CENTRóW HANDLOWYCH W POLSCE

Komentarze

Transkrypt

CENTRóW HANDLOWYCH W POLSCE
TH
EC
ITY
TH
EC
ITY
Almanach 2012
centrów handlowych w Polsce
alManac oF shoPPInG centres
ISSN 2081-1683
cena 98
(w tym 8% VAT)
AlmANAch ceNTrów hANdlowych 2012 / AlmANAc oF ShoPPING ceNTreS 2012
Pa r t n er z y m er y t or y c z n i / C on t en t s Par tner s
S p on s or z y / S p on s or s
Par tner str ategicz ny / Str ate g ic Pa rtn e r
Patr oni honor ow i / H onora r y Pa rtn e rs
Business in the City
– doing business in real estate
The CiTy Business Forum
– doing business in real estate
Konferencja odbędzie się 3 października 2012 r.
w Hotelu Marriott w Warszawie.
nr
06/(28)
czerwiec
2012
c 2012
ń 2011
) czerwie
) grudzie
06/(28
11/(22
TH
EC
I
M A G
A Z Y N
ISSN 2081
-1683
N I E R
U C H O
M O Ś
C I
ekonomia
scieR
TY
Cena 40
PLN / 10
Euro
(w tym
8% VAT)
K O M
E R C Y
J N Y C
H
¸
a sie¸
z ekologia¸
Reta
il
Rozpoczyna
pog
za ceRtyfik on
atami
¸
The CiTy
magazyn nieruchomości komercyjnych
Wiadomości, wywiady, raporty i analizy.
ITY
EC
TH
Almanach 2012
ls ce
lo wy ch w Po
w ha nd
ce nt ró
cen tres
oF sho PPIn G
-1683
ISSN 2081
cena 98
VAT)
(w tym 8%
THE ENGLISH
ION
RS
VEM
PAGE 40
powieRzchn
ie
biuRowe
na Rynkachi centRa logisty
Regionalnyczne
ch
w
FRO
OKLADKA
zcerwiec.indd
Już wkró
tce Alm
anach
– więcej
informacji Centrów Han
dlowych
na stron
ach 6
1
polsce
– 7
2012-06-10
alM ana c
7
ach 6 –
na stron
dlowych
informacji Centrów Han
– więcej
anach
tce Alm
Już wkró
40
VERSION
ie
nie
chn
zch
powieRz
THE ENGLISH
ic
/ Strateg
Partner
Partners
i
Patroni honorow
y
/ Honorar
Partners
/ Sponso rs
Sponso rzy
2012-07-15
OKLADKA
22:59:21
AlmAnACh CenTrów hAndlowyCh
Rocznik, kompendium wiedzy na temat
sytuacji obiektów handlowych w Polsce.
REAL ESTATE R2E 0 1 2
VIEW
The Polish co
mmercial
issN 2081-1
iss
Nieruchomoś
ci komercyj
yjN
683
e w Polsce
Cena 98 (w tym
8% VaT)
d 1
2012 NOWA.ind
/ Sponsor
s
/ Content
s
01/ 2012
g
FINaNCIN
roPerty
d
in PolAn
P
wAnie
FinAnso
omości
nieruch
W 2012
683
ISSN 2081-1
ESTATE REVIE
8% VAT)
PLN (w tym
Cena 98
ITY
EC
T E
TH
E S T A
L
reAl esTATe review
Jedyny na rynku kompletny przewodnik,
który prezentuje nowe inwestycje
w nieruchomości komercyjne w Polsce
– centra handlowe, biura, magazyny.
Partners
ercial REAL
mer ytor yczni
The Polish comm
Sponsor zy
Partnerz y
R E A
TY
s
/ Content
TH
EC
I
czny
Partner strategi
mer ytor yczni
polsce
w
nych
Regionalisty
czne
na Rynkachi centR
tRa log biuRowe
FROM PAG
E
Partnerz y
20:56:51
Partner zy
okladka RER
aktualna.indd
pRa
i podatkowe
ści
nieRuchomo
StRategie
Partner s
2012-02-03
gulacje
Rewne
e
/ Conten ts
yjnych
komerc
Partner zy
due diligenc
merytor yczni
1
a
finanSowani
2012-04-26
23:52:42
merytor yczni
/ Conten ts
13:13:43
Partner s
ProPerTy FinAnCing in PolAnd
Rocznik prezentujący źródła finansowania
inwestycji nieruchomościowych, regulacje
prawne oraz sposoby optymalizacji
podatkowej przedsięwzięć
nieruchomościowych.
.indd 1
OKLADKA
finanSowani
a
ategie
nieRuchomo
du
uee diligenc
e
ści
i podatkowe
pRa
Raw
R
wne
ne
Regulacje
sponsoring i reklama
PorTAl i Codzienny newsleTTer
Najświeższe informacje, opinie i komentarze z rynku.
Kontakt:
Hubert Wasiak |  600 034 344 | [email protected]
Cezary Goss |  604 191 088 | [email protected]
udziału w konferencji
Kontakt:
 22 840 65 21 | [email protected]
3
Daniel Jabłoński
redaktor naczelny
WydaWca
– Property Media Group s.c
ul. Stępińska 22/30
00-739 Warszawa
tel. + 48 (22) 840 65 21
tel. + 48 (22) 841-31-52
tel. + 48 (22) 851-03-05
www.thecity.com.pl
C
hanges taking place in the commercial
real estate market are compared by some
of the industry experts to seismic swings.
Undoubtedly, the industry is going through a
period of fundamental changes. The globalisation
is making itself felt increasingly often. The situation
influences all participants in the market, starting with consumers, through retail chains, asset
managers, owners of retail property up to investors
and developers.
Sooner or later, we may expect an expansion
of international retail chains into Poland, which will
change positioning of many shopping centres. Polish
brands may become recognisable globally and start
being present in many foreign markets as well.
Science proves that we are not actually rational
and that we do not make even the most optimal
choices. It applies to choosing a blouse as well as
to deciding on a location of a business or accepting
a contract. Our decisions are driven by emotions
and animal instincts. The latter seems to confirm the
recent trend related to the new function of shops
– a place of feelings and experiences. Light, temperature, sense, music or colours are elements often
used by retailers. E-commerce is also becoming
an increasing challenge for developers. Both retail
chains and shopping centres have to face it.
With all those uncertainties ahead of us when
we look into the future, there is only one thing we
can be sure of – the taxes. They accompany asset
managers in every aspect of their activities, including promotional ones. Therefore it is worth knowing the most important tax rules before we start
organising marketing campaigns.
The Almanac is a compendium of knowledge
about the situation of retail schemes in Poland.
Preparing it would not have been possible without
our partners. We would like to thank the following
companies:
BNP Paribas Real Estate Polska, DTZ, TPA Horwath,
Metro Properties, Immochan, Centrum Handlowe
Forum, Centrum Development & Investments.
We are also grateful to the companies that
have provided us with information about their
developments. It allowed us to update the list of
shopping centres in Poland.
We do hope that The Almanac will serve as
your inspiration in making right business decisions. Enjoy the reading.
daniel Jabłoński – redaktor naczelny
[email protected]
Hubert Wasiak – Project Manager
[email protected]
Łukasz Marynowski – redaktor
[email protected]
Łukasz Osiecki – dziennikarz
[email protected]
Daniel Jabłoński
Editor in Chief
Magdalena Fabijańczuk-antkowicz
– redaktor
[email protected]
Tomasz Papiernik
– dziennikarz/tłumacz
[email protected]
cezary Goss – Reklama
[email protected]
Opracowanie graficzne,
skład i łamanie:
Arkadiusz Chorąży
Barbara Olech-Grzybowska
– dziennikarz/tłumacz
Fotografie na okładce: CH Blue City, Warszawa; Manufaktura, Łódź; Galeria Leszno, Leszno; Stary Browar Poznań; Galeria Echo, Kielce; CH Plejada, Sosnowiec; Złote Tarasy, Warszawa.
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Z
miany zachodzące na rynku nieruchomości
handlowych porównywane są przez niektórych ekspertów z branży do wstrząsów
sejsmicznych. Bez wątpienia branża ta przechodzi
przez okres fundamentalnych zmian. Globalizacja coraz częściej daje o sobie znać. Sytuacja
ta wpływa na wszystkich uczestników rynku, od
konsumentów poprzez sieci handlowe, zarządców,
właścicieli obiektów handlowych aż po inwestorów
i deweloperów.
Prędzej czy później w Polsce możemy spodziewać się ekspansji międzynarodowych sieci
handlowych, które zmienią pozycjonowanie wielu
galerii. Być może również polskie marki staną się
rozpoznawalne globalnie i obecne na wielu zagranicznych rynkach.
Jak pokazuje nauka, nie jesteśmy racjonalni i nie
dokonujemy najbardziej optymalnych wyborów. Dotyczy to zarówno wyboru bluzki, jak i lokalizacji biznesu czy akceptacji umów. Naszym postępowaniem
kierują emocje i zwierzęce instynkty. Potwierdzałoby
to ostatnie trendy związane z nową funkcją sklepów
– jako miejscem doznań i przeżyć. Gra światłem,
temperaturą, zapachem, muzyką, kolorem to elementy często wykorzystywane przez sprzedawców.
Coraz większym wyzwaniem dla deweloperów staje
się też handel elektroniczny. Mierzą się z nim i sieci
i centra handlowe.
Przy całej niepewności, która zagląda w oczy,
gdy spoglądamy w przyszłość, możemy być pewni
jednego – podatków. One towarzyszą zarządcy
niemal w każdym aspekcie działalności, również
promocyjnej. Dlatego warto poznać najważniejsze zasady podatkowe, zanim zabierzemy się za
organizację akcji marketingowej.
Almanach to kompendium wiedzy na temat
sytuacji obiektów handlowych w Polsce. Jego powstanie nie byłoby jednak możliwe, gdyby nie nasi
partnerzy. Dziękujemy firmom:
BNP Paribas Real Estate Polska, DTZ, TPA Horwath,
Metro Properties, Immochan, Centrum Handlowe
Forum, Centrum Development & Investments.
Jesteśmy wdzięczni również firmom, które
dostarczyły informacji na temat swoich obiektów.
Pozwoliło nam to uaktualnić listę centrów handlowych w Polsce.
Liczymy, że Almanach zainspiruje Państwa
do podejmowania trafnych decyzji biznesowych.
Życzymy udanej lektury.
S po n s o r z y / S po n s o r s
The market is
changing globally
Par tn e r zy me r y to r y czn i / C o nt e nt s Par t ne r s
Rynek zmienia
się globalnie
4
12
S po n s o r z y / S po n s o r s
06
Par t ne r zy m er yt or ycz n i / Co nt e nt s Par t ne r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
SPIS TREŚCI
Globalizacja handlu
06
Trzeba nam świeżej krwi – rozmowa z Renatą Kinde-Czyż z Metro Properties
10
Mózg na zakupach – jak nowoczesna nauka pomaga praktykom
12
Trzy najważniejsze rzeczy w marketingu centrów handlowych
16
Promocja centrów handlowych – aspekty podatkowe
20
Narzędzia pozwalające zwiększyć efektywność rozliczeń podatkowych
w inwestycjach w centra handlowe
26
Gdy najemca ma problemy finansowe
32
Optymalizacja opodatkowania poprzez dobór formy prawnej spółki – inwestora
36
Inwestujmy rozsądnie – rozmowa z Anną Szmeją-Kroplewską z PRCH
42
Centra convenience wypłynęły na kryzysie
44
„Nie-handlowa” wartość galerii handlowej
48
Jak szukać oszczędności w kosztach wspólnych?
50
32
36
S po n s o r z y / S po n s o r s
6
Globalizacja handlu
na rynku nieruchomości handlowo-usługowych mają miejsce wahania
o skali wstrząsów sejsmicznych. wprawdzie opinie co do ich stopnia się
różnią, nikt jednak nie może ignorować faktu, że sektor przechodzi
przez okres fundamentalnych zmian.
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Nicky Godding, International Council of Shopping Centers
K
luczowe tematy, będące obecnie
przedmiotem debaty na całym świecie,
to fala społeczno-ekonomiczna, przestój w rozwoju, działalność sprzedawców detalicznych w skali globalnej,
przepływy kapitału oraz załamanie się zatrudnienia.
RETaIlERzy dzIałają w SkalI globalnEj
Zdaniem Johna Wrighta, globalnego szefa
działu ds. badań handlu detalicznego, pracującego dla Euromonitora, który opublikuje przełomowy raport dotyczący międzynarodowej ekspansji
handlu detalicznego podczas szczytu World Summit – retailerzy i marki na całym świecie zaczynają zdawać sobie sprawę z wagi rosnącej sprzedaży na rynkach światowych, szczególnie gdy rynki
rozwinięte skupiają się na zarządzaniu istniejącymi aktywami.
Jednakże, nie każdy kanał dystrybucji czy marka poddane zostały procesowi globalizacji w tym
samym stopniu. Na przykład w 2012 r. marketom
budowlanym udało się ustanowić ograniczoną
obecność na rynku międzynarodowym, podczas
gdy duża liczba marek odzieżowych umocniła
swoją obecność na wielu rynkach.
HandEl ElEkTRonICzny najwIękSzym
wyzwanIEm
– W Europie handel elektroniczny (e-commerce)
pozostaje największym wyzwaniem dla deweloperów, a prawdziwy handel wielokanałowy w idealnej postaci jest jeszcze daleko przed nami – mówi
Alexander Otto, Przewodniczący ICSC European
Advisory Board oraz Chief Executive Officer w ECE
Projektmanagement.
E-commerce jest nadal największym i najbardziej bezpośrednim wyzwaniem, z którym zmierzyć się muszą zarówno sprzedawcy jak i cen-
tra handlowe. Niektórzy retailerzy są wciąż we
wczesnym stadium uczenia się, jak udanie łączyć
sprzedaż on-line z tą fizycznie istniejącą w sklepach. Jednym ze skutków handlu elektronicznego jest znaczne skrócenie odległości pomiędzy
producentem a sprzedawcą towaru. Marcus Wild
z SES Spar European Shopping Centres, pyta:
– Czy pojmujemy firmę Apple jako producenta
czy jako sprzedawcę? Z całą pewnością Apple
jest marką – a im ważniejsza staje się marka,
tym bardziej potrzebuje siedziby. Nawet Amazon,
który zaczynał jako czysto on-line’owy sklep, jest
teraz marką mającą na celu fizyczną obecność
– mówi Wilde i dodaje, że sklep jest przyszłością
branży. Odkrywamy, że liczba monobrandów
wzrasta i te marki potrzebują dobrego otoczenia,
dobrego zarządzania centrum i dobrej lokalizacji.
E-commerce na razie rzadko jest źródłem zarobków dla większości sprzedawców – przyszłością
jest multi channel, czyli wiele kanałów dystrybucji.
– Jednakże, aby to osiągnąć, firmy potrzebują
wykwalifikowanego personelu. Innowacje techniczne wymagają siły sprawczej – twierdzi Gerard
Groener z Corio, nawołując do zwiększenia liczby
profesjonalistów.
modElE wynajmu muSzą SIę zmIEnIć
Przede wszystkim, wraz ze zmianami w tradycyjnym modelu handlu detalicznego, muszą się
jednocześnie dostosować modele wynajmu, jako
że decyzja o zakupie już nie zawsze ma miejsce
tam, gdzie odbywa się sama sprzedaż. Jednakże
w przypadku niektórych dużych sieci, które w raportach stwierdzają, że sprzedaż ich produktów
on-line jest najwyższa w strefie wpływu ich fizycznie istniejących sklepów, to właśnie te sklepy stanowią podstawę ich działalności.
Wielu najemców będzie potrzebować mniej
przestrzeni wraz z postępującym procesem inte-
zRównoważonE waRToŚCI CzynSzu
PRzyCIągają InwESToRów
Inwestorzy ciągną nie do najwyższych ofert
czynszowych, tylko do tych zrównoważonych. Także inwestorzy unikający ryzyka koncentrują się na
głównych rynkach europejskich.
Ci, którzy wciąż inwestują, wolą robić to poprzez spółki typu joint-venture lub finansowanie
konsorcjalne, a nie w ramach modelu funduszowego, który był tak popularny przed kryzysem.
Dzieje się tak, ponieważ inwestorzy wolą mieć
mniej partnerów, a w zamian za większą kontrolę
nad swoimi inwestycjami.
Zdaniem Anne Kavanagh, globalnego szefa
działu zarządzania aktywami w AXA Real Estate,
model funduszowy nie otrząsnął się jeszcze ze
skutków kryzysu. – Wymagania sektora retail zmie-
niają się i maleją w jednych miastach, a rosną w innych obszarach. Obserwujemy ten trend i wolimy
być ostrożni przy podejmowaniu decyzji – dodaje.
Ważną kwestią jest to, gdzie sprzedawca chce
być. Inwestycje podążają za trendami w handlu,
a pieniądze inwestorów wędrują do miast, w których jest zapotrzebowanie. Jednakże ze wzrostem
e-handlu, liczba miast, w których retailerzy chcą
mieć lokalizacje, maleje. Mimo to, Kavanagh twierdzi, że AXA planuje zwiększyć inwestycje w rynek
retail o 50 proc. w ciągu przyszłego roku.
Dla Erica Donneta, dyrektora zarządzającego
i operacyjnego AEW Europe, zwiększanie kapitału
własnego jest trudne, jako że inwestorom znacznie ciężej przychodzi wybranie konkretnej okazji
spełniającej ich kryteria, a tych ostatnich jest coraz
mniej, szczególnie w przypadku nowych obiektów.
Jednakże, przy mniejszej ilości inwestycji posuwających się naprzód, rynek zmierza ku stabilizacji, ponieważ nie ma ryzyka przesycenia – dla firm
takich jak AXA Real Estate, oznacza to możliwość
wdrożenia strategicznego programu renowacji
istniejących centrów handlowych. – Możemy inwestować kapitał w ulepszanie posiadanych przez
Mike kercheval, prezes i dyrektor generalny icSc:
 Rok 2011 był okresem godnego uwagi wzrostu w sektorze nieruchomości handlowych. 400 mld. dolarów zostało udostępnione w postaci bezpośrednich inwestycji
w rynki nieruchomości komercyjnych na świecie, co stanowi 25-procentowy wzrost od
2010 r. Należy się spodziewać, że trend ten utrzyma się także w 2012 r. Przy dzisiejszej,
zmiennej gospodarce, spójne inwestycje w nieruchomości handlowo-usługowe są krytycznym elementem zapewniającym wzrost zatrudnienia, przychodów oraz standardu
życia.
alexander OttO, przewodniczący icSc european advisory Board
oraz chief executive Officer w ece Projektmanagement:
S po n s o r z y / S po n s o r s
gracji sprzedaży w sieci i poza nią, ale zamiast postrzegać to jako zjawisko negatywne – co było tendencją w branży jeszcze rok temu – wiele firm widzi
w tym okazję do zwiększenia szans i zaproponowania bardziej zróżnicowanej oferty rekreacyjnej lub
innych atrakcji.
7
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
GLOBALIZACJA HANDLU
dr Frank Billand, członek zarządu Union incest z niemiec:
 Inwestorzy przyjmują znacznie bardziej aktywną rolę w wybieraniu swoich inwestycji. Architektura wnętrz obiektów będzie musiała ulec zmianie aby odzwierciedlić
zmieniające się zachowania konsumentów. Wszyscy nasi operatorzy i menadżerowie
odgrywają aktywną rolę w zarządzaniu naszymi obiektami i ich obowiązkiem jest nadzorowanie tej zmiany.
tOni JOergenS, dyrektor w eSP hannover gmbh germany:
 W przypadku małych centrów handlowych pojawia się prawdziwa szansa na zaprojektowanie czegoś idealnego. Centra muszą być miejscami, w których ludzie się
spotykają. Naszym zadaniem jest postawienie sobie pytania, czemu mieliby się tam
wybrać? W centrum handlowym wszystko musi być dopasowane do stylu życia mieszkańców jego strefy wpływu.
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
 W Niemczech 70 proc. konsumentów kupuje przez internet. Jeszcze ważniejsza jest
rosnąca frekwencja zakupów internetowych. Należy łączyć zakupy w postaci fizycznej
z tymi w internecie, ale na chwilę obecną niewielu sprzedawców jest w stanie na tym
zarobić. Jeżeli zrobisz to źle, stracisz pieniądze.
8
GLOBALIZACJA HANDLU
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
nas centrów, mając pewność, że nowe obiekty albo
się nie pojawią, albo że zostały odłożone na półkę
– mówi Anne Kavanagh.
dużE – TRudnIEjSzE do zaPRojEkTowanIa
W ciągu ostatnich kilku lat centra handlowe
stają się coraz większe, jako że dla deweloperów
większe równa się bardziej zyskowne. Jednak zaprojektowanie dużego centrum handlowego jest
trudniejsze, a ryzyko z tym związane jest większe.
Również uzyskanie pozwolenia na budowę dużego centrum handlowego w zachodniej Europie
graniczy z niemożliwością. Szanse na budowę
dużych centrów handlowych są teraz znacznie
większe w Rosji, Chinach i Ameryce Południowej.
Jens Siegfried, dyrektor firmy Chapman Taylor
z Niemiec uważa, że chodzi nie tyle o rozmiar, co
o adekwatność centrum do otoczenia, jego lokalizację i to, co sprawia, że będzie ono działać skutecznie.
– Jeżeli nie podejmiemy właściwych decyzji i nie skupimy uwagi na szczegółach już na etapie planowania,
to nie kto inny, a konsument będzie musiał żyć z rezultatami naszych wyborów przez następne 20-30 lat.
Jednocześnie, zły rozmiar centrum będzie miał
raczej negatywny, a nie pozytywny wpływ na rynek.
Jose Quintela główny projektant w firmie Sonae Sierra z Portugalii, ostrzega przed budynkami wielofunkcyjnymi. Zamiast tego proponuje
wielofunkcyjne zagospodarowanie terenu. – Jest
znacznie łatwiej zaprojektować budynek pojedynczego zastosowania w wielofunkcyjnym środowisku – dodaje.
obIEkTy dla ludzI I dla SPołECznoŚCI
Profesjonaliści z branży centrów handlowych
przez ostatnie kilka lat pozostawali w stanie nie-
pewności, a kilku nawet zdążyło ogłosić koniec
rozwoju obiektów handlowych na większą skalę,
przewidując ruch konsumentów w stronę zakupów online. Teraz jasno widać, że to pesymistyczne podejście było dalece nieuzasadnione.
Dalecy od stawiania czoła rzekomemu końcu,
specjaliści od centrów handlowych obserwują istniejące obecnie olbrzymie szanse na uczynienie
centrów handlowych prawdziwymi miejscami dla
ludzi i społeczności lokalnych. Cyfrowy świt stworzył możliwości znacznie większe w porównaniu
z ograniczonym przez siebie wzrostem. n
O
rganizowany przez Międzynarodową
Radę Centrów Handlowych (ICSC)
szczyt Retail Real Estate World Summit, który ma miejsce co pięć lat, w tym roku
odbędzie się we wrześniu w Szanghaju. Ponad
60 prelegentów z całego świata będzie dzielić
się swoimi opiniami dotyczącymi światowej gospodarki, żeby umożliwić branży identyfikowanie trendów, problemów i szans na wzrost.
Każdego roku w Europie ICSC organizuje
serię konferencji i seminariów, które przyciągają
przedstawicieli całej branży, chcących debatować nad polityką sektora w przyszłości i omawiać kwestię z tym związane. Coroczna europejska konferencja tej organizacji jest zawsze
organizowana w kwietniu, każdego roku w innym mieście. W roku 2012 odbyła się w Berlinie.
W 2013 r. będzie miała miejsce w Sztokholmie,
w Szwecji, w dniach 17-19 kwietnia.
10
S po n s o r z y / S po n s o r s
Trzeba nam świeżej krwi
dojrzały rynek to rynek zróżnicowany, na którym każda galeria
ma swojego klienta i swoją specyfikę. Polskie galerie potrzebują
więcej międzynarodowych marek – w rozmowie
z magdalEną FabIjańCzuk-anTkowICz mówi REnaTa kIndE-Czyż,
prezes zarządu metro Properties.
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Renata Kinde-Czyż, prezes zarządu Metro Properties
 Metro ma już za sobą rozbudowy centrów
M1 w Czeladzi, Krakowie i Zabrzu. Powszechną
praktyką rynkową jest poprzedzenie takiej decyzji badaniami. Co konkretnie zarządca analizuje
przed rozbudową?
Decyzja o rozbudowie centrum handlowego
powinna być poparta faktami. Faktami, które mówią, że ta rozbudowa ma sens. Niestety, wcale nie
jest to aż tak powszechną praktyką, jakby się mogło wydawać. Brak zainteresowania badaniami na
polskim rynku w kontekście analizy wyników i wyciągania z nich wniosków jest niepokojący. W efekcie jesteśmy świadkami otwarć galerii z wieloma
wakatami, a inwestor jest zdziwiony, że nie zrealizował swojej strategii.
Już dawno skończył się hurraoptymizm sieci
handlowych i chęć otwierania sklepów w każdym
nowym obiekcie. Najemcy bardzo uważnie przyglądają się rynkowi, analizują go i podejmują przemyślane decyzje. Coraz rzadziej otwierają drugi
sklep w bliskim sąsiedztwie, bo to prawie zawsze
oznacza podział zysku na dwa lokale. Jeśli nawet,
w ramach zachęty, najemca dostanie zwrot kosztów aranżacji pomieszczeń, to i tak musi ponosić
duże nakłady związane z zakupem kolekcji, zatrudnieniem personelu itd.
Metro Properties każdą decyzję poprzedza
szczegółowymi analizami. Sprawdzamy siłę nabywczą klientów, zasięg oddziaływania centrum,
konkurencję oraz zainteresowanie najemców. Dopiero wnioski płynące z tych analiz mówią nam,
czy lokalna społeczność potrzebuje większego
centrum, czy nie.
 A samą społeczność też o to pytacie?
Tak, przeprowadzamy ankiety wśród klientów,
w których sprawdzamy, na ile ich potrzeby kon-
sumpcyjne są w naszej galerii zaspokajane. Pytamy o to, czy i dlaczego odwiedzają konkurencję
i czego im u nas brakuje. Kolejne pytanie, które musimy sobie zadać, to: jakie marki chcemy zaprosić
do współpracy. Szukamy wartości dodanej, sklepów, które raczej uzupełnią ofertę, niż ją zdublują.
 Ale czy nie jest tak, że czasami trzeba dublować? Mamy przecież na rynku kilka-kilkanaście
popularnych sieci handlowych, dla których centrum odwiedza najwięcej klientów. Myślę, że
większość galerii chce mieć u siebie marki LPP,
H&M czy New Yorkera – Metro nie?
To prawda. Tak jest dzisiaj, ale to się naprawdę
zmienia. Jeszcze przez kilka lat wśród zarządców
będzie pokutowało przekonanie, że muszą mieć u
siebie wszystkie duże sieci handlowe. Tymczasem
dojrzały rynek to rynek zróżnicowany, gdzie każda
galeria ma swojego klienta i swoją specyfikę. Dzisiaj w Polsce jest to jeszcze trudne do wykonania ze
względu na niewielką liczbę marek obecnych na
rynku. Jeśli buduje się centrum, które ma 240 sklepów, to praktycznie mamy w nim wszystkie liczące
się obecne sieci w kraju.
Na szczęście coraz więcej sieci międzynarodowych planuje ekspansję w Polsce. I to będzie ten
moment, gdy galerie zaczną się naprawdę różnicować.
 A czym dzisiaj wyróżniają się galerie handlowe M1?
M1 to centra rodzinne, oferujące szybkie i łatwe
zakupy. To obiekty skupione na handlu, z niewielką
gastronomią, bez części rozrywkowej. Od kilku już
lat wypracowujemy podstawowy zestaw najemców,
który odpowiada potrzebom rodziny. Nawet gdyby
jakaś branża, która ma zupełnie innego klienta do-
 Powiedziała Pani, że M1 to centra szybkich,
wygodnych zakupów. Ale rozbudowy to chyba
jednak zaprzeczenie idei „convenience”?
Niekoniecznie. Centra M1 są wygodne, ponieważ wszystkie sklepy znajdują się na jednym poziomie. Przejrzysty układ architektoniczny wewnątrz
sprawia, że każdy bez problemu trafi tutaj do swojego ulubionego sklepu.
M1 to centra kategorii power center, czyli obiekty o powierzchni 30-40 tys. mkw., parterowe, z przejrzystą nawigacją i dużym parkingiem naziemnym.
W takich centrach znajduje się trzech lub więcej
wielkopowierzchniowych najemców skupiających
mniejsze sklepy wokół siebie. To jest nasza nisza
i tak się pozycjonujemy. Dlatego też, choć rozbudowy teoretycznie moglibyśmy robić na więcej niż
jednym poziomie, to nie rozważamy takiej możliwości, gdyż nie odpowiada to naszej strategii.
 Galerie handlowe walczą między sobą na „odwiedzalność”. Organizują dziesiątki specjalnych
wydarzeń, festynów. Czy zwiększając footfall,
zarządca zawsze dba o zysk najemców? Czy
uczestnicy festynu mają jeszcze siłę i ochotę na
to, żeby zrobić zakupy w centrum handlowym?
To bardzo skomplikowany temat, ponieważ powodzenie obiektu i zarządcę ocenia się właśnie po
liczbie odwiedzających. Nikt nie pyta o to, ile zarabiają najemcy w państwa centrum, ale jaki macie footfall. To frekwencja, również z racji tego, że
obroty stanowią tajemnicę, jest pierwszym wskaźnikiem oceny „zdrowia” obiektu. Przewidujący
zarządcy wiedzą jednak, że frekwencja powinna
generować również obroty w sklepach najemców
– a do tego potrzebna jest przemyślana strategia
 Jak wspieracie Państwo najemców, którzy nie
radzą sobie w trudnej sytuacji rynkowej i mają
problem z płaceniem czynszu?
Zawsze jest tak, że jedni najemcy radzą sobie
gorzej, a inni lepiej. I dzieje się tak z różnych powodów. Wpływ na taką sytuację mogą mieć: uboga kolekcja, niepełny asortyment rozmiarowy czy
zniechęcający do zakupów personel. Wielu najemców odczuło też skutki wysokiego kursu euro, który wpływa na wysokość zobowiązań czynszowych
oraz ceny kolekcji.
Gdy pojawiają się problemy, oczywiście prowadzimy politykę „otwartych drzwi”. Naszym celem jest zawsze ograniczenie strat obydwu stron.
W niektórych przypadkach oznacza to rozwiązanie umowy, w innych, dla bardzo rokujących
najemców, zgadzamy się na czasowe obniżenie
czynszu.
 Jednym z najbardziej zapalnych tematów na
linii zarządca–najemca są koszty wspólne. Dużo
się ostatnio mówiło o braku transparentności
w rozliczaniu tej pozycji. Jak radzą sobie Państwo
z kosztami wspólnymi?
Nasza firma nigdy nie miała z tym żadnego problemu, ponieważ jesteśmy transparentni
i nasi najemcy zawsze mogą zweryfikować poziom naliczanych kosztów. Mamy jeden z najniższych poziomów kosztów wspólnych na rynku
i jesteśmy dumni z tego, że w ubiegłym roku nasi
najemcy otrzymali zwrot części zaliczek płaconych z tego tytułu.
 Jak to się stało?
Zarządzamy 16 centrami i parkami handlowymi w kraju. Obsługujemy również sieci wchodzące
w skład naszej grupy. Dzięki takiej skali z wieloma
dostawcami wynegocjowaliśmy korzystne warunki.
Weźmy np. wywóz śmieci. Zbierając je i sortując,
dział zarządzania środowiskiem w Metro Properties przekuł ten wydatek na zysk. W ciągu trzech lat
zarobiliśmy 7 mln zł. Nie robiąc tego, musielibyśmy
dopłacić 3,5 mln zł za wywóz odpadów. Zarobione pieniądze oczywiście zasiliły fundusz kosztów
wspólnych.
Dlatego podsumowując, jeszcze raz powtórzę,
jeśli kierujemy się zdrowym rozsądkiem i uczciwością, to naprawdę w sprawie kosztów wspólnych
nie ma o co toczyć sporu.
Dziękuję za rozmowę.
S po n s o r z y / S po n s o r s
 Dzisiaj popularne marki oferują coraz więcej
kolekcji, bogatszą kolorystykę – a wszystko to
kosztem jakości. Ta, mam wrażenie, spada z sezonu na sezon. Czy nowe marki, o których Pani
wspomniała, wymuszą też poprawę jakości towarów na sklepowych półkach?
Tak. Uważam, że trend: „wyższa cena, ale za
dobrą jakość” czeka tuż za rogiem. To musi się
zdarzyć, bo Polacy są już zmęczeni szafami pełnymi powyciąganych swetrów. Zorientowali się, że
kupienie pięciu bluzek, które wytrzymają do drugiego prania albo i nie, nikomu już się nie opłaca.
Coraz częściej wolimy jedną bluzkę, ale za to porządną. Dojrzewamy jako konsumenci i potrzebujemy się wyróżnić, również strojem.
Najwyższy czas, żeby polski rynek zaczął się
rozwijać – nie tylko ilościowo, ale i jakościowo. Dlatego przybycie nowych marek pozwoli konsumentom zaspokoić potrzeby, a centrom handlowym da
szansę, żeby się profilować. Jakiś czas temu rozmawiałam na ten temat ze znajomymi z Niemiec.
Niemcy dzisiaj kupują mniej za więcej, a mimo
wszystko czują się z tym lepiej. Jestem przekonana,
że ten trend dotrze również do nas.
marketingowa i wydarzenia zwiększające sprzedaż w sklepach. Przykładem może być akcja, którą
zorganizowaliśmy w Krakowie. Do wygrania było
111 ipadów – tyle, ile sklepów w galerii. Tablety
wylosowali właściciele największych rachunków
w każdym ze sklepów.
Myślę, że przyszłością są dobre, przemyślane
strategie marketingowe, zwiększające nie tylko odwiedzalność, ale i obroty najemców. Czasy jarmarków i rozdawania cukierków zdecydowanie najlepsze lata mają już za sobą.
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
celowego, chciała wejść do naszego centrum, nie
będziemy tym zainteresowani.
11
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
TRZEBA NAM ŚWIEŻEJ KRWI
12
S po n s o r z y / S po n s o r s
Mózg na zakupach
– jak nowoczesna
nauka pomaga
praktykom
w ostatnich dekadach dosyć gruntownie zmieniło się myślenie o naturze
człowieka: o tym, jak postrzega świat i jak wydaje pieniądze. jeszcze
do niedawna uważano, że Homo sapiens myśli stale i bez przerwy.
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Michał Matukin, Human Mind & Brain Applied Research Center
Rafał Ohme, Human Mind & Brain Applied Research Center
J
est także bardzo spostrzegawczy, a wybory, których dokonuje, są ostrożne i przemyślane. Kieruje się głównie racjami, emocje zaś odsuwa na
bok. Oprócz tego wszystko, co robi, myśli, czuje,
jest świadome i z góry zaplanowane. Jednym
zdaniem: jesteśmy bardzo racjonalni i intencjonalni.
Coraz więcej naukowców myśli jednak inaczej.
EmoCjE Są SzybSzE nIż myŚlEnIE
Najnowsze badania dowodzą, że w życiu nie
zawsze kierujemy się racjonalną kalkulacją. Wiele naszych decyzji zapada poza naszą kontrolą,
a świadomy rozum dowiaduje się o nich z opóźnieniem i dorabia uzasadnienie. Udowodnił to w serii
eksperymentów Daniel Kahneman, który w 2002 r.
otrzymał Nagrodę Nobla z dziedziny ekonomii właśnie za pokazanie, jak bardzo irracjonalni potrafimy
być. Kahneman pokazał, jak często wiara w sprawiedliwy świat, subiektywna percepcja czy przekonanie o słuszności pewnych racji potrafią zupełnie
zaburzyć nam percepcję rzeczywistości i powodują
podejmowanie irracjonalnych decyzji. Wyobraźmy sobie bowiem, że w celu zakupu – dajmy na to
– książki za 25 zł większość ludzi jest skłonna dokonać wysiłku i pojechać autobusem do innego sklepu
oddalonego o 15 min drogi, gdyż usłyszeli, że w tamtym sklepie taka sama książka kosztuje 18 zł. Mogą
więc zaoszczędzić 7 zł. Jeśli jednak w grę wchodzi
kupno marynarki za 499 zł i w sklepie oddalonym o
15 min drogi można ją nabyć po promocyjnej cenie
492 zł, bardzo niewielu z nas jest skłonnych dokonać
tego samego wysiłku. Dlaczego? Przecież w obu
przypadkach zaoszczędzimy tyle samo – 7 zł. Okazuje się jednak, że to, co jest obiektywnym zyskiem,
subiektywnie traci na znaczeniu. Przy zakupie książ-
ki oszczędność (zysk) to spory procent dokonywanego zakupu (28 proc.), podczas gdy w drugim
wypadku to tylko niewielki ułamek kwoty (1,4 proc.).
Nasz mózg zupełnie inaczej interpretuje te sygnały.
W podobnym duchu wypowiadają się inni naukowcy, pokazując coraz więcej przykładów, w których
człowiek nie jest racjonalny, a zachowaniami sterują emocje i subiektywne doznania. Nowoczesne
badania psychologiczne pozwoliły zweryfikować
wcześniejsze teorie i zainicjowały nowe podejście
do spojrzenia na codzienne zachowania ludzi.
Dziś już mało kto wierzy, że kluczem do skutecznego marketingu jest wyłącznie portfel konsumenta i jego racjonalność. Większość z nas wie,
że tajemnica kryje się w emocjach, potrzebach
i wartościach, jakich konsument doświadcza.
Marketing coraz odważniej korzysta ze zdobyczy
nowoczesnej psychologii. Niestety, ciągle w niewystarczającym stopniu, a szkoda, gdyż to podejście ma do zaoferowania znaczną przewagę
konkurencyjną dzięki efektywniejszemu wykorzystywaniu dostępnych środków oraz udzieleniu odpowiedzi na kluczowe problemy i pytania.
W świetle tego spojrzenia na funkcjonowanie
naszego umysłu – przyjmowanego przez nowoczesną psychologię – widać wyraźnie, iż Homo
sapiens nie jest tak racjonalny, jak byśmy tego
chcieli, oraz że decyzje, jakie podejmuje, są w dużej mierze oparte na intuicji, automatyzmach
i emocjach, a nie na chłodnym wyborze najkorzystniejszej z alternatyw. To podejście zmieniło
wiele aspektów życia i znalazło odzwierciedlenie
w wielu sferach, m.in. w marketingu, gdzie klasyczny model AIDA (Awarness – Interest – Desire
– Action) musiał zostać zweryfikowany.
W
yn
:l
em
aj
en
w
wa
a.
Tel.: +4
8 605 1
10 337
rz
en
iu
ce
[email protected]
ru
nt
m
o
.c
di
m
Nowoczesna galeria w centrum Katowic.
100 sklepów, kino, rozrywka, restauracje.
E:
I
C
R
A
W
OT
13
0
2
s
we
In
to
C
r:
t ru
en
m
l
ve
De
op
m
ta
en
nd
s
ve
In
tm
ts
en
l
Po
a
sk
Wynajem/Inwestor: Centrum Development & Investments Polska
Tel.: +48 22 351 0 100, Fax: +48 22 351 0 101, e-mail: [email protected]
MóZG NA ZAKuPACH – JAK NoWoczEsNA NAUKA
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
14
naRodzIny nEuRonaukI konSumEnCkIEj
Stało się to możliwe dzięki rozwoju neuronauki
– interdyscyplinarnej dziedziny obejmującej swoim
obszarem zagadnienia z zakresu biologii, chemii,
fizyki, matematyki czy psychologii, której intensywny rozkwit przypadł na drugą połowę XX w. Neuronauka, badając układ nerwowy i jego reakcje,
pozwoliła na analizę zachowań ludzkich w zupełnie innym świetle, dostarczając obiektywnych informacji o zjawiskach do tej pory niedostępnych
badaczom. Na bazie dorobku neuronauki w ostatniej dekadzie wyłoniła się gałąź skupiona na badaniach zachowań zakupowych – neuronauka konsumencka, która dziś zmienia rozumienie zachowań
zakupowych.
Specjaliści od reklamy od lat dwoją się i troją, by przedrzeć się do nas ze swoim przekazem.
Wielu ludzi biznesu intuicyjnie wyczuwało, że niektórych aspektów nie da się uchwycić za pomocą
tradycyjnych badań i metod. Dlaczego? Bo motywy skłaniające ludzi do zakupów są zakodowane
w procesach neurofizjologicznych, których nie da
się opisać w kwestionariuszu czy rozmowie. Do
tego potrzebna jest nowoczesna aparatura, jaką
stosuje się m.in. w medycynie. Rozwój nowoczesnych technologii sprawił, że badania, które do tej
pory były stosowane wyłącznie w celach naukowych, w końcu zostały zaimplementowane przez
praktyków na pole badań marketingowych z zaskakująco pozytywnym skutkiem. Neuronauka konsumencka wykorzystuje teorie i metody naukowe
w praktyce. Przekłada elementy ze świata naukowców na język komunikacji i reklamy, czyniąc je zrozumiałymi i dostępnymi. Coraz częściej praktycy
opierają swoje strategie pozycjonowania i poszukiwania przewagi konkurencyjnej na analizie cza-
sów reakcji (RT), która jest w stanie zidentyfikować
ukryte postawy konsumentów wobec produktu,
marki czy nawet całej kategorii. Wykorzystują też
pomiar pobudzenia skórno-galwanicznego (GSR),
które odzwierciedla stopień, w jakim nasze ciało
jest zmobilizowane do podjęcia działań (np. zakupowych), czy też badanie fal mózgowych (EEG)
pozwalające na analizę emocji sekunda po sekundzie dla każdego komunikatu marketingowego.
Ogromną popularnością cieszy się eye-tracking
(ET), który precyzyjnie ujawnia to, na co konsument
zwraca uwagę, co się wybija z tła, a także to, co
pozostaje niezauważone. Oczywiście najlepsze
efekty otrzymuje się, łącząc wiele różnych metod.
Takie syntetyczne podejście pozwala na dogłębną
i obiektywną analizę zachowań konsumenckich,
która potrafi wzmacniać skuteczność działań marketingowych.
TECHnologIE PRzySzłoŚCI
Neuronauka konsumencka wykorzystująca
analizę fal mózgowych czy też inne narzędzia pokazuje świat trójwymiarowo, podczas gdy dotychczasowe metody pozwalały na precyzyjne pomiary
jedynie w dwóch wymiarach. Kiedyś wiedzieliśmy,
o czym myślimy i co czujemy, dzisiaj dzięki neurofizjologii możemy przewidzieć, czy nasze słowa przełożą się na działanie. Na naszych oczach dokonuje
się ewolucja podejścia do badania konsumentów.
Wcześniej opierano się głównie na deklaracjach,
na tym, co respondenci powiedzą lub napiszą
w kwestionariuszu. Technologie przyszłości pozwalają wyjść poza owe deklaracje i odkrywać to, co
jest niedostępne, skryte nie tylko przed badaczem,
ale często też przed samym respondentem. To,
czego konsumenci z jakiegoś powodu nie potrafią
MóZG NA ZAKuPACH – JAK NoWoczEsNA NAUKA
ujawnić, nie są w stanie zwerbalizować lub po prostu nie są tego świadomi, staje się dostępne. Dzięki
nowoczesnym analizom marketerzy poznają swoje dzieła nie tylko na poziomie ogólnym, ale także
na poziomie analitycznym i sekwencyjnym. Mogą
precyzyjnie zidentyfikować elementy, które są skuteczne, działają, rezonują z klientem, a także takie,
które pozostają w cieniu lub wręcz wywołują efekt
odwrotny od zamierzonego – odrzucają.
Analiza fal mózgowych jest przedsięwzięciem
niezwykle trudnym i wymagającym, dlatego do
niedawna niewiele osób zajmowało się podobnymi
zagadnieniami. Przekonaliśmy się o tym podczas
wiedeńskiej konferencji NeuroPsychoEconomics,
która odbyła się w październiku 2007 r. Zaprezentowaliśmy tam pierwsze wyniki naszego projektu
Exploring Consumer’s Mind (ECM). Pozwolił on
rozwinąć się neuromarketingowi w Polsce i całej
Europie Środkowej i Wschodniej. We współpracy z czterema wielkimi korporacjami „prześwietliliśmy” ich reklamy, o których było wiadomo, że
ponadprzeciętnie sprzedały produkt. Na poziomie deklaracji respondentów jedne wzbudzały
zachwyt, a inne nudziły. Nas jednak interesowały
reakcje mózgu. Model badania i przykładowe wyniki projektu ECM wzbudziły żywe zainteresowanie
profesorów największych uniwersytetów w Niemczech, Austrii, Holandii i Japonii. Projekt okazał się
strzałem w dziesiątkę i dał firmom biorącym w nim
udział wiedzę, która pozwoliła budować przewagę
konkurencyjną i optymalizować ich komunikację.
Obecnie przed neuronauką konsumencką stoi
kolejne zadanie. Praktycy chcą bowiem przenieść
badania mózgu wykorzystujące nowoczesną aparaturę z laboratoriów naukowych w realia sklepowe. Jest to przedsięwzięcie bardzo wymagające,
jednak mające ogromny potencjał do wykorzystania. W dobie stawiania na mobilność i ogromnego postępu technologicznego wszystko wydaje się
możliwe. Jeśli neuronauka konsumencka wkroczy
zdecydowanie na tereny sklepów czy centrów handlowych, pozwoli jeszcze lepiej zrozumieć i wyjaśnić zachowania konsumenckie. Taka wiedza
umożliwi organizowanie, planowanie i weryfikowanie marketingowych strategii działania na zupełnie
innym poziomie niż dotychczas.
„guzIk zakuPowy” nIE ISTnIEjE
Jako konsumenci nie chcemy, aby decyzje zakupowe były konsekwencją jakiegoś „zabawnego trzydziestosekundowego filmiku”, ustawienia produktów
na półce, krzykliwego plakatu, muzyki emitowanej
w sklepie, temperatury czy kolorowego opakowania.
Wolimy myśleć, że to nasz racjonalny i niezależny
osąd. Niestety, nie zawsze tak jest. Skuteczna perswazja polega na operowaniu niuansami, archetypami i sygnałami peryferycznymi. Jest z powodzeniem
stosowana w telewizyjnej komunikacji reklamowej
i oddziałuje na nas, konsumentów, sprawiając, że
jedne marki lubimy, a innych nie.
Pomimo ogólnej fascynacji nową technologią
należy mieć w pamięci jej ograniczenia. Dotyczą one zarówno strony technicznej (mobilność
sprzętu, czułość pomiarów etc.) jak i teoretycznej
(lokalizacja procesów poznawczych, plastyczność
mózgu etc.). Nawet jednak jeśli powyższe kwestie
sporne zostaną w końcu wyjaśnione i rozwiązane
dzięki badaniom akademickim, jedno pozostanie
bezdyskusyjne. Nie musimy obawiać się tego, że
jest w nas „guzik zakupów”, którego naciśnięcie
przez sprytną reklamę czy działanie marketingowe
spowoduje, że kupimy nielubiany produkt lub zagłosujemy na polityka, z którego poglądami się nie
zgadzamy. Mądra natura by na to nie pozwoliła.
Neuronauka konsumencka nie jest panaceum. Jest
narzędziem, które odpowiednio wykorzystane pozwala nam lepiej poznać konsumenta, zrozumieć
emocje i motywy nim kierujące, a w konsekwencji
lepiej odpowiadać na jego potrzeby i kreować swój
wizerunek.
wyjąTkowy PoTEnCjał
W świetle takiego podejścia staje się jasne, jak
olbrzymim potencjałem dysponują miejsca, w których zapada najwięcej decyzji zakupowych, gdzie
produkty walczą o bezpośrednią uwagę i przychylność konsumenta. Badanie reakcji neurofizjologicznych, podświadomych motywów i zachowań
konsumenckich w miejscach sprzedaży otwiera
zupełnie nowe możliwości. Pozostaje jedynie zadbać o to, by narzędzia i metody, które wykorzystujemy, rzetelnie i precyzyjnie odpowiadały na nasze
pytania. n
15
S po n s o r z y / S po n s o r s
16
Trzy najważniejsze
rzeczy w marketingu
centrów handlowych
działania marketingowe to filar prawidłowego funkcjonowania centrum
handlowego, który ma ogromny wpływ na osiągnięcie sukcesu komercyjnego
obiektu. na jakie kwestie należy zwrócić największą uwagę przygotowując
skuteczną strategię marketingową?
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Antoni Krzątała, Head of Property Management, prezes zarządu BNP Paribas Real Estate Poland
C
entrum handlowe jest jak stół, powinno stać na czterech solidnych
nogach. Jedna noga to dobra lokalizacja. Druga to tenant mix. Na obie
zazwyczaj zarządca nie ma wpływu,
bo często przejmuje obiekt skomercjalizowany
przez właściciela lub innego agenta nieruchomości. Kolejne dwie to facility management i w końcu
odpowiednio zaplanowana i realizowana strategia
marketingowa.
dobRa STRaTEgIa I PozyCjonowanIE
PodSTawą SukCESu
Na przestrzeni ostatnich lat marketing centrów
handlowych niezwykle ewoluował. Kiedyś działania
koncentrowały się wyłącznie na informowaniu klientów, co, gdzie i w jakiej cenie można kupić, a sama
komunikacja ograniczała się do wykupienia powierzchni reklamowych w prasie lub dystrybucji ulotek. Obecnie marketing realizowany jest w bardziej
kompleksowy sposób. Najważniejsze jest określenie
strategii i pozycjonowanie obiektu, w tym precyzyjne
opracowanie, do kogo należy adresować działania.
Zdefiniowanie grupy docelowej jeszcze na bardzo
wczesnym etapie planowania inwestycji powinno
być poprzedzone badaniami, które pozwolą określić
cechy klienta, czynniki kształtujące jego preferencje
zakupowe oraz potrzeby i oczekiwania. W przypadku funkcjonującego już obiektu warto regularnie aktualizować wiedzę na temat naszych klientów, m.in.
monitorując, jaka jest wartość koszyka zakupów
czy jednego paragonu w poszczególnych punktach
handlowych i usługowych. Duże znaczenie będzie
też miało wyciągnięcie wniosków z analizy oferty
najemców i ocena postrzegania samego centrum
handlowego. Oprócz zbierania informacji o klientach
niezbędne też jest stałe badanie rynku, w tym ocena
pozycji konkurencji, które dostarczą wiedzy o zachodzących zmianach. Te dane to podstawa przy
opracowywaniu celów marketingowych, dlatego jako
zarządca rekomendujemy aktualizowanie tego typu
badania nie rzadziej niż raz w roku.
Ważne w strategii jest to, by była ona elastyczna i dostosowana do zmieniającego się rynku i potrzeb, co oznacza, iż nie może być ustalona raz na
zawsze. Poza monitorowaniem założeń strategii
konieczne jest ciągłe badanie efektywności podejmowanych działań marketingowych. Oznacza to,
że po zakończeniu każdej promocji bądź eventu należy sprawdzić, czy wydane na ten cel środki przyniosły efekt w postaci większej liczby gości odwiedzających centrum handlowe, a przede wszystkim
wzrostu sprzedaży i korzyści finansowych. Warto
zadawać też pytania klientom, jak oni oceniają
nasze akcje marketingowe i czego oczekiwaliby
w przyszłości. Do czynników wpływających na powodzenie eventu zalicza się m.in. efektywność działań komunikujących wydarzenie, w tym weryfikację
stopnia rozpoznawalności kampanii. Aby jej zasięg
był jak najlepszy, należy zbadać, które media prefe-
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
18
TRZy NAJwAżNIEJSZE RZECZy W mARKEtINgU
rują nasi odbiorcy, uwzględniając ich rodzaje i tytuły.
Przy ocenie efektywności narzędzi marketingowych
doskonałym źródłem wiedzy mogą się okazać badania fokusowe, zarówno wśród klientów, jak i osób
nieodwiedzających nasze centrum handlowe. Pozwolą one ustalić, dlaczego klienci wybierają galerię i obecne w niej marki, a wśród tzw. nie-klientów
przyczyny wyboru innego centrum handlowego. Do
jednej z przyczyn przy podejmowaniu takiej decyzji
przez klientów może należeć świadomość funkcjonowania danego centrum handlowego i dostępnej
w nim oferty. W tym celu warto zapytać klientów
centrum handlowego, jakie formy komunikacji z nim
są według nich najbardziej skuteczne. Z przeprowadzonych przez BNP Paribas Real Estate Polska
badań dla centrum handlowego Wola Park wynika,
że na pierwszych miejscach znajdują się działania,
tj. outdoor oraz dystrybucja door-to-door. Wskazało
na nie odpowiednio 25 proc. i 20 proc. respondentów. Wyraźnie widać też tendencję do poszukiwania
informacji o ofercie galerii handlowych w internecie.
W przeciągu roku, od 2010 r. do 2011 r., o 10 proc.
wzrosła liczba klientów, którzy chcieliby być powiadamiani o przeprowadzanych promocjach w centrum handlowym za pośrednictwem e-marketingu.
Wskaźnik ten wzrósł z 27 proc. do 37 proc. Coraz
większe znaczenie w relacjach z konsumentami
odgrywają również media społecznościowe, a monitorowanie treści postów może nam dostarczyć
unikatowej opinii o naszych aktywnościach. Stąd
powinny mieć one swoją ważną pozycję w każdej
strategii marketingowej.
Plan maRkETIngowy w oPaRCIu
o znajomoŚć najEmCów
Kolejnym krokiem po opracowaniu założeń strategicznych powinno być stworzenie szczegółowego
planu działań marketingowych. Zazwyczaj przygotowuje się go wraz z początkiem nowego roku. Optymalnym rozwiązaniem jest organizacja regularnych
kampanii skierowanych do klientów przypominających o ofercie centrum handlowego, a także informujących o zmianach i nowościach w ofercie.
Harmonogram działań powinien uwzględniać
ważne daty, w których klienci planują wzmożone
czy niecodzienne zakupy, np. Dzień Dziecka, Święta Bożego Narodzenia czy Walentynki. Przygotowując się do handlu w tego typu dni, warto dołożyć
starań, aby klienci przyjechali po prezenty i zakupy
właśnie do naszego centrum handlowego.
Wydatki na marketing to znacząca pozycja
w budżecie całej galerii. W przypadku centrów handlowych Klif Warszawa i Gdynia, którymi zarządza
BNP Paribas Real Estate Polska, taki budżet wynosi
ok. 2 proc. wartości obrotów i ok. 15 proc. przychodów właściciela z tytułu czynszu. Niezwykle istotne,
żeby akcje centrów handlowych i poszczególnych
najemców były spójne ze sobą i wzmacniały cechy
danego obiektu, które zostały określone w strategii. Natomiast konkretne działania marketingowe
powinny być realizowane w oparciu o dogłębną
wiedzę dotyczącą samego centrum handlowego
i planów promocyjnych poszczególnych brandów.
Przykładowo – przygotowując event modowy w galerii handlowej, warto zapytać swoich najemców, czy
SyMPatii i zaUFania SPOłecznegO nie da Się kUPić
agnieSzka Mielcarz, dyrektor zarządzająca centrum handlowego Forum
w gliwicach, z ramienia avestus real estate
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
U
dział w programach charytatywnych oraz inicjowanie lub wspieranie akcji prospołecznych to jeden ze sposobów budowania wizerunku centrum handlowego. Sprzyja
temu rola, jaką te obiekty odgrywają we współczesnych miastach: są ważnym elementem przestrzeni, przyciągają ludzi, wypełniają im wolny czas. Są przy tym bezpieczne
i komfortowe. To ważne dla organizacji społecznych, którym zależy na popularyzowaniu
swoich idei w centrach handlowych. Są dzięki temu bardziej widoczne i trafiają do świadomego odbiorcy.
Pożytki z uczestnictwa centrum handlowego w kampaniach i akcjach społecznych można widzieć przez
pryzmat elementarnych korzyści, takich jak wpływ na frekwencję, obroty czy pozytywne publicity. Zarządcy centrów handlowych, świadomi potencjału płynącego z aktywności w obszarze CSR, powinni stawiać
na przemyślane, regularne programy, które przyczyniają się do podniesienia dobrostanu lokalnej społeczności i ściśle integrują ją z centrum. Dużym błędem jest pojmowanie tej sfery na zasadzie przymusowej kontrybucji na rzecz najbliższego otoczenia społecznego.
W CH Forum przywiązujemy dużą wagę do działań z lokalnymi aktorami sceny społecznej. Nasza aktywność marketingowa obfituje w wydarzenia oparte na współpracy z miejscowymi instytucjami kultury
i organizacjami non-profit. Również ambasadorzy naszego centrum w miarę możliwości są angażowani
w przeróżne inicjatywy. W ubiegłym roku, miedzy innymi dzięki zaangażowaniu Tomasza Ossolińskiego,
zrealizowaliśmy ciekawą kampanię na rzecz walki z rakiem piersi, w którą aktywnie włączyło się ponad
20 lokalnych instytucji. W tym roku planujemy działania z Małgorzatą Sochą – ambasadorką CH Forum
i fundacji Dr. Clown.
Efekty są nie do przecenienia. Zyskujemy nie tylko sympatię wielu osób, ale przede wszystkim zaufanie
społeczne – przeogromny kapitał, wartość, której nie da się kupić, tak jak kupuje się powierzchnię reklamową.
TRZy NAJwAżNIEJSZE RZECZy W mARKEtINgU
planują jakieś kampanie w podobnym okresie, aby
programy akcji były ze sobą skoordynowane i kompatybilne. Warto z takimi pomysłami zgłosić się do
najemców, zachęcić ich, aby przyłączyli się do akcji
centrum handlowego, przygotowując ofertę specjalną na daną okazję. Synergia działań może przynieść
bardzo satysfakcjonujące efekty sprzedaży. Ponadto,
uwzględniając opinie partnerów, możemy również
kształtować dobre wzajemne relacje.
Planując poszczególne akcje, warto monitorować
aktualne, niecodzienne wydarzenia w regionie czy
kraju. Przykładem połączenia scenariusza eventu
z bieżącym i nośnym wydarzeniem był „Sportowy
Dzień Dziecka w Wola Parku!” – event dla najmłodszych i ich rodzin zorganizowany w kontekście zbliżających się mistrzostw w piłce nożnej Euro 2012.
Imprezę uświetnił jeden z najlepszych bramkarzy na
świecie Jerzy Dudek. Sławny piłkarz wybierał spośród
uczestników zabawy 11 szczęśliwców, którzy dołączyli do jego Złotej 11-tki. Do wygrania były piłki z autografem, chętni natomiast mogli zrobić sobie pamiątkową fotografię z gwiazdą. Dodatkowo odbywały się
konkursy z nagrodami i piłkarskie gry multimedialne.
Zorganizowano konkurs „Mały Kibic” na portalu Facebook. Aby wziąć udział w zabawie, wystarczyło
zrobić zdjęcie swojego dziecka podczas rodzinnego
kibicowania i przesłać do Wola Parku. Do zdobycia
były atrakcyjne nagrody – piłka z autografem Jerzego
Dudka, plecaki, zegarki, akcesoria sportowe i bony
zakupowe. Tego typu wydarzenia nie tylko wykorzystują panującą pozytywną atmosferę, ale także ją budują, pozostawiając w pamięci klientów pozytywne
wrażenia i tym samym przyczyniają się do zakupów
w przyszłości. Dzięki eventowi Wola Park odnotował
20 proc. wyższy footfall w stosunku do analogicznego
dnia, w którym nie odbywają się żadne dodatkowe
atrakcje w centrum handlowym. O sukcesie „Sportowego Dnia Dziecka w Wola Parku!” świadczy również
duże zainteresowanie akcją na portalu Facebook
i 20-proc. wzrost fanów profilu galerii.
angażowanIE najEmCów
w akCjE maRkETIngowE
Organizując wydarzenia specjalne w centrum
handlowym, warto podjąć partnerską współ-
pracę z markami obecnymi w danym obiekcie.
W ten sposób umożliwiamy najemcom dodatkową
i szerszą promocję produktów, co z pewnością zostanie przez nich docenione. Dzięki współpracy
mogą oni ciekawie i atrakcyjnie zaprezentować
swoją ofertę oraz zachęcić klientów do zakupów.
Ten sposób współpracy wykorzystują zarządzane przez BNP Paribas Real Estate Polska centra
handlowe Klif w Warszawie i Gdyni, w których
znajdują się głównie marki należące do segmentu premium. Obie galerie kierują swoją ofertę do
osób o wyższych oczekiwaniach i możliwościach
zakupowych, ceniących elegancję, najnowsze
trendy oraz wyrazisty styl. W tym celu regularnie
organizują pokazy mody prezentujące najnowsze
kolekcje ubrań dostępne w sklepach galerii. Wydarzenia uatrakcyjniane są konkursami i udziałem celebrytów. Biorąc udział w zabawie, klienci
mogą wygrać bony o wartości kilkuset złotych na
zakupy w sklepach dostępnych w centrum handlowym. Stale rosnący koszyk zakupów centrum
może być potwierdzeniem, że realizowane działania są skuteczne. Innym przykładem aktywności
marketingowej angażującej poszczególne marki
są też organizowane w centrum handlowym Klif
nocne zakupy ze zniżkami, na które stali klienci
otrzymują imienne zaproszenia. Tego typu wydarzenie jest bardzo doceniane wśród najemców, bo
przyczynia się w danym miesiącu do wzrostu obrotów w sklepach nawet o 20 proc.
Marketing to niezmiernie ważny obszar aktywność centrum handlowego. Zbyt często jednak
jest on traktowany jako panaceum na wszelkie
problemy i niepowodzenia obiektu, jak zbyt mała
liczba odwiedzających czy zmniejszające się obroty. Dlatego warto pamiętać o „czterech nogach
stołu”, na których opiera się aktywność centrum
handlowego. Działalność marketingowa może
jedynie zniwelować słabsze strony naszej galerii,
np. odległą lokalizację, prezentując atrakcyjną
ofertę sklepów i ciekawe promocje. Jednak nawet
najciekawsze akcje marketingowe nie są w stanie
zwiększyć dochodów, jeżeli brakuje atrakcyjnych
i poszukiwanych marek – czyli tenant mixu. n
19
S po n s o r z y / S po n s o r s
20
Promocja centrów
handlowych
– aspekty podatkowe
organizacja akcji promocyjnych jest jednym ze stałych elementów
działalności centrów handlowych mających bezpośredni wpływ na wartość
obiektu, pod warunkiem prawidłowego zaplanowania i przeprowadzenia
działań marketingowych.
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Aleksandra Kozłowska – menedżer w Dziale Podatkowym TPA Horwath
Tomasz Ożdziński – partner w Dziale Podatkowym TPA Horwath
A
kcje promocyjne wpływają przede
wszystkim na wzrost sprzedaży spowodowany zwiększoną liczbą odwiedzin
danego centrum, a w perspektywie długofalowej zwiększają rozpoznawalność
danego obiektu na lokalnym rynku.
Dobór form oraz adresatów promocji pomaga
budować wizerunek danego centrum handlowego
jako, przykładowo, miejsca rodzinnego lub kreującego nowe trendy. Liczy się oryginalny pomysł, ale
planując akcję marketingową, nie należy zapominać
o konsekwencjach podatkowych związanych z jej organizacją. Znajomość implikacji podatkowych wiążących się z konkretnym scenariuszem działań promocyjnych pozwala bowiem w optymalny sposób ustalić
ich budżet, jak również daje możliwość uniknięcia
błędów przy wypełnianiu obowiązków formalnych.
W ramach niniejszego artykułu przybliżymy kwestie,
o których warto pamiętać, organizując konkurs, loterię bądź sprzedaż premiową, aby uniknąć ewentualnych kłopotów z rozliczeniami podatkowymi.
jakI PodaTEk?
Organizacja akcji promocyjnej może wywołać
skutki podatkowe zarówno na gruncie ustaw o podatkach dochodowych – od osób fizycznych lub prawnych – jak również w zakresie podatku od towarów
i usług (tj. podatku VAT).
Po pierwsze, wszelkie wydatki ponoszone przez
organizatora akcji promocyjnej stanowią dla niego
koszt uzyskania przychodu. Związek tego typu wy-
datków z możliwością generowania przychodów
(w szczególności poprzez zabezpieczenie źródła
przychodów) jest bowiem w takim przypadku bezsporny. Jak wspomnieliśmy na początku, działania
o charakterze marketingowym wpływają na uatrakcyjnienie produktów lub usług oferowanych w danym
centrum handlowym, generując większe zyski ze
sprzedaży dla najemców, co wpływa na pozytywny
wizerunek, a zatem również na wartość obiektu.
Dla uczestnika akcji promocyjnej otrzymana
w jej wyniku nagroda będzie zazwyczaj stanowiła
przychód podatkowy. Podlega on opodatkowaniu
stawką ryczałtową w wysokości 10 proc. Taki sposób
opodatkowania wyklucza możliwość pomniejszenia
przychodu o koszty uzyskania przychodu. Co najważniejsze, do zapłaty podatku od nagrody w większości
przypadków będzie zobowiązany organizator akcji
promocyjnej, czyli – w analizowanej sytuacji – centrum handlowe. Na płatniku (tj. centrum handlowym)
ciąży obowiązek obliczenia i pobrania podatku, a następnie jego zapłata do urzędu skarbowego, jak również wypełnienie i wysłanie do właściwego urzędu
deklaracji podatkowej. Jeżeli nagroda ma charakter
rzeczowy, podatek należy pobrać przed jej wydaniem
nagrodzonemu. W praktyce, aby uniknąć powyższej
sytuacji, zryczałtowany podatek od nagrody jest najczęściej finansowany przez organizatora poprzez zastosowanie tzw. mechanizmu ubruttowienia (wartość
nagrody obejmuje również należny od niej podatek).
Czy są sytuacje, gdy organizator akcji marketingowej nie będzie zobowiązany do pobrania podatku
www.forumgliwice.pl
Ponad
30 mln
klientów
12 nominacji
na pięciolecie
centrum
do branżowych
Oscarów
w prestiżowych
konkursach
Solal Marketing
Awards
Zaliczone
na 5
5 lat z gwiazdami
Agnieszka Włodarczyk, Magdalena Mołek,
Ola Kuligowska, Tomasz Ossoliński, Małgorzata Socha
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
22
PROMOCJA CENTRów HANdLOwyCH – AspEKty poDAtKoWE
od nagrody? Sytuacja taka nastąpiłaby, gdyby obdarowanym nie była osoba fizyczna – konsument,
lecz osoba prawna lub osoba fizyczna będąca
przedsiębiorcą, co raczej nie znajdzie zastosowania
w omawianym przypadku. Jednakże przepisy podatkowe przewidują dodatkowo szereg zwolnień z ryczałtowego podatku od wydanych nagród. W zależności od formy akcji promocyjnej zwolnieniu będą
podlegały nagrody nawet do wysokości 2 280 zł.
Należy również wspomnieć o opodatkowaniu przekazywanych nagród podatkiem od towarów i usług.
Zgodnie z regulacjami podatkowymi opodatkowaniu
VAT będzie podlegało nieodpłatne wydanie należących do przedsiębiorstwa towarów. Wyjątek stanowią
tzw. prezenty o małej wartości oraz próbki. W działalności marketingowej centrów handlowych praktyczne
znaczenie ma pierwsza z powyższych kategorii, tj. prezenty o małej wartości, za które uznaje się przekazywane jednej osobie towary o jednostkowej cenie nabycia do 10 zł lub o łącznej wartości nieprzekraczającej
w roku podatkowym 100 zł, o ile organizator promocji
prowadzi specjalną ewidencję pozwalającą na ustalenie tożsamości obdarowanych osób.
FoRmy akCjI PRomoCyjnyCH
Najczęściej stosowanymi w praktyce formami
akcji promocyjnych są: konkurs, loteria oraz sprzedaż premiowa.
Przepisy podatkowe nie zawierają definicji konkursu. Z powyższego względu organy podatkowe i sądy
administracyjne odwołują się najczęściej do definicji słownikowej, uznając konkurs za przedsięwzięcie
o charakterze m.in. artystycznym, rozrywkowym czy
sportowym, dające możliwość wyboru przez eliminację
najlepszych uczestników (wykonawców, autorów prac).
Organizując konkurs, przedsiębiorcy nie zawsze
będą zobowiązani do odprowadzenia podatku zryczałtowanego w wysokości 10 proc. W myśl ustawy
o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od
podatku są bowiem wygrane w:
 konkursach organizowanych i emitowanych
(ogłaszanych) przez środki masowego przekazu
(prasa, radio i telewizja),
 konkursach z dziedziny nauki, kultury, sztuki,
dziennikarstwa i sportu, jeżeli jednorazowa wartość
tych wygranych nie przekracza kwoty 760 zł.
Pierwsze z powyżej wymienionych zwolnień budzi w praktyce duże kontrowersje. Wobec rosnącej
roli internetu jako środka wspomagającego przedsiębiorców przy organizacji różnego rodzaju działań
marketingowych, pojawiły się wątpliwości, czy mogą
one zostać objęte powyższym zwolnieniem jako organizowane przez środki masowego przekazu. O ile
organy podatkowe przyznały rację podatnikom, iż
brak literalnego wskazania internetu obok innych
środków masowego przekazu nie pozbawia go takiego charakteru, o tyle wskazały na konieczność
spełnienia wszystkich przesłanek wymienionych
w przepisie dla możliwości skorzystania ze zwolnienia. Zatem dla wyłączenia opodatkowania nagrody
(o wartości do 760 zł) w konkursie konieczne jest nie
tylko ogłoszenie akcji promocyjnej przez internet, ale
także emisja informacji o tym konkursie w co najmniej jednym ze wskazanych wyżej mediów.
Niekorzystna linia orzecznicza nie pozbawia
jednak w całości organizatorów konkursów możliwości zastosowania zwolnienia z opodatkowania.
Konieczne może być jednak zmodyfikowanie pierwotnego pomysłu i ukształtowanie akcji promocyjnej jako konkursu z dziedziny nauki, kultury, sztuki,
dziennikarstwa lub sportu. Również w takim przypadku nagroda może zostać zwolniona, jeśli jej jednorazowa wartość nie przekroczy 760 zł.
Jednocześnie od konkursów „z dziedziny...” należy odróżnić konkursy autorskie, czyli konkursy
organizowane dla profesjonalistów w danej dziedzinie, np. konkurs na najlepszy projekt na zagospodarowanie danej przestrzeni centrum handlowego
czy na zaprojektowanie logo obiektu handlowego.
W przypadku tego typu działań marketingowych
należy rozważyć, czy udział w konkursie nie będzie
traktowany jako element osobiście wykonywanej
przez uczestników konkursu działalności zawodowej. Wówczas obowiązek zapłaty 10 proc. podatku
od nagrody po stronie organizatora nie wystąpi.
uwaga na loTERIę!
W przeciwieństwie do konkursu przepisy przewidują definicję loterii tzw. promocyjnej – jest to
gra losowa, w której uczestniczy się przez nabycie
towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze.
Udział w loterii jest nieodpłatny, a urządzający loterię oferuje wygrane pieniężne lub rzeczowe. Opierając się na brzmieniu przepisów ustawy o grach
hazardowych, za dowód udziału w loterii promocyjnej może być uznany m.in.: kupon wycięty z gazety
lub ulotki, paragon fiskalny lub bilet do kina.
Loterię od konkursu odróżnia zatem sposób wyłaniania zwycięzców. Podczas gdy konkurs musi mieć
kompetytywny charakter (musi być w nim zawarty element współzawodnictwa), dla loterii niezbędne jest istnienie czynnika losowości. Innymi słowy, o ile w pierwszym przypadku o wyłonieniu zwycięzcy decyduje
komisja oceniająca szczególne kompetencje uczestników (np. wiedzę, umiejętności, określone cechy), o tyle
w drugim o wygranej w loterii decyduje przypadek,
a zwycięzcę wybiera się w drodze losowania.
Z jednej strony loteria jest korzystną formą akcji
marketingowej ze względu na możliwość zastosowania zwolnienia z podatku ryczałtowego w wysokości aż
2 280 zł. Warunkiem jest, aby loteria została urządzona i przeprowadzona zgodnie z przepisami o grach
hazardowych obowiązującymi w Polsce, w państwie
członkowskim UE lub w innym państwie należącym
do Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
Z drugiej strony, regulacje ustawy o grach hazardowych nakładają na przedsiębiorców organizujących loterie obowiązek uzyskania szczególnego zezwolenia przed rozpoczęciem danej akcji
promocyjnej. Co więcej, w przypadku nieuzyskania
wymaganego zezwolenia w odpowiednim terminie
przewidziane są bardzo dotkliwe sankcje. Uczestnik wygrywający nagrodę w loterii urządzonej bez
zezwolenia podlega karze pieniężnej w wysokości
100 proc. uzyskanej wygranej. Ponadto, w przypadku braku zezwolenia, przepisy ustawy o podatku
dochodowym od osób fizycznych wykluczają możliwość zastosowania zwolnienia z pobrania zryczałto-
CASTORAMA
IKEA
MAKRO
15 min drive to City Center
1 202 640 people within 45 minutes drive
Cracow Shopping & Recreation Centre
150 Shops + Auchan, GLA 60 000 sqm
2800 Free Parking Spaces
Opening 2nd half of 2013 !
Lease Dept. Tel.: + 48 22 319 87 85, Email.: [email protected], Website.: www.galeriabronowice.com.pl
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
24
PROMOCJA CENTRów HANdLOwyCH – AspEKty poDAtKoWE
wanego podatku przez płatnika. Jak wspomnieliśmy
bowiem powyżej, warunkiem wyłączenia z opodatkowania jest zorganizowanie loterii zgodnie z przepisami ustawy o grach hazardowych, a zatem m.in.
uzyskanie niezbędnych zezwoleń.
Jak zatem uchronić się przez negatywnymi
konsekwencjami w powyższym przypadku? Należy szczegółowo przeanalizować scenariusz akcji
promocyjnej w poszukiwaniu elementów losowości,
a dodatkowo ocenić, czy elementy takie, o ile się pojawią, mają decydujący wpływ na wyłonienie zwycięzców danej akcji promocyjnej.
PREmIa Czy RabaT?
Jedną z najbardziej popularnych form akcji marketingowych w centrach handlowych jest sprzedaż
premiowa. Ze względu na fakt, iż przepisy podatkowe nie przewidują definicji sprzedaży premiowej,
w praktyce ugruntowane zostało rozumienie tego
pojęcia wypracowane przez organy podatkowe.
Zgodnie z podejściem prezentowanym w interpretacjach prawa podatkowego sprzedaż premiową należy utożsamiać z transakcją, w ramach której obok
sprzedaży towaru lub usługi dochodzi do wydania
nabywcy premii (nagrody). Co więcej, w orzecznictwie wypracowane zostały warunki, które muszą zostać spełnione, aby daną akcję promocyjną można
było uznać za sprzedaż premiową, a mianowicie:
 na skutek danej akcji promocyjnej dochodzi do
wydania nagrody z racji nabycia towaru lub usługi,
 nagroda przyznawana jest każdemu nabywcy, który spełnia określone przez sprzedającego
warunki zakupu,
 nagroda nie zostaje przyznana w pieniądzach ani towarach lub usługach, które sprzedano
nabywcy.
Trzeci z powyższych warunków wskazuje na
istotną różnicę między premią w sprzedaży premiowej a rabatem. W przypadku gdy uczestnikowi
akcji promocyjnej wydawane są określone kwoty
pieniędzy, mamy bowiem do czynienia z rabatem
pieniężnym, czyli upustem. Natomiast jeśli formą
nagrody są towary lub usługi, które są przedmiotem
pierwotnej transakcji, tj. tej której dotyczy sprzedaż
premiowa, wówczas wystąpi rabat naturalny.
Ze względu na fakt, iż przy sprzedaży premiowej
premiowana jest sprzedaż organizatora, a nie podmiotów trzecich, w przypadku centrów handlowych
ta forma marketingowa jest stosowana bezpośrednio przez najemców, a nie podmiot zarządzający
obiektem czy też jego właściciela.
Tak jak w przypadku konkursu oraz loterii promocyjnej organizatorzy akcji marketingowych przyjmujących postać sprzedaży premiowej mają obowiązek
jako płatnicy dokonać obliczenia i zapłaty podatku zryczałtowanego pobranego od otrzymującego nagrodę
(premię). Pobór podatku nie ma jednak charakteru
bezwzględnego – zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych zwolnione od podatku są
nagrody związane ze sprzedażą premiową, jeżeli jednorazowa wartość nagrody nie przekracza kwoty 760
zł. Warto jednak podkreślić, iż zwolnienie nie dotyczy
osób, dla których nagroda pozostaje w związku z wykonywaną przez nich działalnością gospodarczą.
ważna dokumEnTaCja
Organizacja akcji promocyjnych pociąga za sobą
szereg obowiązków dokumentacyjnych. Po pierwsze,
jak wskazaliśmy na początku, wydatki przeznaczone
na działalność marketingowo-sprzedażową zazwyczaj mogą stanowić koszty uzyskania przychodu,
niemniej jednak podatnicy muszą posiadać odpowiednie dowody źródłowe, z których wynikałoby, że
zaliczony do kosztów podatkowych wydatek miał na
celu uzyskanie przychodów (lub zachowanie albo zabezpieczenie źródła przychodów).
Po drugie, warunki danej akcji promocyjnej są
umieszczane w specjalnych regulaminach. Organizator loterii musi pamiętać o stworzeniu takiego
regulaminu jeszcze przed etapem ubiegania się
o zezwolenie na jej organizację, gdyż dokument ten
stanowi jeden z załączników, który należy zgłosić do
izby celnej udzielającej takiego zezwolenia.
Wreszcie, część obowiązków dokumentacyjnych
wynika z funkcji płatnika pełnionej przez organizatora działań marketingowych. Oprócz obliczenia,
poboru i zapłaty podatku generalnie płatnik jest również zobowiązany do złożenia do urzędu skarbowego
deklaracji według odpowiedniego wzoru.
PodSumowanIE
Odpowiednio zaprojektowana kampania marketingowa może w istotny sposób zwiększyć zainteresowanie nabywców danym centrum handlowym oraz
oferowanymi tam towarami i usługami, co powinno
przełożyć się na wzrost obrotów najemców. Skuteczna
promocja danego obiektu ma bezpośredni wpływ na
jego postrzeganie na rynku – zarówno jeśli chodzi o widoczność takiego centrum, jak i jego odpowiednie profilowanie (ekskluzywne, rodzinne, młodzieżowe itd.).
Zainteresowanie klientów oraz siła najemców centrum handlowego stanowią o jego wartości. W obecnych
realiach rynkowych, gdzie istotna część przychodów
z najmu powierzchni w centrach handlowych zależy od
obrotów realizowanych przez najemców (tzw. turnover
rents, pol. czynsze od obrotu), a wartość centrum handlowego ustala się właśnie na podstawie tych przychodów
(tzw. discounted cash-flow method, pol. metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych), efektywny marketing danego obiektu w mierzalny sposób przekłada się
na tę wartość. Aby wzrost tej wartości był jak największy,
należy dogłębnie przemyśleć nie tylko dobór odpowiedniej strategii promocyjnej, lecz także katalog stosowanych
narzędzi oraz konsekwencje podatkowe, gdyż po drugiej
stronie tego samego równania znajdują się koszty akcji
promocyjnej obejmujące w szczególności zobowiązania
publiczno-prawne (obciążenia podatkowe, konieczność
uzyskania zezwoleń, sprawozdawczość itp.).
Dobór odpowiednich form promocji wymaga również określenia ról i zadań uczestniczących w nich
podmiotów (tylko najemcy centrum handlowego mogą
być organizatorami sprzedaży premiowej) oraz ich
współdziałanie, aby wzmocnić efekt podejmowanych
działań. Ponadto, ponieważ praktyka gospodarcza
również w zakresie marketingu centrów handlowych
oraz działalności ich najemców jest bogatsza niż regulujące ją przepisy podatkowe, przed wprowadzeniem
w życie danej akcji promocyjnej warto upewnić się, iż
nie będzie ona rodzić niepożądanych skutków. n
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
26
Narzędzia pozwalające
zwiększyć efektywność
rozliczeń podatkowych
w inwestycjach w centra
handlowe
wzrost wartości inwestycji w centrum handlowym, obok zdyskontowanych
kwot najmu, stanowi o długoterminowym powodzeniu projektu. odpowiedni
dobór najemców (tenant mix), umiejętne zarządzanie obiektem, wskaźniki
footfall czy lokalizacja to czynniki, na które najczęściej zwracają uwagę
doradcy komercyjni i zarządcy nieruchomości.
Małgorzata Dankowska, starszy menedżer w TPA Horwath
W
arto jednak pamiętać również
o sferze fiskalnej zapewniającej
tarczę podatkową spółkom obiektowym, a w konsekwencji pozytywnie oddziałującej na przepływy
finansowe przedsięwzięcia. W artykule przedstawiono najczęściej występujące możliwości optymalizacyjne dla podmiotów działających w branży
handlowej z podziałem na poszczególne fazy życia
projektu.
I. oPTymalIzaCjE w obSzaRzE
FInanSowanIa PRojEkTu
mEToda RozlICzanIa RóżnIC kuRSowyCH
Kredyty inwestycyjne udzielane w walutach
obcych lub przynajmniej denominowane do tych
walut są nadal atrakcyjną i popularną formą finansowania działalności – mimo związanego z nimi ryzyka kursowego na koniec dnia okazują się tańsze
od kredytów złotówkowych. Z perspektywy prawa
podatkowego zaciągnięcie kredytu w walucie obcej oznacza konieczność rozliczania różnic kursowych. W tym kontekście istotne są dwie kwestie:
 wybór metody bieżącego rozliczania różnic
kursowych,
 realizacja różnic kursowych na moment spłaty kredytu.
Zasadniczo ustawy podatkowe przewidują
dwie metody rozliczania różnic kursowych w celu
ustalenia zobowiązań podatkowych: metodę podatkową oraz rachunkową.
W praktyce metoda podatkowa budziła wątpliwości dotyczące kursu, według którego należy wyceniać wpływ waluty obcej z tytułu otrzymania należności/wypływu waluty obcej w związku ze spłatą
zobowiązań, gdy nie dochodzi do ich faktycznej
konwersji na złote (np. zapłata za fakturę wyrażoną
w euro z konta, dla którego walutą rozliczeniową
jest również euro).
NARZędZIA POZwALAJąCE zWIęKszyć EfEKtyWNoŚć
B. przewaga należności w walucie obcej z proPocząwszy od 1 stycznia 2012 r. ustawodawca
gnozowanym wzrostem kursu waluty obcej – kodokonał zmiany brzmienia przepisu w celu doprerzystniejsza metoda podatkowa (naliczone, ale
cyzowania sposobu ustalania różnic kursowych
niezrealizowane różnice kursowe nie będą konmetodą podatkową i ujednolicenie tej metody przy
stytuowały przychodu podatkowego do momentu
ustalaniu różnic kursowych z metodą rachunkową.
realizacji),
To spowodowało, że wielu podatC. przewaga zobowiązań
ników zastanawiało się nad zmiaw walucie obcej z prognozoną metody podatkowej na metodę
wanym spadkiem kursu waluty
rachunkową. Druga z metod ma
Kredyty inwestycyjne obcej – korzystniejsza metoda
wiele zalet (np. ujednolicenie sposobu ustalania różnic dla celów
w walutach obcych podatkowa (naliczone, ale nieksięgowych i podatkowych), ale
albo denominowane zrealizowane różnice kursowe
wiąże się też z pewnymi ogranido tych walut są nadal nie będą konstytuowały przychodu podatkowego do momentu
czeniami (m.in. nie można z niej
atrakcyjną i popularną realizacji),
zrezygnować przez okres kolejformą finansowania
D. przewaga należności
nych 3 lat podatkowych, dla celów
podatkowych wykazuje się rówdziałalności. Mimo w walucie obcej z prognozonież różnice kursowe z wyceny).
związanego z nimi wanym spadkiem kursu waluty
W konsekwencji – w zależności
ryzyka kursowego na obcej – korzystniejsza metoda
rachunkowa (naliczone, ale nieod prognozy przyszłych kursów
koniec dnia okazują zrealizowane różnice kursowe
walutowych oraz pozycji kursowej
się tańsze od kredytów na koniec okresu mogą zostać
przedsiębiorstwa można obecnie
złotówkowych uznane za koszty podatkowe).
wyróżnić następujące scenariusze
Planowanie podatkowe opardecyzyjne:
te na zmianie metody rozliczania
A. przewaga zobowiązań
różnic kursowych jest techniką dość wysublimow walucie obcej z prognozowanym wzrostem kurwaną, zależną od założeń prognostycznych. W resu waluty obcej – korzystniejsza jest metoda razultacie nie jest to rozwiązanie często stosowane.
chunkowa (naliczone, ale niezrealizowane różnice
kursowe na koniec okresu mogą zostać uznane za
koszty podatkowe),
27
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
28
NARZędZIA POZwALAJąCE zWIęKszyć EfEKtyWNoŚć
PRzEwaluTowanIE
Zupełnie inne możliwości planowania podatkowego daje konstrukcja przewalutowania zobowiązania wyrażonego w walucie obcej na złotówki
przed terminem jego spłaty. Zgodnie z utrwaloną
linią interpretacyjną spłata tak przewalutowanego
zobowiązania nie prowadzi do realizacji różnic kursowych w metodzie podatkowej. W praktyce może
to oznaczać, że nie realizują się znaczne dodatnie
różnice kursowe od spłaty zobowiązania.
niedbania ze strony przedsiębiorcy, jego pracowników, czy kontrahentów (straty zawinione). W takich
przypadkach zaliczenie wspomnianych wydatków
do kosztów nie jest możliwe. Po drugie, poniesione
straty powinny być właściwie udokumentowane,
w szczególności te wynikające z kradzieży (niezawinione). Warto zatem ponieść dodatkowe obciążenie administracyjne, gdyż w skali całej sieci handlowej możliwość podatkowego rozliczenia strat
przynosi spore korzyści.
agIo
Kolejnym aspektem podatkowym związanym
z dokapitalizowaniem spółek projektowych jest podatek od czynności cywilnoprawnych. W przypadku finansowania projektu kapitałem własnym podatek ten wynosi 0,5 proc. od kwoty odniesionej na
kapitał zakładowy. Nieodzownym narzędziem planowania podatkowego w tym przypadku jest tzw.
agio, które pozwala na dokapitalizowanie spółki
bez konieczności rozpoznania przychodu podatkowego oraz zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych związanych ze zmianą umowy spółki.
Agio w spółkach kapitałowych powstaje w sytuacji, gdy udziały obejmowane są po cenie wyższej
od ich wartości nominalnej. Korzyści wynikające
z zastosowania agio obrazuje poniższy przykład
liczbowy:
wartość planowanego
zastrzyku finansowego . . . . . . . . . . . . 1 000 000 PLN
nominalna wartość
objętych udziałów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 000 PLN
Agio . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 995 000 PLN
PCC (1) bez agio . . . 0,05 x 1 000 000 PLN = 50 000
PLN
PCC (2) z agio . . . . . . 0,05 x 5 000 PLN = 2 500 PLN
wysokość optymalizacji . . . . . . . . . . . . . 47 500 PLN
REPREzEnTaCja a REklama
Klasyfikacja danej grupy wydatków reprezentacyjno-marketingowych do reprezentacji albo reklamy wpływa bezpośrednio na ich klasyfikację podatkową. Wydatki o charakterze reprezentacyjnym
nie stanowią bowiem kosztów uzyskania przychodu, przez co nie pomniejszają podstawy opodatkowania. Z kolei wydatki o charakterze reklamowym
zwykle zmniejszają bieżące opodatkowanie przedsiębiorstwa.
Granica pomiędzy tymi pojęciami jest płynna.
Zanim dany wydatek o charakterze reklamowo-reprezentacyjnym uznamy za koszt uzyskania przychodu, należy przede wszystkim rozważyć, czy:
 jest to wydatek prestiżowy, okazały i na tyle
wytworny, że należy go zakwalifikować do wydatków reprezentacyjnych;
 jeśli jest to wydatek reklamowy, to czy ma
związek z uzyskiwaniem przychodów lub też zachowaniem i zabezpieczeniem ich źródeł;
 posiadamy stosowne dokumenty, opisy faktur, umowy potwierdzające faktyczny charakter nabytej usługi i fakt jej wykonania.
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Dodatkowo, co istotne, w przypadku zbycia
udziałów agio, jako wydatek poniesiony na ich nabycie, będzie dla wspólników kosztem uzyskania
przychodów z tytułu odpłatnego zbycia tych udziałów. Wydatkiem na nabycie udziałów jest bowiem
cena ich nabycia, a więc kwota rzeczywiście zapłacona, łącznie z agio.
II. oPTymalIzaCjE PodaTkowE
dzIałalnoŚCI bIEżąCEj
RozlICzanIE STRaT TowaRowyCH
Wiele jest przyczyn powstawania strat towarowych u najemców – są one zarówno zawinione, jak
i niezawinione, pojawiają się na różnych etapach
cyklu dystrybucyjnego. Zasadniczo w celu odzwierciedlenia uszczerbku ekonomicznego w rozliczeniu podatkowym straty towarowe powinny być
zaliczane do kosztów podatkowych. W praktyce
organy podatkowe kwestionują prawo do zaliczania strat towarowych do kosztów podatkowych,
w szczególności gdy nie zostają spełnione dodatkowe warunki.
Przede wszystkim, zdaniem organów, podatnik
powinien zweryfikować przyczyny powstania strat
towarowych – czy są one skutkiem działania lub za-
RozlICzEnIa kaR umownyCH
Pewne wątpliwości interpretacyjne budzi możliwość zaliczania do kosztów podatkowych kar
umownych wynikających z zapisów umów najmu,
w szczególności kar za przedterminowe rozwiązanie umowy. Przepisy podatkowe nie wyłączają
wprost możliwości ujęcia tego rodzaju wydatków
w kosztach podatkowych, jednak odsyłają do ogólnej zasady związku wydatku z osiąganymi przychodami. Istnieją tu pewne różnice interpretacyjne
między poszczególnymi organami podatkowymi
a podatnikami.
W przypadku odstąpienia od umowy najmu
wynajmujący faktycznie traci źródło przychodów,
gdyż nie osiąga przychodu z danego kontraktu, co
zdaniem niektórych organów nie spełnia warunku
istnienia związku z przychodami. Istnieją jednak
sytuacje, w których związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy karą za odstąpienie od umowy najmu a osiąganymi przychodami można logicznie
uargumentować. Dzięki rozwiązaniu danej umowy
najmu wynajmujący odzyskuje możliwość dysponowania przedmiotem najmu, co w konsekwencji
oznacza, że dany lokal może wynająć lub sprzedać. Jeżeli kolejny najem przynosi więcej korzyści
niż zapłacona kara, poniesienie tego wydatku jest
racjonalnie uzasadnione. Należy jednak zwrócić
uwagę, że koszt jest w takim wypadku związany nie
z przychodem z konkretnej umowy najmu, od któ-
NARZędZIA POZwALAJąCE zWIęKszyć EfEKtyWNoŚć
rej odstąpiono, ale z późniejszej umowy, zawartej
dzięki odstąpieniu od poprzedniej. Z perspektywy
najemcy poniesienie takiej kary umownej jest zasadne, gdy ze względu na inne czynniki biznesowe
działalność w danym lokalu przynosi straty lub jest
związana z wysokimi kosztami.
PodaTEk od nIERuCHomoŚCI
Rozliczenia podatku od nieruchomości często
są traktowane jako niezbędna konieczność, tym
samym podatek płacony jest automatycznie, bez
uprzedniej weryfikacji możliwości optymalizacyjnych. Takie podejście może wynikać z faktu, że na
rynku nieruchomości inwestycyjnych w ostatecznym rozliczeniu koszt tego podatku jest ponoszony
przez najemców. Z kolei w przypadku użytkowania
nieruchomości na własny rachunek rozliczeniom
tym przypisywany jest charakter obowiązkowego
obciążenia.
Tymczasem podatek od nieruchomości można zoptymalizować. Optymalizacja z kolei może
doprowadzić do obniżki efektywnego czynszu dla
najemców oraz do zmniejszenia bieżących wydatków spółki.
Jedną z metod optymalizacji są pomiary powierzchni użytkowej, które stanowią podstawę
opodatkowania budynków lub ich części. Nie jest
to jednak powierzchnia wynikająca z umów najmu
czy operatów szacunkowych. Ustawa o podatkach
i opłatach lokalnych zawiera bowiem własną definicję powierzchni użytkowej, która przykładowo
zakłada, że powierzchnię pomieszczeń o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do
powierzchni użytkowej budynku w 50 proc., a jeżeli
wysokość jest mniejsza niż 1,40 m, powierzchnię
tę się pomija. Wykonanie odpowiedniego pomiaru
może zatem prowadzić do zmniejszenia podstawy
opodatkowania tym podatkiem.
Sporo problemów i wątpliwości interpretacyjnych budzi kwestia opodatkowania budowli. Optymalizacja w tym zakresie powinna zatem polegać
przede wszystkim na analizie aktualnego dorobku
orzeczniczego oraz dostosowaniu dotychczasowego sposobu klasyfikacji obiektów do najnowszej
linii orzeczniczej. Należy również pamiętać o zwolnieniach wynikających z samej ustawy oraz z aktów prawa miejscowego.
Kolejną możliwość optymalizacyjną stwarza
uważne ustalanie terminu oddania do użytkowania
nowo wybudowanej nieruchomości. Przy odpowiednim planowaniu podatkowym można doprowadzić
do uzyskania nawet rocznego okresu wakacji podatkowych w podatku od nieruchomości.
W kontekście coraz bardziej nasilającej się tendencji do negocjacji przez najemców również elementów wchodzących w budżety service charge
warto pamiętać o tych możliwościach.
RozlICzEnIE koSzTów
PozySkanIa najEmCów
Innym aspektem optymalizacji działalności bieżącej jest sposób rozliczenia prowizji wypłacanej
agentom za pozyskanie najemcy w procesie komercjalizacji lub rekomercjalizacji obiektu.
Z perspektywy księgowej te prowizje często są
ujmowane w kosztach poprzez rozliczenia międzyokresowe i rozliczane proporcjonalnie do czasu trwania umowy najmu (niejednokrotnie przez
10 lat). Natomiast podatkowo istnieją argumenty
pozwalające zaliczyć koszty prowizji do kosztów
podatkowych jednorazowo, w dacie poniesienia.
Argumenty te wspiera ostatni wyrok WSA w Krakowie (I SA/Kr 129/12), w którym sąd stwierdził, że
przepisy nie wskazują w sposób wyraźny, że jeżeli podatnik rozlicza bilansowo koszty pośrednie
w czasie, to analogiczną metodę należy zastosować przy obliczaniu podstawy opodatkowania. Co
więcej, w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się
niezależność i rozdzielność metod bilansowych od
podatkowych reguł rozliczania przychodów i kosztów związanych z działalnością gospodarczą.
III. oPTymalIzaCja PodaTkowa PRzy
RozlICzanIu InwESTyCjI
CoST SEgREgaTIon – EFEkTywnE
zwIękSzEnIE amoRTyzaCjI
Warto podkreślić, że w firmach działających
w sektorze nieruchomości amortyzacja jest jedną
z najważniejszych pozycji kosztowych. Skoro zatem
przepisy podatkowe przewidują wiele opcji ustala-
29
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
30
NARZędZIA POZwALAJąCE zWIęKszyć EfEKtyWNoŚć
nia wysokości oraz metody amortyzacji aktywów,
warto wziąć je pod uwagę, by jak najefektywniej
wykorzystać straty podatkowe powstałe w pierwszych latach funkcjonowania spółki celowej. Z kolei w przedsiębiorstwach funkcjonujących już przez
pewien czas na rynku umożliwią one obniżenie wysokości należnego podatku i pozytywnie oddziałują
na przepływy finansowe firmy.
Cost segregation to proces polegający na wyodrębnieniu z budynku centrum handlowego tych
wszystkich środków trwałych, które mogą być
amortyzowane oddzielnie (i z reguły przy użyciu
wyższych stawek niż 2,5 proc. przewidziane dla
nowych budynków). Konsekwencją takiego wyodrębnienia jest zwiększenie efektywnej rocznej
stawki amortyzacji inwestycji jako całości. Procesu cost segregation dokonuje się zaraz po przyjęciu inwestycji do używania. W przeciwnym razie,
ze względu na ograniczenia ustawowe, szansa na
zwiększenie wartości odpisu przepada. Wyodrębnieniu mogą ulec elementy typu: oświetlenie zewnętrzne, zewnętrzne sieci wodociągowe, chodniki, parkingi, niektóre urządzenia.
odŚwIEżanIE STRaT PodaTkowyCH PRzEz
obnIżEnIE STawEk amoRTyzaCyjnyCH
Kolejnym sposobem na efektywne zarządzanie stratą podatkową jest obniżenie stawek amortyzacyjnych, oczywiście przy uwzględnieniu pewnych ograniczeń ustawowych.
Obniżenie stawek amortyzacyjnych, o ile jest
skorelowane z możliwością rozliczania w czasie
straty podatkowej danej jednostki, pozwala na obniżenie kosztów podatkowych (przez co rozliczana
strata nadmiernie się nie zwiększa) aż do momentu całkowitego rozliczenia straty. W konsekwencji
prowadzi to do najefektywniejszego wykorzystania tarczy podatkowej, jaką jest możliwość rozliczenia straty przez kolejnych 5 lat podatkowych.
Dodatkowo obniżenie stawki w żaden sposób nie
zmniejsza całkowitej wysokości odpisów amortyzacyjnych, a jedynie odracza w czasie możliwość
ich rozpoznania.
wydaTkI InwESTyCyjnE
vS. PRzEdInwESTyCyjnE
Wybudowanie nowego centrum handlowego
oznacza konieczność poniesienia licznych nakładów inwestycyjnych, takich jak np.: badanie rynku,
koszty analiz i opracowań wstępnych projektów,
uzyskania odpowiednich dokumentów, koszty opinii biegłych, koszty usług prawnych, koszty realizacji projektu budowlanego, prac budowlanych,
ekspertyz itd.
Zasadniczo wydatki ponoszone w związku
z budową nowego obiektu zwiększają wartość
początkową centrum handlowego i stają się kosztami uzyskania przychodów poprzez dokonywane
okresowo odpisy amortyzacyjne. Prawo podatkowe, definiując pojęcie inwestycji, odsyła do pojęcia środków trwałych w budowie określonego
w ustawie o rachunkowości. Pod pojęciem inwestycji dla celów podatkowych należy zatem rozumieć zaliczane do aktywów trwałych środki trwałe
w okresie ich budowy, montażu lub ulepszenia
już istniejącego środka trwałego. W judykaturze
podkreśla się, że o inwestycji można mówić dopiero od momentu, w którym podatnik uzyskuje
prawo do dysponowania przedmiotem inwestycji – tj. nieruchomością. Zatem wszelkie wydatki
poniesione przed uzyskaniem prawa do dysponowania obiektem, np. koszty analiz rynkowych czy
ekspertyz wykonanych przed nabyciem gruntu,
nie są kosztami inwestycyjnymi, lecz przedinwestycyjnymi. Różnica polega na tym, że koszty
przedinwestycyjne są ujmowane jako koszty uzyskania przychodów na zasadach ogólnych, a nie
w drodze wieloletnich odpisów amortyzacyjnych.
Przykładem wydatków przedinwestycyjnych mogą
być wstępne badania rynku, analiza wykonalności inwestycji czy też koszty usług ogólnego doradztwa podatkowego i prawnego, w tym koszty
badań typu due diligence. Ze względu jednak na
różnorodny zakres, jakim charakteryzują się tego
typu usługi doradcze, każdorazowe zaliczenie wydatków przedinwestycyjnych do kosztów podatkowych powinno być poprzedzone analizą danego
przypadku.
***
Wyżej wymienione techniki optymalizacyjne to
tylko przykłady narzędzi planowania podatkowego, które prowadzą do polepszenia przepływów
finansowych danego projektu. Warto o nich pamiętać nie tylko na etapie planowania inwestycji,
lecz także już w trakcie jej bieżącego funkcjonowania. n
32
S po n s o r z y / S po n s o r s
Gdy najemca
ma problemy finansowe
Podpisując umowę najmu wszyscy wykazywali dużą euforię, nadzieje na dobry biznes i zyski. Minęło kilkanaście miesięcy, najemca nie jest już
zadowolony, jego obroty są niskie i ciągle maleją – to dosyć częsty
scenariusz w ostatnich latach. Jakie są sposoby wyjścia z tej sytuacji?
Par tn e r zy me r y to r y czn i / C o nt e nt s Par t ne r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Antoni Krzątała, Head of Property Management, prezes zarządu BNP Paribas Real Estate Poland
P
roblemy z rentownością najemców zaczęły się pojawiać kilka lat temu, wraz z falą
kryzysu finansowego, kiedy inwestorzy,
szukając bezpieczeństwa, lokowali swoje oszczędności w euro. W konsekwencji
jego kurs poszedł w górę o 30 proc., co poskutkowało takim samym wzrostem kosztów dla najemców,
ponieważ euro jest najczęściej stosowaną walutą
w opłatach czynszowych w centrach handlowych.
W maju 2008 r., jeszcze przed załamaniem gospodarczym, kurs europejskiej waluty wynosił ok. 3,38 zł.
Rok później był już wyższy o ok. 1,1 zł. Aktualnie
kształtuje się w granicach 4,35 zł. W tym samym
czasie część firm musiała obniżyć swoje marże ze
względu na wzrost cen zakupu towaru, które także
są realizowane w europejskiej walucie. Z moich rozmów z najemcami wynika, że narzuty spadły wtedy
o ok. 20 proc. Tak więc w sumie koszty najemców
podniosły się o co najmniej 50 proc. W takiej sytuacji stawki opłat przestały być adekwatne do nowych
realiów i trudne do utrzymania dla wielu najemców,
co przyczyniło się do upadku lub przejęcia własności
kilku znanych marek, takich jak Monnari (postępowanie naprawcze), Reporter, Royal Collection czy
Galeria Centrum wchodząca w skład Grupy Vistula.
Problemy najemców dotknęły wtedy również większość centrów handlowych.
WłaściWa strategia centruM handloWego zWiększa PoWodzenie naJeMcóW
Zminimalizowanie prawdopodobieństwa wystąpienia sytuacji, w której najemca nie radzi sobie
finansowo w danym centrum handlowym, wymaga
spojrzenia na biznes w dłuższej perspektywie. Niezbędne jest opracowanie dobrej strategii i bardzo
precyzyjne przygotowanie tenant mixu. Często błąd
bywa popełniany już na samym początku współpracy. Najemca oferuje bardzo dobrą stawkę, ponieważ z różnych względów bardzo mu zależy, żeby
jego brand znalazł się w danym centrum handlowym. Zarządca lub właściciel skuszony wysokim
zyskiem i chęcią jak najszybszego zapełnienia wolnej powierzchni przyjmuje ofertę, odstępując jednocześnie od założonego tenant mixu. Nie przewiduje
jednak długookresowych konsekwencji podpisania
takiej umowy. Z czasem okazuje się, że kolejna marka sprzedająca te same produkty to za wiele na
jedną galerię, bo obroty spadają wszystkim w tym
segmencie. Dlatego zanim właściciel zdecyduje
się na podpisanie umowy z daną firmą, powinien
przeanalizować, czy będzie ona odpowiednia do
strategii obiektu i czy sprawdzi się z ekonomicznego punktu widzenia. Czasami jednak, pomimo że
brand pasuje do tenant mixu, okazuje się, że coś
zawodzi. Wtedy warto rozważyć bliższą niż dotychczas współpracę zarządcy z najemcą polegającą
na analizie przyczyn niepowodzenia i wspólnych
poszukiwaniach sposobu poprawy sytuacji.
Jak zarządca Może PoMóc?
Gdy obroty spadają, w pierwszej kolejności należy przyjrzeć się uważnie podejmowanym działaniom marketingowym. Jeśli w wyniku badania typu
„tajemniczy klient” okaże się, że jego efekty są pozytywne, a obsługa kompetentna i miła, przyczyny należy poszukać gdzie indziej. Może nią być nietrafiona
kolekcja w stosunku do grupy docelowej. W takich
sytuacjach zarządca wspólnie z najemcą powinien
ponownie przeanalizować dotychczasową aktywność
marketingową, aby upewnić się, że kolejne działania
przyczynią się do skutecznego poszerzenia grupy
klientów. W drodze do osiągnięcia tego celu można
Gdy najemca ma problemy finansowe
wykorzystać takie działanie, jak wykupienie reklam
w magazynach kobiecych i shoppingowych. Większość galerii wydaje również własne magazyny. Właściciel może wtedy zaproponować najemcy przedstawienie swojej oferty w takim wydawnictwie. Do innych
działań promocyjnych należy aktywność na portalach społecznościowych typu Facebook czy wysyłka
newslettera. Atutem tych rozwiązań dla najemcy jest
fakt, że koszty takich działań mogą być realizowane
z budżetu marketingowego obiektu. Warto rozważyć
także wdrożenie programu lojalnościowego, który
zachęciłby raz pozyskanych klientów do częstszych
zakupów. W bardzo skuteczny sposób narzędzie to
wykorzystuje centrum handlowe Klif w Warszawie,
które jest zarządzane przez BNP Paribas Real Estate
Polska. Aby przywiązać klientów, organizuje dwa razy
w roku tzw. wieczory lojalnych klientów. Daty wydarzenia są nieprzypadkowe, bo poprzedzają największy
ruch w handlu, np. okres przed świętami Bożego Narodzenia. W tych dniach galeria jest otwarta do późnych godzin nocnych, a 20 tys. klientów, którzy otrzymali wcześniej imienne zaproszenie na wydarzenie,
przysługuje zakup artykułów w promocyjnych cenach,
z okazjonalnym rabatem sięgającym nawet 50 proc.
Jeżeli obecność najemcy w centrum handlowym
wydaje się dla właściciela perspektywiczna i wierzy
on w poprawę rentowności, może zaproponować
okresową obniżkę ceny wynajmu. W praktyce najczęściej stawki są obniżane o ok. 20 proc. w okresie
maksymalnie 12 miesięcy. Przy takim rozwiązaniu
jednak należy liczyć się z tym, że kiedy obroty trwale wzrosną, zarządca zapewni sobie rekompensatę
w postaci podwyżki czynszu. Czasami, gdy zarządca nie ma następcy na powierzchnię, oferuje obniżkę czynszu bez rekompensaty z zastrzeżeniem,
że obowiązuje ona do momentu pozyskania nowej
marki na wynajem powierzchni.
Plan ratunkoWy nie PoMaga
Niestety zdarzają się sytuacje, kiedy pomimo
planu ratunkowego marka wciąż nie może się
przyjąć w danym obiekcie handlowym. Jest to najbardziej problematyczna okoliczność, ponieważ
w praktyce większość umów nie przewiduje wcześniejszego wypowiedzenia z powodu trudności finansowych. Tylko nieliczne, duże marki są w stanie
wynegocjować takie warunki rozwiązania współpracy. Scenariusze rozwoju sytuacji w centrum
handlowym, gdy najemca sobie mimo wszystko nie
radzi, są dwa: negocjowanie warunków rezygnacji
lub usunięcie najemcy z galerii i egzekwowanie kar
umownych. Obydwa przypadki mają konsekwencje
dla budżetu centrum handlowego, innych najemców, klientów przychodzących na zakupy. A zatem
nasuwa się pytanie, jakie sygnały mogą świadczyć
o problemie najemcy oraz na jakim etapie i w jaki
sposób zarządca powinien zareagować?
Zanim najemca popadnie w tarapaty finansowe i może mieć trudności z terminowym regulowaniem opłat, warto zwrócić większą uwagę na
33
Par t ne r zy m er yt or ycz n i / Co nt e nt s Par t ne r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
34
Gdy najemca ma problemy finansowe
sposoby, które pomogą odpowiednio wcześnie zidentyfikować sygnały świadczące o pojawiającym
się problemie. Jednym z narzędzi jest monitorowanie obrotów najemców poprzez przygotowywanie
miesięcznych raportów. Dane z dokumentu pozwolą określić trendy w sprzedaży w zestawieniu
z konkurencyjnymi markami z danego segmentu.
Inną metodą pomiaru rentowności sklepu jest stosunek kosztów czynszu do obrotów w porównaniu
do wyników pozostałych najemców centrum handlowego. Jeżeli koszty czynszu znacząco przewyższają średnią lub wzrastają, wtedy warto zawczasu zwrócić większą uwagę na przyczynę takiej
sytuacji. Niekorzystnym finansowo zjawiskiem dla
właściciela centrum handlowego jest również sytuacja, gdy najemca osiąga niewielki obrót, ale płaci
czynsz oraz opłaty wspólne i jednocześnie nadal
chce być w galerii. Pomimo że właściciel w takiej
sytuacji otrzymuje regularne wynagrodzenie, nie
uzyskuje jednak dodatkowych zysków w postaci czynszu od obrotu, który może kształtować się
w wysokości ok. 4-8 proc.
Bywają jednak sytuacje, gdy mimo monitorowania wyników finansowych najemców nie udało
się uchronić przed opóźnieniem w płatnościach.
Z naszego doświadczenie wynika, że najlepsze
w takich sytuacjach są partnerskie negocjacje,
aby znaleźć porozumienie, zakończyć współpracę w sposób minimalizujący straty obu partnerów
i nie dopuścić do zaległości przekraczających
wysokości zabezpieczenia w postaci depozytu
lub gwarancji bankowej, które z reguły wynoszą
równowartość trzymiesięcznego czynszu. Jeżeli
najemca zalega z płatnościami, utrzymywanie go
na siłę może się okazać nieefektywne, zwiększać
zadłużenie i negatywnie odbić się na obu partnerach. Problemy finansowe najemcy przekładają
się na gorszą bądź niepełną ofertę w sklepie, co
zmniejsza liczbę klientów, a ostatecznie wpływa
na niższe obroty. Jeżeli dodatkowo okaże się, że
podobne problemy dotknęły w tej samej części
centrum handlowego jeszcze kilku najemców,
może powstać tak zwany efekt kuli śniegowej, której skutkiem jest omijanie tej części galerii przez
klientów. Przekłada się to na mniejszą sprzedaż w
sąsiadujących sklepach. Dlatego z obawy przed
znalezieniem się w otoczeniu nierentownych butików bardzo często właściciele uznanych marek,
zwłaszcza „sieciowych”, przed wyborem lokalizacji zwracają dużą uwagę na to, jakie brandy będą
się znajdować w najbliższej okolicy.
Gdy brakuje środków, egzekwowanie kar i wypłaty odsetek zawartych w umowie również będzie
trudne. Dlatego według BNP Paribas Real Estate Polska w trakcie rozmów najlepiej skoncentrować się
na procesie spłaty zadłużenia i maksymalnie szybkim znalezieniu następcy. W ten sposób zarządca
może najszybciej odzyskać od najemcy zaległe kwoty. Dyskusje w takiej sytuacji nie są łatwe i bywają
nieprzyjemne. Zdarza się, że strony wzajemnie obwiniają się za niepowodzenie. Pojawiają się oskarżenia, że centrum handlowe było czy jest nadal źle
zarządzane, że niewystarczająco wykorzystywane
są narzędzia marketingowe, czego efektem jest spadek liczby odwiedzających. Z drugiej strony padają
argumenty, że oferta czy kolekcja jest nietrafiona,
a dana marka nie angażuje się w akcje marketingowe i promocyjne organizowane w galerii. Z kolei
zabezpieczenie spłaty zadłużenia, szczególnie gdy
jest ono duże, może być kwestią kolejnego konfliktu, nawet gdy strony dojdą do porozumienia co do
wielkości i harmonogramu spłat. Zdarzają się przypadki, że najemca jest zmuszony do zabezpieczenia
spłaty długu w postaci hipoteki posiadanych przez
siebie nieruchomości. Warto jednak dojść do porozumienia. Jeżeli strony w trakcie sporu nie wykażą
się elastycznością, może się on zakończyć w sądzie
lub złożeniem wniosku o upadłość najemcy. W takiej sytuacji odzyskanie zaległych należności może
być szczególnie trudne, ponieważ w pierwszej kolejności wypłacane są zobowiązania fiskalne i pracownicze. Tego typu rozstrzygnięcie jest oczywiście
najbardziej niekorzystne dla zarządcy i najemcy.
Przykładem zakończenia konfliktu w taki sposób są
bankructwa kilku znanych marek w Polsce na przestrzeni ostatnich trzech lat, o których wspomniałem
na początku artykułu.
Niskie obroty najemcy to także problem dla właściciela i zarządcy centrum handlowego. Dlatego
wszystkie strony powinny współpracować ze sobą
na każdym etapie, aby sklep osiągał jak najwyższe
obroty, galerię odwiedzała jak największa liczba
klientów. Partnerskie podejście stron przekłada się
na wzajemne korzyści, daje też możliwość wprowadzenia planu naprawczego na odpowiednio wczesnym etapie. n
Zapisz się na newsletter
 polska i angielska wersja serwisu
 codzienny bezpłatny newsletter
 wersja mobilna dostępna w Twoim telefonie
TH
EC
ITY
– doing business in real estate
3rd October 2012
Marriott Hotel, Warsaw
Smart Strategies
for Real Estate
www.thecity.com.pl/konferencje
S po n s o r z y / S po n s o r s
36
Optymalizacja
opodatkowania poprzez
dobór formy prawnej
spółki – inwestora
W planowaniu inwestycji w centra handlowe ważne jest – oprócz aspektów
czysto biznesowych – również planowanie podatkowe. obciążenia fiskalne
mogą bowiem mieć wpływ na efektywność biznesu, na cash-flow,
a wreszcie na wartość projektu dla inwestora.
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Krzysztof Kaczmarek, partner zarządzający w TPA Horwath, doradca podatkowy
Maciej Guzek, tax manager w TPA Horwath, doradca podatkowy
J
ednym z elementów mających wpływ na wysokość obciążeń podatkowych jest forma
prawna, w jakiej realizowany jest projekt inwestycyjny. Polski system prawny oferuje w tej
mierze wiele rozwiązań – do najpopularniejszych należą spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółka akcyjna. Ich popularność nie
oznacza jednak, że są one najbardziej efektywne
podatkowo. Dlatego, planując inwestycję w centrum handlowe, warto przeprowadzić analizę, która z form prawnych zapewni inwestorowi największe oszczędności podatkowe.
co Można zoPtyMalizoWać?
W pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć,
jakiego rodzaju obciążenia podatkowe można
optymalizować poprzez odpowiedni dobór formy
prawnej – polski system podatkowy zna bowiem
kilkanaście rodzajów podatku (począwszy od VAT-u, na podatku tonażowym skończywszy). Z perspektywy działalności inwestora tworzącego galerię
handlową najistotniejsze będą: podatek od towarów
i usług, podatek dochodowy od osób prawnych (lub
od osób fizycznych), podatek od nieruchomości
oraz – w niektórych przypadkach – podatek od czynności cywilnoprawnych. Wybór formy prawnej może
mieć wpływ jedynie na skutki w zakresie podatków
dochodowych, natomiast nie będzie powodował redukcji ciężarów opodatkowania, jeśli chodzi o VAT
oraz podatek od nieruchomości. W odniesieniu
do podatku od czynności cywilnoprawnych forma
prawna może odgrywać pewne znaczenie, niemniej
jedynie w sytuacjach szczególnych, gdy będzie dochodzić do procesów restrukturyzacyjnych, w związku z tym wydaje się, że ten aspekt nie jest na tyle
istotny, by brać go pod uwagę, podejmując decyzję
o formie prawnej przedsięwzięcia.
sPółka z ograniczoną
odPoWiedzialnością
Czynniki, jakie decydują o tym, że forma spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej:
sp. z o.o.) jest często wybierana przez przedsiębiorców, to z jednej strony – prostota jej funkcjonowania, a z drugiej – fakt, że odpowiedzialność za
długi spółki nie przenosi się na majątek wspólników (ryzyko wspólnika ogranicza się do wysokości
wkładów wniesionych do sp. z o.o.).
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
38
Optymalizacja OpOdatkOwania poprzez dobór formy...
Mimo tych zalet należy stwierdzić, że forma sp.
z o.o. nie jest optymalna podatkowo. Spółka ta jest
bowiem osobą prawną, a co za tym idzie – samodzielnym podatnikiem podatku dochodowego. To
powoduje dwustopniowe opodatkowanie zysku wypracowanego przez sp. z o.o. – dochód z działalności bieżącej (np. z wynajmu powierzchni w galerii
handlowej) zostaje opodatkowany po raz pierwszy
na poziomie sp. z o.o. (podatek dochodowy od
osób prawnych), a następnie, kiedy spółka wypłaca dywidendę, na poziomie wspólnika. W rezultacie rzeczywista stawka podatkowa w odniesieniu
do zysków wypracowanych w ramach sp. z o.o.
i dystrybuowanych do wspólnika kształtuje się na
poziomie około 34,4 proc. Jest to obciążenie wysokie, zwłaszcza gdy wziąć pod uwagę alternatywne
formy prawne, jakie ma do wyboru inwestor.
Aby obraz był pełny, należy zaznaczyć, że dwustopniowość opodatkowania w przypadku sp. z o.o.
nie będzie występowała zawsze. W polskim systemie podatkowym funkcjonuje bowiem tzw. participation exemption, co oznacza, że można zastosować zwolnienie z opodatkowania wypłacanych
dywidend. Warunki zwolnienia są następujące:
 podmiot otrzymujący dywidendę powinien
posiadać co najmniej 10 proc. udziałów w spółce
wypłacającej dywidendę;
 posiadanie udziałów powinno trwać minimum 2 lata (okres dwuletni może upłynąć już po
wypłacie dywidendy);
 otrzymującym dywidendę jest spółka kapitałowa mająca siedzibę w Polsce bądź innym kraju
UE lub EOG.
Jeśli więc inwestycje w centra handlowe dokonywane są przez grupę kapitałową, która dla
każdego przedsięwzięcia (np. dla każdego z centrów handlowych) powołuje osobną spółkę celową
– sp. z o.o., wówczas podwójne opodatkowanie
zysku generowanego przez projektowe sp. z o.o.
i dystrybuowanego do wspólnika nie wystąpi.
Taka struktura (wiele spółek celowych) pozwala również zdywersyfikować ryzyko podatkowe – niewątpliwą zaletą sp. z o.o. jest odcięcie się
inwestora od odpowiedzialności za zobowiązania
podatkowe spółki (przykładowo, jeśli sp. z o.o. realizująca projekt polegający na budowie centrum
handlowego błędnie rozliczy podatki i w związku
z tym powstanie u niej zaległość podatkowa, ewentualna odpowiedzialność za te zaległości nie dotknie inwestora).
Z drugiej strony struktura oparta na wielu spółkach celowych może być nieefektywna w sytuacji,
w której część projektów przynosi straty, a część
– zyski. Ewentualne straty podatkowe może bowiem zasadniczo rozliczać jedynie sp. z o.o., która
je wykazała. Jeśli więc dwie spółki projektowe z danej grupy generowałyby straty podatkowe w wysokości 100 000 zł, a dwie kolejne – dochody w wysokości 100 000 zł, wówczas z perspektywy grupy
obciążenia podatkowe wyniosą 38 000 zł (dwie
spółki „dochodowe” zapłacą podatek 19 000 zł każda), choć, gdyby skonsolidować wynik podatkowy
wszystkich spółek, podatek wyniósłby zero.
Dokonawszy przeglądu najważniejszych zalet
i wad sp. z o.o., należy zastanowić się, jak na tym
tle wypadają konkurencyjne formy prawne.
sPółka akcyJna
Choć pomiędzy spółką akcyjną a sp. z o.o. istnieje wiele różnic dotyczących sposobu funkcjonowania obu typów spółek, jeśli chodzi o kwestie
podatkowe spółka akcyjna nie różni się zasadniczo od sp. z o.o. – ponieważ również jest osobą
prawną, podlega analogicznemu opodatkowaniu.
A zatem wybór spółki akcyjnej jako formy prawnej
inwestowania w centra handlowe nie będzie miał
uzasadnienia podatkowego – może natomiast
mieć uzasadnienie biznesowe (np. chęć pozyskania kapitału poprzez GPW, łatwiejszy obrót akcjami
niż udziałami etc.).
sPółka koMandytoWo-akcyJna
Jeszcze większe korzyści można uzyskać, wybierając jako formę prawną spółkę komandytowoakcyjną. Jest to konstrukcja hybrydowa, która łączy
w sobie cechy spółki komandytowej oraz spółki
akcyjnej – występują w niej dwie kategorie wspólników: komplementariusz (wspólnik odpowiadający
całym swoim majątkiem) oraz akcjonariusze (podmioty nieodpowiadające za zobowiązania spółki).
W celu ograniczenia ryzyka stosuje się najczęściej
konstrukcję polegającą na tym, że komplementariuszem jest „pusta” sp. z o.o. (posiadająca minimalny udział w zyskach wypracowanych przez
SKA), a gros zysków przypada akcjonariuszom
(nieodpowiadającym w żaden sposób za zobowiązania spółki).
SKA – podobnie jak sp.k. – nie jest osobą prawną, w związku z tym sama nie płaci podatku dochodowego. Oznacza to, że opodatkowanie, podobnie jak w sp.k., powinno następować na poziomie
wspólników (tj. akcjonariuszy). Niemniej, ze względu
na brak jasnych regulacji w tym względzie, kwestia opodatkowania akcjonariuszy SKA budziła do
niedawna szereg wątpliwości. Na początku roku
wątpliwości te zostały wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny (uchwała z 16 stycznia
2012 r.). Powszechnie uważa się to rozstrzygnięcie
za przełomowe – ze wspomnianej uchwały wynika
bowiem, że akcjonariusz płaci podatek dochodowy
dopiero z chwilą podziału zysku wypracowanego
przez SKA. Oznacza to, że w trakcie roku dochody
osiągane przez SKA przypadające akcjonariuszom
S po n s o r z y / S po n s o r s
sPółka koMandytoWa
W spółce komandytowej (ta forma prawna od
pewnego czasu zyskuje coraz większą popularność w Polsce) funkcjonują dwie kategorie wspólników – komplementariusz (odpowiedzialny za
zobowiązania spółki całym swoim majątkiem)
oraz komandytariusz (którego odpowiedzialność
za zobowiązania spółki jest podobna do odpowiedzialności udziałowca w sp. z o.o.). Aby ograniczyć
odpowiedzialność, powszechnie stosuje się więc
konstrukcję, w której komplementariuszem jest
„pusta” sp. z o.o., natomiast rzeczywisty właściciel
pełni rolę komandytariusza, któremu przysługuje
99 proc. udziału w zyskach i stratach tej spółki.
Spółkę komandytową charakteryzuje tzw. transparencja podatkowa – oznacza to, że podmiot ten
nie jest podatnikiem podatku dochodowego. Opodatkowani tym podatkiem są natomiast wspólnicy.
Kiedy więc sp.k. uzyskuje dochód (np. z tytułu czynszu najmu powierzchni w galerii handlowej), dochód ten rozpoznawany jest od razu u wspólników
tej spółki (w takiej proporcji, w jakiej uczestniczą
oni w zyskach i stratach sp.k.) – i na tym poziomie
jest opodatkowany. W konsekwencji wypłata zysku
sp.k. do wspólników nie powoduje konieczności
zapłaty podatku dochodowego. Innymi słowy, tam
gdzie w przypadku spółki z o.o. pojawiał się podatek od dywidend, w przypadku sp.k. nie będzie
go wcale – opodatkowanie zysku wypracowanego
przez sp.k. jest zawsze jednostopniowe.
Druga korzyść wynikająca z zastosowania
tej formy prawnej dotyczy możliwości rozliczenia
strat. Jeśli inwestycje w nieruchomości komercyjne
będziemy, ze względów biznesowych, realizować
w ten sposób, że dla każdego projektu tworzona
będzie osobna spółka projektowa, lecz będzie to
sp.k., a nie sp. z o.o., wówczas dochody i straty
wszystkich tych spółek będą się łączyć na poziomie wspólnika-inwestora. Nie wystąpi więc efekt
opisany podczas omawiania sp. z o.o. – jeśli dwa
centra handlowe będą przynosić zyski w wysokości
100 000 zł, a dwa kolejne – straty tej samej wysokości, podatek dochodowy nie wystąpi.
Następną korzyścią, jaką może zaoferować
sp.k., jest brak opodatkowania środków pieniężnych otrzymanych w wyniku likwidacji takiej spółki. Jeśli więc projektowa sp.k. wybuduje centrum
handlowe, które następnie zostanie zbyte, po czym
spółka projektowa zostanie zlikwidowana, wówczas transfer pieniędzy do wspólników następujący w wyniku takiej likwidacji w ogóle nie będzie
opodatkowany w Polsce.
Bardzo interesującą cechą spółek komandytowych jest również brak konieczności określenia
udziału w zysku spółki w sposób proporcjonalny
do wielkości wkładu – przepisy pozwalają bowiem
na uregulowanie tej kwestii w sposób dowolny,
i tak wspólnik, który wniósł do sp.k. jedynie 5 proc.
wszystkich wkładów, może uzyskać udział w zyskach tej spółki na poziomie np. 15 proc. Należy
wyraźnie podkreślić, że samo określenie udziału
w zyskach i stratach sp.k. nieproporcjonalnie do
wkładów nie stanowi dochodu w świetle polskich
regulacji dotyczących podatków dochodowych (pogląd ten jest powszechnie akceptowany przez władze skarbowe). Instrument ten może być przydatny
np. wtedy, gdy inwestycja w centrum handlowe realizowana jest przez kilku partnerów biznesowych,
z których jeden, mimo że nie posiada odpowiednio
dużego kapitału, dysponuje innymi wartościami
istotnymi z biznesowego punktu widzenia (np. posiadane kontakty, bliskie relacje z potencjalnymi
kontrahentami, doświadczenie oraz specyficzna
wiedza etc.). W takim wypadku partner ten może
uzyskać udział w sp.k. wyższy niż wnoszony przez
niego wkład.
Co do ochrony przed ryzykiem podatkowym,
sp.k. zapewnia komandytariuszowi ochronę porównywalną jak w przypadku sp. z o.o. z jedną, istotną
różnicą – komandytariusz, mimo że zasadniczo nie
odpowiada za długi spółki (w tym również za długi
podatkowe), może ponosić odpowiedzialność za
zaległości w podatku dochodowym – są to bowiem
jego zaległości (jak wspomnieliśmy wyżej, sp.k. nie
jest w ogóle podatnikiem podatków dochodowych).
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
sPółki osoboWe – sPółka koMandytoWa
oraz sPółka koMandytoWo-akcyJna
Inaczej przedstawia się sytuacja z dwoma kolejnymi typami spółek godnymi rozważenia z perspektywy inwestora – spółką komandytową (dalej:
sp.k.) oraz spółką komandytowo-akcyjną (dalej:
SKA). Wynika to z faktu, iż zarówno sp.k., jak i SKA
nie są osobami prawnymi, lecz tzw. spółkami osobowymi nieposiadającymi osobowości prawnej.
39
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Optymalizacja OpOdatkOwania poprzez dobór formy...
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
40
Optymalizacja OpOdatkOwania poprzez dobór formy...
nie są opodatkowane w ogóle – opodatkowanie na
poziomie samej spółki nie jest bowiem możliwe. Co
więcej, takie rozumowanie prowadzi do wniosku, że
jeśli zysk wypracowany przez SKA nie zostanie podzielony pomiędzy akcjonariuszy, lecz na przykład
pozostawiony w spółce, wówczas opodatkowanie
nie wystąpi wcale. Innymi słowy, konstrukcja ta
w skrajnym przypadku – o ile nie będzie dochodzić
do dystrybucji zysków do akcjonariuszy – pozwala
na niemal całkowite wyeliminowanie opodatkowania podatkiem dochodowym dochodów z działalności bieżącej.
Rozwiązanie takie jest niewątpliwie atrakcyjne
dla podmiotów dokonujących inwestycji w nieruchomości komercyjne. Pozwala bowiem zoptymalizować – oprócz opodatkowania dochodów z działalności bieżącej – również opodatkowanie dochodów
ze zbycia majątku, np. centrum handlowego (gdy
SKA sprzedaje posiadane przez siebie nieruchomości). Naszym zdaniem, dokonując wyboru tego wariantu, należy uwzględnić jednak możliwość zmiany
przepisów w niedalekiej przyszłości – opisane rozwiązanie wynika z orzeczenia sądu administracyjnego, nie zaś wprost z przepisów prawa, trudno
też sobie wyobrazić, by polski ustawodawca przez
dłuższy czas tolerował istnienie rozwiązania pozwalającego na eliminację opodatkowania podatkiem
dochodowym. Korzyści z wykorzystania SKA mogą
się więc okazać krótkotrwałe.
Fundusz inWestycyJny zaMknięty
Ostatnią z form prawnych, które warto rozważyć, jest konstrukcja funduszu inwestycyjnego zamkniętego (dalej: FIZ) – jest to, podobnie jak sp.
z o.o. oraz spółka akcyjna, osoba prawna, niemniej
zasady jego działania w sposób istotny różnią się
od reguł, jakimi rządzą się spółki kapitałowe. Fundusze inwestycyjne są bowiem jednostkami powołanymi na mocy szczególnej ustawy, w ściśle określonym celu. Ustawa dopuszcza istnienie zarówno
zamkniętych, jak i otwartych funduszy inwestycyjnych, niemniej z perspektywy inwestycji w nieruchomości komercyjne (np. centra handlowe) na
uwagę zasługują jedynie FIZ-y.
Najważniejszą cechą funduszy inwestycyjnych
jest to, że korzystają one w Polsce ze zwolnienia podmiotowego z podatku dochodowego – oznacza to, że
każdy dochód uzyskiwany przez fundusz jest zwolniony z opodatkowania. Teoretycznie więc w formie
FIZ-u można by było prowadzić każdego rodzaju
działalność i byłaby ona zwolniona z podatku dochodowego – na takie postępowanie nie pozwalają jednak przepisy ustrojowe regulujące zasady działania
funduszy (nie można tej konstrukcji wykorzystywać do
optymalizacji podatkowej, np. dla firm produkcyjnych
czy handlowych). Co ważne, ograniczenie to nie stanowi jednak problemu dla podmiotów inwestujących
w nieruchomości komercyjne (a więc m.in. w centra
handlowe) – ustawa o funduszach inwestycyjnych
dopuszcza sytuację, w której to FIZ jest właścicielem
nieruchomości (np. galerii handlowej) – wówczas
wszelkie zyski, np. z najmu powierzchni w tej galerii
czy nawet ze zbycia galerii, będą zwolnione z opodatkowania.
Trzeba jednak pamiętać, że choć dochody uzyskiwane na bieżąco nie będą podlegały opodatkowaniu, to jednak w przypadku dystrybucji dochodów z FIZ-u do inwestora opodatkowanie wystąpi
(wg stawki podatkowej 19 proc.). FIZ może więc być
interesującym rozwiązaniem wówczas, gdy zamierzamy reinwestować zyski, natomiast w przypadku
gdy zyski wypracowane przez centrum handlowe
mają trafiać do inwestora, FIZ od spółki komandytowej różni się jedynie tym, że moment opodatkowania zostaje odroczony.
Konstrukcja oparta na FIZ-ie oprócz opisanych
wyżej zalet ma również wady – podstawowe to duży
formalizm związany z powołaniem i funkcjonowaniem FIZ-ów oraz wysokie koszty założenia i funkcjonowania tej struktury. Dlatego rozwiązanie to
jest opłacalne jedynie przy projektach większych
rozmiarów.
sPosób PostęPoWania W PrzyPadku, gdy
Wybrana ForMa PraWna nie Jest oPtyMalna
W praktyce zdarza się, że na początkowym
etapie prowadzenia inwestycji w nieruchomości
komercyjne pomija się aspekt optymalizacji podatkowej. Wybór, jakiego dokonał inwestor na początku, nie wyklucza jednak możliwości skorzystania
z lepszej podatkowo formy prawnej w przyszłości.
Konieczne jest jednak wówczas podjęcie odpowiednich kroków restrukturyzacyjnych.
Stosunkowo prostym zabiegiem będzie przekształcenie sp. z o.o. w sp.k. albo w SKA (lub odwrotnie, przekształcenie spółki osobowej w sp.
z o.o. albo w spółkę akcyjną). Przekształcenie takie odbywa się na mocy regulacji kodeksu spółek
handlowych i zasadniczo jest neutralne podatkowo
(z wyjątkiem sytuacji, w której spółka z o.o./spółka
akcyjna przekształcana w spółkę osobową posiada niepodzielony zysk – w tym ostatnim przypadku opodatkowanie podatkiem dochodowym może
wystąpić). Podstawową wadą takiej restrukturyzacji jest czas – procedura będzie trwać minimum
kilka miesięcy. Trudniejsza – choć nie niemożliwa
– będzie zmiana formy prawnej ze spółki prawa
handlowego na FIZ – taka operacja będzie wymagać wielu kroków i szczegółowego zaplanowania
wszystkich aspektów prawnych i podatkowych restrukturyzacji.
PodsuMoWanie
Jak pokazuje niniejszy artykuł, właściwy dobór
formy prawnej jest kwestią o pierwszorzędnym
znaczeniu i może mieć daleko idący wpływ na
opodatkowanie dochodów generowanych przez
centrum handlowe. Oprócz rozwiązań zaprezentowanych w artykule inwestor ma do wyboru również
opcje bardziej skomplikowane, których, ze względu na ograniczenia objętościowe, nie sposób było
zaprezentować Czytelnikom. Należy pamiętać, że
nie istnieje jedna, uniwersalna recepta, którą można byłoby zastosować do każdego przypadku – to,
czy dana forma prawna będzie optymalna podatkowo, czy też nie, zależy od konkretnych planów inwestora, zatem wybór odpowiedniej formy prawnej
powinien być poprzedzony pogłębioną analizą. n
70
82% wynajętej powierzchni!
Potencjał rynku konsumenckiego w rejonie
Gdańska wynoszący 4.4 mld €
Nowy “rynek miasta” w Gdyni
Leasing trwa
Kontakt:
+48 22 546 98 09
+48 510 009 043
[email protected]
42
S po n s o r z y / S po n s o r s
Inwestujmy rozsądnie
z anną szMeJą-kroPleWską, dyrektor generalną Polskiej
rady centrów handlowych, rozmawiamy o perspektywach rozwoju polskiego
rynku centrów handlowych, o inwestowaniu i podejmowaniu racjonalnych
decyzji w biznesie.
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Anna Szmeja-Kroplewska, Dyrektor Generalny PRCH
 Rozmawialiśmy rok temu, przygotowując materiały do poprzedniego wydania „Almanachu”.
Dziś chciałbym zapytać co według Pani przez ten
rok zmieniło się w branży? Czy to był dobry rok
dla rynku centrów handlowych?
anna szmeja-kroplewska: Uważam, że to był
dobry rok dla branży, która jest w fazie stabilnego
wzrostu. Badania, które prowadzi grupa ekspertów
pracujących w ramach PRCH Retail Research Forum pokazują, że w ciągu najbliższych 2-3 lat, rok
do roku, na rynku powinno się pojawiać od 500 do
600 tys. mkw. nowej powierzchni handlowej, z czego
prawie 40 proc. w miastach poniżej 100 tys. mieszkańców. Już od kilku lat obserwujemy stały trend
wchodzenia nowoczesnej powierzchni handlowej
do mniejszych miast, a to oznacza wyrównywanie
standardu życia i dostępu do oferty mieszkańców
całego kraju.
 Jednak kiedyś potencjał mniejszych miejscowości się wyczerpie, czy będziemy mogli wtedy
zaobserwować odwrót deweloperów do dużych
aglomeracji miejskich?
Uważam, że jeden, nowoczesny i wielofunkcyjny obiekt handlowy w małym mieście ma rację
bytu, a każdy kolejny niesie za sobą bardzo duże
ryzyko zarówno dla inwestora, zarządcy, najemców
jak i samego miasta. Z mojego punktu widzenia
kluczową fazą, często niestety zaniedbywaną, jest
ta dotycząca oceny potencjału lokalizacji i badań
rynku. Te ostatnie są kopalnią wiedzy o tym jak zminimalizować ryzyko błędów i jaki format centrum
rozwijać w danym mieście. W dzisiejszych czasach
warto również sięgać po nowoczesne technologie,
które, choć w pierwszym odruchu wydają się ekscentryczną fanaberią, to przy bliższym poznaniu
ich możliwości, otwierają horyzonty i są fantastycznym źródłem inspiracji.
 Czy zatem dla tych mniejszych miejscowości
lepszym rozwiązaniem nie są parki handlowe?
Nie ma dobrej odpowiedzi na to pytanie, wszystko zależy od potrzeb danego rynku i wyników jego
analizy. Każda miejscowość, region mają swoją
specyfikę i nie istnieje wzór, czy algorytm, który po
nałożeniu go na mapę miasta określi czy powinien
w nim powstać retail park, galeria handlowa czy
centrum osiedlowe – convenience.
 W nawiązaniu do raportu PRCH Retail Research
Forum – moją uwagę zwrócił szczególnie podział
na formaty powierzchni handlowej w Polsce. Centra outlet to nad Wisłą zaledwie jeden procent. Czy
jest szansa, że te proporcje się zmienią?
Moim zdaniem to mało prawdopodobne. Z analiz rynkowych wynika, że na polskim rynku w najbliższym czasie pojawią się 2-3 centra wyprzedażowe.
Barierą dla powstania kolejnych jest konieczność utrzymania wysokiego tempa, dynamiki zatowarowania w sklepach centrów wyprzedażowych.
Sieci handlowe w Polsce nie mają aż tak dużych
nadwyżek, które mogłyby kierować do tego typu
obiektów.
 Czy w branży mówi się o kryzysie?
Nieustannie od kilku lat. Echa kryzysu i jego pomruki towarzyszą nam już od drugiej połowy 2007r.
Firmy, które wywodzą się lub prowadzą swoją działalność na rynkach Hiszpanii, Portugalii, Grecji nadal szukają sposobów, aby złapać wiatr w żagle.
 A czy teraz, w związku z problemami strefy
euro, część najemców i deweloperów, którzy wywodzą się z państw ogarniętych kryzysem, nie
podchodzi ostrożniej do polskiego rynku?
Wraz z pojawieniem się pierwszej fali kryzysu,
apelowaliśmy o to, aby zracjonalizować procesy
inwestujmy rozsądnie
 Czy zatem centra handlowe będą ewoluować
w stronę obiektów wielofunkcyjnych, jak np. Blue
City, Sfera czy Plac Unii?
Mam nadzieję, że centra i sieci handlowe będą
ewoluowały tak, aby realizować świadome i podświadome potrzeby klientów.
 Rok temu rozmawialiśmy o wpływie internetu
na tradycyjny handel, czy przez ten czas coś się
zmieniło?
E-commerce stale się rozwija, co widać chyba
najbardziej w branży związanej z elektroniką – większość znanych mi sieci sprzedających sprzęt komputerowy czy AGD boryka się z trudnościami w tradycyjnych formatach i odnotowuje wzrosty w sklepach
on-line. Coraz to nowe firmy modowe budują alternatywne kanały sprzedaży w internecie.
Warto przy okazji rozmowy o e-commerce wspomnieć o nowych technologiach. Firmy, które będą
je ignorować, w dłuższej perspektywie narażają się
na niemałe perturbacje.
 Gdyby miała Pani taką możliwość, co zmieniłaby Pani w polskich centrach handlowych?
Zwróciłabym szczególną uwagę na przestrzeń
publiczną i te elementy, które kształtują pozytywne
wrażenia zakupowe: organizację ciągów komunikacyjnych, toalet, wind i parkingów, na oznakowanie, temperaturę, światło, zapach i dźwięk, które,
jestem przekonana o tym, będą w przyszłości czynnikami sukcesu centrów i sieci.
Centrum handlowe a tkanka miejska – ostatnio
spotkałem się z opinią, że obiekty typu Arkadia czy
Złote Tarasy powinny być ulokowane nie w centrum, ale na obrzeżach miasta...
Nie zgadzam się z tym poglądem. Uważam, że
wymienione centra są ważnym elementem cen-
 Jak według Pani będzie wyglądał polski rynek
centrów handlowych za dwa-trzy lata, czy możemy się spodziewać jakichś diametralnych zmian,
czy będzie to czas powolnego wzrostu, a może
spadku?
Wszystko będzie uzależnione od tego, jak będzie wyglądała Polska na tle Europy. Pomimo widma kryzysu mamy atuty, tj. elastyczną gospodarkę,
stosunkowo niskie zadłużenie oraz członkostwo
w UE. Jednak czy to wystarczy, nie wiem. Handel
jako taki, nie tylko centra handlowe, musi dostosować się do tego, jak będzie wyglądać sytuacja
na rynku. Powinien się zmieniać, bo zwyczaje
konsumenckie się zmieniają, podobnie jak sposoby komunikowania się z klientem i docierania do
niego. Perspektywy rozwoju są na tyle obiecujące,
że możemy patrzeć w przyszłość z optymizmem.
W 2011 r. do Polski weszło około 30 nowych sieci
handlowych, nie wiem, czy ten trend utrzyma się
na tym samym poziomie w najbliższych latach, ale
po zainteresowaniu, jakie najemcy wykazywali na
targach MAPIC, jestem optymistką. Jesteśmy nadal
atrakcyjnym rynkiem, w perspektywie najbliższych
lat nasze centra będą stawać się coraz bardziej
interesujące. n
S po n s o r z y / S po n s o r s
 Deweloperzy biurowi w Polsce w zasadzie już
nie budują swoich obiektów bez certyfikacji ekologicznych. W branży centrów handlowych wciąż
niewielu się na to decyduje, czy to się może zmienić w ciągu najbliższych lat? Czy najemcy oczekują tego typu rozwiązań?
Są sieci handlowe, których świadomość społeczno-proekologiczna jest wysoka, jednak jest to
nadal nieliczna grupa. Często na aspekty zielone
czy proekologiczne patrzy się nie przez pryzmat
ekonomiki biznesu, tylko przez pryzmat wizerunku
– to jest dużym błędem. Wydaje mi się, że jeśli jest
potrzeba jakiejś edukacji, to właśnie w tym zakresie. Jak pokazują badania, na poziomie inwestycji
certyfikacja ekologiczna jest bardziej kosztowna, o ok. 10-20 proc. Natomiast na przestrzeni lat
w trakcie funkcjonowania obiektu te koszty, zwracają się m.in. dzięki, energooszczędności, zmniejszeniu zużycia mediów, których ceny od wielu lat
rosną. Na pewno więc jest to początkowo droższe
rozwiązanie, ale w dłuższej perspektywie bardziej
opłacalne. Jeżeli patrzy się na model funkcjonowania deweloperów na polskim rynku, to znakomita
większość firm buduje centra po to, żeby je sprzedać, w związku z czym zwiększanie kosztów inwestycyjnych produktu nie ma uzasadnienia. Tym
bardziej, że rynek tego nie oczekuje. Dopiero gdy
pojawi się większy popyt na zielone centra ze strony kupujących, deweloperzy zdecydują się na tego
typu inwestycje.
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
 W tym kontekście chciałbym zapytać o poznański rynek, mówiła Pani o racjonalnych decyzjach.
Poznań już teraz może się pochwalić dość wysokim nasyceniem, w najbliższych kilku latach zostaną oddane tam do użytku kolejne duże obiekty,
które będą ze sobą mocno konkurować...
Patrząc na wskaźniki nasycenia i dostępności
powierzchni handlowej można powiedzieć, lekko przy tym ironizując, że konsument będzie miał
bardzo szeroki wybór oferty w stolicy Wielkopolski. Kluczowa dla zarządców tych obiektów będzie
umiejętności doboru oferty, elementów handlowych
i wartości dodanej. Wygrają te centra i sieci, które
zdobędą serca i umysły klientów.
trum Warszawy. Można wyobrazić sobie, że miasto
i deweloper w Anglii czy Francji stworzyliby razem
na bazie tych projektów spójną, przenikającą się
tkankę miejską, jednak w naszych polskich warunkach są to projekty stanowiące listę TOP centrów
w Polsce.
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
decyzyjne. I według mnie to nastąpiło. Proces biznesowy, czy to na rynku inwestycyjnym czy w sieciach
handlowych, wydłużył się o element analizy i badań. Wydłużył się jednak do tego stopnia, że dziś
mamy do czynienia ze znacznym spowolnieniem
w podejmowaniu jakichkolwiek decyzji. Gdy analizujemy jak długo trwa proces podpisania umowy
najmu, a jest to nierzadko 6-8 miesięcy, kusi nas
aby przypomnieć o tym, że centra i sieci handlowe
to branże podlegające stałym zmianom i dynamika
powinna być jego wyznacznikiem.
43
S po n s o r z y / S po n s o r s
44
Centra convenience
wypłynęły na kryzysie
gdy inne segmenty rynku nieruchomości łapią zadyszkę, retail rozwija się
dynamicznie. nowych projektów przybywa z miesiąca na miesiąc.
nie są to jednak wielkie galerie handlowe, do których już zdążyliśmy się
przyzwyczaić. hitem inwestycyjnym stały się obiekty typu, convenience,
czyli osiedlowe centra handlowe.
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Anna Staniszewska, Dyrektor, Zespół Doradztwa i Analiz Rynkowych , DTZ
J
akby na przekór panującym tendencjom, rozwój tego segmentu zawdzięcza swoją dynamikę spowolnieniu, z którym mamy do czynienia od kilku lat. Odkąd w 2007 r. otwarto Złote
Tarasy w Warszawie nie przybyła żadna duża
galeria handlowa. Wprawdzie w innych dużych
miastach deweloperzy inwestowali w ten format,
ale większość firm podążyła na podbój miast średniej wielkości. Efekt: kilkanaście świetnych debiutów, ale też sporo wstrzymanych projektów. Był jednak segment, który zadziwiał swoją dynamiką. Po
2008 r. bardzo dobrze radziły sobie dyskonty, a ich
sukces wskazał inwestorom obszary, gdzie nawet
w kryzysie, można dobrze zarobić.
szybko i Wygodnie
Nie należy jednak mylić dyskontów z centrami
osiedlowymi, których oferta jest o wiele bardziej
rozbudowana. W obu jednak przypadkach pomysł
na format nie jest skomplikowany. Zaletą convenience jest prosta recepta – blisko klienta, produkty codziennego użytku, w miarę tanio, wygodnie
i szybko. To spodobało się kupującym zmęczonym
dużymi formatami, w których na zakupy traci się
sporo czasu, a nie przypadły im do gustu dyskonty.
Takie modelowe centrum powinno być zlokalizowane blisko miejsca zamieszkania potencjalnych klientów i oferować towary i usługi pierwszej
potrzeby, jak również posiadać ofertę produktów
impulsowych, definiowanych w tym wypadku jako
towary w dobrej cenie, sprzedawane w nowoczesnych sklepach. Grupa docelowa centrum osiedlowego jest jasno określona. Klient, który może łatwo
dojść lub dojechać, najlepiej nie więcej, niż trzy
przystanki od miejsca zamieszkania.
Tego typu obiekty nie są duże. Minęły już czasy,
gdy centrum osiedlowe liczyło nawet kilkanaście
tysięcy metrów kwadratowych. Budynki, które powstają obecnie mają zazwyczaj od 3 do 8 tys. mkw.
Taki obiekt jest tańszy w budowie a ryzyko związane z komercjalizacją jest mniejsze. Nie bez znaczenia jest też dostęp do finansowania zewnętrznego. Banki dużo chętniej angażują się w mniejsze
przedsięwzięcia, a zdarzają się nawet przypadki
finansowania kilku takich projektów w krótkim odstępie czasu. Na przełomie 2011/2012 r. Deutsche
Bank zapewnił finansowanie dla takich inwestycji,
jak CH Józefosław w Piasecznie, Dekada Skierniewice czy Karuzela Park w Biskupcu.
Przetarty szlak
Prekursorem tego typu centrów były Skwery
Handlowe, budowane przez norweskiego dewelopera RECE Group, która obecnie zarządza 11 obiektami. Kolejne inwestycje to centra Dekada, których
obecnie jest pięć. W ubiegłym roku zadebiutował
z powodzeniem koncept Czerwona Torebka. Na
rynku pojawiają się też kolejni gracze, a wśród nich
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
46
centra cOnvenience wypłynęły na kryzysie
deweloperzy specjalizujący się do tej pory w realizacji projektów biurowych i mieszkaniowych tj. Capital
Park z obiektami Vis a Vis i Ghelamco z planami budowy podobnych obiektów m.in. w Łomiankach. Śladami sukcesu poprzedników chce podążać elbfonds
z wybudowanym w 2011 roku Centrum Józefosław
i Piaseczno oraz planami ekspansji m.in. we Władysławowie k/Ciechanowa, Janowie Lubelskim, Kutnie,
Myśliborzu czy Piekarach Śląskich.
Do inwestowania w takie nieruchomości zachęcają sukcesy firm będących już na rynku, jak choćby
Czerwona Torebka, której właścicielem jest twórca
potęgi Żabki i Biedronki. Jego śladem zamierza podążyć belgijskie Ghelamco – jeden z większych deweloperów biurowych w Polsce. Firma posiada kilka działek w okolicach Warszawy, które chce przeznaczyć
pod budowę obiektów handlowych o powierzchni
około 10 tys. mkw. Mają one stanowić alternatywę dla
wielkoformatowych centrów handlowych. Ekspansję
zapowiada też wspomniany deweloper
Oprócz tego, należy wspomnieć o pojedynczych inwestycjach w takie obiekty, które powodują, duże rozproszenie w tym segmencie. Jednym
z pierwszych nowoczesnych centrów osiedlowych
była warszawska Galeria Skorosze, otwarta jeszcze w 2007 r. Jak na dzisiejsze standardy, to duży
obiekt – liczy ponad 13 tys. mkw. Posiadała jednak
podstawowe cechy obiektu convenience. Kolejne
przykłady to Dom Handlowy Maxim w Legionowie,
Galeria Mrówka w Ciechanowie, Centrum handlowe Familia w Gdańsku, Centrum Handlowe Max
w Tarnowie czy Galeria Stokrotka w Mławie.
na czele
Już teraz krystalizuje się ścisła czołówka firm,
które stają się liderami w tym segmencie, ale trudno
spodziewać się, że dojedzie do sytuacji, jaką znamy
z rynku magazynowego, na którym lwia część nieruchomości jest w posiadaniu zaledwie kilku podmiotów.
Ze względu na duże rozproszenie terytorialne,
w segmencie convenience partycypuje wielu lokalnych graczy. Ich przewagą jest lepsza znajomość
lokalnych realiów; zarówno tych rynkowych jak i administracyjnych. Nie dysponują jednak, ani takim
potencjałem, ani doświadczeniem, jak duże przedsiębiorstwa, jednakże nie wyklucza to powodzenia
inwestycji o mniejszej skali.
3 x lokalizacJa
Bez względu na to czy inwestorem jest mała czy
duża firma, budowa centrum convenience powinna
być przemyślana w najdrobniejszych szczegółach,
choć sam budynek ani od strony technicznej, ani
z punktu widzenia późniejszego zarządzania, nie
jest tak skomplikowany, jak duża galeria. Przede
wszystkim, należy rozpoznać potrzeby lokalnej społeczności, jej zasobność i potencjalną konkurencję.
Nie ma na przykład sensu umieszczać drogich delikatesów budynku zlokalizowanym w okolicy, gdzie
większość mieszkańców zarabia średnią krajową.
Tak dobrany główny najemca nie będzie mógł wykorzystać w pełni swoich możliwości handlowych.
Mało tego, taka „kotwica” może niekorzystnie wpływać na obroty pozostałych najemców.
Jak w przypadku wszystkich nieruchomości, kluczową sprawą jest wybór lokalizacji. Nie może być
przypadkowa, a selekcja powinna być poprzedzona solidną analizą ekonomiczno-demograficzną.
Tu przewagę mają duzi gracze, zwłaszcza ci,
którzy już dawno zarezerwowali dla siebie najciekawsze grunty. Analogicznie do innych inwestycji nieruchomościowych koszty ziemi stanową
lwią część wydatków inwestycyjnych. Takie firmy,
Najwięksi gracze w segmencie convenience i ich szacunkowy udziału w rynku
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Nazwa sieci
Deweloper
Liczba
istniejących
obiektów
convenience
Miasta
11
Bydgoszcz, Gdańsk,
Głogów, Grudziądz,
Inowrocław (2),
Łódź, Kalisz, Piotrków
Trybunalski, Słupsk,
Toruń
Czerwona
Torebka
S.A.
9
Bytom,
Czerwionka-Leszczyny,
Dębica, Szczecin, Słupca,
Słupsk, Tomaszów
Mazowiecki,
Świebodzice, Żory
Elbfonds
2
Dekada
Dekada
Realty
Vis a vis
Capital Park
Skwer
Handlowy
Czerwona
Torebka
Rece Poland
Przykładowi najemcy
Piotr i Paweł, Tesco, Polomarket,
Biuro Podróży, My Travel, Apteka Dbam
o Zdrowie, Bielizna, Biedronka, Pepco,
Admirał, Apteka Krzemowa, Plastuś,
In Medio, sklep zoologiczny Asik, N-But,
Top Fashion, Rossmann, Boti, Partner,
AGD, Mediq, Ambra
Powierzchnia
(mkw.)
Liczba
planowanych
obiektów
Miasta
Pierwsze
otwarcie:
2 000 – 3 000 Brak danych
Brak danych
Pepco, Olewnik, Kropka, Fortuna,
Małpka, Express
1400 – 5 300
Białogard, Braniewo, Bydgoszcz, Chorzów,
Gdynia, Gorzów Wlkp., Gryfice, Kraków,
Komorniki, Kutno, Legnica, Lubań,
Malbork, Nowa Sól, Opole, Piaseczno, Ostrów,
Wielkopolski, Pisz, Poznań, Zielona Góra,
czerwiec
Łódź, Łęczna, Żary, Polkowice, Pszczyna,
2011 r.
Ruda Śląska, Sosnowiec, Szczecin, Szczytno,
Szczecinek, Tarnowskie Góry, Tczew, Tuchola,
Tychy, Wałbrzych, Warszawa, Wałcz,
Wodzisław Śląski, Zabrze, Zambrów
Piaseczno, Józefosław
Piotr i Paweł, Pepco, Rossmann, CCC.
2 000 – 6 000 Brak danych
Kutno, Poznań, Żyrardów, Ciechanów,
Częstochowa, Jaworzno
2011 r.
5
Sieradz, Skierniewice,
Żyrardów, Myślenice,
Olsztyn
Tesco, Polo Market, Rossmann, Empik,
CCC, Pepco, Deichmann, Euro RTV AGD,
H&M, C&A, Centro, Hebe, Textil Market
3 000 – 10 000
7
Kraków, Malbork, Rypin, Nowy Targ, Grójec,
Łowicz, Sanok
2007 r.
1
Radom
Tesco, Smyk, Empik, Rossmann, Ruch,
Pepco, BNP Paribas, Apteka APS,
Pralnia Techno Dry
3 666
Brak danych
Łódź (7 000 mkw.)
listopad
2011 r.
71
2001 r.
centra cOnvenience wypłynęły na kryzysie
z udziałem zewnętrznych lub wewnętrznych zespołów analityków, wybierają konkretną lokalizację.
W dużej mierze, to właśnie większe firmy przyczyniły się do wypromowania tego formatu handlowego.
Przetartą ścieżką mogą podążyć lokalni gracze,
zwłaszcza w miastach o mniejszej liczbie mieszkańców, np.: 20 – 50 tysięcy. Niektórzy deweloperzy decydują się skorzystać też z obecności dużego centrum czy parku handlowego i przekonać do siebie
część jego klientów. Co do zasady jednak convenience nie są konkurencją dla dużych galerii handlowych. W tych ostatnich dokonuje się większych
i bardziej kompleksowych zakupów. Ponadto, dysponują one dość rozbudowaną ofertą rozrywkową.
dobry Produkt do PortFela
Format convenience sprawdza się nie tylko jako
zaplecze dużych osiedli w aglomeracjach, ale również jako podstawowy obiekt handlowy w małych
ośrodkach. Właśnie w tych dwóch kierunkach podąży najprawdopodobniej ten segment, choć pierwszy
zachwyt nowym typem obiektów powoli przemija,
a rynek krzepnie. To oznacza, że coraz trudniej będzie znaleźć na nim miejsce. Z drugiej jednak strony,
świadczy o osiągnięciu dojrzałości. Na to czekają
inwestorzy instytucjonalni. Centra osiedlowe okazują się dobrym produktem do zakupów portfelowych,
dając stabilne przychody, a zarządzanie nimi jest
względnie łatwe i relatywnie niedrogie.
To może skusić inwestorów oportunistycznych
albo private equity, którzy szukają dobrej lokaty kapitału i przyzwoitego przychodu z najmu powierzchni.
Chętni już są i szykują się do zakupów. Jednym
z takich inwestorów jest angielski Bywater Properties, który poinformował niedawno o zamiarze zakupu kilku lokalnych centrów handlowych typu convenience. Inwestor ma na celowniku kilkanaście
takich nieruchomości, z których w tym roku powinien zakupić trzy lub cztery obiekty. W tym roku możemy się spodziewać kolejnych zakupów, zwłaszcza, że rynek inwestycyjny odżywa po kilkuletniej
zadyszce. Już w pierwszym kwartale widoczna była
poprawa, ale reszta 2012 r. zapowiada się, co najmniej, równie pasjonująco.
POZOSTAŁE PRZYKŁADY
Centrum Skorosze, Warszawa
Galeria pod Dębami, Warszawa
DH Maxim, Legionowo
Galeria Mrówka, Ciechanów
Centrum handlowe Familia, Gdańsk
Centrum Handlowe Max, Tarnów
Galeria Stokrotka, Mława
OK. Centrum Strzegom
Dom Handlowy Puchatek, Kielce
Galeria Konstantynów, Konstantynów Łódzki
Galeria Oławska, Oława
47
S po n s o r z y / S po n s o r s
48
„Nie-handlowa” wartość
galerii handlowej
rynek powierzchni handlowej dostosowuje się do potrzeb konsumenta,
który wraz ze wzrostem siły nabywczej coraz większą część dochodów
może przeznaczyć na inne towary i usługi niż artykuły spożywcze.
coraz więcej też wydaje na rozrywkę. Potwierdzają to dane głównego
urzędu statystycznego – udział kategorii „rekreacja i kultura” oraz
„restauracje i hotele” w całkowitych wydatkach gospodarstw domowych
wzrósł z 8,3 proc. w 2003 r. do 10,4 proc. w 2010 r.
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Ewa Derlatka-Chilewicz, Associate Director, Zespół Doradztwa i Analiz Rynkowych, DTZ
R
ynek nowoczesnej powierzchni handlowej w Polsce przeszedł bardzo dynamiczny rozwój w okresie ostatnich
14–15 lat. Zaczynając od wolnostojących sklepów, tzw. magazynów handlowych, poprzez hipermarkety ze stopniowo rozrastającą się galerią handlową, po śródmiejskie
galerie handlowe, w których udział operatora
spożywczego maleje na rzecz butików w galerii
handlowej i zyskującej na popularności rozrywki.
W miarę rozwoju rynku oraz zmiany oczekiwań
klientów wobec centrów handlowych deweloperzy
zaczęli inwestować w dodatkowe atrakcje, takie
jak kina, rozszerzoną ofertę gastronomiczną (food
court), kręgielnie czy bilard. Udział powierzchni
przeznaczonej na rozrywkę (z wyłączeniem restauracji i strefy food court) w centrach handlowych
w największych aglomeracjach wzrósł z 1 proc.
w 1999 r. do dzisiejszych 5 proc.
Jednym z pierwszych centrów handlowym
z ofertą rozrywkową na rynku warszawskim, jak
również w Polsce była otwarta w 1996 r. Promenada. W rozbudowanym w 1999 r. obiekcie znalazły
się m.in. multipleks – 13-salowe kino Cinema City
(2 874 miejsc) oraz Centrum Rozrywki Las Vegas
z kręgielnią. Obecnie, po kolejnej rozbudowie projektu, znajduje się tu również Centrum Zabaw dla
Dzieci Kubuś oraz całoroczne kryte lodowisko.
Rosnące znaczenie funkcji rozrywkowej reprezentowanej w tamtym okresie głównie przez sieci
kinowe spowodowało wzrost zainteresowania deweloperów lokowaniem kin w centrach. Dzięki rozbudowom lub zmianie aranżacji powierzchni w latach 2002–2003 w istniejących projektach pojawiły
się wielkoekranowe kina (Galeria Mokotów, Centrum Janki czy Centrum Targówek). Mniej więcej
w tym samym czasie rynek rozrywkowy wzbogacił
się o unikatowy po dziś dzień format – kompleksowe centrum rozrywki Fantasy Park funkcjonujące
w ramach jednego lokalu wynajmowanego w centrum handlowym. Pierwsze parki zostały otwarte
w Krakowie i Rudzie Śląskiej w centrach Plaza, kolejne w budowanych centrach Plaza w pozostałych
większych miastach, m.in. Warszawie, Poznaniu,
Lublinie czy Toruniu, a od 2010 r. funkcjonują także
w innych centrach handlowych (Mazovia w Płocku
czy Agora w Bytomiu).
Od roku 2002 na polskim rynku pojawiają się
duże, kilkudziesięciotysięczne projekty o szerokiej ofercie handlowej, usługowej i rozrywkowokulturalnej, tworzące destynację zakupową, gdzie
klient może spędzić nawet cały dzień. Pierwszym
takim projektem było centrum handlowe Wola Park
w Warszawie. Na powierzchni 73 tys. mkw. zlokalizowano multipleks, siłownię oraz salon gier Kamelot. Wśród kolejnych tego typu projektów znalazły
S po n s o r z y / S po n s o r s
wych. Optymalnym najemcą rozrywkowym jest ten,
kto oferuje klientowi ciekawą formę spędzenia wolnego czasu za niewygórowane pieniądze; niekonkurujący o jego portfel z działalnością handlową.
Dodatkowo większość najemców rozrywkowych
operuje na dużych powierzchniach, więc niższe
osiągalne obroty za mkw. mają bezpośrednie przełożenie na niższą zdolność płacenia czynszu.
By rozrywka spełniała swoje funkcje, musi
być dostosowana do potrzeb klientów wynikających z zamożności, wieku, przyzwyczajeń. Różne
funkcje spełniają różne potrzeby – i tak kawiarnie
pozwalają na spotkania ze znajomymi i rozmowy
biznesowe, kina oraz kręgielnie oferują różnorodne rozrywki, ścianki wspinaczkowe i fitness kluby
możliwość rekreacji, a salony urody i SPA – chwilę
relaksu. Kąciki zabaw, jak również wystawy tematyczne realizują potrzeby najmłodszych i umożliwiają ich rodzicom szersze wykorzystanie oferty
centrum.
Ważną kwestią i czynnikiem powodzenia
w przypadku lokali rozrywkowych jest ich aranżacja, często dająca klientom wrażenie wkroczenia
w inny świat, niekojarzący się z typowym centrum
handlowym. Stąd właśnie koszty aranżacji lokali
handlowych są bardzo wysokie, a sieci oczekują
partycypacji inwestora w wykańczaniu lokalu.
Dlaczego więc inwestować w rozrywkę, skoro
przychody z niej są mniej atrakcyjne, a do tego wyposażenie lokali dużo kosztuje? Zakładanym celem
rozwoju funkcji rozrywkowej jest zwiększenie atrakcyjności centrum handlowego oraz wydłużenie
czasu spędzanego przez klientów w galerii, co ma
szansę przełożyć się na większe obroty handlowe
najemców. W praktyce oczekuje się, że tego typu
atrakcje przyciągną nowych klientów oraz spowodują odwrócenie naturalnego trendu spadkowego
czasu spędzanego w centrum handlowym. Dobrze
skomponowana oferta rozrywkowa jest także strategicznym narzędziem marketingowym.
Dodatkowym argumentem jest tworzenie specyfiki miejsca, doznania mające coraz większe
znaczenie w erze rozwoju konkurencyjnego dla
tradycyjnych sklepów handlu on-line. Obiekt handlowo-rozrywkowy oferuje doznania niedostępne
w świecie wirtualnym i stanowi dodatkową zachętę
do wyjścia z domu.
W Polsce ciągle jest jeszcze miejsce na nowe
formy rozrywki. Zagraniczne atrakcje w ofercie centrów handlowych wykraczają poza znane Polakom
standardy. Do dyspozycji klientów są liczne atrakcje
dla całej rodziny, jak np. park rozrywki z kolejką górską, park wodny z krytym basenem, lodowisko, pole
do minigolfa, strzelnica, parki linowe, oceanaria,
edukacyjne parki tematyczne, kasyna, teatry, a nawet sztuczne stoki narciarskie czy boiska do hokeja
w Dubaju i na Filipinach. Część z tych spektakularnych inwestycji rozrywkowych jest przenoszona na
polski grunt w ograniczonej formie, np. lodowiska
(Promenada w Warszawie), minigolf (czasowe lokale w Manufakturze w Łodzi czy w Magnolii Parku we
Wrocławiu), kasyno (Janki w Warszawie), akwarium
(Arkady i Sky Tower we Wrocławiu) czy terrarium
(Pogoria w Dąbrowie Górniczej). n
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
się m.in. Arkadia i Blue City w Warszawie, Manufaktura w Łodzi, Stary Browar w Poznaniu. Zmiana modelu spędzania czasu na bardziej aktywny
skutkuje pojawieniem się w centrach handlowych
klubów fitness, a od roku 2007 na rynku dynamicznie rozwijają się sieci placów zabaw i przedszkoli
dla dzieci.
W wielu miastach centra handlowe stają się
także lokalnymi centrami rozrywki często pełniącymi funkcje społeczno-kulturalne, przejmujące
rolę deptaków miejskich. Są miejscami, gdzie ludzie spotykają się w restauracjach, robią zakupy,
a także korzystają z innych form rozrywki. Tak stało
się w Łodzi, gdzie w Manufakturze na terenie centrum znajdują się oprócz popularnych multipleksów m.in.: arena do jazdy na rolkach, kręgielnia,
sztuczna ściana wspinaczkowa, fitness klub i skate
park. Mają tu również swoje miejsce oddział Muzeum Sztuki, Experymentarium czy Międzynarodowe Centrum Promocji Mody. Rynek Manufaktury
wypełnił brak takiego miejsca w centrum miasta.
W mniejszych miastach, w których dostęp do
rozrywki był utrudniony, centra handlowe z kinem
i restauracjami stanowią często podstawowy kierunek wypraw spragnionych rozrywki klientów. Doskonale sprawdza się tam także format kompleksowych centrów rozrywki, dla których w większych
miastach konkurencją jest na przykład starówka
i centrum miasta z ofertą klubów, restauracji, barów, dyskotek i mniejszych kameralnych kin.
Okres spowolnienia gospodarczego odbił się
na podaży nowoczesnej powierzchni handlowej
i po okresie intensywnego wzrostu przekraczającego 800 tys. mkw. w 2010 r. nowa podaż była niższa
o prawie 300 tys. mkw. Widmo kryzysu ograniczyło
wielkość budowanych projektów, a także okroiło
ich ofertę z ryzykownych i drogich pomysłów.
Podstawową funkcją, jaką spełnia rozrywka
z punktu widzenia właściciela, jest przedłużenie
pobytu klienta w obiekcie. Centrum handlowe
kreuje miejsce, gdzie zacierają się granice między
nabywaniem produktów niezbędnych a kupowaniem jako formą spędzenia wolnego czasu. Klienci
podświadomie oczekują więc urozmaicenia i szeroko rozumianej rozrywki – ciekawych akcji marketingowych, koncertów, występów, loterii zorganizowanych w odpowiednio zaaranżowanej przestrzeni
w centrum, jak również dostępu do kin, lodowisk,
torów kartingowych itp.
Rozrywka jest swoistym elementem wyróżniającym dany projekt na mapie innych centrów handlowych, zwiększającym jego atrakcyjność w oczach
klientów. Jest to szczególnie ważne na polskim
rynku, gdzie oferta najemców handlowych jest relatywnie ograniczona i powtarzalna. Inwestor powinien zidentyfikować i zrozumieć wartość dodaną, jaką ma zapewnić wprowadzenie elementów
funkcji rozrywkowej. Jest to szczególnie ważne, jeśli
wziąć pod uwagę fakt, że bezpośrednie przychody
z najmu powierzchni rozrywkowych są niższe niż
z powierzchni typowo handlowych.
Niższe stawki najmu za rozrywkę wynikają
z prostej przyczyny – dochodowości samej działalności rozrywkowej obecnej w centrach handlo-
49
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
„nie-handlOwa” wartOść galerii handlowej
S po n s o r z y / S po n s o r s
50
Jak szukać
oszczędności
w kosztach wspólnych?
koszty wspólne to jedna z najbardziej kontrowersyjnych pozycji na fakturze,
jaką wszyscy najemcy są zobowiązani regulować w ramach współpracy
z centrami handlowymi. Jest to częsty punkt zapalny w relacjach najemca
– zarządca. najemcy chcą wiedzieć, za co dokładnie płacą i skarżą się,
że brakuje transparentności w opłatach.
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Antoni Krzątała, Head of Property Management, prezes zarządu BNP Paribas Real Estate Poland
Cezary Majkowski, dyrektor ds. utrzymania nieruchomości, BNP Paribas Real Estate Poland
P
o kryzysie finansowym najemcy coraz
częściej szukają oszczędności związanych ze stałymi kosztami funkcjonowania
w ramach obiektów handlowych. Jednym
ze sposobów na optymalizację wydatków
może być przeanalizowanie wysokości stawek i zakresu kosztów wspólnych związanych z najmem nieruchomości.
co Jest koszteM WsPólnyM,
a co nie PoWinno niM być?
Według mnie kosztem wspólnym jest tylko to, co
wiąże się z codziennym funkcjonowaniem budynku,
aby można go było utrzymać w takim standardzie,
w jakim był w momencie podpisania umowy najmu.
Zakres kosztów wspólnych wraz z kosztami obsługi
i wysokością opłat zazwyczaj znajduje się w jednym
z rozdziałów umowy najmu lub stanowi załącznik
do niej. Dbając o swój interes, najemca powinien
dopilnować, żeby były one spisane w maksymalnie
czytelny i precyzyjny sposób, ponieważ ograniczy
to prawdopodobieństwo rozbieżnych interpretacji.
W praktyce wszystkie rodzaje opłat powinny być
wyraźnie wyszczególnione, np. koszty energii zużywanej w ramach części wspólnej, utrzymania czystości, ogrzewania i ochrony obiektu. Poza kosztami
związanymi z bieżącym funkcjonowaniem centrum
i zużyciem mediów w koszty wspólne wliczane są
również opłaty administracyjne i publiczno-prawne,
takie jak podatek od nieruchomości czy dzierżawa
wieczysta.
W kosztach opłat wspólnych nie powinny z całą
pewnością znajdować się te związane z unowocześnieniem obiektu. Przykładowo, jeżeli zarządca
zamierza zamontować klimatyzację, to w takiej sytuacji nie powinien oczekiwać od najemcy sfinansowania zakupu i montażu urządzenia, nawet jeżeli
wpłynie to na wyższy footfall centrum handlowego.
Podobnie koszt przebudowy obiektu powinien stanowić wyłącznie koszt właściciela nieruchomości.
Z kolei wydatki związane z odmalowaniem ścian
mogą być zakwalifikowane do kosztów wspólnych,
ponieważ są związane z utrzymaniem budynku we
właściwym stanie.
Nie każdy najemca ma taki sam wpływ na koszty centrum handlowego, dlatego wątpliwości mogą
również wzbudzać kryteria podziału kosztów. Najczęściej dotyczą one relacji pomiędzy najemcami
części food court a pozostałymi. Najemcy gastronomiczni mogą być postrzegani przez innych najemców jako bardziej uciążliwi i przyczyniający się do
wyższych opłat, ponieważ powierzchnie food court
trzeba częściej sprzątać, a niektóre urządzenia pracują wyłącznie dla jego potrzeb. W rzeczywistości
jednak specjalistyczne sprzęty kuchenne są opatrzone licznikami, a za ich koszty użytkowania najemcy
płacą indywidualnie. Z kolei stawki serwisu sprzątającego dotyczą obsługi całej galerii.
Niekiedy podział kosztów wspólnych zależy od
siły przetargowej – kluczowy najemca ma mniejsze
opłaty, natomiast najemca wynajmujący mniejszą
powierzchnię – większe. Najwięksi bardzo często
W Jaki sPosób Można zoPtyMalizoWać
Wydatki?
Z doświadczeń BNP Paribas Real Estate Polska
wynika, że o wiele częściej przyczyną konfliktów na
linii najemca–zarządca/właściciel jest wysokość ponoszonych opłat niż ich zakres. Gdy stawki związane
z obsługą centrum handlowego wydają nam się wysokie, w pierwszej kolejności należy przeanalizować
ich ceny. Można zacząć od sprawdzenia aktualnego
cennika usług dostawców, ponieważ od momentu
podpisania umowy stawki rynkowe lub zakres mogły się zmienić. Kolejnym krokiem powinno być porównanie danej oferty z propozycjami konkurencji.
Wśród dostawców usług, w ramach których można
poszukiwać oszczędności, są np. dostawcy energii,
usług telekomunikacyjnych czy serwisu sprzątającego. W przypadku centrów handlowych Klif i Wola Park
zarządzanych przez BNP Paribas Real Estate Polska
wszyscy kontrahenci są wybierani w drodze przetargu.
W dłuższej perspektywie oszczędności może
zapewnić zamiana sprzętu na bardziej ekologiczny
i mniej energochłonny. Takie inwestycje szybko skutkują niższymi kosztami obsługi obiektu, tzw. service
charges. Dużą część kosztów eksploatacji obiektów
stanowią ceny energii, które stale rosną. Jedną z jej
składowych jest stawka za zamawianą przez galerię
moc energii elektrycznej. Za przekroczenie ustalonego pułapu przewidywane są wysokie kary. W przypadku zarządzanych przez BNP Paribas Real Estate
Polska centrów handlowych Klif miesięczny koszt
z tytułu zamówionej mocy wynosi około 16 tys. zł.
Przekroczenie limitu skutkuje natomiast naliczeniem
kar, które są 7-krotnie wyższe od standardowych stawek. Przykładowo, jeżeli przez ponad 15 min moc
zostanie przekroczona o 20 proc., co stanowi około
3,2 tys. zł opłaty ryczałtowej, to w takiej sytuacji kara
wyniesie około 22,4 tys. zł. Innowacyjnym i wciąż
rzadko spotykanym sposobem na ograniczenie wydatków z tym związanych może być wprowadzenie
systemu zarządzania energią poprzez monitoring
on-line pobieranej mocy elektrycznej. Takie rozwiązanie może się okazać bardzo korzystne. System
stale sprawdza, ile w danym momencie wszystkie
włączone urządzenia pobierają mocy elektrycznej.
Jeżeli zbliżają się do granicy zamówionego limitu,
wówczas automatycznie odłączane są chwilowo
najmniej istotne urządzenia w budynku. W przypadku centrów handlowych w pierwszej kolejności wyłączane są klimatyzacja i systemy wentylacyjne.
dobre Praktyki
Najemcy chcą i mają prawo wiedzieć, co wpływa
na wysokość ponoszonych przez nich opłat. Dlatego
BNP Paribas Real Estate Polska rekomenduje swoim
klientom wprowadzenie do umów najmu zapisów, które zapewnią przejrzystość, uczciwość i zaufanie obu
stron w stosunku do siebie. W tym celu jednym z proponowanych przez nas rozwiązań jest umożliwienie
najemcy na każdym etapie współpracy dostępu do
wszystkich ksiąg i dokumentów dotyczących kosztu
obsługi obiektu, tzw. service charges. Zastosowanie takiego zapisu nie tylko daje poczucie zaufania
i spokoju wśród najemców, ale także przynosi korzyści zarządcy. Z doświadczeń naszej firmy wynika, że
najemca, który ma zapewniony wgląd do podpisanych przez właściciela umów i pełną transparentność
w zakresie ponoszonych opłat wspólnych, bardzo
rzadko prosi o uzasadnienie rozliczeń z kontrahentami. Rzadziej też korzysta wtedy z własnych audytów.
Te udostępniane w ramach audytu finansowego zazwyczaj okazują się dla niego wystarczające i wiarygodne. Dodatkowo z każdej pozycji wyszczególnionej
w kosztach wspólnych właściciel powinien przygotowywać roczne raporty podsumowujące.
Ponadto to właściciel powinien stale poszukiwać
rozwiązań, które mogą obniżyć koszty opłat wspólnych ponoszonych przez sklepy. Niedopuszczalne
są sytuacje, kiedy najemca przejmuje inicjatywę
i stara się wymusić na właścicielu zmianę dostawcy czy kontrahenta. Poszukiwanie oszczędności to
głównie rola zarządcy, który nowe rozwiązania powinien rekomendować właścicielowi nieruchomości.
Koszty wspólne są znaczącą pozycją w budżecie
najemców. Dlatego zrozumiałe jest, że oczekują oni
od właściciela przejrzystości w zakresie wysokości
stawek oraz rozwiązań, które mogą się przyczynić
do ograniczenia ponoszonych opłat. Z kolei właściciel powinien dbać o wzajemne relacje z najemcą
i budować zaufanie, umożliwiając mu dostęp do
obowiązujących umów. n
S po n s o r z y / S po n s o r s
Innym wciąż mało popularnym rozwiązaniem
zmniejszającym zużycie energii może być zastosowanie solarów do podgrzania ciepłej wody wykorzystywanej w kranach lub do ogrzewania obiektu. Na
dachu budynku instaluje się specjalne panele, które
zamieniają energię z promieni słonecznych na ciepło i za pomocą rurociągów ciepłą wodę możemy
dostarczyć do kranów lub zimą ogrzewać obiekt.
Wśród bardziej tradycyjnych sposobów ograniczenia kosztów eksploatacyjnych można wymienić
m.in. wymianę oświetlenia na energooszczędne,
zastosowanie perlatorów w kranach, automatyczne wyłączanie części oświetlenia w mało uczęszczanych miejscach np. toaletach, czujniki ruchu
włączające ruchome schody czy montaż elektronicznych systemów bezpieczeństwa, np. kamer,
kontroli dostępu, systemów antywłamaniowych zamiast ochrony fizycznej.
Stawki service charges w danym roku są stałe,
a opłacane są na zasadzie zaliczek i przewidywanych danych dotyczących zużycia. Wszystkie nadpłaty w przyjętym okresie rozliczeniowym pomniejszają wysokość opłat w kolejnych okresach.
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
płacą stałą stawkę za wykorzystywany metraż. Pozostałych obowiązuje współczynnik procentowy
proporcjonalny do zajmowanej powierzchni. Zróżnicowane zasady opłat wynikają m.in. z faktu, że tzw.
anchor tenants (marki przyciągające), do których
najczęściej należą markety spożywcze, generują
większy footfall. Większy ruch przynosi pozostałym
sklepom korzyść w postaci wyższych obrotów.
Do grupy najemców, którzy najczęściej są zwolnieni z ponoszenia kosztów wspólnych, należą firmy
wynajmujące powierzchnię w pasażu na krótki okres.
Poza kosztami związanymi z indywidualnym zużyciem
mediów zdecydowana większość z nich dokonuje tylko zryczałtowanej opłaty dla właściciela.
51
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
jak szukać OszczędnOści w kosztach wspólnych?
52
WOJEWÓDZTWO dolnośląskie
WoJEWÓDZTWo DoLNoŚLĄSKIE
Prognoza ludności / Population projection (2025) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 2 752 445
Ludność / Population (2011)� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 2 856 000
Stopa bezrobocia (w %) – maj 2012 / Unemployment rate (in %) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �12,8
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – maj 2012
Average monthly gross wages and salaries in the enterprise sector (in zl) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �3521,76
źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2011
centrum handlowe / shopping centre
Centrum Handlowe Arkady Wrocławskie
ul. Powstańców Śląskich 2-4
53-333 Wrocław
tel. +48 71 776 11 22
[email protected]
http://arkadywroclawskie.pl
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
bd
39 586
110
1000
2007
Arkady Wrocławskie SA
bd
Centrum Handlowe Borek
ul. Gen. Hallera 52, 50-984 Wrocław
tel. +48 71 783 18 88
[email protected]
http://galeria-borek.pl
42 815
37 328
67
1200
1999
DTZ
Charter Hall
Centrum Handlowe Echo
Al. Jana Pawła II 51, Jelenia Góra
tel. +48 75 767 13 35
http://echo.com.pl
21 458
18 979
34
721
2000
Echo Investment Property
Management
Echo Investment SA
Centrum Handlowe Galeria Piastów
ul. Najświętszej Marii Panny 9
59-220 Legnica
tel. +48 76 721 29 70
[email protected]
http://galeriapiastow.pl
35 000
24 850
105
400
2006
Rank Progress SA
Rank Progress SA
Centrum Handlowe Galeria Twierdza Kłodzko
ul. Noworudzka 2, 57-300 Kłodzko
tel. +48 74 660 44 11
[email protected]
http://galeriatwierdza.pl
31 000
23 000
68
1200
2009
Master Management Group
Master Management Group
bd
50 000
74
2000
1999
Apsys Management Sp. z o.o.
GE Real Estate Poland
Sp. z o.o.
Apsys Polska Sp. z o.o.
10 500
5 012
b.d.
70
2010
Rank Progress SA
Rank Progress SA
bd
34 000
130
1000
2009
Cuprum Arena MGC Inwest
Libra Project
Galeria Dominikańska
Pl. Dominikański 3, 50-159 Wrocław
tel. +48 71 344 95 10
[email protected]
http://galeria-dominikanska.pl
60 000
30 000
100
900
2001
ECE Projektmanagement Polska
Sp. z o.o.
ECE Projektmanagement
Polska Sp. z o.o.
Galeria Świdnicka
ul. Westerplatte 29, 58-100 Świdnica
tel. +48 74 639 90 01
[email protected]
http://galeria-swidnicka.pl
24 000
23 000
46
400
2012
Rank Progress SA
Rank Progress SA
Galeria Victoria
ul. 1 Maja 64, 58-300 Wałbrzych
tel. +48 74 632 30 00
[email protected]
http://galeriavictoria.pl
80 000
43 000
120
1390
2010
Master Management Group
Master Management Group
Magnolia Park Wrocław
ul. Legnicka 58, 54-204 Wrocław
tel. +48 71 338 44 66
http://magnoliapark.pl
92 400
74 400
230
2800
2007
Master Management Group
Master Management Group
Park Handlowy Auchan Bielany
ul. Francuska 6, 55-040 Wrocław
tel. +48 71 798 86 44
[email protected]
http://auchanbielany.pl
66 898
61 972
125
3300
2003
Immochan
bd
Park Handlowy Bielany
ul. Czekoladowa 5-22, 55-040 Kobierzyce
tel. +48 71 360 77 34
[email protected]
http://parkhandlowy.pl
107 000
90 000
80
3000
1998
Inter IKEA Centre Polska S.A.
Inter IKEA Centre Polska
S.A.
Centrum Handlowe Korona
ul. Krzywoustego 126
51-421 Wrocław
tel. + 48 71 350 13 00
[email protected]
http://centrum-korona.pl
Centrum Handlowe Pasaż Grodzki
ul. Grodzka 7, 58-500 Jelenia Góra
tel. +48 75 641 48 11
[email protected]
http://pasazgrodzki.pl
Cuprum Arena
ul. Sikorskiego 20
59-300 Lubin
tel. +48 76 746 94 01/02
[email protected]
http://cuprum-arena.pl
Par tn e r zy me r y to r y czn i / C o nt e nt s Par t ne r s
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
WOJEWÓDZTWO dolnośląskie
Renoma: magiczne miejsce w centrum Wrocławia
W
rocławska Renoma to wyjątkowe centrum handlowe, które powstało w ramach rewitalizacji zabytkowego domu towarowego z początku wieku.
obiekt został nie tylko odrestaurowany, ale przede wszystkim zmodernizowany i rozbudowany, dzięki czemu nie tylko podwoił swoją powierzchnię, ale stał się
przykładem niezwykle udanego połączenia tradycji z nowoczesnością. Potwierdziły
to także tak prestiżowe nagrody jak: „Najlepsza realizacja architektoniczna 2009”
,”Najlepsza realizacja architektoniczna 2010”, „Modernizacja roku 2009”, „Grand
Prix za najlepszą realizację architektoniczną 2009”, „Building of the Year 2010” oraz
nominacja do nagrody Mies van der Rohe 2011.
Renoma posiada 5 kondygnacje handlowe, na których zlokalizowano około
120 sklepów najlepszych sieciowych marek. oferta modowa centrum dedykowana jest zarówno klientom szukających produktów z grupy „premium”, jak również do młodych konsumentów ceniących sobie przede wszystkim dostępność
cenową danego produktu. Stąd obecność w Renomie zarówno takich marek jak:
Furla, Armani, Guess czy Miss Sixty, jak i salonów ZARA, River Island, New
Look, CCC, Top Secret oraz Promod.
Dopełnieniem oferty modowej jest urozmaicona strefa restauracyjna, wśród
której znajdują się nie tylko kawiarnie i cukiernie, ale także punkty restauracyjne serwujące dania z różnych zakątków świata. Znajdują się tam m.in.
pizzeria, naleśnikarnia, restauracja sushi oraz restauracja specjalizująca się
w typowo polskich daniach.
Adres (lokalizacja):
kontAkt telefon/e-mail:
dAtA otwarcia obiektu:
nAzWA zArządcy:
nAzWA WŁAŚcIcIeLA:
poW. nAjmu obIektu:
poW. cAŁkoWItA obIektu:
LIczbA nAjemcóW:
kLuczoWI nAjemcy (najwięksi):
pArkInG (ilość miejsc/powierzchnia):
Renoma to także miejsce, w którym odbywa się szereg ciekawych inicjatyw kulturalnych oraz społecznych. Centrum mocno angażuje się w promocję sztuki nowoczesnej, zwłaszcza w wykonaniu polskich artystów, oraz w działania o charakterze edukacyjno – społecznym, mające na celu aktywizację lokalnej społeczności. Do stałych
programów, które odbywają się na terenie galerii, zalicza się m.in. „Biust do góry”,
którego celem jest umożliwienie wykonania bezpłatnych badań mammograficznych
dla kobiet z Dolnego Śląska oraz program „START!” pomagający młodym ludziom
znalezienie pierwszej pracy.
Nowatorskie działania marketingowe w połączeniu z ciekawą ofertą handlową
zaowocowały wzrostem w dwóch kluczowych obszarach: odwiedzalności centrum
oraz wysokości sprzedaży. Renoma to obecnie jedno z niewielu centrów handlowych
w Polsce, które może pochwalić się tak dynamicznym rozwojem.
ul. Świdnicka 40, 50-950 Wrocław
tel. +48 (71) 77 25 827, faks +48 (71) 77 25 824, [email protected]
24 kwietnia 2009
centrum development and Investments
centrum development and Investments
35 000
99 000 m2
120
neW Look, rIver IsLAnds, tk mAxx, promod, ALmA, sephorA, empIk, mIss sIxty, oLsen, Guess, mAxmArA,
pInko, LIu jo, zArA, smyk,FurLA, tAtuum
660
53
54
WOJEWÓDZTWO dolnośląskie / kUJAWsko-PoMoRskie
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Park Handlowy Eden
ul. Jeleniogórska 40, 59-900 Zgorzelec
tel. +48 75 645 63 00
[email protected]
www.eden.zgorzelec.pl
10 000
8 500
około 30
318
2008
Master Management Group
Master Management Group
Park Handlowy Młyn
ul. Krzywoustego 110, 51-241 Wrocław
tel. + 48 71 725 40 10
[email protected]
http://parkhandlowy-mlyn.pl
11 000
10 000
9
250
2008
Colliers International
Helical Poland Sp. z o.o.
Pasaż Grunwaldzki
Pl. Grunwaldzki 22, 50-363 Wrocław
tel. +48 71 335 87 77
[email protected]
http://pasazgrunwaldzki.pl
130 000
48 700
185
1400
2007
Echo Investment Property
Management
Echo Investment SA
Renoma
ul. Świdnicka 40, 50-950 Wrocław
tel. +48 71 77 25 827
[email protected]
http://renoma-wroclaw.pl
99 000
35 000
120
660
2009
Centrum Development and Investments
Polska Sp. z o.o.
bd
Zgorzelec Plaza
ul. Armii Krajowej 52 A, 59-900 Zgorzelec
tel. +48 75 649 67 67
[email protected]
http://zgorzelec-plaza.pl
25 420
12 927
25
293
2010
EDMC Sp. z o.o.
Plaza Centers (Poland)
Centrum Handlowe
Tesco Zabobrze, Jelenia Góra
Al. Jana Pawła II 17
58-506 Jelenia Góra
tel. +48 506-001-221
http://.tesco.pl/centra-handlowe
23418
9153
47
500
2010
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
Pasaż Tesco Szczawno Zdrój
ul. Łączyńskiego 44, 58-310 Szczawno Zdrój
tel. +48 506-001-273
http://tesco.pl/centra-handlowe
21022
8211
38
700
2007
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
Factory Wrocław
ul. Graniczna 2, 54-610 Wrocław
tel. +48 71 374 00 45
[email protected]
http://factory.pl"
19 453
13 735
89
1200
2006
Neinver
Neinver
Futura Park Wrocław
ul. Graniczna 2a, 54-610 Wrocław
tel. +48 72 374 00 45
[email protected]
http://futurapark.pl
bd
20 211
19
1200
2008
Neinver
Neinver
WoJEWÓDZTWo KUJAWSKo-PoMoRSKIE
Prognoza ludności / Population projection (2025) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 2 013 511
Ludność / Population (2011)� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 2 072 000
Stopa bezrobocia (w %) – maj 2012 / Unemployment rate (in %) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �17,0
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – maj 2012
Average monthly gross wages and salaries in the enterprise sector (in zl) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �3020,7
Par t ne r zy m er yt or ycz n i / Co nt e nt s Par t ne r s
źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2011
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
ALFA CENTRUM
ul. Chełmińska 4, 86-300 Grudziądz
tel. +48 56 662 87 30
grudzią[email protected]
http://alfacentrum.com.pl
49 522
21 836
85
700
2012
ALFA PLAZA Sp. z o.o.
ALFA PLAZA Sp. z o.o.
Centrum Handlowe Atrium Copernicus
ul. Żółkiewskiego 15, 87-100 Toruń
tel. +48 56 65 888 45
[email protected]
http://atrium-copernicus.pl/pl
34 667
30 661
90
850
2005
Atrium Poland Real Estate
Management Sp. z o.o.
bd
Centrum Handlowe Auchan Bydgoszcz
ul. Rejewskiego 3, 85-791Bydgoszcz
tel. +48 52 323 86 44
[email protected]
http://auchanbydgoszcz.pl
44 052
40 058
59
4300
2001,
rozbudowa
w 2011
Immochan
bd
Centrum Handlowe Bielawy
ul. olsztyńska 8, 87-100 Toruń
tel. +48 56 662 26 05
[email protected]
http://bielawy-torun.pl
29 839
22 888
24
1300
2002
DTZ
DTZ
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Centrum Handlowe Kometa
ul. Grudziądzka 162, 87-100 Toruń
tel. +48 56 623 38 89
[email protected]
http://chkometa.pl
bd
22 000
21
852
1999
Apsys Management Sp. z o.o.
Apsys Polska Sp. z o.o.
Centrum Handlowe Rondo
ul. Kruszwicka 1, 85-213 Bydgoszcz
tel. +48 52 348 79 56
[email protected]
http://chrondo.pl
bd
25 000
46
850
1999
Apsys Management Sp. z o.o.
GE Real Estate Poland
Sp. z o.o.
Apsys Polska Sp. z o.o.
Centrum Handlowe Wzorcownia
ul. Kilińskiego 3, 87-800 Włocławek
http://wzorcowniawloclawek.com
35 300
20 400
100
400
2009
Master Management Group
Master Management Group
Dom Mody Drukarnia
ul. Jagiellońska 1, 85-067 Bydgoszcz
tel. +48 52 321 38 08
[email protected]
http://drukarniadommody.pl
bd
10 500
43
166
2007
Apsys Management Sp. z o.o.
Apsys Polska Sp. z o.o.
Focus Mall Bydgoszcz
ul. Jagiellońska 39-47, 85-097 Bydgoszcz
tel. +48 52 554 35 00
[email protected]
http://focusmall-bydgoszcz.pl
90 000
43 600
145
833
2008
Alfa Asset Management
Alfa Asset Management /
BoIG Property Consulting
Focus Park Włocławek
ul. Komunalna, Włocławek
6 500
6 200
7
310
2011
bd
BoIG Property Consulting
Galeria Pomorska
ul. Fordońska 141, 85-739 Bydgoszcz
tel. +48 52 58 556 00
[email protected]
http://galeriapomorska.pl
37 624
29 888
103
1360
2003
Balmain Asset Management
Balmain Asset
Management / DTZ
bd
31 000
100
1000
2013
bd
Acteeum Central Europe/
Libra Project
Praktiker Grudziądz
ul. Konarskiego 47, 86-311 Grudziądz
tel. +48 56 451 47 20
http://praktiker.pl
7 800
7 200
1
bd
bd
Caelum Development
Caelum Development
Toruń Plaza
ul. Broniewskiego 90, 87-100 Toruń
tel. +48 56 470 45 01
[email protected]
http://torun-plaza.pl
74 451
39 438
80
1090
2011
EDMC Sp. z o.o.
Plaza Centers (Poland)
Pasaż Tesco Extra Bydgoszcz
ul. Toruńska 101, 85-817 Bydgoszcz
tel. +48 510-902-391
http://tesco.pl/centra-handlowe
22151
6463
30
1300
2011
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
Galeria Solna
ul. Wojska Polskiego, Inowrocław
tel. +48 22 630 63 40
tel. +48 22 630 64 40
[email protected]
[email protected]
S po n s o r z y / S po n s o r s
centrum handlowe / shopping centre
55
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
WOJEWÓDZTWO kUJAWsko-PoMoRskie / lUBelskie
WoJEWÓDZTWo LUBELSKIE
Ludność / Population (2011)� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 2 185 000
Stopa bezrobocia (w %) – maj 2012 / Unemployment rate (in %) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �13,3
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – maj 2012
Average monthly gross wages and salaries in the enterprise sector (in zl) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �3174,27
źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2011
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Centrum Handlowe Atrium Zamość
ul. Wyszyńskiego 13
22-400 Zamość
tel. +48 84 638 0936
[email protected]
http://www.atrium-ch.pl/pl/zamosc
7 500
6 775
13
199
bd
Atrium Poland Real Estate
Management Sp. z o.o.
bd
Centrum Handlowe Graf
ul. Lwowska 82, 22-100 Chełm
[email protected]
5 900
4 500
około 20
150
2008
Keen Property Partners
Keen Property Partners
Centrum Handlowe MAX
ul. Kolejowa 8, 22-500 Hrubieszów
tel. +48 602 590 320
[email protected]
6 500
5 100
30
220
2001
bd
bd
Par t ne r zy m er yt or ycz n i / Co nt e nt s Par t ne r s
Prognoza ludności / Population projection (2025) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 2 013 511
56
WOJEWÓDZTWO lUBelskie / lUBUskie
S po n s o r z y / S po n s o r s
centrum handlowe / shopping centre
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
31 500
23 685
72
850
2011
Rank Progress SA
Rank Progress SA
Centrum Handlowo-Rozrywkowe Lublin Plaza
ul. Lipowa 13, 20-024 Lublin
tel. +48 81 536 22 03
[email protected]
http://lublinplaza.pl
74 194
24 680
99
683
2007
Segece Polska Sp. z o.o.
Segece Polska Sp. z o.o.
Galeria olimp
Al. Spółdzielczości Pracy 32-34
20-147 Lublin
tel. +48 81 444 14 14
[email protected]
http://galeriaolimp.com.pl
90 000
55 000
300
1700
2000
PHUT Transhurt Sp. z o.o.
Astaris Property Solutions
Galeria orkana
ul. orkana 6, 20-504 Lublin
tel. +48 81 463 27 73
[email protected]
http://orkana.pl
11 000
8 000
około 53
245
2006
Master Management Sp. z o.o.
Master Management
Sp. z o.o.
bd
bd
bd
bd
2006
bd
Prospero Consulting
21854
5851
36
600
2011
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
Pasaż Tesco Extra Lublin
ul. orkana 4
20-504 Lublin
tel. +48 510-902-657
http://tesco.pl/centra-handlowe
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
liczba
najemców /
number of
tenants
Centrum Handlowe Twierdza
ul. Przemysłowa 10, 22-400 Zamość
tel. +48 84 530 05 01
[email protected]
http://centrumtwierdza.pl
Galeria Zielona Sp. z o.o.
ul. Lubelska 2, Puławy
tel. +48 81 888 09 20
[email protected]
http://galeriazielona.pl
WoJEWÓDZTWo LUBUSKIE
Prognoza ludności / Population projection (2025) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �999 215
Ludność / Population (2011)� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 001 000
Stopa bezrobocia (w %) – maj 2012 / Unemployment rate (in %) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �15,3
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – maj 2012
Average monthly gross wages and salaries in the enterprise sector (in zl) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �3030,1
źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2011
centrum handlowe / shopping centre
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Focus Mall Zielona Góra
ul. Wrocławska 17, 65-427 Zielona Góra
tel. +48 68 410 70 00
[email protected]
www.focusmall-zielonagora.pl
48 000
29 100
111
1000
2008
Alfa Asset Management
Alfa Asset Management /
BoIG Property Consulting
Galeria Askana
Al. Konstytucji 3 Maja 102
66-400 Gorzów Wielkopolski
tel. +48 95 737 26 00
[email protected]
http://galeria-askana.pl
55 000
18 227
114
547
2007
Caelum Development
Caelum Development
Galeria Grafitt
ul. Bohaterów Westerplatte 24
65-074 Zielona Góra
tel. +48 68 322 18 80
[email protected]
www.galeriagrafitt.pl
9 650
3 500
22
150
2004
Centrum Parkingowe Sp. z o.o.
bd
Galeria przy Parku
ul. Kombatantów / ul. okulickiego 160
Gorzów Wielkopolski
tel. +48 22 256 08 00
21 800
11 000
bd
bd
2011
bd
bd
NoVa Park
ul. Przemysłowa 2
66-400 Gorzów Wielkopolski
tel. +48 95 714 00 01
[email protected]
http://nova-park.pl
75 000
32 000
140
910
2012
Apsys Management Sp. z o.o.
Caelum Development
Sp. z o.o.
Apsys Polska Sp. z o.o.
Pasaż Tesco Extra Zielona Góra
ul. Energetyków 2a
65-729 Zielona Góra
tel. +48 506-001-694
http://tesco.pl/centra-handlowe
20709
7607
37
860
2012
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
WOJEWÓDZTWO ŁÓdZkie
57
WoJEWÓDZTWo ŁÓDZKIE
Prognoza ludności / Population projection (2025) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 2 353 303
Ludność / Population (2011)� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 2 604 000
Stopa bezrobocia (w %) – maj 2012 / Unemployment rate (in %) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �13,3
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Bawełnianka
ul. 19 Stycznia 14
97-400 Bełchatów
tel. +48 44 739 83 31 [email protected]
http://bawelnianka.pl
35 000
22 000
70
700
bd
Bawełnianka Sp z o.o.
Retail Concept
Centrum Handlowe Echo
ul. Kolejowa 4
97-400 Bełchatów
tel. +48 44 635 36 59
10 133
9 321
11
249
2000
Echo Investment Property
Management
Echo Investment SA
Centrum Handlowe Echo
ul. Sikorskiego 13/17
Piotrków Trybunalski
tel. +48 44 649 34 64
18 200
17 400
20
790
2000
Echo Investment Property
Management
Echo Investment SA
Centrum Handlowe Echo
ul. Zamkowa 31
Pabianice
tel. +48 42 227 16 00
17 100
15 000
48
570
2002
Echo Investment Property
Management
Echo Investment SA
Centrum Handlowe Guliwer
ul. Kolumny 6/36, 93-342 Łódź
tel. +48 42 646 06 90
[email protected]
19 533
17 403
67
1100
1997
DTZ
DTZ
Centrum Handlowe M1 Łódź
ul. Brzezińska 27/29
92-103 Łódź
tel. +48 42 616 37 01
[email protected]
http://lodz.m1-centrum.pl
36 481
36 400
74
2377
1999
Metro Properties
Metro Properties
Centrum Handlowe Port Łódź
ul. Pabianicka 245, 93-457 Łódź
tel. +48 42 298 12 12
[email protected]
http://portlodz.pl
127 000
103 000
153
4500
2010
Inter IKEA Centre Polska S.A.
Inter IKEA Centre Polska
S.A.
Centrum Handlowe Tulipan
Al. Piłsudskiego 94
92-202 Łódź
tel. +48 42 676 79 22
[email protected]
http://chtulipan.pl
bd
36 000
58
1400
1999
Apsys Management Sp. z o.o.
Apsys Polska Sp. z o.o.
Centrum Zakupów Zgierz
ul. Łódzka 77-79
95-100 Zgierz
tel. +48 22 743 00 23
[email protected]
http://centrum-zakupow.pl
3 300
3100
7
50
2011
Nap Invest Management Sp. z o.o.
Budizol SA
Centrum Zakupów Zgierz
ul. Łódzka 77-79, 95-100 Zgierz
tel. +48 22 743 00 23
[email protected]
http://centrum-zakupow.pl
3 300
3 100
7
50
2011
Nap Invest Management Sp. z o.o.
Budizol SA
Dekada Sieradz,
ul. Wojska Polskiego 11
98-200 Sieradz
12 000
10 000
45
340
2011
Dekada Realty
BoIG The Blue ocean
Investment Group sp. z o.o.
Dekada Skierniewice
ul. 25 lecia PRL 2
Skierniewice
4 800
3 400
16
70
2011
Dekada Realty
BoIG The Blue ocean
Investment Group sp. z o.o.
Fabryka Centrum
ul. Zamkowa 2, 95-200 Pabianice
tel. +48 51 600 70 45
[email protected]
http://centrumfabryka.pl
10 000
7 900
30
300
2013
Aflopa Nieruchomości Sp. z o.o. sp. k.
Aflopa Nieruchomości
Sp. z o.o. sp. k.
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
centrum handlowe / shopping centre
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2011
S po n s o r z y / S po n s o r s
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – maj 2012
Average monthly gross wages and salaries in the enterprise sector (in zl) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �3222,88
58
WOJEWÓDZTWO ŁÓdZkie / MAŁoPolskie
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Focus Mall – Piotrków Trybunalski
ul. Słowackiego 123
97-300 Piotrków Trybunalski
tel. +48 44 715 90 00
[email protected]
www.focusmall-piotrkowtrybunalski.pl
75 000
35 000
110
740
2009
Alfa Asset Management
Alfa Asset Management /
BoIG Property
Consulting
Galeria Łódzka
Al. Piłsudskiego 15/23, 90-307 Łódź
tel. +48 42 639 15 00
[email protected]
http://galeria-lodzka.pl
110 000
45 000
160
1400
2002
ECE Projektmanagement Polska
Sp. z o.o.
ECE Projektmanagement
Polska Sp. z o.o.
Galeria Sieradzka
Al. Grunwaldzka 1, 98-200 Sieradz
tel. +48 43 827 90 35
[email protected]
12 000
7 500
60
183
I etap – 2008
II etap – 2010
Master Management Sp. z o.o.
CBRE,
Master Management
Sp. z o.o.
Łódź Plaza
ul. Rzgowska
93-002 Łódź
bd
40 000
bd
bd
bd
bd
Plaza Centers (Poland),
Jones Lang Lasalle
Manufaktura
ul. Drewnowska 58, 91-002 Łódź
tel. +48 42 664 92 60
[email protected]
http://manufaktura.com
bd
110 000
306
3000
2006
Apsys Management Sp. z o.o.
Apsys Polska Sp. z o.o.
Pasaż Łódzki
Al. Jana Pawła II 30, 93-570 Łódź
tel. +48 42 638 01 10
[email protected]
http://chpasazlodzki.pl
bd
37 000
73
1250
2000
Apsys Management Sp. z o.o.
Apsys Polska Sp. z o.o.
Street Mall Vis a Vis
ul. Zgierska 211, 91-497 Łódź
tel. +48 22 318 88 88
[email protected]
http://visavis-streetmall.pl
bd
5 705
17
142
2014
Grupa Capital Park
The Blue ocean
Investement Group
Pasaż Tesco Extra Łódź Bałuty
ul. Pojezierska 93
91-341 Łódź
tel. +48 506-001-054
http://tesco.pl/centra-handlowe
28860
7369
34
1800
2011
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
WoJEWÓDZTWo MAŁoPoLSKIE
Prognoza ludności / Population projection (2025) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 3 373 278
Ludność / Population (2011)� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 3 406 000
Stopa bezrobocia (w %) – maj 2012 / Unemployment rate (in %) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �10,7
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – maj 2012
Average monthly gross wages and salaries in the enterprise sector (in zl) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �3314,69
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2011
centrum handlowe / shopping centre
Bonarka City Center
ul. Kamieńskiego 11, 30-644 Kraków
tel. +48 12 298 60 11
[email protected]
http://bonarkacitycenter.pl
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
234 000
92 000
270
3 200
2009
Bonarka Management Sp. z o.o.
Trigranit Management
Budynek Usługowy Andrychów
ul. Krakowska, 34-120 Andrychów
tel. +48 32 400 41 00
[email protected]
bd
1 400
bd
bd
2007
P.A. NoVA S.A.
P.A. NoVA S.A.
Centrum Handlowe Atrium olkusz
ul. Rabsztyńska 2
32-300 olkusz
tel. +48 32 645 5366
[email protected]
http://www.atrium-ch.pl/pl/olkusz
bd
14 960
22
340
bd
Atrium Poland Real Estate Management Sp. z o.o.
bd
76 247
64 076
150
2 800
2013
Immochan
bd
Centrum Handlowe Auchan Bronowice
Bronowice
tel. +48 22 319 87 85
http://galeriabronowice.com.pl
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Centrum Handlowe Czyżyny
ul. Medweckiego 2, 31-870 Kraków
tel. +48 12 297 30 12
[email protected]
34 664
32 000
73
860
2 002
DTZ
DTZ
Centrum Handlowe Echo
ul. Błonie 2, 33-100 Tarnów
tel. +48 14 625 14 38
21 244
20 218
34
810
2 000
Echo Investment Property
Management
Echo Investment SA
Centrum Handlowe Gołąbkowice
ul. Prażmowskiego, Gołąbkowice
tel. +48 18 442 68 37
[email protected]
http://golabkowice.pl
42 500
17 900
50
700
bd
bd
bd
bd
28 000
55
1 230
I etap 1997
II etap 1998
Apsys Management Sp. z o.o.
GE Real Estate Poland
Sp. z o.o.
Apsys Polska Sp. z o.o.
Centrum Handlowe M1 Kraków
Al. Pokoju 67, 31-580 Kraków
tel. +48 12 299 27 52
[email protected]
http://krakow.m1-centrum.pl
54 981
42 533
96
1 553
2001
Metro Properties
Metro Properties
Centrum Handlowe MAX
Szkotnik 1A, 33-100 Tarnów
tel. +48 14 620 14 25
[email protected]
http://chmax.com.pl
5 700
4 400
40
80
2001
Caelum Development
Caelum Development
Centrum Handlowe Zakopianka
ul. Zakopiańska 62, 30-418 Kraków
tel. +48 12 293 31 00
81 000
58 000
80
2 200
1998
DTZ
bd
Centrum Handlowo – Rozrywkowe Kraków Plaza
Al. Pokoju 44, 31-564 Kraków
tel. +48 12 684 16 00
[email protected]
http://krakowplaza.pl
58 987
29 423
88
1 420
2001
Segece Polska Sp. z o.o.
Segece Polska Sp. z o.o.
Dekada Kraków
ul. Stojałowskiego
Kraków
3 600
3 500
17
110
bd
Dekada Realty
BoIG Property Group
Dekada Myślenice
ul. Słoneczna 2d, Myślenice
3 600
3 500
16
70
bd
Dekada Realty
BoIG Property Group
Dekada Nowy Targ
ul. Królowej Jadwigi, Nowy Targ
4 400
4 300
25
141
bd
Dekada Realty
BoIG Property Group
Europa II Plaza
ul. Nawojowska 1, 33-300 Nowy Sącz
tel. +48 18 449 51 00
[email protected]
http://europaplaza.com.pl
17 500
130
330
2001
bd
bd
Futura Park
ul. Rożańskiego 32
32-085 Modlniczka
tel. +48 12 297 35 00
http://futurapark.pl
49 294
19 019
23
1374
2011
Neinver
Neinver
Factory
ul. Rożańskiego 32
32-085 Modlniczka
tel. +48 12 297 35 00
http://factory.pl
27 300
21 308
81
1374
2011
Neinver
Neinver
Galeria Chrzanów
ul. Trzebińska, 32-500 Chrzanów
tel. +48 32 400 42 60
[email protected]
bd
9 000
30
240
2013
bd
P.A. Nova S.A.
Galeria Gorlice
Stawiska/Kołątaja
38-300 Gorlice
tel. +48 32 400 42 60
[email protected]
bd
11 000
38
215
2012
bd
P.A. Nova S.A.
Galeria Handlowa Solvay Park
ul. Zakopiańska 105, 30-481 Kraków
tel. +48 12 257 39 10
[email protected]
http://solvaypark.pl
bd
14 000
50
bd
2007
WP Investment Sp. z o.o.
bd
Centrum Handlowe Krokus
Al. Bora Komorowskiego 37
31-876 Kraków
tel. + 48 12 413 33 90
[email protected]
http://chkrokus.pl
S po n s o r z y / S po n s o r s
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
centrum handlowe / shopping centre
59
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
WOJEWÓDZTWO MAŁoPolskie
60
WOJEWÓDZTWO MAŁoPolskie / MAZoWieCkie
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Galeria Kazimierz
ul. Podgórska 34, Kraków
tel. +48 12 433 01 01
[email protected]
http://galeriakazimierz.pl/
112 000
36 000
160
1 800
2005
GTC
Jones Lang LaSalle
Galeria Krakowska
ul. Pawia 5, 31-154 Kraków
tel. +48 12 428 99 00
[email protected]
http://galeria-krakowska.pl
130 000
60 000
270
1 400
2006
ECE Projektmanagement Polska
Sp. z o.o.
ECE Projektmanagement
Polska Sp. z o.o.
Galeria Niwa
ul. Powstańców Śląskich 1, 32-600 oświęcim
tel. +48 33 484 19 41
[email protected]
http://galerianiwa.com.pl
16 000
13 500
50
500
2009
Master Management Sp. z o.o.
Master Management
Sp. z o.o.
Galeria Sandecja
ul. Węgierska 170, 33-300 Nowy Sącz
tel. +48 18 540 86 01
http://galeria-sandecja.pl
40 000
17 200
100
850
2009
CBRE
TK Development
Galeria Tarnovia
ul. Krakowska 149, 33-100 Tarnów
tel. +48 14 646 63 01
[email protected]
http://galeria-tarnovia.com
36 500
16 450
115
450
2009
CBRE
TK Development
Gemini Park Tarnów
ul. Nowodąbrowska 127
33-100 Tarnów
tel. +48 14 639 50 10
[email protected]
http://geminipark.pl
77 200
42 500
100
1 050
2010
GREM Gemini Real Estate
Management Sp. z o.o.
BoIG
Park Handlowy Zakopianka
ul. Zakopiańska 62, 30-418 Kraków
tel. +48 12 293 31 00
[email protected]
http://parkhandlowy-zakopianka.pl
124 800
52 846
84
2 200
1998
DTZ
bd
Pasaż Tesco Kraków Kapelanka
ul. Kapelanka 56
30-347 Kraków
tel. +48 506-001-082
http://tesco.pl/centra-handlowe
32434
6239
41
1000
2000
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
WoJEWÓDZTWo MAZoWIECKIE
Prognoza ludności / Population projection (2025) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 5 471 012
Ludność / Population (2011)� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 5 492 000
Stopa bezrobocia (w %) – maj 2012 / Unemployment rate (in %) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �10,3
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – kwiecień 2012
Average monthly gross wages and salaries in the enterprise sector (in zl) – April 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �4392,96
źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2011
centrum handlowe / shopping centre
Centrum Handlowe Arkadia
Al. Jana Pawła II 82, 00-175 Warszawa
tel. 48 22 331 34 00
[email protected]
http://arkadia.com.pl
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
287 000
110 200
230
4 000
2004
Unibail Rodamco
Unibail Rodamco
Centrum Handlowe Atrium Gama
ul. Mireckiego 14, 26-600 Radom
tel. +48 48 362 11 23
[email protected]
http://atrium-gama.pl
bd
14 960
19
578
bd
Atrium Poland Real Estate
Management Sp. z o.o.
bd
Centrum Handlowe Atrium Mosty
ul. Tysiąclecia 2a, 09-402 Płock
tel. +48 24 369 12 00
[email protected]
http://atrium-mosty.pl
49 061
12 273
37
659
bd
Atrium Poland Real Estate
Management Sp. z o.o.
bd
WOJEWÓDZTWO MAZoWieCkie
FACTORY Warszawa Annopol
– pierwsze centrum outlet w prawobrzeżnej Warszawie
F
ACToRY Warszawa Annopol powstaje w dzielnicy Białołęka i będzie
pierwszym centrum outlet we wschodniej części miasta, a jednocześnie
największym – pod względem powierzchni handlowej – w Warszawie.
Na 19 700 m2 znajdzie się 120 lokali z ofertą popularnych polskich i międzynarodowych sieci handlowych, przed budynkiem będzie się mieścił parking
dla 800 samochodów. FACToRY Warszawa Annopol powstaje na działce między
ulicami Annopol, Toruńską i Białołęcką. Przebiegająca w pobliżu Trasa Toruńska – której przebudowa dobiega końca - to jedna z głównych arterii stolicy po
prawej stronie Wisły, stanowiąca fragment drogi krajowej nr 8.
FACToRY Warszawa Annopol jest pierwszym w Polsce obiektem handlowym,
który już w trakcie projektowania otrzymał certyfikat BREEAM, potwierdzający,
Adres (lokalizacja):
kontAkt telefon/e-mail:
dAtA otwarcia obiektu:
nAzWA zArządcy:
nAzWA WŁAŚcIcIeLA:
poW. nAjmu obIektu:
poW. cAŁkoWItA obIektu:
LIczbA nAjemcóW:
pArkInG (ilość miejsc/powierzchnia):
że budynek spełnia liczne wymogi dotyczące ekologii. Po oddaniu do użytku budynek zostanie poddany procedurze weryfikacyjnej, aby uzyskać końcowy certyfikat
BREEAM, zaświadczający, że inwestycja została zrealizowana zgodnie z zasadami
zrównoważonego budownictwa. Projekt budynku przygotowało biuro architektoniczne APA Wojciechowski.
Po oddaniu do użytku FACToRY Warszawa Annopol, portfolio centrów wyprzedażowych Neinver Polska będzie liczyło 5 obiektów o łącznej powierzchni
84 000 m2. Pierwszym centrum outlet w Polsce było uruchomione w 2002 roku
FACToRY Warszawa Ursus, kolejne powstały we Wrocławiu i Poznaniu. Największym centrum outlet (22 000 m2 powierzchni handlowej) w Polsce jest działające od jesieni 2011 roku FACToRY Kraków.
ul. Annopol 2, 03-236 Warszawa
tel.+48 (22) 820 12 00, [email protected], www.FactoryWarszawaAnnopol.pl
I kw. 2013
neinver
neinver
19 700 m2
26 300 m2
120
800
61
62
WOJEWÓDZTWO MAZoWieCkie
centrum handlowe / shopping centre
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
Centrum Handlowe Atrium Płock
ul. Przemysłowa 1, 09-400 Płock
tel. +48 24 369 12 00
[email protected]
http://www.atrium-ch.pl/pl/plock
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
12 011
11 060
26
479
bd
Atrium Poland Real Estate
Management Sp. z o.o.
bd
Centrum Handlowe Atrium Reduta
Al. Jerozolimskie 148, 02-326 Warszawa
tel. +48 22 823 94 00/01
[email protected]
http://atrium-reduta.pl/pl
bd
45 050
138
1640
bd
Atrium Poland Real Estate
Management Sp. z o.o.
bd
Centrum Handlowe Atrium Targówek
ul. Głębocka 15
03-287 Warszawa
tel. +48 22 675 80 00
[email protected]
http://atrium-targowek.pl/pl
bd
52 905
135
1780
bd
Atrium Poland Real Estate
Management Sp. z o.o.
bd
Centrum Handlowe Auchan Łomianki
ul. Brukowa, Łomianki
tel. +48 22 319 87 85
http://auchanlomianki.pl
28 100
24 263
95
1821
2012
Immochan
bd
Centrum Handlowe Auchan Modlińska
ul. Modlińska 8, 03-216 Warszawa
tel. +48 22 339 86 44
[email protected]
http://auchanmodlinska.pl
24 434
23 327
18
1800
1998
Immochan
bd
Centrum Handlowe Auchan Piaseczno
ul. Puławska 46, 05-500 Piaseczno
tel. +48 22 715 86 44
[email protected]
http://auchanpiaseczno.pl
47 233
44 313
48
2400
1996/1999
Immochan
bd
Centrum Handlowe Auchan Płock
ul. Wyszogrodzka 140, 09-400 Płock
tel. +48 24 265 86 46
[email protected]
http://auchanplock.pl
21 909
20 099
32
1450
2001
Immochan
bd
Centrum Handlowe Bemowo
Al. Powstańców Śląskich 126
01-466 Warszawa
tel. +48 22 569 72 90
http://galeria-bemowo.pl
83 000
35 000
68
1400
1999
DTZ
bd
Centrum Handlowe Echo
ul. Żółkiewskiego 4
26-617 Radom
tel. +48 48 333 21 56
http://echo.com.pl
20 615
19 488
37
831
2000
Echo Investment Property
Management
Echo Investment SA
Centrum Handlowe Galeria Mokotów
ul. Wołoska 12, 02-675 Warszawa
tel. +48 22 541 30 00
[email protected]
http://galeriamokotow.pl
bd
62 307
247
2600
2000
Unibail - Rodamco Polska Sp. z o.o.
Unibail - Rodamco Polska
Sp. z o.o.
Centrum Handlowe Land
ul. Wałbrzyska 11, 02-739 Warszawa
tel. +48 22 549 90 05
[email protected]
http://centrumland.pl
40 000
bd
200
640
1999
bd
bd
Centrum Handlowe M1 Marki
ul. Józefa Piłsudskiego 1
05-270 Marki
tel. +48 22 761 55 15
http://krakow.m1-centrum.pl
46 067
42 200
66
1745
1999
METRo Properties Sp. z o.o.
METRo Properties
Sp. z o.o.
Centrum Handlowe M1 Radom
ul. Grzecznarowskiego 28
26-604 Radom
tel. +48 48 361 87 76
http://radom.m1-centrum.pl
44 912
32 496
59
1848
1998
METRo Properties Sp. z o.o.
METRo Properties
Sp. z o.o.
Centrum Handlowe Panorama
Al. W. Witosa 31
00-710 Warszawa
tel. +48 22 640 14 00
http://panorama-centrumhandlowe.pl
27 000
21 111
90
350
1993
DHM Sp. z o.o.
bd
bd
53 586
188
1741
bd
Atrium Poland Real Estate
Management Sp. z o.o.
bd
13 312
12 000
50
450
2007
I.I.C. Retail Sp. z o.o.
I.I.C. Retail Sp. z o.o.
Centrum Handlowe Promenada
ul. ostrobramska 75c, 04-175 Warszawa
tel. +48 22 611 39 52
[email protected]
http://warszawa.promenada.com/pl/
Centrum Handlowe Skorosze
ul. Gen. Sławoja-Składkowskiego 4, 02-497 Warszawa
tel. +48 22 589 54 80
[email protected]
http://centrum-skorosze.pl
WOJEWÓDZTWO MAZoWieCkie
Serce warszawskiego Targówka
G
aleria Rembielińska to dwupoziomowe centrum handlowo-usługowe położone w sercu warszawskiego Targówka, w bezpośrednim sąsiedztwie licznych osiedli mieszkaniowych, gdzie mieszka
ponad 50 tys. osób, oraz Parku Bródnowskiego. Do galerii łatwo dojechać zarówno komunikacją
miejską, jak i samochodem. W pobliżu znajdują się przystanki 4 linii tramwajowych i ponad 10 linii autobusowych. obiekt posiada bezpłatny parking podziemny, który może pomieścić ponad 200 samochodów. Centrum handlowe oferuje 13 tys. mkw. powierzchni najmu, którą zajmują
znane polskie i międzynarodowe sieci handlowe oraz mniejsze sklepy, butiki i punkty usługowe. W obiekcie działają m.in. delikatesy spożywcze Delima, drogeria i apteka Cosmedica,
drogeria Rossmann, salon Empik, a także sieci handlowe C&A, CCC i RTV Euro AGD. Blisko 1,2 tys. mkw. zajmuje klub PURE Fitness. Klienci Galerii Rembielińskiej mogą również
skorzystać z usług Poczty Polskiej, pralni, banków, czy
Adres (lokalizacja):
ul. rembielińska 20, 03-352 Warszawa
oferty biura podróży. W centrum odbywają się cykliczne kontAkt telefon/e-mail:
+48 (22) 743 00 23, komercjalizacja: tel. + 48 507 04 33 07, [email protected]
listopad 2008
wydarzenia adresowane do klientów, takie jak koncerty dAtA otwarcia obiektu:
nAzWA zArządcy:
nap Invest management sp. z o.o.
muzyczne, kiermasze regionalne, czy konkursy z na- nAzWA InWestorA:
nap Invest sp. z o.o.
18 000 m2
grodami. Właścicielem Galerii Rembielińskiej jest firma cAŁkoWItA poW.:
poW. nAjmu obIektu:
13 000 m2
NAP Invest Sp. z o.o., która wchodzi w skład Grupy NAP LIczbA nAjemcóW:
50
deLImA, c&A, cosmedIcA, rossmAnn, empIk, ccc, rtv euro AGd, WojAs, house, cropp toWn,
Invest. Grupa jest inwestorem i deweloperem obiektów kLuczoWI nAjemcy (najwięksi):
pepco, 5-10-15, pure FItness, pocztA poLskA.
pArkInG (ilość miejsc):
200
handlowych i mieszkaniowych na terenie całego kraju.
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Centrum Handlowe Ursynów
ul. Puławska 427
02-801 Warszawa
tel. +48 22 648 45 72
http://chursynow.pl
49 440
20 209
26
1950
1997
METRo Properties Sp. z o.o.
METRo Properties
Sp. z o.o.
Centrum Handlowe Warszawa Wileńska
ul. Targowa 72, 03-734 Warszawa
tel. +48 22 331 64 40
[email protected]
http://warszawa-wilenska.pl
117 000
53 000
105
1 250
2002
Unibail Rodamco
Unibail Rodamco
Centrum Handlowo – Rozrywkowe Blue City
Al. Jerozolimskie 179, 02-222 Warszawa
tel. +48 22 311 70 00
[email protected]
http://bluecity.com.pl
185 000
65 000
230
2500
2004
Blue City Sp. z o.o.
bd
bd
73 000
104
2700
1999
Apsys Management Sp. z o.o.
GE Real Estate Poland
Sp. z o.o.
Apsys Polska Sp. z o.o.
Centrum Skorosze
ul. Sławoja-Składkowskiego 4, 02-497 Warszawa
tel. +48 22 589 54 80
www.skorosze.com
13 196
12 000
bd
bd
bd
bd
bd
Centrum Zakupów Ząbki
ul. Powstańców róg ul. Reymonta,
05-091 Ząbki
tel. +48 22 743 00 23
[email protected]
http://centrum-zakupow.pl
3 000
2 900
6
112
2011
Nap Invest Management Sp. z o.o.
bd
Dekada Żyrardów
ul. 1 Maja, Żyrardów
5 500
3 800
25
35
bd
Dekada Realty
BoIG Property Consulting
Domoteka
ul. Malborska 51-53, 03-286 Warszawa
tel. +48 22 334 45 67
[email protected]
http://domteka.pl
24 600
16 604
57
146
2006
Inter IKEA Centre Polska S.A.
Inter IKEA Centre Polska
S.A.
Factory Warszawa Annopol
ul. Annopol 2, 03-236 Warszawa
tel. +48 22 820 12 00
[email protected]
http://FactoryWarszawaAnnopol.pl
26 300
19 700
120
800
I Q 2013
Neinver
Neinver
Factory Warszawa Ursus
Pl. Czerwca 1976 nr 6, 02-495 Warszawa
tel. +48 22 478 22 70
http://factory.pl
17 635
13 453
78
447
2002 (I faza),
2006 (II faza)
Neinver
Neinver
Fashion House outlet Centre Piaseczno
ul. Puławska 42E, 05-500 Piaseczno
tel. +48 22 737 31 15
[email protected]
http://fashionhouse.pl
bd
17 300
125
1200
2005
Fashion House Management
Centrum Janki
ul. Mszczonowska 3, 05-090 Janki
tel. + 48 22 711 30 00
[email protected]
http://chjanki.pl
BoIG Property Consulting
63
64
WOJEWÓDZTWO MAZoWieCkie
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Fort Wola
ul. Połczyńska 4, 01-377 Warszawa
tel. +48 22 535 04 80
www.mayland.home.pl
90 000
32 271
bd
2025
2001
Mayland
bd
Galeria Handlowa Bemowo
ul. Powstańców Śląskich 126, 01-466 Warszawa
tel. +48 22 569 72 90
[email protected]
http://galeria-bemowo.pl
83 000
35 000
70
1400
1999
bd
DTZ
Galeria Handlowa Mazovia
ul. Wyszogrodzka 127, 09-410 Płock
tel. +48 24 367 85 00
[email protected]
http://galeriamazovia.com.pl
54 500
28 000
110
780
2010
Jones Lang LaSalle
Mallson Polska
Galeria Legionowo
ul. Zegrzyńska / Strużańska / Wąska
Legionowo
bd
43 000
140
1000
2013
DTZ
bd
Galeria Łomża
ul. Piłsudskiego 14A i 14B
18-400 Łomża
8 000
6 250
44
200
2005
RetPro Spółka Jawna
RetPro Spółka Jawna
Galeria Mrówka
ul. Niechodzka 5, 06-400 Ciechanów
13 000
12 000
40
350
2008
RetPro Spółka Jawna
RetPro Spółka Jawna
Galeria pod Dębami
ul. Pasłęcka 8 D, 03-317 Warszawa
4 100
3 850
36
570
2004
RetPro Spółka Jawna
RetPro Spółka Jawna
Galeria Rembielińska
ul. Rembielińska 20, 03-352 Warszawa
tel. + 48 601 060 606
[email protected]
bd
13 000
50
200
2008
Nap Invest Management Sp. z o.o.
bd
Galeria Słoneczna
ul. Bolesława Chrobrego 1, 26-609 Radom
tel. +48 48 612 20 00
http://galeriasloneczna.pl
bd
42 000
160
1181
bd
AIG / Lincoln Polska
Colliers International
Galeria Stokrotka
ul. Franciszka Żwirki 6, 06-500 Mława
http://galeria-stokrotka.pl
3 100
2 800
8
60
bd
Caelum Development
Caelum Development
Galeria Wisła
ul. Wyszogrodzka 144, 09-410 Płock
tel. +48 24 363 33 00
[email protected]
http://galeria-wisla.pl
39 043
23 023
116
540
2008
Managment Partnerships sp. z o.o.
Managment Partnerships
sp. z o.o.
KEN Center
ul. Ciszewskiego 15, 02-777 Warszawa
tel. +48 22 389 86 00
[email protected]
http://kencenter.pl
bd
bd
40
700
bd
bd
bd
King Cross Praga
ul. Jubilerska 1/3, 04-190 Warszawa
tel. +48 22 611 49 31
[email protected]
http://kingcrosspraga.pl
bd
23 972
66
1344
1996
DTZ
DTZ
Klif Warszawa
ul. okopowa 58/72, 01-042 Warszawa
tel. +48 22 531 45 02
[email protected]
http://klif.pl
bd
18 000
104
850
1999
BNP Paribas Real Estate Advisory,
Property Management Poland
Jones Lang LaSalle
Nowy Dwór Mazowiecki
ul. Wojska Polskiego / ul. Leśna
Nowy Dwór Mazowiecki
2 100
2 000
4
100
I Q 2012
RetPro Spółka Jawna
RetPro Spółka Jawna
Park Handlowy Janki
Pl. Szwedzki 3, 05-090 Janki, Raszyn
tel. +48 22 711 24 36
[email protected]
http://parkhandlowy.pl
57 000
53 000
41
2300
1995
Inter IKEA Centre Polska S.A.
Inter IKEA Centre Polska
S.A.
Park Handlowy Targówek
ul. Malborska 51-53, 03-286 Warszawa
tel. +48 22 334 45 71
[email protected]
http://parkhandlowy.pl
102 746
(w tym 24 600
Domoteka)
4647
2006
Inter IKEA Centre Polska S.A.
Inter IKEA Centre Polska
S.A.
Plac Unii
ul. Puławska 2, Warszawa
tel. +48 22 571 44 44 [email protected]
http://placunii.pl
Sadyba Best Mall
ul. Powsińska 31, 02-903 Warszawa
tel. +48 22 310 30 00
[email protected]
http://sadyba.pl
94 750
95 (w tym
(w tym 16 604
57 Domoteki)
Domoteka)
bd
15 500
bd
480
Q3 2013
bd
Jones Lang LaSalle
54 103
22 508
95
983
2000
Segece Polska Sp. z o.o.
Segece Polska Sp. z o.o.
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Stara Papiernia
Al. Wojska Polskiego 3, 05-520 Konstancin Jeziorna
tel. +48 22 702 87 00
[email protected]
http://starapapiernia.pl
bd
bd
46
bd
2002
bd
bd
Steet Mall Vis a Vis
ul. Chrobrego 2, 26-609 Radom
tel. +48 22 318 88 88
[email protected]
http://visavis-streetmall.pl
bd
3 663
20
100
2011
Grupa Capital Park
The Blue ocean Investement Group
Wola Park
ul. Górczewska 124, 01-460 Warszawa
tel. +48 22 533 40 03
http://wolapark.pl
bd
43 000 +
17100 Auchan
180
3000
2002
BNP Paribas Real Estate Advisory and
Property Management Poland
Cushman & Wakefield
Wolf Bracka
ul. Próżna 5/5, 00-107 Warszawa
tel. +48 22 436 37 11
[email protected]
http://wolfimmobilien.pl
25 199
11 838
bd
187
lipiec 05
bd
bd
Zielony Park Handlowy
ul. Głębocka 13, 03-287 Warszawa
http://zielonyparkhandlowy.pl
24 985
24 985
10
bd
bd
DTZ
DTZ
Złote Tarasy
ul. Złota 59, 00-120 Warszawa
tel. +48 22 222 22 00/25
[email protected]
http://zlotetarasy.pl
225 000
66 000
231
1600
2007
DTZ
DTZ
Centrum Handlowe Gocław
ul. Fieldorfa 41, 04-125 Warszawa
tel. +48 506-001-074
http://chgoclaw.pl
21490
10280
44
700
2010
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
Pasaż Tesco Warszawa Górczewska
ul. Górczewska 212/226, 01-460 Warszawa
tel. +48 506-001-074
http://tesco.pl/centra-handlowe
29680
15472
50
990
1994
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
WoJEWÓDZTWo oPoLSKIE
Prognoza ludności / Population projection (2025) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �956 326
Ludność / Population (2011)� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �990 000
Stopa bezrobocia (w %) – maj 2012 / Unemployment rate (in %) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �13,6
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – maj 2012
Average monthly gross wages and salaries in the enterprise sector (in zl) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �3170,42
S po n s o r z y / S po n s o r s
centrum handlowe / shopping centre
65
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
WOJEWÓDZTWO MAZoWieCkie / oPolskie
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Centrum Handlowe Karolinka
ul. Wrocławska 152/154, 45-837 opole
tel. +48 77 462 48 00
[email protected]
http://ch-karolinka.pl
79 000
69 500
130
2590
2008
Mayland Real Estate
Mayland Real Estate
Galeria Miodowa
ul. Byczyńska, 46-200 Kluczbork
tel. +48 32 400 41 00
[email protected]
http://galeriamiodowa.pl
12300
11000
24
343
24.08.2012
P. A. Management Sp. z o.o.
P.A. NoVA S.A.
odrzańskie ogrody
ul. Armii Krajowej 38, 47-200 Kędzierzyn-Koźle
tel. +48 32 400 41 00
[email protected]
http://odrzanskie-ogrody.pl
60 000
22 000
80
700
28.09.2012
P. A. Management Sp. z o.o.
P.A. Nova S.A. /
Retail Concept
Solaris Center
Pl. Kopernika 16, 45-040 opole
tel. +48 77 448 57 00
[email protected]
http://solariscenter.pl
32 000
18 500
86
390
2009
Keyinvest Sp. z o.o.
bd
Centrum Handlowe Turawa Park
ul. Dębowa 1, 46-022 Zawada
tel. +48 77 410 90 98
[email protected]
http://turawa-park.com
40 000
38 000
70
1600
2011
Colliers International
Helical Poland Sp. z o.o.
Mallson
Colliers International
Galeria Tesco ozimska
ul. ozimska 72, 45-368 opole
tel. +48 506-001-524
http://tesco.pl/centra-handlowe
19633
8521
35
600
2008
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2011
66
WOJEWÓDZTWO PodkARPACkie
WoJEWÓDZTWo PoDKARPACKIE
Prognoza ludności / Population projection (2025) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 2 069 523
Ludność / Population (2011)� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 2 022 000
Stopa bezrobocia (w %) – maj 2012 / Unemployment rate (in %) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �15,3
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – maj 2012
Average monthly gross wages and salaries in the enterprise sector (in zl) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �3008,34
źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2011
centrum handlowe / shopping centre
Bella Dolina
Rzeszów
http://mayland.pl
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
bd
90 000
170
2 800
2013
bd
bd
Capital Park
ul. Rejtana 23, Rzeszów
tel. +48 17 858 05 66
[email protected]
http://stareuropa.pl
10 600
bd
12
200
2009
Star Europa
Star Europa
Center Park
ul. Kolejowa 1, 35-073 Rzeszów
tel. +48 17 858 05 66
[email protected]
http://centerpark.pl
8 000
bd
30
100
2009
Star Europa
Star Europa
Centrum Handlowe Auchan Krasne
Krasne 20B
36-007Krasne k. Rzeszowa
tel. +48 17 780 86 44
[email protected]
http://auchankrasne.pl
39 820
37 138
39
1 540
2006
Immochan
bd
Galeria Raj w Dębicy
R
ozbudowana na przełomie roku 2011/2012 Galeria Raj w Dębicy jest najdłużej
działającym obiektem handlowym w mieście. Funkcjonując od 1999 roku osiągnęła wysoką pozycję na lokalnym rynku branżowym, proponując klientom
szeroką ofertę handlową, od dużych salonów znanych marek jak CCC, 5.10.15, Cotton
Club, Deichmann, orsay, Matras, Nike czy Rossmann, aż po małe butiki lokalnych
firm i punkty usługowe. Swoją działalność prowadzi tu również hipermarket budowlany NoMI oraz Kaufland. Doskonałe położenie nieopodal ścisłego centrum Dębicy, jak
również bliskość trasy A4, stwarza szerokie perspektywy rozwoju zarówno dla samej
marki, jak i lokali najemców. W wyniku zakończonej rozbudowy, kompleks Galerii
uległ gruntownej modernizacji, co wpłynęło na wzrost dostępnej powierzchni handlowej z 13 000 do 21 000 m2. Zwiększeniu uległa również liczba bezpłatnych miejsc par-
kingowych, która wynosi obecnie 700 miejsc. Zmodernizowana Galeria zyskała ciepłe
i przyjazne wnętrza. Starsza i nowa część obiektu zostały połączone dwoma pasażami,
a korytarze wzdłuż których rozmieszczone są butiki, zwieńczone zostały szklanym
dachem. W efekcie powstał oświetlony centralny plac, w którym odbywają się liczne
wydarzenia specjalne. Zmianom poddana została także infrastruktura zewnętrzna
obiektu (chodniki, droga wewnętrzna, parkingi rowerowe) oraz przynależąca do konceptu Stacja Paliw Raj. Charakterystyczną cechą Galerii Raj jest parterowa zabudowa
zapewniająca komfortowe zakupy. Dzięki rozbudowie mieszkańcy Dębicy uzyskali dostęp do marek dotychczas niedostępnych na rynku dębickim. Właścicielem Galerii Raj
w Dębicy jest – funkcjonująca od 1997 roku na rynku nieruchomości komercyjnych
– Grupa IVS. Inwestor specjalizuje się w budowie centrów handlowych realizując projekty w mniejszych aglomeracjach miejskich. oprócz Galerii w Dębicy posiada także
Galerię Aura w Mielcu.
Adres (lokalizacja):
kontAkt telefon/e-mail:
dAtA otwarcia obiektu:
nAzWA zArządcy:
nAzWA InWestorA:
poW. nAjmu obIektu:
kLuczoWI nAjemcy:
pArkInG (ilość miejsc):
ul. rzeszowska 114, 39-200 dębica
tel. +48 (12) 356 51 86, +48 (12) 356 51 87, faks +48 (12) 35 76 205, [email protected]
1999
Ivs Grupa sp. z o.o.
Ivs Grupa sp. z o.o.
21 000 m2
QuIosQue, ccc, deIchmAnn, rossmAnn, orsAy, mAtrAs, cotton cLub,
5.10.15, nIke, nomI
700
WOJEWÓDZTWO PodkARPACkie
Millenium Hall
M
illenium Hall, nowoczesne centrum kulturalno-handlowe w Rzeszowie
jest odpowiedzią na potencjał miasta i regionu. Centrum łączy w sobie
świat biznesu, handlu i rozrywki. W krótkim czasie stało się wizytówką dynamicznie rozwijającego się Podkarpacia. obiekt powstał w strategicznej
lokalizacji, przy głównej arterii handlowej Rzeszowa – Al. Rejtana.
Strefa zasięgu centrum obejmuje ok. 2 mln. potencjalnych klientów mieszkających w odległości 100 km od obiektu. Znajduje się tutaj m.in. ponad 200 sklepów i punktów usługowych, kawiarnie, restauracje, klub Pure Health Fitness,
dziewięciosalowe Multikino oraz skwer eventowy, który pomieści 6 tys. osób.
To właśnie w Millenium Hall swój podkarpacki debiut miały marki do tej pory nieobecne w regionie. obecność szerokiej oferty modowej w centrum sprawia, że stało się
ono najważniejszym punktem na zakupowej mapie regionu. Millenium Hall to miejsce,
w którym należy być, a przynależność do najemców centrum jest wyznacznikiem jakości marki i niejednokrotnie decyduje o jej sukcesie na lokalnym rynku.
Architektura obiektu łączy klasykę z nowoczesnością, spajając nowoczesną
bryłę z tradycyjnymi materiałami, jak ceramika i szkło. Bryłę centrum oparto
Adres (lokalizacja):
kontAkt telefon/e-mail:
dAtA otwarcia obiektu:
nAzWA zArządcy:
nAzWA WŁAŚcIcIeLA:
poW. nAjmu obIektu:
poW. cAŁkoWItA obIektu:
LIczbA nAjemcóW:
kLuczoWI nAjemcy (najwięksi):
pArkInG (ilość miejsc/powierzchnia):
na idei koła – symbolu ciągłości, którą tworzą: okrężna galeria handlowa i kolista forma hotelu.
Nietypowym rozwiązaniem architektonicznym zastosowanym w Millenium
Hall jest skwer eventowy, gdzie odbywają się koncerty, wydarzenia artystyczne
i modowe. Działalność placu zainaugurował koncert Suzanne Vega, a ambasadorem otwarcia Millenium Hall i gościem specjalnym była Anja Rubik. ofertę
centrum wzbogaca Europejska Galeria Sztuki, w której podziwiać możemy prace uznanych na świecie artystów.
Wychodząc naprzeciw dynamice współczesnego stylu życia Millenium Hall umożliwia załatwienie wielu pilnych spraw w jednym miejscu. Klienci znajdą tutaj Punkt
Urzędu Miasta, oddział Poczty Polskiej, Punkt Urzędu Pracy. Centrum aktywnie angażuje się w inicjatywy prospołeczne, ściśle współpracując m.in. z Fundacją „Bliźniemu
Swemu”, działającą na rzecz Towarzystwa Pomocy im. Św. Brata Alberta, a także
z Fundacją Podkarpackie Hospicjum dla Dzieci. W centrum działa również Placówka
Stowarzyszenia „Siemacha”, którego celem jest wsparcie rozwoju młodzieży.
Millenium Hall to nowoczesna, wielofunkcyjna przestrzeń miejska. Bogata
oferta i wielość funkcji składają się na innowacyjny obiekt, który łączy w sobie
działalność komercyjną z celami społecznymi i wyznacza nowe drogi rozwoju
branży retail.
Al. kopisto 1, 35-315 rzeszów
tel.+48 (17) 77 00 700, [email protected], www.milleniumhall.pl
15.10.2011.
dtz
develop Investment sp. z o.o.
56 612 m2
110 000 m2
250
IndItex, Lpp, medIA expert, muLtIkIno, sIemAchA, centrum zAbAW FAntAzjA, royAL coLLectIon, mAnGo, mAx mArA Weekend, LIu jo,
mAreLLA, mAtrAs, pIotr I pAWeŁ
1000
67
68
WOJEWÓDZTWO PodkARPACkie
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Centrum Handlowe Echo
ul. 29 listopada 4, Przemyśl
tel. +48 16 679 11 67
5 100
4 900
8
170
2000
Echo Investment Property
Management
Echo Investment SA
Centrum Handlu Korczowa Dolina
ul. Młyny 90, 37-550 Młyny
tel. +48 16 730 10 20
[email protected]
http://korczowadolina.pl
22 000
15 000
70 (w Hali
Kijowskiej)
2 200
2011
Korczowa Dolina Sp. z o.o.
Axi Immo Group Sp. z o.o.
City Center Rzeszów
Al. Piłsudskiego i Al. Cieplińskiego, Rzeszów
tel. +48 17 858 05 66
[email protected]
http://citycenter.pl
130 000
42 000
200
1 200
bd
Star Europa
Star Europa
Europa II
ul. Piłsudskiego 34 A
35-001 Rzeszów
tel. +48 17 858 05 66
[email protected]
stareuropa.pl
5 300
bd
40
90
1996
Star Europa
Star Europa
Galeria Europa
ul. Kościuszki 29, 38-200 Jasło
tel. +48 17 858 05 66
[email protected]
http://europa.jaslo.pl
3 000
bd
50
20
1994
Star Europa
Star Europa
Galeria Graffica
ul. Lisa-Kuli 19, 35-025 Rzeszów
tel. +48 17 858 05 66
[email protected]
http://galeria-graffica.pl
22 000
20 000
120
120
2002
Star Europa
Star Europa
Galeria Nowy Świat
ul. Krakowska 20, 35-111 Rzeszów
tel. +48 17 717 90 01
http://galeria-nowyswiat.pl
30 771
24 000
110
600
2009
Womak
Womak
Galeria Raj
ul. Rzeszowska 114, 39-200 Dębica
tel. +48 12 356 51 86
tel. +48 12 356 51 87
[email protected]
http://raj-debica.pl
bd
21 000
bd
700
1999
IVS Grupa Sp. z o.o.
IVS Grupa Sp. z o.o.
Galeria Modena
Al. Gen. Leopolda okulickiego 20
Rzeszów
18 000
bd
bd
bd
VI 2011
RetPro Spółka Jawna
RetPro Spółka Jawna
Galeria Rzeszów
ul. Słowackiego 16, 35-060 Rzeszów
tel. +48 17 858 05 66
[email protected]
http://galeriarzeszow.com.pl
8 400
bd
75
100
2004
Star Europa
Star Europa
Galeria Sanowa
ul. Wojciecha Brudzewskiego 1, 37-700 Przemyśl
tel. +48 16 733 12 10
[email protected]
http://galeriasanowa.pl
60 000
21 000
69
850
2010
ECC Property Management
Cushman&Wakefield /
Retail Concept
Millenium Hall
Al. Kopisto 1, 35-315 Rzeszów
tel. +48 17 77 00 700
[email protected]
http://milleniumhall.pl
110 000
56 612
250
1 000
2011
DTZ
Develop Investment
Sp. z o.o.
WOJEWÓDZTWO PodkARPACkie
Galeria „Nowy Świat”
G
aleria „Nowy Świat” to nowoczesna galeria handlowa działająca od końca 2009 roku. Znajduje
się w Rzeszowie w prężnie rozwijającym się województwie podkarpackim. Starannie dobrana lokalizacja
przy jednej z głównych arterii miasta zapewnia łatwy
dostęp jak największej liczbie potencjalnych klientów.
Do dyspozycji klientów oddano dwa parkingi poprzedzające wszystkie wejścia do budynku.
„Nowy Świat” wyróżnia się zastosowaniem nowoczesnych rozwiązań architektonicznych i innowacyjnych technologii. Jest również prawdziwym rajem
możliwości. Klienci mają do dyspozycji blisko 100 sklepów ze zróżnicowaną ofertą umożliwiającą zakupy
według indywidualnych gustów i możliwości finansowych klientów. W gronie Najemców nie brakuje takich
znanych marek jak H&M, New Yorker, Deichmann,
Douglas, Electro World i innych. Znane marki wybrały
galerię jako miejsce w którym po raz pierwszy pojawiły
się na lokalnym rynku, tj. Gerry Weber, Roy Robson,
C&A, KappAhl, Subway, Tiggers.
„Nowy Świat” to nie tylko miejsce udanych zakupów ale również ciekawe spędzenie czasu wolnego
w największym w Rzeszowie Fitness Klubie Calypso
a oraz w największym na Podkarpaciu Parku Rozrywki KULA Bowling&Club z nowoczesną kręgielnią i in. atrakcjami klubowymi. Ponadto dział maradres (lokalizacja):
kontakt telefon/e-mail:
data otwarcia obiektu:
nazwa zarządcy:
nazwa inwestora:
całkowita pow.:
pow. najmu obiektu:
liczba najemców:
ul. krakowska 20, 35-111 rzeszów
tel. +48 (17) 717 90 01, faks +48 (17) 717 90 05, [email protected]
26 wrzesień 2009
Womak Alfa
Womak Alfa
33 530 m2
24 000 m2
100
kuLA boWLInG&cLub, eLectro WorLd, cALypso, h&m, kAppAhL, c&A,
subWAy, douGLAs, Gerry Weber, roy robson
600
kluczowi najemcy (najwięksi):
parking (ilość miejsc):
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
ketingu i obsługi stara się zapewnić liczne atrakcje
klientom w różnym wieku. Zaangażowanie w życie
kulturalne i nawiązana współpraca z artystami
i sportowcami owocuje odbywającymi się w galerii
wystawami, pokazami tańca i mody, koncertami
i przedstawieniami teatralnymi.
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
NoVA
ul. Rejtana 67, 35-959 Rzeszów
tel. +48 17 852 29 99
[email protected]
http://nova-rzeszow.pl
26 000
bd
30
500
2010
Autonika Holding
Star Europa
Park Handlowy Stalowa Wola
ul. Komisji Edukacji Narodowej 47 A
37-450 Stalowa Wola
tel. +48 32 400 41 00
[email protected]
2 700
2 700
6
127
2011
P.A. NoVA S.A.
P.A. NoVA S.A.
Real Rzeszów
ul. Witosa 21, 35-115 Rzeszów
tel. +48 17 875 66 00
http://real.pl
16 000
16 000
1
450
2005
Caelum Development
Caelum Development
Centrum Handlowe Atrium Zamość
ul. Wyszyńskiego 13, 22-400 Zamość
tel. +48 84 638 09 36
[email protected]
http://atrium-ch/pl/pl/zamosc
7 500
6 775
13
199
bd
Atrium Poland Real Estate
Management Sp. z o.o.
bd
1 360
I etap – 2005,
II etap
– październik
2011
Master Management Sp. z o.o.
CBRE,
Master Management
Sp. z o.o.
810
2011
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
Rzeszów Plaza
ul. Rejtana 65, 35-959 Rzeszów
tel. +48 17 865 41 54
[email protected]
http://rzeszowplaza.pl
32 000
Pasaż Tesco Extra Rzeszów
ul. Powstańców Warszawy 13
35-329 Rzeszów
tel. +48 506-001-082
http://tesco.pl/centra-handlowe
18437
około 90
19 500
(decelowo po
(decelowo
rozbudowie
po rozbudowie
i otwarciu
i otwarciu
nowej
nowej części
części w
w październipaździerniku
ku 2011 r.)
2011 r.)
4616
28
69
70
WOJEWÓDZTWO PodlAskie / PoMoRskie
WoJEWÓDZTWo PoDLASKIE
Prognoza ludności / Population projection (2025) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 133 394
Ludność / Population (2011)� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 200 000
Stopa bezrobocia (w %) – maj 2012 / Unemployment rate (in %) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 14
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – maj 2012
Average monthly gross wages and salaries in the enterprise sector (in zl) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �3044,52
źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2011
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
2008
A-JWK-MANAGEMENT Sp. z o.o. SKA
bd
Atrium Poland Real Estate
Management Sp. z o.o.
bd
Alfa Centrum Białystok
ul. Świętojańska 15, 15-277 Białystok
tel. +48 85 876 23 50
[email protected]
http://alfacentrum.com.pl
86 056
35 700
150
760
Centrum Handlowe Atrium Biała
ul. Czesława Miłosza 2, 15-265 Białystok
tel. +48 85 874 42 40
[email protected]
http://atrium-biala.pl/pl
48 000
37 650
96
966
Centrum Handlowe Auchan Hetmańska
ul. Hetmańska 16, 15-727 Białystok
tel. +48 85 874 86 44
[email protected]
http://auchanhetmanska.pl
20 534
17480
(dodatkowe
12 000
od 2011 r.)
70
1822
2008
Immochan
bd
Centrum Handlowe Auchan Produkcyjna
ul. Produkcyjna 84, 15-680 Białystok
tel. +48 85 664 86 44
[email protected]
http://auchanprodukcyjna.pl
40 387
36 154
58
2790
2000
Immochan
bd
Galeria BEM
ul. Magazynowa/Mazowiecka
Zambrów
17 000
13 000
17
339
IV Q 2012
RetPro Spółka Jawna
RetPro Spółka Jawna
Galeria Jagiellońska
ul. Jurowiecka, Białystok
bd
55 000
170
1200
2013
bd
DTZ
Park Handlowy Kwadrat
ul. gen. Wł. Andersa 38, 15-113 Białystok
tel. +48 85 678 47 01
http://parkhandlowykwadrat.pl
bd
52 000
80
1500
II Q 2014
bd
Colliers International
Galeria Łomżyńska
ul. Wojska Polskiego / Poznańska
Łomża
bd
47 000
100
1300
4 Q 2012
bd
DTZ
Suwałki Plaza
ul. Dwernickiego 15, 16-400 Suwałki
tel. +48 87 618 20 40
[email protected]
http://suwalkiplaza.com.pl
44 305
20 483
46
455
2010
EDMC Sp. z o.o.
Plaza Centers (Poland)
Pasaż Tesco Extra Suwałki
ul. Kościuszki 130, 16-400 Suwałki
tel. +48 510-902-890
http://tesco.pl/centra-handlowe
11572
2904
bd
400
2011
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
WoJEWÓDZTWo PoMoRSKIE
Prognoza ludności / Population projection (2025) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 2 292 403
Ludność / Population (2011)� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 2 264 000
Stopa bezrobocia (w %) – maj 2012 / Unemployment rate (in %) – Maj 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �12,5
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – maj 2012
Average monthly gross wages and salaries in the enterprise sector (in zl) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �3644,59
źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2011
centrum handlowe / shopping centre
Alfa Centrum Gdańsk
ul. Kołobrzeska 41C, 80-391Gdańsk
tel. +48 58 769 40 00
http://alfacentrum.pl
Carrefour Chojnice
ul. Bayeux 1, 89-600 Chojnice
tel. +48 52 395 08 00
http://carrefour.pl
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
bd
19 500
70
560
2002
ECE Projektmanagement Polska
Sp. z o.o.
ECE Projektmanagement
Polska Sp. z o.o.
5 100
5 100
4
333
2005
Caelum Development
Caelum Development
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Centrum Handlowe Atrium Tczew
ul. Kwiatowa 4
83-110 Tczew
tel. +48 58 530 2677
[email protected]
http://www.atrium-ch.pl/pl/tczew
5 124
4 624
13
180
bd
Atrium Poland Real Estate
Management Sp. z o.o.
bd
Centrum Handlowe Auchan Gdańsk
ul. Szczęśliwa 3, 80-176 Gdańsk
tel. +48 58 769 86 44
[email protected]
http://auchangdansk.pl
48 570
45070
(dodatkowe
16 000 od
2011/2012)
58
3400
1998
Immochan
bd
Centrum Handlowe Auchan Port Rumia
ul. Grunwaldzka 108,
84-230 Rumia
tel. +48 58 778 86 44
[email protected]
53 978
47 870
80
2000
2007
Immochan
bd
bd
bd
70
600
bd
bd
bd
Centrum Handlowe Familia
Al. Grunwaldzka 471
80-309 Gdańsk
tel. +48 58 761 49 00
[email protected]
http://centrum-familia.pl
3 400
2 900
13
160
2008
Caelum Development
Caelum Development
Centrum Handlowe Galeria Przymorze
ul. obrońców Wybrzeża 1, 80-398 Gdańsk
tel. +48 58 785 98 50
[email protected]
62 000
30 000
68
1205
2009
bd
bd
Centrum Handlowe Jantar
ul. Szczecińska 58, 76-200 Słupsk
tel. +48 59 847 08 00
http://ch-jantar.pl
bd
46 000
140
1450
2012
bd
bd
Centrum Handlowe osowa
ul. Spacerowa 48
80-299 Gdańsk
tel. +48 58 552 53 55
[email protected]
http://chosowa.pl
bd
40 000
66
1350
1998
Apsys Management Sp. z o.o.
Apsys Polska Sp. z o.o.
Centrum Handlowe Wzgórze Gdynia
Gdynia
http://mayland.pl
bd
68 000
250
1900
2013
bd
bd
7 700
5 700
43
120
2014
Dekada Realty
BoIG Property Consulting
bd
16 666
100
1000
2005
Fashion House Management
BoIG Property Consulting
Galeria Bałtycka
Al. Grunwaldzka 14
180-264 Gdańsk
tel. +48 58 521 85 50
[email protected]
http://galeriabaltycka.pl
110 000
39 500
200
1050
2007
ECE Projektmanagement Polska
Sp. z o.o.
ECE Projektmanagement
Polska Sp. z o.o.
Galeria Rumia
ul. Sobieskiego 14A, 84-230 Rumia
tel. +48 58 771 07 97
[email protected]
http://galeriarumia.eu
40 801
15 125
70
420
2009
Skyline Management Sp. z o. o.
Skyline Management
Sp. z o. o.
Galeria Słupsk
ul. Tuwima 32-33, 76-200 Słupsk
tel. +48 58 842 51 51
[email protected]
http://galeriaslupsk.eu
33 000
13 000
55
270
2008
Skyline Management Sp. z o. o.
Skyline Management
Sp. z o. o.
Gdańskie Centrum Handlowe Manhattan
Al. Grunwaldzka 82, 80-244 Gdańsk
tel. +48 58 767 70 00
[email protected]
http://gchmanhattan.pl
53 000
23 000
120
360
2004
Sirius Investments Spółka z o. o.
Sirius Investments
Spółka z o. o.
Centrum Handlowe Batory
ul. 10 Lutego 11, 81-366 Gdynia
tel. +48 58 661 88 29
[email protected]
http://batory.com.pl
Dekada Malbork
Al. Rodła, Malbork
Fashion House outlet Centre Gdańsk
ul. Przywidzka 8, 80-174 Gdańsk
tel. +48 58 320 99 40
[email protected]
http://fashionhouse.pl
S po n s o r z y / S po n s o r s
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
centrum handlowe / shopping centre
71
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
WOJEWÓDZTWO PoMoRskie
72
WOJEWÓDZTWO PoMoRskie / śląskie
S po n s o r z y / S po n s o r s
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Klif Gdynia
Al. Zwycięstwa 256, 81-525 Gdynia
tel. +48 58 664 90 49
[email protected]
http://klif.pl
42 000
33 000
142
1200
1996,
rozbudowa
– 2009
BNP Paribas Real Estate Advisory,
Property Management Poland
Jones Lang LaSalle
Morski Park Handlowy
ul. Przywidzka 6, Gdańsk
tel. +48 58 322 36 70
[email protected]
http://morskipark.pl
86 000
50 681
bd
1500
2011
WeCare
CBRE
Park Handlowy Matarnia
ul. Złota Karczma 26, 80-298 Gdańsk
tel. +48 58 769 94 44
[email protected]
http://parkhandlowy.pl
77 351
48 900
54
2076
2005
Inter IKEA Centre Polska S.A.
Inter IKEA
Centre Polska S.A.
Galeria Tesco Chełm
ul. Cienista 30, 80-180 Gdańsk
tel. +48 506-001-049
http://tesco.pl/centra-handlowe
23866
9317
47
700
2008
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
WoJEWÓDZTWo ŚLĄSKIE
Prognoza ludności / Population projection (2025) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 4 338 230
Ludność / Population (2011)� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 4 617 000
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Stopa bezrobocia (w %) – maj 2012 / Unemployment rate (in %) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �10,5
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – maj 2012
Average monthly gross wages and salaries in the enterprise sector (in zl) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �3825,15
źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2011
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Budynek Biurowo-Usługowy Racibórz
ul. Mickiewicza/Podwale
47-400 Racibórz
tel. +48 32 400 41 00
[email protected]
bd
1 000
bd
bd
2007
bd
P.A. NoVA S.A.
Centrum Handlowe 3 Stawy
ul. Pułaskiego 60
40-028 Katowice
tel. +48 32 209 14 60
[email protected]
http://3stawy.pl
bd
37 000
63
1950
1999
Apsys Management Sp. z o.o.
Apsys Polska Sp. z o.o.
Centrum Handlowe Atrium Plejada
Al. Jana Nowaka Jeziorańskiego 25
41-923 Bytom
tel. +48 32 388 02 50
[email protected]
http://atrium-plejada.pl/pl
30 830
14 568
73
1435
bd
Atrium Poland Real Estate
Management Sp. z o.o.
bd
Centrum Handlowe Atrium Siemianowice
ul. Jagiełły 4
41-106 Siemianowice
tel. +48 32 220 7872
[email protected]
http://www.atrium-ch.pl/pl/siemianowice
8 158
6 435
12
244
bd
Atrium Poland Real Estate Management Sp. z o.o.
bd
Centrum Handlowe Atrium Świętochłowice
ul. Chorzowska 19
41-605 Świętochłowice
tel. +48 32 220 7872
[email protected]
http://www.atrium-ch.pl/pl/swietochlowice
8 212
7 922
12
244
bd
Atrium Poland Real Estate Management Sp. z o.o.
bd
Centrum Handlowe Auchan Bielsko-Biała
ul. Bohaterów Monte Cassino 421
43-300 Bielsko-Biała
tel. +48 33 827 86 44
[email protected]
http://auchanbielskobiala.pl
45 716
42 228
45
2400
2001
Immochan
bd
Centrum Handlowe Auchan Częstochowa
ul. Krakowska 10, 42-262 Poczesna, Częstochowa
tel. +48 34 377 86 44
[email protected]
http://auchanczestochowa.pl"
55 137
50 004
71
1800
2001 (I etap),
2009 (II etap)
Immochan
bd
WOJEWÓDZTWO śląskie
CH Forum Gliwice
F
oRUM – centrum handlowo-rozrywkowe położone jest w ścisłym centrum Gliwic. 43.000 m kw.
pow. handlowej i 140. najemców czyni z niego
jedno z największych na Górnym Śląsku i w Zagłębiu.
Świetna lokalizacja, doskonałe połączenie z siecią drogową i transportem publicznym, wysokie obroty oraz
rzesza lojalnych klientów to główne czynniki sukcesu
CH FoRUM. W ciągu pięciu lat istnienia centrum wyrobiło sobie markę dobrego partnera biznesowego wśród
najemców poszukujących atrakcyjnych lokalizacji. 70
proc. najemców CH FoRUM to marki modowe, w tym
F
oRUM – a shopping and entertainment centre in the centre of Gliwice. With its 43 000
sqm GLA and over 140 tenants is one of the
largest facility of this kind in Upper Silesia and in
Zagłębie. A great location, excellent connection to
the road and public transport networks, high turnover and a large group of loyal customers are main
reasons for success of FoRUM S/C. Within the four
years of its existence, the centre has made a name
for itself as a good business partner for tenants lookAdres (lokalizacja):
kontAkt telefon/e-mail:
dAtA otwarcia obiektu:
nAzWA zArządcy:
nAzWA WŁAŚcIcIeLA:
poW. nAjmu obIektu:
poW. cAŁkoWItA obIektu:
LIczbA nAjemcóW:
kLuczoWI nAjemcy (najwięksi):
pArkInG (ilość miejsc/powierzchnia):
znane firmy odzieżowe, takie jak: Bershka, Cubus,
H&M, KappAhl, Pull&Bear, Reserved, Royal Collection, Zara. Inne branże także reprezentowane są przez
wiodące marki: Home&You, RTV Euro AGD, Sony.
Część rozrywkowa CH FoRUM to m.in. 13-ekranowe
Cinema City oraz pierwszy w regionie klub sieci Pure
Health&Fitness. Strefa restauracyjna „Pod chmurami” o oryginalnej architekturze i stylistyce dodatkowo
zwiększa atrakcyjność rynkową centrum.
FoRUM Gliwice jest laureate prestiżowych nagród
branżowych. Najważniejsze z nich to:
 Silver Solal Marketing Awards by ICSC w latach
2012, 2010, 2009
 2011 International Property Awards – Highly
Commended
 Wyróżnienie w programie 2011 PRCH Retail
Awards
ing for attractive locations. 70 percent of tenants of
FoRUM S/C are fashion brands, including renowned
clothing companies, such as Bershka, Cubus, H&M,
KappAhl, Pull&Bear, Reserved, Royal Collection or
Zara. other industries are also represented by leading brands: Home&You, RTV Euro AGD and Sony.
The entertainment part of FoRUM S/C includes,
among others, 13-screen Cinema City and the first in
the region Pure Health&Fitness club. The food court,
with its original architecture and style related to the
name “Pod chmurami” (Under the clouds) additionally increases the market attractiveness of the centre.
FoRUM Gliwice Shopping Centre is the laureate of
prestigious industry awards. The major awards are:
 Silver Solal Marketing Awards by ICSC 2012,
2010, 2009
 2011 International Property Awards – Highly
Commended
 Distinction in the PRCH Retail Awards
programme
ul. Lipowa 1, 44-100 Gliwice
tel. + 48 (32) 335 73 05, [email protected]
28 czerwca 2007 r.
Avestus real estate
dekA Immobilien Gmbh
43 000 m2
90 000 m2
140
cArreFour, cInemA cIty, pure heALth & FItness, rtv euro AGd, sony centre, douGLAs, sephorA, super-phArm, vIsIon express, home&you,benetton, bershkA, cArry, ccc, cropp, cubus, deIchmAnn, h&m, house, kAppAhL, mohIto, neW yorker, orsAy, pIerre cArdIn, puLL&beAr,
reserved, royAL coLLectIon, sImpLe, strAdIvArIus, tom tAILor, vero modA, zArA.
1000
73
74
WOJEWÓDZTWO śląskie
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Centrum Handlowe Auchan Gliwice
ul. Rybnicka
Gliwice
tel. +48 22 319 87 85
http://auchangliwice.pl"
25 656
22 223
50
1900
2010
Immochan
bd
Centrum Handlowe Auchan Katowice
Trasa Nikodema i Józefa Renców 30
40-878 Katowice
tel. +48 32 358 86 44
[email protected]
http://auchankatowice.pl
22 382
20 752
28
2100
2000
Immochan
bd
Centrum Handlowe Auchan Mikołów
ul. Gliwicka 3
43-190 Mikołów
tel. +48 32 772 86 44
[email protected]
http://auchanmikolow.pl
27 001
23 483
51
2093
2000
Immochan
bd
Centrum Handlowe Auchan Sosnowiec
ul. Zuzanny 20
41-200 Sosnowiec
tel. +48 32 789 86 44
[email protected]
http://auchansosnowiec.pl
43 539
40 074
54
2440
1999
Immochan
bd
Centrum Handlowe Auchan Żory
ul. Francuska 11
44-240 Żory
tel. +48 32 756 86 44
[email protected]
http://auchanzory.pl
31 903
29 719
55
1110
2001
Immochan
bd
Centrum Handlowe Dąbrówka
Al. Roździeńskiego 200, 40-315 Katowice
tel. +48 32 781 02 02
[email protected]
33 000
2 762
23
800
1999
DTZ
Charter Hall
Centrum Handlowe Echo
ul. Jagiełły 4, Siemianowice Śląskie
http://echo.com.pl
7 000
6 400
bd
210
2000
bd
bd
Centrum Handlowe Forum
ul. Lipowa 1
44-100 Gliwice
tel. +48 32 335 73 05
[email protected]
http://forumgliwice.pl
90 000
43 000
140
1000
2007
Avestus Real Estate
bd
Centrum Handlowe M1 Bytom
ul. Strzelców Bytomskich 96
41-931 Bytom
tel. +48 32 283 65 51
[email protected]
http://bytom.m1-centrum.pl
35 285
28 433
41
1565
1998
METRo Properties Sp. z o.o.
METRo Properties
Sp. z o.o.
Centrum Handlowe M1 Czeladź
ul. Będzińska 80
41-250 Czeladź
tel. +48 32 296 25 51
[email protected]
http://czeladz.m1-centrum.pl
64 974
52 384
110
2127
1997
METRo Properties Sp. z o.o.
METRo Properties
Sp. z o.o.
Centrum Handlowe M1 Zabrze
ul. Plutonowego R. Skubacza 1
41-800 Zabrze
tel. +48 32 373 75 51
http://zabrze.m1-centrum.pl
52 897
41 694
76
3311
1999
METRo Properties Sp. z o.o.
METRo Properties
Sp. z o.o.
Centrum Handlowe M1Częstochowa
ul. Kisielewskiego 8/16
42-200 Częstochowa
tel. +48 34 367 05 53
[email protected]
http://czestochowa.m1-centrum.pl
41 500
29 693
71
1568
1999
METRo Properties Sp. z o.o.
METRo Properties
Sp. z o.o.
Centrum Handlowe Platan
Plac Teatralny 12
41-800 Zabrze
tel. +48 32 278 67 62
[email protected]
http://chplatan.pl
bd
25 000
84
1100
2003
Apsys Management Sp. z o.o.
Apsys Polska Sp. z o.o.
Centrum Handlowe Plejada
ul. Staszica 8b
41-200 Sosnowiec
tel. +48 32 363 03 00
[email protected]
http://plejada.com.pl
35 700
bd
120
1300
I etap - 2001,
II etap - 2007
Cushman & Wakefield
bd
WOJEWÓDZTWO śląskie
Nowa galeria handlowa w Katowicach
R
ynek powierzchni handlowych w Polsce jest obecnie zdominowany przez
centra handlowe. Pojawiają się obiekty coraz bardziej nowoczesne, dbające już nie tylko o jakość usług, ale również o architekturę budynków oraz
ich najbliższe otoczenie. obecnie realizowane projekty galerii handlowych coraz
częściej starają się nawiązywać swoim stylem do lokalnych tradycji budowlanych,
podkreślając w ten sposób swoją przynależność od danego miejsca. Takie działania
wskazują na dużą dojrzałość zarówno deweloperów jak i architektów.
CDI, które w swoim port folio ma miedzy innymi Dom Handlowy Renoma, szczególny nacisk kładzie w fazie pre-deweloperskiej na odczytanie specyfiki miejsca,
w którym planuje zrealizować swój projekt. Prawidłowe rozpoznanie potrzeb lokalnego rynku gwarantuje sukces danej inwestycji. obecnie Spółka przygotowuje nowy
projekt w Katowicach. W samym centrum miasta, przy ul. Dworcowej łączącej dwa
najważniejsze węzły komunikacyjne aglomeracji katowickiej, czyli dworzec KP oraz
dworzec PKS, powstanie nowoczesne, acz kameralne centrum Harklowe Supersam.
Powstanie w miejscu, które już w obecnej chwili jest szczególnie chętnie odwiedzane
przez młodych ludzi. Bliskość ważnych węzłów komunikacyjnych powoduja że obszar ten tętni życiem przez 7 dni w tygodniu. Lokalizacja projektu czyni go idealnym
miejscem dla ludzi, którzy chcą zrobić szybkie zakupy w drodze do domu lub pracy,
a także spotkać się z przyjaciółmi. Część rozrywkowa centrum z kolei to nowa alternatywa na spędzenie wolnego czasu przez mieszkańców Katowic. Stąd nie tylko
obecność operatora kinowego, ale również sportowego
Supersam swoją ofertę handlową dedykuje szczególnie ludziom młodym,
szukającym swojego miejsca. Stąd pojawienie się w nim wielu marek lubianych
i znanych przez młodych konsumentów takich jak: Empik, Smyk, New Look,
Camaieu czy Kari. Nie zabraknie również licznych kawiarni oraz restauracji.
Na powierzchni ok. 46 tys. mkw. do dyspozycji klientów będzie ok. 100 sklepów
i punktów usługowych, a także kino oraz nowoczesny klub fitness. Trzypoziomowy parking pomieści prawie 400 samochodów.
Adres (lokalizacja):
kontAkt telefon/e-mail:
dAtA otwarcia obiektu:
nAzWA zArządcy:
nAzWA WŁAŚcIcIeLA:
poW. nAjmu obIektu:
poW. cAŁkoWItA obIektu:
LIczbA nAjemcóW:
oprócz tego w Supersamie odbywac się będą liczne wydarzenia o charakterze społeczno-kulturalnym. Supersam więc, to nie tylko kolejne centrum handlowe w Katowicach, ale miejsce z niepowtarzalnym klimatem, otwarte na nowe
pomysły i aspirujące do bycia żywą częścią miasta.
Inwestorem projektu jest Centrum Development and Investments – właściciel
i zarządca nieruchomości handlowych zlokalizowanych w centrach największych miast w Polsce. W jego portfolio znajduje się m.in Wrocławski dom handlowy Renoma, którego rewitalizacja i przebudowa zakończyła się w 2009 roku.
od tego momentu projekt ten jest laureatem licznych nagród architektonicznych,
jak również dwukrotnie nominowany do Solal Marketing Awards za realizowane na jego terenie akcje prospołeczne.
ul. piotra skargi 6, 40-114 katowice
tel. +48 (22) 351 01 00, faks +48 (22) 351 01 01, [email protected]
centrum development and Investments
centrum development and Investments
46 000 m2
19 000 m2
kLuczoWI nAjemcy (najwięksi):
pArkInG (ilość miejsc/powierzchnia):
400
75
76
WOJEWÓDZTWO śląskie
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Centrum Handlowe Pogoria
ul. Jana III Sobieskiego 6
41-300 Dąbrowa Górnicza
tel. +48 32 639 98 00
[email protected]
http://ch-pogoria.pl
50 000
36 000
90
800
2008
Mayland Real Estate
Mayland Real Estate
Centrum Handlowe Sarni Stok
ul. Sarni Stok 2
43-300 Bielsko-Biała
tel. +48 33 828 30 41
[email protected]
http://sarnistok.pl
34 279
30 277
60
1287
2001
DTZ
DTZ
Centrum Handlowe Stara Kablownia
ul. Legionów 83, 43-502 Czechowice-Dziedzice
tel. +48 32 515 18 07
[email protected]
http://starakablownia.pl
19 000
14 600
60
350
2013
A.M.G. DEVELoPMENT Sp. z o.o.
Sp. k.
A.M.G. DEVELoPMENT
Sp. z o.o. Sp. k.
Centrum Handlowo-Rozrywkowe Rybnik Plaza
ul. Raciborska 16
44-200 Rybnik
tel. +48 32 755 73 70
[email protected]
http://rybnikplaza.pl
25 167
18 097
65
396
2007
Segece Polska Sp. z o.o.
Segece Polska Sp. z o.o.
Centrum Handlowo-Usługowe Agora Bytom
Pl. Kościuszki 1, 41-902 Bytom
tel. +48 32 396 26 00
http://agorabytom.pl
57 000
25 000
80
820
2012
CBRE
Helical Poland Sp. z o.o.
Jones Lang LaSalle
Cushman & Wakefield
bd
17 000
23
1117
2001
Apsys Management Sp. z o.o.
Apsys Polska Sp. z o.o.
80 000
67 000
120
2300
IV Q 2012
bd
Helical Poland Sp. z o.o.
Jones Lang LaSalle
Cushman & Wakefield
bd
16 865
103
1200
2004
Fashion House Management
BoIG Property Consulting
Focus Mall Gliwice
ul. Jagiellońska/PiwnaGliwice
136 000
64 500
180
1250
I poł. 2013
bd
BoIG Property Consulting
Focus Mall Rybnik
ul. Bolesława Chrobrego 1
44-200 Rybnik
tel. +48 32 755 55 55
[email protected]
www.focusmall-rybnik.pl
49 000
17 600
80
310
2007
Alfa Asset Management
Alfa Asset Management /
Boig Property Consulting
Galeria Handlowa Galena
ul. Grunwaldzka/Kolejowa
43-600 Jaworzno
tel. +48 32 400 41 00
[email protected]
96 000
46 000
140
600
2014
bd
P.A. Nova S.A.
Galeria Jastrzębie
ul. Warszawska 2
44-335 Jastrzębie Zdrój
tel. +48 32 470 44 28
[email protected]
http://galeriajastrzebie.eu
17 000
8 600
43
150
2010
Skyline Management Sp. z o. o.
Skyline Management
Sp. z o. o.
Galeria Jurajska
Al. Wojska Polskiego 207, Częstochowa
tel. +48 34 399 10 30
[email protected]
http://galeriajurajska.pl
130 000
48 000
200
2000
2009
GTC
Jones Lang LaSalle
Galeria Katowicka
Pl. Szewczyka 1, Katowice
tel. +48 22 820 12 00
[email protected]
http://galeriakatowicka.eu
162 000
53 000
250
1200
II Q 2013
Neinver
Neinver,
Cushman & Wakefield
4 200
2 800
23
30
2008
Caelum Development
Caelum Development
Centrum Sosnowiec
ul. Baczyńskiego 2
41-200 Sosnowiec
tel. +48 32 297 17 60
[email protected]
http://chsosnowiec.pl
Europa Centralna
ul. Pszczyńska, 44-100 Gliwice
tel. + 48 32 32 01 893
[email protected]
http://europacentralna.eu
Fashion House outlet Centre Sosnowiec
ul. orląt Lwowskich 138
41-208 Sosnowiec
tel. +48 32 296 50 22
[email protected]
http://fashionhouse.pl
Galeria Młyńska
ul. Mickiewicza 12, 47-400 Racibórz
te. + 48 32 755 11 00
[email protected]
http://galeria-mlynska.pl
WOJEWÓDZTWO śląskie
Galeria Katowicka – w centrum Katowic
G
aleria Katowicka to nowoczesny i doskonale zlokalizowany obiekt handlowy, w którym powstaje 250 sklepów i punktów usługowych na łącznej
powierzchni 53 000 mkw. Do dyspozycji użytkowników obiektu oddany
zostanie parking na 1200 samochodów. Galeria będzie częścią centrum komunikacyjno-handlowo-biurowego, które powstaje w samym sercu Katowic.
Wielofunkcyjny obiekt utworzy nowoczesną, przyjazną i otwartą przestrzeń
w ścisłym centrum miasta. Powierzchnia handlowa zostanie w unikalny sposób
połączona z przestrzenią publiczną, dzięki czemu centrum miasta zyska nową
jakość. Projekt budynku nawiązuje do przedwojennego planu katowickiego
Śródmieścia. W ramach inwestycji przelotowy dworzec autobusowy znajdzie
się pod ziemią, natomiast modernizacja infrastruktury wokół inwestycji ułatwi pieszym poruszanie się w centrum miasta. Przestronna i nowoczesna hala
dworca kolejowego o całkowitej powierzchni 5 800 mkw. pomieści kasy biletowe, punkty informacyjne, poczekalnie oraz punkty handlowo-usługowe. obiekt
będzie w pełni przystosowany do potrzeb osób starszych i niepełnosprawnych.
Katowice to centralny ośrodek polskiego przemysłu i ważny punkt na handlowej mapie Środkowej Europy. Stację kolejową odwiedza rocznie około 12 mln
podróżnych. Najważniejsze trasy kolejowe łączą Katowice z Warszawą, Częstochową, Wrocławiem i Krakowem, a także Pragą, Bratysławą, Budapesztem,
Berlinem i Kijowem. Przebudowa katowickiej stacji wpisuje się w ogólnopolski
projekt rewitalizacji dworców kolejowych.
LoKALIZACJA
Dworzec kolejowy wraz Galerią Katowicką i centrum biurowym będą się mieścić w śródmieściu Katowic, przy placu Wilhelma Szewczyka. W ramach przebudowy dworca i budowy galerii handlowej, pod ziemią zostanie zlokalizowany
odcinek ulicy Dworcowej, przebiegającej przez plac Szewczyka. Przebudowane
zostaną także: węzeł ulic Mikołowskiej, Matejki, Słowackiego i Sądowej po zachodniej stronie dworca oraz skrzyżowanie ulic Pocztowej, św. Jana i Dworcowej
po wschodniej. Przeprowadzone analizy wykazały, że jest to najkorzystniejsze
rozwiązanie dla mieszkańców Katowic i przyjezdnych, którzy w przyszłości będą
poruszali się zarówno po śródmieściu Katowic, jak i terenie całego miasta. W planach jest także rewitalizacja ulicy 3-go Maja, która połączona zostanie z placem
Wolności oraz Rynkiem.
Adres (lokalizacja):
kontAkt telefon/e-mail:
dAtA otwarcia obiektu:
nAzWA zArządcy:
nAzWA WŁAŚcIcIeLA:
poW. nAjmu obIektu:
poW. cAŁkoWItA obIektu:
LIczbA nAjemcóW:
nAjemcy
pArkInG (ilość miejsc/powierzchnia):
plac szewczyka 1, katowice
tel. +48 (22) 820 12 00 , faks +48 (22) 820 12 22, [email protected], www.galeriakatowicka.eu
II kw. 2013
neInver
Galeria katowicka sp zo.o.
53 000 m2
162 000 m2
250
AccessorIze, AdIdAs&reebok, ApArt,, berGson, bershkA, bIjou brIGItte, burGer kInG, c&A, cALzedonIA, ccc, chocoLIssImo, cLAIre’s, coFFee
hAven, crocks, deIchmAnn, denIQue, dIverse, douGLAs, dukA, ecco, etAm LInGerIe, AGd euro rtv, FornettI, GAttA, Gortz, heAvy duty, heLLAs,
hI mountAIn, IntImIssImI, jAcQueLIne rIu, kAppAhL, kAzAr, krAkoWskI kredens, Lee WrAnGLer, LevI’s & bIG stAr, L’occItAne, mAnGo, mAssImo
duttI, mAtrAs, mount bLAnc, muLtIkIno, nIke, orAnGe, oysho, pAndorA, pArFoIs, pepe jeAns, pLAy, pretty one, promod, puLL&beAr, pumA,
reserved, rossmAnn, sephorA, sIsLey, soLAr, sprInGFIeLd, stArbucks,stokrotkA, strAdIvArIus, superphArm, sWArovskI, sWIss, tAtuum,
tchIbo, trIumph, tuI, unIted coLLors oF benetton, vALentInI sAmsonIte, venezIAnA, vIp coLLectIon, vIstuLA/WóLczAnkA, W.kruk, WIttchen, Women’s secret, yes, zArA, zArA home, zoo nAturA
1200
77
78
WOJEWÓDZTWO śląskie
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Galeria Sfera
ul. Mostowa 5, 43-300 Bielsko-Biała
tel. +48 33 498 70 00
[email protected]
http://sfera.com.pl
140 000
59 800
250
2200
galeria I
– 2001,
galeria II
– 2009
Bielsko Business Center 3 Sp. z o.o.
Bielsko Buziness
Center 2 Sp. z o.o.;
Jones Lang LaSalle
Gemini Park Bielsko-Biała
ul. Leszczyńska 20
43-300 Bielsko-Biała
tel. +48 33 484 07 00
[email protected]
http://geminipark.pl
35 000
27 000
100
1100
2009
GREM Gemini Real Estate
Management Sp. z o.o.
BoIG Property Consulting
Park Handlowy ARENA
Al. Jana Nowaka Jeziorańskiego 1
44-102 Gliwice
tel. +48 32 775 10 01
[email protected]
http://arena-gliwice.pl
42 000
36 000
75
1300
2006
DTZ
Charter Hall
Park Handlowy Chorzów
ul. 3 Maja 169
41-500 Chorzów
tel. +48 32 400 41 00
[email protected]
3 000
3 000
3
bd
2010
Park Handlowy Chorzów Sp. z o.o.
P.A. NoVA S.A.
Park Handlowy Myszków
ul. Pułaskiego
42-300 Myszków
tel. +48 32 400 41 00
[email protected] bd
6 000
2 000
7
64
I Q 2013
bd
P.A. NoVA S.A.
Park Handlowy Rawa
ul. Róździeńskiego 97
40-203 Katowice
tel. +48 32 789 81 80
[email protected]
http://parkhandlowy.pl
8 600
7 500
12
300
2006
Inter IKEA Centre Polska S.A.
Inter IKEA Centre Polska
S.A.
Praktiker Rybnik,
ul. Żorska 16, 44-230 Rybnik
tel. +48 32 439 57 20
http://praktiker.pl
9 500
9 000
1
bd
bd
Caelum Development
Caelum Development
Ruda Śląska Plaza
ul. 1 Maja 310
41-710 Ruda Śląska
tel. +48 32 344 00 11
[email protected]
http://rudaslaskaplaza.pl
22 655
14 567
43
548
2001
Segece Polska Sp. z o.o.
Segece Polska Sp. z o.o.
Silesia City Center
ul. Chorzowska 107
40-101 Katowice
tel. +48 32 605 00 10
[email protected]
http://silesiacitycenter.com.pl
144 140
85 508
340
3254
2005
EHL Real Estate Poland Sp. z o.o.
EHL Real Estate Poland
Sp. z o.o.
Sosnowiec Plaza
ul. Sienkiewicza 2
41-200 Sosnowiec
tel. +48 32 785 97 30
[email protected]
http://plazasosnowiec.pl
31 468
13 111
62
385
2007
Segece Polska Sp. z o.o.
Segece Polska Sp. z o.o.
Supersam
ul. Piotra Skargi 6
40-114 Katowice
tel. +48 22 351 01 00
[email protected]
http://centrumdi.com
46 000
19 000
bd
400
bd
Centrum Development and Investments
Polska Sp. z o.o
Jones Lang LaSalle
Pasaż Tesco Extra Bielsko-Biała
ul. Warszawska 180
43-300 Bielsko-Biała
tel. +48 510-902-502
http://tesco.pl/centra-handlowe
22443
5126
43
560
29.03.2012
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
Pasaż Tesco Extra Gliwice
ul. Łabędzka 26
44-100 Gliwice
tel. +48 506-001-524
http://tesco.pl/centra-handlowe
24548
6413
27
950
2011
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
Pasaż Tesco Extra Częstochowa
ul. Drogowców 101
42-200 Częstochowa
tel. +48 506-001-949
http://tesco.pl/centra-handlowe
23012
3732
bd
1200
2010
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
WOJEWÓDZTWO śląskie
Galeria SFERA
G
aleria SFERA to śródmiejska przestrzeń publiczna w Bielsku-Białej, będąca ulubionym miejscem spotkań i zakupów mieszkańców regionu. Kompleks składa
się z galerii handlowej z bezkonkurencyjną ofertą 250 sklepów czołowych marek polskich i zagranicznych, 25 restauracji i kawiarni, nowoczesnego kina
z 7 salami, klubu fitness, klubu muzycznego z kręgielnią i dyskoteką oraz największego w mieście parkingu na 2200 samochodów. Ponadto, w ramach kompleksu funkcjonuje biurowiec oraz czterogwiazdkowy hotel „QUBUS”, a w marcu 2012 oddana została do użytku atrakcyjna część mieszkalna złożona ze 101
apartamentów. Galeria SFERA – najmodniejsza!
Adres (lokalizacja):
kontAkt telefon/e-mail:
dAtA otwarcia obiektu:
nAzWA zArządcy:
nAzWA InWestorA:
cAŁkoWItA poW.:
poW. nAjmu obIektu:
LIczbA nAjemcóW:
kLuczoWI nAjemcy (najwięksi):
pArkInG (ilość miejsc):
ul. mostowa 5, 43-300 bielsko-biała
tel. +48 (33) 498 70 00, faks +48 (33) 498 70 02, [email protected]
galeria I – xII 2001, galeria II – x 2009
bbc 3
bbc 3, bbc 2
140 000 m2
51.000 m2 handel, 3.500 m2 biura, 5.200 m2 hotel, 7.000 m2 mieszkania
250
bershkA, cAterInA, coccIneLLe, douGLAs, empIk, kAppAhL, LIu jo, mAnGo, mAssImo duttI,
pAndorA, penny bLAck, pIotr I pAWeŁ, puLL&beAr, sephorA, strAdIvArIus, zArA
2200
Gemini Park Bielsko-Biała
C
entrum Handlowo-Rozrywkowe Gemini Park
Bielsko-Biała otwarto w maju 2009 roku. Inwestorem i deweloperem projektu jest Gemini
Holdings, z siedzibą w Krakowie. Gemini Park obok
rozbudowanej części rozrywkowej, reprezentowanej
m.in. przez Cinema City, oferuje kompleksową ofertę
handlową. Wśród najemców Centrum znajdują się:
hipermarket Real, znane zagraniczne marki odzieżowe, takie jak H&M, C&A, New Yorker, S.oliver
oraz wiodący polscy detaliści m.in. Reserved, House,
Mohito, Solar czy Ryłko. Aktywne działania marketingowe Centrum zyskały uznanie w branży centrów handlowych, czego dowodem jest nagroda dla
najlepszego Centrum Handlowego roku 2009 w Polsce, uzyskana w prestiżowym rankingu Shopping
Center Forum & Awards 2010 oraz główna nagroda
PRCH Retail Awards 2011 w kategorii Kampania
Prosprzedażowa. Na terenie Centrum znajduje
się 100 sklepów oraz punktów gastronomicznych
i usługowych. Powierzchnia Centrum wynosi 32 tys.
Adres (lokalizacja):
kontAkt telefon/e-mail:
dAtA otwarcia obiektu:
nAzWA zArządcy:
nAzWA InWestorA:
cAŁkoWItA poW.:
poW. nAjmu obIektu:
LIczbA nAjemcóW:
kLuczoWI nAjemcy (najwięksi):
pArkInG (ilość miejsc):
m. kw. oprócz Gemini Park Bielsko-Biała spółka
Gemini Holdings jest właścicielem Centrum Handlowego w Tarnowie oddanego do użytku w sierpniu
2010 roku.
ul. Leszczyńska 20, 43-300 bielsko-biała
tel.+48 (33) 484 07 00, faks + 48 (33) 484 07 01, [email protected]
2009
Grem Gemini real estate management
Gemini holdings
35 000 m2
27 000 m2
100
reAL, cInemA cIty, h&m, c&A, kFc, neW yorker, s.oLIver, douGLAs, reserved, rossmAnn,
cAmAIeu, Ann chrIstIne, jAcQueLIne rIu, vero modA, dIverse, orsAy, mArtes sport, ccc,
venezIA, ApArt, WIttchen, ecco, soLAr, cALzedonIA, uAzI, house, komputronIk, cArry,
mohIto, ochnIk, trIumph, GAttA, mount
1100
79
80
WOJEWÓDZTWO śWiętokRZyskie / WARMińsko-MAZURskie
WoJEWÓDZTWo ŚWIĘToKRZYSKIE
Prognoza ludności / Population projection (2025) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 167 758
Ludność / Population (2011)� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 289 000
Stopa bezrobocia (w %) – maj 2012 / Unemployment rate (in %) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �15,4
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – kwiecień 2012
Average monthly gross wages and salaries in the enterprise sector (in zl) – April 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �3120,75
źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2011
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Pasaż Świętokrzyski
ul. Massalskiego 3
25-636 Kielce
tel. +48 41 368 90 96
[email protected]
http://pasaz-swietokrzyski.pl
16 500
13 200
67
650
2006
Jones Lang LaSalle
Jones Lang LaSalle
Galeria Echo
ul. Świętokrzyska 20
24-406 Kielce
tel. +48 41 332 12 90
159 000
70 000
300
2300
08.2011
Echo Investment Property
Management
Echo Investment SA
Galeria Korona Kielce
ul. Radiowa 12
25-317 Kielce
tel. +48 41 344 52 30/32
[email protected]
http://galeria-korona,pl
93 000
36 000
160
1200
bd
Church Land Development
Libra Project
Galeria Sandomierz
ul. Błonie 2, 27-600 Sandomierz
tel. +48 15 832 08 58
[email protected]
6 000
4 500
30
200
2009
Master Management Sp. z o.o.
Master Management
Sp. z o.o.
WoJEWÓDZTWo WARMIńSKo-MAZURSKIE
Prognoza ludności / Population projection (2025) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 379 701
Ludność / Population (2011)� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 399 000
Stopa bezrobocia (w %) – maj 2012 / Unemployment rate (in %) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �19,7
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – maj 2012
Average monthly gross wages and salaries in the enterprise sector (in zl) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �2941,7
źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2011
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Alfa Centrum olsztyn
Al. Piłsudskiego 16
10-576 olsztyn
tel. +48 89 678 50 80
[email protected]
http://alfacentrum.com.pl
61 430
23 062
100
620
2005
ALFA PLAZA Sp. z o.o.
bd
Centrum Handlowe ogrody
ul. Pułkownika Dąbka 152
82-300 Elbląg
tel. +48 55 237 00 79
[email protected]
http://centrumogrody.pl
21 100
17 600
55
900
2002
DTZ
DTZ
Centrum Handlowe Viktor
Al. Piłsudskiego 50, 10-577olsztyn
tel. +48 71 343 39 50
[email protected]
http://womak.pl
2 800
2 200
30
65
2006
RoKA Sp. z o.o.
bd
Dekada olsztyn
ul. Partyzantów, olsztyn
4 000
3 800
16
120
bd
Dekada Realty
BoIG Property Consulting
Galeria Jeziorak
ul. Królowej Jadwigi 6, Iława
[email protected]
http://galeria-jeziorak.com
6 500
bd
bd
bd
2009
bd
bd
centrum handlowe / shopping centre
Galeria Warmińska
ul. Sikorskiego / Tuwima, olsztyn
tel. +48 22 630 63 40
[email protected]
http://libraproject.pl
Porto 55
róg Nowowiejska / Królewiecka, 82-300 Elbląg
tel. +48 22 419 20 00
[email protected]
http://porto55.pl
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
108 719
38 343
180
1300
I Q 2014
Libra Project Sp. z o.o.
Libra Project Sp. z o.o.
40 000
22 tys. mkw.
powierzchnia
handlowousługowa,
3 tys. mkw.
powierzchnia
biurowa
80-100
300
IV Q 2012
Sjaelso Poland Beta Sp. z o.o.
Mallson Polska Sp. z o.o.
81
S po n s o r z y / S po n s o r s
WOJEWÓDZTWO WARMińsko-MAZURskie / WielkoPolskie
WoJEWÓDZTWo WIELKoPoLSKIE
Prognoza ludności / Population projection (2025) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 3 471 683
Ludność / Population (2011)� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 3 417 000
Stopa bezrobocia (w %) – maj 2012 / Unemployment rate (in %) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �9,3
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – maj 2012
Average monthly gross wages and salaries in the enterprise sector (in zl) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �3364,07
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Centrum Franowo
ul. Szwedzka 6, 61-285 Poznań
tel. +48 61 879 99 13
[email protected]
http://parkhandlowy.pl
57 800
56 000
21
1020
1995
Inter IKEA Centre Polska S.A.
Inter IKEA Centre Polska
S.A.
Centrum Handlowe „Panorama” – Poznań
ul. Górecka 30, 60-201 Poznań
tel. +48 61 650 01 03
[email protected]
http://galeriapanorama.pl
26 165
24 058
161
640
1993
DTZ
Balmain Asset
Management
Centrum Handlowe Atrium Kasztanowa
Al. Powstańców Wielk. 99, 64-920 Piła
tel. +48 67 387 60 00
[email protected]
http://atrium-kasztanowa.pl
20 636
12 374
67
355
bd
Atrium Poland Real Estate
Management Sp. z o.o.
bd
bd
6 487
6
243
bd
Atrium Poland Real Estate
Management Sp. z o.o.
bd
Centrum Handlowe Auchan Komorniki
ul. Głogowska 432, 60-004 Poznań
tel. +48 61 656 86 44
http://[email protected]
43 925
40 040
53
2500
2001
Immochan
bd
Centrum Handlowe Auchan Swadzim
ul. Św. Antoniego 2, 62-080 Swadzim
tel. +48 61 664 86 46
[email protected]
http://auchanswadzim.com.pl
47 957
44 049
60
3750
2000
Immochan
bd
Centrum Handlowe Echo
ul. ogińskiego 33, Piła
6 700
6 500
bd
240
2002
bd
bd
bd
18 000
48
644
2005
Apsys Management Sp. z o.o.
Apsys Polska Sp. z o.o.
Centrum Handlowe Galeria nad Jeziorem
ul. Paderewskiego 8, 62-510 Konin
tel. +48 63 246 91 62
[email protected]
http://chgalerianadjeziorem.pl
21 629
19 725
56
765
2002
bd
bd
Centrum Handlowe Łacina
ul. Jana Pawła II / ul. Krzywoustego
Poznań
tel. +48 22 70 19 200
[email protected]
http://lacina.pl
255 000
98 000
327
3 300
2014
bd
Apsys Polska Sp. z o.o.
Centrum Handlowe M1 Poznań
ul. Szwajcarska 14, 61-285 Poznań
tel. +48 61 874 57 70
[email protected]
http://poznan.m1-centrum.pl
41 500
41 221
71
3336
1998
Metro Properties
Metro Properties
Centrum Handlowe Atrium Piła
ul. ogińskiego 33, 64-920 Piła
tel. +48 67 387 60 00
[email protected]
Centrum Handlowe Galeria Gniezno
ul. Pałucka 2, 62-200 Gniezno
tel. +48 61 428 62 49
[email protected]
http://chgaleriagniezno.pl
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
centrum handlowe / shopping centre
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2011
82
WOJEWÓDZTWO WielkoPolskie
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
centrum handlowe / shopping centre
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
Centrum Handlowe ''MANHATTAN'' Sp. z o.o.
ul. Jana Pawła II 16, 64-100 Leszno
tel. +48 65 525 23 00
[email protected]
http://manhattan.com.pl
10 744
8 327
90
350
2000, po
rozbudowie
– 2008
CH "Manhattan" Sp.z o.o.
DAWEG Warszawa
Centrum Handlowe Tęcza
ul. 3 Maja 1, 62-800 Kalisz
33 750
18 200
75 (+8?)
240
bd
E.F Progress I Sp. z o.o.
Rank Progress SA
Centrum Handlowe Viktor
ul. Marcelińska 23, 60-801 Poznań
tel. +48 71 343 39 50
[email protected]
http://womak.pl
2 400
2 100
15
85
2004
bd
bd
Centrum Handlowo Rozrywkowe Poznań Plaza
ul. Drużbickiego 2, 61-693 Poznań
tel. +48 61 664 59 00
[email protected]
http://poznanplaza.pl
40 842
29 288
130
1050
2011
Segece Polska Sp. z o.o.
Segece Polska Sp. z o.o.
Factory Poznań
ul. Dębiecka 1, 62-030 Luboń, Poznań
tel. +48 61 652 30 30
[email protected]
http://factory.pl
19 367
14 730
95
725
2007
Neinver
Neinver
Focus Mall ostrów Wielkopolski
ostrów Wielkopolski
tel. +48 22 653 48 38
http://parkridge.pl
57 889
27 922
115
600
III Q 2012
bd
bd
Galeria Goplana
ul. Krótka, 64-100 Leszno
http://galeria-goplana.pl
62 000
28 000
120
700
bd
Goplana MGC Inwest
Libra Project
Galeria Handlowa Ferio
ul. ogrodowa 31, 62-571 Stare Miasto k/Konina
tel. +48 63 241 62 99
[email protected]
http://feriokonin.pl
34 423
29 511
63
1100
2008
DTZ
DTZ
Galeria Kasztanowa
Al. Powstańców Wielkopolskich 99, 64-920 Piła
tel. +48 67 387 60 00
[email protected]
http://kasztanowa-galeria.pl
20 636
12 323
67
335
bd
Atrium Poland Real Estate Management Sp. z o.o.
bd
bd
32 000
120
700
2011
DTZ
DTZ
Galeria Malta
ul. Abpa A. Baraniaka, 61-131 Poznań
tel. +48 61 658 10 00
[email protected]
http://galeriamalta.pl
162 000
54 000
167
1800
2009
Neinver
Neinver
Galeria MM
ul. Św. Marcina/Al. Marcinkowskiego
Poznań
http://galeriammspv.pl
36 762
16 147
71
280
IV Q 2011
bd
bd
Galeria ostrovia
ul. Kaliska, ostrów Wielkopolski
http://galeriaostrovia.pl
42 000
37 000
100
1700
bd
bd
Mallson Polska / leasing
partner: Cushman
& Wakefield
Galeria Pestka
Al. Solidarności 47, 61-696 Poznań
tel. +48 61 667 36 70
[email protected]
http://galeria-pestka.com
42 000
bd
bd
1000
bd
bd
bd
Galeria Staromiejska
Plac Wojska Polskiego 8, 62-700 Turek
tel. +48 601 555 007
[email protected]
http://galeriastaromiejska.turek.pl
1 600
bd
13
40-50
2008
bd
bd
Stary Browar
ul. Półwiejska 42, Poznań
tel. +48 61 859 65 60
[email protected]
http://starybrowar5050.com
53 878
22 500
94
400
2003
bd
bd
Pasaż Tesco Piła
ul. Bydgoska 135, 64-920 Piła
tel. +48 510-902-391
http://tesco.pl/centra-handlowe
15178
7356
25
534
2008
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
Pasaż Tesco Extra Serbska
ul. Serbska 7, 61-696 Poznań
tel. +48 506-001-744
http://tesco.pl/centra-handlowe
23489
2773
20
1200
2011
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
Pasaż Tesco Poznań opieńskiego
ul. opieńskiego 1, 60-685 Poznań
tel. +48 506-001-744
http://tesco.pl/centra-handlowe
19656
7499
39
868
2000
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
Galeria Leszno
Al. Konstytucji 3 Maja 12
64-100 Leszno
http://galerialeszno.pl
WOJEWÓDZTWO ZAChodioPoMoRskie
83
WoJEWÓDZTWo ZACHoDNIoPoMoRSKIE
Prognoza ludności / Population projection (2025) � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 654 416
Ludność / Population (2011)� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � 1 687 000
Stopa bezrobocia (w %) – maj 2012 / Unemployment rate (in %) – maj 2012� � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �17,3
Centrum Handlowe Aleja Słońca
Szczecin
http://mayland.pl
całkowita
powierzchnia
powierzchnia najmu w mkw.
w mkw. / total / leasable area
space in sqm in sqm (GLA)
liczba
najemców /
number of
tenants
liczba miejsc
parkingowych /
number
of parking spaces
data otwarcia /
opening day
firma zarządzająca /
management company
firma komercjalizująca /
lease company
bd
38 000
150
1200
bd
bd
bd
Centrum Handlowe Atrium Koszalin
ul. Paderewskiego 1, 75-736 Koszalin
tel. +48 94 344 69 10
[email protected]
http://atriumkoszalin.pl
53 973
55 245
125
1600
bd
Atrium Poland Real Estate
Management Sp. z o.o.
bd
Centrum Handlowe Auchan Kołbaskowo
Ustowo 45, 70-001 Szczecin
tel. +48 91 883 86 44
[email protected]
http://auchankolbaskowo.pl
23 789
20 031
44
1505
2008 (I faza),
2009 (II faza)
Immochan
bd
Centrum Handlowe Forum Koszalin
ul. Paderewskiego 1, 75-735 Koszalin
http://forumkoszalin.biz
55 000
bd
bd
1600
bd
Manhattan Real Estate Management
Sp. z o.o.
bd
Centrum Handlowe Molo
ul. Mieszka I 73, 71-011 Szczecin
tel. +48 91 482 15 88
[email protected]
http://chmolo.pl
58 885
28 100
46
860
2010
DTZ
DTZ
Centrum Handlowe Stara Cegielnia
ul. Przyjaciół Żołnierza 128a, 71-670 Szczecin
tel. +48 91 423 26 49
[email protected]
http://stara-cegielnia.pl
7 210
2 658
16
107
2008
Caelum Development
Caelum Development
Centrum Handlowe Ster
ul. Ku Słońcu 67, 71-047 Szczecin
tel. +48 91 486 90 41
[email protected]
http://chster.pl
42 100
34 000
61
1715
1999
METRo Properties Sp. z o.o
METRo Properties Sp. z o.o
Centrum Handlowo-Rozrywkowe Galaxy
Al. Wyzwolenia 18-20, 70-554 Szczecin
tel. +48 91 483 91 30
http://galaxy-centrum.pl
94 000
42 000
179
700
2003
Echo Investment Property
Management
Echo Investment SA
Centrum Handlowo-Rozrywkowe Galeria Emka
ul. Jana Pawła II 20, 75-452 Koszalin
tel. +48 94 347 62 01
[email protected]
http://emka.pl
22 000
15 000
100
550
2002
Corentin Investments Sp. z o.o.
Jones Lang LaSalle
Ferio Retail Center Pogodno
ul. Wojska Polskiego, 71-335 Szczecin
tel. +48 22 584 97 27
[email protected]
http://raiffeisenevolution.com
44 198
31 500
bd
790
bd
bd
bd
Galeria Handlowa Turzyn
ul. Bohaterów Warszawy 42
70-342 Szczecin
tel. +48 91 464 64 63
[email protected]
http://galeria-turzyn.pl
62 843
27 503
80
800
2001
DTZ
Charter Hall
Galeria Kaskada
Szczecin
http://galeria-kaskada.pl
110 000
43 000
140
1000
jesień 2011
ECE Projektmanagement Polska
Sp. z o.o.
ECE Projektmanagement
Polska Sp. z o.o.
Galeria Kosmos
ul. okrzei 3, 75-203 Koszalin
tel. +48 94 710 10 02
[email protected]
http://galeria-kosmos.pl
8 100
5 300
18
60
2009
Caelum Development
Caelum Development
Pasaż Tesco Stargard Szczeciński
ul. Szczecińska 81
73-110 Stargard Szczeciński
tel. +48 506-001-233
http://tesco.pl/centra-handlowe
23532
11801
31
770
2002
Dział Zarządzania Pasażami Tesco
Polska Sp. z o.o.
Dział Zarządzania
Pasażami Tesco Polska
Sp. z o.o.
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
centrum handlowe / shopping centre
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
źródło: GUS, Narodowy Spis Powszechny 2011
S po n s o r z y / S po n s o r s
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – maj 2012
Average monthly gross wages and salaries in the enterprise sector (in zl) – May 2012 � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � � �3346,25
84
S po n s o r z y / S po n s o r s
94
CONTENT
86
. 88
. 90
. 94
. 97
The Globalisation of Retail . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
We need new blood – interview with Renata Kinde-Czyż, Metro Properties . . . . . . . . . . . .
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Brain on shopping or how does modern science help practitioners . . . . . . . . . . . . . . . .
The three most important issues in the marketing of shopping centres . . . . . . . . . . . . . .
Promotion of Shopping Centres – Tax Aspects . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Tools that Permit Increased Effectiveness of Tax Settlements
for Investments Made in Shopping Centres . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
When a tenant has financial problems . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Tax Optimisation Through Selection of a Legal Form of the Company (Investor) . . . . . . . .
Let’s invest wisely – interview with Anna Szmeja-Kroplewska, PRCH . . . . . . . . . . . . . .
Convenience centres lead the market as a result of the crisis . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
“Non-commercial” value of a shopping centre . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Par tn e r zy me r y to r y czn i / C o nt e nt s Par t ne r s
How to find savings in service charges? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Contents Partners and Partners and Sponsors . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
100
. 104
. 107
. 111
. 113
. 116
. 118
. 120
107
104
86
S po n s o r z y / S po n s o r s
The Globalisation
of Retail
there are seismic swings taking place in retail real estate. although opinions
may vary as to what degree, no one can ignore the fact that the industry
is going through a period of fundamental change.
Nicky Godding, International Council of Shopping Centers
Par t ne r zy m er yt or ycz n i / Co nt e nt s Par t ne r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
K
ey issues being debated across the
world are the socio economic wave,
plateauing of new development, retailers going global, capital flows and the
collapse of employment.
RetaileRs go global
According to John Wright, global head of retailing research for Euromonitor, which will be releasing a groundbreaking report on international
retail expansion at the ICSC World Summit,: “Retailers and brands across the globe are realising
the importance of growing sales in new markets
worldwide, especially as developed markets remain focused on management of current assets.”
However, not every channel or brand has globalised to the same degree. For example, home
improvement stores have established a limited
presence internationally, while a number of apparel retailers have solidified their presence in a
wide range of markets in 2012.
e-CommeRCe Remains
the biggest Challenge
“In Europe, e-commerce remains the biggest challenge for developers and true multi channel retailing
has yet to be seen in its perfect form,” said Alexander
Otto, Chair of ICSC European Advisory Board and
Chief Executive Officer at ECE Projektmanagement.
E-commerce remains the biggest and most immediate challenge facing both retailers and shopping
centres. Some retailers are still only in the early stages
of learning how to successfully link on-line with retail. A
big effect of e-commerce is that the distance between
manufacturer and retailer is much shorter. Marcus
Wild of SES Spar European Shopping Centres, said:
“Do we think of Apple as a manufacturer or a retailer?
What it most definitely is, is a brand – and the more
important brands get, the more they need a home.”
“Even Amazon, which started as a pure on-line retailer
is now a brand aiming for a physical presence,” said
Wilde and added: “The store is the message of the future of the brand. These brands need good environments, good centre management and good urban
surroundings. Ecommerce rarely yet earns money for
most retailers – the future is multi channel.”
But to achieve this, said Corio’s Gerard Groener, companies need skilled personnel and he is
calling for more skilled professionals: “Technical
innovation needs a driver,” he said.
leasing models must Change
Most urgently, as the traditional retail model changes, leasing models need to adapt as where the decision to purchase is made is no longer always where
the sale actually takes place. But with some large retailers reporting that their online business as strongest
in the catchment where they have stores, bricks and
mortar stores are fundamental to their business.
Many tenants will require less space as they integrate on and off-line sales, but rather than seeing
this as a negative, as the industry was doing just a
year ago, many companies see this as an opportunity to widen the opportunities and offer a more
diverse range of leisure or other activities.
investoRs fly to sustainable
Rental values.
Investors are not flying to prime, but to sustainable rental values. Risk-averse investors are also
concentrating on core European markets.
Those who are still investing prefer to do so
through joint ventures or club deals rather than
through the fund model that was so popular before
the crisis. This is because investors want fewer
partners and more control with their investments.
According to Anne Kavanagh, Global Head of
Asset Management at AXA Real Estate, the fund
model hasn’t recovered from the crisis. She added:
“Retail requirements are changing and shrinking
in some cities, while expanding into other areas.
We are looking at those trends and being careful in
our decision making.”
The important point is where retailers want to be.
Investment follows retail trends, and investors’ money
goes to towns and cities where there is a demand but
with the growth of e-commerce, the number of cities
where retailers want to be located in is fewer. Despite
this, Kavanagh says that AXA is planning to boost its
retail investment by 50% over the next year.
For Eric Donnet, Managing Director and COO
of AEW Europe, raising equity is difficult as inves-
THE GLOBALISATION of Retail
PlaCes foR PeoPle and Communities.
Shopping centre industry professionals have
spent the last few years in a state of uncertainty, a few
even called the end of large-scale retail development
as they predicted a big consumer move online. It is
now clear that such a pessimistic attitude was way off
the mark. Far from facing the end, shopping centres
professionals are now looking at the huge opportunities that exist to make shopping centres real destinations, places for people and communities. The digital
dawn has opened up far, far more opportunities than
it has restricted growth. n
S po n s o r z y / S po n s o r s
big means moRe diffiCult to design
Over the last few years, shopping centres have
got bigger as development companies see bigger as
being more profitable. But designing a big shopping
centre is more difficult and the risks are bigger.
Furthermore, it’s difficult, if not almost impossible
to get planning consent for such buildings in Western
Europe. Big shopping centres are now much more
likely to be built in Russia, China and South America.
Jens Siegfried, Director Chapman Taylor, Germany reports that it’s not so much about size – it
is still about the relevance of a centre, its location
and what makes it run successfully. “If we don’t
take the right decisions and focus on attention to
detail at the design stage, it’s the customer who
lives with our decisions for the next 20-30 years.”
He added that the wrong size centre is more
likely to blight, not benefit, the market.
Jose Quintela, chief designer officer at Sonae Sierra in Portugal warned against mixed use buildings
– preferring mixed-use development instead. “This is
much easier for planning, mono function buildings in
multi functional environments,” he said.
I
CSC’s Retail Real Estate World Summit,
which takes place every five years, happens
this year in Shanghai in September. Over 60
international speakers from across the world
will share their views on the Global economy
in order that the industry can seek to identify
trends, issues and opportunities for growth.
In Europe, ICSC holds a series of conferences and seminars every year drawing the industry together to debate and discuss the issues
and plan the industry’s future agenda. The
organisation’s annual European conference is
held in a different city every April. In 2012 it was
in Berlin. In 2013 it will be held in Stockholm,
Sweden from 17-19 April.
Mike kercheval, President and ceO of icSc:
 2011 marked a period of noteworthy growth in retail real estate. US$400 billion was made
available as direct investment in commercial real estate markets around the world, a 25%
increase from 2010, and it is expected that this positive trend will continue in 2012. In today’s
volatile economy, consistent investment in retail real estate is a critical element for fueling
increases in employment, revenue, and standard of living.
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
tors are much more selective and opportunities
that match that are fewer, particularly with new developments.
However, with fewer developments going ahead,
the market is stabilising as there is no risk of oversupply, and for companies such as AXA Real Estate, this
opens the opportunity for a strategic programme of
refurbishment of existing shopping centres. Anne
Kavanagh said: “We can invest equity in upgrading
centres we own, confident in the fact that new developments won’t happen or have been shelved.”
87
 In Germany, 70% of consumers buy over the Internet. What is more important is
the rising frequency of internet shopping. We must combine physical shopping with
the internet but at the moment, very few retailers are making money on this. If you do
it wrong you loose a lot of money.
dr Frank Billand, Board Member of Union invest,
Germany:
 Investors are taking a much more active role in selecting their investments. Interior
design of assets will have to change to reflect changing consumer behaviour. All our
operators and managers play an active role in managing our assets and have responsibility to manage the change.
tOni JOerGenS, Principal at eSP hannover Gmbh Germany:
 With small shopping centres you have a real chance to design something perfect.
They must be places for people to meet. Our job is to ask why they would go there?
Everything must be on a private and personal scale relating to the lifestyle of those
around the catchment area.
Par t ne r zy m er yt or ycz n i / Co nt e nt s Par t ne r s
alexander OttO, chair of icSc european advisory Board
and chief executive Officer at ece Projektmanagement:
88
S po n s o r z y / S po n s o r s
We need new blood
a mature market is a diversified market, where every shopping
mall has its own customers and specific character. Polish malls need
more international brands – says Renata Kinde-Czyż,
President of the management board of metro Properties, interviewed
by magdalena fabijańCzuK-antKowiCz.
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Renata Kinde-Czyż, President of the Management Board of Metro Properties
 Metro has already expanded M1 centres in
Czeladź, Kraków and Zabrze. It is common market practice to carry out research before making such a decision. What is it specifically that
the manager analyses before expansion?
A decision to expand a shopping centre should
be supported by facts which indicate that such an
expansion makes sense. Unfortunately, this practice is not as common as one would think. Lack
of interest in research in the Polish market, in the
context of analysing results and drawing conclusions, is worrying. As a consequence, we see numerous malls opening with many vacant units and
the investor being surprised that they had failed to
implement their strategy.
The hyper-optimism of commercial chains and the
tendency to open stores in every new facility is long
gone. Lessees observe the market very closely, analyse it and make thought-through decisions. It is less
and less common for them to open a second store in
close vicinity to the first one since this nearly always
leads to the division of profit between two retail units.
Even if the lessee has an incentive such as the reimbursement of costs to design the unit, it still needs to
incur considerable expenditures related with the purchase of collections, hiring personnel, etc.
At Metro Properties, every decision is preceded by detailed analyses. We verify the customers’
purchasing power, the range of the centre, competition and interest of lessees. Only conclusions
from these analyses tell us whether the local community needs a larger centre or not.
 Do you also ask the community itself about it?
Yes, we conduct surveys among customers,
in which we check to what extent their consumer
needs are satisfied at our mall. We ask whether
and why they visit the competition and what we
lack in their opinion. Another question we must ask
ourselves is what brands we want to invite for cooperation. We look for value added – stores which
complement the offer rather than duplicate it.
 But is it not the case that sometimes duplicating is inevitable? After all, there are several
popular commercial chains in the market which
attract the most customers to the centre. I think
that most malls want to have brands like LPP,
H&M or New Yorker – is Metro different in this
respect?
It is true. This is the way it is today, but it is really changing. For a few more years, managers will
remain convinced that they must have every large
commercial chain at their malls. However, a mature market is a diversified market, where every
mall has its own customers and specific character. Nowadays in Poland, this is difficult to achieve
due to a small number of brands in the market. If
you build a centre with 240 stores, it is bound to
have practically every brand that currently matters in this country.
Fortunately, more and more international
chains are planning to expand into Poland. This
will be when galleries truly begin to differentiate.
 What distinguishes M1 shopping malls today?
M1 are family centres which offer quick and
easy shopping. They are commercially oriented
centres with a small gastronomy section and without entertainment facilities. For several years, we
have been working on our basic set of tenants
which meet the requirements of families. Even if
 You said that M1 centres are for quick, convenient shopping. But don’t expansions contradict
the idea of “convenience”?
Not necessarily. M1 centres are convenient
because all the stores are located on one level.
Thanks to the transparent architectural arrangement of the interior, everyone can find their favourite stores without a problem.
M1 centres are power centres – single-storey
facilities with an area of 30- or 40-something thousand square metres, with clear navigation and
a large, above-ground parking lot. Such centres
host three or more large-area lessees with smaller stores gathered around them. This is our niche
and this is how we position ourselves. This is why
– even though we could theoretically expand on
more than one level – we do not consider such an
option since it would be contrary to our strategy.
 Shopping malls compete for visitors. They organise dozens of special events and parties. Does a
manager fighting for footfall always fight for profit
of lessees? Do party participants still have the energy and will to shop at the centre?
This is a very complicated topic since the success of the facility and the manager are judged
by the number of visitors. No one asks “how much
money do tenants make in your centre?”, but
“what is your footfall?”. The fact that turnover is
a trade secret is another reason why it is attendance that is the first indicator of a given facility’s
“health”. However, farsighted managers know that
attendance should also generate turnover in les-
 How do you support lessees who cannot cope
in the difficult market conditions and have trouble paying the rent?
Some lessees always manage better, and
some worse than others. There are various reasons for this. It can be caused by a poor collection, incomplete assortment of sizes or personnel
discouraging customers from shopping. Many
lessees were also affected by the high exchange
rate of the euro, which impacts the amount of rent
obligations and collection prices.
When problems appear, we obviously choose
the “open door” policy. Our goal is always to reduce the losses of both parties. In certain cases
this means termination of the agreement; on other
occasions, if the lessee is a promising company,
we agree to temporarily lower the rent.
 One of the most sensitive recently discussed
subjects between the manager and the lessees
concerns common costs. A lot has been said
lately about the lack of transparency in settlement of this item. How do you cope with this
topic?
Our company has never had any problems
with it since we are transparent and our lessees
can always verify the level of calculated costs. We
have one of the lowest levels of common costs in
the market and we are proud of the fact that last
year, our lessees were returned a portion of the
advance payments made for this purpose.
 How did this happen?
We manage 16 shopping centres and parks in
Poland. Thanks to the scale, we have negotiated
advantageous terms and conditions with many
providers. Take, for example, waste disposal. By
collecting and segregating waste, the environmental management department at Metro Properties transformed this expense into profit. Over
three years, we earned 7 million zlotys. Without it,
we would have had to pay additional 3.5 million
zlotys for waste removal. Obviously, the money
made was allocated to the common costs fund.
To sum up, let me repeat once again – as long
as we retain common sense and remain honest,
there is really no reason for disputes on the matter
of common costs.
Thank you for your time.
S po n s o r z y / S po n s o r s
 Popular brands nowadays offer more and
more collections and a broad colour range – all
of it at the cost of quality, which seems to be declining every season. Will the new brands you
mentioned also force an improvement of the
quality of goods at stores?
Yes. I believe that the trend of “higher price for
better quality” is right around the corner. This is
bound to happen because Poles are already tired
of closets full of stretched-out sweaters. They have
noticed that buying five blouses which will last (or
not) until the second washing is not worth it anymore. More and more often, we prefer one blouse
that is of good quality. We are growing up as consumers and we need to distinguish ourselves – also
through our outfits.
It is about time for the Polish market to begin
to develop not only in terms of quantity, but also
in terms of quality. This is why new brands will
satisfy consumers’ needs and give shopping centres a chance to develop an image. A while ago, I
talked about this with friends from Germany. Germans today buy less for more and in spite of that
– they feel better about it. I am strongly convinced
that this trend will reach us as well.
sees’ stores and that requires a thought-through
marketing strategy, campaigns increasing sales
in stores. An example of this is the campaign we
organised in Kraków. The prize was 111 iPads – as
many as there are stores at the mall. Tablets were
won by the holders of the biggest receipts from
each store.
I think that good, thought-through marketing
strategies which increase not only the number of
visitors, but also turnover of the lessees are the future. The times of fairs and giving out candy are
definitely becoming a thing of the past.
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
another sector with completely different target
customers wanted to enter our centre, we wouldn’t
be interested.
89
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
WE NEEd new blood
S po n s o r z y / S po n s o r s
90
Brain on shopping
or how does modern
science help practitioners
in the recent decades thinking about human nature – how we perceive the
world and spend money – has changed significantly: until recently it was
commonly believed that homo sapiens thinks constantly, without any breaks.
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Michał Matukin, Human Mind & Brain Applied Research Center
Rafał Ohme, Human Mind & Brain Applied Research Center
H
e was also to be very perceptive, and
the choices he makes – careful and well
thought out. He was to be a rationalist, putting emotions aside. Moreover, everything
he does, thinks or feels was supposedly
conscious and planned beforehand. In a nutshell: we
were to be very rational and intentional. However, an
increasing number of scientists tend to think differently.
emotions aRe fasteR than thinKing
Recent studies prove that not always do we follow
a rational calculation. Many of our decisions are made
unconsciously; it is the conscious mind that finds out
about them with a delay and fabricates a justification. It
was proven in a series of experiments by Daniel Kahneman who in 2002 was awarded Nobel Prize in Economics for just that – showing how irrational may a human
being be. Kahneman demonstrated how often belief
in just world, subjective perception or conviction about
rightness of certain ideas can completely change our
perception of reality and lead to irrational decisions.
Let us imagine that when purchasing, for example, a
book for 25 USD, most people are willing to put some
effort into going by bus to another shop which is 15
minutes of travel away because they have heard that
the same book can be bought there for 18 USD. Thus,
they can save 7 USD. However, when we are dealing
with a purchase of a suit for 499 USD, which may be
bought in a shop located 15 minutes away at a promotional price of 492 USD, few of us is willing to invest
the same effort. Why is that so? In both cases we are
going to save the same amount of money – 7 USD. It
turns out, however, that what is the objective gain looses
importance subjectively. When buying a book, savings
(gains) are a substantial share of the purchase being
made (28%), whereas in the second case they are only
a small percentage of the amount (1.4%). Our brain interprets those signals in completely different fashions.
It is also confirmed by opinions of other scientists, who
demonstrate more and more examples proving that a
human being is not rational, while our behaviour is controlled by emotions and subjective sensations. Modern
psychological research allowed for verifying previous
theories and initiated new approach to perception of
human everyday’s behaviour.
Nowadays, few people believe that the key to successful marketing is only the consumer’s wallet and
rationality. Most of us know that the secret lies in emotions, needs and qualities experienced by a consumer.
Increasingly often, marketing makes use of the gains
of modern psychology. Unfortunately, it still does so insufficiently. It is a pity, since this approach offers a significant competitive advantage owing to the fact that
it employs available means more efficiently and gives
answers to crucial questions and problems.
In the light of this view on our mind, which is adapted
by the modern psychology, it is clear that Homo sapiens
is not as rational as we would like it to be and that the
decisions it makes are to a large extent based on intuition and emotions. They are done automatically, not on
a cold calculation and selection of the most profitable
alternative. This approach has changed many aspects
of life and is now reflected in many fields, such as e.g.
marketing, where the classical AIDA model (Awareness
– Interest – Desire – Action) needed to be verified.
the biRth of ConsumeR neuRosCienCe
It became possible owing to developments in neuroscience – an interdisciplinary field which encompasses issues related to biology, chemistry, physics,
mathematics or psychology, which period of intensive
development occurred in the second half of the 20th
century. By examining nervous system and its reactions, neuroscience allowed for analysis of human
behaviour in a completely different light, providing objective information on phenomena so far unavailable
to the researchers. Building on the achievements of
neuroscience, the last decade saw the emergence of a
branch of science devoted to studying shopping behaviour – consumer neuroscience which is now changing
the understanding of shopping behaviour.
For years, advertising specialists have been struggling to get through with their message to the consumers. Many managers intuitively felt that some aspects
simply cannot be grasped by traditional methods and
analyses. Why? Because the motives that make people
CASTORAMA
IKEA
MAKRO
15 min drive to City Center
1 202 640 people within 45 minutes drive
Cracow Shopping & Recreation Centre
150 Shops + Auchan, GLA 60 000 sqm
2800 Free Parking Spaces
Opening 2nd half of 2013 !
Lease Dept. Tel.: + 48 22 319 87 85, Email.: [email protected], Website.: www.galeriabronowice.com.pl
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
92
BRAIN ON SHOPPING oR how does modeRn...
do their purchases are coded in neurophysiological
processes which cannot be described in a questionnaire or an interview. It requires modern equipment,
such as is used e.g. in medicine. The development of
modern technologies enabled that the research which
so far had been done only for scientific purposes were
finally implemented at the marketing research field
by practitioners, with a surprisingly positive effect.
Consumer neuroscience uses scientific theories and
methods in practice. It translates elements from the
scientists’ world into the language of communication
and advertisement, making them understandable and
available. Increasingly often it bases its positioning and
competitive advantage search strategies on the analysis of reaction times (RT), which is able to identify hidden attitudes of consumers towards a product, a brand
or even an entire category. They also use the measurement of galvanic skin response (GSR) which reflects
the extent to which our body is mobilised to take actions
(e.g. shopping ones) or the examination of brain waves
(EEG) which allows to analyse emotions resulting from
every marketing message second by second. Also extremely popular is eye-tracking (ET) which allows for
exact disclosure of what the consumer is paying attention at, what stands out in the background and also
what remains unnoticed. Obviously, the best results are
obtained when combining various methods. This synthetic approach allows for a thorough and objective
analysis of consumer behaviour, which in turn allows
strengthening the efficiency of marketing activities.
teChnologies of the futuRe
Consumer neuroscience, which uses brain
waves analysis or other tools, shows the world in
three dimensions, whereas previous methods allowed for precise measurements in only two dimensions. We knew what we thought and felt; nowadays,
thanks to neurophysiology, we may predict whether
our words will turn into actions. We are witnessing
an evolution in the approach to the consumer studies. Previously they were based mostly on statements
which were made by the respondents in a questionnaire. Technologies of the future enable going beyond those statements and discovering things unavailable, hidden from the surveyor and even from
the respondent himself. What consumers are, for one
reason or another, unable to disclose, to verbalise or
simply are unaware of, now becomes available. Owing to modern analyses, marketers get to know their
work not only at a general level, but also at analytic
and sequential ones. They can also precisely identify elements which are effective, which influence
customers, and also those that remain hidden in the
shadow or even have an effect opposite from the intended – they repel customers.
Analysis of brain waves is a very difficult and challenging enterprise, therefore few people dealt with issues like that until recently. We had a chance to find
that out during the NeuroPsychoEconomics conference
in Wien, which took place in October 2007. There, we
demonstrated the first results of our project - Exploring
Consumer’s Mind (ECM). It was the project which allowed for development of neuromarketing in Poland
and entire Central and Eastern Europe. Cooperating
with four large corporations, we have ‘screened’ their
advertisements which were known to sell products with
above-average efficiency. At the level of respondents’
statements, some of them were brilliant while other
were boring. We, however, were interested in brain’s
reactions. The research model and exemplary results
of the ECM project evoked a lively interest of professors
of the largest universities in Germany, Austria, the Netherlands and Japan. The project turned out to be a bull’s
eye hit and gave the participating companies knowledge which allowed them to build competitive advantage and optimise their communications.
Currently, neuroscience is facing another challenge. Practitioners are willing to translate brain analyses into shopping reality using modern equipment from
labs. It is a very demanding enterprise, yet it offers enormous potential. In the times of betting on mobility and
great technological progress, everything seems possible. If consumer neuroscience enters shops or shopping centres, it will allow for better understanding and
explaining of consumer behaviour. This knowledge will
help organise, plan and verify strategies and marketing activities at a completely different level than before.
‘the buy button’ does not exist
As consumers, we do not want our shopping decisions to be the result of some „funny thirty-seconds
video”, shelf placement of products, a garish poster,
music played in a shop, temperature or a colourful package. We prefer to think that it is our rational
and independent judgement. Unfortunately, it is not
always so. Successful persuasion consists in using
nuances, archetypes and peripheral signals. It is
successfully used in television advertising communication and influences us – the customers – making us like certain brands and not the others.
Despite widespread fascination with this new technology, one must bear in mind its limits. They apply to
both technical (mobility of equipment, precision of measurements, etc.) and theoretical aspects (location of
cognitive processes, flexibility of mind, etc.). Even if the
above-mentioned issues in dispute are eventually resolved through academic research, one thing remains
undisputable. We do not have to worry that there is a
hidden ‘shopping button’ in everyone of us, which, if
pushed by a clever advert or marketing activity, will trigger us to purchase a product we do not like or vote for
a politician we do not agree with. The wisdom of nature
would no allow that. Consumer neuroscience is not a
panacea. It is a tool which, if properly used, allows us to
better understand the customer, the emotions and motives that drive him or her and, consequently, to better
satisfy his needs and create our own images.
unique Potential
In the light of this approach, it becomes clear how
great is the potential of places where most shopping
decisions are made, where products fight for direct
attention and responsiveness of customers. The research of neurophysiological reactions, subconscious
consumer motives and behaviours in points of sale
provides us with completely new possibilities. It is only
necessary to ensure that the tools and methods we use
answer precisely and reliably the questions we ask. n
Business in the City
– doing business in real estate
The CiTy Business Forum
– doing business in real estate
The conference will be held on 3 October 2012
in the Marriott Hotel in Warsaw.
nr
06/(28)
czerwiec
2012
c 2012
ń 2011
) czerwie
) grudzie
06/(28
11/(22
TH
EC
I
M A G
A Z Y N
ISSN 2081
-1683
N I E R
U C H O
M O Ś
C I
ekonomia
TY
Cena 40
PLN / 10
Euro
(w tym
8% VAT)
K O M
E R C Y
J N Y C
H
¸
scieRa sie¸
z ekologia¸
Reta
il
Rozpoczyna
pog
za ceRtyfik on
atami
¸
The CiTy
Commercial real estate magazine
News, interviews, reports, analyses.
ITY
EC
TH
ITY
EC
TH
Almanach
2012ce
ch w Po ls
w ha ndreslo wy
ce nt ró
cent
oF sho PPIn G
-1683
ISSN 2081
cena 98
THE ENGLISH
ION
RS
VEM
PAGE 40
powieRzchn
ie
biuRowe
na Rynkachi centRa logisty
Regionalnyczne
ch
w
FRO
OKLADKA
zcerwiec.indd
Już wkró
tce Alm
anach
– więcej
informacji Centrów Han
dlowych
na stron
ach 6
1
polsce
– 7
VAT)
(w tym 8%
2012-06-10
alM ana c
20:56:51
7
ach 6 –
na stron
dlowych
informacji Centrów Han
– więcej
anach
AlmANAch
tce Alm
Już wkró
nych
Regionalisty
czne
na Rynkachi centR
tRa log biuRowe
ANdlowy
ceNTrów h
FRO
VEM PAGE
40
RSION
ie
nie
chn
zch
powieRz
THE ENGLISH
s
/ Content
c
/ Strategi
Partner
Partners
i
Patroni honorow
y
/ Honorar
Partners
s
/ Sponsor
Sponsor zy
2012-07-16
OKLADKA
d
2012 NOWA.ind
The Polish co
mmercial
issN 2081-1
iss
Nieruchomoś
ci komercyj
yjN
683
e w Polsce
Cena 98 (w tym
8% VaT)
/ Sponsor
s
/ Content
s
Partner strategi
czny
01/ 2012
g
FINaNCIN
roPerty
683
ISSN 2081-1
d
in PolAn
P
wAnie
FinAnso
omości
nieruch
W 2012
8% VAT)
PLN (w tym
Cena 98
/ Strategi
c Partner
ESTATE REVIE
h wór
reAL esTATe review
The only complete guide on the market
that presents new investments in commercial
real estate in Poland – shopping centres,
offices, warehouses
Partners
ercial REAL
mer ytor yczni
The Polish comm
Sponsor zy
R E A
REAL ESTATE R2E 0 1 2
VIEW
1
Partnerz y
ITY
EC
T E
TH
E S T A
L
11:01:37
The ALmAnAC oF shoPPinG CenTres
Yearbook, a compendium of knowledge about
the situation of retail property in Poland
TY
012
ceNTreS 2
mer ytor yczni
TH
EC
I
G
F ShoPPIN
AlmANAc o
ch 2012 /
czny
Partner strategi
Partnerz y
Partner zy
okladka RER
aktualna.indd
merytor yczni
/ Conten ts
13:13:43
Partner s
ProPerTy FinAnCinG in PoLAnd
Yearbook presenting sources of funding
real estate investments, legal regulations
and methods of tax optimisation
of real estate ventures
pRa
i podatkowe
ści
nieRuchomo
StRategie
Partner s
2012-02-03
gulacje
Rewne
e
/ Conten ts
yjnych
komerc
Partner zy
due diligenc
merytor yczni
1
a
finanSowani
2012-04-26
23:52:42
.indd 1
OKLADKA
owania
nieRuchomo
du
uee diligenc
e
i podatkowe
pRa
Raw
R
wne
ne
Regulacje
ści
PorTAL i Codzienny newsLeTTer
Latest information, opinions and comments from the market
sponsoring and advertisement
Contact:
Hubert Wasiak |  600 034 344 | [email protected]
Cezary Goss |  604 191 088 | [email protected]
Participation in the conference
Contact:
 22 840 65 21 | [email protected]
S po n s o r z y / S po n s o r s
94
The three most important
issues in the marketing
of shopping centres
marketing activities are crucial to proper functioning of a shopping centre;
they have tremendous influence on whether a retail scheme achieves success.
what issues require most attention when preparing successful
marketing strategy?
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Antoni Krzątała, Head of Property Management, CEO BNP Paribas Real Estate Poland
A
shopping centre is like a table – it should stand on four solid legs. One leg
is a good location. The second one is
the tenant mix. Asset managers usually
have no influence on these two, since
quite often they overtake a building which has been
commercialised by the owner or another real estate agent. The remaining two legs are the facility management and, finally, the well-planned and
properly carried out marketing strategy.
good stRategy and Positioning
aRe Keys to suCCess
Over the past years, marketing of shopping
centres has evolved dramatically. Previously, those activities used to concentrate only on informing
the customers what could be bought, where and at
what price, and the communication itself was limited to purchasing advertising space in the press or
distribution of leaflets. Currently, marketing activities are performed in a more comprehensive way.
The most important is to define the strategy and position a retail scheme, including a precise analysis
who the activities should be addressed to. Defining
a target group at a very early stage of the investment planning should be preceded by a research
which will allow to characterise the customers, the
factors shaping their shopping preferences as well
as their needs and expectations. In the case of an
already operating retail scheme, it is worthwhile to
regularly update knowledge about our customers,
e.g. by monitoring what is the value of a shopping
basket or of a single receipt in individual points of
sales and services. Of huge importance are also
conclusions from the analysis of tenants’ offer and
evaluation of the perception of a shopping centre
itself. Apart from gathering information about customers, continuous market research is also essential, including assessment of the competitors’ position which will provide knowledge about coming
changes. These data are absolutely essential when
working on marketing goals, therefore, as an asset
manager we recommend updating such research
not less than once a year.
As far as the strategy is concerned, it should always be flexible and adapted to the changing market
and needs, which means that it cannot be set out once
and for all. Apart from monitoring the assumptions of
the strategy it is necessary to constantly check the effectiveness of the marketing activities taken. It means
that after the completion of every promotion or event,
one should check whether the expenditures for that
purpose resulted with an increased number of visitors
to a shopping centre and, primarily, with the increased
sales and financial gains. It is also worthwhile to ask
the customers how they asses our marketing actions
and what they would expect in the future. Among the
factors that impact the success of an event, there are
i.a. the effectiveness of activities informing about it, including verification of the level of the campaign’s recognisability. For its reach to be the best, it is necessary
to find out which media are preferred by our target
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
a maRKeting Plan based
on the Knowledge of tenants
When we have strategic assumptions prepared, another step should be to create a detailed
plan of marketing activities. Usually, it is prepared
at the beginning of a new year. The optimal solution is to organise regular campaigns aiming at
customers, which remind them about the offer of
a shopping centre and inform about changes and
new positions in the merchandising mix.
The schedule of activities should include important dates, in which customers plan intensified
or unusual shopping, such as Children’s Day, Christmas or Valentines. When preparing to conduct
sales on such days, it is worthwhile to ensure that
customers come to buy their gifts and do the shopping in our centre.
Expenditures on marketing are a significant position in the entire centre’s budget. In the case of the
shopping centres Klif Warszawa and Klif Gdynia,
which are managed by BNP Paribas Real Estate Polska, this budget is around 2 percent of the turnover
and about 15 percent of the revenue of the owner
from rents. It is extremely important that activities of
shopping centres and of individual tenants are consistent with each other and strengthen the features
of a given centre which were outlined in the strategy.
Specific marketing activities should be carried out on
the basis of thorough knowledge of a shopping centre in question and of promotion plans of individual
brands present there. For example, when preparing
a fashion event in a shopping centre, it might be worthwhile to ask the tenants whether they plan some
campaigns in the similar period, so that the programs
of both operations can be coordinated and compatible. It is a good idea to come with such ideas to the
tenants and to encourage them to join the activities of
a shopping centre by preparing a special offer for the
given occasion. Synergy of activities may bring very
satisfying sale results. Moreover, we may also create
excellent mutual relations by including opinions of
our partners in our plans.
When planning each operation, it is worthwhile
to keep an eye on current unusual goings-on in the
region or in the country. An example of combining the
scenario of a marketing activity with a current and widely-known event may be “Sportowy Dzień Dziecka
w Wola Parku!” (Sports Children’s Day in Wola Park!)
- an activity for the youngest and their families organised in the context of the coming EURO 2012 football
championship. The event featured one of the best goalkeepers in the world - Jerzy Dudek. The famous fo-
S po n s o r z y / S po n s o r s
recipients, taking their types and titles into account.
When assessing the effectiveness of marketing tools,
focus research, conducted among both the customers
and the people who do not visit our shopping centre,
is a great source of knowledge. It allows to establish
why the customers choose this particular centre and
the brands present there and why the non-customers
decide to go to another centre. One of the reasons behind such a decision of the customers is the fact that
they are aware that a given shopping centre is functioning in the area and are familiar with its offer. Therefore, it is worth to ask the customers of a shopping centre
what means of communication with them are, in their
opinion, the most successful ones. According to research by BNP Paribas Real Estate Polska done for the
Wola Park shopping centre, on the first places there
are activities such as the outdoor and the door-to-door
distribution. Respectively 25 percent and 20 percent
of the respondents have selected these tools. The tendency to look the information about the offer of shopping centres up in the Internet is also clearly visible.
In a year’s time, between 2010 and 2011, the number
of customers, who want to be informed about promotions in a shopping centre through e-marketing, has
increased by 10 percent. The ratio improved from 27
percent to 37 percent. Social media’s significance in
creation of relations with customers is also increasing
and monitoring the contents of messages posted there may provide us with unique knowledge about our
activities. Therefore, in every marketing strategy their
position should be important.
95
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
THE THREE MOST IMPORTANT issues in the maRketing...
Fot. BNP Paribas Real Estate Polska, Wola Park.
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
96
THE THREE MOST IMPORTANT issues in the maRketing...
otball player chose 11 fortunate people from among
the participants in the activity to join his Gold Eleven
team. It was possible to win footballs with an autograph and have a commemorative photo with the
celebrity taken. Furthermore there were contests with
prizes and multimedia football games organised. The
contest “Little Fan” was organised on Facebook. In order to participate in the contest one needed to take
a photo of his child during a family football watching
and send it to Wola Park. Attractive prizes were there to win – a football with a Jerzy Dudek’s autograph,
backpacks, watches, sport accessories and shopping vouchers. Not only do such events exploit the positive mood but they also create it, leaving in the memory of the customers a positive impression and thus
translating into shopping in the future. Owing to the
event, Wola Park observed a 20 percent greater footfall in comparison to a similar day when no additional
attractions were organised in the shopping centre.
The success of “Sportowy Dzień Dziecka w Wola Parku!” is also confirmed by considerable interest in the
action on Facebook and a 20-percent increase in the
number of the fans of the centre’s profile.
engaging the tenants
in maRKeting aCtivities
When organising a special event in a shopping
centre, it might be worthwhile to work in a partnership
with the brands present in our retail scheme. Thus, we
provide the tenants with a possibility of an additional
products promotion on a wider scale, which they will
certainly approve. Owing to such cooperation they
may present their offer in an interesting and attractive
manner and encourage the customers to do the shopping in their stores. This method of cooperation is used
in the shopping centres Klif in Warsaw and Gdynia
managed by BNP Paribas Real Estate Polska, which
mostly house brands belonging to the premium segment. Both centres’ offer is aimed at clients with higher
expectations and purchasing power, who appreciate
elegance, the newest trends and the distinctive style.
To accomplish that, they regularly organise fashion
shows presenting the newest clothing collections
available in shops in these shopping centres. Those
events are even more attractive owing to numerous
contests and participation of celebrities. If they decide
to participate in the event, the customers may win vouchers worth a few hundred zlotys for shopping in the
stores available at the centre. The constantly increasing value of a shopping basket in the centre serves
as a confirmation of the fact that those activities are
successful. Another example of marketing activities
which involve some of the brands are special shopping nights with discounts at the Klif shopping centre,
for which the regular customers are send personal invitations. This type of events is especially appreciated
by the tenants, as it increases the turnover in shops by
even 20 percent in a given month.
Marketing is a tremendously important area of
activities of a shopping centre. However, too often
it is treated as a panacea for all the problems and
failures of a retail scheme such as too few visitors
or a falling turnover. Therefore it is worth remembering about the “four table legs”, on which the
operations of a shopping centre are based. Marketing activities may only compensate for weaker
spots of our centre, such as a remote localisation,
by presenting attractive offer of tenants and interesting promotions. However, even the most interesting marketing activities cannot increase profits,
if a centre is lacking attractive and sought brands
– namely the tenant mix. n
SyMPathy and PUBlic trUSt cannOt Be BOUGht
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
aGnieSzka Mielcarz, Managing director at ch Forum Shopping centre
in Gliwice, of avestus real estate
Participating in charity programmes and initiating or supporting pro-social events is one of
the ways of building an image of the shopping centre. This is favoured by the role such facilities play in modern towns: they are an important element within the urban space, attracting
people, filling up their leisure time. And they are safe and comfortable at that. It is important
for social organisations that care about popularising their ideas in shopping centres. Because of that they are more visible and reach an informed recipient.
Profits that the shopping centre derives from participation in social campaigns and events
may be seen in basic benefits such as those affecting the footfall, turnover, or positive publicity. Being aware
of the potential that activities in the CRS area offer, shopping centre managers should focus on well-thought,
repeated programmes that contribute to the improvement of well-being of the local community and closely integrate it with the shopping centre. It is a grave mistake to perceive this area of activities as a forced contribution
paid for the benefit of the closest social environment.
At Forum we attach great importance to activities undertaken jointly with local actors on the social stage. Our
marketing activities relate to events that are based on co-operation with local culture institutions and non-profit
organisations. Also, our shopping centre ambassadors, within their capabilities, are involved in various initiatives. Last year, owing to the involvement of Tomasz Ossoliński, we staged an interesting campaign for fighting
breast cancer in which over 20 local institutions actively participated. This year we’re planning events with
Małgorzata Socha, who is an ambassador of FORUM and the Dr Clown Foundation.
Results cannot be underestimated. We gain not only sympathy of many people, but primarily social trust which
is enormous capital, the value that no money can buy as you can buy advertising space.
Promotion of Shopping
Centres – Tax Aspects
Promotional activities constitute an integral part of the activities conducted
by shopping centres, which have a direct impact on the value of the
facilities – provided that the marketing efforts have been properly planned
and executed. Promotional events primarily affect the growth of sales
resulting from an increased number of visits to a given centre. in the long run,
such activities increase the recognition of the facility on the local market.
S po n s o r z y / S po n s o r s
97
what tyPe of taxation?
Arrangement of a promotional event may give
rise to tax consequences, from the perspective of
both the income tax laws – Personal Income Tax
Law or Corporate Income Tax Law – and the value
added tax (i.e. VAT).
Firstly, all expenditures incurred by an organiser of a promotional event constitute its tax deductible costs. The relation of such expenses to the
possibility of generating revenue (in particular, by
securing a source of revenue) is, in such cases, indisputable. As mentioned, marketing efforts affect
the attractiveness of products or services offered in
a given shopping centre and thus generate higher
profits from sales for the lessees. This, in turn, has
a positive influence on the image and therefore the
value of the facility.
From the perspective of a participant in a promotional event, the received prize will as a rule
constitute taxable revenue, subject to taxation at
a flat rate of 10%. Such taxation excludes the possibility of reducing the revenue by tax deductible
costs. Most importantly, in most cases it will be the
organiser of the promotional action who will be obliged to remit the tax on the prize, i.e. the shopping
centre in the analysed situation. The tax remitter
(i.e. the shopping centre) is obliged to calculate,
collect and subsequently remit the tax to the tax
office as well as to prepare and file the tax return
to the relevant tax office. If the prize is of a tangible
(material) nature, the tax must be collected prior
to its release to the winner. In practice, in order to
avoid the above, the organiser usually finances the
flat rate tax on such prizes by the application of the
so-called gross-up mechanism (the value of the prize also covers the tax due).
Are there any circumstances where the organiser of a marketing event is not obliged to collect
the tax on the prizes? Such a situation would arise
if the winner was not an individual consumer, but
a legal entity or an individual conducting business
activities, which in general does not take place in
the analysed case. Nevertheless, the tax regulations also provide a number of exemptions from the
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
S
election of the forms and addressees
of promotional activities supports the
development of the image of a given
shopping centre as, for example, a family venue or a place where new trends
are set. What matters in such cases is an original
idea; nevertheless, when planning a marketing action, the tax consequences relating to organising
these events should not be neglected. Awareness
of the tax implications of a specific scenario of
promotional activities allows for determining the
budget in an optimal manner and also for avoiding
potential mistakes in compliance with the formal
requirements. This article offers an insight into the
issues that are worth considering when organising
a competition, a lottery or a bonus sale, in order to
avoid potential problems with the tax settlements.
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Aleksandra Kozłowska, Manager in the Tax Department of TPA Horwath
Tomasz Ożdziński, Partner in the Tax Department of TPA Horwath
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
98
PROMOTION OF SHOPPING CENTRES – tax aspects
flat rate taxation with respect to prizes. Depending
on the form of the promotional action, the exemptions may cover prizes valued up to PLN 2,280.
The VAT treatment of prizes should also be
mentioned. Pursuant to the tax regulations, free of
charge releases of goods owned by an enterprise
are subject to VAT. An exception to this rule relates to the so-called low value gifts and samples.
As regards the marketing activities conducted by
shopping centres, the first of the above categories i.e. low-value gifts - is of practical importance. Low
value gifts constitute goods transferred to a given
individual, provided that their unit purchase price
does not exceed PLN 10 or the total value of PLN
100 in a fiscal year and that the organiser of the
promotion maintains records allowing for determining the identity of the recipients of the gifts.
foRms of PRomotional aCtions
In practice, the most frequent forms of promotional events include competitions, lotteries and
bonus sales.
The tax regulations do not provide a definition
of the term competition. Due to the above, the tax
authorities and administrative courts usually refer
to the dictionary definition and consider a competition as a project that, among others, has artistic,
entertainment, or sports features and which allows
for selecting the best participants (performers, authors of works).
Entrepreneurs organising competitions are not
always required to withhold the flat rate tax of 10%.
Based on the Personal Income Tax Law, exempt
from this tax are wins in:
 competitions organised and broadcast (announced) by the mass media (the press, radio, and
television); and
 competitions in the fields of science, culture,
arts, journalism and sports; provided that the oneoff value of such winnings does not exceed PLN
760.
In practice, the first of the above exemptions gives rise to significant controversies. Given the growing importance of the internet as a medium used
by entrepreneurs in organising various marketing
events, doubts arise as to whether such events may
be regarded as mass media competitions covered
by the exemption. Although the tax authorities admit that taxpayers are correct in arguing that the
lack of literal reference to the internet as a mass
media does not deprive it of such a character, they
emphasize the necessity of fulfilling all the conditions specified in the regulations, for the purposes
of benefitting from the exemption. Consequently,
in order to apply the tax exemption in relation to a
prize (with the value of up to PLN 760) won in a
competition, it is necessary not only to announce
the promotional event via the internet, but also to
broadcast the information about such a competition in at least one of the above media.
However, the unfavourable case law does not
entirely deprive competition organisers of the possibility of applying the tax exemptions. It may, however, be necessary to modify the original idea and
to design the promotional event as a competition
in the fields of science, culture, arts, journalism, or
sports. Also in such cases, the prize may be treated
as exempt from taxation if its one-off value does not
exceed PLN 760.
At the same time, “in the field of...” competitions should be distinguished from competitions
for authors, that is, competitions organised for
professionals in a specific field, e.g. a competition
for the best design to develop a given area in a
shopping centre or for the design of a logo for a
commercial facility. In these types of marketing
efforts, it should be considered whether the participation in the competition would not be treated
as an element of professional activities performed
by the participating individuals. In such cases, the
organiser will not be obliged to collect the 10% tax
on the prize.
be CaReful with lotteRies!
Unlike in the case of a competition, the regulations do provide a definition of a so-called promotional lottery – which constitutes a game of chance,
in which one participates by purchasing a good, a
service or other proof of eligibility to participate in
the game. Participation in a lottery is free of charge and its organiser offers winnings in the form of
cash or tangible prizes. Based on the wording of
the provisions of the Law on Gambling, the following (among others) may be regarded as proofs
evidencing participation in a promotional lottery:
a coupon clipped out of a newspaper or leaflet, a
fiscal register receipt or a cinema ticket.
A lottery thus differs from a competition by the
manner of selecting the winners. While a competition has to be competitive (it must include an
element of competition), a lottery must necessarily
include a factor of chance. In other words, while in
the first case a committee chooses the winner by
assessing specific competencies of the contestants
(e.g. knowledge, skills, particular attributes), lottery
wins are driven by chance and the winner is selected by drawing.
On the one hand, a lottery constitutes a favourable form of a marketing event, due to the possibility of applying the flat rate tax exemption of up
to PLN 2,280 – however, provided that the lottery is
organised and conducted in accordance with the
regulations on gambling applicable in Poland, in
another EU Member State, or in another state being a member of the European Economic Area.
On the other hand, the provisions of the Law
on Gambling oblige entrepreneurs organising lotteries to obtain a specific permit prior to the commencement of a given promotional event. Moreover, severe sanctions apply in the event of a failure
to obtain the required permit within the prescribed
period. A contestant winning a prize in a lottery
organised without a permit will be subject to a financial penalty of 100% of the value of the received
prize. Additionally, in the case of a lack of permit,
the provisions of the Personal Income Tax Law exclude the possibility of applying the exemption from
the collection of flat rate tax by the remitter. As di-
bonus oR disCount?
Bonus sales constitute one of the most popular
forms of marketing events organised in shopping
centres. Since the tax regulations do not provide a
definition of a bonus sale, the tax authorities have
developed an understanding of this term, which
prevails in practice. Pursuant to the approach presented in the tax interpretations, bonus sales should be recognised as transactions, where besides
a sale of goods or services, the buyer is granted a
bonus (a prize). Moreover, the case law establishes
the conditions that must be fulfilled in order to treat
a specific promotional event as a bonus sale, i.e.:
• as a result of a specific promotional action, a
prize is granted due to the fact that goods or services were purchased;
• the prize is awarded to every buyer, who satisfies the buying conditions determined by the seller;
• the prize is not awarded in cash, nor in goods
or services which have been sold to the buyer.
The third of the above conditions indicates a
significant difference between a bonus in bonus
sales and a discount. A cash discount, i.e. a reduction, relates to a situation where a participant
in a promotional event is granted specific sums of
money. However, if a prize is awarded in the form
of goods or services being the subject of the original transaction, i.e. to which the bonus sale relates,
then a discount in kind is offered.
Since bonus sales award bonuses on sales effected by the organiser and not by third parties, in
the case of shopping centres this form of marketing
is applied directly by the lessees and not the entity
that manages the facility or its owner.
As in the case of a competition and a promotional lottery, organisers of marketing events in
the form of bonus sales are as a rule obliged, as
remitters, to calculate and settle the flat rate tax
collected from the recipient of the prize (bonus).
Nevertheless, collection of the tax is not always
mandatory – according to the Personal Income Tax
Law, bonus sales prizes are tax exempt if the oneoff value of the prize does not exceed PLN 760. However, it is worth emphasizing that the exemption
does not apply to individuals, in the case the prize
relates to their business activities.
CRuCial doCumentation
Organisation of promotional events entails a
number of documentation obligations. Firstly, as
summaRy
A properly designed marketing campaign may
significantly increase the buyers’ interest in a specific shopping centre and in goods and services on
offer, which in turn should generate an increased
turnover for the lessees. Effective promotion of a
specific facility has a direct impact on its perception on the market – both with regard to the visibility
of such a centre and its proper profiling (as exclusive, family or youth oriented, etc.).
Interest among the customers of a shopping
centre and the strength of its lessees are decisive from the perspective of its value. In the current
market reality, where a significant part of the revenues from lease of space in shopping centres
depends on the turnover produced by the lessees
(the so-called turnover rents / leases) and the value
of a shopping centre is in fact determined on the
basis of such revenues (the so-called discounted
cash-flow method), effective marketing of a specific facility will generate the value in a measurable
manner. To achieve the highest growth in value,
in-depth consideration should be given not only to
selection of an appropriate promotional strategy,
but also to the tools applied and the resulting tax
consequences, since the other side of the same
equation includes the costs of a promotional event,
which in particular relate to statutory obligations
(tax burdens, necessity to obtain permits, reporting
requirements, etc.).
Selection of appropriate forms of promotion
also requires defining the functions and tasks of
the participating entities (bonus sales may be organised exclusively by lessees of a shopping centre)
and their co-operation in order to boost the effects
of the undertaken actions. Furthermore, since the
economic practice also in the scope of marketing
of shopping centres and the activities of their lessees is broader than the tax regulations thereto
related, prior to introducing a specific promotional
event, it is worth ensuring that it does not bring about any undesired effects. n
S po n s o r z y / S po n s o r s
previously indicated, expenses allocated for marketing and sales activities may as a rule be treated
as tax deductible, provided that taxpayers hold
appropriate source documentation confirming that
the given expense included in tax costs was incurred for the purposes of generating revenue (or to
maintain or secure a source of revenue).
Secondly, the terms and conditions of a specific
promotional action should be provided for under
specific rules and regulations. The organiser of a
lottery must remember to prepare such rules and
regulations before applying for a permit to organise the event, since such a document is filed as one
of the attachments submitted to the customs chamber responsible for granting such a permit.
Finally, a part of documentation requirements
results from the tax remitter function performed by
an organiser of marketing events. Besides calculating, collecting and remitting the tax, the remitter
is generally also obliged to file an appropriate tax
return to the tax office.
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
scussed above, exemption from taxation is conditional upon organisation of a lottery in accordance
with the provisions of the Law on Gambling and,
therefore (among others), obtaining the required
permits.
How can one thus be protected against the adverse consequences in the above case? The scenario of a promotional event must be carefully examined to identify the elements of chance and such
elements, if any, must be additionally assessed as
to whether they have a decisive impact on the selection of the winners in the given promotional action.
99
Pa rt n er z y me r yt o r yc zn i / Co n te n ts Par tn e r s
PROMOTION OF SHOPPING CENTRES – tax aspects
S po n s o r z y / S po n s o r s
100
Tools that Permit
Increased Effectiveness
of Tax Settlements
for Investments Made
in Shopping Centres
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
next to discounted rents, the growth in value of an investment in a shopping
centre determines the long-term success of the project. an appropriate tenant
mix, appropriate facility management, footfall ratios, or location are factors
that commercial advisers and property managers most often point to.
Małgorzata Dankowska, Senior Manager at TPA Horwath
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
I
t is, however, also worth remembering the fiscal aspect that provides a tax shield for special
purpose companies, and thus, consequently,
has a positive impact on the project’s cash
flows. This paper presents the most frequently
occurring optimisation opportunities for entities that
operate in trade divided into individual phases of
the project’s life cycle.
i. oPitmisations in the aRea of PRojeCt
finanCe
aCCounting method foR settling foReign
exChange gains and losses
Investment loans granted in foreign currencies
or that are at least denominated in those currencies
are still an attractive and popular form of corporate
finance. Despite the underlying foreign exchange
risk, at the end of the day, they turn out to be cheaper than PLN loans. From the point of view of tax law,
taking out a loan in a foreign currency means the
necessity of settling foreign exchange gains or losses. Given such context, two issues are important:
• selection of the method for current settlement of
foreign exchange gains or losses; and
• realisation of foreign exchange gains or losses at
the moment of loan repayment.
In principle, tax laws provide for two methods of settling foreign exchange gains or losses to determine tax
liabilities: a tax method and an accounting method.
In practice, the tax method has raised doubts
concerning the foreign exchange rate at which the
foreign currency’s impact is to be measured because of inflows/outflows of a foreign currency further to repayment of liabilities, when they are not
actually converted into PLN (e.g. payment for an invoice expressed in EUR from an account for which
EUR is also a settlement currency).
As from 1 January 2012 the legislator has
amended the wording of a provision to work out the
way in which foreign exchange gains or losses are
determined using a tax method and to standardise
this method while setting foreign exchange gains
or losses with an accounting method. This has resulted in making taxpayers think about changing
the tax method into the accounting method. The
second of the methods has many advantages (e.g.
unification of the manner in which foreign exchange
gains or losses are determined for accounting and
taxation purposes), however, it is related to certain
constraints (including the impossibility to waive it for
another 3 fiscal years; also foreign exchange gains
or losses on measurements are also disclosed for
tax purposes). Consequently, depending on forecasts of future foreign exchange rates and the foreign exchange position of the business, currently
two decision scenarios can be distinguished:
A. surplus of liabilities in a foreign currency with a
forecast increase of the foreign currency exchange rate
– the accounting method is more favourable (charged,
but unrealised foreign exchange gains or losses at the
end of the period may be recognised as tax costs);
B. surplus of receivables in a foreign currency with
a forecast increase of the foreign currency exchange
rate – the tax method is more favourable (charged, but
unrealised foreign exchange gains or losses will not
constitute tax income until it has been realised);
C. surplus of liabilities in a foreign currency with a
forecast decline in the foreign currency exchange rate
– the tax method is more favourable (charged, but unrealised foreign exchange gains or losses will not constitute tax income until it has been realised),
D. surplus of receivables in a foreign currency with a forecast decline in the foreign currency
exchange rate – the accounting method is more
favourable (charged, but unrealised foreign exchange gains or losses at the end of the period
may be recognised as tax costs).
Tax planning based on changing the method of
settling foreign exchange gains or losses is quite a sophisticated technique that depends on forecasting assumptions. Consequently, this solution is not often used.
„Skuteczny FM
to właściwi ludzie
na właściwym miejscu”
CuRRenCy tRanslation
Completely different possibilities for tax planning are offered by a structure of currency translation of a liability expressed in a foreign currency
into PLN before its repayment date. Pursuant to established interpretation, repayment of the liability
so translated does not lead to realisation of foreign
currency gains or losses under the tax method.
In practice, it may mean that significant foreign
exchange gains on liability repayment are not realised.
agio
Tax on civil law transactions is another tax aspect relating to recapitalisation of special purpose
companies. In the case of financing the project with
internal capital, this tax will amount to 0.5 per cent on
the amount contributed to the share capital. An indispensable tool in tax planning is the so-called agio,
which allows recapitalising a company without the
necessity of recognising tax income and paying tax
on civil law transactions related to an amendment of
the company’s articles of association.
Agio in companies is created in a situation when
shares are subscribed for at a price higher than
their par value. Benefits arising from using agio are
illustrated in the following figures:
value of the planned
financial contribution . . . . . . . . . . . . . . . . . . PLN 1,000,000
par value of the subscribed shares . . . . . . . . .PLN 5,000
Agio. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .PLN 995,000
we move. we care. we can
Kontakt:
HSG Zander Polska Sp. z o.o.
Al. Armii Ludowej 26
00-609 Warszawa
tel. 22/579 32 32
[email protected]
www.hsgzander.pl
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
102
TOOLS THAT PERMIT incReased effectiveness...
Tax on Civil Law Transactions (PCC) (1)
without agio. . . . . . . . 0.05 x PLN 1,000,000 = PLN 50,000
Tax on Civil Law Transactions (PCC) (2)
with agio . . . . . . . . . . . . . . . 0.05 x PLN 5,000 = PLN 2,500
optimisation amount. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .PLN 47,500
Additionally, what is of importance is that in the
event of selling shares, agio as an expense incurred for
their purchase will be a tax-deductible cost for shareholders relative to paid sale of such shares. It is their
purchase price that is an expense incurred to purchase the shares, or an amount that has been actually
paid, together with agio.
ii. tax oPtimisations
of the CuRRent oPeRations
settlements of losses on goods
There are many reasons for losses on goods incurred by tenants – they are both attributable and not
attributable to them, and occur at different stages of
the distribution cycle. In principle, for the purpose of
reflecting an economic detriment in tax, settlement
losses on goods should be accounted for among tax
expenses. In practice, the tax authorities question the
right to recognise losses on goods as tax costs, particularly when additional conditions are not met.
Primarily, according to the tax authorities, it is the
taxpayer who should verify the reasons for the occurrence of losses on goods – whether they are resultant
from actions or omissions on the part of the entrepreneur, its employees, or business partners (attributable
losses). In such cases, recognition of the said expenses as costs is not possible. Second, the incurred losses should be properly documented, particularly those
that are due to theft (not attributable). It is thus worth
incurring an additional administrative charge, since
relative to the scope of the entire commercial chain
the possibility of tax settlement of losses will bring
about significant benefits.
enteRtainment and adveRtisement
Classification of a specific group of entertainment
and marketing expenses into an entertainment or advertisement category directly impacts their tax classification. Entertainment-related expenses are not taxdeductible costs, and thus do not lower the tax basis.
Advertising expenses, in turn, usually lower current
taxation charged against the enterprise.
The border between these two terms is changeable. Before a specific expense item relating to advertisement or entertainment is recognised as a taxdeductible cost, it should first be considered whether:
• it is a prestigious expense, splendid, and elegant
enough to classify it into entertainment expenses;
• if it is an advertisement expense whether it is related to generation of income, or maintaining and securing its sources;
• there are relevant documents, descriptions of invoices, contracts confirming the factual status of a purchased service and that it has been completed.
settlements of ContRaCtual Penalties
Certain interpretation doubts are raised by the
possibility of recognising contractual penalties under
provisions of lease agreements as tax costs, especially
penalties for early agreement termination. Tax regulations do not directly exclude the possibility of recognising such types of expenses in tax costs; however, they
refer to a more general rule of relating such expense
to generated income. There are certain interpretation
differences here between individual tax authorities and
taxpayers.
In the event of withdrawal from a lease agreement, the lessor will actually lose his source of income, since he will not generate income from a given
contract, which, according to some tax authorities,
does not satisfy the condition of relation with income.
There are, however, situations under which a causal
relation between a penalty for withdrawal from the
contract and generated income may be logically argued for. Because of termination of a specific lease
agreement, the lessor recovers availability of the object of lease, which, consequently, means that a specific space may be leased or sold. If the next lease
generates more benefits than the penalty paid, incurring such expense is rationally justified. It must be
noted, however, that in such case the cost is related
not to income under a specific lease agreement that
has been withdrawn from, but a subsequent agreement, concluded because of the withdrawal from the
first one. From the point of view of the lessee, incurring such a contractual penalty is reasonable, since
due to other business factors operations in specific
premises generate losses or involve high costs.
Real PRoPeRty tax
Settlements of real property tax are often treated
as a required necessity; thus tax is paid automatically,
without prior verification of optimisation possibilities.
Such an approach may result from the fact that on the
commercial property market it is the lessees who are
finally charged with the cost of such tax. In the case of
using real property for one’s own purposes, such settlements are perceived as a mandatory charge.
But, real property tax may be optimised. Optimisation may, in turn, bring about lowering of the effective
rent for lessees and decreasing the company’s current
expenses.
One of the optimisation methods is measurement of the usable area that is the basis for taxing
buildings or their parts. This is not the space that
is specified in lease agreements or appraisal studies. The Act on Local Taxes and Charges contains
its own definition of usable area that, for example,
assumes that space of premises where the clear
height ranges from 1.40m to 2.20m is classified as
the building’s usage area at 50 per cent, and if the
height is lower than 1.40m, this space is excluded.
Making relevant measurements may thus lead to
lowering the tax basis for such tax.
A number of issues and doubts relating to interpretation are raised by taxation of structures. Optimisation
in that respect should therefore primarily consist in reviewing the current jurisdiction and adjusting the hitherto classification of facilities to the recent line adopted
in jurisdiction. Also, exemptions provided for under the
Act itself and regulations of local law must be also considered.
iii. tax oPtimisation duRing investment
PRojeCt settlement
Cost segRegation
– effeCtive inCRease of dePReCiation
It is worth emphasising that for businesses that
operate in the real property industry, depreciation is
one of the key cost items. Since tax regulations provide
for a number of options to determine the amount and
method of asset depreciation, it is worth considering
them in order to use tax losses created in the first years
of operations of the special vehicle company as effectively as possible. In businesses that have been operating on the market for some time already these allow
reducing the amount of output tax and have a positive
impact on the company’s financial flows.
Cost segregation is a process that consists in separating from the building of the shopping centre all fixed
assets that may be separately depreciated (and usually applying higher rates than 2.5 per cent that is provided for new buildings). As a result, the effective annual
depreciation rate of the investment project as such will
be increased. The process of cost segregation is performed immediately after the investment project has
been commissioned for use. Otherwise, because of
statutory constraints, the chance to increase the writeoff value will be lost. Segregation may include elements
like: external lighting, external water supply networks,
pavements, car parks, and certain equipment.
CaPital exPendituRe vs. PRe-investment
exPendituRe
Construction of a new shopping centre means incurring significant capital expenditure, such as, for example: market research, cost of analysis and reviews
of preliminary designs, obtaining relevant documents,
cost of expert opinions, fees for legal services, costs of
construction design implementation, of construction
works, experts’ reports, etc.
In principle, expenses incurred in relation to
construction of a new facility will increase the initial
value of a shopping centre and become tax-deductible costs through periodic depreciation write-offs.
In defining an investment project, tax law refers to
the notion of fixed assets under construction as defined in the Accounting Act. For tax purposes, the
term investment project will thus be understood to
mean recognition of fixed assets under construction, assembly, or improvement of the existing fixed
asset into fixed assets. Jurisdiction emphasises that
an investment project is referred to only from the
moment when a taxpayer obtains the right to use
the investment project object, i.e. real property.
Thus, any expenses incurred before obtaining the
right to use the facility, e.g. costs of market analysis or expert reports prior to the purchase of land,
are not capital expenditure, but pre-investment expenses. The difference consists in that that the preinvestment expenses are disclosed as tax-deductible costs under general principles, and not by way
of multi-year depreciation write-offs. An example of
pre-investment expenses may include preliminary
market research, the investment project’s feasibility
study, or the cost of general tax and legal advisory
services, including due diligence. However, due to
the varied ways in which such services are characterised, each recognition of pre-investment expenses as tax costs should be preceded by a specific
case analysis.
***
The above optimisation techniques are just examples of tax planning tools that bring about improvement in financial flows for a specific project. It
is worth remembering them not only at the stage of
investment project planning, but also when the project is in operation. n
S po n s o r z y / S po n s o r s
settlement of Costs of Canvassing
tenants
Another aspect of optimising current operations is
the manner in which commissions are paid to agents
for attracting a lessee while in the process of commercialisation or recomercialisation of the facility.
From an accounting perspective these commissions are frequently recognised in costs through accruals and settled in proportion to the term of the lease
agreement (often over a period of 10 years). However, in terms of taxes, there are arguments that allow
commission costs to be recognised as tax costs on a
one-off basis at the date when the same have been
incurred. These arguments are supported by the last
judgement of the Voivodeship Administrative Court
(WSA) in Kraków (I SA/Kr 129/12), in which the court
stated that the regulations were not expressly indicative that if a taxpayer settled indirect costs through
the balance sheet over time, then the similar method
should be applied for calculating the tax basis. Moreover, in the doctrine and jurisdiction independence
and separateness of balance sheet methods from
taxing rules of settling income and costs relating to
business operations were emphasised.
RefReshing tax losses by loweRing
dePReCiation Rates
Another way to effectively manage the tax loss is to
lower depreciation rates, naturally, while recognising
certain statutory constraints.
Lowering of depreciation rates, provided it has
been correlated with the possibility of settling the tax
loss of a given unit over time, allows lowering tax costs
(due to which the settled loss does not significantly
increase) until the loss has been completely settled.
Consequently, it will lead to the most effective use of the
tax shield, which involves the possibility of settling the
loss for another 5 consecutive fiscal years. Additionally,
lowering of the rate will not decrease the total amount
of depreciation write-offs at all, but will only defer the
possibility of their recognition over time.
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Another possibility for optimisation is created by
careful determination of the commissioning date of a
newly developed real property. With proper tax planning it is possible to obtain a 12-month tax holiday
even relative to real property tax.
In this context of increasing trends among lessees
to negotiate elements that are included in service
charge budgets, too, it is worth remembering about
such possibilities.
103
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
TOOLS THAT PERMIT incReased effectiveness...
S po n s o r z y / S po n s o r s
104
When a tenant has
financial problems
when signing a lease agreement, everyone demonstrated great euphoria,
hoping for good business and profits. after a few months, the tenant is no
longer satisfied, the turnover is low and still declining – it has been a quite
common scenario in the recent years. what are the ways out of this situation?
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Antoni Krzątała, Head of Property Management, CEO BNP Paribas Real Estate Poland
P
roblems with the profitability of tenants
have begun to appear a few years ago,
along with the financial crisis when investors looking for safety allocated their
savings in euros. Consequently, its exchange rate went up by 30 percent resulting in an
increase of tenants’ payments, since the euro was
the most common currency in paying rents in shopping centres. In May 2008, just before the economic
crisis in the euro zone, the currency exchange rate
was approximately 3.38. A year later it was higher
by about 1.1 PLN Currently it is around 4.35. At the
same time, some firms had to cut their margins due
to an increase in purchase prices of goods, which
are also carried out in the European currency. According to my discussions with tenants, profit margins dropped by about 20 percent. It means that the
tenants’ costs increased by at least 50 percent in
total. Therefore, the fees are no longer adequate to
the new realities and difficult to maintain for many
tenants, which resulted in the collapse or taking
over property of many well known brands such as:
Monnari (reorganisation proceedings), Reporter,
Royal Collection and Galeria Centrum being the
part of Vistula. The problems of tenants also affected the majority of shopping centres at that time.
the aPPRoPRiate stRategy
of a shoPPing CentRe inCReases
the ChanCes foR suCCess of tenants
Minimizing the probability of a situation in which a
tenant cannot financially cope in a certain shopping
centre, requires a look at business in the long run. It
is necessary to develop a good strategy and a very
precise tenant mix. Very often, a mistake is made at
the very beginning of cooperation. Tenants offer a
very good price, because, for various reasons, they
want to be in a given shopping centre. The manager
or owner, tempted with a high profit and willing to fill
vacant space as soon as possible, accepts the offer
and at the same time departs from the previously established tenant mix. However, they do not predict the
long-term consequences of signing such an agreement. Over time, it turns out that another brand that
sells the same products is too much for a single centre, because sales of everyone in this segment are falling. That is why an owner, prior to signing the agreement with a certain brand, should analyze whether
it fits the tenant mix and whether it is profitable. On
the other hand, it is also possible that despite a brand
matching the tenant mix, something does not work
out. Then, it is worth considering a closer than even
before cooperation between a manager and a tenant, involving the analysis of the causes of the failure
and a joint search for means to improve the situation.
how an asset manageR Can helP?
When sales are dropping one should in the first
place look at the marketing actions undertaken. If
the results of a “mystery shopper” test are positive,
and the staff is competent and friendly, the reason of
the problem should be sought elsewhere. It could be
e.g. a collection unfitting a given target group. In that
case, the manager together with the tenant should
re-examine the existing marketing activities to ensure
that future actions will contribute to the development
of the customers group. To achieve this objective, actions such as purchasing advertisements in women
WHEN A TENANT HAS financial pRoblems
and shopping magazines could be undertaken. Most
of the shopping centres also issue their own magazines. An owner can then propose a tenant to present
their offer in such a publication. Other promotional
activities include actions on social networking sites
like Facebook or issuing a newsletter. The advantage
of these solutions for tenants is the fact that the costs
of such actions can be deducted from the marketing budget of a centre. It is also worth considering
the introduction of a loyalty program which would
encourage once gained customers to more frequent
shopping. This tool is used in a very effective way in
Klif shopping centre in Warsaw which is managed by
BNP Paribas Real Estate Poland. To bind clients, twice
a year the centre holds the so-called meetings for loyal customers. Dates of the event are not set randomly
- they precede the most dynamic period in the trade,
such as the time before Christmas. In those days the
centre is open till the late at night, and 20,000 clients
who had received a personal invitation to the event
may buy things at the discount prices, including occasional discounts up to 50 percent.
If the presence of a tenant in a shopping centre seems to be prospective for the owner and the
latter believes in improving the profitability, he may
propose a temporary reduction of the rent rate.
In practice, most rates are reduced by about 20
percent for a maximum of 12 months. However, it
should be expected, that when the turnover firmly
Sales area:
47,000 sqm
Galeria Dominikańska
Wrocław
increases, the manager will get compensation by
raising the rent.
Sometimes, when a manager has no another
tenant waiting for the premises, he offers a reduction of rent without the compensation, with the exception that it is valid until the obtaining of a new
brand to rent that space.
the ResCue Plan does not woRK
Unfortunately, there are situations when, despite
the rescue plan, a brand still does not fit a given shopping centre. This is the most problematic circumstance, because in practice, most agreements do
not provide for an earlier termination due to financial
difficulties. Only few large brands are able to negotiate such conditions of the termination of cooperation.
There are two scenarios for the development of the
situation in a centre, where a tenant is still not doing
well: negotiating the terms of the termination of the
agreement or removal of the tenant from the centre
and enforcement of contractual penalties. Both options have implications for the budget of a shopping
centre, other tenants and customers coming to do
their shopping. The question arises what signals may
indicate problems of a tenant and at what stage and
how the manager should respond?
Before a tenant falls into financial troubles and
might have difficulties with timely payments, it is
worth paying more attention to the methods which
Construction start: Planned opening: Investment volume:
Spring 2013
IV Q 2014
oject!
New pr
Center
opping
New Sh goszcz!
in Byd
Galeria Łódzka
Łódź
Alfa Centrum
Gdańsk
ECE Projektmanagement Polska Sp. z o.o., ul. Fabryczna 5a, 00-446 Warszawa, Poland
Phone +48 22 310 60 00, fax +48 22 310 60 02
www.ece.com
105
170 mln EURO
Galeria Krakowska
Kraków
Galeria Bałtycka
Gdańsk
Galeria Kaskada
Szczecin
WHEN A TENANT HAS financial pRoblems
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
106
can identify the early signs of the emerging problem. One of the tools is monitoring the tenants’
turnover through the monthly reports. The data
from these documents will identify trends in sales,
and compare them to other brands in a segment.
Another method of measuring the profitability of a
store is the ratio of the rent and the turnover compared to the results of other tenants of a shopping
centre. If the rent significantly exceeds the average
or increases, then it is worth to pay more attention
to the reasons of this situation. Another undesirable
financial situation for the owner and a shopping
centre is also when a tenant has low turnover, but
pays the rent and service charges while still wanting to be in the gallery. Although in this situation
the owner receives a regular income, he does not
receive additional profits in the form of the turnover
rent which can amount to about 4-8 percent.
However, sometimes it happens that despite
the monitoring of the financial results of tenants, it
proves impossible to be protected against delayed
payments. Our experience shows that in such situations friendly negotiations work best as they help
to find solutions, to end cooperation without too
many damages to both parties and to prevent payment delays exceeding the amount of a deposit or
banking guarantee that usually amount to a threemonths rent.
If a tenant is permanently late with paying the
rent, trying to keep him might prove ineffective as
it will increase debt even more and thus will have
negative impact on both partners. The tenant’s financial problems translate into the merchandising
offer being worse or only partial which in turn reduces the number of customers and, consequently,
leads to lower turnover.
If it turns out that some more tenants in the same
part of the shopping centre have experienced the
same problems, we could face the so-called snowball effect that results in customers avoiding this particular part of the centre and in lower sales in neighbouring stores. That is why the owners of well-known
brands, in order to avoid “unprofitable neighbours”,
pay so much attention to who their closest neighbours
will be before deciding on a certain location.
In case of lack of funds, it will also be difficult to
execute penalties and penalty interests defined in
the agreement. That is why, in the BNP Paribas Real
Estate Polska’s opinion, during the negotiations one
has to focus on debt repayment process and on
finding a succeeding tenant as fast as possible. Any
lengthy discussions are not easy and could be quite
unpleasant. It happens that the parties try to blame
each other for lack of success. There could be accusations that a shopping centre used to be – or still
is – ill-managed, that proper marketing tools are not
used and that this results in a lower number of visitors. The other party may argue that the offer or collection missed the target group, and that the brand
did not get involved into marketing and promotional
activities organized by a centre. Also, the debt payment guarantee, especially when large, could result
in another dispute even if parties reach an agreement regarding the amount and schedule of instalments. There are cases when a tenant is forced to
use a mortgage on its real estate assets as a guarantee. But it is always worth to reach consensus. If
the parties in dispute are not flexible, it can end in a
court or with filing a petition in bankruptcy. In such a
situation getting delayed payments back will prove
extremely difficult, because of the priority of fiscal
commitments and commitments toward employees.
This kind of a solution is the most unfavourable to
both a manager and a tenant. The several bankruptcies of well-known brands in Poland over the last
three years that have been mentioned at the beginning of the article could serve as the best example.
A tenant’s low turnover also constitutes a problem of a shopping centre’s owner and manager.
That is why the parties should cooperate at all
stages to make a store generate the highest possible revenue and a centre being visited by the
highest possible number of customers. Partnership
between the parties translates into mutual benefits
and creates possibilities of launching a rescue
plan at an early stage. n
Krzysztof Kaczmarek, Managing Partner at TPA Horwath, Tax Advisor
Maciej Guzek, Tax Manager at TPA Horwath, Tax Advisor
T
he legal form in which the investment
project is implemented is one of the elements that affect the amount of tax charges. The Polish legal system offers a number of solutions in this area – the most
popular ones include the limited liability company
and the joint stock company. Their popularity does
not mean, however, that they are the most effective
in terms of taxes. This is why, when planning investments in a shopping centre, it is worth conducting
an analysis to find which of the legal forms will provide the investor with the highest tax savings.
corporate income tax (or personal income tax), real
property tax, and – in certain cases – tax on civil
law transactions. Selection of the legal form may
only influence the consequences of income taxes,
however, it will not result in any reduction of tax encumbrances, as concerns VAT and real property
tax. As regards tax on civil law transactions, the legal form may have some importance, however, only
in specific situations, when reorganising processes
take place; it would therefore seem that this aspect
is less important to consider when taking the decision on selection of the project’s legal form.
what Can be oPtimised?
First, a decision must be taken on what kind of
tax charges can be optimised by proper selection
of the legal form – the Polish tax system offers dozens of types of taxes (beginning with VAT, through
to tonnage tax). Of key importance from the point
of view of activities pursued by an investor who develops a shopping centre will be: value added tax,
limited liability ComPany
The limited liability company (hereinafter: LLC)
is frequently selected by entrepreneurs, due on the
one hand to its simplicity, and on the other that the
liability for the company’s debts is not transferred
to shareholders’ assets (the shareholder’s risk is
limited to the amount of contributions made to the
LLC).
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
when planning investments in shopping centres – next to pure business
aspects – tax planning is also important. fiscal charges may have
an impact on business effectiveness, cash flow, and finally, the project
value for the investor.
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Tax Optimisation
Through Selection
of a Legal Form of the
Company (Investor)
S po n s o r z y / S po n s o r s
107
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
108
TAx OPTIMISATION thRough selection...
Despite those advantages it must be said that the
LLC is not optimal in terms of taxes. This company is
a legal entity, and thus an individual payer of income
tax. This results in two-tier taxation of the profit generated by the LLC – income from current operations
(e.g. renting space in a shopping centre) is for the first
time taxed at the level of the LLC (corporate income
tax), and next at shareholder level when the company
pays out a dividend. As a result, the actual tax rate applied to profits generated by the LLC and distributed
to a shareholder is at the level of some 34.4 per cent.
This is a high charge, particularly if alternative legal
forms that the investor may choose are considered.
To look at the bigger picture, it must be noted
that two-tier taxation in the case of an LLC needn’t
necessarily apply. The Polish tax system offers the
so-called participation exemption, which means
that tax exemption may be applied to paid out dividends. The exemption conditions are the following:
- an entity that receives a dividend must hold at
least a 10 per cent shareholding in the company
that pays out the dividend;
- such shareholding should continue for a minimum of 2 years (a two-year period may expire just
after dividend payment);
- a dividend recipient is a company that has its
registered seat in Poland or another EU Member
State or in the EEA.
If investments in shopping centres are made
by a group that establishes a separate special
purpose LLC for each project (e.g. for each of the
shopping centres), double taxation of the profit
generated by the project LLC and distributed to a
shareholder will not occur.
Such a structure (numerous special purpose
companies) also allows tax risk to be diversified
– undoubtedly, removing an investor from responsibility for the company’s tax liabilities is an advantage of the LLC (for example, if the LLC that carries
out a shopping centre construction project erroneously settles taxes, and therefore has tax arrears,
the investor will not be affected by any liability for
such arrears).
On the other hand, a structure based on numerous special purpose companies may be ineffective
in a situation whereby some of the projects generate losses, and some generate profits. In principle,
any tax losses may only be settled by the LLC that
has disclosed them. Thus, if two project companies in a given group have generated tax losses of
PLN 100,000, and another two – generated income
of PLN 100,000, then from the point of view of the
group, tax encumbrances would amount to PLN
38,000 (two “income earning” companies would
pay tax of PLN 19,000 each), though, if the taxable
income of all companies were consolidated, tax
would amount to zero.
Having reviewed the major advantages and
disadvantages of the LLC, let us consider competitive legal form against such background.
joint-stoCK ComPany
Though there are many differences between
the joint-stock company and the LLC that relate to
the way in which both companies operate, in terms
of taxes the joint-stock company does not differ significantly from the LLC – since it is also a legal entity, it is subject to similar taxation. Thus, selection
of the joint-stock company as a legal form of investing in shopping centres will not be reasonable in
terms of taxation – it may, however, have business
reasons (e.g. intent to raise capital through the
stock exchange, easier trading in shares than in
interests, etc.).
PaRtneRshiPs – limited PaRtneRshiP and
limited joint-stoCK PaRtneRshiP
It is a different situation with the next two types
of companies that are worthy of consideration from
the investor’s point of view – the limited partnership
(hereinafter: LP) and the limited joint-stock partnership (hereinafter: LJSP). This is because both the
LP and the LJSP are not legal entities, but so-called
partnerships without corporate existence.
limited PaRtneRshiP
There are two categories of partners in the limited partnership (this legal form has been growing
in popularity for some time in Poland) – a general
partner (who is responsible for the company’s liabilities with all their assets) and a limited partner
(whose responsibility for the company’s liabilities is
similar to that of a shareholder in an LLC). To limit
the responsibility, it is a common practice to use
a structure in which an “empty” LLC is a general
partner, whereas the actual owner acts as a limited
partner that holds 99 per cent in profits and losses
of such company.
The limited partnership is characterised by its
so-called tax transparency – which means that the
entity as such is not an income tax payer. It is the
partners who are taxed. When the LP generates income (e.g. that due under rent of space in a shopping centre), such income is immediately recognised as that of the partners of such company (in
such proportion as they participate in profits and
losses of the LP), and it is taxed at this level. Consequently, profit distribution of the LP to partners
does not result in the necessity to pay income tax.
In other words, where there is dividend tax in case
of the LLC, in the LP it will not occur at all – taxation
of the profit generated by the LP is always one-tier.
Another benefit that is derived from using this
legal form relates to the possibility of settling losses. If, for business reasons, investments into commercial property are made in such a way that there
will be a separate project company established for
each project, but an LP rather than an LLC, then
income and losses of all such companies will be
combined at the partner-investor level. Thus, there
will be no effect as described in the case of the
LLC – if two shopping centres generate profits of
PLN 100,000, and two others generate losses of the
same amount, there will be no income tax.
Another benefit that the LP may offer is lack of
taxation of cash received when such company is
wound up. If a project LP builds a shopping centre
that is then sold off, after which the project com-
limited joint-stoCK PaRtneRshiP
Much bigger benefits can be obtained when a
limited joint-stock partnership has been selected
as a legal form. It is a hybrid structure that combines both features of a limited partnership and
a joint-stock company – there are two categories
of partners: the general partner (a partner who is
responsible with his all assets) and shareholders
(entities that are not responsible for the company’s
liabilities). To limit the risk the most frequently used
structure is the one in which an “empty” LLC is
a general partner (having a minimum shareholding in profits generated by the LJSP), with the majority of profits being attributable to the shareholder
(who is not responsible in any way for the company’s liabilities).
Like the LP, the LJSP is not a legal entity; therefore it does not pay income tax. This means that
taxation, as in case of the LP, should occur at the
level of partners (i.e. shareholders). However, due
to the lack of explicit regulations in that respect,
the issue of taxing shareholders of the LJSP has
until recently raised a number of doubts. At the
beginning of the year, these doubts were resolved
by the Supreme Administrative Court (resolution of
16 January 2012). This resolution is commonly held
to be breakthrough – the said resolution provides
that a shareholder pays income tax only when the
Close-end investment fund
The last of the legal forms that are worth considering is the structure of a close-end investment fund
(hereinafter: CEIF). Like the LLC and the joint-stock
company, it is a legal entity, however, the rules of its
operations materially differ from the rules that govern operations of companies. Investment funds are
units that have been set up under the provisions of a
specific act of law, for a strict purpose. The act permits existence of both closed-end and open investment funds; however, from the point of view of investing into commercial property (e.g. shopping centres)
only CEIFs deserve the merits of attention.
The key feature of investment funds is that they
use a subjective exemption from income tax in Poland – which means that each income derived by
a fund is tax exempt. Theoretically, the CEIF form
may be used for any type of operations and it would
be exempt from income tax – however, such selection is not allowed by regime regulations governing
operations of funds (this structure may not be used
for tax optimisation, e.g. for manufacturing or trading businesses). What is important is that this constraint is not an issue in case of entities investing in
commercial property (thus including shopping centres) – the Investment Funds Act allows a situation
whereby a CEIF is an owner of real property (e.g.
a shopping centre) – then any profits, e.g. derived
from renting space in that shopping centre or even
from the sale of such centre, will be tax exempt.
It must, however, be remembered that current
income will not be subject to taxation; but if income
generated by a CEIF is distributed to an investor,
taxation will occur (at the tax rate of 19 per cent).
S po n s o r z y / S po n s o r s
profit generated by the LJSP is distributed. This
means that during the year income generated by
LJSP attributable to shareholders is not taxed at all
– because taxation at the level of the company is
not possible. Moreover, such reasoning leads to a
conclusion that if the profit generated by the LJSP
is not distributed among the shareholders, but, for
example, is retained in the company, taxation will
then not occur at all. In other words, such structure
in its extreme case – if there is no profit distribution
to the shareholders – provides for almost complete
removal of taxing current operation income with income tax.
Such solution is clearly attractive for entities
that invest in commercial property. Next to taxation
of income from current operations, it also allows
optimising taxation of income from the sale of assets, e.g. a shopping centre (when the LJSP sells
property owned by it). In our opinion, by choosing
this option, the possibility of regulation amendments in the near future should nonetheless be
considered – the described solution stems from a
judgement issued by an administrative court, and
not directly from the regulations of law, it thus hard
to speculate that a Polish legislator would tolerate
for some longer period the existence of a solution
that permits the removal of taxation with income
tax. The benefits derived from using the LJSP may
thus turn out to be short-lived.
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
pany is wound up, the transfer of cash to partners
following such winding-up will not be taxed in Poland at all.
Also, the lack of necessity in determining the
percentage of profit sharing in the company in
proportion to the shareholding is a very interesting feature of limited partnerships – the regulations allow stipulating that issue freely, and a
partner who has contributed only 5 per cent of all
contributions paid to the LP, may share in the profits of this company at the level of, say, 15 per cent.
It should be clearly stressed that determining a
share in the profits and losses of the LP itself not in
proportion to the contributions does not constitute
income in the light of Polish regulations governing
income tax (this view is commonly accepted by
the tax authorities). This instrument may be useful
when, for example, an investment into a shopping
centre is carried out by several business partners,
one of whom, despite not having sufficiently large
capital, has other assets that are important from
a business point of view (e.g. relations, close ties
to prospective business partners, experience, and
specific expertise, etc.). In this case, such partner
may obtain a shareholding in the LP that is higher
than his contribution.
As concerns protection against tax risk, the LP
provides the limited partner with protection that
is comparable to that in case of the LLC, with one
important difference – though the limited partner,
in principle, is not liable for the company’s debts
(including also tax debts), he may be held liable for
arrears in income tax – since these are his arrears
(as mentioned above, the LP is not a taxpayer of
income taxes at all).
109
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
TAx OPTIMISATION thRough selection...
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
110
TAx OPTIMISATION thRough selection...
The CEIF may therefore be an interesting solution
when we intend to reinvest profits. However, if the
profits generated by a shopping centre are to be
allocated to the investor, the CEIF differs from the
limited partnership only in that the moment of taxation is deferred.
Apart from the above-mentioned advantages,
the structure using the CEIF also has disadvantages – basic ones involving the huge formalities relating to setting up and operating CEIFs and the high
costs of setting up and operating such a structure.
Therefore, such a solution pays off only in projects
of larger size.
how to PRoCeed when the seleCted
legal foRm is not oPtimal
In practice, it happens that at the initial stage of
carrying out an investment project in commercial
real property the issue of tax optimisation is omitted. The investor’s initial selection does not exclude
the possibility of using a better legal form in terms
of taxation in the future. It is, however, necessary to
undertake relevant reorganisation measures.
It is a relatively simple task to transform the LLC
into an LP or LJSP (or vice versa, transforming a
partnership into an LLC or a joint-stock company).
Such transformation takes place under provisions
of the Code of Commercial Companies and, in
principle, is tax neutral (with the exception of a situation whereby the limited liability company/jointstock company transformed into a partnership has
undistributed profit – in the latter case taxation with
income tax may occur). The basic disadvantage of
such reorganisation is time, since the procedure
will take as a minimum several months. A change
of legal form from a commercial company into a
CEIF will be harder, though not impossible – such
a procedure will require numerous steps and detailed planning of all the legal and tax aspects of
such reorganisation.
summaRy
As this paper shows, the proper selection of
legal form is an issue of primary importance and
may have a far-reaching impact on taxation of income generated by a shopping centre. Besides the
solutions that have been presented in this paper,
the investor will also have a choice of other more
complex options, which, due to space constraints,
have not been presented here. It must be remembered that there is no single, universal method that
could be applied in each case; whether a specific
legal form is tax optimal or not depends on the investor’s specific plans, thus, the choice of a relevant legal form should be preceded by an in-depth
analysis. n
111
 We spoke a year ago, when we were preparing
the materials to the previous issue of the ‘Almanac’. Today I would like to ask you, what, in your
opinion, has changed in the industry? Was it a
good year for the shopping centre market?
anna szmeja-Kroplewska: I believe it was a
good year for the industry which is in the stable
growth period. Research conducted by a group of
experts being a part of PRCH Retail Research Forum shows that within the nearest 2-3 years, year
to year, from 500,000 to 600,000 sqm of new retail
space should be delivered to the market, out of
which almost 40 percent in cities with under 100,000
inhabitants. For a few years, we have been observing a steady tendency of modern retail space entering smaller cities, which means levelling of the
life standard and access to their offer available to
people all over the country.
 But the potential of smaller cities will deplete
one day – are we going to observe the comeback
of developers to large urban agglomerations?
I think that a single modern and multifunctional
retail scheme in a small city is completely justified,
whereas all that follow bear a huge risk for the investor, managers, tenants and the city itself alike.
From my perspective, the crucial phase, which is
often neglected, is that concerning the evaluation
of the location’s potential and the market research.
The latter are a mine of information about how to
minimise the risk of mistakes and what format of
a shopping centre to develop in a given city. Nowadays, it is also a good idea to reach for modern
technologies, which, despite being an eccentric
whim at the first sight, open up new horizons and
are a fantastic source of inspiration on a closer acquaintance.
 Does it mean that retail parks are a better solution for smaller towns?
There is not a good answer to that question –
everything depends on the needs of the given market and results of its analysis. Every town and every
city have their specificity and there is no pattern or
algorithm which, after applying to the map of a city
would tell as whether we should construct a retail
park, a shopping centre or a convenience centre
there.
 Regarding the PRCH Retail Research Forum
report – my attention was drawn particularly to
the distribution of retail space formats across Poland. Outlet centres here constitute merely one
percent. Is there a chance these proportions will
change?
I don’t think it is very probable. According to
market analyses, only two or three outlet centres
will be delivered to the Polish market.
The need to maintain a high pace and dynamics of supplying the shops in outlet centres is an
obstacle to the development of further ones. Retail chains in Poland do not have so big surplus of
products which could be delivered to such retail
schemes.
 Is there a talk about the crisis in the industry?
Continuously, for several years. Echoes of the
crisis and its effects have been accompanying us
since the second half of 2007. The companies which
were founded in or do their business in Spain, Portugal or Greece are still looking for ways to catch
the wind in their sails.
 And now, due to the problems in the euro zone
– do some tenants and developers, who derive
from the countries engulfed by the crisis, approach the Polish market more carefully?
Together with the coming of the first wave of
the crisis, we urged to rationalise decision-making
processes. And, in my opinion, it happened. The
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Anna Szmeja-Kroplewska, General Manager PRCH
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
we talk to anna szmeja-KRoPlewsKa, general director of Polish Council
of shopping Centres (PRCh) about the perspectives of development of the
Polish market of shopping centres and about investing and making rational
decisions in business.
S po n s o r z y / S po n s o r s
Let’s invest wisely
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
112
LET’S INvEST wisely
business process, be it on the investment market
or in retail chains, was extended by the element of
analysis and research. However, it was extended
to such extend that today we are dealing with a significant slowdown in making any decisions. When
we analyse how long the process of signing a lease
agreement takes, and often it takes 6-8 months, we
are tempted to remind that both shopping centres
and retail chains are sectors subject to constant
changes and it is the dynamics that should determine it.
 In this context I would like to ask about the
market in Poznan – you mentioned rational decisions. Poznan may already boast quite high saturation and new large retail schemes are going to
be delivered there in the next few years; they will
certainly compete with each other...
Looking at the retail space density and the
space availability ratios, one may say, a bit ironic,
that consumers will have a very wide selection of
offers in the capital of Wielkopolska. What will be
crucial for the managers of those assets is the ability to select and mix their offer, retail elements and
added value. The centres which gain the hearts
and minds of customers will win.
 Does it mean that shopping centres will evolve
in the direction of multifunctional facilities, such
as Blue City, Sfera or Plac Unii?
I hope that centres and retail chains will evolve
so as to meet the conscious and unconscious
needs of customers.
 A year ago we spoke about the impact of the
Internet on the traditional retail - did anything
change in the meantime?
E-commerce is developing constantly, as can
be seen especially in the electronics sector – most
of the chains that sell computer equipment or
household appliances that I am familiar with are
facing problems in traditional shop formats and
observe growth in on-line stores. Newer and newer
fashion companies are creating alternative distribution channels on the Internet.
When talking about e-commerce it is worth
mentioning new technologies. The companies that
ignore them will face serious perturbation in the
longer perspective.
 If you had such a possibility, what would you
change in Polish shopping centres?
I would pay special attention to public space
and those elements that create positive shopping
experience: organisation of walkways, toilets, lifts
and car parks, signage, temperature, lighting,
smell and sound, which I am convinced will be the
factors determining whether a shopping centre or
a chain achieve success in the future.
 Shopping centres and urban tissue – recently
I have met the opinion that schemes such as Arkadia or Złote Tarasy should be placed not in the
centre but at the outskirts of the city...
I do not agree with that view. I believe that these
centres constitute important elements of the centre
of Warsaw. It is possible to imagine that a city and
a developer in France or England together would
create a consistent and cohesive urban tissue on
the basis of these projects; however, in Polish conditions there are the projects that are the TOP of the
list of centres in Poland.
 Office developers in Poland generally do not
develop their projects without ecological certificates. In the shopping centre industry still not
many decides to do so. Is it possible that this will
change in the nearest years? Do tenants expect
this type of solutions?
There are retail chains with high social and ecological awareness, yet still they constitute a small
group. Quite often, green or ecological aspects
are watched not from the business economics perspective but from the image point of view – and that
is a huge mistake. I think that if there is a need for
any education, it is in that very scope. According
to research, at the level of an investment, ecological certification is more expensive - by around 1020 percent. However, over the years of functioning
of a building these expenses are covered owing to
i.a. energy saving or decreased utility consumption, prices of which grow constantly. Certainly it is
a more expensive solution at first, but in the long
run it is also a more profitable one. When we look
at the model of operations of developers in the Polish market, the majority of companies constructs
centres only to sell them, therefore increasing the
investment costs of the product has no justification.
Even more so since the market is not expecting it.
Only when there will be greater demand for green
centres on the part of buyers, developers decide on
such investments.
 How, in your opinion, will the Polish market of
shopping centres look in two-three years time;
can we expect any fundamental changes or will
it be a period of a slow growth or maybe of a decline?
It all depends on how Poland will look against
the European background. Despite the menace of
crisis, we have some advantages, namely flexible
economy, relatively low debt and membership in
the EU. Is it enough? I don’t know. Retail as such
is not just shopping centres; it must adapt to the
situation on the market. It should adapt, because
consumers’ habits do change, similarly to means
of communication with the client and of getting to
him. The perspectives for development are promising enough to look into the future with optimism. In
2011, 30 new retail chains entered Poland; I don’t
know if this tendency is going to remain at that level
in the nearest years, but seeing the interest of tenants at the MAPIC fair I am an optimist. We are still
an attractive market and in the perspective of the
nearest years our centres will get more and more
interesting. n
Convenience centres
lead the market as
a result of the crisis
while other segments of the property market are somewhat short of breath,
retail continues to develop dynamically with an increasing number
of schemes being implemented every month. however, it is not the large shopping galleries to which we are now accustomed that have become an investment sensation, but rather facilities of the convenience variety,
namely neighbourhood shopping centres.
S po n s o r z y / S po n s o r s
113
quiCK and Convenient
However, discount stores are not to be confused
with neighbourhood shopping centres whose offer
is much more complex. Nevertheless, in both instances the format is not a complicated one. The
advantage of the convenience shopping centre is
its simple formula: close proximity to customers,
everyday use products, relatively cheap, quick and
convenient. This appealed to shoppers who grew
tired of large-scale shopping facilities where they
felt too much time is wasted, but who have not yet
taken a liking to discount stores.
A model shopping centre of this variety should
be located close to potential customers and offer
essential goods and services, as well as stock impulse products, in this instance defined as goods
sold in modern stores at a favourable price. The
target group for a neighbourhood shopping centre
is clearly identified, i.e. customers living within easy
walking distance or preferably no more than three
public transport stops away.
Facilities of this type are not large, as gone are
the days when neighbourhood shopping centres
consisted of tens of thousands of square meters.
The facilities developed nowadays usually range
between 3,000 and 8,000 sq m. They are cheaper to
construct and the risk related to commercialisation
is lower, with access to external financing also considered an important factor. Banks are much more
willing to become involved in smaller schemes, and
there are cases of several such developments being financed by a single bank within a very short period of time. At the turn of 2011 and 2012, Deutsche
Bank provided financing for developments such as
CH Józefosław in Piaseczno, Dekada Skierniewice
and Karuzela Park in Biskupiec.
a Paved Path
The precursor of this type of a shopping centre
was Skwery Handlowe, constructed by the Norwe-
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
A
s if in defiance to the prevailing trends,
the development of this particular segment owes its dynamism to the economic slowdown with which we have been
faced with over the past few years. The
number of large shopping galleries in Warsaw has
not increased since the opening of Złote Tarasy
in 2007. Admittedly, developers in other large cities have made investments into this particular format, however the majority of companies have set
out to conquer the medium-sized ones. The result
of which has been several fantastic debuts, but
on the other hand quite a few schemes have been
suspended. However, there was one segment that
continued to surprise with its dynamism. Following 2008, discount stores were seen to be coping
rather well and their success pointed investors in
the direction of areas where good returns could be
made, even during a crisis.
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Anna Staniszewska, Director, Consultancy and Research, DTZ
CONvENIENCE CENTRES LEAd the maRket as...
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
S po n s o r z y / S po n s o r s
114
gian developer RECE Group, who currently manages 11 such facilities. Further investments include
the Dekada shopping centre chain, with five of them
now in operation. Last year saw the successful debut of the Czerwona Torebka concept, and further
players continue to appear on the market, including developers whose forte so far have been office
and residential developments, i.e. Capital Park with
its Vis a Vis schemes and Ghelamco with its plans
to develop similar schemes in Łomianki, amongst
others. Elbfonds would like to follow in the successful footsteps of its predecessors with Centrum
Józefosław in Piaseczno constructed in 2011 and its
expansion plans for, among others, Władysławowo
near Ciechanów, Janów Lubelski, Kutno, Myślibórz
and Piekary Śląskie.
The success of development companies already present on the market often encourages investors to expand into new operations where these
types of properties are concerned, e.g. Czerwona
Torebka, the owner of which previously developed
the Żabka and Biedronka retail brands. The Belgian company Ghelamco, one of the largest office
developers in Poland, intends to follow suit and use
a number of plots it owns near Warsaw to construct
shopping facilities of ca. 10,000 sq m, which are to
be an alternative to large-scale shopping centres.
The abovementioned developer also promises expansion plans in the future.
Furthermore, individual investments into
schemes that lead to greater dispersion within this
particular market segment should also be mentioned. One of the first modern neighbourhood
shopping centres was the Warsaw based Galeria
Skorosze opened as early as 2007. Given today’s
standard, it is a large facility of over 13,000 sq m,
however it bears the hallmarks of a convenience
scheme. Further examples include Dom Handlowy Maxim in Legionowo, Galeria Mrówka in
Ciechanów, Centrum Handlowe Familia in Gdańsk,
Centrum Handlowe Max in Tarnów and Galeria
Stokrotka in Mława.
at the lead
It is becoming clear even now that there is a small
group of companies at the forefront that are becoming leaders within this market segment, however it
would be difficult to imagine a repeat of the warehousing market situation where the lion’s share of
properties is owned by only a few companies.
Due to high geographical dispersion, there
are many local players participating in the convenience segment that have the advantage of better
knowledge of local realities with regard to both
the market and administration. However, they lack
the potential and experience of larger companies,
which nevertheless does not mean that such smaller-scale schemes cannot be successful.
3 x loCation
Irrespective of whether the investor is a large or
small company and despite the fact that the facility itself is not as complicated as a large shopping
gallery, either from a technical or complex management perspective, the construction of a convenience shopping centre should be thought through
to the smallest detail. First and foremost, the needs
and wealth of the local population as well as potential competitors should be identified. For example
it does not make sense to place an expensive deli
store in a building located in an area where the
majority of residents have earnings equal to the national average level, for the main tenant would not
be able to fully utilize its retail potential and what is
more, such an “anchor” could adversely affect the
turnover of the smaller tenants.
As is the case with all property, the key issue is
the choice of location. It cannot be accidental and
its selection should be preceded by thorough economic and demographic research.
investors are waiting for. Neighbourhood shopping
centres are proving to be an attractive product to
include in a portfolio, providing stable income, and
turning out to be relatively easy and inexpensive to
manage.
This might entice opportunistic or private equity
investors seeking attractive ways to invest capital
and expecting decent income from leases.
There are already willing investors waiting to go
shopping; one of them being the English Bywater
Properties, which has recently notified of its intention to purchase a few local convenience shopping
centres. The investor has several such properties
in its sights, out of which three or four should be
purchased this year. In general, we should expect
more purchases this year, a result of the fact that
the market is finally coming back to life following
a few years of not being able to catch its breath.
There was significant improvement seen as early
as Q1 of 2012, with the rest of the year promising to
be just as enthralling.
a good PRoduCt foR the PoRtfolio
The convenience shopping format is already
working out, not only as a shopping base for large
neighbourhoods within great agglomerations, but
also as the key shopping destination in smaller cities. Therefore, it is in these two directions that this
market segment will most probably go, despite the
fact that the initial fascination with the new type of
shopping facilities is slowly passing and the market
is solidifying. This in turn means that it will become
increasingly more difficult to enter. On the other
hand however, this indicates that the market is becoming mature, which in turn is what institutional
OTHER EXAMPLES
Centrum Skorosze, Warsaw
Galeria pod Dębami, Warsaw
DH Maxim, Legionowo
Galeria Mrówka, Ciechanów
Centrum Handlowe Familia, Gdańsk
Centrum Handlowe Max, Tarnów
Galeria Stokrotka, Mława
OK. Centrum Strzegom
Dom Handlowy Puchatek, Kielce
Galeria Konstantynów, Konstantynów Łódzki
Galeria Oławska, Oława
S po n s o r z y / S po n s o r s
This is where large players have the advantage,
particularly those that have long ago invested in
land parcels in key locations. Similar to other property investments, the cost of land constitutes the
lion’s share of investment outlays, and it is the large
companies that choose specific locations with the
help of internal or external research teams. This is
why, to a greater extent, it was the larger companies that have played a significant role in promoting this particular retail format.
This paved path can now be followed by local
players, particularly in cities with smaller population
numbers, e.g. between 20,000 and 50,000 residents.
Some developers make the decision to use the presence of an already existing shopping centre or retail
park and try and win over the customers. As a rule
however, convenience shopping centres are not in
competition with large shopping galleries, with the
latter being used for larger-scale and more complex
shopping which additionally present a relatively
comprehensive entertainment offer.
115
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
CONvENIENCE CENTRES LEAd The maRket as...
Largest players within the convenience segment and their estimated market share
Skwer
Handlowy
Developer
Rece Poland
Cities
Examples of tenants
Area (sq m)
11
Bydgoszcz, Gdańsk,
Głogów, Grudziądz, Inowrocław (2), Łódź, Kalisz,
Piotrków Trybunalski,
Słupsk, Toruń
Piotr i Paweł, Tesco, Polomarket, Biuro
Podróży, My Travel, Apteka Dbam
o Zdrowie, Bielizna, Biedronka, Pepco,
Admirał, Apteka Krzemowa, Plastuś,
In Medio, sklep zoologiczny Asik, N-But,
Top Fashion, Rossmann, Boti, Partner,
AGD, Mediq, Ambra
2 000 – 3 000
Bytom,
Czerwionka-Leszczyny,
Dębica, Szczecin,
Pepco, Olewnik, Kropka, Fortuna,
Słupca, Słupsk, Tomaszów
Małpka, Express
Mazowiecki, Świebodzice,
Żory
Czerwona
Torebka
S.A.
9
Elbfonds
2
Piaseczno, Józefosław
Dekada
Dekada
Realty
5
Sieradz, Skierniewice,
Żyrardów, Myślenice,
Olsztyn
Vis a vis
Capital
Park
1
Czerwona
Torebka
Radom
Number
of planned
shopping
centres
No data
available
1400 – 5 300
71
Piotr i Paweł, Pepco, Rossmann, CCC.
2 000 – 6 000
No data
available
Tesco, Polo Market, Rossmann, Empik,
CCC, Pepco, Deichmann, Euro RTV AGD,
H&M, C&A, Centro, Hebe, Textil Market
3 000 – 10 000 7
Tesco, Smyk, Empik, Rossmann, Ruch,
Pepco, BNP Paribas, Apteka APS,
Pralnia Techno Dry
3 666
No data
available
Cities
Brak danych
First
opening:
2001
Białogard, Braniewo, Bydgoszcz, Chorzów,
Gdynia, Gorzów Wlkp., Gryfice, Kraków,
Komorniki, Kutno, Legnica, Lubań,
Malbork, Nowa Sól, Opole, Piaseczno,
Ostrów, Wielkopolski, Pisz, Poznań, Zielona
Góra, Łódź, Łęczna, Żary, Polkowice,
June 2011
Pszczyna, Ruda Śląska, Sosnowiec,
Szczecin, Szczytno, Szczecinek, Tarnowskie
Góry, Tczew, Tuchola, Tychy, Wałbrzych,
Warszawa, Wałcz, Wodzisław Śląski,
Zabrze, Zambrów
Kutno, Poznań, Żyrardów, Ciechanów,
Częstochowa, Jaworzno
2011
Kraków, Malbork, Rypin, Nowy Targ,
Grójec, Łowicz, Sanok
2007
Łódź (7 000 sq m)
November
2011
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Chain name
Number
of existing
convenience
shopping
centres
S po n s o r z y / S po n s o r s
116
“Non-commercial”
value of a shopping
centre
due to the growth of purchasing power, consumers are now able to allocate
an ever increasing portion of their income to goods and services other than
foodstuffs and spend more and more on entertainment, causing the need for
the retail market to adapt to consumer’s needs.
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Ewa Derlatka-Chilewicz, Associate Director, Consulting & Research Team, DTZ
T
he above is verified by Central Statistical
Office (GUS) data which shows that the
proportional share of recreation and culture, as well as restaurant and hotel categories in total expenditure of households
rose from 8.3% in 2003 to 10.4% in 2010.
Over the past 14 to 15 years, the modern retail
market in Poland has undergone a phase of extremely dynamic development, from stand-alone
stores such as the so-called department stores,
through to hypermarkets with increasingly larger
adjoining shopping galleries, to inner-city shopping
centres, where the food store operator’s share is
decreasing against boutiques in the shopping gallery and the increasingly popular entertainment
sector. As the market has developed and customers’ expectations regarding shopping centres have
evolved, developers have begun investing in additional attractions such as cinemas, extended food
and beverage outlets (food court), bowling alleys
and pool table areas. The share of space dedicated
to entertainment (excluding restaurants and food
courts) in shopping centres in the largest agglomerations rose from 1% in 1999 to 5% as of today.
One of the first shopping centres on the Warsaw,
and indeed Polish market, to incorporate an entertainment area was the Promenada Shopping Centre, launched in 1996. The facility, expanded in 1999,
includes a 13 screen Cinema City with 2,874 seats,
as well as the Las Vegas Entertainment Centre
which includes a bowling alley. Currently, following
further expansion, the facility now accommodates
the Kubuś Children’s Play Centre and a year-round
indoor ice rink.
The growing importance of the entertainment
function, at one time represented primarily by cinema chains, has led to an increase in developers’
interest to place cinemas within shopping centres.
Between 2002 and 2003, multi-screen cinemas (such
as Galeria Mokotów, Centrum Janki and Centrum
Targówek) appeared in existing facilities as a result
of expansion and a change in the layout of existing space. Around the same time, the entertainment
market has been enriched by the unique format of
the complex ‘Fantasy Park’ entertainment centre
which operates within one unit leased in a shopping
centre. The first of these parks were launched in
Kraków and Ruda Śląska in the Plaza centres, with
subsequent ones constructed in the Plaza centres
in the remaining larger cities including Warsaw,
Poznań, Lublin and Toruń. Since 2010, new centres
have been incorporated in other shopping centres
including Mazovia in Płock and Agora in Bytom.
Large facilities with tens of thousands of square
meters of leasable space with a wide retail, service,
entertainment and culture offer have been appearing on the Polish market since 2002. They represent
a shopping destination where, if willing, customers
are able to spend their entire day. The first such facility was the Wola Park shopping centre in Warsaw,
where a multiplex, gym and the Kamelot games
arcade were located on an area of 73,000 sq m.
Subsequent facilities of this type include Arkadia
and Blue City in Warsaw, Manufaktura in Łódź and
S po n s o r z y / S po n s o r s
offers customers an interesting way to spend their
free time at low cost and is not in competition for the
customers’ money with tenants from the retail sector. Furthermore, the majority of tenants from the entertainment sector operate in large areas, and thus
lower achievable turnover per 1 sq m translates directly into lower rent-paying capability.
For entertainment to fulfil its function, it has to
be adapted to customers’ needs arising from their
wealth, age and habits. Different functions satisfy different needs and thus cafés enable one to meet their
friends and hold business talks, cinemas and bowling alleys offer various entertainment, climbing walls
and fitness clubs provide recreation, and beauty
parlours and SPAs allow for a moment of relaxation.
Playrooms and theme exhibitions meet the needs of
the youngest customers and enable their parents to
enjoy the centre’s offer to a greater extent.
An important issue and a factor for success in
the case of entertainment units is often their design,
which portrays to the customer the impression of
entering a foreign world, not associated with a typical shopping centre. To achieve this, the fit-out costs
are extremely high, and chain operators expect investors to participate in the fit-out of their units.
Why then is it worth investing in entertainment,
when the income derived from it is less attractive
and the fit-out costs are high? The implied goal of
development of the entertainment function is to increase a shopping centre’s attractiveness and to
extend the amount of time spent by customers at the
facility, which in turn should translate into higher financial turnover from the retail sector. In reality, it is
expected that this particular type of attractions will
draw new customers and lead to a reversal of the
natural decreasing trend with regard to time spent
in a shopping centre. A skilfully incorporated entertainment offer is also a strategic marketing tool.
Another argument is the creation of a unique
feel of a given place and experience, which is of increasing importance in an era of on-line trade and
purchasing becoming direct competition for traditional stores. A retail and entertainment facility offers an experience that is not available in the virtual
world and presents an additional incentive to leave
the house.
There is still room for new forms of entertainment in Poland. What is on offer in foreign shopping
centres surpasses the standards known to Polish
shoppers, with numerous attractions for the entire
family at the customers’ disposal, such as rollercoaster amusement parks, water parks with covered swimming pools, ice rinks, mini golf courses,
shooting ranges, rope parks, oceanariums, educational theme parks, casinos, theatres and even
artificial skiing slopes and hockey rinks in Dubai
and the Philippines. Some of these spectacular
entertainment ventures are transferred onto Polish
territory in a restricted form, e.g. ice rinks (Promenada in Warsaw), mini golf courses (temporary
units in Manufaktura in Łódź and in Magnolia Park
in Wrocław), casinos (Janki in Warsaw), aquariums
(Arkady/Sky Tower in Wrocław) and terrariums
(Pogoria in Dąbrowa Górnicza). n
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Stary Browar in Poznań. The shift in the leisure-time
model to a more active one gave rise to the appearance in shopping centres of fitness clubs, and since
2007, there has been a rapid development in the
children’s playground and crèche sector.
Moreover, in many cities, shopping centres have
become local entertainment centres frequently
playing an added social and cultural function, thus
taking over the role of inner-city promenades. They
provide one facility where people can meet in restaurants, do their shopping and enjoy other forms
of entertainment. This was the case in Łódź, where
other than the popular multiplex, Manufaktura
houses a roller skating arena, a bowling alley, an
artificial climbing wall, as well as a fitness club and
a skate park. Additionally, an art museum branch,
the Experymentarium discovery centre and the International Centre for the Promotion of Fashion are
all located within Manufaktura. The Manufaktura
market place has also filled the void left by the absence of such places in the city centre.
In smaller cities, where access to entertainment
used to be limited, shopping centres incorporating
cinemas and restaurants are frequently the principal destination for entertainment-thirsty customers. The complex entertainment centre format also
works well where the competition for such places in
larger cities is the Old Town and city centre offering
clubs, restaurants, bars, dance clubs and smaller,
more intimate cinemas.
The economic slowdown has had an effect on
the supply of modern retail space, and following
a period of intensive growth exceeding 800,000 sq
m in 2010, new supply levels were lower by nearly
300,000 sq m. The economic crisis phantom restricted the size of facilities constructed and limited the
volume of risky and expensive ideas.
From the landlord’s point of view, the key role
played by entertainment is to extend the amount of
time spent by customers in the facility. A shopping
centre forms a place where the boundaries become
blurred between the purchasing of indispensable
products and shopping as a form of leisure. Therefore, customers subconsciously expect variety and
widely interpreted entertainment including interesting marketing events, concerts, performances, lotteries organised in suitably arranged spaces within
the centre, as well as access to cinemas, ice rinks,
go-karting tracks, etc.
Entertainment is a specific element that marks
out a given facility on the map amongst other shopping centres, increasing its attractiveness in the
customers’ eyes. This is particularly important on
the Polish market, where the retail tenants’ offer is
relatively limited and repeatable. An investor should
identify and understand the added value to be provided by the introduction of entertainment elements.
This again is crucial considering the fact that the direct income from the rental of entertainment space is
lower than income derived from typical retail space.
Lower rent rates for entertainment space have
a simple reason related to the profitability of the
entertainment sector itself within shopping centres.
The optimum tenant from the entertainment sector
117
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
“NON-COMMERCIAL” value of a shopping centRe
S po n s o r z y / S po n s o r s
118
How to find savings
in service charges?
service charges are one of the most controversial items on the invoice
that all tenants are required to pay when cooperating with shopping centres.
it is a frequent hotspot in the relations between a tenant and a manager.
tenants want to know what exactly they pay for, and complain about
the lack of transparency in fees.
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
Antoni Krzątała, Head of Property Management, CEO BNP Paribas Real Estate Poland
Cezary Majkowski, Property Maintenance Director, BNP Paribas Real Estate Poland
A
fter the financial crisis more and more
tenants are seeking savings related to
the fixed costs of functioning of commercial buildings. One way to optimize the expenditures can be to examine the rates of service charges related to rental
of a property.
what is in the seRviCe ChaRges
and what should not be?
In the opinion of BNP Paribas Real Estate Polska, the service charges should contain only positions related to the daily operations of a building in order to maintain the standard it had when
signing the lease. The scope of service charges
including the costs of the agreement and fees
is usually specified in one of the chapters of the
agreement or constitutes an attachment to it.
Taking care of their interest tenants should
ensure that all points are listed clearly and in a
precise manner, as it will reduce the likelihood
of divergent interpretations. In practice, all kinds
of charges should be clearly specified, e.g. the
cost of energy used in common parts, heating or
cleaning and security services. Except from the
costs related to the current operations and utilities consumption, service charges also include
the administrative fees and government and public agency charges such as property taxes or perpetual lease.
Service charges should definitely not include
costs related to modernization of a building. For
instance, if the manager intends to install air conditioning, in this situation he should not expect the
tenants to finance the equipment, even if it will result with a higher footfall in the shopping centre.
Similarly, the cost of reconstruction should be only
paid by a property owner. The expenses related to
repainting the walls could be included in service
charges, because they are associated to maintaining the building in a proper condition.
Not every tenant has the same impact on the
cost borne by a shopping centre; therefore, the
criteria of sharing costs may raise doubts. Most
often these concern the relation between the food
court tenants and others brands. Food court tenants can be seen by others as more burdensome
and contributing to higher fees, because the food
court surfaces require cleaning more often while
some devices work exclusively for their needs. In
fact, specialist kitchen appliances have meters
installed and their operating costs are paid individually by those tenants. On the other hand, the
cleaning service rates apply to providing service
to an entire centre.
Sometimes, the service charges division depends on the bargaining power - a key tenant has
lower fees, while tenants renting lower surfaces pay
more. Major tenants often pay a fixed rate for the
floorage used. Others pay proportionally to area they
how to oPtimize exPenses?
The experience of BNP Paribas Real Estate Poland shows that more often the cause of conflicts
between tenants and managers is the amount of
incurred payments rather than their scope. When
the rates related to operations of a shopping
centre seem too high, the first step should be to
analyze their prices. One may start from checking the current price lists of the providers, as
their service rates or range might have changed
best PRaCtiCes
Tenants are willing and entitled to know what afsince the signing of an agreement. The next step
should be to compare a current offer to proposfects the amount of charges that they incur. Therefore, BNP Paribas Real Estate Poland recommends
als of competition. When seeking savings among
its customers including in lease agreements proviservice providers, examine energy suppliers,
telecommunication services and
sions that ensure transparency,
cleaning services. In the case of
fairness and mutual trust of both
Klif shopping centres managed
sides. In order to achieve that, one
by BNP Paribas Real Estate Poof our solutions is to enable tenland, all contractors are chosen
ants the access to all books and
by tender.
Not every tenant documents relating to the cost of
In a long perspective, savings
has the same service charges at every stage of
can come from replacing current
cooperation. Using this provision
impact on the not only provides sense of confiequipment with more ecologically
cost borne by dence and calmness among the
friendly or less energy intensive.
a shopping centre; tenants, but also brings benefits
Such investments will quickly result in lower maintenance costs.
therefore, to managers. Our experience inLarge parts of operating costs
thecriteria dicates that a tenant who was proare constituted by energy prices
of sharing costs may vided the insight into the agreethat are constantly growing. One
ments signed by and between the
raise doubts. owner and the service providers
of its components is the rate for
the electric energy ordered by a
and the full transparency in terms
centre. For exceeding the cap, heavy penalties
of fees incurred within service charges, very rarely
are imposed. In the case of Klif and Wola Park
asks for justification of the settlements with providshopping centres, which are managed by BNP Paers. Moreover, they very rarely conduct their own
ribas Real Estate Poland, the monthly cost of the
audits. Those that are available in the financial audit
ordered power is around PLN 16,000. Exceeding
usually are sufficient and credible to them. Furtherthe limit results with penalties which are seven
more, owners should prepare annual summary retimes higher than standard rates. For instance, if
ports on each item listed in service charges.
the capacity is exceeded by 20 percent for about
In addition, it is the owner who should always seek
15 minutes, which normally is PLN around 3,200
solutions that may reduce the service charges borne
lump sum, the penalty would be around PLN
by shops. Situations when a tenant takes the initiative
22,400. An innovative and still rare way to reduce
and tries to force the owner to change a service prothose expenses may be the implementation of an
vider or a contractor are unacceptable. Searching for
energy management system, monitoring electrisavings is primarily the task of a manager who should
cal power usage on-line. Such a solution can be
recommend new solutions to the owner of a property.
very beneficial. The system constantly checks how
Service charges are a significant item in the
much power is being consumed by all enabled
budget of tenants. Therefore it is understandable
devices at a given moment. If it reaches the limit,
that they expect transparency from owners in terms
it automatically shuts down the least important
of rates and solutions that can help reduce those
equipment in a building for a while. In a shopping
fees. Owners, in turn, should take care of relationcentre, air conditioning and ventilation systems
ships with tenants and build mutual trust by allowwould be turned off first.
ing them to access all current agreements. n
S po n s o r z y / S po n s o r s
Another solution which also is not popular yet,
and which reduces energy usage, is using solar
thermal modules to heat water or building. On the
roof of a building, special panels are installed,
which convert energy from sunlight to heat and deliver it through hot water pipes to the taps or heat a
centre during winter.
Among the more traditional ways to reduce operating costs, there are changing lighting to energy
efficient one, using faucet aerators, automatic light
turnoff systems in low traffic areas such as toilets
and motion detectors to start escalators or installing electronic security systems such as cameras,
access control or antitheft systems instead of physical security.
The rates of service charges in a particular
year are fixed, and are paid in advance, their costs
based on predicted usage. All overpayments in the
accounting period shall be deducted from the fees
in subsequent periods.
Pa rt n e r st ra t e g i c z n y / St ra t e g i c Pa rt n e r
occupy. Varied payment principles stem from the fact
that anchor tenants (attractive brands), which usually include food supermarkets, generate higher footfall. More visitors turn into benefits for other shops in
terms of higher turnover.
The group of tenants who usually are exempt
from the payment of service charges includes
companies that rent space in arcades for a short
period. Apart from the costs of individual utilities
consumption, the vast majority of them pay only a
flat fee to an owner.
119
Pa r tn e rz y me r y to r y cz n i / C on t en t s Pa r tn e rs
HOW TO FINd SAvINGS in seRvice chaRges?
120
PARTNERzy i sponsoRzy
B
NP Paribas Real Estate Poland is the Polish subsidiary of BNP Paribas Real Estate Group. The company
offers services in four business lines: property management, transaction, consulting and valuation. According to
Property Week ranking for 2011, BNP Paribas Real Estate
Group is the first real estate company in Continental Europe (and 2nd in Europe). Group operates through 150
offices in 30 countries and employ circa 3 400 people. BNP
Paribas Real Estate is a part of BNP Paribas. www.realestate.bnpparibas.pl
B
C
entrum Development & Investments (CDI) jest właścicielem i zarządcą nieruchomości handlowych zlokalizowanych w centrach polskich miast. Atutem wszystkich
nieruchomości CDI jest ich doskonała lokalizacja, a także
długa tradycja handlowa. CDI Polska świadczy również
usługi doradcze związane z rynkiem nieruchomości, jak
również koordynuje i wspiera procesy sprzedaży nieruchomości zlokalizowanych w całej Polsce.
C
entrum Development & Investments (CDI) is a owner
and manager of retail buildings, located in the centre of Polish cities. The advantage of all CDI properties is
their excellent location and long trading tradition. Apart
from managing own portfolio, CDI provides professional
property management, asset management, agency and
advisory services for key entities and capital investors acting on Polish real estate market.
DTZ i UGL Services
irma DTZ stanowi część UGL Services, dywizji UGL Limited. Połączone DTZ i UGL Services to jeden z największych na świecie podmiotów świadczących usługi na rynku
nieruchomości. Firma dostarcza klientom biznesowym, najemcom powierzchni komercyjnych oraz inwestorom kompleksowych usług, w skład których wchodzą: doradztwo
inwestycyjne, pośrednictwo w wynajmie powierzchni handlowych, biurowych i magazynowych, property i facility management, doradztwo inwestycyjno-budowlane, wyceny, asset
management, corporate real estate services, consulting i badania rynkowe. Firma zatrudnia 27 000 osób, które pracują w
217 oddziałach zlokalizowanych na terenie 45 krajów.
DTZ and UGL Limited
TZ is combined with UGL Services a division of UGL
Limited. The combined business of DTZ and UGL Services is now one of the largest property services companies in the world. It provides corporate/occupier clients
with a global, integrated, end-to-end service offering and
best-in-class investor services capabilities in investment
agency, leasing agency, property and facilities management, project and building consultancy, valuation, investment and asset management, corporate real estate
services, consulting and research. The organization has
27,000 permanent employees operating across 217 offices in 45 countries.
UGL Limited
GL Limited (ASX: UGL) to firma działająca na rynkach: inżynieryjnym, usług dla klientów biznesowych
na rynku nieruchomości komercyjnych oraz facility management operująca w sektorach: gospodarki wodnej,
energetycznym, transportu, komunikacji, przemyśle wydobywczym oraz nieruchomości. W skład firmy wchodzą
cztery dywizje: UGL Infrastructure, UGL Rail, UGL Resources oraz UGL Services. Główna siedziba firmy mieści
się w Sydney, w Australii. UGL Limited działa na terenie
45 krajów zatrudniając blisko 56 000 osób.
UGL Limited UGL Limited (ASX: UGL) is a global leader
in engineering, property services and asset management
and maintenance operating in the water, power, transport, resources and property sectors. It consists of four
divisions – UGL Infrastructure, UGL Rail, UGL Resources
and UGL Services. Headquartered in Sydney, Australia,
UGL Limited operates worldwide across 45 countries employing approximately 55,000 people.
F
U
NP Paribas Real Estate Polska jest polskim oddziałem
grupy BNP Paribas Real Estate. Oferuje usługi w zakresie czterech linii biznesowych: property management, transaction, consulting, valuation. W rankingu tygodnika Property Week, Grupa BNP Paribas Real Estate
zajęła pierwsze miejsce na kontynencie europejskim pod
względem osiągniętych wyników w 2011 r. (jest też drugim największym graczem na rynku europejskim). Posiada 150 placówek w 30 państwach, zatrudniając ok. 3400
pracowników. BNP Paribas Real Estate jest częścią grupy
BNP Paribas. www.realestate.bnpparibas.pl
D
PARTNERzy i sponsoRzy
F
ORUM – centrum handlowo-rozrywkowe położone jest
w ścisłym centrum Gliwic. 43.000 m kw. pow. handlowej
i 140. najemców czyni z niego jedno z największych na Górnym Śląsku i w Zagłębiu. Świetna lokalizacja, doskonałe
połączenie z siecią drogową i transportem publicznym, wysokie obroty oraz rzesza lojalnych klientów to główne czynniki sukcesu CH FORUM. W ciągu pięciu lat istnienia centrum wyrobiło sobie markę dobrego partnera biznesowego
wśród najemców poszukujących atrakcyjnych lokalizacji. 70
proc. najemców CH FORUM to marki modowe, w tym znane
firmy odzieżowe, takie jak: Bershka, Cubus, H&M, KappAhl,
Pull&Bear, Reserved, Royal Collection, Zara. Inne branże
także reprezentowane są przez wiodące marki: Home&You, RTV Euro AGD, Sony. Część rozrywkowa CH FORUM
to m.in. 13-ekranowe Cinema City oraz pierwszy w regionie
klub sieci Pure Health&Fitness. Strefa restauracyjna „Pod
chmurami” o oryginalnej architekturze i stylistyce dodatkowo zwiększa atrakcyjność rynkową centrum.
FORUM Gliwice jest laureate prestiżowych nagród branżowych. Najważniejsze z nich to:
 Silver Solal Marketing Awards by ICSC
w latach 2012, 2010, 2009
 2011 International Property Awards
– Highly Commended
 Wyróżnienie w programie 2011 PRCH Retail Awards
F
I
I
mmochan, obecny w 12 krajach Europy i Azji, został
założony w 1976 r. jako dział nieruchomości francuskiej grupy Auchan. Jest on inwestorem, deweloperem,
komercjalizatorem i zarządcą 300 galerii handlowych.
Strategia bezpiecznego rozwoju umożliwia Immochan
wzmocnienie pozycji na świecie pomimo panującego
kryzysu oraz planowanie kolejnych 50 projektów (z czego 30 powstanie w Chinach). W Polsce pierwsza galeria
handlowa powstała 15 lat temu. Dziś Immochan jest właścicielem i zarządcą 20 centrów handlowych z tysiącem
lokali o łącznej powierzchni najmu 700 000 m2. W listopadzie 2012 r. Immochan otworzy swoje dwudzieste pierwsze centrum Auchan Łomianki o łącznej powierzchni
GLA 33 600 m2. Natomiast w 2013 r. zakończy się w Krakowie budowa centrum III generacji – Galerii Bronowice,
o łącznej powierzchni GLA 60 000 m2 oraz rozbudowa
Auchan Gdańsk otwartego w 1998 r. Kolejne projekty to
rozbudowa Centrum Handlowego w Piasecznie i w Białymstoku.
ORUM – a shopping and entertainment centre in the
centre of Gliwice. With its 43 000 sqm GLA and over 140
tenants is one of the largest facility of this kind in Upper Silesia and in Zagłębie. A great location, excellent connection
to the road and public transport networks, high turnover and
a large group of loyal customers are main reasons for success of FORUM S/C. Within the four years of its existence,
the centre has made a name for itself as a good business
partner for tenants looking for attractive locations. 70 percent of tenants of FORUM S/C are fashion brands, including renowned clothing companies, such as Bershka, Cubus, H&M, KappAhl, Pull&Bear, Reserved, Royal Collection
or Zara. Other industries are also represented by leading
brands: Home&You, RTV Euro AGD and Sony. The entertainment part of FORUM S/C includes, among others, 13-screen
Cinema City and the first in the region Pure Health&Fitness
club. The food court, with its original architecture and style
related to the name “Pod chmurami” (Under the clouds) additionally increases the market attractiveness of the centre.
FORUM Gliwice Shopping Centre is the laureate of prestigious industry awards. The major awards are:
 Silver Solal Marketing Awards by ICSC 2012,
2010, 2009
 2011 International Property Awards
– Highly Commended
 Distinction in the PRCH Retail Awards programme
mmochan has been established in 1976 as a real property
department of the French group Auchan. Now it operates
in 12 countries in Europe and Asia. Immochan acted and still
acts as investor, developer, commercialization agent and
manager of 300 shopping centers. Immochan’s strategy of
safe development strengthens its global position despite
economic crisis. Therefore Immochan plans 50 new projects
including 30 projects in China. The first shopping center in Poland was opened 15 years ago. Today Immochan owns and
manages 20 shopping centers housing one thousand commercial premises with the total lease area of 700,000 m2. In
November 2012 Immochan will open its 21st shopping center
Auchan Łomianki with the total GLA of 33,600 m2. Construction of a 3rd generation shopping center Galeria Bronowice
in Kraków with the total GLA of 60,000 m2 will be completed in
2013. The same year development and modernization of Auchan Gdańsk, a shopping center opened in 1998, will be completed as well. Planned, new projects include development of
shopping centers in Piaseczno and Białystok.
121
122
PARTNERzy i sponsoRzy
M
ETRO PROPERTIES sp. z o. o. jest spółką koncernu
METRO GROUP i świadczy usługi strategicznego
planowania pełnego cyklu życia nieruchomości w zakresie: wyszukiwania i zakupu gruntów pod inwestycje, budowy i nadzoru inwestorskiego, komercjalizacji powierzchni
handlowych, zarządzania i administracji oraz rozbudowy
istniejących obiektów. W Polsce firma zarządza 16 parkami i centrami handlowymi oraz świadczy kompleksowe
usługi techniczne i infrastrukturalne dla ponad 100 nieruchomości komercyjnych.
M
T
T
PA Horwath jest jedną z największych firm doradczych
w Europie, członkiem globalnej struktury Crowe Horwath International. Oferuje rozwiązania biznesowe, dla
międzynarodowych i krajowych przedsiębiorstw, z zakresu strategicznego doradztwa podatkowego, transakcyjnego, audytu finansowego, outsourcingu księgowego,
corporate finance, administracji płacowej oraz doradztwa personalnego. TPA Horwath zapewnia również wyspecjalizowane branżowo usługi doradcze, kierowane
w szczególności do sektora nieruchomościowego (Real
Estate) oraz budowlanego (Construction), jak również
energetycznego i użyteczności publicznej (Energy & Utilities). Pod odrębną marką Horwath HTL dostarcza również specjalistyczne usługi doradcze dla hotelarstwa
oraz turystyki. W Polsce TPA Horwath to ponad 130 ekspertów w biurach w Warszawie i Poznaniu.
ETRO PROPERTIES sp. z o. o. is a company belonging to the METRO GROUP. It provides services of
strategic planning of the entire life cycle of a commercial
property, including: search for and purchase of land for
investment, construction and investor supervision, commercialisation of business spaces, management and
administration, as well as development of existing facilities. In Poland, the company manages 16 retail parks and
shopping centres and provides comprehensive technical
and infrastructural services to over 100 commercial properties.
PA Horwath is one of the largest consulting companies in Europe, a member of the Crowe Horwath International global structure. It offers business solutions
for international and national enterprises in strategic tax
consulting, transaction advisory services, financial audit,
accounting outsourcing, payroll administration services
and HR consulting. TPA Horwath provides also specialised advisory services for separate industries, particularly
for Real Estate and Construction sectors, as well as for
Energy & Utilities. Horwath HTL, apart from being a separate brand, also offers specialised advisory services for
the hotel and tourism sector. In Poland, TPA Horwath has
over 130 experts in offices in Warsaw and Poznan.
the interna tional market for retail real esta te - 18th edition
MAPIC MAKES MORE HAPPEN
MAPIC gAthers thousAnds of InternAtIonAl CoMPAnIes, retAIlers,
develoPers, Investors And PublIC AuthorItIes under one roof.
loCAte PrIMe retAIl sItes, PArtner wIth leAdIng retAIl PlAyers
And strIke deAls thAt oPen new terrItorIes And MArkets.
MAPIC OffErS
“It’s the place to have one-on-one discussions
and close business. It’s a big opportunity to
make deals. ”
Mehmet even
over 8000
area
Assistant general Manager
for property development, Zorlu
sqm
exhibition
A dedicated programme
of conferences
business networking events
An extensive, year-round
online database
MAPIC 2011 IN fIGurES
8 035 participants
2 300 retailers
300 new retail brands in 2011
110 cities & local authorities
63 countries
680 exhibiting companies
840 investors
AMONG 2011 ATTENDEES
Trigranit / ECE / Multi Corporation / Plaza Centers / ING / Neinver / Gruppo IGD / Corio /
Capitamalls Asia Limited / MAB Development Group / Outlet (China) Limited / Belrom
/ Prestige Estates Projects Ltd, India Pavilion / CB Richard Ellis / Jones Lang LaSalle /
McArthurGlen Group / IGD Group / Cushman & Wakefield / Ségécé Klepierre / Sonae Sierra
/ Hollister / Adidas / Gerry Weber / Golden Lady / Etam / Starbucks Coffee / G-Star Raw /
Apple / Aberdeen Asset Management / AXA Real Estate / Commerz Real / CPP Investment
Board / and many more...
v Ie w t h e C oM P l e te lI st At www.m a pic.com
METRO
PROPERTIES
Kompleksowe rozwiązania
dla nieruchomości komercyjnych
JAK DROGA JEST CI WARTOŚĆ TWOJEJ NIERUCHOMOŚCI?*
Oferujemy pełną gamę usług zarządczych dla inwestorów i właścicieli:
→ Nadzór inwestycyjny, nadzór budowlany, projektowanie i rozbudowa
→ Koordynacja procesów inwestycyjnych
→ Zarządzanie i administracja
→ Optymalizacja kosztów utrzymania
→ Komercjalizacja obiektu
→ Wszystkie usługi z zakresu facility, w tym pełna obsługa techniczna
→ Gospodarka odpadami i ochrona środowiska
→ Audyty energetyczne i sprzedaż energii elektrycznej
* Tylko w roku 2011 METRO Properties podniosło wartość dwóch z jedenastu zarządzanych nieruchomości o 29,4 miliona euro
Dział sprzedaży:
+48 22 5000 139
[email protected]
www.metro-properties.pl

Podobne dokumenty