość Billa Harforda. Szaleństwo
– jakkolwiek byłoby ono fenomenem destrukcyjnym i niszczycielskim –
stanowiło w filmach Kubricka przejaw indywidualizmu jednostki, było
ekspresją człowieka niepoddanego presji kultury i instytucji.
Dlatego w sali „Mechanicznej pomarańczy” wszystko stało się wygięte,
jak krzesła i kanapy w kształcie dziwacznie upozowanych kobiet, dy-
RAPORT 2014–2015
28
namicznie przekrzywiony manekin ze strojem Alexa i zmultiplikowane przez odbicia w lustrach przedmioty związane ze
POWYŻEJ
„Mechaniczna pomarańcza” –
oryginalny stolik ze sceny w barze
światem przemocy. W przestrzeni „Lśnienia” można było obejrzeć kompilacje przerażających wizji Danny’ego, rekonstrukcję
hotelu Overlook i model labiryntu, który ostatecznie uwięził
Jacka. Nie zabrakło też stroju bliźniaczek, siekier i sweterka
Danny’ego z rysunkiem rakiety Apollo. Ciemny i wąski korytarz przeprowadza z jasności „Lśnienia” w mrok „Oczu szeroko
zamkniętych”, których zagadkowość intensyfikują oryginalne
maski karnawałowe należące do uczestników sekretnej orgii
nowojorskiej socjety.
Po opuszczeniu tej sali zwiedzającemu pozostaje już tylko ekspozycja finalna: oryginalne klapsy z kilku jego filmów, a także statuetka Oscara za efekty specjalne do „2001. Odysei kosmicznej”.
Niezwykłe, że ten geniusz filmowej reżyserii nigdy nie otrzymał
Stanley Kubrick
Gmach Główny MNK,
4 maja 2014 – 14 września 2014
Kurator wystawy w MNK:
dr hab. Rafał Syska
Aranżacja:
dr hab. Tomasz Wójcik
Identyfikacja wizualna:
Matylda Sałajewska
Koordynator:
Barbara Woźniak
Pierwotna koncepcja wystawy:
Hans-Peter Reichmann,
Tim Heptner (Deutsches
Filmmuseum, Frankfurt
nad Menem)
nagrody Akademii w tej właśnie kategorii. Nie dla nagród kręci
się jednak filmy, tylko dla widzów, którzy tę wystawę odwiedzili
tłumnie.
¶
[Rafał Syska, kurator wystawy „stanley kubrick”]
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
29
organizatorzy: Muzeum Narodowe w Krakowie we współpracy z Muzeum Narodowym w Warszawie I wsparcie: Musée d’Orsay
OBOK
Dyrektor MNK Zofia Gołubiew
podczas otwarcia wystawy
NA PLAKACIE
O „Dziewczynce z chryzantemami” (1894)
William Ritter pisał na łamach
paryskiej „Gazette des Beaux-Arts”:
„...stworzyła ona [Boznańska]
właśnie w portrecie małej
dziewczynki o dziwnych, niepokojących
oczach, jakby kroplach atramentu,
które zdają się wylewać na chorobliwie
bladą twarz, współczesny ideał postaci
Maeterlincka. (...)Melizanda ma sześć
lat i urodziła się w arystokratycznej
rodzinie w jakimś wielkim współczesnym
mieście – taka wydaje się przerażająca
dziewczynka, tak jasna i biała, że budzi
dreszcz”.
Ten opis dziś wydaje się nieco
emfatyczny. Jednak wiele mówi
o jednym z najbardziej znanych obrazów
polskiej malarki. Delikatne dłonie
modelki, jakby bezwiednie trzymające
bukiet, rozszerzone, niewinne oczy
wpatrujące się intensywnie w widza,
zdradzają niepokój. Artystka odrzuciła
dotychczasowy sposób przedstawiania
dzieci – w wytwornych strojach,
wnętrzach albo wśród pejzażu.
Ważniejszy staje się świat wewnętrzny.
NA ROCZNICOWEJ PREZENTACJI
OLGI BOZNAŃSKIEJ ZNALAZŁO SIĘ 175 JEJ PRAC
ORAZ 20 DZIEŁ INNYCH TWÓRCÓW.
WŚRÓD NICH ARCYMISTRZÓW SPROWADZONYCH
MIĘDZY INNYMI Z LUWRU CZY MUSÉE D'ORSAY.
Powodów, dla których to właśnie Muzeum Narodowe w Krakowie wydawało
się szczególnie predestynowe do przygotowania dużego projektu związanego z Olgą Boznańską, jest przynajmniej kilka. Po pierwsze, działająca
w Bawarii i Francji artystka pochodziła z Krakowa, z którym do końca
Modelka stoi na tle neutralnego muru,
którego częścią jest jej cień. W pierwszej
chwili obraz sprawia wrażenie niemal
monochromatycznego, utrzymanego
w różnych odcieniach szarości. Dopiero
po chwili dostrzegamy gęste, kasztanowe
włosy, intensywną biel kwiatów. Okazuje
się, że obraz jest intensywną grą barw,
kładzionych mocnymi pociągnięciami
pędzla, dopłniających się, przenikających
– a czasem zupełnie autonomicznych.
Odkrywamy w Boznańskiej wybitną
kolorystkę.
Nic zatem dziwnego, że „Dziewczynka
z chryzantemami”, znajdująca się na
stałe w zbiorach MNK, jest znakiem
rozpoznaczym wystawy.
życia była związana. Po drugie, nasza instytucja zakupiła jej obraz, „Portret
Paula Nauena”, już w roku 1896 – kiedy Boznańska miała 30 lat. Po trzecie,
gdy zmarła, tutaj właśnie przywieziono jej spuściznę z paryskiej pracowni.
Wreszcie, w 1960 r. MNK przygotowało największą – aż do teraz – wystawę
monograficzną malarki.
* Plakat
towarzyszący
wystawie
projekt
matylda
sałajewska
Podwójny jubileusz, 150-lecie urodzin i 75-lecie śmierci Boznańskiej
(1865-1940), stał się pretekstem, by pokazać jej twórczość w nowych kontekstach. Zazwyczaj widzimy w malarce empatyczną i uważną twórczynię→
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
31
POWYŻEJ
Wystawa podzielona była na kilka
bloków tematycznych. Na zdjęciu
fragment poświęcony portretom
– z widocznym w centralnym
miejscu „Portretem Henryka
Sienkiewicza”, ze zbiorów Muzeum
Narodowego w Krakowie.
→psychologizujących, często melancholijnych portretów. Wyobrażenie to zostało na wystawie uzupełnione
o martwe natury i pejzaże (do tych ostatnich miała stosunek szczególny: „Pejzaż jest stasznie trudny. Krajobrazu
nie można posadzić na kanapie i kazać mu przychodzić
kilkanaście razy do pracowni”.
Wśród portretów wyodrębniono dwa szczególne ich
rodzaje: podobizny dzieci i autoportrety. Te pierwsze
sytuują Boznańską wobec innych artystów zajmujących
się tym tematem. Zdaje się, że – choć sama nie miała dzieci
– doskonale się z nimi dogadywała. Może w kilkunastolatkach dostrzegała coś, co trudno zauważyć każdej matce...
ich dorosłość. Tu wspomnieć warto np. „Dziewczynkę
z białą chusteczką” (1890-1893, obraz wypożyczony na
wystawę z kolekcji prywatnej). Jednocześnie w scenach
macierzyństwa malarka umiała oddać intymność relacji
matka – dziecko (pokazano m.in. „Portret Julii z Kwileckich Pugetowej z synem Jackiem” ze zbiorów MNK).
Z kolei oglądając kolejne autoportrety malarki (uzupełnione o fotografie i pozostałe po niej pamiątki), mogliśmy
zdać sobie sprawę, jak bezwzględnie obserwowała samą
siebie, starzejącą się, coraz bardziej zapatrzoną w przeszłość, a jednocześnie silną i samoświadomą.
RAPORT 2014–2015
32
→
Udowodniliśmy, że artystka nie była zamkniętą
w pracowni samotnicą, ale silną osobowością
– świadomą swoich celów, możliwości i osiągnięć.
W Y S TA W Y C Z A S O W E
POWYŻEJ
Najwdzięczniejszym
tematem malarskim
podejmowanym przez Olgę
Boznańską były portrety
dzieci. Na wystawie
obok tego najbardziej
znanego - „Dziewczynki
z chryzantemami”
można było zobaczyć
inne, mniej znane, ale
równie poruszające widza
konterfekty małych modeli.
RAPORT 2014–2015
33
→Celem wystawy było udowodnienie, że artystka kojarzona zazwyczaj ze
spokojną, stonowaną kolorystyką potrafiła używać barw intensywnych,
czasem bardzo odważnie. Bujność kolorystycznej wyobraźni objawia się
w martwych naturach („Maki w szklanym wazonie”, ok. 1898 r., wypożyczony z kolekcji prywatnej). I – co mniej oczywiste: w portretach. Na
znajdującej się w zbiorach MNK podobiźnie Zofii Sokołowskiej zwraca
uwagę kontrastująca ciemnoczerwona wstążka wpięta w brązowoczarne
włosy – i zaciśnięte usta w tym samym, krwistym kolorze. Dlatego właśnie
na wystawie znalazła się również „Klinika obrazów”, prezentacja ukazująca
na wybranych przykładach, jak krakowscy konserwatorzy w ciągu ostatnich
15 lat przywrócili dawną świetność 105 obrazom Olgi Boznańskiej znaj-
RAPORT 2014–2015
34
POWYŻEJ
„Klinika obrazów”
dującym się w zbiorach MNK. To dzięki nim odkrywaliśmy
pierwotne walory kolorystyczne jej malarstwa.
I jeszcze jeden aspekt wystawy, być może najważniejszy, bo
wyprowadzający ją poza klasyczną monografię. Autorom
scenariusza zależało na tym, by przedstawić Boznańską
w kontekście innych twórców – jej współczesnych oraz
wcześniejszych. Znaleźli się wśród nich Polacy (Anna Bilińska, Mela Muter, Eugeniusz Zak, Józef Pankiewicz, Jacek
Malczewski), ale nie tylko. Jak w obszernym katalogu pisała
Ewa Bobrowska, „artystka nie tylko sama malowała. ale oglądała malarstwo innych, szukała w nim inspiracji, prowadziła
dialogi, a nawet konwersacje. Stąd obecność na wystawie
zbyt rzadko goszczących w polskich salach muzealnych dzieł
Diego Velázqueza, Édouarda Maneta, Jamesa Whistlera,
Eugène'a Carrière'a, Édouarda Vuillarda, Henriego Fantin-Latoura, Berthe Morisot czy Marie Bracquemond. Są one tutaj
nie po to, by reprezentować bogate kolekcje zagranicznych
muzeów. Przyjeżdżają dla Boznańskiej”.
Olga Boznańska
Gmach Główny MNK
25 października 2014
– 1 lutego 2015
Kuratorzy: dr Ewa Bobrowska,
Urszula Kozakowska-Zaucha (MNK)
Koordynator: Beata Foremna
Aranżacja plastyczna: Anna Wisz,
Magdalena Skórzewska
Koncepcja merytoryczna
prezentacji konserwatorskiej
„Klinika obrazów”: Janusz Czop
Projekt katalogu:
Matylda Sałajewska
Last but not least zaznaczyć trzeba, że krakowska wystawa
była kolejnym (po „podwójnej” wystawie braci Gierymskich)
udanym przedsięwzięciem realizowanym we współpracy
z Muzeum Narodowym w Warszawie, gdzie pokazano ją
26 lutego – 2 maja 2015 r.
¶
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
35
organizatorzy: Muzeum Narodowe w Krakowie, BOZAR – Centre for Fine Arts w Brukseli
wsparcie: Program Kultura Unii Europejskiej, Królestwo Belgii i Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
FASCYNACJA OSMAŃSKIM ORIENTEM
ŁĄCZYŁA KIEDYŚ EUROPĘ.
W MNK OBRAZY BELLINIEGO, DÜRERA,
MEMLINGA CZY TYCJANA POKAZANO OBOK
PORTRETU STEFANA BATOREGO I WĘGIERSKICH
TARCZ HUSARSKICH.
150 dzieł mistrzów renesansu z ponad 60 instytucji z całego świata można
było po raz pierwszy obejrzeć w Krakowie. Gentile Bellini, Hans Memling,
Tycjan, Jacopo Tintoretto, Paolo Veronese to zaledwie kilka nazwisk
twórców, których dzieła można było oglądać przez trzy miesiące na wystawie „Ottomania. Osmański Orient w sztuce renesansu”.
„Ottomania” to przedsięwzięcie z pewnością wyjątkowe. Wystawa stanowiła
efekt 3 lat prac prowadzonych w ramach międzynarodowego projektu
„Osmanie i Europejczycy: refleksje na temat pięciu wieków stosunków
kulturalnych” podjętego wspólnie z brukselskim Palais des Beaux-Arts –
BOZAR, gdzie wystawa miała swoją pierwszą odsłonę w lutym 2015 r. pod
tytułem „The Sultan’s World” („Świat sułtana”). „Ottomania” i „The Sultan’s
World” to największe, a zarazem najbardziej skomplikowane przedsięwzięcie wystawiennicze, jakie Muzeum Narodowe w Krakowie realizowało. Do
tej pory żadne Muzeum w Polsce nie miało możliwości sprowadzenia tylu
* Plakat
towarzyszący
wystawie
projekt:
karolina
grzywnowicz,
jakub rudziński
dzieł z tak licznych instytucji, należących do najważniejszych kolekcji światowych: Kunsthistorishes Museum w Wiedniu, Albertina, Stara Pinakoteka
OBOK I POWYŻEJ
Na wernisażu wystawy
NA PLAKACIE
Sułtan Bajezyd I Błyskawica
(panujący w latach 1389-1402)
z portretu Paolo Veronese
– jedna z kilku podobizn
władców osmańskich tego
malarza pokazanych w MNK.
Na stałe – w monachijskich
zbiorach Bayerische
Staatsgemäldesammlungen.
To władca, który najpierw shołdował
Słowian bałkańskich, potem
próbował zdobyć Konstantynopol,
wreszcie dostał się do niewoli
militarnego konkurenta z Azji
Środkowej – Timura Kulawego,
w której zmarł.
Na obrazie werończyka widzimy
Bajezyda u szczytu władzy: snuje
plany, dowodzi, wygrywa. Właśnie
odwrócił do widza głowę i patrzy
przez ramię silnym, zdecydowanym
spojrzeniem. Dostrzegamy też cechy
charakterystyczne dla włoskiego
malarza: dynamikę i zamiłowanie
do ornamentu. Brązowo-rudo-złoty
płaszcz ma wyraźną, błyszczącą
fakturę. Ale uwagę zwraca mała
perła przy uchu sułtana – jakby
zminiaturyzowane odbicie białego
turbanu. Jest w tym przedstawieniu
siła, ale i odrobina kokieterii.
w Monachium, Galeria Uffizi we Florencji, National Gallery w Londynie,
British Museum, Metropolitan Museum w Nowym Jorku – by wymienić
jedynie te najbardziej rozpoznawalne. A użyczone dzieła to w większości→
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
37
POWYŻEJ
Dyrektor MNK,
Zofia Gołubiew,
otwiera wystawę „Ottomania”
→unikaty, stanowiące do dzisiaj najważniejsze wizualne świadectwo kulturalnej wymiany pomiędzy Europą a Turcją osmańską w wiekach XV i XVI.
Ale „Ottomania” to przede wszystkim fascynująca opowieść, którą wystawa
zilustrowała tymi wspaniałymi dziełami. Historia w nich zawarta jest tym
bardziej fascynująca, że nikt do tej pory nie mówił i nie pisał o stosunkach
pomiędzy Europą oraz Rzeczypospolitą a Turcją w taki właśnie sposób,
ukazując ich zupełnie odmienne oblicze niż to, które utarło się w stereotypowym wyobrażeniu! Każde z ukazanych na wystawie dzieł miało oprócz
swojej warstwy artystycznej, także własną historię, która budowała bogatą
narrację, opowiadającą o tym, jaki wizerunek w sztuce renesansu pozostawiło po sobie Imperium Osmańskie, w tym szczególnym momencie historii
świata, gdy te dwa rozkwitające światy zetknęły się ze sobą po raz pierwszy.
Wystawa prowadziła widza przez siedem rozdziałów, z których pierwszy
mówił o wojnach wywołanych ekspansją Imperium Osmańskiego. Były to
RAPORT 2014–2015
38
POWYŻEJ
Tiziano Vecellio zwany Tycjanem,
Portret sułtanki Roksolany,
ok. 1545-1555 (fragment),
Sarasota, The John and Mable Ringling
Museum of Art
OBOK
Łącznik między częściami wystawy
podróżujący artyści
i portret sułtana
z pewnością wydarzenia traumatyczne, o czym świadczyły także dzieła
artystów, wyrażające strach i obawę przed nowym, nieznanym do tej pory
w Europie zagrożeniem, płynącym ze strony Turcji. Upadek Konstantynopola w roku 1453, bitwa pod Mohaczem (1526), oblężenie Wiednia (1529)
odcisnęły na sztuce renesansowej wyraźne piętno. Efekty tego można było
oglądać w kolejnym rozdziale „Polemika wizualna”, gdzie w zgromadzonych arcydziełach autorstwa m.in. Albrechta Dürera można było odnaleźć
odbicie tej zagrażającej Cesarstwu Niemieckiemu i Europie ekspansji.
Lecz kolejne rozdziały wystawy ukazały zupełnie odmienne oblicze tych
trudnych relacji.
Fascynacja i zachwyt sztuką Orientu towarzyszy Europie nie od dziś. Czy
za jej początek można uznać okres renesansu? Dzięki swojej olbrzymiej
różnorodności, obfitującej w zarówno w malarskie i graficzne dzieła sztuki,
jak i liczne przedmioty rzemiosła artystycznego – medale, zegary, kobierce,
tkaniny liturgiczne czy elementy uzbrojenia – wystawa „Ottomania” odkryła→
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
39
POWYŻEJ
Paradny hełm z obojczykiem
Mediolan, ok. 1585-1590
Madryt, Patrimonio Nacional, Real
Armeria, Palacio Real de Madrid
To, co odróżnia ten hełm od
typowego hełmu bojowego
używanego w Europie pod
koniec XVI w., to wysoki dzwon
przechodzący w szpic, element obcy
w uzbrojeniu europejskim, ale często
spotykany w szyszakach wschodnich.
OBOK
Willem de Pannemaker (1512-1581),
„Zdobycie twierdzy La Goletta”
z serii „Epizody z wyprawy cesarza
Karola V na Tunis”
Mechelen, Stedelijk Musea Mechelen
Monumentalna tapiseria przedstawia
widzianą z lotu ptaka bitwę
o twierdzę La Goletta strzegącej
wejścia do Zatoki Tunetańskiej.
WŚRÓD 150 PRAC pokazanych
na wystawie znalazły się także
dzieła pochodzące z najbardziej
prestiżowych instytucji muzealnych,
m.in. z kolekcji Kunsthistorisches
Museum i Galerii Albertina
w Wiedniu, British Museum oraz
National Gallery w Londynie,
Galerii Uffizi we Florencji, Starej
Pinakoteki w Monachium czy
Palacio Real w Madrycie.
RAPORT 2014–2015
40
Osmanowie stają się elementem
popkultury, o czym świadczy
popularność tureckiego serialu
historycznego pt. „Wspaniałe
stulecie”.
Tycjanowski portret Roksolanki
w MNK nadaje tej fascynacji
poważniejszy wymiar.
→przed widzami zupełnie inny i powszechnie nieznany wizerunek Imperium
Osmańskiego i renesansowej Europy. Podróżujący do Konstantynopola, na
dwór sułtański wybitni przedstawiciele sztuki włoskiej, kupcy sprowadzający orientalne towary znad Bosforu, dyplomaci podróżujący do odległego
imperium zaczęli przywozić do Europy odmienny wizerunek tej obcej i innej
kultury, zaszczepiając prawdziwą fascynację turecką egzotyką wśród Europejczyków. Świadczą o tym portrety władców tureckich wykonane ręką
Veronesego czy Tycjana, liczne przedstawienia strojów tureckich w malarstwie o tematyce biblijnej, szaty liturgiczne wykonane z tkanin tureckich,
a w Rzeczypospolitej adaptacja mody tureckiej i uzbrojenia, które w wieku
XVII w postaci kontusza, żupana i husarskiego rynsztunku zyskały miano
„narodowych”.
¶
Ottomania. Osmański Orient
w sztuce renesansu
Gmach Główny MNK
26 czerwca – 27 września 2015
Kurator: Michał Dziewulski
Współkuratorzy: Robert Born,
Guido Messling
Koordynacja: Aleksandra Kłaput,
Beata Foremna
Aranżacja: Anna Wisz
Koordynator projektu
„Ottomans and Europeans”:
Lidia Kozieł-Siudut
Projekt katalogu: Ellen Debucquoy,
Luc Derycke, Ruud Ruttens, Stijn
Verdonck, Jeroen Wille
Projekt przewodnika: Karolina
Grzywnowicz, Jakub Rudziński
[Michał Dziewulski, kurator wystawy „ottomania. osmański orient
w sztuce renesansu”]
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
41
ZAPRASZAMY DO ZMODERNI ZOWANEGO ODDZIAŁU
MUZ EUM NARODOWEGO W KRAKOWIE –
KAMIENICY SZOŁAYSK ICH, PL. SZCZEPAŃSKI 9
(KSIĘGARNIA, KAWIARNIA, PUNKT INFORMACJI MNK)
VISIT THE SZOŁAYSKI HOUSE – A MODERNISED BRANCH OF THE NATIONAL
MUSEUM IN KRAKOW AT PL. SZCZEPAŃSKI 9
(FACILITIES NOW INCLUDE A BOOKSHOP, A CAFE AND AN INFORMATION OFFICE)
W W W. M UZ EU M . K R A KOW. P L
Mecenas Muzeum Narodowego w Krakowie
organizator:
Muzeum NarodoweSponsorzy
w Krakowie
Patron of the National Museum in Krakow
Sponsors
Partner
Honorowy patron medialny
Honorary Media Patron
Patroni medialni
Media Patrons
Jako motyw przewodni wykorzystano przetworzony plakat Teodora Axentowicza II Wystawa Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”, 1898, wł. Muzeum Narodowe w Krakowie The main motif is a modified poster by Teodor Axentowicz for the 2nd Exhibition of the Polish Artists Society “Art”, 1898, property of the National Museum in Krakow
26.09.2012 – 12.01.2014
POWYŻEJ
Przed Kamienicą Szołayskich
dyrektor Zofia Gołubiew
otwiera wystawę
NA PRZEŁOMIE XIX I XX WIEKU KRAKÓW
PRZEŻYWAŁ OKRES PRAWDZIWEJ ARTYSTYCZNO-INTELEKTUALNEJ ERUPCJI. CO WYNIKA Z TEGO
DLA NASZYCH CZASÓW?
Jeden z internautów nazwał tę wystawę „najbardziej polską z możliwych”,
idealną, by pokazać ją zaprzyjaźnionemu cudzoziemcowi. Nic dziwnego:
przecież opowiadała o najbardziej spektakularnym okresie w dziejach
sztuki polskiej – używając do tego najgłośniejszych nazwisk: Pankiewicza, Mehoffera, Wojtkiewicza, Wyczółkowskiego, Malczewskiego, Weissa,
Laszczki...
NA PLAKACIE
Wystawę „Zawsze Młoda!” firmował
jeden z najbardziej znanych (obok
pastelowej „Rudej”) kobiecych
wizerunków Teodora Axentowicza –
litografia towarzysząca II wystawie
współtworzonego przez tego artystę
Towarzystwa Artystów Polskich
„Sztuka” (1898), wykonana
w krakowskim zakładzie
litograficznym Aureliusza
Pruszyńskiego.
W dodatku miejsce, w którym się znalazła, wpisane jest w szczególny kontekst przestrzenny. Kamienica Szołajskich przywołuje bowiem na myśl
Feliksa „Mangghę” Jasieńskiego, znakomitego kolekcjonera sztuki przełomu XIX i XX wieku, który marzył, by jego zbiory pokazać właśnie przy
placu Szczepańskim w Krakowie, oraz Stanisława Wyspiańskiego – a tu
mieściło się kiedyś poświęcone mu muzeum.
W dodatku po sąsiedzku znajdują się dwa ikoniczne dla krakowskiej secesji
* Plakat
towarzyszący
wystawie
projekt:
pracownia
graficzna
teren prywatny
budynki: Pałac Sztuki, wzniesiony w latach 1898-1901 według projektu
Franciszka Mączyńskiego, i Stary Teatr, gruntownie przebudowany w latach
1903-1906. Nic dziwnego, że autorzy scenariusza wystawy postanowili
wpisać sztukę powstałą około 1900 roku w wielorakie – społeczne, polityczne, a nawet gospodarcze – konteksty ówczesnego Krakowa.
→
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
43
POWYŻEJ
Na uczestników warsztatów czeka
przygotowana przez edukatorów
specjalna ścieżka zwiedzania
w czasie. Dzięki takiej formie
aktywności uczestnicy odkrywają
świat sztuki.
→W jego atmosferę wprowadzała swoista galeria postaci: autoportrety
i portrety osób, które stanowiły o wyjątkowości niewielkiego miasta na
rubieżach monarchii habsburskiej. Niektóre – jak choćby „Autoportret
z maskami” Wojciecha Weissa czy „Autoportret w białym stroju” Jacka
Malczewskiego – to stały element polskiego „muzeum wyobraźni”. Inne,
nieco mniej znane – jak pastelowy portret Boligłowy z Krzesławic autorstwa Leona Wyczółkowskiego – nie tylko wiele mówią o mentalności
epoki, ale potwierdzają wysoką „średnią” jakość twórczości tamtego
Czesław Miłosz
w „Traktacie
poetyckim” twierdził,
że nie w Złotym
Wieku szukać należy
naszych początków.
„Nam raczej przyjąć
i uznać za swoje /
Wąsik z pomadą,
melonik na bakier
/ I tombakowej
brzękanie dewizki”.
czasu.
Kolejny segment wystawy opowiadał o skali intelektualno-artystycznego
fermentu, który zaczął rozsadzać mieszczańsko-urzędniczo-wojskowe,
niedawno jeszcze dość zapyziałe miasto forteczne. Parodie, karykatury,
pastisze odnosiły się do życia kawiarnianego, teatralnego, akademickiego... Zobaczyliśmy Helenę Sulimę w roli Racheli z „Wesela” sportretowaną przez Karola Frycza, „Sewera i Wyczóła jako faunów” Jacka
Malczewskiego, „Szalony kabaret” Kazimierza Sichulskiego...
By już za chwilę przyjrzeć się drugiej stronie ówczesnego Krakowa,
który jako „Polski Piemont”, oaza narodowej tożsamości, przeobrażał się w mit. Na obrazach młodopolan Wisła, Planty, Wawel, kościoły
i klasztory wchodziły do jakiejś nadrzeczywistej sfery, pełnej sekretów
i niedomówień. Zarazem miasto w pewien sposób zbliżało się do równie
tajemniczej natury: Tatr, ukraińskich czarnoziemów czy Huculszczyzny, które coeraz częściej okazywały się nowym celem podróży artystycznych...
RAPORT 2014–2015
44
„A kiedy będziesz moją żoną, /
Niechaj ci oczy jasno płoną /
i patrzą w pustkę tam daleko
/ gdzie się czcze dymy z ziemi
rodzą / i jak upiory gdzieś
się wleką / i jak umarli w nią
odchodzą...” – pisał Kazimierz
Przerwa-Tetmajer, autor
najbardziej znanych w naszym
kraju erotyków. I tak jak on
wykreował młodopolski ideał
„wiecznej kobiecości” w poezji,
tak w sztukach pięknych uczynił
to TEODOR AXENTOWICZ.
Stąd droga prowadziła wprost do ówczesnych „Fantazmatów, lęków,
nadziei”, do świata południc z „Pocałunku wśród maków” Wojciecha
Weissa, do „Derwida” z obrazu Jacka Malczewskiego, odwołującego się
do „Lili Wenedy” Słowackiego, do groteskowych postaci z prac Witolda
Wojtkiewicza, do „Króla Olch” wyrzeźbionego przez Wacława Szyma-
Ten urodzony
w siedmiogrodzkim Braszowie
polski Ormianin, profesor
Akademii Sztuk Pięknych
w Krakowie, był zafascynowany
malarstwem Botticellego
i Tycjana. Być może w obrazach
tego pierwszego pierwszego
docenił rude, miedziane, złote
włosy, niesfornymi kaskadami
okalające jasną twarz kobiety.
Czy u drugiego dostrzegł
rozerotyzowaną, wyzywającą,
władczą leniwość pozy, która
sprawia, że modelka zdaje się
nieobecna duchem
– przypominającą aurę, którą
buduje wokół siebie Tycjanowska
„Wenus z Urbino”?
nowskiego.
Dalej – jak w „Weselu” Wyspiańskiego – spotkały się na wystawie dwa
odległe od siebie środowiska: to, które bywało w młodopolskich salonach, i to, które zamieszkiwało podkrakowskie Bronowice i huculskie
wsie w dorzeczu górnego Prutu. O tym, jak bardzo pierwsze z nich
kreowało obraz drugiego, świadczyły nie tylko barwne, energetyczne
obrazy Kazimierza Sichulskiego (z tryptykiem „Niedziela Palmowa”),
Zawsze Młoda!
Polska sztuka około 1900
ale i inspirowane ludowością przykłady sztuki użytkowej.
Kamienica Szołajskich
im. Feliksa Jasieńskiego
26 września 2012
– 4 stycznia 2015
Myliłby się jednak ten, kto uznałby, że – ze względu na emblematycz-
Kurator: Krystyna Kulig-Janarek
ność pokazanych obiektów – wystawa była realizacją hasła: „Znacie to?
Koordynator: Bogusław Ruśnica
Zobaczcie więc jeszcze raz!”. Wprost przeciwnie, prezentacja stawiała
pytanie o aktualność sztuki młodopolskiej. Dyrektor Zofia Gołubiew
pisała we wstępie do katalogu: „Był to rodzaj eksplozji spowodowanej
buntem młodych przeciwko zastanej sytuacji – artystycznej, obyczajowej, politycznej – taki ówczesny »ruch oburzonych«. Ruch ten był silny
Aranżacja: Pracownia Teren
Prywatny – Anna Maria Bojarowicz,
Marcin Przybyłko,
Sławomir Pankiewicz
Projekt katalogu: Anna Bojarowicz,
Anna Grzywa, Marcin Przybyłko
jakością artystycznych dokonań swoich twórców (…). Ich »zbuntowana«
nowa sztuka stała się z czasem swego rodzaju otwarciem dla przyszłych
awangardowych ruchów artystycznych – czy także dla dzisiejszej młodej
sztuki?”.
¶
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
45
organizatorzy: Muzeum Narodowe w Krakowie i Fundacja Wisławy Szymborskiej
Wisława Szymborska uważała szufladę za jeden z najważniejszych wynalazków ludzkości – porównywalny
z krzesiwem czy kołem.
Dostrzegała wielość możliwości, które daje ten przedmiot, skrywający pamiątki, tajemnice i opowieści. „Szufladą” nazywano także mieszkanie noblistki – nie tylko
ze względu na jego niewielki rozmiar, ale i charakter.
Organizatorzy krakowskiej wystawy postanowili uczynić
z mebla klucz do wyobraźni poetyckiej poetki.
Ekspozycję tworzyły meble z jej salonu, fragment domowego
księgozbioru oraz zaprojektowana przez nią komoda
POWYŻEJ
Dyrektor MNK Zofia Gołubiew
oprowadza gości po ekspozycji
Szuflada Szymborskiej
Kamienica Szołayskich
im. Feliksa Jasieńskiego
wystawa czynna od 1 lutego 2012
Zespół kuratorski: Zofia Gołubiew,
Olga Jaros, Sebastian Kudas,
Sławomir Pankiewicz, Michał
Rusinek, Teren Prywatny
(Anna Bojarowicz, Anna Grzywa,
Marcin Przybyłko)
Koordynator: Olga Jaros
Aranżacja plastyczna: Sławomir
Pankiewicz, Teren Prywatny
z 36 szufladami. Można było obejrzeć rękopisy, kolaże
i przedmioty z kolekcji „kuriozów". Na ścianach znalazły się
fotografie poetki i elementy wystroju mieszkania. Pojawił
* Plakat
towarzyszący
wystawie
projekt:
pracownia
graficzna
teren prywatny
się też telefon, w którym – po uruchomieniu – można było
usłyszeć głos noblistki czytającej wiersze.
¶
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
47
organizator: Muzeum Narodowe w Krakowie we współpracy z Wojewodą Małopolskim
wsparcie finansowe: Kancelaria PRM, Urząd Marszałkowski, CNT
OBOK
Prezydent RP Bronisław
Komorowski w towarzystwie
kuratora wystawy Piotra Wilkosza
w galerii portretów legionistów
NA PLAKACIE
Rajfałowa to wieś na zachodniej
Ukrainie w dawnym województwie
stanisławowskim, usytuowana
malowniczo w paśmie Gorganów.
W XIX wieku osada rozwinęła się za
sprawą licznych tartaków i rodzącej
się turystyki górskiej.
O LEGIONACH MÓWIONO, ŻE TO NAJLEPIEJ
WYKSZTAŁCONA ARMIA ŚWIATA.
WŚRÓD ŻOŁNIERZY TEJ EGALITARYSTYCZNEJ
Z DUCHA ARMII BYLI RÓWNIEŻ ARTYŚCI.
„Muzeum Narodowe w Krakowie ma szczególny powód do przygotowania
wystawy poświęconej Legionom Polskim, gdyż jego Gmach Główny stanął
na miejscu, skąd o świcie 6 sierpnia 1914 roku wymaszerowała I Kompania
Kadrowa. Drużyny Strzeleckie zbierały się wówczas w prowizorycznych budynkach wzniesionych w 1912 roku na czas »Wystawy architektury i wnętrz
w otoczeniu ogrodowym« (…). Dwadzieścia lat po wymarszu I Kompanii,
w 1934 roku, prezydent Rzeczypospolitej Ignacy Mościcki uroczyście
położył kamień węgielny pod budowę Nowego Gmachu Muzeum – jako
Do podręczników historii weszła
w nocy z 23 na 24 stycznia, kiedy
rozegrała się tu – wspominana
na obrazie chorążego Stanisława
Janowskiego (męża Gabrieli
Zapolskiej) – bitwa między
Rosjanami a II Brygadą Legionów,
zwaną „Żelazną”. Najpierw dwa
bataliony piechoty rosyjskiej
z 71. Dywizji Strzelców zaatakowały
około 1800 legionistów. Nacierający
w pierwszym rzucie mieli
rozładowane karabiny, by strzałami
nie zaalarmować Polaków. Choć
ci nie dali się zaskoczyć, Rosjanie
wdarli się do wsi. Podczas
konrataku, którym dowodził
kapitan Henryk Minkiewicz, doszło
do zaciętej walki wręcz. Oddziały
rosyjskie wycofały się, a nad
ranem dostały pod ostrzał baterii
górskiej. W nocnym boju poległo
najprawdopodobniej 5 legionistów,
16 zostało rannych, a 20 zaginęło.
Straty po stronie rosyjskiej wyniosły
około 100 żołnierzy.
»Pomnika Wolności Narodu«...” – przypominała Zofia Gołubiew, otwierając w 100. rocznicę wymarszu z Oleandrów wystawę pt. „Legiony Polskie
1914 – 1918”.
Prezentację podzielono na dwie części. Pierwsza opowiadała o przebiegu
i charakterze tragicznego konfliktu militarnego. Poza modelami samolotów,
miniaturą haubicy 305 milimetrów, maskami gazowymi, czy łuską spod
Verdun (przerobioną przez anonimowego artystę na wazon), uwagę widza
przykuwał Atlas Wielkiej Wielkiej Wojny (w wersji oryginalnej i cyfrowej),
na który złożyły się mapy wydawane co tydzień przez Niemców. Zaznaczano
na nich przebieg linii frontu, miejsca bitew i nalotów... Na jednej z kart,
pochodzącej z 1917 roku, przedstawiono granice kadłubowego państwa
* Plakat
towarzyszący
wystawie
projekt:
piotr kułas
polskiego, o którym myśleli Niemcy.
Wprowadzeniem do części poświęconej Polakom była słynna „Nike
Legionów” Jacka Malczewskiego z leżącym u jej stóp martwym żołnierzem→
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
49
PO LEWEJ I PRAWEJ
W czasie trwania wystawy
„Legiony Polskie 1914 –
1918” został przygotowany
specjalny warsztat „Jedzie,
jedzie na kasztance, Konik
muzealny w szarży przez
historię” w ramach cyklu
„Konik Muzealny” – zajęć
przeznaczonych dla rodzin
z dziećmi.
Muzeum Narodowe
w Krakowie
ma największą
kolekcję pamiątek
legionowych: ponad
500 rysunków
i 2 tys. odznaczeń,
orderów, odznak.
Część z nich to dar
Naczelnego Komitetu
Narodowego
z 1920 roku.
RAPORT 2014–2015
50
→ w szarym mundurze. Słynny symbolista popierał działania Józefa Piłsudskiego,
wielu innych artystów wstąpiło do tworzonej przez niego armii. Na wystawie
znalazły się więc prace legionistów, m.in. Leopolda Gottlieba, Jana Rembowskiego, Stanisława Janowskiego, Leona Czechowskiego, Henryka Kunzeka,
Karola Maszkowskiego, Zygmunta Rozwadowskiego czy Wincentego Wodzinowskiego.
Część z nich to portrety kolegów – towarzyszy broni, część – niemal reporterskie zapiski z życia frontowego... Artyści zajmowali się również
Legiony Polskie 1914 – 1918.
Wystawa w stulecie
wybuchu Wielkiej Wojny
i Czynu Niepodległościowego
Gmach Główny MNK
6 sierpnia 2014 – 30 września 2015
Kurator: Piotr Wilkosz
Koordynator: Bogusław Ruśnica
Aranżacja plastyczna:
Rafał Bartkowicz
Projekt przewodnika: Piotr Kułas
projektowaniem: na wystawie mogliśmy zobaczyć rysunki z propozycjami
umundurowania dla ułanów (Stefan Filipkiewicz), a także odznak pamiątkowych i okolicznościowych (Antoni Procajłowicz). Miały stać się swoistą
przeciwwagą dla opasek austriackiego landszturmu, których nie chcieli nosić
legioniści, uważający się za żołnierzy polskich.
Na finał pokazano celne karykatury Kazimierza Tytusa Kostynowicza, który
w Polsce Odrodzonej stanie się cenionym we Lwowie scenografem i ilustratorem
książek dla dzieci. O pracach tych mówił na łamach „Gazety Wyborczej” kurator
wystawy Piotr Wilkosz: „Temat śmierci Legioniści potrafili przedstawić, oswoić
i śmiać się. W XIX wieku podczas walk narodowowyzwoleńczych karykatura nie
istniała, podczas I wojny światowej wyrosła z pełną siłą”.
¶
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
51
Wystawa zorganizowana
we współpracy
z Muzeum Sztuki w Łodzi
Ilustracja | Illustration: Ahaswer | Ahasuerus, ok. | ca 1876, Muzeum Narodowe w Krakowie | The National Museum in Krakow
Projekt graficzny | Design and layout: Elżbieta Szurpicka
The exhibition organised
in cooperation with
the Muzeum Sztuki in Łódź
Kamienica Szołayskich im. Feliksa Jasieńskiego
Oddział Muzeum Narodowego w Krakowie
The Feliks Jasieński Szołayski House
A Branch of the National Museum in Kraków
pl. Szczepański 9
13.02 – 02.05.2015
Maurycy
Gottlieb
w poszukiwaniu tożsamości
organizatorzy: Muzeum Narodowe w Krakowie i Muzeum Sztuki w Łodzi
Mecenas Muzeum Narodowego w Krakowie:
The Main Sponsor of the National Museum in Krakow:
Sponsor Kamienicy Szołayskich:
Sponsor of the Szołayski House:
Honorowy Patronat Medialny:
Honorary Media Patron:
Patroni medialni:
Media Patrons:
| in search of identiTY
NA PLAKACIE zapowiadającym
wystawę znalazł się autoportret
Maurycego Gottlieba z 1876 roku,
na stałe znajdujący się
w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku
w Sukiennicach. Artysta przedstawił
sam siebie jako Ahaswera.
Kultura kojarzy to imię
z dwiema postaciami: królem
perskim, który za sprawą swojej
żydowskiej żony Estery, obdarzył
jej współplemieńców licznymi
przywilejami i dobrodziejstwami,
o czym przypomina jedno
z najradośniejszych świąt judaizmu
– Purim. Drugi Ahaswer pojawił
się w XIII-wiecznych legendach
chrześcijańskich jako skazany
na tułaczkę aż do końca świata
Żyd Wieczny Tułacz.
MALARSTWO MAURYCEGO GOTTLIEBA, MIERZĄCE
SIĘ Z JEGO PODWÓJNĄ POLSKO-ŻYDOWSKĄ
TOŻSAMOŚCIĄ WYDAJE SIĘ DZIŚ – W CZASACH
ODKRYWANIA WIELOKULTUROWEJ HISTORII
NASZEGO KRAJU – SZCZEGÓLNIE AKTUALNA.
Wystawa poświęcona Maurycemu Gottliebowi, zorganizowana przez
Muzeum Sztuki w Łodzi we współpracy z Muzeum Narodowym w Krakowie, była pierwszą od przeszło ćwierćwiecza prezentacją twórczości tego
wybitnego, przedwcześnie zmarłego malarza. Jak we wstępie do katalogu
towarzyszącego wystawie pisali dyrektorzy instytucji, które ją zorganizowały, Jarosław Suchan i Zofia Gołubiew, „twórczość tej rangi zasługuje nie
tylko na to, by ją nieustannie przypominać, ale także by ją wciąż na nowo
poddawać reinterpretacji i, lokując w coraz to odmiennych kontekstach,
ożywiać zawarte w niej sensy. Nieprzypadkowo to właśnie łódzkie i krakowskie muzea podjęły się tego zadania. Łódź to wszak historycznie jeden z najważniejszych ośrodków nowoczesnej kultury żydowskiej; kultury, na której
znaczenie dla naszego dziedzictwa Muzeum Sztuki stara się wskazywać od
kilku lat. Kraków zaś jest miejscem, w którym Maurycy Gottlieb studiował
To bardzo wieloznaczny, tajemniczy
obraz. Widzimy na nim niezwykle
przystojnego, młodego mężczyznę
o semickich rysach i nieobecnym
spojrzeniu, pogrążonego
w melancholii.
W kategoriach intelektualnych
widzimy dzieło odważnie
przełamujące granice gatunkowe
– bo przecież można je zaliczyć
zarówno do malarstwa religijnego,
jak i historycznego czy portretowego.
Zauważymy, że kategorie
zastosowane zostały w odniesieniu
do mniejszości narodowej i religijnej.
Warto jednak zobaczyć ten obraz
przez pryzmat biografii artysty, jego
prywatnej psychomachii, dylematów
polsko-żydowskiej tożsamości. Kim
Gottlieb czuł się bardziej? Żydem
Wiecznym Tułaczem, tęskniącym
za domem, którego nigdy nie
odnajdzie? Czy dziedzicem tradycji
wielokulturowych, reprezentowanych
przez perskiego męża żydowskiej
królowej?
i w którym spędził ostatnie miesiące swego życia. To także miasto mocno
związane z tradycją Matejkowską, której nadzwyczaj oryginalnym rozwinięciem jest sztuka bohatera wystawy. Co więcej, właśnie w krakowskim
Muzeum, z racji jego statusu, w szczególny sposób zdaje się wybrzmiewać
kwestia manifestowania się narodowej tożsamości w sztuce – kwestia
centralna przecież dla twórczości Maurycego Gottlieba.
* Plakat
towarzyszący
wystawie
projekt:
elżbieta szurpicka
Urodzony w galicyjskim Drohobyczu artysta dojrzewał w szczególnym dla
świata żydowskiego momencie. Część przedstawicieli tej społeczności
pozostawała wierna ortodoksyjnej tradycji, część dążyła do modernizacji. Byli tacy, którzy asymilowali się do kultury języka niemieckiego,→
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
53
→i tacy, którzy wybierali polskość.
Niektórzy przyjmowali chrzest
(często najpierw w kościele protestanckim, a dopiero potem katolickim). Szybko budził się do życia
syjonizm. Młody Gottlieb stanął
wobec wyboru – wyboru, którego
nie chciał dokonywać. Chciał być
artystą w równej mierze polskim
i żydowskim.
Tymczasem z obydwu stron spotkała go niechęć. W środowiskach żydowskich tamtych czasów nadal żywy był religijny zakaz przedstawiania istot
żywych (artyści żydowscy urodzeni 20 lat później nie borykali się już z tym
problemem, śmiało uczestniczyli w awangardach – Gottlieb był na tym
polu prekursorem). Jednocześnie Jan Matejko, ukochany nauczyciel drohobyczanina, był zadeklarowanym antysemitą, a komentatorzy twórczości
młodego Żyda nie raz pozwalali sobie na uwagę, że byłby znacznie lepszym
malarzem, gdyby... przeszedł na katolicyzm.
Zmaganie się z tymi siłami, próba połączenia w spójną całość dwóch identyfikacji, stanowi podstawową oś malarstwa Gottlieba. Stała się też osią
pokazanej w Łodzi i Krakowie wystawy. Mogliśmy na niej docenić Gottlieba
jako artystę zakochanego w polskiej historii i literaturze, autora takich prac
RAPORT 2014–2015
54
Dojrzałość, wirtuozeria twórczości zmarłego
w wieku 23 lat malarza każe postawić pytane,
jak potoczyłaby się dalej jego artystyczna droga.
jak „Posłowie cesarscy przed królem Janem III Sobieskim” czy „Scenę do
ballady »Czaty« Adama Mickiewicza”. Odkrywaliśmy, jak głęboko przywiązany był do swojej tradycji rodzinnej, o czym świadczy choćby tylko
„Pisarz Tory” (olej na tekturze, Muzeum Narodowe we Wrocławiu) czy „Ślub
żydowski” (olej na płótnie, Muzeum Izraela w Jerozolimie).
Najważniejsze obrazy Gottlieba skoncentrowane są jednak na styku obydwu
rzeczywistości (na ich spotkaniu i zderzeniu zarazem). Tak interpretowane
bywają dzieła, których głównym bohaterem jest Chrystus: „nauczający
w Kafarnaum” i „przed Sądem”. Za każdym razem artysta przedstawił go
jako bogobojnego, praktykującego Żyda. Przedstawił także sam siebie – jako
jednego z zasłuchanych w Jego słowach. Czy możliwa jest taka asymilacja,
która pozwoli zachować to, co własne i odrębne? Czy pozostawanie na
granicy dwóch kultur zawsze okupione jest cierpieniem, a przynajmniej
melancholią? Czy uniwersalizm sztuki rzeczywiście pozwala przełamać
bariery? Może jest wręcz przeciwnie: sztuka jeszcze bardziej oddziela od
innych?
Twórczość Gottlieba – operująca wątkami biblijnymi, historycznymi i literackimi – ma w gruncie rzeczy bardzo osobisty, wręcz intymny wymiar. ¶
W Y S TA W Y C Z A S O W E
Maurycy Gottlieb.
W poszukiwaniu tożsamości
Kamienica Szołayskich im. Feliksa
Jasieńskiego
13 lutego – 3 maja 2015
Kurator: Monika Milanowska
(Muzeum Sztuki w Łodzi)
Opieka merytoryczna: Aleksandra
Krypczyk-de Barra (Muzeum
Narodowe w Krakowie)
Koordynator: Grażyna Kulawik
Aranżacja: Elżbieta Szurpicka
RAPORT 2014–2015
55
Ekstaza św. Franciszka
The Ecstasy of St Francis
11.02 – 22.03.2015
POKAZ W MUZEUM NARODOWYM W KRAKOWIE
EUROPEUM – OŚRODEK KULTURY EUROPEJSKIEJ
PRESENTATION AT THE NATIONAL MUSEUM IN KRAKOW
EUROPEUM – CENTRE FOR EUROPEAN CULTURE
KRAKÓW, PL. SIKORSKIEGO 6
POKAZ POD HONOROWYM PATRONATEM KARDYNAŁA STANISŁAWA DZIWISZA / PRESENTATION UNDER THE HONORARY PATRONAGE OF CARDINAL STANISŁAW DZIWISZ
ILUSTRACJA / ILLUSTRATION: EL GRECO, EKSTAZA ŚW. FRANCISZKA / THE ECSTASY OF ST FRANCIS, OK. / CA 1575; OLEJ, PŁÓTNO / OIL ON CANVAS; MUZEUM DICEZJALNE W SIEDLCACH / THE DIOCESAN MUSEUM IN SIEDLCE (FOT. / PHOTO BY A. RING, L. SANDZEWICZ); PROJEKT GRAFICZNY / GRAPHIC DESIGN: ZBIGNIEW PROKOP – CREATOR S.C.
OR
TOR
OR
SERS
SP
OR
TOR
CO OR
SERS
organizatorzy: Muzeum Narodowe w Krakowie, Muzeum Dziecezjalne w Siedlcach
współorganizatorzy: Miasto Siedlce, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
Mecenas Muzeum Narodowego w Krakowie
Sponsor Ośrodka Kultury Europejskiej EUROPEUM
Partner Ośrodka Kultury Europejskiej EUROPEUM
The patron of the National Museum in Krakow
The sponsor of the EUROPEUM Centre for European Culture
The partner of the EUROPEUM Centre for European Culture
P TRO
ME
ME
P RT ERS
NA PLAKACIE
Jak pisze ks. dr Robert Mirończuk,
dyrektor Muzeum Diecezjalnego
w Siedlcach, „płótno przedstawia
św. Franciszka w ekstazie będącej
wynikiem stygmatyzacji, której
właśnie doświadczył, stąd krwawiące
rany na dłoniach i lewym boku.
(…) Wyraźnie widoczna faktura,
szybkie i grube pociągnięcia pędzla
czy wyjątkowa, chłodna paleta
przemawiają za niepowtarzalnym
kunsztem Mistrza z Toledo”.
Pierwsza wzmianka o tym obrazie
pochodzi z roku 1927: wtedy właśnie
ks. Stanisław Szepietowski, znawca
sztuki, zakupił go warszawskim
antykwariacie Michała Ryka dla
swego kuzyna ks. Franciszka
Dąbrowskiego, który poszukiwał
ciekawego obrazu swego patrona.
W ten sposób „Ekstaza” znalazła
się w Kosowie Lackim, niewielkim
miasteczku we wschodniej części
województwa mazowieckiego, de
facto już na Podlasiu.
PREZENTACJA OBRAZU POJEDYNCZEGO
I MISTRZOWSKIEGO POZWALA SKUPIĆ SIĘ
NA NIM, WEJŚĆ GŁĘBOKO W JEGO FORMY,
TREŚCI I ZNACZENIA. POZWALA NA WYCISZENIE
I KONTEMPLACJĘ.
Po pokazie obrazów Tintoretta i Joardensa Ośrodek Kultury Europejskiej
EUROPEUM zaproponował zwiedzającym zapoznanie się z pracą kolejnego
arcymistrza – El Greca, wpisując się tym samym w jubileusz czterechsetlecia śmierci artysty. „Ekstaza św. Franciszka” (1575), stanowiąca skarb
Muzeum Diecezjalnego w Siedlcach, to jedyny obraz grecko-hiszpańskiego
malarza w naszym kraju. Zaliczana też jest – obok „Damy z gronostajem”
Leonarda i „Pejzażu z miłosiernym Samarytaninem” – do najcenniejszych
dzieł w polskich zbiorach.
Fascynująca (ale i pouczająca) wydaje się historia „polskiego” El Greca.
W 1964 roku na Podlasie przyjechały Izabella Galicka i Hanna Sygietyńska
z Instytutu Sztuki PAN – z zadaniem inwentaryzacji miejscowych zabytków.
Przez przypadek w domu proboszcza w Kosowie Lackim zauważyły płótno
– zniszczone, ciemne, z rozdartym rogiem. Dowiedziały się, że przez jakiś
czas leżało na dzwonnicy, wśród przedmiotów przeznaczonych do spalenia.
Na szczęście ksiądz uznał, że nie wypada niszczyć obrazu przedstawiającego
św. Franciszka i przeniósł go do mieszkania. Historyczki sztuki rozpoczęły
śledztwo dotyczące atrybucji przedstawienia. W 1966 roku środowisko
naukowe rozpaliła przygotowana przez nie publikacja – badaczki postawiły
bowiem tezę, że „Ekstaza” jest dziełem samego El Greca. Twierdzenie to
* Plakat
towarzyszący
wystawie
projekt:
zbigniew prokop
- creator s.c.
El Greco. Ekstaza św. Franciszka
Ośrodek Kultury Europejskiej
EUROPEUM
10 lutego – 22 marca 2015
Kurator: Janusz Wałek
Koordynator: Magdalena Jabłońska
Aranżacja: Luiza Berdak
spotkało się z niedowierzeniem i krytyką, dopiero w 1974 roku potwierdziły
ją wyniki badań konserwatorskich, podczas których odkryto sygnaturę:
Dominikos Theotokopulos, czyli El Greco.
¶
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
57
W
przestrzeni
Smoka
Sztuka chińska w zbiorach
Muzeum Narodowego w Krakowie
In the Realm of the Dragon
Chinese Art in the Collections of
the National Museum in Krakow
20.02-5.07
2015
Muzeum Narodowe
w Krakowie
Gmach Główny, al. 3 Maja 1
www.muzeum.krakow.pl
organizator: Muzeum Narodowe w Krakowie
Mecenas Muzeum Narodowego w Krakowie
Patron of the National Museum in Krakow
Honorowy patron medialny
Honorary Media Patron
Patroni medialni
Media Patrons
PRZESTRZEŃ JEST JEDNĄ Z PODSTAWOWYCH KATEGORII OPISU ŚWIATA.
PORZĄDKUJE JEGO POSTRZEGANIE ZARÓWNO NA POZIOMIE REALNYM,
JAK I W SFERZE WYOBRAŹNI, MITÓW I PODAŃ.
Świat, do którego wprowadzała wystawa sztuki chińskiej – przestrzeń
mitycznego Smoka – to metaforycznie ujęta, licząca kilka tysiącleci tradycja i kultura Państwa Środka. Przedstawiona została za pośrednictwem
precyzyjnie wybranych muzealiów z kolekcji własnej MNK. Tworzyły one
opowieść, która w kilku różnych odsłonach ukazywała świat wyrafinowanej
estetyki, głębokiej symboliki i powagi filozoficznej Chin.
Kolekcja sztuki chińskiej w MNK budowana była od początku XX wieku,
a zapoczątkowały ją przekazy od ponad 30 darczyńców oraz nabytki własne
Muzeum. Dziś liczy ona około 3000 obiektów, z których ponad 400 wybrano
i przygotowano do wystawy pod kątem konserwatorskim, a także opracowano w kontekście prezentowanych idei.
W swej różnorodności zbiór odzwierciedla znawstwo i zamiłowania po* Plakat
towarzyszący
wystawie
projekt:
pracownia
graficzna teren
prywatny
(marcin
przybyłko,
anna grzywa)
szczególnych jej ofiarodawców. Jednak najważniejsza rola w tworzeniu
zwartej, jednorodnej myśli kolekcjonerskiej przypada wybitnemu Polakowi,
rektorowi UJ, uczonemu, premierowi RP – profesorowi Julianowi Ignacemu
Nowakowi. Jego dar z 1946 roku wzbogacił kolekcję o znakomite przykłady
POWYŻEJ
Rozbudowany program imprez towarzyszących wystawie „W przestrzeni Smoka. Sztuka chińska
w zbiorach Muzeum Narodowego
w Krakowie” oparty był w dużym
stopniu na współpracy z Instytutem
Konfucjusza w Krakowie, a także na
współpracującym z nim Centrum
Chińskich Sztuk Walki Choy Lee Fut
Polska, którego krakowski oddział
przygotował także barwny „Taniec
Smoka i Lwów”.
NA PLAKACIE
Wierzono, że Smok może zmieniać
sylwetkę, pojawiać się i znikać.
Jeden z tradycyjnych chińskich
opisów podkreśla, że ciało Smoka
nawiązuje do cech dziewięciu
realnych zwierząt: głowa jak
u wielbłąda, rogi podobne do
jelenich, oczy - królika, uszy byka,
szyja węża, brzuch żaby, łuski jak
u szlachetnego karpia, a łapy,
przypominające tygrysie, uzbrojone
są w pazury jak u jastrzębia.
ceramiki dokumentującej rozwój myśli technicznej i estetycznej od czasów
dynastii Han (206 p.n.e. – 220 n.e.) po ostatnie lata panowania ostatniego
cesarza z mandżurskiej dynastii Qing (1644–1911).
→
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
59
POWYŻEJ
W prezentowanym ujęciu
architektura wystawy odsłania
kulisowo omawiane przestrzenie
– sacrum, ceramiki, malarstwa,
a także ubiorów.
→Twórcy wystawy skoncentrowali się na pojęciu przestrzeni – zarówno tej mitycznej, którą włada tytułowy
Smok, jak i kulturowej, literackiej, estetycznej i filozoficznej. Prezentowane w szerokim kontekście chińskich
symboli i mitów dzieła mówiły o przestrzeni w sztuce,
przestrzeni sacrum, a także o przestrzeni wokół kluczowej w kulturze chińskiej postaci uczonego literata
– erudyty. Stanowiły również ilustrację wielkiej różnorodności społecznej i etnicznej Chin.
Oś kompozycyjną wystawy stanowiła ceramika, która
wyznaczała chronologię ekspozycji. Prezentowane były
znakomite przykłady technologicznych i estetycznych
osiągnięć wytwórców chińskich. Wyjątkowość spotkania z wieloma obiektami polegała na zaskakującej nawet
dziś aktualności kształtów i wzorów stworzonych np.
w okresie Song, a więc około XII–XIV wieku. Zwiedzający
wystawę wielokrotnie podkreślali współczesny wygląd
kilkusetletnich czarek służących do picia celebrowanego
w Chinach napoju, jakim była herbata.
RAPORT 2014–2015
60
POWYŻEJ
Ceramika z czasów panowania
dynastii ostatniego cesarza
mandżurskiej dynastii Qing.
Skojarzenia ze współczesnym światem designu były
uzasadnione również w kontekście ubiorów. Szaty, które
zachwycały wyrafinowaną kompozycją z jednoczesną
odwagą kolorystyczną, stanowią od wielu lat inspirację
dla największych projektantów w świecie mody.
Urokowi tych szat ulegali również polscy artyści i kolekcjonerzy. Nawiązując do imponującej szaty smoczej, która
skupiała na sobie uwagę zwiedzających, warto przypo-
Ceramika w tym okresie
nawiązywała do tradycji
najcenniejszych osiągnięć
technologicznych, wprowadzając
jednocześnie nowe typy dekoracji
i kolorów, jak na przykład te,
które zyskały wielką popularność
w Europie – szkliwo płomieniste
flambé czy glazura w kolorze „byczej
krwi” – sang de boeuf.
mnieć, że właśnie w tej szacie sportretowany został przez
Leona Wyczółkowskiego wyjątkowy darczyńca Muzeum
Narodowego w Krakowie – Feliks „Manggha” Jasieński.
Jemu zawdzięczaliśmy na wystawie m.in. ekspozycję
spódnic qun, ukazujących rozbudowany świat symboliki, motywów pomyślności, a także wysokiego kunsztu
dekorację haftowaną. Wśród cennej kolekcji emblematów
urzędniczych pojawił się eksponowany po raz pierwszy
emblemat mandaryński buzi z wizerunkiem żurawia
osadzonego na połyskującym zielonym odcieniem tle
haftowanym pawimi piórami.
→
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
61
→Wystawa ukazywała różne aspekty przestrzeni w sztuce i kulturze
Chin, wykorzystując Smoka jako główny motyw o wielu znaczeniach. Smok, jako patron rozmaitych dziedzin, nawiązuje do bogatej
mitologii, legend i podań, poszerza pojęcie przestrzeni o wymiar
ontologiczny, transcendentalny, czasem po prostu baśniowy.
Po ekspozycji i zbiorach chińskich prowadził bogato ilustrowany
i szczegółowo opracowany katalog wystawy.
Wydarzenie adresowane było do szerokiego grona zwiedzających.
Wysoki poziom artystyczny dzieł satysfakcjonował koneserów zafascynowanych sztuką i tradycją Chin. Trwające kilka lat merytoryczne opracowanie kuratorskie, jak i działalność konserwatorską,
POWYŻEJ
Wystawę otwierała przestrzeń
poświęcona pismu i kaligrafii.
Zadbano o to, by na
zaaranżowanym stole kaligrafa-erudyty znalazły się Cztery Skarby
Uczonego: pędzel, tusz, kamień do
rozcierania tuszu
i podłoże malarskie, jakim w tym
przypadku był papier.
RAPORT 2014–2015
62
wielokrotnie doceniali zwiedzający, również goście z Chin, podkreślając walory estetyczne i poznawcze. Na wystawie prowadzony był
dialog również z tymi widzami, dla których Chiny to kraj i kultura
nadal odległe, ale pragnęli przełamać pojęcie „egzotyki” i poznać
tradycję opartą na klasycznych wzorach kontynentalnych Chin. ¶
[Beata Romanowicz, kurator wystawy „w przestrzeni smoka.
sztuka chińska w zbiorach muzeum narodowego krakowie”]
POWYŻEJ
Buddha Amitabha. Epoka
Qing, XVII w. brąz, złocenie,
częściowo polichromowany.
W kręgu kultury Chin
funkcjonują trzy zasadnicze
systemy filozoficzne:
konfucjanizm, taoizm i buddyzm.
Do powagi buddyzmu –
wielkiego systemu filozoficznoreligijnego nawiązywała
część poświęcona sacrum.
Zilustrowana była cennymi
przykładami figur ukazujących
majestat Buddy, a także
bodhisattwów – bytów celowo
wstrzymujących się przed
osiągnięciem stanu nirwany, by
pomagać ludziom w wyzwoleniu
się z kręgu cierpień. Kolekcja
kamieniorytów z portretami
historycznych uczniów
Pierwszego Buddy, Siddarthy
Gautamy, przybliżała technikę
estampażu w najlepszym
wydaniu XIX-wiecznych
wizerunków.
Na wystawie znalazło się
400 spośród 3 tysięcy
chińskich zabytków
znajdujących się w MNK.
Najstarsze pochodzą
z epoki Han
(206 p.n.e. – 220 n.e.),
najmłodsze – z czasów
dynastii Qing
(1644 – 1911).
W Y S TA W Y C Z A S O W E
W przestrzeni Smoka.
Sztuka chińska w zbiorach
Muzeum Narodowego w Krakowie
Gmach Główny MNK
20 lutego – 5 lipca 2015
Partner wystawy: Instytut
Konfucjusza. Centrum Języka
i Kultury Chińskiej Uniwersytetu
Jagiellońskiego
Kuratorki: Beata Pacana,
Beata Romanowicz
Koordynator: Grażyna Kulawik
Aranżacja i projekt katalogu:
„Teren Prywatny” – Anna Grzywa,
Marcin Przybyłko oraz Sławomir
Pankiewicz
RAPORT 2014–2015
63
NIECH
ZYJE
SZTUKA!
Kolekcja
Feliksa Jasieńskiego
ong
Liv
ART!
Feliks Jasieński’s
Collection
ilustracja / illustration:
Pierre Bonnard, Mała praczka / Washergirl (fragment), 1896,
Muzeum Narodowe w Krakowie / The National Museum in Krakow;
Pracownia Fotograficzna Muzeum Narodowego w Krakowie /
The Photographic Studio of the National Museum in Krakow
Grafika francuska
od impresjonizmu
do art nouveau
French Prints from
Impressionism
to Art Nouveau
13.06.2015 – 03.01.2016
Kamienica Szołayskich im. Feliksa Jasieńskiego
Oddział Muzeum Narodowego w Krakowie
The Feliks Jasieński Szołayski House
A Branch of the National Museum in Krakow
pl. Szczepański 9
mnk.pl/en
organizatorzy: Muzeum Narodowe w Krakowie
Mecenas
Muzeum
Narodowego
w Krakowie /
Main Sponsor
of the National
Museum
in Krakow
Sponsor Kamienicy
Szołayskich / Sponsor
of the Szołayski House
Sponsor wystawy /
Sponsor of the
exhibition
Patroni medialni / Media partners
Wielka wystawa
w Kamienicy Szołayskich
im. Feliksa Jasieńskiego,
Oddziale Muzeum
Narodowego w Krakowie
– to pierwsza odsłona
prezentacji ogromnej
kolekcji dzieł
Feliksa Jasieńskiego
W roku 2015 minęło 95 lat od przekazania Muzeum Narodowemu w Krakowie bezcennej, liczącej blisko 15 tys. obiektów kolekcji dzieł Feliksa Jasieńskiego. Akt darowizny podpisał sam kolekcjoner 11 marca 1920 roku. MNK
uczciło tę rocznicę, organizując dwie wystawy objęte wspólnym nadtytułem
„Niech żyje sztuka! Kolekcja Feliksa Jasieńskiego”. Hasło nawiązuje do
wiersza Kazimierza Przerwy-Tetmajera „Evviva l’arte!”, który był nieformalnym hymnem krakowskiej bohemy przełomu XIX i XX wieku, środowiska,
które kochał i otaczał opieką Feliks Jasieński. Odnosi się także do inskrypcji
na grobowcu kolekcjonera zaczynającej się od słów: „Sztukę ukochał, służył
tylko sztuce”.
Ekspozycja „Od Japonii do Europy. Rzeczy piękne i użyteczne” została
zaaranżowana na drugim piętrze Kamienicy Szołayskich im. Feliksa Jasieńskiego. To tutaj kolekcjoner pragnął utworzyć osobny oddział Muzeum
Narodowego w Krakowie, w którym byłby prezentowany jego bezcenny dar
dla Polaków.
Po wejściu na wystawę oczy przyciąga portret Feliksa Jasieńskiego z teką
z 1903 roku pędzla Jacka Malczewskiego. Aż pięć z dziesięciu wystawowych
sal poświęconych zostało sztuce polskiej. Są tu znane ze szkolnych podręczników obrazy Jacka Malczewskiego, Józefa Pankiewicza, Władysława
Podkowińskiego, Jana Stanisławskiego, Leona Wyczółkowskiego, Stanisława
Wyspiańskiego i wielu innych sław. Kolejne sale wypełnione zostały grafiką,
zarówno polską, jak i zachodnioeuropejską. Jasieński jako jedyny Polak
wszedł w posiadanie wszystkich czterech cyklów graficznych Francisca
* Plakat
towarzyszący
wystawie
projekt:
marek pawłowski
Goi i dzięki niemu Muzeum Narodowe w Krakowie jest dziś jedyną w kraju
instytucją, która może się pochwalić ich kompletem. Szesnastu pracom
graficznym Goi towarzyszy wybór dzieł Giovanniego Piranesiego, Maxa
Klingera czy Jamesa Whistlera.
→
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
65
POWYŻEJ
Leon Wyczółkowski,
„Feliks Jasieński
przy organach”
(1902, olej, płótno).
PO PRAWEJ
Wystawa „Niech żyje
sztuka! Kolekcja Feliksa
Jasieńskiego. Grafika
francuska.
Od impresjonizmu
do art nouveau”.
→Na wystawie nie mogło zabraknąć sztuki Dalekiego Wschodu, której Jasieński był niestrudzonym popularyzatorem. Ekspozycja obejmuje obecnie grafikę japońską. Warto
tu zwrócić uwagę na dzieła Hokusaia i Hiroshigego. Szkice pierwszego z nich zebrane
zostały w woluminach zatytułowanych „Manga”. Właśnie to słowo stało się jednym
z licznych pseudonimów kolekcjonera. W kolejnej odsłonie tej wystawy, zaplanowanej
na początek następnego roku, zaprezentowane zostaną m.in.: uzbrojenie japońskie,
rzeźba buddyjska, maski teatru no.
Pierwsze piętro Kamienicy Szołayskich zajmuje osobna ekspozycja „Grafika francuska od impresjonizmu do art nouveau”. To najważniejszy od dziesięcioleci pokaz
nowoczesnej grafiki francuskiej, której reprezentatywną i największą w Polsce kolekcję zgromadził Feliks Jasieński. Wystawa obejmuje ponad 300 prac (w tym wiele
plakatów) tak znakomitych twórców jak m.in.: Pierre Bonnard, Jules Chéret, Maurice
Denis, Paul Gauguin, Édouard Manet, Camille Pissarro, Odilon Redon, Pierre-Auguste
Renoir, Paul Signac, Henri de Toulouse-Lautrec czy Édouard Vuillard. Licznymi z dzieł
tu obecnych szczycić się mogą jedynie najznaczniejsze światowe zbiory graficzne.
Pokaz osnuto wokół kilku wątków wydzielonych w dziesięciu salach: widoków Paryża
wzbogaconych wielobarwnymi plakatami i ujęć jego mieszkańców z przełomu XIX
i XX wieku; pobudzającej odnowę grafiki artystycznej działalności Société des Aqu-
RAPORT 2014–2015
66
NIECH
ZYJE
SZTUKA!
Kolekcja
Feliksa Jasieńskiego
ong
Liv
ART!
Feliks Jasieński’s
Collection
ilustracja / illustration:
Jacek Malczewski, Portret Feliksa Jasieńskiego z teką /
Portrait of Feliks Jasieński with a Portfolio (fragment), 1903,
Muzeum Narodowe w Krakowie / The National Museum in Krakow;
Pracownia Fotograficzna Muzeum Narodowego w Krakowie /
The Photographic Studio of the National Museum in Krakow
Od Japonii
do Europy. Rzeczy
piękne i użyteczne
From Japan to
Europe. Beautiful
and Useful Objects
13.06.2015 – 03.07.2016
Kamienica Szołayskich im. Feliksa Jasieńskiego
Oddział Muzeum Narodowego w Krakowie
The Feliks Jasieński Szołayski House
A Branch of the National Museum in Krakow
pl. Szczepański 9
mnk.pl/en
Mecenas
Muzeum
Narodowego
w Krakowie /
Main Sponsor
of the National
Museum
in Krakow
Sponsor Kamienicy
Szołayskich / Sponsor
of the Szołayski House
Sponsor wystawy /
Sponsor of the
exhibition
Partner / Partner
Patroni medialni / Media partners
Niech żyje sztuka! Kolekcja Feliksa
Jasieńskiego. Od Japonii do
Europy. Rzeczy piękne i użyteczne
Kamienica Szołayskich,
13 czerwca 2015 – 3 lipca 2016
Kuratorki: Danuta Godyń,
Bronisława Gumińska, Joanna
Kowalska, Magdalena Laskowska,
Beata Romanowicz
Koordynator: Maria Grzywacz
Aranżacja: Anna Maria Bojarowicz
afortistes; graficznej twórczości malarzy impresjonistów; ewolucji grafiki
oryginalnej (także barwnej) podejmowanej przez znakomitych grafików,
malarzy i rzeźbiarzy; istotnego dla rozwoju sztuki nowoczesnej zjawiska japonizmu; rozmaitych przejawów symbolizmu, w tym graficznej twórczości
sławnych nabistów; inspirującej licznych twórców Bretanii; nocnego życia
Paryża uwiecznionego w wielu dziełach Toulouse-Lautreca i pokrewnych
mu artystów, a w końcu zindywidualizowanych interpretacji art nouveau.
Obie wystawy łączy postać kolekcjonera, przypomniana na powiększeniach
Niech żyje sztuka! Kolekcja Feliksa
Jasieńskiego. Grafika francuska.
Od impresjonizmu do art nouveau
Kamienica Szołayskich,
13 czerwca 2015 – 3 stycznia 2016
Autor i Kurator:
Krystyna Kulig-Janarek
Koordynacja: Grażyna Kulawik,
Edyta Biernat-Kowalska
Aranżacja: Anna Maria Bojarowicz
Projekt katalogu: Marek Pawłowski
archiwalnych fotografii Feliksa Jasieńskiego oraz jego krakowskiego mieszkania, w którym pomieszkiwał – jak sam pisał – „kątem u swoich zbiorów”.
Ze względów konserwatorskich – odbitki wykonane na papierze niszczeją
pod wpływem światła – wystawa „Grafika francuska od impresjonizmu
do art nouveau” jest dostępna dla publiczności tylko przez pół roku, do
3 stycznia 2016. Natomiast ekspozycją „Od Japonii do Europy. Rzeczy piękne
i użyteczne” będziemy mogli się cieszyć do 3 lipca 2016.
¶
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
67
Madonna
z Paczółtowic
11.08.2015 – 18.10.2015
Pokaz w EUROPEUM – Ośrodku Kultury Europejskiej
Oddziale Muzeum Narodowego w Krakowie
Kraków, pl. Sikorskiego 6
mnk.pl
organizatorzy: Muzeum Narodowe w Krakowie | współorganizator: Instytut Dziedzictwa
Matka Boska z Dzieciątkiem, kwatera główna tryptyku Matki Boskiej z Dzieciątkiem z Paczółtowic, Kraków, ok. 1460-1470, tempera, deska lipowa, kościół parafialny pw. Nawiedzenia NMP w Paczółtowicach / fot. Mirosław Żak / The Virgin with Child, central panel of the Paczółtowice Madonna with Child triptych, Krakow, ca. 1460-1470, tempea, limewood panel, the parish Church of the Visitation in Paczółtowice / photo Mirosław Żak
WSPÓŁORGANIZATOR / CO-ORGANISER
PATRONI MEDIALNI / MEDIA PATRONS
Mecenas Muzeum Narodowego w Krakowie
The patron of the National Museum in Krakow
Sponsor Ośrodka Kultury Europejskiej EUROPEUM
The sponsor of the EUROPEUM Centre for European Culture
Partner Ośrodka Kultury Europejskiej EUROPEUM
The partner of the EUROPEUM Centre for European Culture
PRZYGOTOWANY WRAZ Z INSTYTUTEM
DZIEDZICTWA POKAZ OBRAZU DOCENIONEGO
PRZEZ SPECJALISTÓW, ALE NIEZNANEGO DOTĄD
SZERSZEJ PUBLICZNOŚCI, ROZPOCZYNA NOWY,
ZAPLANOWANY NA 5 LAT PROJEKT MNK
ZATYTUŁOWANY „CUDOWNA MOC SZTUKI”.
W Europeum znalazł się jeden z najciekawszych polskich obrazów gotyckich. Otoczony kultem wiernych, na co dzień znajduje w XV-wiecznym,
drewnianym kościele pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w niewielkich Paczółtowicach, w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Namalowany
POWYŻEJ
Dyrektor MNK Zofia Gołubiew
w towarzystwie Liliany Sonik
i ks. Ryszarda Pałki
otwiera prezentację obrazu
„Madonna z Paczółtowic”
temperą na desce lipowej przez nieznanego krakowskiego artystę (ok. 14601470), najpewniej z fundacji ówczesnego dziedzica tej miejscowości Jana
Paczółtowskiego herbu Topór, przedstawia Madonnę Apokaliptyczną albo
Assuntę – Marię Wniebowziętą. Niegdyś przedstawienie to stanowiło część
środkową tryptyku, po bokach Matce Boskiej towarzyszyły św. Barbara
i św. Katarzyna.
Jak w broszurze wprowadzającej na wystawę tłumaczy Filip Chmielewski,
„jest to rzadkie wyobrażenie Madonny w symbolicznym ogrodzie-gaju
– »ogrodzie zamkniętym« (hortus conclusus), czyli zamkniętej prze* Plakat
towarzyszący
wystawie
projekt:
firma creator
strzeni symbolizującej czystość Dziewicy (…). Matka Boska w koronie na
głowie, odziana w płaszcz z motywem złotej gałązki z liśćmi dębu, trzymająca na prawej ręce (co jest rzadkością ikonograficzną) również ubrane
Dzieciątko, wyobrażona została na tle osiemnastu promieni słonecznych,→
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
69
→stoi zaś na sierpie księżyca. Malarskie tło wizerunku
Królowej Niebios stanowi zwarta grupa trudnych do jednoznacznego zidentyfikowania drzew, których korony
pokryte są ognistymi płomykami. U stóp Marii rozciąga
się wspaniała, wręcz z miniatorską precyzją ukazana
leśna łąka, pokryta różnymi roślinami, które tworzą
barwny kobierzec. Kompozycję ujmują z obu stron, w narożach, postaci dwóch aniołów z banderolami”.
Prezentacja tego urzekającego liryzmem obrazu przypomniała, że historia malarstwa polskiego nie zaczyna się
w XIX wieku. Dawała również okazję do rozpoznania na
nowo zawartych w nim, dziś już zapomnianych kodów
symbolicznych.
RAPORT 2014–2015
70
Muzeum zaproponowało szereg wydarzeń towarzyszących o charakterze edukacyjnym, prowadzonych nie tylko
przez historyków sztuki, ale także botaników, liderów
społeczności lokalnych, artystów.
Lilianna Sonik pisała na łamach „Dziennika Polskiego”:
„Jak łacina pozwalała na porozumienie się w całej
Europie, tak uniwersalny był język kwiatów i ziół w ikonografii. Kiedyś powszechnie zrozumiały, dzisiaj zapo-
Cudowna moc sztuki:
Madonna z Paczółtowic
Ośrodek Kultury Europejskiej
EUROPEUM
11 sierpnia – 18 października 2015
Kurator: Filip Chmielewski
Koordynator: Magdalena Jabłońska
Aranżacja: Luiza Berdak,
Alicja Czop
Opieka konserwatorska:
Piotr Frączek
mniany. Na przykład poziomka u stóp Maryi z Paczółtowic. Nas urzeka bezpretensjonalną urodą. Ale sześćset
lat temu oczy pobożnego chrześcijanina widziały więcej
niż my. Obecność poziomki oznaczała cały wykład: jej
trójlistne listki odnosiły się do Trójcy Świętej, niskie
łodygi mówiły o pokorze, a białe kwiatki przypominały
o czystości. W XV wieku smak i zapach owoców poziomki
zapowiada raj, a ich rubinowy kolor każe myśleć o Męce
Pańskiej. Kojarzy się poziomkę ze zmartwychwstaniem,
ponieważ zanika na zimę i odradza wczesną wiosną, a to,
że równocześnie kwitnie i owocuje, czyni ją atrybutem
macierzyństwa Maryi oraz obietnicą życia po śmierci.
Na wszystkie te symbole nakładała się wiedza o leczniczych właściwościach skromnej jagody. Aż tyle znaczeń
w jednym tylko elemencie”.
Warto pójść tym tropem. W zwykłej babce, rozpowszechnionej w całej Polsce, zobaczyć symbol pokory Matki
Boskiej, w koniczynie – symbol zbawienia, w paproci –
znak walki z Szatanem, w konwalii – lokalny substytut
lilii białej, kwiatu jednoznacznie kojarzonego z Maryją...
Można mieć nadzieję, że prezentacja paczółtowskiej
Madonny nie tylko zachwyciła zwiedzających, ale przyczyniła się również do wzrostu zainteresowania sztuką
dawną.
¶
W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
71
Wszystkie wystawy czasowe
Ö Reakcja na modernizm.
Architektura Adolfa Szyszko-Bohusza
23 października 2013 – 23 lutego 2014
Wystawa zrealizowana we współpracy z Instytutem Architektury
Frekwencja: 3279
patrz strony: 10–15
GMACH
GŁÓWNY
MNK
Ö
Maksymilian Gierymski. Dzieła, inspiracje, recepcja
25 kwietnia 2014 – 10 sierpnia 2014
Wystawa realizowana we współpracy z Muzeum Narodowym w Warszawie
w ramach projektu ,,Bracia Gierymscy”
Frekwencja: 28 494
patrz strony: 16–21
Ö
Stanley Kubrick
4 maja 2014 – 14 września 2014
Wystawa realizowana we współpracy z Domino Film
Frekwencja: 43 522
patrz strony: 22–29
Ö Legiony Polskie 1914–1918. Wystawa w stulecie wybuchu
Wielkiej Wojny i Czynu Legionowego
6 sierpnia 2014 – 30 września 2015
Wystawa zrealizowana we współpracy z Wojewodą Małopolskim
Frekwencja: 52 602
patrz strony: 48–51
RAPORT 2014–2015
72
Ö Przestrzeń Opery.
Polscy scenografowie XX i XXI wieku
13 października 2014 – 31 grudnia 2014
Kurator: Katarzyna Sanocka
Koordynator: Maria Grzywacz
Konsultacje: prof. Józef Opalski
Aranżacja: Przemysław Klonowski
Światło i multimedia: Marta Saint Tokarz
Frekwencja: 6067
Wystawa zorganizowana w związku z obchodami Jubileuszu 60-lecia Opery
Krakowskiej przygotowana została przez tę instytucję wspólnie z Muzeum
Narodowym w Krakowie. Odsłoniła przed widzami kulisy wyobraźni wielkich
artystów i scenografów, którzy od czasów II wojny światowej kreowali wizualnie
polski teatr operowy, projektując scenografię i kostiumy. Muzeum Narodowe
w Krakowie zaprezentowało kilkaset projektów dekoracji i strojów, fotografie,
makiety, prezentacje multimedialne oraz fragmenty oper i filmów o twórcach.
Ö
Olga Boznańska (1865–1940)
24 października 2014 – 1 lutego 2015
Wystawa pod Honorowym Patronatem Małżonki Prezydenta RP
Pani Anny Komorowskiej
Frekwencja: 64 400
patrz strony: 30–35
Ö
Pokaz obrazu Józefa Czapskiego „Portret kobiety pod lampą”
18 listopada 2014 – 28 grudnia 2014
We współpracy z Instytutem Literackim i Fundacją Kultury Paryskiej
Koordynator: Aleksandra Kłaput
Frekwencja: 2936
Zaprezentowano odnaleziony w domu Józefa Czapskiego w Maisons-Laffitte
nieznany obraz artysty „Portret kobiety pod lampą”. Uroczyste odsłonięcie
obrazu odbyło się w obecności wielu znakomitych gości, m.in. członków rodziny
Czapskiego, krakowskich artystów, historyków i krytyków sztuki.
Ö W przestrzeni Smoka. Sztuka chińska w zbiorach
Muzeum Narodowego w Krakowie
19 lutego 2015 – 5 lipca 2015
Frekwencja: 15 482
patrz strony: 58–63
W S Z Y S T K I E W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
73
Ö Leon Tarasewicz, instalacja malarska
(w ramach projektu Muzeum Forum)
18 czerwca 2015 – 13 września 2015
Kurator Muzeum Forum: Katarzyna Bik
Koordynator: Robert Flur
Muzeum Forum to projekt zainaugurowany w 2009 roku, którego celem jest
wyraziste zaznaczenie obecności Muzeum Narodowego w Krakowie w przestrzeni
publicznej, stworzenie specjalnego „forum”, czyli miejsca spotkań artystów
i widzów, mieszkańców miasta i gości. Tym forum jest plac przed Gmachem
Głównym Muzeum przy al. 3 Maja 1. Instalacja składa się z kilku rzędów
pomalowanych w kolorowe pasy słupów odbijających się w lustrach, które tworzą
labirynt. Konstrukcja Tarasewicza ma powierzchnię 200 metrów kwadratowych.
patrz strona: 92
Ö
Ottomania. Osmański Orient w sztuce renesansu
25 czerwca 2015 – 27 września 2015
Wystawa organizowana we współpracy z Palais des Beaux-Arts (BOZAR) w Brukseli, w ramach
projektu „Ottomans & Europeans: Reflecting on five centuries of cultural relations”.
Frekwencja: 29 891
patrz strony: 36–41
Wystawy czasowe i pokazy w Gmachu Głównym
w ramach stałych ekspozycji (Galeria Żywa)
Ö
Franciszek Starowiejski. Plakaty
10 września 2013 – 19 stycznia 2014
Kurator: Magdalena Czubińska
Koordynator: Bogusław Ruśnica
Aranżacja plastyczna: Luiza Berdak
Frekwencja: 1871
Wystawa plakatów filmowych Franciszka Starowieyskiego miała na celu
przypomnienie twórczości zmarłego w 2009 roku artysty, kiedyś jednego
z najpopularniejszych polskich malarzy. Na wystawie zaprezentowano 64 plakaty
filmowe Starowieyskiego, głównie prace wczesne, z lat 50. i 60. XX wieku,
z pozyskanej do zbiorów MNK kolekcji plakatów filmowych Konrada Pollescha.
RAPORT 2014–2015
74
Ö
Andrzej Strumiłło
10 września 2013 – 5 stycznia 2014
Kurator: Maria Wójtowicz
Koordynator: Bogusław Ruśnica
Aranżacja plastyczna: Luiza Berdak
Frekwencja: 6868
Na wystawie pokazano obrazy olejne artysty pochodzące ze zbiorów MNK, kamienne rzeźby
oraz „Dziennik A-4”, składający się ze 140 kart. Ponadto można było zobaczyć dzieła pochodzące
z cyklów „Psalmy”, „Apokalipsa”, m.in. „Sąd Ostateczny” i „Krzyż Świętego Andrzeja”. Ekspozycję
uzupełniał film biograficzny opowiadający o życiu i artystycznych doświadczeniach twórcy.
Ö
Zuzanna Janin. Nie minął czas okrutnych cudów
31 stycznia 2014 – 06 kwietnia 2014
Kurator: Dominik Kuryłek
Koordynator: Bogusław Ruśnica
Aranżacja plastyczna: Luiza Berdak
Frekwencja: 4406
Wystawa prezentowała prace artystki, która należy do ważniejszych przedstawicieli sztuki
polskiej po 1989 roku. Swoją oryginalną twórczością wyłamuje się z utrwalonego schematu,
w którym lata 90. rozpatruje się jedynie w kontekście “sztuki krytycznej" i "popbanalizmu". Od
początku tamtej dekady Janin mówi o relacji zachodzącej pomiędzy jednostką a społeczeństwem,
produkującym mechanizmy służące ograniczeniu indywidualnej wolności.
Ö
Filmy Andrzeja Wajdy w światowym plakacie filmowym
28 maja 2014 – 31 sierpnia 2014
Kuratorzy: Krystyna Zamysłowska,
Piotr Kulesza (Muzeum Kinematografii w Łodzi)
Koordynator: Bogusław Ruśnica
Aranżacja plastyczna: Luiza Berdak
We współpracy z Muzeum Kinematografii w Łodzi
Frekwencja: 11 444
Wystawa stanowiła część cyklu przygotowanego przez Muzeum Kinematografii w Łodzi,
którego celem jest prezentacja najwybitniejszych twórców polskiego kina oraz ich dorobku.
Twórczość Andrzeja Wajdy została ukazana poprzez plakaty do jego filmów, które powstaławały
w różnych krajach w ciągu ostatnich 60 lat.Na wystawie można było podziwiać prace m.in.
Romana Cieślewicza, Wojciecha Zamecznika, Wojciecha Fangora, Franciszka Starowieyskiego,
Wiktora Górki, Waldemara Świerzego, Jana Lenicy – przedstawicieli tzw. polskiej szkoły
plakatu. tworzących różnojęzyczne wersje plakatów do filmów Wajdy. Pokazano również prace
Wiesława Wałkuskiego, Jakuba Erola, Cypriana Kościelniaka, Andrzeja Pągowskiego, Marka
Freundenreicha, Marcina Mroszczaka, Rafała Olbińskiego, Rosława Szaybo. Wśród twórców
zagranicznych znaleźli się m.in.: Peter Strausfeld, Alain Lynch, Dominique Guillotin, Otto
Kummert, Milan Grygar, Pierre Collier czy Erharda Gruttera.
W S Z Y S T K I E W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
75
Ö
Tadeusz Łapiński. Sztuka uniwersalna
14 listopada 2014 – 15 marca 2015
Kurator: Katarzyna Podniesińska
Koordynator: Bogusław Ruśnica
Aranżacja plastyczna: Luiza Berdak
Frekwencja: 8891
Zaprezentowano ok. 80 prac z lat 1959–2011 powstałych w Polsce, Jugosławii,
Brazylii i USA. Dla artysty, który ma w swoim dorobku 200 wystaw
indywidualnych, który wykonał własnoręcznie ponad 15 tys. litografii i zdobył
kilkadziesiąt nagród na niemal wszystkich kontynentach świata, ekspozycja
krakowska stanowi podsumowanie biografii artystycznej.
Ö
Zygmunt Radnicki (1894–1969)
1 kwietnia 2015 – 2 sierpnia 2015
Kurator: Światosław Lenartowicz
Koordynator: Bogusław Ruśnica
Aranżacja plastyczna: Luiza Berdak
Frekwencja: 17 429
Prezentacja jednego z najbardziej znaczących malarzy urodzonych w ostatniej
dekadzie XIX wieku, wpisuje się w cykl wystaw prezentujących dorobek
artystów tego pokolenia, których twórczość jest bogato reprezentowana
w zbiorach MNK (Stryjeńska, Pronaszko, Krcha, członkowie Grupy Zwornik).
Wystawa przedstawiła rozwój twórczości artysty za pomocą około 60 obrazów
olejnych i kilkudziesięciu prac na papierze z kolekcji MNK, kolekcji rodzinnej
oraz zbiorów polskich muzeów.
RAPORT 2014–2015
76
Ö
Zawsze Młoda! Polska sztuka około 1900
25 września 2012 – 4 stycznia 2015
Frekwencja: 28 920
patrz strony: 42–45
Ö
KAMIENICA
SZOŁAYSKICH
IM. FELIKSA
JASIEŃSKIEGO
Szuflada Szymborskiej
1 lutego 2012 – 30 czerwca 2015
Wystawa realizowana we współpracy z Fundacją Wisławy Szymborskiej
Frekwencja: 45 531
patrz strony: 46–47
Ö
Clare Strand. Lektury dodatkowe
17 maja 2014 – 17 sierpnia 2014
W ramach programu Miesiąc Fotografii
Kurator: Aaron Schuman
Koordynator: Beata Foremna
Aranżacja plastyczna: Clare Strand
We współpracy z Fundacją Sztuk Wizualnych
Frekwencja: 4853
Wystawa prezentowała przekrój dotychczasowej twórczości Clare Strand –
brytyjskiej artystki zajmującej się fotografią, wideo oraz instalacją. W Kamienicy
Szołayskich można było zobaczyć zarówno zrealizowane projekty, jak i instalacje
pokazujące metody jej pracy twórczej.
Ö
Maurycy Gottlieb. W poszukiwaniu tożsamości
13 lutego 2015 – 3 maja 2015
Frekwencja: 6501
patrz strony: 52–55
Ö Niech żyje sztuka! Kolekcja Feliksa Jasieńskiego.
Od Japonii do Europy. Rzeczy piękne i użyteczne
12 czerwca 2015 – 3 lipca 2016
Frekwencja: 10 163
patrz strony: 64–67
Ö Niech żyje sztuka! Kolekcja Feliksa Jasieńskiego.
Grafika francuska od impresjonizmu do art nouveau
12 czerwca 2015 – 3 stycznia 2016
Frekwencja: 8785
patrz strony: 64–67
W S Z Y S T K I E W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
77
Ö Kolekcja Emeryka Hutten-Czapskiego
29 czerwca 2013 – 1 marca 2015
Kurator: Alicja Kilijańska
Koordynator: Mateusz Woźniak
Aranżacja plastyczna: Ewa Morzyniec
Frekwencja: 6334
Wystawa prezentowała kolekcję unikatowych zabytków numizmatycznych zgromadzonych
przez Emeryka Hutten-Czapskiego: monet, banknotów oraz medali. Zwiedzjącym
MUZEUM
EMERYKA
HUTTEN-CZAPSKIEGO
przedstawiono interesujące zbiory grafik, militariów, tkanin, odznak, ceramiki, złotnictwa,
bogato zdobionego szkła oraz obszernego księgozbioru.
Ö Najcenniejsze, najrzadsze, najpiękniejsze.
Białe kruki z kolekcji Emeryka Hutten-Czapskiego, cz. 2
8 października 2013 – 5 stycznia 2014
Kurator: Agnieszka Perzanowska
Koordynator: Mateusz Woźniak
Aranżacja plastyczna: Agnieszka Perzanowska
Frekwencja: w ramach Galerii Stałej w Oddziale
W trakcie drugiej odsłony wystawy zaprezentowano wyjątkowe starodruki z liczącej około
6 tys. woluminów biblioteki założyciela muzeum, m.in. inkunabuł z 1494 roku z sewilskiej
oficyny drukarza podpisującego się jako Stanislaus Polonus, „Chronica Polonorum” Macieja
z Miechowa i trzy obszerne prace botaniczno-ziołolecznicze wydane w Krakowie
w latach 1568, 1595 i 1603.
Ö Wy, którzy Rzeczypospolitą władacie.
Sejm polski w starodrukach z kolekcji Emeryka Hutten-Czapskiego
13 grudnia 2013 – 4 maja 2014
Kurator: Agnieszka Perzanowska
Koordynator: Mateusz Woźniak
Frekwencja: 1550
Na wystawie zaprezentowano ponad 80 wyjątkowych druków sejmowych i dotyczących
polskiej demokracji szlacheckiej z XVI–XVIII wieku oraz map ukazujących ziemie
Rzeczypospolitej w tym okresie.
Ö Czy przybył już poseł z Lechistanu?
Turcica w zbiorze starych druków MNK
6 maja 2014 – 31 sierpnia 2014
Kurator: Iwona Długopolska
Koordynator: Mateusz Woźniak
Frekwencja: 1859
Na wystawie zaprezentowano druki, mapy i plany dotyczące stosunków
polsko-tureckich z XV – XVIII wieku.
RAPORT 2014–2015
78
Ö Mars krwawy. Starodruki militarne w zbiorach MNK
2 września 2014 – 4 stycznia 2015
Kurator: Agnieszka Perzanowska
Koordynator: Mateusz Woźniak
Frekwencja: 1821
Wystawa obejmowała ponad 80 obiektów, powstałych w okresie od XVI do XVIII
wieku, wybranych ze zbioru liczącego ok. 36 tysięcy starodruków i obiektów
kartograficznych, znajdującego się w Muzeum Narodowym w Krakowie.
Bezcenne egzemplarze eksponowane były w Pałacyku Czapskich, w pomieszczeniu
XIX-wiecznej prywatnej biblioteki – jednej z nielicznych bibliotek zachowanych
z całym wyposażeniem.
Ö Różnimy się w wierze. Dowody koegzystencji wieloreligijnej
na ziemiach Rzeczypospolitej w starodrukach
z kolekcji Emeryka Hutten-Czapskiego
6 stycznia 2015 – 3 maja 2015
Kurator: Iwona Długopolska
Koordynator: Mateusz Woźniak
Frekwencja: 1724
Na wystawie zaprezentowano teksty liturgiczne, traktaty teologiczne, polemiki
religijne, zbiory kazań i pieśni kościelnych oraz katechizmy i modlitewniki różnych
wyznań chrześcijańskich, a także spuściznę religijną judaizmu i islamu.
Ö Z Damaszku do Andaluzji. Pieniądz islamski
w wiekach średnich
24 kwietnia 2015 – 22 listopada 2015
Kurator: Dorota Malarczyk
Koordynator: Mateusz Woźniak
Frekwencja: 3689
Na wystawę wyselekcjonowano kilkaset monet ilustrujących historię świata
arabskiego od Mahometa do upadku imperium Abbasydów, czyli od VII do połowy
XIII wieku.
Ö Dziejów polskich pomniki – kroniki i dziejopisarstwo
5 maja 2015 – 30 sierpnia 2015
Kurator: Agnieszka Perzanowska
Koordynator: Mateusz Woźniak
Frekwencja: 3226
Wystawa proponowała „podróż” po dziejach Polski, w której przewodnikiem były
najcenniejsze, najstarsze i najpiękniejsze starodruki: dawne polskie kroniki, poczty
władców, herbarze i mapy.
W S Z Y S T K I E W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
79
Ö Majolika z Nieborowa
15 listopada 2013 – 4 maja 2014
Kurator: Bożena Kostuch
Koordynator: Edyta Biernat-Kowalska
Aranżacja plastyczna: Ewa Morzyniec
Frekwencja: 38 430
Na wystawie znalazły się przede wszystkim zabytki należące do Muzeum
GALERIA SZTUKI
POLSKIEJ
XIX WIEKU
W SUKIENNICACH
Narodowego w Krakowie, ekspozycję uzupełniły obiekty wypożyczone
z Muzeum Lubelskiego, Muzeum Śląskiego w Katowicach oraz Muzeum
Zamku w Łańcucie. Ważnym elementem prezentacji, obok majolikowych
eksponatów, były tablice skrótowo omawiające (a zarazem ilustrujące)
wątki warte przybliżenia, na przykład osobę księcia Michała Radziwiłła,
założyciela manufaktury, jej historię czy wykonywane w niej piece
dekoracyjne. Jako ilustracje posłużyły ryciny z epoki, a także fotografie.
Ö Kobieta w Metropolis.
Kobiety i technokracja. Człowiek i technologia
W ramach współpracy ze Stowarzyszeniem Na Rzecz Rozwoju
8 marca 2015 – 22 marca 2015
Kurator: Anna Olszewska
Koordynator: Edyta Biernat-Kowalska
Frekwencja: 4674
Pokaz grafik odnoszących się do technologii, które stały się podstawą
rozwoju cywilizacyjnego Europy u progu Nowożytności, towarzyszył
konferencji „Świat dla Kobiet czy Kobiety dla świata” zorganizowanej
przez Stowarzyszenie „Na Rzecz Rozwoju” w Sukiennicach
8 marca 2015 r.
Seria 20 miedziorytów funkcjonowała pod tytułem „Nova Reperta”.
Grafiki wydano w Amsterdamie, około 1591 roku. Rytowano je
w warsztacie Philipsa Galle na podstawie wzorów przygotowanych przez
Jana van der Straet. Eksponowane grafiki pochodziły z kolekcji Gabinetu
Rycin PAU, Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie.
RAPORT 2014–2015
80
Ö Jacopo Tintoretto. Portret weneckiego admirała
16 maja 2014 – 15 czerwca 2014
Kuratorzy: Janusz Wałek, Dorota Dec
Koordynator: Grażyna Kulawik
Aranżacja plastyczna: Luiza Berdak
Frekwencja: w ramach frekwencji Oddziału
Pokaz obrazu włoskiego artysty okresu manieryzmu, jednego
EUROPEUM
– OŚRODEK KULTURY
EUROPEJSKIEJ
z głównych przedstawicieli szkoły weneckiej XVI wieku. Portret jest
własnością Muzeum Narodowego w Warszawie.
Ö Jacob Jordaens. Triumf księcia Fryderyka
6 listopada 2014 – 7 grudnia 2014
Kuratorzy: Janusz Wałek, Dorota Dec
Koordynator: Magdalena Jabłońska
Aranżacja plastyczna: Luiza Berdak
Frekwencja: w ramach frekwencji Oddziału
„Triumf Fryderyka Henryka, księcia Oranii”, namalowany przez
Jacoba Jordaensa w roku 1651, należy do wyjątkowych dzieł malarstwa
europejskiego w zbiorach polskich. To kolejne dzieło wypożyczone ze
zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie.
Ö El Greco, Ekstaza św. Franciszka – pokaz obrazu
10 lutego 2015 – 22 marca 2015
Frekwencja: 9302
patrz strony: 56–57
W S Z Y S T K I E W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
81
Ö Czysta forma Witkacego w „Atmie”
5 czerwca 2015 – 20 września 2015
Kurator: Światosław Lenartowicz
Koordynator: Agnieszka Gąsienica-Giewont
Aranżacja plastyczna: Luiza Berdak
Frekwencja: 2344
„Czysta Forma” to koncepcja artystyczna stworzona przez Stanisława
Ignacego Witkiewicza dotycząca wszystkich dziedzin sztuki, w tym także
MUZEUM
KAROLA
SZYMANOWSKIEGO
W WILLI „ATMA”
muzyki. W malarstwie był to eksperyment formalny, który zaowocował
na początku lat 20. XX wieku serią obrazów olejnych. Obrazy są
zestawione z trzema portretami Karola Szymanowskiego wykonanymi
przez Witkacego w ramach Firmy Portretowej ,,S.I. Witkiewicz”.
Z okazji wystawy prezentowane na co dzień kopie tych portretów zostały
zastąpione oryginalnymi pracami artysty.
Ö Pokaz cyborium Jana Marii Padovano
16 kwietnia 2015 – 24 maja 2015
Kurator: Tomasz Zaucha
Koordynator: Bogusław Ruśnica
Frekwencja: 1257
We wnętrzach Pałacu Biskupa Erazma Ciołka zaprezentowane zostały
zestawione po raz pierwszy po 368 latach elementy renesansowego
sakrarium z Katedry Wawelskiej. W latach 30. XVI wieku na
PAŁAC
BISKUPA
ERAZMA
CIOŁKA
RAPORT 2014–2015
82
zlecenie bp. Piotra Tomickiego wykonał je z czerwonego marmuru
węgierskiego znany rzeźbiarz włoski Jan Maria Mosca zwany
Padovano.
Malarstwo polskie
z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie
w Pałacu Prezydenckim
W reprezentacyjnych salach Pałacu pokazywane są
dzieła malarstwa polskiego z Muzeum Narodowego
w Krakowie, uzupełnione pięcioma obrazami
z innych kolekcji. Można podziwiać dzieła ponad
20 najsłynniejszych artystów polskich, m.in.
Józefa Chełmońskiego, Aleksandra Gierymskiego,
POWYŻEJ
Aleksander Gierymski (1850–1901)
„Wieczór nad Sekwaną”, 1893
Warszawa, Pałac Prezydencki
10 stycznia 2015 – 30 czerwca 2016
Kuratorzy wystawy: Wacława
Milewska i Światosław Lenartowicz
Koordynator: Bogusław Ruśnica
Aranżacja plastyczna: Luiza Berdak
Stanisława Witkiewicza, Jacka Malczewskiego, Jana
Stanisławskiego, Józefa Czapskiego.
W S Z Y S T K I E W Y S TA W Y C Z A S O W E
RAPORT 2014–2015
83
Najważniejsze inwestycje
PROJEKT „PRZEBUDOWA I ROZBUDOWA GMACHU
GŁÓWNEGO MUZEUM NARODOWEGO
W KRAKOWIE”
– etap 1, przeprowadzenie konkursu
na koncepcję architektoniczną
W 2014 roku MNK rozpoczęło prace nad przygotowaniem konkursu – jego
założeń merytorycznych, programu funkcjonalno-użytkowego oraz założeń
formalno-prawnych.
Konkurs na opracowanie koncepcji przebudowy i modernizacji Gmachu
Głównego MNK ogłoszony został 27 marca 2015 roku przy udziale Stowarzyszenia Architektów Polskich – Oddziału Kraków. Jego celem było uzyskanie jak najlepszego opracowania koncepcyjnego przebudowy, rozbudowy
i/lub nadbudowy Gmachu Głównego Muzeum Narodowego w Krakowie.
To konkurs realizacyjno-studialny (realizacji podlegać będzie część pracy
konkursowej), otwartym i jednoetapowym.
Nagrodą za zajęcie pierwszego miejsca jest 55 tys. zł oraz wykonanie dokumentacji projektowej pierwszego etapu. Druga nagroda wynosi 35 tys. zł,
trzecia – 20 tys. zł, a dwa wyróżnienia po 10 tys. zł. Termin nadsyłania prac:
11 września, ogłoszenie wyników: 16 października. Wystawa pokonkursowa:
październik 2015.
RAPORT 2014–2015
84
Założeniem twórców projektu
była transformacja Gmachu Głównego
Muzeum Narodowego w Krakowie i stworzenie
w tej jednej z najważniejszych placówek kulturalnych
w Małopolsce nowoczesnej placówki – miejsca dialogu architektury, nauki i sztuki. Dialog
ów, nakierowany na współczesne formy ochrony, zarządzania i upowszechniania dziedzictwa, w znaczącym stopniu podniesie atrakcyjność nie tylko Małopolski, lecz także
naszego kraju w zakresie przemysłu czasu wolnego.
W wyznaczonym terminie zostały złożone 22 prace konkursowe.
Kwalifikacji i oceny złożonych prac, zgodnie z kryteriami przyjętymi w regulaminie
konkursu, dokonał Sąd Konkursowy, a jego pracę zatwierdził Dyrektor Muzeum
Narodowego w Krakowie Zofia Gołubiew.
Wyniki konkursu zostały ogłoszone 16 października o godzinie 12.00. Tego dnia w Gmachu
Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie otwarto wystawę prezentującą wszystkie
nadesłane prace, która potrwa do 22 listopada 2015 roku. I Nagroda
Autor pracy:
Stelmach i Partnerzy Biuro Architektoniczne Sp. z o.o.
Pierwszą nagrodę przyznano za innowacyjne, konsekwentnie przeprowadzone rozwiązanie stwarzające funkcjonalną i elastyczną przestrzeń wystawienniczą oraz niezwykle
atrakcyjne przestrzenie ogólnodostępne.
Wartością pracy jest potraktowanie przyjaznych środowisku technologii jako czynnika
budowy formy architektonicznej, co pozwala uczynić problematykę ekologiczną częścią
przesłania ideowego budynku.
Projekt stwarza szanse wykreowania wnętrza
muzealnego o unikatowym charakterze,
przełamującego stereotypowe wyobrażenia,
a jednocześnie zachowującego wartości artystyczne historycznego budynku.
Sąd konkursowy podkreślił wartość przemyślanego rozwiązania urządzenia terenu
wokół Muzeum, zwłaszcza po jego północnej
stronie.
NA JWAŻNIEJSZE INWE5TYCJE
RAPORT 2014–2015
85
CENTRUM KONSERWACJI I MAGAZYNOWANIA (CKM)
Muzeum Narodowe w Krakowie, podobnie jak większość muzeów, od zawsze boryka się
z problemem niewystarczającej ilości miejsca i odpowiedniego wyposażenia w magazynach
zbiorów. Jednocześnie od kilku lat wspólnie z międzynarodowymi instytucjami kultury
budujemy kompetencje w zakresie nowego podejścia do efektywnego i zrównoważonego
przechowywania i udostępniania zasobów dziedzictwa. Dlatego też, pragnąc diametralnie
zmienić sytuację we własnej instytucji, a równocześnie zapewnić odpowiednie warunki dla
większości muzealnych zbiorów w naszym regionie, przygotowaliśmy projekt, który zakłada:
Budowę pierwszego w Polsce międzymuzealnego, naukowego i „zielonego” Centrum Konserwacji i Magazynowania Dóbr Kultury, które zaspokoi statutowe potrzeby Muzeum Narodowego w Krakowie, innych krakowskich muzeów, a także właścicieli kolekcji dzieł sztuki.
Realizacja inwestycji zapewni na minimum 50 lat trwałą ochronę muzealiów, jednocześnie
umożliwiając łatwy i szeroki dostęp do ogromnych zbiorów krakowskich muzeów. Przyczyni
się to znacznie do rozwoju wielodyscyplinarnych działań naukowych i prac badawczych w zakresie dziedzictwa kulturowego. Jako „zielone muzeum” nowy budynek zapewni bezpieczne
warunki przechowywania zgodne z najlepszymi standardami XXI wieku, przy równoczesnym
minimalnym zużyciu energii i znacznym ograniczeniu kosztów eksploatacji.
Efektem realizacji pilotażowego w Polsce projektu „chłodnego magazynu” i opracowania
know how dla kolejnych tego typu budynków w innych regionach będzie silne wzmocnienie
działalności o charakterze ponadregionalnym.
Wprowadzenie na stałe jakościowej zmiany w zakresie skuteczności i efektywności funkcjonowania ochrony konserwatorskiej w polskich muzeach oraz stworzenie optymalnych
warunków dla prowadzenia nowoczesnej działalności naukowej i badawczej wprowadzi
najwyższe światowe standardy.
Lokalizacja inwestycji planowana jest na terenie kombinatu w Nowej Hucie, gdzie obecnie
realizowany jest kompleksowy program rewitalizacji, dotyczący zarówno tego obszaru, jak
i całej dzielnicy. Budowa nowoczesnego centrum muzealnego pozwoli nie tylko ostatecznie
pozytywnie i na dziesiątki lat rozwiązać problem odpowiedniego przechowywania i konserwatorskiej ochrony zbiorów muzealnych, ale też wręcz idealnie wkomponuje się w program
rewitalizacji Nowej Huty, dodając do niego prestiżowy i niezwykle i atrakcyjny element.
Partnerzy, którzy zadeklarowali udział w projekcie CKM:
h Muzeum Narodowe w Krakowie – lider projektu
h Muzeum Armii Krajowej w Krakowie
h Muzeum Przyrodnicze Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie
h Ośrodek Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora – CRICOTEKA
h MOCAK – Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie
RAPORT 2014–2015
86
h Zamek Królewski na Wawelu
h Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie
h Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
h Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk Geologicznych PAN
h Muzeum Historii Fotografii im. Walerego Rzewuskiego w Krakowie
h Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego
h Muzeum Lotnictwa Polskiego
h Fundacja Książąt Czartoryskich w Krakowie
PROJEKT „BUDOWA PAWILONU JÓZEFA CZAPSKIEGO
W MUZEUM NARODOWYM W KRAKOWIE”
W lutym 2014 roku Muzeum otrzymało dofinansowanie ze środków Mechanizmu Finansowego
Europejskiego Obszaru Gospodarczego 2009–2014 w ramach programu „Konserwacja i rewitali-
Szacowany koszt:
15 504 832 zł netto
zacja dziedzictwa kulturowego”, a w maju została podpisana umowa o dofinansowanie.
Realizacja projektu rozpoczęła się w marcu 2014 roku, a zakończyć się ma w kwietniu 2016
roku (końcowa data okresu kwalifikowalności wydatków w ramach programu). Prace założone
we wniosku trwają zgodnie z harmonogramem, m.in. roboty budowlano-konserwatorskie,
działania promocyjne, digitalizacja obiektów, konserwacja dzienników Józefa Czapskiego, prace
nad uszczegółowieniem scenariusza wystawy. Pawilon Józefa Czapskiego, choć niepołączony
architektonicznie z pozostałymi budynkami Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego, stanowić
będzie jego integralną część, doskonale wkomponowaną w kompleksową koncepcję modernizacji tego Oddziału Muzeum Narodowego w Krakowie, i jednocześnie zwieńczenie procesu
modernizacji.
Oferta Pawilonu będzie kontynuacją opowieści o rodzinie Czapskich rozpoczętą w Pałacyku
Czapskich, gdzie znajdą się dwie sale poświęcone poszczególnym jej członkom. W Pawilonie
znajdzie swoje miejsce odwzorowany w skali 1:1 pokój Józefa Czapskiego, przeniesiony wraz
z pamiątkami i sprzętami z mieszkania artysty w siedzibie redakcji „Kultury” w podparyskim
Maisons-Laffitte. Pawilon pomieści także ekspozycję stałą poświęconą jego życiu i twórczości
oraz salę wystaw zmiennych.
¶
NA JWAŻNIEJSZE INWE5TYCJE
RAPORT 2014–2015
87
Czas konserwacji: 2013/2014
Konserwacja obrazu:
Urszula Małecka, Anna Rydzewska
Pracownia Konserwacji Malarstwa
w Gmachu Głównym
Konserwacja ramy:
Stanisław Tańcula – Pracownia
Konserwacji Ram i Pozłotnicza
Wybrany projekt konserwatorski
KONSERWACJA OBRAZU OLGI BOZNAŃSKIEJ
„DZIEWCZYNKA Z CHRYZANTEMAMI” (1894)
Badania fizyko-chemiczne:
Anna Klisińska-Kopacz,
Piotr Frączek – Laboratorium
Analiz i Nieniszczących Badań
Obiektów Zabytkowych
POWYŻEJ [OD LEWEJ]
Obraz w trakcie konserwacji.
Widoczny proces usuwania
pożółkłego werniksu, który
fałszował autorską kolorystykę.
Obraz po konserwacji.
Widoczna odsłonięta autorska,
wielobarwna kolorystyka.
Obraz w trakcie konserwacji,
w promieniach UV.
Widoczne uczytelnione wtórne
nawarstwienia oraz proces
usuwania pożółkłego werniksu.
Prace konserwatorskie przy obrazach Olgi Boznańskiej rozpoczęły
się w 2000 roku i z przerwami trwały aż do otwarcia wystawy jesienią 2014 roku. W tym czasie w rękach muzealnych konserwatorów
i naukowców znalazło się ponad 80 obrazów i ram. Wśród nich była
też „Dziewczynka z chryzantemami” – najsłynniejsze dzieło artystki
w kolekcji MNK. Dzięki badaniu obrazu za pomocą bezinwazyjnych
metod fizyko-chemicznych określono warsztat malarski, ustalono,
w jaki sposób Boznańska tworzyła obraz i jakich kolorów użyła do jego
namalowania (zidentyfikowano 11 różnych pigmentów). Z lica obrazu
usunięto pożółkły werniks, który bardzo mocno fałszował warstwę
malarską. Odsłonięto tym samym subtelną, ale i wielobarwną autorską
kolorystkę dzieła. Wzmocniono tekturowe podobrazie i wyretuszowano
drobne ubytki warstwy malarskiej. Równocześnie przeprowadzono
konserwację drewnianej złoconej ramy.
Dzięki interdyscyplinarnej konserwacji muzealnej, tak„Dziewczynka
z chryzantemami”, jak i pozostałe dzieła Boznańskiej eksponowane na
wystawie, wyglądają dzisiaj prawie tak samo jak w czasach, kiedy stały
na sztaludze czy wisiały na ścianach w pracowni Olgi Boznańskiej.
RAPORT 2014–2015
88
OBOK
KLINIKA OBRAZÓW.
Pokaz konserwatorski
towarzyszący wystawie
Olga Boznańska
(1865–1940)
patrz strony: 30–35
Badania obrazu
w Laboratorium Analiz
i Nieniszczących Badań
Obiektów Zabytkowych
LANBOZ bezinwazyjną
metodą spektroskopii
fluorescencji
rentgenowskiej XRF.
Pozwala ona ustalić skład
pierwiastkowy badanej
warstwy, a tym samym
zidentyfikować rodzaje
użytych pigmentów.
Badania obrazu metodą
spektroskopii fluorescencji
rentgenowskiej XRF
Badania składu warstwy
malarskiej w partii
chryzantem metodą
spektroskopii fluorescencji
rentgenowskiej XRF
W Y B R A N Y P R O J E K T KO N S E R W AT O R S K I
RAPORT 2014–2015
89
Wybrane projekty edukacyjne
POWYŻEJ
Latający Dywan. Opowieści
Przedmiotów – spotkania dla
rodzin z dziećmi w wieku 5–7 lat
odbywające się w konwencji
miniatur teatralnych, w których
ważną rolę odgrywa improwizacja
i interakcja z widzem. Podstawową
formą artystyczną jest tu
przygotowana na kanwie baśni
opowieść, której bezpośrednią
inspiracją są wybrane przykłady
rzemiosła artystycznego,
tkanin, biżuterii lub broni ze
zbiorów Muzeum.
Oprócz bieżącej działalności Działu Edukacji MNK, na którą składa się
organizacja różnorodnych warsztatów, spotkań w przestrzeni ekspozycji,
lekcji muzealnych, aktywnych oprowadzań po galeriach stałych i wystawach
czasowych, wykładów, prelekcji, spacerów tematycznych po Krakowie,
spektakli itd. kierowanych do grup szkolnych i przedszkolnych, dzieci
i rodzin, dorosłych, młodzieży, seniorów, niepełnosprawnych, studentów
– warto przyjrzeć się szczególnie międzynarodowemu projektowi Europejskie Terytoria Kultury, szkoleniom dla nauczycieli, konferencji dla dyrektorów szkół Nowe Perspektywy oraz docenianym przez rodziców cyklom
zajęć dla rodzin i dzieci.
Ö Konferencja Nowe Perspektywy – Muzeum jako
element edukacji szkolnej
17 kwietnia 2015 roku na zaproszenie Muzeum Narodowego i Urzędu Miasta
Krakowa przedstawiciele aż 20 krakowskich muzeów na wspólnym spotkaniu w Centrum Kongresowym ICE mieli okazję przedstawić dyrektorom
szkół program edukacyjny przygotowany z myślą o uczniach i nauczycielach
i opowiedzieć o realizowanych przez siebie oryginalnych i niecodziennych
projektach. W spotkaniu wzięło udział 156 dyrektorów szkół i nauczycieli.
RAPORT 2014–2015
90
W sesji posterowej, będącej pierwszą częścią konferencji,
dyrektorzy szkół rozmawiali z pracownikami wszystkich
instytucji muzealnych, aby zapoznać się z ofertą tych pla-
POWYŻEJ I OBOK
Imieniny Józefa Mehoffera to
coroczne wydarzenie odbywające
się w Domu Józefa Mahoffera
– Oddziale MNK, w ramach którego
prowadzone są również warsztaty
edukacyjne dla rodzin z dziećmi
w wieku 5–6 lat. W czasie zajęć
ich uczestnicy poznawali osobę
artysty oraz jego twórczość,
w której najważniejsza rolę
odgrywało projektowanie witraży.
Jednym z zadań, jakie dzieci
z rodzicami miały wykonać, było
zaprojektowanie i wykonanie,
w sposób prosty i schematyczny,
projektu witraża.
cówek i zabrać różnorodne materiały edukacyjne przygotowane przez poszczególne muzea, czy też nawiązać
kontakty z osobami odpowiedzialnymi za ich realizację.
Druga część konferencji składała się z krótkich wystąpień: opowiadano o działaniach muzeów skierowanych
do szkół, których efektem było powstanie innowacyjnych
narzędzi dydaktycznych, o projektach nauczycielskich
tworzonych we współpracy z instytucjami kultury oraz
o specyfice pracy edukatora muzealnego i zagadnieniach wiążących się z postrzeganiem znaczenia udziału
muzeów w edukacji szkolnej. Wystąpienia skłoniły do
zadania sobie wielu pytań: Czy muzeum jest miejscem,
które ma uczyć o przeszłości czy uczyć interpretować
współczesność? Czy dziedzictwo i tożsamość, o której
uczymy w szkole, ma mieć charakter narodowy, lokalny,
czy też jest pojęciem płynnym? Co mamy do zaoferowania
szkołom poza lekcją muzealną? Czego oczekują od szkoły
nauczyciele?
→
W Y B R A N E P R O J E K T Y E D U K A C YJ N E
RAPORT 2014–2015
91
Ö Szkoła Interpretacji.
Cykl szkoleń dla nauczycieli
→W roku szkolnym 2014/2015 Dział Edukacji kontynuował organizację szkoleń przeznaczonych dla nauczycieli, animatorów kultury
i edukatorów, które odbywały się raz w miesiącu. Zaprezentowano
różnorodne formy i metody pracy z uczniami w oparciu o ekspozycje
stałe prezentowane w poszczególnych Oddziałach MNK i o wybrane
wystawy czasowe. Czterogodzinne spotkania szkoleniowe składały
się z trzech części: krótkiego wprowadzenia w formie oprowadzania,
wykładu metodycznego i warsztatu praktycznego. Program szkoleń
prezentował szerokie spektrum metod pracy z dziełem sztuki, m.in.:
wykorzystywanie wystaw jako aktywnych przestrzeni poznania,
służących do opowiadania o historii w kontekście lekcji szkolnych,
czerpanie z tekstów literackich podczas interpretacji dzieł plastycznych, datowanie obiektów przez odnajdywanie ornamentów czy
też interpretacja obrazów w różnych kontekstach zaczerpniętych
z metodologii historii sztuki (analizy formy, analizy gender, psychoanalizy), aby dostarczyć nauczycielom narzędzi umożliwiających pogłębienie analizy i interpretacji tekstów kultury w pracy z uczniami
w szkole. Muzeum stało się przestrzenią spotkania edukacji formalnej z edukacją nieformalną. Dzięki szkoleniom nauczyciele oswoili
się z przestrzenią muzealną, aby móc w przyszłości samodzielnie
poprowadzić w niej zajęcia dla uczniów czy studentów.
Ö Projekt Europejskie Terytoria Kultury
Od września 2013 do lipca 2015 roku Dział Edukacji brał udział
w międzynarodowym projekcie Europejskie Terytoria Kultury, poPOWYŻEJ
Triki optyki, warsztaty dla rodzin
z dziećmi w wieku 7–10 lat.
Zajęcia zostały realizowane
w ramach programu edukacyjnego
towarzyszącemu wystawie
Leon Tarasewicz, Instalacja
malarska. W czasie warsztatów,
przy wykorzystaniu optycznych
sztuczek zastosowanych przez Leona
Tarasewicza w swojej instalacji
uczestnicy starali się poznać
zasady wykorzystywania i tworzenia
optycznych iluzji.
święconym edukacji osób dorosłych z niepełnosprawnością intelektualną. Projekt, dofinansowany z programu „Grundtvig. Uczenie
się przez całe życie”, dał możliwość długofalowej współpracy z jedną
grupą osób z niepełnosprawnością intelektualną i dokładne sprawdzenie stosowanych metod. Dzięki współpracy międzynarodowej
wymieniono doświadczenia i skorzystano z tego, co wypracowali już
partnerzy zagraniczni podczas pracy z osobami niepełnosprawnymi.
W ramach działań lokalnych MNK współpracowało ze Środowiskowym Domem Samopomocy w Skawinie – 15 podopiecznych dwa
razy w miesiącu uczestniczyło w warsztatach prowadzonych przez
animatorów kultury, odbywających się w Oddziałach MNK; powstało
wiele materiałów zdjęciowych oraz filmowych, w tym film dokumentujący przedstawienie kończące cykl warsztatów. Wszystkie
działania realizowane w ramach projektu zostały przedstawione
na blogu: https://europeanterritoryofculture.wordpress.com. Stworzono słowniczek podstawowych słów i zwrotów w językach krajów
RAPORT 2014–2015
92
OBOK
Pejzaż zimowy – warsztaty
edukacyjne dla dzieci w wieku
7–10 lat w czasie ferii zimowych.
W czasie zajęć uczestnicy mogli
eksperymentować z techniką
animacji farbą, poznając
w tym samym czasie trudne do
zauważenia niuanse kolorystyczne
wąskiej gamy barwnej. Edukatorzy,
wykorzystując znajdujące się
w kolekcji MNK przykłady działań
z przedstawieniami pejzażu
zimowego, pomagali dzieciom
w stworzeniu ich własnej baśni
zimowej.
partnerskich. Spotkania odbyły się kolejno: w Słowenii, na Cyprze, w Krakowie,
w Wielkiej Brytanii i w Turcji. Regularna i cykliczna praca z osobami z niepełnosprawnością przyniosła dużo radości i satysfakcji, stworzyła możliwość bardziej
kompleksowego skupienia się na tej grupie odbiorców, uwrażliwiła na ich potrzeby.
Ö Programy edukacyjne dla dzieci i rodzin
W 2015 roku wszystkie programy przygotowywane przez Dział Edukacji MNK
przeznaczone dla dzieci i rodzin zostały ponownie nominowane do nagród Słoneczniki, organizowanych przez portal CzasDzieci.pl – programy zgłaszane są
i oceniane przez rodziców, którzy wybierają najwartościowsze i najbardziej rozwojowe inicjatywy z krakowskiej oferty kulturalnej dla dzieci. MNK zdobyło główną
nagrodę za cykl Latający Dywan. Opowieści Przedmiotów w kategorii „język” – są to
spotkania dla rodzin z dziećmi odbywające się w konwencji miniatur teatralnych,
w których ważną rolę odgrywa improwizacja i interakcja z widzem. Bezpośrednią
inspiracją dla opowieści tworzonej na kanwie baśni są wybrane przykłady rzemiosła artystycznego, tkanin lub broni ze zbiorów MNK. Wyróżnienie rodziców
w kategorii „sztuki wizualne” otrzymał cykl: 7 Dzień Tworzenia – są to niedzielne
warsztaty artystyczne, podczas których uczestnicy śledzą przemiany, które przez
wieki zachodziły w sposobie projektowania ubrań, mebli czy naczyń, poznając
różne techniki artystyczne: od tradycyjnego malarstwa, kończąc na instalacji czy
happeningu.
¶
W Y B R A N E P R O J E K T Y E D U K A C YJ N E
RAPORT 2014–2015
93
Wybrane projekty promocyjne
PORTAL MNK.PL
Nowy portal Muzeum Narodowego w Krakowie był jednym z flagowych projektów 2014 roku. Został uruchomiony 18 grudnia 2014 roku. Prace nad jego
wdrożeniem trwały 8 miesięcy od momentu ogłoszenia wyników konkursu.
Sam konkurs – w nowatorskiej formule – został opracowany przez zespół
pracowników MNK przy współudziale Stowarzyszenia Twórców Grafiki
Użytkowej. Portal zrealizowała dla Muzeum Narodowego w Krakowie firma
Openform design&digital studio.
Nowy portal został osadzony na krótkiej i atrakcyjnej domenie mnk.pl.
Jednocześnie zadbano o to, aby dotychczasowa nazwa – muzeum.krakow.pl
– kierowała internautów do właściwego celu, a budowana przez lata wysoka
pozycja w rankingach wyszukiwarek internetowych nie została utracona.
Nasz portal przeznaczony jest dla widza – i ta myśl przyświecała nam na
każdym etapie realizacji projektu, z niej wynikają rozwiązania, które przyjęliśmy. Chcieliśmy, żeby widz naszego Muzeum mógł w prosty, intuicyjny
sposób dotrzeć do poszukiwanej przez siebie informacji. Z tego wynika
cała struktura portalu.
RAPORT 2014–2015
94
Podstawową ideą, którą kierowaliśmy się od początku, było to, aby treść nie
przytłaczała widza, lecz była zawsze dostępna dosłownie na wyciągnięcie
ręki. Także dla osób niepełnosprawnych. Dostosowaliśmy do nich obsługę
portalu – zgodnie ze standardami WCAG 2.0 – zarówno w warstwie treściowej (osobny artykuł dostępny bezpośrednio ze strony głównej opisujący
dostępność oddziałów, ikonki udogodnień na stronach wystaw i Oddziałów),
jak i funkcjonalnej (ułatwienia dla niedowidzących: możliwość przełączenia na wysoki kontrast oraz powiększenia czcionki, tekst dla czytników
„zaszyty” w graficznych elementach nawigacji strony).
Nowy portal bazuje na najnowocześniejszych używanych obecnie w internecie technologiach. Jest szczegółowo dopracowany pod kątem oczekiwań
współczesnego użytkownika internetu oraz mocno zintegrowany z popularnymi mediami społecznościowymi (Facebook, Twitter, Google+, Pinterest) – umożliwia udostępnianie bezpośrednio ze strony, co w znaczący
sposób przekłada się na dystrybucję treści i promocję działań Muzeum za
pośrednictwem nowych kanałów.
Portal został zaprojektowany w technologii responsywnej. Oznacza to, że
to nie widzowie dostosowują się do portalu, ale portal dostosowuje się do
widzów. To użytkownik wybiera, czy ogląda go w domowym zaciszu na
dużym ekranie komputera, czy też zabiera go ze sobą jako przewodnik
po Muzeum, wyświetlany na urządzeniu mobilnym. Na każdym z tych
urządzeń portal prezentuje się atrakcyjnie pod względem graficznym i, co
najważniejsze, funkcjonalnym.
Portal w nowoczesny sposób prezentuje zdigitalizowane zbiory Muzeum
– opierając się na szablonie fotogalerii, które, oprócz prezentacji na podstronie mnk.pl/zbiory, są podpinane w różnych miejscach portalu – na
podstronach Oddziałów, wystaw, wydarzeń.
Atrakcyjną stronę wizualną dopełnia multimedialność portalu – umieszczane są prezentacje multimedialne i filmy.
Forma prezentowania wydarzeń i aktualności w Muzeum jest nowoczesna – są one umieszczone na osi czasu w formie kalendarium, co pozwala
widzowi zobaczyć od razu, jakie wydarzenia są dostępne w danym dniu
i – dzięki zastosowaniu specyficznej dla każdego oddziału kolorystyki –
gdzie mają miejsce.
Planer Wizyt
Planer Wizyt to narzędzie zarówno dla stałych widzów, jak i dla nieznających Muzeum Narodowego w Krakowie, jego Oddziałów i zbiorów. Pozwala→
W Y B R A N E P R O J E K T Y P R O M O C YJ N E
RAPORT 2014–2015
95
→zaplanować wizytę w Muzeum. Wybierając klucz tematyczny, klucz
najbardziej znanych dzieł lub artystów, widz może stworzyć indywidualną ścieżkę zwiedzania MNK, w szybki sposób docierając do tego, co
go interesuje najbardziej – co jest szczególnie istotne, biorąc pod uwagę
liczbę Oddziałów i różnorodność zbiorów Muzeum. W efekcie zwiedzający dostaje plan, na którym są zaznaczone miejsca, gdzie znajdują się
interesujące go zbiory czy obiekty. Taki plan można wydrukować lub
zapisać, zobaczyć na mapie, a także wyznaczyć trasę – pieszo, samochodem lub na rowerze.
Do Planera można dodać każde z wydarzeń – czy to wystawę, czy wykład
– i stworzyć własne kalendarium. Dodatkowo przy każdym z wydarzeń
i każdej z wystaw w Muzeum jest funkcja przypomnienia o nich.
Sklep on-line w nowej szacie graficznej
Zgodnie z zasadą „portal dla widza” wprowadziliśmy szereg usprawnień
dla klienta sklepu: możliwość zakupów bez logowania, przyjazne formularze zamówienia, łatwy dostęp do koszyka, system powiadomień
i komunikatów.
Blog
Nazwa „Brzuch Muzeum” najlepiej obrazuje blog – zarówno jego
warstwę tematyczną, jak i stylistyczną. Na Brzuchu Muzeum pokazujemy MNK od środka, od jego wnętrza, zaplecza, czyli to, co jest niewidoczne na co dzień dla zwiedzających. Pokazujemy, co jest po drugiej
stronie galerii, to, co dzieje się, zanim obraz zawiśnie na ścianie, zanim
otworzymy wystawę. Widz może zobaczyć, jak wygląda codzienna praca
muzealnika, a nawet zajrzeć w miejsca dla siebie niedostępne – np. na
dach Gmachu Głównego. Ma też możliwość zobaczenia innych treści
niż na stronie Muzeum, uzupełniających – np. ciekawostek czy subiektywnego spojrzenia kustosza, kuratora wystawy. Forma komunikacji
z widzem jest bardziej bezpośrednia, teksty są „lżejsze” i bardziej zindywidualizowane. Przez tę nową formę komunikacji realizujemy ideę
muzeum otwartego.
Portal został nominowany w do nagrody Mobile Trens Awards 2014
– jednej z najważniejszych nagród w branży mobilnych technologii
i marketingu w kategorii „Firma z najlepszą stroną mobilną”.
RAPORT 2014–2015
96
¶
W PREZENCIE OD MUZEUM NARODOWEGO W KRAKOWIE
Już po raz drugi zaprosiliśmy Publiczność do uczestnictwa w akcji „W prezencie od
Muzeum Narodowego w Krakowie”. W 2014 roku zaproponowaliśmy bezpłatne oprowadzania w cenie biletu pod hasłem: „Przyjdź, czeka na
Ciebie wyjątkowy przewodnik”.
Z inicjatywy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
w ramach akcji „Muzeum za złotówkę” dzieci i młodzież
w wieku 8–16 lat mogli zwiedzać muzea za 1 zł (dzieci do
lat 7 bezpłatnie). Projekt „W prezencie od Muzeum Narodowego w Krakowie” wpisał się w te działania – w czasie
małopolskich ferii zimowych za symboliczną złotówkę
zaprosiliśmy do MNK młodzież szkolną powyżej 16 roku
życia.
Od 4 do 16 lutego 2014 we wszystkich Oddziałach
Muzeum Narodowego w Krakowie czekali niecodzienni przewodnicy – przedstawiciele dyrekcji i pracownicy naukowi Muzeum oraz znane postaci ze świata prasy,
radia i telewizji, którzy proponowali Publiczności własną – interesującą i oryginalną
– „ścieżkę” zwiedzania Muzeum.
Pomysł ten nawiązywał do działań zmierzających do podnoszenia jakości obsługi
widza i opieki nad nim, poszerzania zainteresowania ofertą muzealną oraz utrwalania
wizerunku Muzeum jako miejsca otwartego i gościnnego.
W Y B R A N E P R O J E K T Y P R O M O C YJ N E
¶
RAPORT 2014–2015
97
Wybrane wydawnictwa
Maksymilian Gierymski. Dzieła, inspiracje, recepcja / Works, Inspiration,
Reception, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 2014
Katalog wystawy w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie,
zawierający kalendarium, teksty (także o tematyce konserwatorskiej),
część albumową, katalog dzieł wszystkich artysty, katalog
prezentowanych na wystawie dzieł innych artystów, wybór literatury.
Agnieszka Perzanowska, „Wy, którzy Rzeczą Pospolitą władacie”. Sejm
Polski w starodrukach z kolekcji Emeryka Hutten-Czapskiego, Muzeum
Narodowe w Krakowie, Kraków 2014
Katalog wystawy, a zarazem pierwsza publikacja w serii „Biblioteczka
Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego. Starodruki i Kartografia”.
RAPORT 2014–2015
98
Olga Boznańska (1865–1940), Muzeum Narodowe w Krakowie / Muzeum
Narodowe w Warszawie, Kraków 2014
Monumentalny katalog wystawy Olgi Boznańskiej w Gmachu Głównym
Muzeum Narodowego w Krakowie (oraz w Muzeum Narodowym
w Warszawie) zawierający eseje, część katalogową z reprodukcjami (noty
z glosami), kalendarium oraz bibliografię.
Malarstwo polskie z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie w Pałacu
Prezydenckim, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 2014
Bogato ilustrowany katalog wystawy zorganizowanej przez Muzeum
Narodowe w Krakowie w Pałacu Prezydenckim w Warszawie, zawierający
teksty o charakterze esejów, biogramy artystów, spis prezentowanych
dzieł oraz wybraną bibliografię.
Stanley Kubrick. Wystawa / Exhibition, Muzeum Narodowe w Krakowie,
Kraków 2014
Publikacja towarzysząca wystawie w Gmachu Głównym Muzeum
Narodowego w Krakowie, opowiadająca o reżyserze, jego twórczości oraz
o samej ekspozycji.
Agnieszka Kluczewska-Wójcik, Feliks „Manggha” Jasieński i jego
kolekcja w Muzeum Narodowym w Krakowie / Feliks ‘Manggha’
Jasieński and His Collection at the National Museum in Krakow, Muzeum
Narodowe w Krakowie, Kraków 2014
Bogato ilustrowana publikacja – pierwszy tom Korpusu daru Feliksa
Jasieńskiego (w serii „Z historii Muzeum Narodowego w Krakowie.
Ofiarodawcy”) ukazująca sylwetkę oraz pasję kolekcjonerską darczyńcy
Muzeum Narodowego w Krakowie. Książka zawiera również bibliografię,
spis publikacji Feliksa Jasieńskiego, drzewa genealogiczne oraz
zreprodukowany Akt notarialny darowizny Jasieńskiego dla Muzeum.
W przestrzeni Smoka. Sztuka chińska w zbiorach Muzeum Narodowego
w Krakowie / In the Realm of the Dragon. Chinese Art in the Collections
of the National Museum in Krakow, Muzeum Narodowe w Krakowie,
Kraków 2015
Monumentalny, bogato ilustrowany katalog wystawy w Gmachu
Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie.
WYBRANE WYDAWNICTWA
→
RAPORT 2014–2015
99
→Krystyna Kulig-Janarek, Niech żyje sztuka! Kolekcja Feliksa
Jasieńskiego. Grafika francuska od impresjonizmu do
art nouveau / Long Live Art! Feliks Jasieński’s Collection.
French Prints from Impressionism to Art Nouveau, Muzeum
Narodowe w Krakowie, Kraków 2015
Album towarzyszący wystawie w Kamienicy Szołayskich
im. Feliksa Jasieńskiego – Oddziale Muzeum Narodowego
w Krakowie.
POWYŻEJ
„Zygmunt Radnicki” – książka
wyróżniona w konkursie
Najpiękniejsza Książka Roku 2014
Światosław Lenartowicz, Zygmunt Radnicki, Muzeum
Narodowe w Krakowie, Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie,
Kraków 2015
Publikacja prezentująca twórczość Zygmunta Radnickiego,
wydana przez Muzeum Narodowe w Krakowie oraz Akademię
Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie.
Ottomania. Osmański Orient w sztuce renesansu / The
Ottoman Orient in Renaissance Art, pod red. Roberta Borna,
Michała Dziewulskiego, Guido Messlinga, Muzeum Narodowe
w Krakowie, Kraków 2015
Katalog wystawy w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego
w Krakowie zorganizowanej we współpracy z BOZAR – Centre
for Fine Arts (Bruksela).
RAPORT 2014–2015
100
POWYŻEJ
Księgarnia muzealna
w Gmachu Głównym MNK
„Studia do Dziejów Dawnego Uzbrojenia i Ubioru
Wojskowego”, cz. XIV, pod red. Zdzisława Żygulskiego jun.
oraz Michała Dziewulskiego, Muzeum Narodowe w Krakowie,
Kraków 2015
Kolejna część publikacji wydawanej przez Muzeum Narodowe
w Krakowie we współpracy ze Stowarzyszeniem Miłośników
Dawnej Broni i Barwy. Do książki dołączona została płyta CD
z elektronicznymi wersjami I i IX części „Studiów do Dziejów…”.
Michał Dziewulski, 100 rarytasów z kolekcji militariów
w Muzeum Narodowym w Krakowie / 100 Rarities from the
Military Collection at the National Museum in Krakow, Muzeum
Narodowe w Krakowie, Kraków 2015
Drugi – po numizmatycznym – album z serii prezentującej
najpiękniejsze i najcenniejsze obiekty z kolekcji Muzeum.
Artystycznym fotografiom towarzyszą interesujące teksty
opowiadające historie wybranych militariów.
¶
WYBRANE WYDAWNICTWA
RAPORT 2014–2015
101
Organizacja pracy
W latach 2014–2015 rozpoczął się w Muzeum Narodowym w Krakowie proces wdrażania
zmian organizacyjnych w zakresie zarządzania zbiorami, przygotowany w latach poprzednich
przez obecnych Zastępców Dyrektora ds. Naukowych i Edukacji i ds. Konserwacji i Przechowywania Zbiorów oraz Głównego Inwentaryzatora. W proces ten zaangażowana była też
grupa pracowników podległych im komórek organizacyjnych.
Głównym celem wprowadzanej zmiany jest optymalizacja realizacji kluczowych zadań w tej
strategicznej sferze działalności Muzeum, w tym tych odnoszących się do kompleksowej
elektronicznej ewidencji zbiorów w systemie bazodanowym MONA NG, ich naukowego
opracowania i upowszechniania oraz wypracowania optymalnej formuły sprawowania opieki
konserwatorskiej nad gromadzonymi zabytkami. Program nasz opracowaliśmy, odnosząc jego
założenia do sprawdzonych w światowym muzealnictwie modeli zarządzania kolekcjami,
które w takiej skali nie były praktykowane w polskich muzeach.
Ważnym czynnikiem reorganizacji jest uzyskany przez MNK w 2010 roku status jednostki
naukowej z kategorią B i wynikająca z tego potrzeba działań porządkujących prowadzenie
działalności naukowej w MNK (powołanie Rady Naukowej Muzeum Narodowego w Krakowie
jako organu doradczego dyrektora, wprowadzenie zarządzeń porządkujących sposób zgłaszania tematów badawczych, kontrolę ich realizacji). Została opracowana Strategia działalności
naukowej Muzeum na lata 2014–2020.
Zmiana, która dokonała się z chwilą rozpoczęcia w 2014 roku procesu przejmowania odpowiedzialności za magazyny zbiorów przez nowo utworzony Dział Przechowywania Zbiorów
w pionie konserwatorskim, umożliwiła dokonanie przekształceń w zakresie opracowania
zbiorów w pionie naukowo-edukacyjnym. W miejsce 21 działów zbiorów – poprzez ich scalenie – powstało 12 komórek organizacyjnych, którym powierzono opiekę merytoryczną nad
zbiorami, co pozwoli na wszechstronniejsze wykorzystanie kadry pracowników merytorycznych do ich opracowywania, a także upowszechniania. W pionie naukowo-edukacyjnym
realizuje się obecnie 27 projektów badawczych związanych ze zbiorami Muzeum i prowadzi
się szeroką działalność edukacyjną.
RAPORT 2014–2015
102
W 2013 roku zainicjowano serię wydawniczą ,,Prace naukowe Muzeum Narodowego w Krakowie”
(do dnia dzisiejszego ukazały się 4 tomy), wydawaną wraz z Towarzystwem Wydawniczym Historia
Iagellonica. W 2012 roku, wznowiono dwa roczniki ,,Rozpraw Muzeum Narodowego w Krakowie.
Seria Nowa”, ,,Notae Numismaticae – Zapiski Numizmatyczne”, które zostały wpisane na listę
czasopism punktowanych MNiSW. Od 2013 roku pracownicy pionu naukowo-edukacyjnego realizują granty z NPRH (3) i NCN (1), biorą aktywny udział w konferencjach naukowych i publikują
wyniki swoich badań w czasopismach i monografiach wieloautorskich. Również pracownicy
pionu konserwatorskiego aktywnie koordynowali projekty naukowo-badawcze, finansowane ze
środków własnych i źródeł zewnętrznych. W latach 2014-2015 roku realizowali dziewięć zadań
naukowych dofinansowanych z MNiSW oraz dwa projekty naukowe finansowane z Programu
Badań Stosowanych Narodowego Centrum Badań i Rozwoju oraz Narodowego Programu Rozwoju
Humanistyki MNiSW.
MNK chroni i konserwuje swoje zbiory zgodnie z zasadami współczesnej konserwacji muzealnej
oraz wyznacza kierunki i nowe standardy w tej dziedzinie. Najlepszym tego przykładem jest
ważna zmiana organizacyjna w zakresie opieki i zarządzania zbiorami, która nastąpiła w 2014
roku. Wszystkie magazyny zbiorów do tej pory podlegające kierownikom działów w pionie Zastępcy Dyrektora ds. Naukowych i Edukacji, zostały przeniesione do nowo utworzonego Działu
Przechowywania Zbiorów, który podlega Zastępcy Dyrektora ds. Konserwacji i Przechowywania
Zbiorów. Również laboratorium LANBOZ stało się oddzielnym działem.
ORGANIZACJA PRACY
→
RAPORT 2014–2015
103
→W efekcie reorganizacji Pion Konserwacji i Przechowywania Zbiorów składa
się obecnie z trzech działów:
Ö Dział Konserwacji (11 specjalistycznych pracowni konserwatorskich)
Ö LANBOZ
Ö Dział Przechowywania Zbiorów
(Magazyn Malarstwa i Rzeźby, Magazyn Obiektów na Podłożu
Papierowym,
Magazyn Rzemiosła Artystycznego)
Takie nowe podejście do tradycyjnego zadania, jakim jest przechowywanie
i konserwatorska ochrona zbiorów, pozwala na podwyższenie standardów
opieki nad zbiorami prowadzonej przez kierunkowo wykształconych specjalistów, a równocześnie daje dużo większe możliwości kustoszom, którzy
pozbywając się obowiązków związanych z prowadzeniem magazynów, mogą
bardziej zaangażować się w działania, w których są specjalistami, czyli w merytoryczne opracowywanie zbiorów i ich upowszechnianie.
Kontynuujemy analizę ryzyka w zarządzaniu zbiorami według metodologii
opracowanej przez ICROM, The Canadian Conservation Institut (CCI) oraz
The Netherlands Institute for Culture Heritage (ICN), jako nowe podejście do
zarządzania zbiorami w muzeum. W związku z nowatorskim charakterem
projektu i jego ogromnym zakresem (jedna z pierwszych realizacji na świecie
w odniesieniu do tak dużego i posiadającego tak zróżnicowane zbiory muzeum)
termin zakończenia został przesunięty na koniec 2015 roku, a opracowanie
raportu na pierwszy kwartał 2016 roku.
W ramach modyfikowania strategii zarządzania mikroklimatem w Muzeum
jako podstawowego działania prewencyjnego w konserwatorskiej ochronie
zbiorów kontynuowano proces analizy mikroklimatu historycznego oraz ustalania indywidualnych zaleceń do poszczególnych Oddziałów i zbiorów szczególnych MNK, a także dla Muzeum „Manggha”. Zakończenie opracowywania
raportów końcowych planowane jest na pierwszy kwartał 2015 roku.
W ramach strategii doskonalenia ochrony zbiorów i dzięki dofinansowaniu
z programów operacyjnych MKiDN zrealizowaliśmy pierwszy etap remontu
i wymiany wyposażenia w Magazynie Rzemiosła Artystycznego, m.in. zakupiono 13 specjalistycznych szaf do przechowywania obiektów tekstylnych.
Pion konserwatorski przygotował i przeprowadził ogólnomuzealne szkolenie dla pracowników MNK pt. „Zasady bezpiecznego obchodzenia się z muzealiami”. Przeszkolono 202 osoby. W listopadzie 2015 roku we współpracy
z NIMOZ zorganizowaliśmy na ten temat zewnętrzne szkolenie dla pracowników innych muzeów. Przeszkolono 70 osób z ponad 40 różnych instytucji
kultury.
RAPORT 2014–2015
104
Krajowe Centrum Badań
nad Dziedzictwem
We wrześniu 2015 roku w ramach współpracy pomiędzy Muzeum
Narodowym w Krakowie i Narodowym Instytutem Muzealnictwa
i Ochrony Zbiorów w nawiązaniu do działalności laboratorium
LANBOZ powołane zostało Krajowe Centrum Badań nad Dziedzictwem
– jako nowy projekt, w którego ramach prowadzone będą na rzecz
różnych instytucji muzealnych prace badawcze i rozwojowe zmierzające do zachowania zasobów dziedzictwa kulturowego w Polsce.
W listopadzie zorganizowano w MNK warsztat promujący działalność Centrum i prezentujący zasady pierwszego naboru wniosków.
Zostanie on przeprowadzony do końca roku, obejmie wszystkie zainteresowane muzea o statucie bądź regulaminie uzgodnionym z Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a będzie dotyczył badań,
ekspertyz i działań specjalistycznych w 2016 roku. Już w 2015 roku
w ramach działań pilotażowych wykonano kilka ekspertyz i działań
specjalistycznych (m.in. sparametryzowaną dokumentację stanu
zachowania) dotyczących wybranych obiektów z kolekcji Muzeum
Narodowego w Poznaniu, Zakładu Ossolińskich we Wrocławiu,
POWYŻEJ
Ekspertyza rękopisu „Pana Tadeusza”
w pracowni mikrofedometrii w Zakładzie
Ossolińskich we Wrocławiu
Zamku Królewskiego na Wawelu i Zamku Królewskiego w Warszawie.
Projekty Międzynarodowe
WORK OF ART. Projekt miał celu podniesienie kompetencji języko-
wych pracowników muzeów europejskich należących do tzw. Zespołu
Obsługi Zwiedzających Muzea, czyli m.in. osób pracujących w muzealnych sklepikach, pilnujących wystaw, kasjerów, pracowników ochrony.
W muzeach w Polsce, Portugalii, Niemczech, Turcji i Wielkiej Brytanii przeprowadzone zostały badania pracowników ZOZM, w oparciu
o które opracowano założenia programu szkolenia oraz prototyp narzędzia nauki języka obcego, przeznaczonego dla tej grupy.
YES, YOU CAN! Projekt miał na celu przygotowanie europejskich insty-
tucji kultury oraz organizacji pozarządowych realizujących projekty
z dziedziny kultury do pozyskiwania funduszy w nowej perspektywie finansowej Unii Europejskiej. Głównym rezultatem projektu
jest „Praktyczny przewodnik po funduszach dla kultury 2014-2020”
dostępny na stronie www.yesyoucanproject.com. Stanowi on kompendium wiedzy o funduszach krajowych, unijnych i międzynarodowych
dotyczących kultury i przemysłów okołokulturowych w krajach konsorcjum projektowego (w Polsce, Słowacji, Niemczech, Turcji, Francji,
Holandii i na Malcie) w okresie 2014-2020.
¶
ORGANIZACJA PRACY
RAPORT 2014–2015
105
Digitalizacja
Potrzeba systematycznego digitalizowania i udostępniania swoich zasobów w internecie została
dostrzeżona w Muzeum stosunkowo wcześnie, choć do realizacji pierwszych znaczących projektów
digitalizacyjnych przystąpiono dopiero w 2010 roku. Cała dekadę wcześniej rozpoczęto tworzenie
elektronicznej bazy danych o obiektach – Lotus, ustawiając MNK na pozycji lidera na tym polu. By
umożliwić prace nad tworzeniem elektronicznej bazy danych, wyposażano muzealną Pracownię
Fotograficzną w cyfrowy sprzęt i ustalono wstępnie standardy opisu dla zdjęć cyfrowych. Działania
te, z uwagi na ograniczone fundusze muzealne, nie miały spektakularnego charakteru. Dopiero
otwarcie się na płynące z zewnątrz środki i możliwości, które niosły ze sobą projekty unijne pozwoliły Muzeum na zaistnienie w cyfrowym świecie. Dzięki pozyskanym środkom udało się wyposażyć Pracownię Fotograficzną w sprzęt najwyższej klasy, rozbudować ją i rozszerzyć działalność
digitalizacyjną. Równolegle jednak z działaniami, które umożliwiły pozyskane z zewnątrz środki,
pracownicy Muzeum wyszli naprzeciw problemom, z którymi boryka się dziś większość muzeów
w Polsce – przyjęto wysoką jakość/rozdzielczość pozyskiwanych zdjęć, funkcjonalny sposób ich
opisu, hierarchiczne słowniki i standardy opisu metadanych.
Wszystkie realizowane w latach 2014–2015 przez Muzeum prace digitalizacyjne starały się kontynuować i uzupełniać zadania realizowane w ramach wcześniejszych projektów. Sprzęt fotograficzny oraz infrastruktura IT (systematycznie uzupełniane od 2010 roku) dobierane są na zasadzie
wymienności i kompatybilności, a zasób udostępnianych w cyfrowych wizerunkach obiektów jest
systematycznie uzupełniany według przyjętej przed 5 laty strategii.
RAPORT 2014–2015
106
W ostatnich dwóch latach Muzeum realizowało następujące projekty digitalizacyjne:
Ö Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe – stworzenie platformy
digitalizacji zbiorów muzealnych w regionie Małopolski
Kwiecień 2011 – marzec 2014
Wartość projektu: 3 946 147,45 zł,
Wartość dofinansowania: 2 366 882,25 zł
Głównym celem projektu „Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe – stworzenie platformy
digitalizacji zbiorów muzealnych w regionie Małopolski” było zwiększenie dostępu
on-line do zbiorów muzealnych poprzez stworzenie wspólnej strony internetowej
siedmiu ważnych instytucji kultury w Małopolsce. Zbudowanie trwałej sieci
współpracy między uczestnikami projektu miało służyć ochronie i popularyzacji
dóbr kultury przy wykorzystaniu nowoczesnych technologii.
Zgodnie z ideą rozwoju społeczeństwa opartego na wiedzy oraz strategią rozwoju
form kształcenia na odległość projekt – zakładający digitalizację najcenniejszych
obiektów Muzeum Narodowego w Krakowie i instytucji partnerskich oraz ich
upowszechnianie – umożliwił prezentację dzieł sztuki w formie wirtualnej, łatwo
dostępnej dla każdego.
Zachowanie dziedzictwa kulturowego Europy i jego popularyzacja są jedną
z wytycznych Unii Europejskiej, realizowaną poprzez nowatorski w skali Polski
projekt zakładający digitalizację najcenniejszych zbiorów, zainicjowany przez
Muzeum Narodowe w Krakowie w partnerstwie z sześcioma instytucjami kultury
z regionu.
Wirtualny odbiorca otrzymał w sposób łatwy i przystępny dostęp do informacji
o około 127 tys. najcenniejszych dziełach sztuki prezentowanych na interaktywnej
multimedialnej platformie internetowej. Umożliwia ona poznawanie zasobów
dziedzictwa kultury, w znacznej większości nieudostępnianych publiczności na
co dzień. Wspólna strona wszystkich uczestników projektu powstała w oparciu
o jeden program bazodanowy służący opracowaniu małopolskich kolekcji, wspólny
słownik pojęć kluczowych i ujednolicone standardy opisów zabytków. Każdy
zainteresowany ma możliwość odkrywania i zgłębiania bogactwa kultury i historii
Małopolski.
Proces digitalizacji prowadzony metodą fotografowania, skanowania
i mikrofilmowania najcenniejszych zasobów kultury wzbogacił wspólną
internetową bazę danych zawierającą podstawowe oraz popularnonaukowe
informacje o wybranych obiektach z kolekcji. Do digitalizacji został wykorzystany
profesjonalny sprzęt, zakupiony w ramach projektu, który zapewnił wymaganą
wysoką jakość obrazu cyfrowego, jego archiwizację i zabezpieczenie zgodnie
→
z obowiązującymi standardami.
D I G I TA L I Z A C J A
RAPORT 2014–2015
107
Ö Krajobraz Małopolski na szklanych negatywach
Wrzesień 2013 – sierpień 2014
Całkowita kwota zadania: 506 790 zł
Projekt miał na celu digitalizację unikatowej kolekcji szklanych
negatywów fotograficznych muzeów Małopolski i ich udustępnienie
on-line tak, aby umożliwić e-zwiedzającym wycieczkę w przeszłość do
miejsc i ludzi, przywracając o nich pamięć.
Muzeum zaprosiło do współpracy trzy instytucje posiadające
kolekcje szklanych negatywów, które poprzez podpisanie „Umowy
o Współdziałaniu w Projekcie” wyraziły wolę wsparcia Muzeum przy
jego realizacji. Przed rozpoczęciem digitalizacji w ramach projektu
konserwatorzy przygotowali obiekty, usuwając wszelkie wady widoczne
na nośnikach transparentnych, które powodują ryzyko powstania
skaz na obrazie cyfrowym. Klisze zabezpieczono w specjalistycznych
opakowaniach ochronnych o neutralnym pH.
Zdigitalizowano 2000 niezwykle cennych zabytkowych klisz
szklanych wytypowanych przez instytucje partnerskie z uwagi na
ich wielką wartość dokumentacyjną, historyczną i ikonograficzną.
Opracowano je merytorycznie, wykonując ich opisy inwentarzowe
i popularnonaukowe, aby następnie po raz pierwszy udostępnić
je on-line na stronach instytucji i na platformie projektu „Cyfrowe
Dziedzictwo Kulturowe”.
Metoda digitalizacji i parametry sprzętowe zostały dobrane pod kątem
specyfiki obiektów będących przedmiotem cyfryzacji i liczebności tej
kolekcji, z uwzględnieniem szczegółowej analizy istniejących na rynku
rozwiązań i dobrych praktyk krajowych i zagranicznych instytucji
kultury (m.in. MoMA, Morgan Museum, Biblioteki Kongresu w USA).
Ö Budowa Pawilonu Józefa Czapskiego
Projekt w trakcie realizacji (marzec 2013 – kwiecień 2016)
Wartość projektu (netto): 17 754 832 zł
Wysokość dofinansowania (netto): 17 754 832 zł (100% dofinansowania)
W ramach projektu przewidziano środki na digitalizację zbiorów,
m.in. części księgozbioru oraz dzienników Józefa Czapskiego (ok.
49 000 stron), a także obiektów takich jak pamiątki i meble (374
przedmiotów). Całość udostępniona ma być on-line. Projekt przewiduje
również doposażenie sprzętowe pracowni digitalizacyjnej poprzez
zakup systemu jakości i zarządzania barwą, brakującego oświetlenia,
kolumny reprodukcyjnej. Środki przewidziane są również na gwarancję
serwisową dla aparatów fotograficznych oraz rozbudowę centralnego
punktu pamięci masowej, a także centrum archiwizacyjnego.
RAPORT 2014–2015
108
Ö Wszyscy święci w MNK
Projekt realizowany od maja 2015 roku obejmuje digitalizację
i opracowanie popularnonaukowe ponad 1400 grafik
z wizerunkami świętych.
Bogata kolekcja grafik o tematyce religijnej obejmuje zespół
ponad 5 tys. zabytków. Projekt ten dopiero rozpoczyna więc
proces digitalizacji tego ciekawego zasobu. Udostępnienie
on-line postaci świętych i ilustracji dotyczących świąt
religijnych wielu Kościołów i obrządków wpisuje się w misję
edukacyjną Muzeum.
W ramach projektu doposażono Pracownię Fotograficzną
w sprzęt oświetleniowy, kolumnę reprodukcyjną oraz aparat
Face One z przystawką 80 mp. Zakupiono również najwyższej
klasy stację graficzną z monitorem.
Ö Projekt E-muzea
Obecnie zespół pracowników Muzeum pracuje nad
założeniami do wniosku aplikacyjnego Projektu E-muzea.
Projekt ten ma być realizowany przez NIMOZ, a MNK ma
być jednym z 19 instytucji partnerskich wybranych spośród
polskich muzeów organizowanych bądź współorganizowanych
przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
¶
POWYŻEJ
Digitalizacja Dzienników Józefa Czapskiego,
Pracownia Fotograficzna MNK
Rozkładówka Dziennika Józefa Czapskiego
D I G I TA L I Z A C J A
RAPORT 2014–2015
109
Nagrody i wyróżnienia
NAGRODY I WYRÓŻNIENIA 2014
FOT. DANUTA MATLOCH / MKIDN
Wydarzenie Muzealne Roku –
Sybilla 2013: Grand Prix i Sybilla
w kategorii „Inwestycje”
– tzw. muzealny „Oscar”.
Grand Prix nagrodzono projekt rewitalizacji
budynków – Oddziałów MNK: otwartego
po remoncie i modernizacji Muzeum im.
Emeryka Hutten-Czapskiego, Muzeum
Karola Szymanowskiego w willi „Atma”
w Zakopanem oraz Ośrodka Kultury
Europejskiej EUROPEUM. Ten ostatni został
nagrodzony także w kategorii „Inwestycje”.
Nagrody odebrał Leszek Bednarz –
Wicedyrektor ds. Technicznych Muzeum
Narodowego w Krakowie (na zdjęciu obok).
Marka Radia Kraków
Dla wystaw: „Maksymilian Gierymski. Dzieła, inspiracje,
recepcja”; „Stanley Kubrick”; „Przestrzeń Opery. Polscy
scenografowie XX i XXI wieku”; „Reakcja na modernizm.
Architektura Adolfa Szyszko-Bohusza”.
FOT. RADIO KRAKÓW
obok: Dyrektor Zofia Gołubiew z Dyplomem Honorowym Marki Radia Kraków
Wydarzenie Roku 2014 w plebiscycie
Programu Trzeciego Polskiego Radia
dla wystawy „Stanley Kubrick”
RAPORT 2014–2015
110
Polska Pięknieje – Siedem Cudów Funduszy Europejskich
Europejskie Centrum Numizmatyki Polskiej nominowano w konkursie „Polska
Pięknieje – Siedem Cudów Funduszy Europejskich” w kategorii „Zabytek”.
Instytucja Przyjazna Dużym Rodzinom
Wyróżnienie przyznane przez Zarząd Związku Dużych Rodzin „Trzy Plus”
za bardzo dobrą ofertę MNK dla Rodzin.
FOT. DANUTA MATLOCH / MKIDN
Honorowa Doroczna Nagroda
Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego
dla Dyrektor MNK
Zofii Gołubiew
w dziedzinie „Ochrona
Dziedzictwa Kulturowego”.
Nagroda w konkursie
architektonicznym „Kraków – mój dom”
Zwycięzcą w kategorii „Rewaloryzacja” zostało
Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego.
Nagroda im. prof. J. Skowronka
dla wydawnictwa Historia Iagellonica i dr. Pawła
Wierzbickiego za książkę pt. „Dywizja kozaków
sułtańskich. Polityczno-wojskowe koncepcje
stronnictwa Czartoryskich w okresie wojny
krymskiej (1853–1856)”.
NAGRODY I WYÓŻNIENIA
RAPORT 2014–2015
111
Created in Poland Superbrands
Marka „Muzeum Narodowe w Krakowie” została uznana przez konsumentów za
jedną z najsilniejszych na polskim rynku i otrzymała tytuł „Created
in Poland Superbrands 2013/2014”.
Laur dla Mecenasa
Muzeum Narodowe w Krakowie otrzymało dyplom za niezwykle udaną
i miłą współpracę w 2013 roku oraz wspieranie idei i działań Stowarzyszenia
Willa Decjusza.
Topy i Wtopy 2014 w krakowskiej kulturze
– ranking „Dziennika Polskiego”
Wystawy „Stanley Kubrick” oraz „Olga Boznańska” zaliczono do pięciu
najważniejszych wydarzeń w kulturze krakowskiej w roku 2014. Za ten okres
MNK otrzymało również trzecie miejsce za całokształt działalności.
„Hity i kity mijającego roku” – „Stanley Kubrick” doceniony
przez „Gazetę Krakowską”
„Gazeta Krakowska” uznała, że działalność MNK w roku 2014 należała do
wyjątkowo udanych. Wystawę „Stanley Kubrick” Redakcja zaliczyła do „hitów
roku”.
„Sztuka robienia wystaw” – wyróżnienia
„Dziennika Polskiego”
W rankingu poświęconym działalności instytucji wystawienniczych
w Małopolsce: drugie miejsce przyznano wystawie „Maksymilian Gierymski.
Dzieła, inspiracje, recepcja”; szóste – wystawie „Olga Boznańska”; dziesiąte
– wystawie „Przestrzeń Opery. Polscy scenografowie XX i XXI wieku”.
Najważniejsze i najbardziej atrakcyjne wydarzenie roku 2014
– według reporterów „Gazety Wyborczej”
Magazyn Krakowski „Gazety Wyborczej” w fotograficznym przeglądzie roku
2014 za jedno z najważniejszych i najbardziej atrakcyjnych wydarzeń uznał
wizytę w MNK bliźniaczek Lisy i Louise Burns, które jako dzieci wystąpiły
w filmie Stanleya Kubricka.
patrz strona: 21
RAPORT 2014–2015
112
Na afiszu „Polityki”
– wyróżnienie Redakcji Tygodnika „Polityka” dla wystaw MNK
Redakcja dwukrotnie wyróżniła wystawy MNK: na drugim miejscu w plebiscycie
znalazła się, przygotowana wspólnie z Muzeum Narodowym w Warszawie, wystawa
monograficzna braci Aleksandra i Maksymiliana Gierymskich, miejsce piąte
Redakcja przyznała ekspozycji „Stanley Kubrick”.
Dyrektor MNK Zofia Gołubiew uhonorowana medalem
Stowarzyszenia Historyków Sztuki
Jest to medal wybity z okazji 80-lecia działalności Stowarzyszenia Historyków
Sztuki.
Odznaka „Bene Merito” przyznana kustoszowi MNK
Ministerstwo Spraw Zagranicznych przyznało tę odznakę Michałowi
Dziewulskiemu – Kierownikowi Działu Militariów MNK, ekspertowi
współpracującemu przy rewindykacji polskich dóbr kultury oraz przy
pozyskiwaniu z zagranicy obiektów do polskich muzeów.
„Best Places” w kategorii „Culture” dla Muzeum
Karola Szymanowskiego w willi „Atma” w Zakopanem
Użytkownicy oraz redaktorzy portalu Local Life Zakopane uznali,
że nasz Oddział jest jednym z najlepszych miejsc na kulturalnej mapie Zakopanego.
Nominacja do Bryły Roku 2013
Dla zrewitalizowanego XVII-wiecznego spichlerza, w którym mieści się Ośrodek
Kultury Europejskiej EUROPEUM – Oddział MNK.
„MocArty” za rok 2013
Nagroda Radia RMF Classic
dla wystawy
FOT. MIESZKO PIĘTKA / AKPA
„Szuflada Szymborskiej”.
NAGRODY I WYÓŻNIENIA
RAPORT 2014–2015
113
NAGRODY I WYRÓŻNIENIA 2015
Wydarzenie Muzealne Roku Sybilla 2014
Muzeum Narodowe w Krakowie otrzymało wyróżnienie za
digitalizację zbiorów. Nagrodę odebrała w imieniu zespołu
Agnieszka Widacka-Bisaga, Główny Inwentaryzator MNK oraz
Joanna Niewidok, Koordynator Projektów Digitalizacyjnych.
Marka Radia Kraków
Dla wystawy „Ottomania. Osmański Orient w sztuce
renesansu”.
Laur Krakowa XXI wieku dla Zofii Gołubiew
Dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie Zofia Gołubiew
została laureatką nagrody Laur Krakowa XXI wieku,
przyznawanej przez reprezentantów trzech środowisk: nauki,
sztuki i biznesu. Odebrała ją z rąk Prezes Kapituły Anny
Zabdyr-Jamróz oraz Prezydenta Miasta Krakowa
Jacka Majchrowskiego.
„Słoneczniki 2015”
– nagroda portalu CzasDzieci.pl
W kategorii „Język” za warsztaty edukacyjne dla dzieci i rodzin
pt. „Latający dywan. Opowieści Przedmiotów”.
Wyróżnienie w plebiscycie „Dziennika
Polskiego” na „Krakowianina roku 2014”
W kategorii „Kultura” dla dyrektor Muzeum Narodowego
Zofii Gołubiew – za utrzymywanie stałego, wysokiego poziomu
wystaw.
RAPORT 2014–2015
114
Wyróżnienie w konkursie Najpiękniejsza Książka
Roku 2014
Za książkę autorstwa kustosza MNK Światosława Lenartowicza
pt. „Zygmunt Radnicki”. Konkurs organizowany jest w Warszawie
przez Polskie Towarzystwo Wydawców Książek. Album został
wydany jako publikacja towarzysząca wystawie „Zygmunt
Radnicki (1894–1969)”.
Wyróżnienie portalu CzasDzieci.pl
w kategorii „Sztuka wizualna”
Za organizację warsztatów edukacyjnych „7 Dzień Tworzenia” jako
najbardziej rozwojowej inicjatywy dla dzieci w wieku do 14 lat.
„Krakowscy giganci” – ranking „Dziennika
Polskiego” dotyczący osobistości roku 2014
Dyrektor Muzeum Narodowego w Krakowie Zofia Gołubiew
znalazła się gronie siedmiu osobistości najważniejszych dla
Krakowa w roku 2014. Działalność MNK w roku 2014 określono
jako rok sukcesów.
„Najpiękniejszy dzień lata”
oraz „Królewskie wakacje”
Muzeum Narodowe w Krakowie zostało uhonorowane za wsparcie
tych projektów przez ich organizatora: Stowarzyszenie na Rzecz
Rozwoju.
Podziękowanie Ministerstwa Kultury
i Dziedzictwa Narodowego
dla Muzeum Narodowego w Krakowie za aktywny udział
w tworzeniu i upowszechnianiu polskiego dziedzictwa
kulturowego w ramach wieloletniego programu „Kultura+,
Priorytet Digitalizacja”.
NAGRODY I WYÓŻNIENIA
RAPORT 2014–2015
115
Dobroczyńcy
Muzeum Narodowe w Krakowie
jest ważną instytucją kultury
aktywnie budującą dialog
wokół sztuki. Dzięki otwarciu na
publiczność stało się naturalnym
miejscem spotkań różnych
grup społecznych. Wychodząc
naprzeciw oczekiwaniom,
identyfikując potrzeby zarówno
stałych, jak i nowych odbiorców,
podejmuje działania ułatwiające
im uczestnictwo w kulturze.
U podstaw wielu aktywności
podejmowanych w Muzeum
stoi partnerstwo i współpraca.
Należne wyrazy wdzięczności
składamy więc na ręce naszych
Dobroczyńców: Patronów
i Partnerów, Darczyńców oraz
Mecenasa i Sponsorów, którzy
od wielu lat wspólnie z Muzeum
Narodowym w Krakowie realizują
ideę społecznej odpowiedzialności.
RAPORT 2014–2015
116
WSPARLI NAS
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
Kancelaria Prezydenta RP
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Komisja Europejska
Narodowy Bank Polski
Narodowy Instytut Audiowizualny
Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów
Narodowe Centrum Kultury
Narodowe Centrum Nauki
Mechanizm Finansowy EOG
i Norweski Mechanizm Finansowy
u Polski Instytut Sztuki Filmowej
Konsulat Generalny USA w Krakowie
Małopolski Urząd Wojewódzki
Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego
Urząd Miasta Krakowa
Gmina Miejska Zakopane
Akademia Muzyczna w Krakowie
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
Akademia Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie
Społeczny Komitet Odnowy Zabytków Krakowa
Metropolita Krakowski Kardynał Stanisław Dziwisz
NASI PARTNERZY
u
u
u
u
Ars Modi
u
u
u
u
u
CzasDzieci.pl
u
u
u
u
Fundacja Alter Art
BRISTOL **** ART & Medical SPA
Capella Cracoviensis
Centrum Kultury Grodzisk
Mazowiecki
Cinema City
City Service
Domino Film
Filharmonia im. K. Szymanowskiego
w Krakowie
Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji
Fundacja Tygodnika Powszechnego
Fundacja Wisławy Szymborskiej
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
Instytut Cervantesa
Instytut Konfucjusza
Kopalnia Soli Wieliczka
Kordegarda
Krakowski Festiwal Filmowy
Krakowskie Biuro Festiwalowe
Kraków Airport
Księgarnia Akademicka
Małopolskie Dworce Autobusowe S.A.
Metromedia
Międzynarodowe Centrum Kultury
Muzeum ASP
Muzeum Diecezjalne w Siedlcach
Miasto Siedlce
u Muzeum Kinematografii
u Muzeum Pałac Herbsta oddział
Muzeum Sztuki w Łodzi
u Opera Krakowska
u Ośrodek Karta
u Rawen Technika Świetlna
u Stowarzyszenie Instytut Dziedzictwa
u Szkoła Choy Lee Fut
u Szkoła Muzyczna w Dobczycach
u Towarzystwo Przyjaciół Muzeum
Narodowego w Krakowie
u Towarzystwo Wydawnicze
„Historia Iagellonica”
u Welcome to Krakow
NASI PATRONI MEDIALNI
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
AMS S.A.
Art&Business
Artinfo.pl
Bogoria
ciekawostkihistoryczne.pl
dzieje.pl
Dziennik Polski
Gazeta Wyborcza
GTV Twoja Okolica
Histmag.org
Infogram
Interia
u Internetowy serwis
informacyjny Watra
u Karnet
u Krakow Post
u Local Life
u Magiczny Kraków
u Militaria XX wieku
u Mówią Wieki
u National Geographic
u Newsweek
u Newsweek Historia
u O.pl
u Obiektyw Info
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
OFF Radio Kraków
Onet.pl
Polish Market
Polityka
Polskie Radio
Przegląd Numizmatyczny
Radio Kraków
Radio Plus
Radio Zet
Radio Zet Chilli
RMF Classic
Rzeczpospolita
Spotkania z Zabytkami
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
u
Styl.pl
Szkło i Ceramika
Telewizja M
TVP Historia
TVP Kraków
TVP Kultura
TVP Polonia
TVP2
Tygodnik Podhalański
Tygodnik Powszechny
www.katalogmonet.pl
XX wiek.pl
Zwierciadło
→
RAPORT 2014–2015
117
NASI DARCZYŃCY – OSOBY
u Zbigniew Jerzy
Antkowiak
u Paweł Artemczuk
u Bartosz Awianowicz
u Zuzanna Janina
Baranowska-Bałka
u Magdalena
Bąkowska
u Stanisława Belloy,
Francja
u Krzysztof Józef Bero
u Katarzyna Bik
u Anna Bochnak
u Tomasz Bochnak
u Jarosław Bodzek
u Patryk Adam Bodzek
u Danuta
Boguszewska-Chlebowska
u Jacek Bojarski
u Anna Maria Borek
u Marta Bosak
u Małgorzata
Brykczyńska
u Jacek Budyn
u Paweł Burekowski
u Tomasz Bylicki
u Marek Cecuła
u Rafał Ciurkiewicz
u Maria Czarnik
u Ewa Dagneau de
Richecour, Francja
u Irene Davies, Anglia
u Maria DayczakDomanasiewicz
u Martyna Dąbrowska
u Iwona Długopolska
u Jerzy Dmitruk
u Lilley Domagalski,
Anglia
u Edward Michał
Dudek
u Leszek Dutka
u Arkadiusz Dymowski
u Tadeusz Epsztein
u Vitězslav Fiala,
Czechy
u Łukasz Fyderek
u Natalia Fyderek
u Grzegorz Gacek
u Zofia Gołubiew
u Barbara Gościej
u Marek Gręplowski
u Kazimierz Roman
Grodzicki
u Michał Gryczman
u Dariusz Gwiazda
u Zofia Gwiazda
u Lidia Hajdecka
u Bogusława
Hrynkowska
u Urszula
Janicka-Krzywda
u Rafał Janke
u Anda
Jaworucka-Drath
u Danuta Józefik
u Piotr Juny
u Alina Kalczyńska-Scheiwiller, Włochy
u Andrzej Karbowski
u Teresa Kiersnowska
u Hubert Kiersnowski
u Lech Kokociński
u ks. Jan Janusz
Kołecki
u Jerzy
Konstankiewicz
u Elżbieta Korczyńska
u Stefania Kozakowska
u Maria Krystyna
Krug-Cupryś
u Mirosław
Kruszyński,
Szwajcaria
u Anna Lewandowska
u Adam Lubas, USA
u Tadeusz Łapiński
u Bogdan Łęcki
u Janina Maczuga
u Stanisława Majcher
u Marcin Matczak
u Tomasz Mathea
u ks. Marian Mazgaj,
USA
u Michał Mianowski
u Witold Mierzejewski
u Wojciech Bogusław
Moś
u Anna Motl
u Julian Narzyński
u Zbigniew
Nestorowicz
u Agata
Nowakowska-Wolak
u Nina Oakes, Anglia
u Stanisława
Odrzywolska
u Tomasz Otrębski
u Zofia Paczuska
u Kalina Paroll
u Borys Paszkiewicz
u Anna Pawłowska
u Kacper Pietrusiński
u Andrzej Podczaski
u Marta Przęczek
u Wojciech
Przybyszewski
u Rafał Róg
u Marek Rusnak
u Teresa
Siedlar-Kołysko
u Alina Skarżyńska
u Janina Skorupska
u Martine Sokolowski
Jaques-Dalcroze,
Szwajcaria
u Aldona Sołtys
u Jacek Sroka
u Łukasz
Swaryczewski
u Paweł Szczerba
u Maria Szewczyk
u Mirosława Szulc
u Ewa
Śnieżyńska-Stolot
u Magdalena
Świszczowska-Piegdoń
u Paulina Taradaj
u Marta Taranczewska
u Maria Taszycka
u Michał Jan
Tombiński
u Andrzej Wajda
u Maria Wałach
u Jadwiga Węgorek
u Agnieszka
Widacka-Bisaga
u Danuta Włodarczyk-Srzednicka
u Cecylia Wodnicka-Ząbkowska
u Mateusz Woźniak
u Krystyna
Zachwatowicz
u Agnieszka Zagrajek
u Jolanta Żuber
u Anna
Żulińska-Dutka
u Zdzisław Żygulski
jun.
NASI DARCZYŃCY – INSTYTUCJE
u Akademia Sztuk Pięknych im. Jana
Matejki w Krakowie
u Fundacja Ceramiki Polskiej XX wieku
w Warszawie
u Fundacja im. Tadeusza Kościuszki,
Tomasz Otrębski
u Gimnazjum nr 2 im. Adama
Mickiewicza w Krakowie
u Instytut Archeologii Uniwersytetu
Jagiellońskiego
u Komenda Wojewódzka Policji
w Krakowie
u Ministerstwo Obrony Narodowej,
Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił
Zbrojnych
u Muzeum Narodowe w Warszawie,
Oddział w Nieborowie
RAPORT 2014–2015
118
u
u
u
u
u
Muzeum Ziemi Międzyrzeckiej
Nadleśnictwo Gorlice
Narodowy Bank Polski
Poczta Polska S.A.
Polska Wytwórnia Papierów
Wartościowych S.A.
u Polskie Towarzystwo Numizmatyczne
Odział im. Leszka Czarnego
w Radomsku
u Polskie Towarzystwo
Numizmatyczne, Oddział
w Bydgoszczy
u Polskie Towarzystwo
Numizmatyczne, Oddział w Płocku
u Polskie Towarzystwo
Numizmatyczne, Oddział
w Warszawie
u Polskie Towarzystwo
Numizmatyczne, Oddział
w Zielonej Górze
u Stowarzyszenie „Pryłuckaja
Spadczyna”, Białoruś
u Stowarzyszenie Numizmatyków
Gesselschaft für Internationale
Geldgeschichte Bad König, Niemcy
u Towarzystwo Przyjaciół Muzeum
Narodowego w Krakowie
u Urząd Skarbowy Kraków-Krowodrza
u Urząd Skarbowy Kraków-Śródmieście
u Zgromadzenie Służebnic
Najświętszego Serca Jezusowego
w Krakowie
u Związek Polskich Artystów
Plastyków Okręg Krakowski
NASZ MECENAS, SPONSORZY I PARTNER
Logo podstawowe, CMYK
chromatyczne
RAPORT 2014–2015
119
Muzeum Narodowe
w Krakowie
raport 2014–2015
Koordynacja: Beata Majcher
Współpraca: Magdalena Świszczowska-Piegdoń
Opracowanie graficzne: Marek Zalejski / Studio Q
Autor: Agnieszka Sabor
Teksty: Marta Bosak, Janusz Czop, Michał Dziewulski, Danuta Godyń,
Marta Graczyńska, Lidia Kozieł-Siudut, Aleksandra Krypczyk-de Barra,
Krystyna Kulig-Janarek, Magdalena Laskowska, Światosław Lenartowicz,
Beata Majcher, Katarzyna Mrugała, Joanna Niewidok, Jolanta Przygoda,
Beata Romanowicz, Rafał Syska, Marek Świca, Anna Wdzięczny,
Agnieszka Widacka-Bisaga, Joanna Zawierucha-Gomułka
Korekta: Anna Biedrzycka
Fotografie: Fot. Radio Kraków, Danuta Matloch/ MKiDN,
Jarosław Matla, Agnieszka Fluder, Mieszko Piętka/AKPA,
Pracownia Fotograficzna MNK: Jacek Świderski, Andrzej Chęć,
Bartosz Cygan, Paweł Czernicki, Patrycja Dzięgiel, Karol Kowalik,
Jacek Złoczowski, Mirosław Żak
Druk: Legra
ISBN 798-83-7581-198-8
© Muzeum Narodowe w Krakowie, 2015
www.mnk.pl
→
ISBN 798-83-7581-198-8

Podobne dokumenty