Raport za 2013 r. - Państwowa Agencja Atomistyki

Transkrypt

Raport za 2013 r. - Państwowa Agencja Atomistyki
Działalność Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki
oraz ocena stanu bezpieczeństwa jądrowego
i ochrony radiologicznej w Polsce w 2013 roku
2013
Raport Roczny
Działalność Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki
oraz ocena stanu bezpieczeństwa jądrowego
i ochrony radiologicznej w Polsce w 2013 roku
2013
Raport Roczny
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
SPIS TREŚCI
SŁOWO WSTĘPNE
10
I. PREZES PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
CENTRALNYM ORGANEM ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ
DS. BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO
11
I. 1. PODSTAWY PRAWNE DZIAŁALNOŚCI PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
12
I. 2. PAŃSTWOWA AGENCJA ATOMISTYKI – organizacja
13
2.1. Struktura organizacyjna Państwowej Agencji Atomistyki
13
2.2. Zatrudnienie w Państwowej Agencji Atomistyki
14
2.3. Budżet Państwowej Agencji Atomistyki
14
I. 3. RADA DO SPRAW BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO
I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ
14
3. 1. Skład Rady
14
3. 2. Zadania Rady
14
I. 4. OCENA FUNKCJONOWANIA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
15
II. INFRASTRUKTURA DOZORU JĄDROWEGO W POLSCE
16
II. 1. DEFINICJA, STRUKTURA I FUNKCJE SYSTEMU BEZPIECZEŃSTWA
JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ
17
II. 2. PODSTAWOWE PRZEPISY PRAWNE DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ
18
2.1. Ustawa – Prawo atomowe
18
2.2. Inne ustawy
24
2.3. Akty wykonawcze do ustawy – Prawo atomowe
24
2.4. Przepisy międzynarodowe
25
III. PAŃSTWOWA AGENCJA ATOMISTYKI W PROGRAMIE POLSKIEJ
ENERGETYKI JĄDROWEJ
26
III. 1. PAŃSTWOWA AGENCJA ATOMISTYKI I JEJ ROLA W PROGRAMIE
Wydawca: Państwowa Agencja Atomistyki
POLSKIEJ ENERGETYKI JĄDROWEJ
Gabinet Prezesa ul. Krucza 36, 00-522 Warszawa
27
III. 2. ZMIANY WIZERUNKOWE PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
I NOWE KANAŁY KOMUNIKACJI
Warszawa 2014
29
Opracowanie graficzne: Paczka Kreatywna
4
5
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
IX. OCHRONA RADIOLOGICZNA LUDNOŚCI I PRACOWNIKÓW W POLSCE 59
IV. NADZÓR NAD WYKORZYSTANIEM ŹRÓDEŁ PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO
30
IX. 1. NARAŻENIE LUDNOŚCI NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE
60
IV. 1. UŻYTKOWNICY ŹRÓDEŁ PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO W POLSCE
31
IX. 2. KONTROLA NARAŻENIA NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE W PRACY
64
IV. 2. WYDAWANIE ZEZWOLEŃ I PRZYJMOWANIE ZGŁOSZEŃ
32
2.1. Narażenie w pracy od sztucznych źródeł promieniowania jonizującego
64
IV. 3. KONTROLE DOZOROWE
33
2.2. Kontrola narażenia w górnictwie od naturalnych źródeł promieniowania jonizującego
66
IV. 4. REJESTR ZAMKNIĘTYCH ŹRÓDEŁ PROMIENIOTWÓRCZYCH
34
V. NADZÓR NAD OBIEKTAMI JĄDROWYMI
37
V. 1. OBIEKTY JĄDROWE W POLSCE
38
1.1. Reaktor MARIA
38
1.2. Reaktor EWA w likwidacji
42
1.3. Przechowalniki wypalonego paliwa jądrowego
43
V. 2. WYDANE ZEZWOLENIA
44
V. 3. KONTROLE DOZOROWE
45
V. 4. FUNKCJONOWANIE SYSTEMU KOORDYNACJI KONTROLI
IX. 3. NADAWANIE UPRAWNIEŃ PERSONALNYCH W ZAKRESIE
BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ
70
X. MONITOROWANIE SYTUACJI RADIACYJNEJ W KRAJU
72
X. 1. MONITORING OGÓLNOKRAJOWY
74
1.1. Stacje systemu wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych
1.2. Placówki prowadzące pomiary skażeń promieniotwórczych środowiska i artykułów rolno-spożywczych 75
X. 2. MONITORING LOKALNY
76
2.1. Ośrodek jądrowy w Świerku
76
2.2. Krajowe Składowisko Odpadów Promieniotwórczych w Różanie
77
2.3. Tereny byłych zakładów wydobywczych i przeróbczych rud uranu
77
I NADZORU NAD OBIEKTAMI JĄDROWYMI
45
X. 3. UCZESTNICTWO W MIĘDZYNARODOWEJ WYMIANIE DANYCH
V. 5. ELEKTROWNIE JĄDROWE W KRAJACH SĄSIEDNICH
46
MONITORINGU RADIACYJNEGO
5.1. Elektrownie jądrowe w odległości do 300 km od granicy kraju
46
5.2. Dane eksploatacyjne elektrowni jądrowych w krajach sąsiednich
47
5.3. Budowane i planowane elektrownie jądrowe w pobliżu granic kraju
48
74
77
3.1. System Unii Europejskiej wymiany danych pomiarowych pochodzących
z rutynowego monitoringu radiacyjnego środowiska, działającego w krajach Unii
77
3.2. Wymiana danych ze stacji wczesnego wykrywania skażeń w systemie EURDEP
w ramach Unii Europejskiej
78
3.3. Wymiana danych ze stacji wczesnego wykrywania skażeń w systemie Rady Państw Morza Bałtyckiego
78
VI. ZABEZPIECZENIA MATERIAŁÓW JĄDROWYCH
49
VI. 1. UŻYTKOWNICY MATERIAŁÓW JĄDROWYCH W POLSCE
50
X. 4.
VI. 2. KONTROLE ZABEZPIECZEŃ MATERIAŁÓW JĄDROWYCH
51
4.1. Zasady postępowania
78
4.2. Zdarzenia radiacyjne poza granicami kraju
79
4.3. Zdarzenia radiacyjne w kraju
79
VII. TRANSPORT MATERIAŁÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
52
VII. 1. TRANSPORT ŹRÓDEŁ I ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
53
VII. 2. TRANSPORT PALIWA JĄDROWEGO
54
2.1. Świeże paliwo jądrowe
54
2.2. Wypalone paliwo jądrowe
54
VIII. ODPADY PROMIENIOTWÓRCZE
55
6
ZDARZENIA RADIACYJNE
78
XI. OCENA SYTUACJI RADIACYJNEJ KRAJU
80
XI. 1. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ W ŚRODOWISKU
82
1.1. Moc dawki promieniowania gamma w powietrzu
82
1.2. Aerozole atmosferyczne
82
1.3. Opad całkowity
84
1.4. Wody i osady denne
84
1.5. Gleba
86
7
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
XI. 2. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ PODSTAWOWYCH ARTYKUŁÓW SPOŻYWCZYCH
I PRODUKTÓW ŻYWNOŚCIOWYCH
89
2.1. Mleko
90
2.2. Mięso, drób, ryby i jaja
90
2.3. Warzywa, owoce, zboże i grzyby
91
XI. 3.
PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ NATURALNYCH RADIONUKLIDÓW
W ŚRODOWISKU ZWIĘKSZONA WSKUTEK DZIAŁALNOŚCI CZŁOWIEKA
93
XII. DZIAŁALNOŚĆ INFORMACYJNA I EDUKACYJNA
– OBECNE DZIAŁANIA I PLANY NA PRZYSZŁOŚĆ
94
XIII. WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA
96
XIII. 1. WSPÓŁPRACA WIELOSTRONNA
97
1.1. Współpraca z organizacjami międzynarodowymi
98
1.1.1. Europejska Wspólnota Energii Atomowej (EURATOM)
98
1.1.2. Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA)
100
1.1.3. Agencja Energii Jądrowej Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (NEA OECD)
102
1.2. Inne formy współpracy wielostronnej
102
1.2.1. Zachodnioeuropejskie Stowarzyszenie Regulatorów Jądrowych (WENRA)
102
1.2.2. Spotkania Grupy Szefów Europejskich Urzędów Dozoru Radiologicznego (HERCA)
103
1.2.3. Rada Państw Morza Bałtyckiego (RPMB)
104
1.2.4. Europejskie Stowarzyszenie Regulatorów Ochrony Fizycznej (ENSRA)
104
1.2.5. Europejskie Towarzystwo Badań i Rozwoju Zabezpieczeń Materiałów Jądrowych (ESARDA)
105
XIII. 2. WSPÓŁPRACA DWUSTRONNA
105
XIV. ZAŁĄCZNIKI
107
Siedziba Państwowej Agencji Atomistyki
ZAŁĄCZNIK NR 1
WYKAZ AKTÓW WYKONAWCZYCH DO USTAWY Z DNIA 29 LISTOPADA 2000 R. – PRAWO ATOMOWE
108
ZAŁĄCZNIK NR 2
WYKAZ WAŻNIEJSZYCH AKTÓW PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO I EUROPEJSKIEGO
8
112
9
SŁOWO WSTĘPNE
Przekazując sprawozdanie z działalności Prezesa Państwowej
Agencji Atomistyki za kolejny rok chciałbym jednoznacznie
stwierdzić, że z punktu widzenia bezpieczeństwa jądrowego
i ochrony radiologicznej, mieszkańcy Polski byli w 2013 r. w pełni
bezpieczni, a środowisko należycie chronione przed negatywnym
oddziaływaniem promieniowania jonizującego.
Roczne sprawozdanie to nie tylko ustawowy obowiązek Prezesa
Państwowej Agencji Atomistyki, ale jedno z naszych narzędzi informacyjnych, dzięki któremu pokazujemy społeczeństwu, na czym
polega funkcjonowanie dozoru jądrowego, jakie są nasze zasady
działania i priorytety.
W każdej rozpatrywanej przez nas sprawie bezpieczeństwu jądrowemu i ochronie radiologicznej przyznajemy najwyższy priorytet. Ważnymi z punktu widzenia dozoru jądrowego zasadami
są też niezależność instytucjonalna, transparentność działań,
efektywność w egzekwowaniu prawa oraz zatrudnianie wysoko
wykwalifikowanej kadry.
Zapewniam Pana Premiera, że priorytetem zadaniowym w roku
2013 był dla nas proces przygotowywania się do wdrożenia
Programu Polskiej Energetyki Jądrowej, który został zaakceptowany przez Radę Ministrów w styczniu 2014 r.
Jeszcze raz chciałbym podkreślić, że dzięki pracy PAA, prowadzonym przez nas kontrolom i pomiarom Polska jest krajem
bezpiecznym w kontekście bezpieczeństwa jądrowego i ochrony
radiologicznej.
PREZES PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
CENTRALNYM ORGANEM ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ
DS. BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO
I. 1. PODSTAWY PRAWNE DZIAŁALNOŚCI PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
I. 2. PAŃSTWOWA AGENCJA ATOMISTYKI – organizacja
2.1. Struktura organizacyjna Państwowej Agencji Atomistyki
2.2. Zatrudnienie w Państwowej Agencji Atomistyki
2.3. Budżet Państwowej Agencji Atomistyki
I. 3. RADA DO SPRAW BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO
I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ
3. 1. Skład Rady
3. 2. Zadania Rady
I. 4. OCENA FUNKCJONOWANIA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
10
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
PREZES PAŃSTWOWEJ AGENCJI
ATOMISTYKI CENTRALNYM ORGANEM
ADMINISTRACJI RZĄDOWEJ
DS. BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO
Od 1990 r. dodatkowym zadaniem Prezesa PAA (wy-
skowej byli przymusowo zatrudnieni w zakładach wydo-
nikającym z pełnienia w przeszłości funkcji organu założy-
bywania rud uranu. W 2013 r. wypłat z tego tytułu nie było.
cielskiego Zakładu Zastosowań Techniki Jądrowej POLON)
I. 2. PAŃSTWOWA AGENCJA ATOMISTYKI
– organizacja
jest obsługa roszczeń byłych pracowników Zakładów Przemysłowych R-1 (ZPR-1) w Kowarach. Do 1972 r. ZPR-1 zajmowały się wydobyciem i wstępnym przerobem rud uranu.
Na podstawie zarządzenia nr 4 Prezesa PAA z dnia 14 kwie-
Prezes Państwowej Agencji Atomistyki wykonuje swoje
dzynarodowych dotyczących bezpieczeństwa jądro-
tnia 1992 r. powołane zostało Biuro Obsługi Roszczeń by-
zadania przy pomocy Państwowej Agencji Atomistyki,
wego i ochrony radiologicznej;
łych Pracowników Zakładów Produkcji Rud Uranu z sie-
która działa pod jego bezpośrednim kierownictwem.
6) prowadzenie działań związanych z informacją spo-
dzibą w Jeleniej Górze, które zajmuje się obsługą praw-
Organizację wewnętrzną Agencji określa statut nadany
łeczną, edukacją i popularyzacją oraz informacją
ną i regulacją roszczeń odszkodowawczych w stosunku
przez Ministra Środowiska.
naukowo-techniczną i prawną w zakresie bezpie-
do byłych pracowników ZPR-1 w Kowarach oraz ich rodzin.
Prezes Państwowej Agencji Atomistyki (PAA) jest central-
czeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, w tym
Realizacja roszczeń w 2013 r. sprowadziła się do wypłaty:
nym organem administracji rządowej właściwym w spra-
przekazywanie ludności informacji na temat pro-
wach bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.
mieniowania jonizującego i jego oddziaływania na
bom w łącznej kwocie 98 205 zł,
Jego działalność reguluje ustawa z dnia 29 listopada 2000 r.
zdrowie człowieka i środowisko, a także informo-
• ekwiwalentu za deputat węglowy – na mocy pos-
tyki został nadany zarządzeniem Nr 69 Ministra Środowi-
I. 1. PODSTAWY PRAWNE
DZIAŁALNOŚCI PREZESA
PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
2.1. Struktura organizacyjna
Państwowej Agencji Atomistyki
• rent wyrównawczych, wypłacanych co miesiąc 10 oso-
Obecnie obowiązujący statut Państwowej Agencji Atomis-
– Prawo atomowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 264 i poz. 908) oraz
wanie o możliwych do zastosowania środkach za-
tanowień układu zbiorowego pracy – 213 osobom
ska z dnia 3 listopada 2011 r. Szczegółową strukturę PAA
akty wykonawcze do tej ustawy. Nadzór nad Prezesem PAA
radczych w przypadku wystąpienia zdarzeń radia-
w łącznej kwocie 200 925 zł.
określa zarządzenie nr 4 Prezesa Państwowej Agencji
sprawuje od 1 stycznia 2002 r. minister właściwy do spraw
cyjnych, z wyłączeniem promocji wykorzystania pro-
środowiska. Zgodnie z przepisami ustawy, w 2013 r. do za-
mieniowania jonizującego, a w szczególności pro-
Poczynając od 2000 r. Biuro realizuje ustawowy obowiązek
minu organizacyjnego Państwowej Agencji Atomistyki
kresu działań Prezesa PAA należało wykonywanie zadań
mocji energetyki jądrowej;
przyznawania i wypłacania jednorazowych odszkodowań
(Dz. Urz. PAA Nr 2, poz. 6 z późn. zm.). Schemat struktury
związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa jądrowego
7) współdziałanie z organami administracji rządowej
byłym żołnierzom, którzy w ramach zastępczej służby woj-
organizacji urzędu przedstawia rys. 1.
i ochrony radiologicznej kraju, a w szczególności:
i samorządowej w sprawach związanych z bezpie-
1) przygotowywanie projektów dokumentów dotyczą-
czeństwem jądrowym, ochroną radiologiczną oraz
cych polityki państwa w obszarze zapewnienia bez-
w sprawie badań naukowych w dziedzinie bezpie-
pieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej,
czeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej;
uwzględniających program rozwoju energetyki ją-
8) wykonywanie zadań związanych z obronnością
drowej oraz zagrożenia wewnętrzne i zewnętrzne;
i obroną cywilną kraju oraz ochroną informacji nie-
2) sprawowanie nadzoru nad działalnością powodującą
jawnych, które wynikają z odrębnych przepisów;
lub mogącą powodować narażenie ludzi i środo-
9) przygotowywanie opinii w zakresie bezpieczeństwa
wiska na promieniowanie jonizujące oraz przepro-
jądrowego i ochrony radiologicznej do projektów
wadzanie kontroli w tym zakresie, jak również wy-
działań technicznych związanych z pokojowym wy-
dawanie decyzji w sprawach zezwoleń i uprawnień
korzystaniem energii jądrowej na potrzeby orga-
związanych z tą działalnością;
nów administracji rządowej i samorządowej;
3) wydawanie zaleceń technicznych i organizacyjnych
10) współpraca z właściwymi jednostkami innych państw
w sprawach bezpieczeństwa jądrowego i ochrony ra-
i organizacjami międzynarodowymi w kwestiach
diologicznej;
objętych ustawą;
4) wykonywanie zadań związanych z oceną sytuacji ra-
11) opracowywanie projektów aktów prawnych w za-
diacyjnej kraju w warunkach normalnych i w sytuacji
kresie objętym ustawą i uzgadnianie ich z innymi
zdarzeń radiacyjnych oraz przekazywanie właści-
organami państwowymi w trybie określonym w re-
wym organom i ludności informacji na ten temat;
gulaminie prac Rady Ministrów;
5) wykonywanie zadań wynikających ze zobowiązań
12) opiniowanie projektów aktów prawnych opracowa-
Polski w zakresie prowadzenia ewidencji i kontroli
nych przez uprawnione organy;
materiałów jądrowych, ochrony fizycznej materia-
13) przedstawianie Prezesowi Rady Ministrów corocz-
łów i obiektów jądrowych, szczególnej kontroli obro-
nych sprawozdań ze swojej działalności oraz ocen
tu z zagranicą towarami i technologiami jądrowymi
stanu bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiolo-
oraz innych zobowiązań wynikających z umów mię-
gicznej kraju.
12
Atomistyki z dnia 4 listopada 2011 r. w sprawie regula-
Rada ds. Bezpieczeństwa Jądrowego
i Ochrony Radiologicznej
Gabinet Prezesa
Prezes
Państwowej Agencji Atomistyki
Wiceprezes
Główny Inspektor Dozoru Jądrowego
Wydział Koordynacji
Współpracy
Międzynarodowej
Departament
Bezpieczeństwa
Jądrowego
Wydział Prezydialny
Departament
Ochrony
Radiologicznej
Dyrektor Generalny
Centrum
ds. Zdarzeń
Radiacyjnych
Biuro
Dyrektora Generalnego
Wydział Analiz
Obiektów
Jądrowych
Biuro
Obsługi Roszczeń
Zespół Obsługi
Zespół Komunikacji
Społecznej
Wydział Kontroli
Obiektów
Jądrowych
Wydział Monitoringu
i Prognozowania
Wydział Zarządzania
Wiedzą i Informacją
Pełnomocnik
ds. Ochrony
Informacji Niejawnych
Wydział Nieproliferacji
Wydział Zarządzania
Kryzysowego
Departament
Ekonomiczo-Budżetowy
Kancelaria Tajna
Wydział Odpadów
Promienotwórczych
Departament Prawny
Audytor Wewnętrzny
Wydział Technologii
Reaktorowych
Wydział Regulacji
Rys. 1. Schemat struktury organizacyjnej Państwowej Agencji Atomistyki w 2013 r.
13
Wydział Kontroli
Orzecznictwa
i Zastępstwa Procesowego
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
I. 4. OCENA FUNKCJONOWANIA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
2.2. Zatrudnienie w Państwowej Agencji
Atomistyki
3.1. Skład Rady
Rada w roku 2013 przyjęła w formie głosowania ze zmia-
Radę do spraw Bezpieczeństwa Jądrowego i Ochrony
nami w kolejnych aneksach trzy uchwały w sprawie:
Średnioroczne zatrudnienie w PAA w 2013 r. wyniosło
Radiologicznej powołuje Prezes PAA. W skład Rady
1) wydania opinii dotyczącej projektu aneksu
113 osób (104,65 etatów), w tym 27 inspektorów dozoru
wchodzi przewodniczący, zastępca przewodniczącego,
nr 9/2013/MARIA do zezwolenia Prezesa Państwo-
W 2013 r. organ dozoru jądrowego wydał 1 444 decyzji
jądrowego.
sekretarz oraz nie więcej niż 7 członków spośród
wej Agencji Atomistyki nr 1/2009/MARIA, z dnia
administracyjnych w zakresie źródeł promieniotwór-
specjalistów z zakresu bezpieczeństwa jądrowego, ochro-
31 marca 2009 r. (z późniejszymi zmianami: Anek-
czych. W zakresie obiektów jądrowych organ dozoru
2.3. Budżet Państwowej Agencji Atomistyki
ny radiologicznej, ochrony fizycznej, zabezpieczeń ma-
sem nr 1/2009/MARIA z dnia 6 sierpnia 2009 r., Anek-
jądrowego wydał 6 decyzji administracyjnych i nie było
Wydatki budżetowe PAA w 2013 r. kształtowały się na po-
teriałów jądrowych oraz innych specjalności istotnych
sem nr 2/2009/MARIA z dnia 12 października 2009 r.,
wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy.
ziomie 152,2 mln zł, obejmując:
ze względu na nadzór nad bezpieczeństwem jądrowym.
Aneksem nr 3/2010/MARIA z dnia 21 stycznia 2010 r.,
• finansowanie zadań służby awaryjnej i krajowego
Członkowie Rady muszą posiadać poświadczenie bez-
Aneksem nr 4/2010/MARIA z dnia 12 lutego 2010 r.,
Od żadnej decyzji administracyjnej wydanej przez PAA
punktu kontaktowego, działającego w ramach
pieczeństwa upoważniające do dostępu do informacji
Aneksem nr 5/2010/MARIA z dnia 10 marca 2010 r.,
nie wniesiono skargi do Sądu Administracyjnego.
międzynarodowego systemu powiadamiania o awa-
niejawnych oznaczonych klauzulą „tajne”.
Aneksem nr 6/2010/MARIA z dnia 10 marca 2010 r.,
riach jądrowych i prowadzenie monitoringu radia-
Aneksem nr 7/2010/MARIA z dnia 16 lipca 2010 r.,
W roku 2013 PAA była kontrolowana przez NIK w zakresie:
cyjnego kraju – 1,4%,
Pracami Rady kieruje przewodniczący. Reprezentuje
Aneksem nr 8/2012/MARIA z dnia 7 września 2012 r.),
1) opracowania oraz realizacji Programu Polskiej
• składki członkowskie z tytułu przynależności Polski
on Radę na zewnątrz, a także opracowuje i przedstawia
który obejmował zmianę warunków zezwolenia
Energetyki Jądrowej (w okresie od 3 października
do Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej,
na posiedzeniu projekty planów pracy Rady na każdy rok
wydanego dla Narodowego Centrum Badań Ją-
do 11 kwietnia),
Organizacji Traktatu o Całkowitym Zakazie Prób
kalendarzowy.
drowych w Świerku w zakresie umożliwienia
2) wykonania budżetu państwa w 2012 r. w części
badania
68 – PAA (w okresie od 18 lutego do 29 marca).
Jądrowych, Europejskiej Organizacji Badań Jądro-
testowego
rosyjskiego
paliwa
typu
wych i Zjednoczonego Instytutu Badań Jądrowych
Prezes Państwowej Agencji Atomistyki zarządzeniem
MR-6/485 na podstawie Aneksu nr 2012/2 do Eks-
– 90,5%,
nr 3 z dnia 2 lipca 2012 r. (Dz. Urz. PAA z 2012 r. poz. 3
ploatacyjnego Raportu Bezpieczeństwa Reaktora
Najwyższa Izba Kontroli pozytywnie oceniła działania
i 4) powołał Radę do spraw Bezpieczeństwa Jądrowego
MARIA;
Prezesa PAA podejmowane w związku z przygotowaniem
styki – 7,9%,
i Ochrony Radiologicznej I kadencji w składzie:
2) wydania opinii dotyczącej projektu aneksu nr 10/
i realizacją PPEJ i nie stwierdziła nieprawidłowości w za-
Henryk Jacek Jezierski, przewodniczący Rady,
2013/MARIA do zezwolenia Prezesa Państwowej
kresie ram prawnych i organizacyjnych w budowie i fun-
Grzegorz Krzysztoszek, zastępca przewodniczącego Rady,
Agencji Atomistyki nr 1/2009/MARIA, który obej-
kcjonowaniu energetyki jądrowej w Polsce.
Andrzej Cholerzyński, sekretarz Rady,
mował zmianę warunków zezwolenia wydanego
Roman Jóźwik, członek Rady,
dla Narodowego Centrum Badań Jądrowych w za-
NIK nie stwierdziła również nieprawidłowości w zakresie
Jerzy Wojnarowicz, członek Rady,
kresie dopuszczenia do eksploatacji paliwa francus-
szkoleń i praktyk zawodowych organizowanych przez PAA,
a zarządzeniem nr 5 z dnia 17 maja 2013 r.
kiego typu MC-5/480 z ograniczonym do 25 m /h
mających na celu wdrażanie PPEJ. Wnioski takie zawarto
(Dz. Urz. PAA z 2013 r. poz.5)
wydatkiem wody chłodzącej kanał paliwowy i ogra-
w informacji o wynikach kontroli pt. „Opracowanie oraz
powołał do Rady z dniem 1 czerwca 2013 r.
niczonej do 1,5 MW mocy z jednego kanału pa-
realizacja Programu Polskiej Energetyki Jądrowej”.
– Prawo atomowe (zgodnie z art. 112 ust. 3) oraz
prof. Janusza Janeczka,
liwowego;
rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listo-
jako nowego członka.
3) wydania opinii dotyczącej projektu aneksu nr 11/
W PAA, zgodnie z ustawą o finansach publicznych, funk-
2013/MARIA do zezwolenia Prezesa Państwowej
cjonuje system kontroli zarządczej, w ramach którego
I. 3.2. Zadania Rady
Agencji Atomistyki nr 1/2009/MARIA, który obejmo-
prowadzona jest m.in. analiza ryzyka oraz ocena systemu
Radiologicznej, jako wsparcie eksperckie Prezesa PAA.
Do zadań Rady należy w szczególności opiniowanie
wał zmianę warunków zezwolenia wydanego dla Na-
zarządzania.
Przejęła ona działania dotychczasowej Rady do spraw
na wniosek Prezesa projektów zezwoleń na wykony-
rodowego Centrum Badań Jądrowych w zakresie
Atomistyki
w
wanie działalności związanej z narażeniem na promie-
dotyczącym zmian do Eksploatacyjnego Raportu
i
radiologicznej,
swoją
niowanie jonizujące, a polegającej na budowie, rozruchu,
Bezpieczeństwa Reaktora MARIA polegających na:
działalność z dniem 30 czerwca 2012 r. Powołanie no-
eksploatacji oraz likwidacji obiektów jądrowych, a ponad-
a) wymianie zespołu pomp głównych i zainstalo-
wej Rady wiąże się ze zmianą kierunku działalności
to projektów aktów prawnych i zaleceń organizacyjno-
waniu pomp powyłączeniowych obiegu chłodze-
Prezesa PAA nakierowanego obecnie na nadzór nad
-technicznych oraz występowanie z inicjatywami do-
nia kanałów paliwowych,
obiektami jądrowymi w kraju (np. reaktorem badaw-
tyczącymi usprawnienia nadzoru nad wykonywaniem
b) zainstalowaniu gniazda paliwowego w pozycji h-8
czym MARIA) i planowaną budową elektrowni jądrowej
działalności związanej z wyżej wymienionym naraże-
zgodnie z Programem Polskiej Energetyki Jądrowej
niem. W 2013 r. odbyło się osiem posiedzeń Rady,
przyjętym przez Radę Ministrów w styczniu 2014 r.
a mianowicie: dwa w styczniu, po jednym w lutym,
(zob. rozdz. II. 2.1).
kwietniu, maju i czerwcu oraz dwa w październiku.
• koszty funkcjonowania Państwowej Agencji Atomi• pozostałą działalność – 0,2%.
I. 3. RADA DO SPRAW
BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO
I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ
Na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 2000 r.
pada 2011 r., z dniem 2 lipca 2012 r. powołana została
Rada do spraw Bezpieczeństwa Jądrowego i Ochrony
ochrony
zakresie
bezpieczeństwa
która
jądrowego
zakończyła
14
3
rdzenia reaktora.
15
INFRASTRUKTURA DOZORU
JĄDROWEGO W POLSCE
II. 1. DEFINICJA, STRUKTURA I FUNKCJE
SYSTEMU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO
I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ
konywanie tych działalności lub ich rejestrację,
kontrolę sposobu prowadzenia działalności, kontrolę dawek otrzymywanych przez pracowników,
nadzór nad szkoleniem inspektorów ochrony radio-
System bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiolo-
logicznej (ekspertów w sprawach bezpieczeństwa
gicznej obejmuje całość przedsięwzięć prawnych, orga-
jądrowego i ochrony radiologicznej funkcjonują-
nizacyjnych i technicznych zapewniających właściwy stan
cych w jednostkach prowadzących działalności
bezpieczeństwa jądrowego i radiacyjnego. Zagrożeniem
na podstawie udzielonych zezwoleń) i pracowników
bezpieczeństwa może być eksploatacja obiektów jądro-
narażonych na promieniowanie jonizujące, kontro-
wych zarówno w kraju, jak i za granicą oraz prowadzenie
lę obrotu materiałami promieniotwórczymi, prowa-
innej działalności z wykorzystaniem źródeł promienio-
dzenie rejestru źródeł promieniotwórczych, rejestru
wania jonizującego.
ich użytkowników i centralnego rejestru dawek indywidualnych, a w przypadku działalności z wyko-
INFRASTRUKTURA DOZORU
JĄDROWEGO W POLSCE
II. 1. DEFINICJA, STRUKTURA I FUNKCJE SYSTEMU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO
I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ
II. 2. PODSTAWOWE PRZEPISY PRAWNE DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO
I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ
W Polsce, zgodnie z obowiązującymi przepisami praw-
rzystaniem materiałów jądrowych – także prowa-
nymi, wszystkie zagadnienia związane z ochroną radio-
dzenie szczegółowej ewidencji i rachunkowości tych
logiczną i monitoringiem radiacyjnym środowiska są roz-
materiałów, zatwierdzanie systemów ich ochrony
patrywane łącznie z kwestią bezpieczeństwa jądrowego,
fizycznej oraz kontrolę stosowanych technologii;
a także z ochroną fizyczną i zabezpieczeniami materia-
• rozpoznanie i ocena sytuacji radiacyjnej kraju po-
łów jądrowych. Takie rozwiązanie gwarantuje, że istnieje
przez koordynowanie (wraz ze standaryzacją) pracy
jedno wspólne podejście do aspektów bezpieczeństwa
terenowych stacji i placówek mierzących poziom
jądrowego, ochrony radiologicznej, zabezpieczenia ma-
mocy dawki promieniowania, zawartość radionu-
teriałów jądrowych i źródeł promieniotwórczych oraz
klidów w wybranych elementach środowiska natu-
funkcjonuje jednolity dozór jądrowy.
ralnego oraz wodzie pitnej, produktach żywnościowych i paszach;
Organami dozoru jądrowego w Polsce są: Prezes PAA,
• utrzymywanie służby przygotowanej do rozpoznania
Główny Inspektor Dozoru Jądrowego oraz inspektorzy
i oceny sytuacji radiacyjnej oraz reagowania w przy-
dozoru jądrowego zatrudnieni w PAA.
padku zdarzeń radiacyjnych (we współpracy z innymi, właściwymi organami i służbami działającymi
System bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiolo-
w ramach krajowego systemu reagowania kryzy-
gicznej funkcjonuje na podstawie ustawy z dnia 29 lis-
sowego);
2.1. Ustawa Prawo atomowe
topada 2000 r. – Prawo atomowe oraz aktów prawnych
• wykonywanie prac mających na celu wypełnianie
2.2. Inne ustawy
niższego rzędu, jak również rozporządzeń UE oraz trak-
zobowiązań Polski wynikających z traktatów, kon-
2.3. Akty wykonawcze do ustawy – Prawo atomowe
tatów i konwencji międzynarodowych, których Polska jest
wencji oraz umów międzynarodowych w zakresie
2.4. Przepisy międzynarodowe
stroną.
bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej oraz umów bilateralnych o wzajemnej pomocy
Istotnymi elementami systemu bezpieczeństwa jądro-
w przypadku awarii jądrowych i współpracy w za-
wego i ochrony radiologicznej są:
kresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radio-
• nadzór nad działalnością z wykorzystaniem mate-
logicznej z krajami sąsiadującymi z Polską, jak również
riałów jądrowych i źródeł promieniowania jonizują-
w celu oceny stanu instalacji jądrowych, gospodarki
cego realizowany przez: udzielanie zezwoleń na wy-
źródłami i odpadami promieniotwórczymi oraz syste17
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
mów bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiolo-
bach medycznych (Dz. U. Nr 107, poz. 679, z późn. zm.),
nadzoru nad tą działalnością. Ustawa określa również
niemniej jednak ustawa przewiduje możliwość wyko-
gicznej poza granicami Polski.
obrocie tymi wyrobami oraz przywozie na teryto-
inne zadania Prezesa PAA, m.in. związane z oceną sy-
nywania działalności związanej z narażeniem na pro-
rium Rzeczypospolitej Polskiej i wywozie z tego te-
tuacji radiacyjnej kraju oraz postępowaniem w przypadku
mieniowanie jonizujące jedynie na podstawie jej zgło-
Zgodnie z ustawą – Prawo atomowe, wymienione zadania
rytorium tych wyrobów i wyrobów powszechnego
zdarzeń radiacyjnych.
szenia, a także przypadki, gdy ani zezwolenie, ani
realizowane są przez Prezesa PAA.
użytku, do których dodano substancje promienio-
zgłoszenie nie są konieczne ze względu na niski poziom
twórcze,
Określone w ustawie zasady i sposoby postępowania
Wyjątek, w ramach nadzoru nad działalnościami z wyko-
dotyczą m.in. następujących zagadnień:
rzystaniem źródeł promieniowania jonizującego, stano-
czych ludziom i zwierzętom w celu medycznej lub
1) uzasadnienie podejmowania działalności w warun-
Niektóre rodzaje stanowisk pracy (zwłaszcza w obiektach
wią zastosowania aparatów rentgenowskich w diagno-
weterynaryjnej diagnostyki, leczenia lub badań na-
kach narażenia na promieniowanie jonizujące, jej
jądrowych, ale również w jednostkach organizacyjnych
styce medycznej, radiologii zabiegowej, radioterapii po-
ukowych.
optymalizacja oraz ustalenie dawek granicznych
prowadzących działalności z wykorzystaniem promie-
wierzchniowej i radioterapii schorzeń nienowotworo-
3) Kontrolę prowadzenia wymienionych wyżej dzia-
dla pracowników i osób z ogółu ludności,
niowania jonizującego) uznano za szczególnie ważne
wych, ponieważ nadzór w tym zakresie wykonywany jest
łalności, z punktu widzenia spełnienia kryteriów
2) tryb uzyskiwania zezwoleń na wykonywanie takiej
dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony
przez państwowe wojewódzkie inspektoraty sanitarne
przewidzianych stosownymi przepisami i warun-
działalności oraz tryb i sposób przeprowadzania kon-
radiologicznej.
(lub odpowiednie służby podległe Ministrowi Obrony
ków wydanych zezwoleń, przy czym istotnymi
troli jej wykonywania,
Narodowej oraz Ministrowi Spraw Wewnętrznych).
czynnikami są tu: narażenie pracowników, zagro-
3) ewidencja i kontrola źródeł promieniowania joni-
Stanowiska te mogą być zajmowane przez osoby, które
Nadzór Prezesa PAA nad działalnością wykonywaną
żenie dla ludności i środowiska oraz gospodarka
zującego,
ukończą szkolenia prowadzone przez określone jedno-
w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące
odpadami promieniotwórczymi.
4) ewidencja i kontrola materiałów jądrowych,
stki szkoleniowe i pomyślnie złożą odpowiednie egzaminy
5) ochrona fizyczna materiałów jądrowych i obiektów
przed komisją powołaną przez Prezesa PAA.
• zamierzone podawanie substancji promieniotwór-
obejmuje:
aktywności substancji promieniotwórczych.
1) Ustalanie warunków wymaganych dla zapewnienia
W zakresie działalności z materiałami jądrowymi, nadzór
jądrowych,
bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej.
Prezesa PAA obejmuje również zatwierdzanie i kontrolę
6) postępowanie z wysokoaktywnymi źródłami pro-
Podobne zasady będą obowiązywały osoby wykonujące
2) Wydawanie zezwoleń na:
systemów ochrony fizycznej i realizowanie czynności prze-
mieniotwórczymi,
w przyszłości określone czynności mające istotne znacze-
• wytwarzanie, przetwarzanie, przechowywanie, skła-
widzianych w zobowiązaniach Rzeczypospolitej Polskiej
7) klasyfikacja odpadów promieniotwórczych oraz spo-
nie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony
dowanie, transport lub stosowanie materiałów
w odniesieniu do zabezpieczeń (i ewidencji) tych ma-
soby postępowania z nimi i wypalonym paliwem
radiologicznej w elektrowniach jądrowych.
jądrowych, źródeł i odpadów promieniotwórczych
teriałów.
jądrowym,
oraz wypalonego paliwa jądrowego i obrót nimi,
a także wzbogacanie izotopowe,
II. 2. PODSTAWOWE PRZEPISY PRAWNE
DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA
JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ
• budowę, rozruch, eksploatację oraz likwidację obiek-
tów jądrowych,
• budowę, eksploatację, zamknięcie i likwidację skła-
dowisk odpadów promieniotwórczych,
8) kwalifikacja pracowników i ich miejsc pracy ze wzglę-
Szkoleniem objęci są również pozostali pracownicy jed-
du na stopień zagrożenia związanego z wykonywaną
nostki – jest to szkolenie wewnętrzne, które zapewnia
pracą oraz ustalenie środków ochrony adekwatnych
kierownik macierzystej jednostki po uprzednim zatwier-
do tego zagrożenia,
dzeniu programu tego szkolenia przez Prezesa PAA.
9) szkolenie i nadawanie uprawnień do zajmowania
określonych stanowisk, uznanych za ważne dla za-
Zapewnieniu bezpieczeństwa pracowników przy wyko-
2.1. Ustawa – Prawo atomowe
pewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony
nywaniu pracy w warunkach narażenia na promieniowa-
urządzeń zawierających źródła promieniotwórcze
Obowiązującą od 1 stycznia 2002 r. ustawą z dnia 29 lis-
radiologicznej,
nie jonizujące służy m.in. ustalenie poziomów dawek
oraz obrót tymi urządzeniami,
topada 2000 r. Prawo atomowe został wprowadzony
10) ocena sytuacji radiacyjnej kraju,
granicznych promieniowania jonizującego, których – poza
jednolity system zapewniający bezpieczeństwo jądrowe
11) postępowanie w przypadku zdarzeń radiacyjnych.
przypadkami przewidzianymi w ustawie – nie wolno prze-
• produkowanie, instalowanie, stosowanie i obsługę
• uruchamianie i stosowanie urządzeń wytwarzają-
cych promieniowanie jonizujące,
oraz ochronę radiologiczną pracowników i ogółu ludności
w Polsce.
• uruchamianie pracowni, w których mają być sto-
sowane źródła promieniowania jonizującego, w tym
kraczać. Pracownicy są objęci systemem pomiarów doZgodnie z ustawą, kierownik jednostki prowadzącej
zymetrycznych w celu kontroli otrzymywanych przez nich
działalność z wykorzystaniem promieniowania jonizu-
dawek. Kierownik jednostki ma obowiązek ewidencjo-
pracowni rentgenowskich (innych niż nadzorowane
Najbardziej istotne jej postanowienia dotyczą wydawa-
jącego odpowiada za bezpieczeństwo stosowania pro-
nowania wyników pomiarów dawek pracowników. Nato-
przez służby sanitarne),
nia zezwoleń na wykonywanie działalności związanej
mieniowania. W celu wsparcia kierowników jednostek
miast wyniki wszystkich pomiarów dawek pracowników
• zamierzone dodawanie substancji promieniotwór-
z narażeniem na działanie promieniowania jonizującego
w wypełnianiu tych obowiązków wprowadzono zasadę,
kategorii A, potencjalnie najbardziej narażonych na pro-
czych w procesie produkcyjnym wyrobów powszech-
(tzn. zezwoleń wydawanych na działalności wyszczegól-
zgodnie z którą wewnętrzny nadzór nad przestrzeganiem
mieniowanie jonizujące, są przesyłane do centralnego
nego użytku i wyrobów medycznych, wyrobów
nione w podrozdziale „Definicja, struktura i funkcje sys-
wymogów bezpieczeństwa sprawuje w danej jednostce
rejestru dawek indywidualnych prowadzonego przez
medycznych do diagnostyki in vitro, wyposażenia
temu bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicz-
inspektor ochrony radiologicznej, tj. osoba posiadająca
Prezesa PAA.
wyrobów medycznych, wyposażenia wyrobów me-
nej”), obowiązków kierowników jednostek organizacyj-
specjalne uprawnienia nadawane przez Prezesa PAA
dycznych do diagnostyki in vitro, aktywnych wyro-
nych prowadzących działalność z wykorzystaniem pro-
w trybie określonym przepisami ustawy – Prawo atomo-
Ustawa odnosi się także do materiałów jądrowych i wyso-
bów medycznych do implantacji, w rozumieniu
mieniowania oraz uprawnień Prezesa Państwowej Agencji
we. Dotyczy to tych rodzajów działalności, do których
koaktywnych źródeł promieniotwórczych oraz ich transpor-
przepisów ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyro-
Atomistyki do wykonywania kontroli i sprawowania
wykonywania konieczne jest posiadanie zezwolenia,
tu, jak również transgranicznego przemieszczenia odpa-
18
19
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
dów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowe-
Stosowanie promieniowania jonizującego opiera się
na budowę obiektu jądrowego. W wyniku nowelizacji
w tym oprogramowanie sterowania i kontroli, muszą
go. Ustawa wprowadza mechanizmy pozwalające na bez-
na międzynarodowych rozwiązaniach określających za-
ustawy – Prawo atomowe inwestor obiektu jądrowego
być, zgodnie z nowymi przepisami ustawy – Prawo
pieczne przemieszczanie ww. materiałów oraz warunek za-
sady i sposoby postępowania z nim. Rozwiązania za-
uzyskał możliwość wystąpienia do Prezesa PAA z wnio-
atomowe, zidentyfikowane i klasyfikowane do klas
gwarantowania ich odbioru przez docelowego odbiorcę.
warte w ustawie – Prawo atomowe odpowiadają w peł-
skiem o wydanie wyprzedzającej opinii odnośnie plano-
bezpieczeństwa, w zależności od stopnia w jakim te
ni uregulowaniom międzynarodowym. Wynikają bo-
wanej lokalizacji obiektu jądrowego.
systemy oraz elementy wpływają na bezpieczeństwo
Ustawa zawiera również szczególne regulacje dotyczące
wiem z wiążących Polskę umów międzynarodowych,
odpadów promieniotwórczych. Ze względu na koniecz-
jak i przepisów Unii Europejskiej, w szczególności dy-
W ustawie – Prawo atomowe nie przewidziano wydawa-
Dokumentacja zawierająca klasyfikację bezpieczeństwa
ność zapewnienia właściwych warunków prawidłowego
rektyw.
nia odrębnego zezwolenia na projektowanie obiektów
systemów oraz elementów konstrukcji i wyposażenia
jądrowych, ale określono podstawowe warunki, jakie
obiektu
postępowania przy ich składowaniu, utworzono państwo-
jądrowe i ochronę radiologiczną obiektu jądrowego.
jądrowego
stanowi
jeden
z
elementów
we przedsiębiorstwo użyteczności publicznej „Zakład
Obecny kształt ustawy – Prawo atomowe został nadany
powinien spełniać projekt obiektu jądrowego z punktu
zintegrowanego systemu zarządzania, który powinna
Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych”, które
w 2011 r. Nowelizacja tej ustawy została wtedy doko-
widzenia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiolo-
posiadać jednostka organizacyjna wykonująca działal-
na prowadzenie swojej działalności otrzymuje dotacje
nana w związku z koniecznością transponowania do pol-
gicznej, a także bezpiecznego funkcjonowania urządzeń
ność związaną z obiektem jądrowym. Powinna ona być
państwowe. Zostało ono zabezpieczone przed likwidacją
skiego porządku prawnego przepisów Dyrektywy Rady
technicznych zainstalowanych i eksploatowanych w obiek-
przedkładana do zatwierdzenia Prezesowi PAA wraz
lub upadłością, co stworzyło podstawy do jego nie-
2009/71/Euratom z dnia 25 czerwca 2009 r. ustanawia-
cie jądrowym. Musi on gwarantować zapewnienie bezpie-
z wnioskiem o wydanie zezwolenia na budowę obiektu
przerwanego funkcjonowania.
jącej wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego1,
czeństwa jądrowego, ochrony radiologicznej i ochrony
jądrowego. W procesie budowy obiektu jądrowego, or-
ratyfikacji przez Polskę Protokołu zmieniającego Kon-
fizycznej podczas budowy, rozruchu, eksploatacji, w tym
gany dozoru jądrowego jak również działające w za-
Źródła wysokoaktywne zostały objęte nadzorem od chwili
wencję wiedeńską z 1963 r. o odpowiedzialności cywilnej
napraw i modernizacji, a także likwidacji tego obiektu
kresie swoich kompetencji inne organy, będą mogły
ich wyprodukowania aż do przekazania do składowania:
za szkody jądrowe, sporządzonego w Wiedniu dnia
oraz możliwość przeprowadzenia sprawnego postępo-
kontrolować wykonawców i dostawców systemów oraz
określono sposób postępowania z nimi na każdym etapie
12 września 1997 r.2 oraz podjęciem prac nad polskim pro-
wania awaryjnego w przypadku wystąpienia zdarzenia
elementów konstrukcji i wyposażenia obiektu jądrowe-
ich wykorzystania oraz ustalono formę zabezpieczenia
gramem energetyki jądrowej.
radiacyjnego. Powinien także uwzględniać sekwencję
go, a także wykonawców prac prowadzonych przy budo-
finansowego kosztów odbioru i postępowania po za-
poziomów bezpieczeństwa zapewniających zapobiega-
wie i wyposażeniu obiektu jądrowego w zakresie sys-
Do najważniejszych zmian wynikających z ustawy z dnia
nie powstawaniu odchyleń od normalnych warunków
temów, elementów i prac istotnych ze względu na bez-
13 maja 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe
eksploatacyjnych, zdarzeń eksploatacyjnych, awarii prze-
pieczeństwo jądrowe i ochronę radiologiczną oraz
Zakładając, że nawet przy najbardziej sprawnym fun-
oraz niektórych innych ustaw (Dz.U Nr 132, poz. 766)
widzianych w założeniach projektowych i wykraczających
bezpiecznego funkcjonowania urządzeń technicznych.
kcjonowaniu systemu bezpieczeństwa może dojść do zda-
należało wprowadzenie przepisów szczegółowo określa-
poza te założenia ciężkich awarii, a jeżeli nie uda się
W znowelizowanej ustawie przyznano Prezesowi PAA
rzenia prowadzącego do wzrostu poziomu promienio-
jących wymagania bezpieczeństwa jądrowego i ochrony
zapobiec tym odchyleniom, zdarzeniom czy awariom
następujące środki nadzoru wobec jednostki organiza-
wania, w ustawie zobowiązano Prezesa PAA do doko-
radiologicznej dotyczące lokalizacji, projektowania, bu-
– kontrolowanie ich oraz minimalizację radiologicznych
cyjnej wykonującej działalność polegającą na budowie,
nywania stałej oceny sytuacji radiacyjnej i wynikających
dowy, rozruchu, eksploatacji i likwidacji obiektów jądro-
skutków awarii.
rozruchu, eksploatacji lub likwidacji obiektu jądrowego,
z niej działań, zarówno w kraju, jak i na arenie
wych, a także lokalizacji i budowy składowisk odpadów
międzynarodowej. Ponadto, zdefiniowano w niej pojęcie
promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego.
W przepisach znowelizowanej ustawy – Prawo atomowe
tą kontrolą:
zdarzenia radiacyjnego, usystematyzowano rodzaje zda-
W znowelizowanej ustawie zawarto zasadę, iż obiekt ją-
zobowiązano inwestora do przeprowadzania, przed wy-
1) zakaz zastosowania określonego systemu lub ele-
rzeń oraz określono sposoby reagowania na nie odpo-
drowy lokalizuje się na terenie, który umożliwia zapew-
stąpieniem do Prezesa PAA z wnioskiem o wydanie
mentu konstrukcji i wyposażenia obiektu jądro-
wiednich organów i służb.
nienie bezpieczeństwa jądrowego, ochrony radiologi-
zezwolenia na budowę obiektu jądrowego, analiz bez-
wego – jeżeli w toku kontroli stwierdzono, że mo-
cznej, ochrony fizycznej podczas rozruchu, eksploatacji
pieczeństwa w zakresie bezpieczeństwa jądrowego,
że to mieć negatywny wpływ na stan bezpie-
Dla zapewnienia skutecznego egzekwowania przepisów
i likwidacji tego obiektu, a także przeprowadzenie
z uwzględnieniem czynnika technicznego i środowis-
czeństwa
bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej,
sprawnego postępowania awaryjnego w przypadku
kowego. Inwestor musi poddać przeprowadzone analizy
obiektu jądrowego;
w ustawie znalazły się również przepisy pozwalające
wystąpienia zdarzenia radiacyjnego. Inwestor obiektu
bezpieczeństwa weryfikacji, w której nie mogą brać
2) nakaz wstrzymania określonych prac w obiekcie
szybko reagować na wystąpienie ewentualnych ich na-
jądrowego, jako przyszły posiadacz zezwolenia, powinien
udziału podmioty uczestniczące w opracowaniu projektu
jądrowym – w przypadku stwierdzenia, iż są one
ruszeń. Są to możliwości nakładania kar pieniężnych
sam przeprowadzić ocenę terenu przeznaczonego pod
obiektu jądrowego. Wyniki analiz bezpieczeństwa są
prowadzone w sposób mogący mieć negatywny
przez Głównego Inspektora Dozoru Jądrowego w drodze
lokalizację obiektu jądrowego i opracować jej wyniki,
podstawą do opracowania wstępnego raportu bez-
wpływ na stan bezpieczeństwa jądrowego i ochro-
decyzji administracyjnych.
wraz z wynikami badań i pomiarów stanowiących pod-
pieczeństwa, przedstawianego Prezesowi PAA wraz
ny radiologicznej obiektu jądrowego.
kończeniu działalności związanej z ich stosowaniem.
na rzecz której działają wykonawcy i dostawcy objęci
stawę jej sporządzenia, w formie raportu lokaliza-
z wnioskiem o wydanie zezwolenia na budowę obiektu
Kwalifikowane naruszenia prawa, dotyczące omówionych
cyjnego. Raport lokalizacyjny podlega ocenie przez
jądrowego.
wyżej zagadnień, podlegają przepisom Kodeksu karnego.
Prezesa PAA w toku postępowania o wydanie zezwolenia
Dz. Urz. UE L 172 z 02.07.2009 r. s. 18 oraz Dz. Urz. UE L 260 z 03.10.2009 r. s. 40.
2
Dz. U. z 2011 r. Nr 4, poz. 9.
1
20
jądrowego
i
ochrony
radiologicznej
W ustawie – Prawo atomowe podkreślona została
zasada, iż obiekt jądrowy uruchamia się i eksploatuje
Systemy oraz elementy konstrukcji i wyposażenia obiek-
w sposób zapewniający bezpieczeństwo jądrowe oraz
tu jądrowego mające istotne znaczenie z punktu widze-
ochronę radiologiczną pracowników i ludności, zgodnie
nia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej,
z wdrożonym w jednostce organizacyjnej zintegrowanym
21
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
DZIENNIK USTAW
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Warszawa, dnia 13 marca 2012 r.
Poz. 264
OBWIESZCZENIE
MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
z dnia 24 stycznia 2012 r.
w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Prawo atomowe
1. Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 197, poz. 1172 i Nr 232, poz. 1378) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe (Dz. U. z 2007 r. Nr 42, poz. 276),
z uwzględnieniem zmian wprowadzonych:
1) ustawą z dnia 11 kwietnia 2008 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe (Dz. U. Nr 93, poz. 583),
2) ustawą z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 227, poz. 1505),
3) ustawą z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych
innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 18, poz. 97),
4) ustawą z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych (Dz. U. Nr 107, poz. 679),
5) ustawą z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654),
6) ustawą z dnia 13 maja 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 132,
poz. 766)
oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 1 stycznia 2012 r.
drowego (zwanych dalej: „ocenami okresowymi bezpie-
3 grudnia 2002 r. w sprawie odpadów promieniotwór-
czeństwa”), zgodnie z zatwierdzonymi przez Prezesa PAA
czych i wypalonego paliwa jądrowego. Ocena ta musi
planami każdej z tych ocen. Zatwierdzenie przez Prezesa
być zawarta w raporcie lokalizacyjnym. Raport ten
PAA raportu z przeprowadzonej oceny okresowej będzie
z kolei podlega ocenie Prezesa PAA w toku postępo-
warunkiem dalszej eksploatacji obiektu jądrowego.
wania o wydanie zezwolenia na budowę składowiska
odpadów promieniotwórczych. Podobnie jak w przy-
Kierownik jednostki organizacyjnej został obciążony obo-
padku obiektu jądrowego, inwestor składowiska odpa-
wiązkiem opracowania programu likwidacji obiektu ją-
dów promieniotwórczych uzyskał możliwość wystąpienia
drowego i przedstawienia go Prezesowi PAA do za-
do Prezesa PAA z wnioskiem o wydanie wyprzedzającej
twierdzenia już wraz z wnioskiem o wydanie zezwolenia
opinii odnośnie planowanej lokalizacji składowiska od-
na budowę, rozruch oraz eksploatację obiektu jądrowego.
padów promieniotwórczych. W tym przypadku do tego
W toku eksploatacji program ten będzie musiał być
wniosku inwestor powinien dołączyć raport lokalizacyjny.
aktualizowany i zatwierdzany co najmniej raz na 5 lat
oraz niezwłocznie po ewentualnym zakończeniu eksplo-
Znowelizowana ustawa – Prawo atomowe zawiera też
atacji obiektu jądrowego wskutek wydarzeń nadzwy-
nowe przepisy niezwiązane bezpośrednio z wykonywaniem
czajnych. Dzień zatwierdzenia przez Prezesa PAA raportu
przez Prezesa PAA jego zadań, które dotyczą obszaru
kierownika jednostki organizacyjnej z likwidacji obiektu
energetyki jądrowej. Przepisy te weszły w życie z dniem
jądrowego został w znowelizowanej ustawie ustalony
1 stycznia 2012 r. W szczególności dotyczą one:
jako formalny termin zakończenia tej likwidacji.
pewnienia informacji społecznej związanej z obiek-
2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje:
1) art. 2–9 ustawy z dnia 11 kwietnia 2008 r. o zmianie ustawy – Prawo atomowe (Dz. U. Nr 93, poz. 583), które stanowią:
„Art. 2. 1. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 33c ust. 9 ustawy z dnia 29 listopada
2000 r. – Prawo atomowe zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie
art. 33c ust. 9 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, jednak nie
dłużej niż przez 24 miesiące od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
• obowiązków różnych podmiotów w zakresie za-
W ustawie – Prawo atomowe wprowadzono system
tami energetyki jądrowej;
finansowania końcowego postępowania z wypalonym
• działań ministra właściwego do spraw gospodarki
paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi
oraz Rady Ministrów w zakresie rozwoju energetyki
2. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 42 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. –
Prawo atomowe zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 42
ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, jednak nie dłużej niż
przez 18 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
oraz likwidacji obiektu jądrowego. Na pokrycie kosztów
jądrowej, w szczególności uchwalania Programu
z tym związanych jednostka organizacyjna, po otrzy-
Polskiej Energetyki Jądrowej.
Art. 3. Uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej nadane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na
czas nieokreślony zachowują ważność przez okres 5 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
maniu zezwolenia na eksploatację elektrowni jądrowej,
Art. 4. 1. Postępowania w sprawie wydania zgody, o której mowa w art. 33d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1,
wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, toczą się na dotychczasowych zasadach.
2. Zgoda, o której mowa w art. 33d ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, wydana przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zachowuje swoją ważność.
będzie obowiązana do systematycznego – co kwartał
W 2013 r. Ministerstwo Gospodarki prowadziło prace
– dokonywania wpłaty na wyodrębniony fundusz spe-
nad projektem ustawy o zmianie ustawy – Prawo atomo-
cjalny, zwany „funduszem likwidacyjnym”. Środki zgro-
we oraz niektórych innych ustaw. Pierwotny projekt tej
madzone w ten sposób będą mogły być przeznaczone
ustawy został opracowany wspólnie przez Prezesa PAA
wyłącznie na pokrycie kosztów końcowego postępowa-
i Ministra Gospodarki. Prezes PAA brał też aktywny
nia z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym
udział w pracach nad tym projektem, zgłaszając uwagi
systemem zarządzania. Rozruch obiektu jądrowego po-
bezpieczeństwa, a Prezesowi Urzędu Dozoru Technicz-
paliwem jądrowym pochodzącymi z obiektu jądrowego
w procesie uzgodnień międzyresortowych i w ramach
winien być prowadzony zgodnie z programem zatwier-
nego – informacji o bezpieczeństwie funkcjonowania
oraz na pokrycie kosztów likwidacji tego obiektu
roboczych konsultacji z Ministerstwem Gospodarki.
dzonym przez Prezesa PAA oraz udokumentowany w do-
urządzeń podlegających przepisom o dozorze technicz-
jądrowego. Wypłata środków z funduszu likwidacyjnego
Nowelizacja ta ma na celu wdrożenie do prawa krajo-
kumentacji rozruchowej tego obiektu.
nym zainstalowanych i eksploatowanych w elektrowni
będzie mogła w związku z tym nastąpić wyłącznie
wego przepisów dyrektywy Rady 2011/70/EURATOM
jądrowej. Prezes PAA uzyskał możliwość wydania na-
na pozytywnie zaopiniowany przez Prezesa PAA wnio-
z dnia 19 lipca 2011 r. ustanawiającej ramy wspólnotowe
Prezes PAA uzyskał szczególne uprawnienia dozorowe
kazu zmniejszenia mocy lub wyłączenia obiektu jądro-
sek jednostki organizacyjnej, która otrzymała zezwolenie
w zakresie odpowiedzialnego i bezpiecznego gospodaro-
związane z etapem rozruchu obiektu jądrowego, takie
wego z eksploatacji, jeżeli z jego oceny lub z otrzy-
na eksploatację lub likwidację obiektu jądrowego.
wania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promie-
jak: możliwość wydania decyzji o wstrzymaniu rozruchu
manych od Prezesa Urzędu Dozoru Technicznego
obiektu jądrowego oraz zatwierdzanie raportu z rozruchu
informacji wynika, że dalsza eksploatacja takiego obiek-
W znowelizowanej ustawie – Prawo atomowe zamiesz-
Dyrektywa nakłada na państwa członkowskie obowiązek
obiektu jądrowego.
tu zagraża bezpieczeństwu jądrowemu lub ochronie ra-
czono także wymagania dotyczące wyboru lokalizacji
wprowadzenia krajowych ram ustawodawczych, regula-
diologicznej.
składowiska odpadów promieniotwórczych z punktu
cyjnych i organizacyjnych zapewniających wysoki poziom
widzenia bezpieczeństwa. Przed dokonaniem tego wy-
bezpieczeństwa gospodarowania wypalonym paliwem
W znowelizowanej ustawie zawarto obowiązek prowa-
niotwórczymi (Dz. Urz. UE L 199 z 02.08.2011, str. 48).
dzenia dokumentacji eksploatacyjnej obiektu jądrowego
Kierownik jednostki organizacyjnej eksploatującej obiekt
boru konieczne jest przeprowadzenie przez inwestora
jądrowym i odpadami promieniotwórczymi. Projekt usta-
oraz przekazywania Prezesowi PAA bieżącej informacji
jądrowy został obciążony obowiązkiem przeprowadzania
oceny spełniania wymagań lokalizacyjnych określonych
wy ma za zadanie uzupełnić istniejące obecnie polskie
o parametrach pracy obiektu jądrowego istotnych dla
ocen okresowych bezpieczeństwa jądrowego obiektu ją-
w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
rozwiązania w tym obszarze. Przewiduje on też wpro-
22
23
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
wadzenie obowiązku opracowywania w Polsce krajo-
uchwalonych i ogłoszonych w 2011 r., weszły w życie
Ponadto, w 2012 r. zostały wydane 3 kolejne rozporzą-
dnia 21 maja 1963 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 63, poz. 370)
wego programu gospodarowania wypalonym paliwem
w styczniu 2012 r., dotyczą one:
dzenia wykonawcze do znowelizowanej ustawy – Prawo
oraz Protokołu zmieniającego Konwencję wiedeńską
jądrowym i odpadami promieniotwórczymi.
atomowe, które opracowano w Ministerstwie Gospodarki
z 1963 r. o odpowiedzialności cywilnej za szkody jądro-
Jądrowego i Ochrony Radiologicznej,
oraz w Ministerstwie Zdrowia, a nie w PAA. Dotyczą one:
we, sporządzonego w Wiedniu dnia 12 września1997 r.
2.2. Inne ustawy
• dotacji celowej udzielanej w celu zapewnienia
(Dz. U. z 2011 r. Nr 4, poz. 9). Rzeczpospolita Polska
Przepisy pośrednio związane z zagadnieniami bezpie-
drowego.
bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej
jest także stroną Układu o nierozprzestrzenianiu broni
kraju przy stosowaniu promieniowania jonizującego,
jądrowej, sporządzonego w Moskwie, Waszyngtonie
• sposobu i trybu pracy Rady ds. Bezpieczeństwa
• wzoru legitymacji służbowej inspektora dozoru ją-
czeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej zawarte są
również w innych ustawach, w szczególności:
Kolejnych 9 opracowanych w Państwowej Agencji Ato-
• szczegółowych zasad tworzenia i działania Lokal-
i Londynie w dniu 1 lipca 1968 r. (Dz. U. z 1970 Nr 8,
1) ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie
mistyki rozporządzeń Rady Ministrów, zostało ogłoszo-
nych Komitetów Informacyjnych oraz współpracy
poz. 60) (INFCIRC/140) i wynikających z niego porozu-
towarów niebezpiecznych (Dz. U. Nr 227, poz. 1367
nych w 2012 r., dotyczą one:
w zakresie obiektów energetyki jądrowej,
mień i protokołów.
i Nr 244, poz. 1454),
2) ustawie z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeń-
czonej wpłaty na fundusz likwidacyjny,
gicznej w pracowniach stosujących aparaty rent-
Ponadto Polska jest stroną Traktatu ustanawiające-
stwie morskim (Dz. U. Nr 228, poz. 1368, z 2012 r.,
genowskie w celach medycznych.
go Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom).
poz. 1068 oraz z 2013, poz. 852),
czeństwa jądrowego obiektu jądrowego,
3) ustawie z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze tech-
• inspektorów dozoru jądrowego,
Szczegółowy wykaz wszystkich aktów wykonawczych
w okresie ostatnich kilkunastu lat zostały implemento-
nicznym (Dz. U. z 2013 r., poz. 963 i poz. 1611).
• stanowisk mających istotne znaczenie dla zapewnie-
do ustawy – Prawo atomowe zawiera załącznik nr 1 do ni-
wane do polskiego systemu prawnego. Obejmują one
niejszego opracowania. (zob. rozdz. III. 1.).
m.in. tematykę bezpieczeństwa jądrowego obiektów
• wzoru kwartalnego sprawozdania o wysokości uisz• sposobu przeprowadzania okresowej oceny bezpie-
nia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiolo-
2.3. Akty wykonawcze do ustawy – Prawo atomowe
gicznej oraz inspektorów ochrony radiologicznej,
Szczegółowe regulacje dotyczące bezpieczeństwa jądro-
wego i ochrony radiologicznej zawierają przepisy wykonawcze do ustawy – Prawo atomowe. Przepisy te, w odnie-
• nadawania uprawnień inspektora ochrony radiolo-
Na jego podstawie przyjęto szereg dyrektyw, które
jądrowych, ochrony radiologicznej pracowników, w tym
2.4. Przepisy międzynarodowe
pracowników zewnętrznych i ogółu społeczeństwa, in-
nia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiolo-
Rzeczpospolita Polska ratyfikowała szereg umów mię-
formowania społeczeństwa o środkach ochrony zdrowia
gicznej w elektrowni jądrowej,
dzynarodowych w zakresie bezpieczeństwa jądrowego
oraz o działaniach, które będą stosowane w przypadku
sieniu do obszaru kompetencji Prezesa PAA, określają
• szczegółowego zakresu przeprowadzania oceny
i ochrony radiologicznej, które zgodnie z Konstytucją RP
zdarzenia radiacyjnego, postępowania z wysokoaktyw-
w szczególności:
terenu przeznaczonego pod lokalizację obiektu
są źródłem powszechnie obowiązującego w Polsce pra-
nymi zamkniętymi źródłami promieniowania jonizują-
1) dokumenty, które muszą być złożone łącznie z wnio-
jądrowego, przypadków wykluczających możliwość
wa. Obejmują one obszary współpracy międzynarodo-
cego, w tym ze źródłami niekontrolowanymi (np. porzu-
skiem o wydanie zezwolenia na konkretną działal-
uznania terenu za spełniający wymogi lokalizacji
wej i wymiany informacji w przypadku awarii jądrowej
conymi, skradzionymi, posiadanymi nielegalnie). Ważnym
ność związaną z narażeniem na promieniowanie jo-
obiektu jądrowego oraz w sprawie wymagań do-
lub zagrożenia radiologicznego, bezpieczeństwa jądro-
obszarem regulacji europejskich jest też przemieszcza-
nizujące (lub przy zgłoszeniu takiej działalności),
tyczących raportu lokalizacyjnego dla obiektu ją-
wego obiektów jądrowych, bezpiecznego postępowania
nie odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa
2) przypadki, w których działalność związana z nara-
drowego,
z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promie-
jądrowego przez granice wewnętrzne i zewnętrzne Unii
żeniem może być prowadzona bez zezwolenia czy
• zakresu i sposobu przeprowadzania analiz bez-
niotwórczymi, ochrony fizycznej materiałów jądrowych.
Europejskiej.
zgłoszenia,
pieczeństwa przeprowadzanych przed wystąpie-
W zakresie spraw odpowiedzialności cywilnej za szkody
3) wymagania dotyczące terenów kontrolowanych
niem z wnioskiem o wydanie zezwolenia na budowę
wywołane wypadkami jądrowymi Rzeczpospolita Polska
Wykaz ważniejszych aktów prawa międzynarodowego
nadzorowanych oraz sprzętu dozymetrycznego,
obiektu jądrowego oraz w sprawie wstępnego
jest stroną Konwencji wiedeńskiej o odpowiedzialności
oraz prawa Unii Europejskiej zawiera załącznik nr 2
4) wartości dawek granicznych dla pracowników i ogó-
raportu bezpieczeństwa dla obiektu jądrowego,
cywilnej za szkodę jądrową, sporządzonej w Wiedniu
do niniejszego opracowania.
łu ludności,
5) stanowiska istotne dla bezpieczeństwa jądrowego
diologicznej, jakie ma uwzględniać projekt obiektu
i ochrony radiologicznej oraz wymagania, które
jądrowego,
musi spełnić osoba ubiegająca się o uprawnienia
• czynności mających istotne znaczenie dla zapewnie-
• wymagań bezpieczeństwa jądrowego i ochrony ra-
• wysokości wpłaty na fundusz likwidacyjny.
do ich zajmowania, a także wymagania dla uzyskania
uprawnień inspektora ochrony radiologicznej,
Ostatnie 2 opracowane w PAA w 2012 r. rozporządze-
6) szczegółowe warunki wykonywania pracy ze źród-
nia Rady Ministrów zostały ogłoszone i weszły w życie
łami promieniowania jonizującego,
w 2013 r., dotyczą one:
7) sposoby ochrony fizycznej materiałów jądrowych.
• wymagań dotyczących rozruchu i eksploatacji
obiektów jądrowych,
W związku z nowelizacją ustawy – Prawo atomowe
w 2011 r. i 2012 r. opracowano w Państwowej Agencji
diologicznej dla etapu likwidacji obiektów jądro-
Atomistyki projekty 13 rozporządzeń wykonawczych.
wych oraz zawartości raportu z likwidacji obiektu
Przepisy dwóch rozporządzeń Ministra Środowiska,
jądrowego.
24
• wymagań bezpieczeństwa jądrowego i ochrony ra-
25
PAŃSTWOWA AGENCJA
ATOMISTYKI W PROGRAMIE
POLSKIEJ ENERGETYKI JĄDROWEJ
III. 1. PAŃSTWOWA AGENCJA ATOMISTYKI
I JEJ ROLA W PROGRAMIE POLSKIEJ
ENERGETYKI JĄDROWEJ
nicznej, dostarczonej wraz z odpowiednimi analiza mi bezpieczeństwa przez inwestora lub organizację
eksploatującą obiekt jądrowy, w celu weryfikacji,
czy obiekt ten spełnia odpowiednie cele, zasady
Program Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ) został przy-
i kryteria bezpieczeństwa, dla potrzeb procesów
jęty przez Radę Ministrów 28 stycznia 2014 r. To pier-
wydawania zezwoleń i innych decyzji dozoru ją-
wszy kompleksowy dokument przedstawiający strukturę
drowego,
organizacji działań, jakie należy podjąć w celu wdrożenia
3) prowadzenie procesu wydawania zezwoleń na bu-
energetyki jądrowej w Polsce.
dowę, rozruch, eksploatację i likwidację obiektów
jądrowych,
Państwowa Agencja Atomistyki jest jednym z głównych
4) prowadzenie kontroli zapewnienia bezpieczeństwa
interesariuszy PPEJ i pełni w nim rolę regulatora – spra-
przez inwestora lub organizację eksploatującą
wuje nadzór nad bezpieczeństwem obiektów jądro-
obiekt jądrowy, w zakresie przestrzegania wyma-
wych i działalnością w nich prowadzoną, prowadzi
gań bezpieczeństwa określonych w przepisach bez-
kontrolę i ocenę bezpieczeństwa, wydaje zezwolenia
pieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej
i nakłada ewentualne sankcje. W realizację Programu
i w warunkach określonych w zezwoleniach i de-
zaangażowane jest także Ministerstwo Gospodarki jako
cyzjach dozoru jądrowego,
promotor (zajmujący się koordynacją i promocją pro-
5) nakładanie sankcji wymuszających przestrzeganie
jektu oraz wykorzystaniem energii jądrowej na po-
wymienionych wyżej wymagań.
trzeby społeczno-gospodarcze kraju) oraz PGE jako
PAŃSTWOWA AGENCJA ATOMISTYKI
W PROGRAMIE POLSKIEJ ENERGETYKI JĄDROWEJ
III. 1. PAŃSTWOWA AGENCJA ATOMISTYKI I JEJ ROLA W PROGRAMIE
POLSKIEJ ENERGETYKI JĄDROWEJ
III. 2. ZMIANY WIZERUNKOWE PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
I NOWE KANAŁY KOMUNIKACJI
inwestor (zapewniający środki finansowe na budowę
Obecnie PAA jest w pełni przygotowana do pełnienia
obiektu jądrowego oraz organizujący jego budowę
funkcji dozoru jądrowego proporcjonalnie do etapu,
i eksploatację).
na którym znajduje się proces realizacji PPEJ. W najbliższym czasie Agencja będzie oceniała proces wyboru
PAA rozpoczęła przygotowania do realizacji PPEJ
lokalizacji elektrowni jądrowej, wyboru technologii i wy-
w 2009 r. – w momencie powołania Pełnomocnika Rzą-
dania pozwolenia na budowę.
du ds. Polskiej Energetyki Jądrowej. Przez kolejne lata
eksperci PAA uczestniczyli aktywnie w pracach nad do-
Dostosowania legislacyjne
kumentem, a sama Agencja przeszła liczne zmiany i prze-
Realizacja programu jądrowego wymagała przede
kształcenia organizacyjne w celu dostosowania jej do peł-
wszystkim dostosowania polskiego prawodawstwa.
nienia funkcji nowoczesnego dozoru jądrowego.
PAA uczestniczyła w pracach nad nowelizacją ustawy
– Prawo atomowe i przygotowała projekty 9 rozporzą-
Zadania PAA jako urzędu dozoru jądrowego, w odniesie-
dzeń wykonawczych do znowelizowanej ustawy. Zawierają
niu do obiektów jądrowych, w tym elektrowni jądrowych,
one zupełnie nowe rozwiązania, które nie występowały
to przede wszystkim:
dotychczas w polskim porządku prawnym. Rozporzą-
1) formułowanie wymagań w zakresie bezpieczeń-
dzenia szczegółowo regulują aspekty bezpieczeństwa
stwa jądrowego i ochrony radiologicznej,
obiektów jądrowych, w tym elektrowni jądrowych.
2) wydawanie zaleceń technicznych, wskazujących
szczegółowe sposoby zapewniania bezpieczeń-
Siedem z nich weszło w życie w 2012 r., a dwa na po-
stwa, wykonywanie analiz i ocen informacji tech-
czątku 2013 r. Są to: rozporządzenie w sprawie wymagań
27
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
III. 2. ZMIANY WIZERUNKOWE
PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
I NOWE KANAŁY KOMUNIKACJI
dzenie w sprawie wymagań dotyczących rozruchu i eks-
Pozytywna ocena działań
Państwowej Agencji Atomistyki
w związku z Programem
Polskiej Energetyki Jądrowej
ploatacji obiektów jądrowych.
Przekształcenia PAA prowadzone w związku z PPEJ zo-
Zmiany wizerunkowe
bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej dla
etapu likwidacji obiektów jądrowych oraz zawartości
raportu z likwidacji obiektu jądrowego, oraz rozporzą-
wpływie na zdrowie człowieka, a także na środowisko,
w którym żyje oraz o możliwych do zastosowania
środkach w przypadku zdarzeń (awarii) radiacyjnych.
Zadanie to jest realizowane przez pracowników Gabinetu Prezesa i Biura Dyrektora Generalnego.
stały bardzo dobrze ocenione zarówno przez ekspertów
Aby podkreślić przekształcenia zachodzące w PAA wpro-
Dostosowania kadrowe
krajowych jak i zagranicznych. Najwyższa Izba Kontroli
wadzono liczne zmiany wizerunkowe oraz uruchomiono
W 2013 r. PAA unowocześniła kanały komunikacji z pod-
Rok 2013 był okresem zakończenia większości działań
pozytywnie oceniła działania Prezesa PAA podejmowane
nowe kanały komunikacji z podmiotami zewnętrznymi
miotami zewnętrznymi i społeczeństwem. Wraz z wpro-
dostosowawczych prowadzonych w celu przekształ-
w związku z przygotowaniem i realizacją PPEJ i nie stwier-
i społeczeństwem. W 2013 r. Państwowa Agencja Ato-
wadzeniem nowej strony internetowej uruchomiono
cenia PAA w nowoczesny urząd dozoru jądrowego.
dziła nieprawidłowości w zakresie ram prawnych i orga-
mistyki odświeżyła logo. Nowe logo posiada uproszczony
mechanizm newslettera. Służy on do wysyłania do zain-
Konieczność tych działań uwypukliły analizy przepro-
nizacyjnych dla budowy i funkcjonowania energetyki ją-
krój czcionki i dynamiczny orbital elektronu krążącego
teresowanych osób najważniejszych aktualności doty-
wadzone w 2011 r. Jednym z najważniejszych aspe-
drowej w Polsce. NIK nie stwierdziła również niepra-
wokół liter. Występuje w trzech wariantach – poziomym,
czących działań PAA, współpracy z zagranicą, ważnych
któw było zwiększenie liczby etatów w PAA o 17 in-
widłowości w zakresie szkoleń i praktyk zawodowych orga-
pionowym i pośrednim, oraz w wersji kolorowej i mo-
zmian legislacyjnych i organizacyjnych.
spektorów dozoru jądrowego, 13 pracowników dokonu-
nizowanych przez PAA, mających na celu wdrażanie PPEJ.
nochromatycznej.
jących analiz bezpieczeństwa i 9 specjalistów z zakresu
Wnioski takie zawarto w informacji o wynikach kontroli
prawa administracyjnego. Zwiększanie zatrudnienia od-
pt. „Opracowanie oraz realizacja Programu Polskiej Ener-
Równocześnie ze zmianą logo wprowadzono System
Prezesa zintensyfikował w 2013 r. współpracę z media-
zwierciedla pracochłonność procesu reglamentacji – wy-
getyki Jądrowej”. Kontrolę przeprowadzono za okres
Identyfikacji Wizualnej (SIW), określający kolory, kroje
mi i działania informacyjne PAA. Prezes PAA udzielił
dawania zezwoleń na działalność obiektów jądrowych,
od 1 stycznia 2009 r. do 11 kwietnia 2013 r., a wnioski
czcionek, formaty pism i znaki graficzne, które są wy-
kilku wywiadów krajowym i lokalnym stacjom infor-
prowadzenia nadzoru realizowanego w czasie budowy,
z niej opublikowano w październiku 2013 r.
korzystywane w pismach i publikacjach PAA. Dzięki
macyjnym oraz kanałom radiowym. Wypowiedzi Pre-
SIW, wszystkie publikacje, pisma i materiały promocyjne
zesa były zazwyczaj związane z przygotowaniami PAA
W dniach 15-25 kwietnia 2013 r. z przedstawicielami
PAA mają spójną i nowoczesną stylistykę, która umożli-
do wdrożenia PPEJ. Służby prasowe PAA na bieżąco
Polska nie wykorzystywała dotychczas energii jądrowej
PAA spotkał się międzynarodowy zespół ekspertów
wia ich szybką rozpoznawalność.
informowały dziennikarzy o zdarzeniach radiacyjnych,
na potrzeby komercyjne (produkcji energii elektrycznej),
w ramach przeprowadzanej misji IRRS (Integrated Regu-
w kraju brak jest więc kadr wyspecjalizowanych w tym
latory Review Service) zamówionej przez rząd polski. Zes-
W 2013 r. PAA unowocześniła również swoją stronę
rających radioaktywne izotopy z zakładów przemysło-
obszarze. Pracownicy zatrudnieni w PAA to przyszli eks-
pół ten dokonał przeglądu krajowego dozoru bezpieczeń-
internetową. Nowa strona jest prostsza w obsłudze,
wych. W mediach pojawiły się także wypowiedzi
perci, którzy przechodzą intensywne szkolenia w kraju
stwa jądrowego i radiacyjnego oraz jego efektywności.
ma rozszerzoną zawartość merytoryczną oraz bogatszą
ekspertów PAA dotyczące kwestii związanych z bez-
i zagranicą. Dzięki cyklowi szkoleń będą posiadać kom-
Zespół przeglądowy składał się z 11 ekspertów dozo-
i bardziej atrakcyjną szatę graficzną. Na stronie regular-
pieczeństwem jądrowym, m.in. komentarze na temat
petencje konieczne do nadzorowania bezpieczeństwa
rowych wyższego szczebla z krajów członkowskich
nie zamieszczane są aktualności dotyczące działań PAA
sytuacji w uszkodzonej elektrowni jądrowej Fukushima
przyszłej elektrowni jądrowej.
Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA),
i najważniejsze informacje z zakresu bezpieczeństwa ją-
Daiichi.
czterech członków personelu MAEA, jednego pracownika
drowego i ochrony radiologicznej.
a następnie eksploatacji elektrowni jądrowej.
Dostosowania strukturalne
Zespół Komunikacji Społecznej, działający w Gabinecie
m.in. kilku incydentach zaginięcia pojemników zawie-
Najważniejsze aktualności są rozsyłane do dziennikarzy
administracyjnego MAEA i jednego obserwatora.
W 2013 r. rozpoczęto projekt, którego celem jest wpro-
e-mailem, a także za pomocą konta rzeczniczki PAA
Przegląd objął sposób sprawowania przez PAA kontroli
wadzenie nowego Biuletynu Informacji Publicznej (BIP)
w serwisie społecznościowym Twitter. Serwis ten umo-
pieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej kraju.
nad użytkownikami źródeł promieniowania jonizują-
zgodnego z systemem identyfikacji wizualnej.
żliwia błyskawiczną wymianę informacji oraz zdjęć,
Na początku 2013 r. przekazano te kompetencje innym
cego, obiektami unieszkodliwiania odpadów promienio-
urzędom. Koordynację współpracy z Europejską Orga-
twórczych oraz obiektami jądrowymi, w tym reaktorem
Komunikacja społeczna
komentatorów, działaczy, polityków i innych osób pu-
nizacją Badań Jądrowych (CERN) w Genewie oraz Zjedno-
badawczym. W ramach misji IRRS dokonano przeglądu
Zadaniem Prezesa PAA, wymienionym w art. 110 ust.
blicznych. Na swoim profilu rzeczniczka PAA zamie-
czonym Instytutem Badań Jądrowych (ZIBJ) w Dubnej
przygotowań PAA do sprawowania nadzoru nad przy-
6 ustawy – Prawo atomowe, jest prowadzenie działań
szcza aktualne informacje dotyczące działań urzędu
przekazano Ministerstwu Nauki i Szkolnictwa Wyższe-
szłymi obiektami energetyki jądrowej.
związanych z informacją społeczną, edukacją i po-
(np. wystąpień medialnych lub konferencji prasowych
pularyzacją oraz informacją naukowo-techniczną i pra-
kierownictwa lub ekspertów PAA), zdarzeń radiacyj-
Eksperci pochwalili w swoim raporcie PAA za trans-
wną w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony
nych oraz inne informacje interesujące z punktu widzenia
parentność, wysokie kwalifikacje personelu, aktywność
radiologicznej. W szczególności przekazywanie ludności
mediów i społeczeństwa.
na szczeblu międzynarodowym oraz przestrzeganie stan-
informacji na temat promieniowania jonizującego i jego
W przeszłości PAA była odpowiedzialna także za zadania niezwiązane bezpośrednio z nadzorowaniem bez-
go, a koordynację współpracy z Organizacją Traktatu
o Całkowitym Zakazie Prób Jądrowych (CTBTO) w Wiedniu przekazano Ministerstwu Spraw Zagranicznych.
Dzięki rezygnacji z tych funkcji PAA może obecnie skupić
dardów bezpieczeństwa. Wydali też zalecenia, które mają
się na nadzorze bezpieczeństwa jądrowego i ochronie
pomóc PAA w sprostaniu wyzwaniom, które przyniesie
radiologicznej poświęcając temu zagadnieniu wszystkie
rozwój urzędu w ciągu kolejnych lat.
jest na nim aktywnych wielu polskich dziennikarzy,
zasoby urzędu.
28
29
NADZÓR NAD WYKORZYSTANIEM
ŹRÓDEŁ PROMIENIOWANIA
JONIZUJĄCEGO
IV. 1. UŻYTKOWNICY ŹRÓDEŁ
PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO
W POLSCE
Liczba zarejestrowanych jednostek organizacyjnych prowadzących działalność (jedną lub więcej) związaną z narażeniem na promieniowanie jonizujące, podlegających
zgodnie z ustawą – Prawo atomowe nadzorowi Prezesa
Podstawowymi zadaniami Prezesa PAA w zakresie spra-
PAA, wynosiła 3 451 (stan na 31 grudnia 2013 r.).
wowania nadzoru nad wykonywaniem działalności związanej z narażeniem na promieniowanie jonizujące są:
Natomiast liczba zarejestrowanych działalności zwią-
• udzielanie zezwoleń i podejmowanie innych decyzji
zanych z narażeniem – 4 914. Ostatnia wartość jest
w sprawach związanych z bezpieczeństwem jądro-
znacznie większa od liczby jednostek organizacyjnych,
wym i ochroną radiologiczną poprzedzone analizą
bowiem wiele spośród nich prowadzi po kilka różnych
i oceną dokumentacji przedkładanej przez użytko-
działalności (niektóre z nich – nawet kilka tego samego
wników źródeł promieniowania jonizującego,
rodzaju, na podstawie odrębnych zezwoleń). Podział
• przygotowywanie i przeprowadzanie kontroli jed-
działalności związanych z narażeniem na promieniowa-
nostek organizacyjnych wykonujących działalność
nie jonizujące ze względu na rodzaj źródła promienio-
związaną z narażeniem,
wania jonizującego i cel jego wykorzystania przedsta-
wia tabela 1.
• prowadzenie ewidencji tych jednostek.
Tabela 1. Jednostki organizacyjne prowadzące działalności związane z narażeniem na promieniowanie jonizujące
(stan na 31grudnia 2013 r.)
Jednostki organizacyjne
(wg prowadzonych rodzajów działalności)
Pracownia klasy I
PAŃSTWOWA AGENCJA ATOMISTYKI
W PROGRAMIE POLSKIEJ ENERGETYKI JĄDROWEJ
IV. 1. UŻYTKOWNICY ŹRÓDEŁ PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO W POLSCE
IV. 2. WYDAWANIE ZEZWOLEŃ I PRZYJMOWANIE ZGŁOSZEŃ
Liczba jednostek i symbol działalności
1
I
Pracownia klasy II
89
II
Pracownia klasy III
117
III
Pracownia klasy Z
93
Z
Instalator czujek izotopowych 368
UIC
Instalator urządzeń
152
UIA
Urządzenie izotopowe
551
AKP
Produkcja źródeł i urządzeń izotopowych
23
PRO
IV. 3. KONTROLE DOZOROWE
Obrót źródłami i urządzeniami izotopowymi
62
DYS
IV. 4. REJESTR ZAMKNIĘTYCH ŹRÓDEŁ PROMIENIOTWÓRCZYCH
Akcelerator
66
AKC
Aplikatory izotopowe
36
APL
Telegammaterapia
Urządzenie radiacyjne
Aparat gammagraficzny
Magazyn źródeł izotopowych
Prace ze źródłami w terenie
4
TLG
36
URD
110
DEF
37
MAG
51
TER
Transport źródeł lub odpadów
438
TRN
Chromatograf
223
CHR
Weterynaryjny aparat rentgenowski
764
RTW
Skaner rentgenowski
382
RTS
Defektoskop rentgenowski
184
RTD
Inny aparat rentgenowski
367
RTG
31
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
nywania działalności związanej z narażeniem na pro-
kowe dawek, program zapewnienia jakości prowadzonej
ksów do zezwoleń udzielanych w latach 1992–2013.
mieniowanie jonizujące. Przypadki te określone są
działalności oraz zakładowy plan postępowania awa-
Zestawienia nie dotyczą obiektów jądrowych oraz
w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 6 sierpnia
ryjnego w przypadku zdarzeń radiacyjnych. Na rys. 2
obiektów przetwarzania i składowania odpadów pro-
Projekty zezwoleń Prezesa PAA na wykonywanie dzia-
2002 r. w sprawie przypadków, w których działal-
przedstawiono dane dotyczące liczby zezwoleń i ane-
mieniotwórczych.
łalności związanych z narażeniem na promieniowanie
ność związana z narażeniem na promieniowanie joni-
jonizujące oraz innych decyzji w sprawach istotnych dla
zujące nie podlega obowiązkowi uzyskania zezwolenia
bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej,
albo zgłoszenia oraz przypadków, w których może być
przygotowywane były w Departamencie Ochrony Ra-
wykonywana na podstawie zgłoszenia (Dz. U. Nr 137
diologicznej PAA.
poz. 1153 z późn. zm.).
IV. 2. WYDAWANIE ZEZWOLEŃ
I PRZYJMOWANIE ZGŁOSZEŃ
Rys. 2. Liczba zezwoleń na wykonywanie działalności w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące
i aneksów do zezwoleń udzielonych przez Prezesa PAA w latach 1992-2013
800
600
W przypadkach, w których działalność ze źródłami pro-
Liczbę wydanych w 2013 r. zezwoleń, aneksów do zezwo-
mieniowania jonizującego nie wymagała zezwolenia,
leń (w przypadku zmian warunków w dotychczasowych
wydawane były decyzje o przyjęciu zgłoszenia wyko-
zezwoleniach) oraz przyjętych zgłoszeń podano w tabeli 2.
Tabela 2. Liczba zezwoleń i przyjętych zgłoszeń związanych z narażeniem na promieniowanie jonizujące, wydanych w 2013 r.
Rodzaj działalności
Liczba rodzajów działalności
w jednostkach organizacyjnych
(stan na 31 grudnia 2013 r.)
aneksów
Pracownia klasy I
1
0
0
0
100
11
16
0
Pracownia klasy III
234
11
4
3
Pracownia klasy Z
166
8
9
2
Instalator czujek izotopowych
368
9
2
0
Instalator urządzeń
162
26
12
0
Urządzenie izotopowe
685
19
30
Obrót źródłami i urządzeniami izotopowymi
Akcelerator
Aplikatory izotopowe
Telegammaterapia
Urządzenie radiacyjne
26
1996
1998
2000
2002
IV. 3. KONTROLE DOZOROWE
2004
2006
2008
2010
2012 2013
z czego 344 kontrole wykonali inspektorzy DOR z Warszawy, 340 – inspektorzy z oddziału DOR w Katowicach
i 175 – z oddziału w Poznaniu. Przed przystąpieniem
siadające obiekty jądrowe i składowiska odpadów pro-
do każdej kontroli dokonywano szczegółowej analizy
6
mieniotwórczych, dokonywane były przez inspektorów
zgromadzonej dokumentacji dotyczącej kontrolowanej
jednostki organizacyjnej i prowadzonej przez nią dzia-
2
2
1
dozoru jądrowego z Departamentu Ochrony Radiolo-
66
9
5
7
gicznej PAA pracujących w Warszawie, Katowicach i Poz-
łalności pod kątem wstępnej oceny występowania
107
21
8
0
naniu. W roku 2013 przeprowadzono 859 takich kontroli,
potencjalnych „punktów krytycznych” w tej działalności
45
7
6
0
4
2
0
0
w tym 17 rekontroli (druga kontrola w tym samym roku),
i obowiązującego w jednostce systemu jakości (rys.3.).
37
2
0
0
12
23
0
Magazyn źródeł izotopowych
39
4
0
0
Prace ze źródłami w terenie
56
5
5
4
Transport źródeł lub odpadów
448
11
3
25
Chromatograf
266
0
0
13
Weterynaryjny aparat rentgenowski
783
115
9
0
Skaner rentgenowski
468
63
11
0
Defektoskop rentgenowski
199
15
19
0
Inny aparat rentgenowski
543
59
28
2
411
192
63
Razem:
1994
Kontrole w jednostkach organizacyjnych, innych niż po-
111
Aparat gammagraficzny
1992
decyzji o rejestracji
Pracownia klasy II
Produkcja źródeł i urządzeń izotopowych
200
0
Liczba wydanych
zezwoleń
400
4 914
Wydanie zezwolenia, aneksu do zezwolenia lub przyję-
na wykonywanie działalności związanej z narażeniem
cie zgłoszenia poprzedzone jest analizą i oceną doku-
na działanie promieniowania jonizującego albo przy
mentacji, która dostarczana jest przez użytkowników
zgłoszeniu wykonywania tej działalności (Dz. U. Nr 220
źródeł promieniowania jonizującego. Rodzaj dokumen-
poz. 1851 z późn. zm.).
tacji określony został w rozporządzeniu Rady Ministrów
Poza wymienioną dokumentacją szczegółowej analizie
z dnia 3 grudnia 2002 r. w sprawie dokumentów wyma-
poddawane są również: uzasadnienie podjęcia działal-
ganych przy składaniu wniosku o wydanie zezwolenia
ności związanej z narażeniem, proponowane limity użyt-
32
Rys. 3. Liczba kontroli przeprowadzonych przez inspektorów DNZPJ/DOR PAA w latach 1992-2013
1 200
1 000
800
600
400
200
0
1992
1994
1996
1998
2000
2002
2004
33
2006
2008
2010
2012
2013 2013
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
Kierując się koniecznością zapewnienia odpowiedniej czę-
Doraźne kontrole w jednostkach wykonujących wyróż-
w rejestrze wykorzystywane są do kontroli jednostek
współdziałania i współpracy z organami administracji rzą-
stotliwości kontroli w zależności od zagrożenia stwarza-
nione działalności, są przeprowadzane tylko w razie
organizacyjnych wykonujących działalność związaną z na-
dowej i samorządowej oraz w celach statystycznych. Szcze-
nego przez wykonywaną działalność, ustalono cykle kon-
sporadycznych potrzeb, a nadzór nad nimi polega głów-
rażeniem na promieniowanie jonizujące. Kontrola polega
gółowe zestawienie wybranych izotopów i źródeł je za-
troli dla poszczególnych grup działalności. Jednocześnie,
nie na analizie: sprawozdań z działalności, przesyłanych
na konfrontacji zapisów w karcie ewidencyjnej z zakresem
wierających zaczerpnięte z rejestru zamkniętych źródeł
na podstawie wyników kontroli przeprowadzonych w ciągu
ewidencji źródeł i deklaracji ich przewozu.
wydanego zezwolenia. Dane z rejestru wykorzystywane
promieniotwórczych zawiera tabela 4.
są także do sporządzania informacji i wykazów w ramach
ostatnich lat, wyodrębniono te działalności, które z punktu
widzenia stwarzanego przez nie zagrożenia oraz ze wzglę-
Dane dotyczące kontroli przeprowadzonych przez in-
du na rosnącą kulturę bezpieczeństwa osób je wykonują-
spektorów dozoru jądrowego z DOR PAA w 2013 r.
cych, nie wymagają bezpośredniego nadzoru w postaci
zestawiono w tabeli 3. Użyte w tabeli symbole dotyczą-
rutynowych kontroli lub gdy taka kontrola jest niecelowa.
ce działalności zostały zdefiniowane w tabeli 3.
Tabela 4. Wybrane izotopy promieniotwórcze i źródła je zawierające przyporządkowane do poszczególnych kategorii
Izotop
Tabela 3. Liczba i częstotliwość kontroli przeprowadzonych w 2013 r. przez inspektorów DOR
Symbole wg prowadzonych działalności
Liczba kontroli w 2013 r.
Częstotliwość kontroli
I
2
corocznie
II
54
co 2 lata
III
46
co 3 lata
Z
58
co 4 lata
UIC
35
kontrole doraźne
UIA
47
co 3 lata
AKP
88
co 3 lata
PRO
9
co 3 lata
DYS
4
kontrole doraźne
AKC
65
co 2 lata
APL
25
co 2 lata
TLG
2
co 2 lata
URD
6
co 3 lata
DEF
56
co 2 lata
MAG
14
TER
TRN
Liczba źródeł w rejestrze
Kategoria 1
Kategoria 2
Kategoria 3
Co-60
560
1 346
2 581
Ir-192
257
41
Cs-137
71
330
Se-75
174
-
3
Am-241
2
409
954
Pu-239
3
120
104
Ra-226
-
80
61
Sr-90
-
19
807
Pu-238
-
77
19
Kr-85
-
28
200
2 236
Tl-204
-
-
88
inne
6
127
1 371
Rejestr obejmuje dane o 23 089 źródłach, w tym zużytych
medycyna (brachyterapia), geologia (karotaż odwier-
źródłach promieniotwórczych (wycofanych z eksploatacji
tów), radiografia przemysłowa (przenośna aparatura
oraz przekazanych do Zakładu Unieszkodliwiania Odpa-
kontrolno-pomiarowa oraz stacjonarna aparatura
co 3 lata
dów Promieniotwórczych w Świerku k. Otwocka), jak rów-
w przemyśle) wykorzystywane przez:
12
co 3 lata
nież informacje dotyczące ich ruchu, (tj. terminy otrzyma-
• mierniki poziomu i gęstości zawierające źródła
7
kontrole doraźne
nia i przekazania źródła) oraz dokumenty z tym związane.
Cs-137 o aktywności powyżej 20 GBq i Co-60 o ak-
CHR
1
kontrole doraźne
Oprogramowanie rejestru pozwala na identyfikację źró-
tywności powyżej 1 GBq,
RTW
73
kontrole doraźne
RTS
26
kontrole doraźne
dła według numeru jego świadectwa oraz określenie jego
• mierniki grubości zawierające źródła Kr-85 o ak-
RTD
96
co 2 lata
bieżącej aktywności, miejsca jego użytkowania lub ma-
tywności powyżej 50 GBq, Am-241 o aktywności
RTG
131
co 3 lata
gazynowania, a także identyfikację aktualnego i po-
powyżej 10 GBq, Sr-90 o aktywności powyżej
przednich użytkowników tego źródła. W zależności
4 GBq i Tl-204 o aktywności powyżej 40 GBq,
od przeznaczenia źródła i jego aktywności oraz umiesz-
• wagi taśmociągowe zawierające źródła Cs-137 o ak-
Takimi dokumentami są karty ewidencyjne zawierające
czonego w nim izotopu promieniotwórczego, oprogramo-
tywności powyżej 10 GBq, Co-60 o aktywności po-
następujące dane o źródłach: nazwa izotopu promienio-
wanie rejestru pozwala zakwalifikować źródło do różnych
wyżej 1 GBq i Am-241 o aktywności powyżej 10 GBq.
twórczego, aktywność według świadectwa źródła, data
kategorii, zgodnie z zaleceniami Międzynarodowej Agen-
Rejestr zawiera 2 577 źródeł tej kategorii (stan na 31 gru-
Obowiązek prowadzenia rejestru zamkniętych źródeł pro-
określenia aktywności, numer świadectwa i typ źródła, typ
cji Energii Atomowej:
dnia 2013 r.).
mieniotwórczych wynika z art. 43c ust.1 ustawy z dnia
pojemnika albo nazwa urządzenia oraz miejsce użytko-
29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe. Zgodnie z ust. 3
wania lub magazynowania źródła. Kopię kart kierowni-
twórcze stosowane w takich dziedzinach, jak: telera-
promieniotwórcze, w tym stosowane w stacjonarnej
wymienionego wyżej artykułu, kierownicy jednostek
cy jednostek organizacyjnych mają obowiązek przesłać
dioterapia w medycynie, radiografia przemysłowa,
aparaturze kontrolno-pomiarowej.
organizacyjnych wykonujących na podstawie zezwolenia
do Prezesa PAA do dnia 31 stycznia każdego roku.
technologie radiacyjne.
Rejestr zawiera 8424 źródeł tej kategorii (stan na 31 gru-
działalność polegającą na stosowaniu lub przechowywa-
Rejestr zawiera 1 073 źródła tej kategorii, znajdujące się
dnia 2013 r.).
niu zamkniętych źródeł promieniotwórczych lub urządzeń
Dane z kart ewidencyjnych są wprowadzane do rejestru
w eksploatacji (stan na 31 grudnia 2013).
zawierających takie źródła, przekazują Prezesowi PAA
zamkniętych źródeł promieniotwórczych, który służy do we-
kopie dokumentów ewidencji źródeł promieniotwórczych.
ryfikowania informacji o źródłach. Informacje zawarte
niotwórcze stosowane w takich dziedzinach, jak:
IV. 4. REJESTR ZAMKNIĘTYCH ŹRÓDEŁ
PROMIENIOTWÓRCZYCH
34
• Kategoria 1 obejmuje zamknięte źródła promienio-
• Kategoria 2 obejmuje zamknięte źródła promie-
35
• Kategoria 3 obejmuje pozostałe zamknięte źródła
Defektoskopy oczekujące
na wymianę w nich zamkniętych
źródeł promieniotwórczych
w Zakładzie Unieszkodliwiania
Odpadów Promieniotwórczych
NADZÓR NAD OBIEKTAMI JĄDROWYMI
V. 1. OBIEKTY JĄDROWE W POLSCE
1.1. Reaktor MARIA
1.2. Reaktor EWA w likwidacji
1.3. Przechowalniki wypalonego paliwa jądrowego
V.2. WYDANE ZEZWOLENIA
V.3. KONTROLE DOZOROWE
V.4. FUNKCJONOWANIE SYSTEMU KOORDYNACJI KONTROLI
I NADZORU NAD OBIEKTAMI JĄDROWYMI
V.5. ELEKTROWNIE JĄDROWE W KRAJACH SĄSIEDNICH
5.1. Elektrownie jądrowe w odległości do 300 km od granicy kraju
5.2. Dane eksploatacyjne elektrowni jądrowych w krajach sąsiednich
5.3. Budowane i planowane elektrownie jądrowe w pobliżu granic kraju
36
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
NADZÓR NAD OBIEKTAMI JĄDROWYMI
V. 1. OBIEKTY JĄDROWE W POLSCE
symbolem MR na paliwo niskowzbogacone (LEU – Low
Enriched Uranium) produkcji francuskiej oznaczone sym-
Obiektami jądrowymi w Polsce, w myśl Prawa atomo-
bolem MC.
wego, są: reaktor badawczy MARIA wraz z połączonym
z nim basenem technologicznym, w którym przechowy-
Reaktor MARIA uruchomiony został w 1975 r., a w latach
wane jest wypalone paliwo jądrowe z jego eksploatacji,
1985-1993 przerwano jego eksploatację w celu doko-
reaktor EWA (pierwszy reaktor jądrowy w Polsce, eks-
nania niezbędnych modernizacji, w tym zainstalowania
ploatowany w latach 1958-1995, a następnie poddany
układu do pasywnego awaryjnego chłodzenia rdzenia
procedurze likwidacji) oraz przechowalniki wypalonego
reaktora wodą z basenu. Od kwietnia 1999 r. do czerwca
paliwa.
2002 r., przeprowadzono w ciągu 106 kolejnych cykli
paliwowych konwersję rdzenia reaktora zmniejszając
Obiekty te zlokalizowane są w dwóch odrębnych jed-
wzbogacenie paliwa z 80% na 36% zawartości izotopu
nostkach organizacyjnych:
U-235 (paliwo wysokowzbogacone).
• reaktor MARIA – w Narodowym Centrum Badań Ją-
drowych (NCBJ) w Świerku k. Otwocka powstałym
W ramach realizacji międzynarodowego Programu Redu-
we wrześniu 2011 r. z połączenia Instytutu Pro-
kcji Zagrożeń Globalnych (GTRI – Global Threat Redu-
blemów Jądrowych i Instytutu Energii Atomowej
ction Initiative) wprowadzane jest do eksploatacji re-
POLATOM,
aktora MARIA paliwo niskowzbogacone o zawartości
• reaktor EWA oraz przechowalniki wypalonego pa-
poniżej 20% izotopu U-235. Zastosowanie takiego pali-
liwa w Zakładzie Unieszkodliwiania Odpadów Pro-
wa wymagało przeprowadzenia przetargu, wybrania
mieniotwórczych (ZUOP), któremu podlega również
dostawcy i przeprowadzenia badań nowego paliwa. Prze-
Krajowe Składowisko Odpadów Promieniotwór-
targ wygrała firma CERCA należąca do francuskiego kon-
czych (KSOP) zlokalizowane w Różanie.
cernu AREVA. Firma CERCA, wyprodukowała w 2009 r.
Basen reaktora MARIA – NCBJ. Widoczne promieniowanie Czerenkowa
dwa elementy paliwowe oznaczane symbolem MC o wzboDyrektorzy tych jednostek, zgodnie z ustawą – Prawo
gaceniu 19,75% i zawartości 485 g izotopu U-235, które
atomowe, odpowiadają za bezpieczeństwo eksploatacji
umieszczono w rdzeniu reaktora MARIA. Badanie zakoń-
oraz ochronę fizyczną tych obiektów i zgromadzonych
czyło się w pierwszym kwartale 2011 r., a jego wyniki
tam materiałów jądrowych.
i kontrole wizualne wypalonych elementów paliwowych
W 2013 r. przeprowadzona została modernizacja tego
bowanie na napromienianie materiałów tarczo-
w basenie technologicznym potwierdziły ich dobrą jakość
układu poprzez wymianę czterech pomp na cztery pompy
wych
1.1. Reaktor MARIA
i możliwość zastosowania w reaktorze MARIA. Po uzy-
główne i dołączenie trzech powyłączeniowych.
– przeznaczonych do produkcji preparatów pro-
Reaktor badawczy MARIA jest historycznie drugim re-
skaniu odpowiedniej akceptacji Prezesa PAA we wrześniu
aktorem jądrowym zbudowanym w Polsce (nie licząc ze-
2012 r. rozpoczęto konwersję rdzenia reaktora na paliwo
W wyniku modernizacji układu chłodzenia w 2013 r.
klearnej - i dla Instytutu Chemii i Techniki Jądro-
stawów krytycznych ANNA, AGATA, MARYLA), a obecnie
niskowzbogacone wprowadzając do rdzenia pierwszy
reaktor nie był uruchamiany w okresie od 28 maja
wej, a także prowadzenie naświetlania kryształów
jedynym reaktorem eksploatowanym w kraju. Jest to
element paliwowy MC. Obecnie wprowadzane są do
do 13 września. Poza tym okresem, harmonogram pracy
używanych do produkcji biżuterii oraz neutrono-
wysokostrumieniowy reaktor typu basenowego o nomi-
eksploatacji kolejne elementy, zastępując poprzednio
reaktora w 2013 r. dostosowany był:
we domieszkowanie krzemu stosowanego w elektro-
nalnej mocy cieplnej 30 MWt i maksymalnej gęstości
stosowane paliwo wysokowzbogacone. Zastosowanie
1) do zapotrzebowania na napromienianie płytek ura-
nice. Na rys. 4 przedstawiono statystykę dotyczącą
strumienia neutronów termicznych w rdzeniu wynoszą-
nowego paliwa wymagało zmiany układu chłodzenia
nowych do produkcji izotopu molibdenu-99 dla
napromieniania materiałów tarczowych (od 1978 r.
cej 3,5·10 n/(m ·s). Rdzeń reaktora obecnie podlega
kanałów paliwowych i zapewnienia odpowiedniego wy-
firmy amerykańskiej Mallinckrodt Pharmaceuticals,
do 2013 r. włącznie). W 2013 r. eksploatacja reak-
konwersji paliwa wysokowzbogaconego (HEU – High
datku wody chłodzącej przez kanały z paliwem nisko-
co zostało zrealizowane w 16 cyklach pracy,
tora MARIA obejmowała 3 180 godzin pracy w 26
Enriched Uranium) produkcji rosyjskiej i oznaczonego
wzbogaconym.
2) harmonogram, w którym uwzględniono zapotrze-
cyklach paliwowych przedstawionych na rys. 5.
18
2
38
dla
Ośrodka
Radioizotopów
POLATOM
mieniotwórczych stosowanych w medycynie nu-
39
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
• wydzieleń po rozpadzie fazowym w stopie Mn-Ni-Cu,
po wygrzewaniu o łącznym czasie 8h,
• fluktuacji magnetycznych w hartowanej próbce
stopu Mn-Ni-Cu w temperaturze 300 K,
Rys. 4. Materiały napromienione w reaktorze MARIA do 2013 r. (NCBJ)
Liczba napromienionych zasobników
1 600
1 500
1 400
1 300
1 200
1 100
1 000
900
800
700
• uporządkowania bliskiego zasięgu w stopie Mn-Ni-Cu
• obiektów archeologicznych z wykopaliska w Czer-
sku k. Warszawy,
nasączonego czystą wodą i nasyconym roztworem
• struktur nanometrycznych w starożytnych ozdo-
• procesu schnięcia walców betonu komórkowego
bach wykonanych z brązu,
(26,23%) wodnym NaCl,
• pomiarów sprężystego rozpraszania neutronów z du-
• nano-niejednorodności w ziarnach klinoptylolitu
żym przekazem pędu w hartowanym stopie Mn-Ni-Cu,
poddanych nasączeniu wodnymi roztworami chlor-
ku sodu,
• zależności parametrów statystycznych obrazu neu-
tronowego próbki podczas procesu schnięcia
warstw korundu nasyconego wodą lub roztworem
tronów wewnątrz stanowiska radiografii neutro-
wodnym CdCl2,
nowej.
• pomiarów strumieni promieniowania gamma i neu-
• zależności kinetyki procesu schnięcia od stężenia
600
soli dla prostopadłościennych próbek wykonanych
Łączny czas otwarcia 6 kanałów poziomych w reaktorze
500
z gruboziarnistego (F20) korundu nasyconych roz-
MARIA w 2013 r. wyniósł ok. 5900 godzin.
400
tworami wodnymi NaCl i CdCl2 od czasu i ziarnistości
300
próbki,
200
100
Rys. 5. Zestawienie cykli pracy reaktora Maria w 2013 r. – (NCBJ)
0
13
12
20
11
20
10
20
09
20
08
20
07
20
06
20
05
20
04
20
03
20
02
20
01
iryd
kobalt
molibden
tellur
samar
siarka
24
22
20
18
16
14
12
10
8
6
4
2
0
cykl XXXIV
minerały
chlorek potasu
ksenon
20
00
20
99
20
98
19
97
19
96
19
95
19
94
19
93
inne
materiały biologiczne
lutet
19
85
19
84
19
83
19
82
19
81
19
80
19
79
19
19
19
78
P[MW]
cykl
I
cykl
II
cykl
III
cykl
IV
cykl
V
cykl
VI
cykl
VII
cykl
VIII
cykl
IX
cykl
X
cykl
XI
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
styczeń
luty
dzień miesiąca
marzec
Zestawienie ogólnych informacji o pracy reaktora przedP[MW]
stawiono w tabeli 5.
Tabela 5. Ogólna informacja o pracy reaktora MARIA w 2013 r.
Kwartał
Liczba cykli pracy
I
II
III
IV
Razem
11
4
3
8
26
24
22
20
18
16
14
12
10
8
6
4
2
0
cykl
XII
1 320
496
350
1 014
3 180
22-23
22-23
22-23
22-23
22-23
Liczba elementów paliwowych w rdzeniu
22-23
22-23
22-23
22-23
22-23
1
0
0
3
4
Błąd operatora/obsługi
0
0
0
3
3
Zanik napięcia 0
0
0
0
0
Błąd aparatury
1
0
0
0
1
Stwierdzone niesprawności i nieprawidłowości
1
0
1
3
5
Przeprowadzone prace naprawcze i konserwacyjne
3
8
11
4
26
P[MW]
Przeprowadzone próby, kontrole i przeglądy
12
8
18
37
75
24
22
20
18
16
14
12
10
8
6
4
2
0
W porównaniu z poprzednim rokiem ogólna liczba nie-
Reaktor MARIA wykorzystywany jest także do prowadze-
planowanych wyłączeń nie zmieniła się, a liczba przepro-
nia badań fizycznych z użyciem kanałów poziomych (H-3
wadzonych prób, kontroli i przeglądów utrzymywała się
do H-8), głównie w zakresie fizyki materii skondensowa-
na poziomie z poprzednich lat.
nej, a ich wykorzystanie w 2013 r. dotyczyło m.in. badania:
40
cykl
XV
kwiecień
Moc reaktora [MWt]
Przyczyny:
cykl
XIV
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
Czas pracy na mocy nominalnej [h]
Wyłączenia nieplanowane
cykl
XIII
maj
dzień miesiąca
czerwiec
P[MW]
24
22
20
18
16
14
12
10
8
6
4
2
0
cykl
XVI
cykl
XVII
cykl
XVIII
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
lipiec
cykl
XIX
sierpień
cykl
XX
cykl
XXI
cykl
XXII
wrzesień
cykl
XXIII
cykl
XXIV
cykl
XXV
dzień miesiąca
cykl
XXVI
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
październik
listopad
41
grudzień
dzień miesiąca
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
1.2. Reaktor EWA w likwidacji
radiologicznej. Budynek reaktora został wyremonto-
1.3. Przechowalniki wypalonego paliwa jądrowego
cych z likwidacji reaktora EWA oraz powstałych w czasie
Reaktor badawczy EWA eksploatowany był w latach
wany, a pomieszczenia biurowe przystosowano na po-
Zgodnie z ustawą – Prawo atomowe, obiektami jądrowy-
eksploatacji reaktora MARIA, a także zużytych źródeł
1958–1995 początkowo w Instytucie Badań Jądrowych,
trzeby Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów Promienio-
mi w Polsce są również wodne („mokre”) przechowalniki
promieniowania gamma o dużej aktywności.
a po jego przekształceniu w Instytucie Energii Ato-
twórczych. W ramach projektu Phare PL0113.02.01.
wypalonego paliwa jądrowego, tj. obiekty nr 19 i 19A
mowej. Początkowo moc cieplna reaktora wynosiła
w hali likwidowanego reaktora EWA, firma Babcock
należące od stycznia 2002 r. do Zakładu Unieszkodliwia-
Przechowalnik nr 19A służył do przechowywania wyso-
2 MWt, a później została zwiększona do 10 MWt.
Noell Nuclear zbudowała komorę operacyjną przezna-
nia Odpadów Promieniotwórczych – ZUOP, który przejął
kowzbogaconego wypalonego paliwa jądrowego ozna-
czoną do prac z materiałami o dużej aktywności.
nadzór nad przechowywanym w nich paliwem.
czanego symbolem WWR-SM i WWR-M2 z eksploatacji
ning) tego reaktora osiągnął w 2002 r. stan określany
W komorze tej zostało zakapsułowane niskowzboga-
Przechowalnik nr 19 służył do przechowywania zakap-
nego wypalonego paliwa jądrowego MR z eksploatacji
mianem zakończenia fazy drugiej. Oznacza to, że usu-
cone wypalone paliwo oznaczane symbolem EK-10,
sułowanego niskowzbogaconego wypalonego paliwa ją-
reaktora MARIA w latach 1974-2005.
nięto z reaktora paliwo jądrowe i wszystkie napromie-
które było używane w początkowym okresie eksplo-
drowego EK-10 z reaktora EWA, którego wywóz do kraju
niowane elementy wyposażenia, których poziom aktyw-
atacji reaktora EWA w latach 1958-1967.
producenta tj. do Federacji Rosyjskiej został zrealizowany
W związku z wywozem z przechowalnika nr 19A całości
we wrześniu 2012 r.
wypalonego paliwa jądrowego do Federacji Rosyjskiej
reaktora EWA w latach 1967-1995, a także zakapsułowa-
Rozpoczęty w 1997 r. proces likwidacji (decommissio-
ności mógł mieć znaczenie z punktu widzenia ochrony
w 2010 r., przechowalnik ten obecnie służy jako „gorąca
Obiekt ten wykorzystywany jest obecnie jako miejsce
rezerwa” na wypadek potrzeby przechowywania wypa-
przechowywania niektórych stałych odpadów promie-
lonego paliwa z reaktora MARIA.
niotwórczych (elementów konstrukcyjnych) pochodzą-
Przechowalnik nr 19A
wypalonego paliwa jądrowego
w Zakładzie Unieszkodliwiania
Odpadów Promieniotwórczych
Widok hali reaktora EWA ok. 1965 r.
w dawnym Instytucie Badań Jądrowych
(obecnie w Zakładzie Unieszkodliwiania
Odpadów Promieniotwórczych) w Świerku
42
43
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
Tabela 6. Bilans wypalonego paliwa jądrowego przechowywanego w basenach wodnych
w Ośrodku Radioizotopów POLATOM/NCBJ (reaktor MARIA) i ZUOP (reaktor EWA) w Świerku, stan na dzień 31 grudnia 2013 r.
Paliwo z reaktora
MARIA
Oznaczenie paliwa
Przechowalnik
Liczba elementów
MC basen technologiczny
5
MR-6
basen technologiczny
81
V. 3. KONTROLE DOZOROWE
pieczeństwa jądrowego, przekroczeń przepisów w zakresie ochrony radiologicznej ani naruszenia warunków
zezwoleń i obowiązujących procedur postępowania.
Inspektorzy dozoru jądrowego z Departamentu Badań
Jądrowych PAA przeprowadzili w 2013 r. 24 kontrole
V. 4. FUNKCJONOWANIE SYSTEMU
KOORDYNACJI KONTROLI I NADZORU
NAD OBIEKTAMI JĄDROWYMI
w zakresie bezpieczeństwa jądrowego, ochrony radiologicznej oraz ochrony fizycznej materiałów i obiektów
jądrowych, w tym:
Basen technologiczny reaktora MARIA wykorzystywany
Zezwolenie to uzupełnione zostało w latach poprzednich
jest głównie do przechowywania wypalonego paliwa
wieloma aneksami, a w 2013 r. trzema dalszymi:
Jądrowych,
Zgodnie z zapisami ustawy – Prawo atomowe przy wyko-
jądrowego MR i MC pochodzącego z jego bieżącej
nywaniu nadzoru i kontroli w zakresie bezpieczeństwa
eksploatacji reaktora.
dopuszczenia do prowadzenia badań niskowzbo-
dów Promieniotwórczych,
jądrowego i ochrony radiologicznej obiektów jądro-
gaconego paliwa MR,
• 1 kontrolę związaną z tranzytem przez Polskę wy-
wych, organy dozoru jądrowego współdziałają z innymi
Po usunięciu z rdzenia reaktora wypalone elementy
palonego paliwa z czeskiego reaktora badawczego.
organami administracji z uwzględnieniem właściwości
paliwowe wymagają odpowiedniego czasu schłodzenia
zmiany warunków eksploatacyjnych elementów
zanim zostaną przetransportowane w inne miejsce,
paliwowych MC,
Kontrole przeprowadzone w NCBJ dotyczyły reaktora
Dozoru Technicznego, Państwową Strażą Pożarną, or-
np. w celu przerobu do kraju producenta lub do stałego
MARIA i polegały między innymi na sprawdzeniu i ocenie:
ganami inspekcji ochrony środowiska, organami nadzo-
składowiska wypalonego paliwa. Ostatnia ekspedycja
czącym eksploatacji reaktora ze zmodernizowa-
• modernizacji układu chłodzenia kanałów paliwo-
ru budowlanego, organami Państwowej Inspekcji Sani-
wypalonego paliwa z basenu technologicznego odby-
nym układem chłodzenia kanałów paliwowych.
wych reaktora, w tym m.in. kontrole: na etapie przy-
tarnej, Państwowej Inspekcji Pracy, a także Agencją
gotowania i przeprowadzania modernizacji, wery-
Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
• nr 9/2013/MARIA z dnia 4 stycznia dotyczącym
• nr 10/2013/MARIA z dnia 31 stycznia dotyczącym
• nr 11/2013/MARIA z dnia 25 października doty-
ła się we wrześniu 2012 r., a w 2013 r. nie przenoszono
z basenu żadnych wypalonych elementów paliwowych.
• łącznie 20 kontroli w Narodowym Centrum Badań
• 3 kontrole w Zakładzie Unieszkodliwiania Odpa-
i kompetencji tych organów, w szczególności z Urzędem
Reaktor EWA będący w stanie likwidacji i przechowal-
fikacji stanu faktycznego z dokumentacją powyko-
niki wypalonego paliwa jądrowego są eksploatowane
nawczą, weryfikacji prowadzenia prób ciśnienio-
Prawo atomowe określa zasady koordynacji i współ-
przez ZUOP na podstawie zezwolenia Nr 1/2002/EWA
wych i funkcjonalnych, sprawdzania algorytmów
pracy ww. organów administracji poprzez utworzenie
z dnia 15 stycznia 2002 r. Zezwolenie to jest ważne
sterowania nowymi pompami, rozruchu i eksplo-
systemu koordynacji kontroli i nadzoru nad obiektami
W 2013 r. reaktor MARIA pracował na podstawie zezwo-
bezterminowo i wymaga składania sprawozdań kwar-
atacji reaktora po przerwie na modernizację układu
jądrowymi, zwanego dalej „systemem koordynacji”.
lenia Prezesa PAA Nr 1/2009/MARIA z dnia 31 marca
talnych z tej działalności do Prezesa PAA.
chłodzenia kanałów paliwowych,
Kierowanie systemem koordynacji powierzono Preze-
V. 2. WYDANE ZEZWOLENIA
2009 r., które obejmowało również eksploatację basenu
• zgodności prowadzenia bieżącej eksploatacji i do-
sowi PAA wyposażając go w szereg niezbędnych upra-
technologicznego reaktora z przechowywanym w nim
Zezwolenia wydawane przez Prezesa PAA na prowadze-
kumentacji ruchowej reaktora MARIA z warunkami
wnień, wśród których jest m.in. możliwość zwoływania
wypalonym paliwem jądrowym. Zezwolenie jest ważne
nie działalności w obiektach jądrowych przygotowy-
zezwolenia,
posiedzeń przedstawicieli organów współdziałających
do 31 marca 2015 r. zawiera wymóg składania sprawo-
wane są w Departamencie Bezpieczeństwa Jądrowego
• stanu ochrony radiologicznej w obiekcie reaktora,
oraz zapraszania na te posiedzenia przedstawicieli in-
zdań kwartalnych z pracy reaktora do Prezesa PAA.
(DBJ) PAA.
• stanu ochrony fizycznej obiektu reaktora MARIA,
nych organów i służb, a także laboratoriów, organizacji
•realizacji zaleceń z kontroli prowadzonych w 2012 r.,
eksperckich, biegłych i ekspertów, którzy mogą służyć
• realizacji wystąpień i decyzji organów dozoru ją-
pomocą i przyczyniać się do zwiększenia efektywności
systemu. Temu ostatniemu celowi służyć mogą także
drowego,
• przygotowania i realizacji procesu konwersji rdze-
powoływane zespoły do spraw szczegółowych zagad-
nia reaktora MARIA na paliwo niskowzbogacone
nień związanych z koordynacją kontroli i nadzoru nad
MC-5/485,
działalnością obiektów jądrowych.
•realizacji procesu napromieniania płytek uranoWspółpraca pomiędzy organami należącymi do syste-
wych w reaktorze MARIA,
mu obejmuje w szczególności wymianę informacji o pro-
• zgodności przeprowadzania rozruchu reaktora z za-
twierdzonymi procedurami i instrukcjami,
wadzonej działalności kontrolnej, organizację wspól-
nych szkoleń i wymianę doświadczeń oraz współdziałanie
• stanu badania niskowzbogaconego paliwa MR-6/485
przy opracowywaniu nowych aktów prawnych i zaleceń
w rdzeniu reaktora MARIA,
Zezwolenie Prezesa PAA
Nr 1/2009/MARIA
organizacyjno-technicznych.
• realizacji prac konserwacyjnych i remontowych
w reaktorze.
W 2013 r. działania w ramach systemu koordynacji
44
Przeprowadzone kontrole w NCBJ i ZUOP, a także ana-
obejmowały współpracę polegającą na:
liza sprawozdań kwartalnych nie wykazały zagrożeń bez-
45
• rozpoczęciu procesu mającego na celu wdrożenie DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
• 3 reaktory typu BWR:
Eksploatacja tych reaktorów w pobliżu granic Polski
zaleceń Międzynarodowej Agencji Energii Atomo-
przez Prezesa PAA wniosku Narodowego Centrum
wej w zakresie tworzenia i stosowania podsta-
Badań Jądrowych dotyczącego wydania zgody
• 3 bloki w EJ Oskarshamn (Szwecja) o mocach 487,
może teoretycznie stwarzać zagrożenia radiacyjne dla
wowych zagrożeń projektowych (Design Basis
na modernizację układu chłodzenia kanałów pali-
623 i 1197 MWe.
ludności naszego kraju i dlatego nawiązana została
Threat – DBT); w ramach tego zadania zostały
wowych reaktora MARIA.
przez PAA zorganizowane warsztaty (we współ-
V. 5. ELEKTROWNIE JĄDROWE
W KRAJACH SĄSIEDNICH
pracy z Office of Nuclear Security MAEA), a także
spotkanie roboczego zespołu międzyresortowego;
bilateralna współpraca ze wszystkimi urzędami dozoru
W tej samej odległości zlokalizowane są dwie elektro-
jądrowego krajów ościennych, która realizowana jest
wnie całkowicie wycofane z eksploatacji i podlegające
na podstawie umów międzyrządowych (zob. rozdz. XIII. 2.).
procesowi likwidacji:
5.1. Elektrownie jądrowe w odległości do 300 km
od granicy kraju
1 300 MWe wyłączone w 2004 i 2009 r.,
5. 2. Dane eksploatacyjne elektrowni jądrowych
w krajach sąsiednich
Na podstawie informacji publikowanych przez MAEA
oraz inne organy nie biorące udziału w systemie
W odległości do 300 km od granic Polski znajduje się 8
600 MWe wyłączone w 1999 i 2005 r.,
zestawiono dane eksploatacyjne elektrowni jądrowych
koordynacji,
czynnych elektrowni jądrowych eksploatujących 23 re-
zlokalizowanych w odległości do 300 km od granic Polski
aktory energetyczne o łącznej mocy ok. 15 GWe (rys. 6),
o mocy 440 MWe wyłączone w 2006 i 2008 r.
czych do Ustawy o dozorze technicznym:
podobnie jak w 2012 r. Są to następujące obiekty:
a także wyłączona po awarii w Fukushimie w 2011 r.:
• rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ro-
dzajów urządzeń technicznych podlegających
minalnej 440 MWe):
dozorowi technicznemu w elektrowni jądrowej
• 2 bloki w EJ Równe (Ukraina),
(Dz. U. z 2014 r. poz. 111);
• 2 bloki w EJ Bohunice (Słowacja),
• rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie
• 2 bloki w EJ Mochovce (Słowacja),
warunków technicznych dozoru technicznego dla
• 4 bloki w EJ Paks (Węgry),
urządzeń technicznych lub urządzeń podlegają-
• 4 bloki w EJ Dukovany (Czechy),
cych dozorowi technicznemu w elektrowni jądro-
wej (prace nad projektem rozporządzenia trwają);
minalnej 1000 MWe):
Czechy
• 2 bloki w EJ Równe (Ukraina),
Dukovany-1
WWER-440/213
500
1985
3,78
92,2
84,9
• 2 bloki w EJ Chmielnicki (Ukraina),
Dukovany-2
WWER-440/213
500
1986
3,69
89,4
85,1
• 2 bloki w EJ Temelin (Czechy),
Dukovany-3
WWER-440/213
500
1986
3,54
86,4
84,3
Dukovany-4
WWER-440/213
500
1987
3,73
90,4
85,5
Temelin
WWER-1000/320
1 056
2000
7,02
82,1
72,0
Temelin
WWER-1000/320
1 056
2002
7,35
84,4
78,0
w działaniach dotyczących DBT oprócz PAA brała
udział Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego,
Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej
• opiniowaniu projektów rozporządzeń wykonaw-
• kontynuacji współpracy z Urzędem Dozoru Tech-
nicznego polegającej na wsparciu eksperckim
ze strony dozoru technicznego przy rozpatrywaniu
•14 reaktorów typu WWER-440 (każdy o mocy no-
•EJ Ignalina (Litwa) – 2 bloki typu RBMK o mocy
•EJ Barsebäck (Szwecja) – 2 bloki typu BWR o mocy
•2 reaktory w EJ Bohunice (Słowacja) – typu WWER-440
•EJ Krümmel (Niemcy) – 1 blok typu BWR o mocy
1 315 MWe.
Tabela 7. Podstawowe informacje i wskaźniki eksploatacyjne w 2013 r. wszystkich reaktorów zlokalizowanych w pobliżu granic
kraju (uzyskane z MAEA, 24.03.2014 i 11.06.2014)
Reaktor
•6 reaktorów typu WWER-1000 (każdy o mocy no-
Rys. 6. Elektrownie jądrowe zlokalizowane w odległości ok. 300 km od granic Polski
Słowacja
Oskarshamn (298 km)
487+623+1197 MWe, BWR
Równe (134 km)
2x440 MWe, WWER
2x1000 MWe, WWER
Dukovany (119 km)
4x440 MWe, WWER
Chmielnicki (184 km)
2x1000 MWe, WWER
Temelin (192 km)
2x1000 MWe, WWER
Bohunice (138 km)
Mochovce (133 km)
2x440 MWe, WWER
2x440 MWe, WWER
Paks (300 km)
4x440 MWe, WWER
46
(tabela 7.).
Typ reaktora
Moc
udział energetyki
elektryczna
jądrowej
brutto [MWe]
Rok
uruchomienia
Produkcja energii
Współczynnik wykorzystania
elektrycznej [TWh]
mocy [%]
2013 (roczny) wieloletni (skumulowany)
35,9%
51,7%
Bohunice-3
WWER-440/213
505
1984
3,73
90,1
70,8
Bohunice-4
WWER-440/213
505
1985
3,79
90,8
73,3
Mochovce-1
WWER-440/213
470
1998
3,53
92,3
83,6
Mochovce-2
WWER-440/213
470
1999
3,58
93,0
82,7
Szwecja
38,1% (92012)
Oskarshamn-1
ABB BWR
Oskarshamn-2
Oskarshamn-3
Ukraina
492
1971
0,54
13,1
70,8
ABB BWR
661
1974
174,00 31,0
73,3
ABB BWR
1 450
1985
9,44
77,0
82,7
43,6%
Chmielnicki-1
WWER-1000/320
1 000
1987
6,88
82,6
74,7
Chmielnicki-2
WWER-1000/320
1 000
2004
7,03
84,4
75,9
Równe-1
WWER-440213
420
1980
1,51
45,2
74,7
Równe-2
WWER-440/213
415
1981
2,25
68,2
77,4
Równe-3
WWER-1000/320
1 000
1986
6,06
72,9
67,7
Równe-4
WWER-1000/320
1 000
2004
5,05
60,6
64,3
Węgry
50,7%
Paks-1
WWER-440/213
500
1982
3,83
93,1
87,0
Paks-2
WWER-440/213
500
1984
3,79
91,6
81,6
Paks-3
WWER-440/213
500
1986
3,05
73,7
87,0
Paks-4
WWER-440/213
500
1987
3,85
93,0
89,1
47
W tabeli podano:
6) niski współczynnik wykorzystania dla reaktora Rów-
1) udział elektrowni jądrowych w produkcji energii
ne-1 spowodowany pozostawaniem go w rezerwie
elektrycznej w danym kraju,
dyspozycyjnej, a dla reaktora Paks-3 wydłużonym
2) aktualną moc elektryczną brutto po dokonanych
przeglądem trwającym od października 2013 r.
modernizacjach,
do eksploatacji),
5.3. Budowane i planowane elektrownie jądrowe
w pobliżu granic kraju
4) roczny i wieloletni (skumulowany) współczynnik wy-
W krajach sąsiadujących z Polską w 2013 roku:
korzystania mocy w 2013 r. (pierwsza kolumna) od po-
1) budowane były 3 reaktory:
czątku eksploatacji bloku do 2013 r. (druga kolumna)
obliczony jako stosunek wyprodukowanej energii
WWER-440, które według aktualnych planów
elektrycznej do teoretycznie możliwej produkcji przy
mają być uruchomione w 2014 i 2015 r. Są to
mocy nominalnej w jednostce czasu.
reaktory II generacji, których budowa rozpoczę-
3) datę pierwszego podłączenia do sieci (a nie oddania
• dwa reaktory w EJ Mochovce (Słowacja) typu
ła się jeszcze w latach 80. ubiegłego wieku, była
Komentarz do danych przedstawionych w tabeli:
przerwana, a obecnie jest realizowana po wpro-
1) większość reaktorów (12) oddanych zostało do eks-
wadzeniu szeregu ulepszeń zgodnie z obecnymi
ploatacji w latach 1984-1987 i są to reaktory
wymaganiami bezpieczeństwa reaktorów pra-
WWER-440, które podlegały różnym moderniza-
cujących w Unii Europejskiej,
cjom zwiększającym moc nominalną wynosząca
440 MWe w momencie uruchamiania bloku oraz
WWER-1200 (AES-2006), którego oficjalne roz-
2 reaktory tego samego typu oddane do eksploatacji
poczęcie budowy (wylanie pierwszego betonu)
na Słowacji po wieloletniej przerwie w budowie,
nastąpiło w listopadzie 2013 r., a uruchomienie
2) pozostałe reaktory (6) WWER-1000 oddane zostały
planowane jest w 2019 r.
do eksploatacji w latach 1986-2004,
2) wstrzymana została budowa pierwszego reaktora
3) reaktory WWER-440 w 2013 r. pracowały ze współ-
w EJ Bałtycka (Rosja) typu WWER-1200 rozpoczęta
czynnikiem wykorzystania mocy od 68,2 do 93,0%,
w 2012 r. do czasu przeprowadzenia nowej analizy
a reaktory WWER-1000 od 60,6 do 84,4%, a niższy
ekonomicznej wobec odmowy dostarczania energii
współczynnik świadczy, że dany blok pracował
elektrycznej do Polski i rezygnacji z budowy kabla
ze zmniejszoną mocą ustaloną przez dyspozytora
podmorskiego do Niemiec,
sieci energetycznej,
3) planowana była budowa 2 reaktorów:
4) wieloletni współczynnik wykorzystania mocy dla re-
aktora Paks-2 jest wyraźnie niższy niż w pozostałych
widywanym rozpoczęciem budowy w 2014 r.
reaktorach w tej elektrowni, ale wynika to z dłu-
i planowanym uruchomieniem w 2020 r.
giego przestoju tego reaktora w latach 2003-2004
spowodowanego usuwaniem awarii powstałej przy
zamkniętej elektrowni w Ignalinie). Na Litwie
czyszczeniu elementów paliwowych,
stale są prowadzone dyskusje na temat realizacji
5) reaktor Oskarshamn-1 (Szwecja) pozostał w przedłu-
tej inwestycji.
żającym się remoncie od 30 października 2011 r.,
48
• jeden reaktor w EJ Ostrowiec (Białoruś) typu
• drugi reaktor w EJ Ostrowiec (Białoruś) z prze-
• jeden reaktor w EJ Wisaginia (Litwa, tuż obok
ZABEZPIECZENIA MATERIAŁÓW JĄDROWYCH
VI. 1. UŻYTKOWNICY MATERIAŁÓW JĄDROWYCH W POLSCE
VI. 2. KONTROLE ZABEZPIECZEŃ MATERIAŁÓW JĄDROWYCH
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
ZABEZPIECZENIA MATERIAŁÓW
JĄDROWYCH
został on włączony w listopadzie 2013 r. do rejonu bilan-
wana przez użytkowników także do PAA. Raporty
su materiałowego tworzonego przez Zakład Eksploatacji
przygotowywane przez użytkowników materiałów jądro-
Reaktora MARIA.
wych są przesłane do Komisji i PAA za pomocą programu ENMAS Light. Ponadto Biuro przesyła również
Zgodnie z wymaganiami Traktatu Euratom i Rozpo-
kopie raportów na bieżąco do Międzynarodowej Agencji
rządzenia Komisji Europejskiej Nr 302/2005, ilościowe
Energii Atomowej.
zmiany stanu materiałów jądrowych u poszczególnych
W zakresie zabezpieczeń materiałów jądrowych Polska
nych z cyklem paliwowym. Weryfikacje w ramach tego
użytkowników są co miesiąc przekazywane do syste-
W ramach Global Threat Reduction Initiative (GTRI)
wypełnia zobowiązania wynikające z następujących re-
systemu obejmują również od 2000 r. kontrolę towa-
mu ewidencji i kontroli tych materiałów Biura Zabez-
w 2013 r. kontynuowany był wywóz wypalonego paliwa
gulacji międzynarodowych:
rów i technologii tzw. podwójnego zastosowania. Jest
pieczeń Materiałów Jądrowych Komisji Europejskiej
jądrowego z ośrodka jądrowego w Świerku do Federacji
• Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę
to możliwe w krajach, które podpisały i wdrożyły zarów-
w Luksemburgu. Kopia tych informacji jest przekazy-
Rosyjskiej.
Energii Atomowej (Traktat Euratom) z 25 marca
no Porozumienie o zabezpieczeniach materiałów jądro-
1957 r. Traktat wszedł w życie 1 stycznia 1958 r.
wych, jak i Protokół dodatkowy. Ewidencję materiałów
W Polsce postanowienia Traktatu obowiązują od mo-
jądrowych w Polsce prowadzi Wydział Nieproliferacji
mentu akcesji do Unii Europejskiej;
Departamentu Bezpieczeństwa Jądrowego PAA. Współ-
• III artykułu Układu o nierozprzestrzenianiu broni
pracuje on w sprawach dotyczących kontroli eksportu
jądrowej (NPT). Układ wszedł w życie w dniu 5 marca
towarów strategicznych i technologii podwójnego za-
1970 r. W 1995 r. został przedłużony na czas nie-
stosowania z Ministerstwem Spraw Zagranicznych, Mini-
określony. Polska ratyfikowała Układ 3 maja 1969 r.
sterstwem Gospodarki, Strażą Graniczną i Służbą Celną
Układ zaczął obowiązywać w Polsce 5 maja 1970 r.;
Ministerstwa Finansów.
15 000
VI. 1. UŻYTKOWNICY MATERIAŁÓW
JĄDROWYCH W POLSCE
10 000
Rys. 7. Bilans materiałów jądrowych w Polsce (stan na 31 grudnia 2013 r.)
kg
25 000
20 000
• Porozumienia między Polską, Europejską Wspólno-
tą Energii Atomowej i Międzynarodową Agencją
Energii Atomowej w związku z wykonywaniem arty kułu III Układu o nierozprzestrzenianiu broni ją drowej, znanego także jako trójstronne porozu-
Materiały jądrowe w Polsce wykorzystywane są w nas-
mienie o zabezpieczeniach INFCIRC/193. Obowią-
tępujących jednostkach stanowiących oddzielne rejony
zuje ono od 1 marca 2007 r.;
bilansu materiałowego:
• Protokołu dodatkowego do trójstronnego Porozu-
• Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promienio-
mienia o zabezpieczeniach w związku z wykony-
twórczych, który odpowiada za przechowalniki wy-
waniem artykułu III Układu o nierozprzestrzenianiu
palonego paliwa jądrowego, magazyn spedycyjny
broni jądrowej, który wszedł w życie 1 marca 2007 r.,
oraz Krajowe Składowisko Odpadów Promienio-
INFCIRC/193/Add8;
twórczych w Różanie;
• Rozporządzenia Komisji (Euratom) Nr 302/2005
5 000
0
pluton
uran wzbogacony
uran naturalny
VI. 2. KONTROLE ZABEZPIECZEŃ
MATERIAŁÓW JĄDROWYCH
uran zubożony
tor
nego, przekazano do Euratom deklarację aktualizującą
informację
• Zakład Eksploatacji Reaktora MARIA i związane
o
prowadzonych
w
kraju
działaniach
technicznych lub badawczych związanych z jądrowym
z dnia 8 lutego 2005 r. w sprawie stosowania za-
z nim pracownie naukowe Narodowego Centrum
Inspektorzy dozoru jądrowego Wydziału Nieproliferacji
cyklem
bezpieczeń przyjętych przez Euratom (Dz. Urz.
Badań Jądrowych (NCBJ) w Świerku;
Departamentu Bezpieczeństwa Jądrowego PAA prze-
towarów wymienionych w Aneksie II do tego Protokołu
UE L54 z 28 lutego 2005 r.).
• Ośrodek Radioizotopów POLATOM/NCBJ w Świerku;
prowadzili w 2013 r. samodzielnie lub wspólnie z in-
oraz deklarację dotyczącą użytkowników małych ilości
• Instytut Chemii i Techniki Jądrowej w Warszawie;
spektorami MAEA i Euroatom 42 kontrole zabezpie-
materiałów jądrowych w Polsce.
Do 28 lutego 2007 r. obowiązywało dwustronne po-
• 26 zakładów medycznych i naukowych wykorzys-
czeń materiałów jądrowych.
rozumienie o zabezpieczeniach materiałów jądrowych
tujących niewielkie ilości materiałów jądrowych
między Polską i MAEA. Obecnie obowiązuje w Polsce
oraz 98 zakładów przemysłowych, diagnostycznych
W związku z wypełnianiem zobowiązań wynikających
nieprawidłowości związanych z zabezpieczeniami ma-
tzw. zintegrowany system zabezpieczeń. Został on wpro-
i usługowych, które posiadają osłony z uranu zu-
z Protokołu dodatkowego do porozumienia trójstron-
teriałów jądrowych w Polsce.
wadzony w ramach trójstronnego porozumienia między
bożonego.
Pracownie naukowe NCBJ do października 2013 r. stano-
tego porozumienia jest odpowiedzialny Prezes PAA.
wiły samodzielny rejon bilansu materiałowego. Ze wzglę-
System zabezpieczeń polega na niezależnej weryfikacji
du na niewielkie ilości materiałów jądrowych znajdują-
ilościowej materiałów jądrowych i technologii związa-
cych się w tym rejonie, w porozumieniu z EURATOM
50
informacje
o
braku
eksportu
W wyniku przeprowadzonych kontroli nie stwierdzono
Polską, Europejską Wspólnotą Energii Atomowej i Międzynarodową Agencją Energii Atomowej. Za realizację
paliwowym,
51
TRANSPORT MATERIAŁÓW
PROMIENIOTWÓRCZYCH
VII. 1. TRANSPORT ŹRÓDEŁ I ODPADÓW
PROMIENIOTWÓRCZYCH
nizacji międzynarodowych zajmujących się opracowywaniem ww. przepisów modalnych lub bezpośrednio
są implementowane do prawa krajowego i stanowią
Transport materiałów promieniotwórczych odbywał się
podstawową formę prawną w ruchu międzynarodowym.
w 2013 r. na podstawie krajowych przepisów:
• ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. – Prawo atomowe,
Stosownie do zawartych przez Polskę zobowiązań wo-
• ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie
bec MAEA, źródła promieniotwórcze zaliczone do odpo-
towarów niebezpiecznych,
wiednich kategorii przewożone są zgodnie z zasadami
• ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie
określonymi w Kodeksie postępowania dotyczącym
morskim,
bezpieczeństwa i ochrony źródeł promieniotwórczych
• ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze,
(Code of Conduct on the Safety and Security of Ra-
• ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo prze-
dioactive Sources) i uzupełniających wytycznych na te-
wozowe.
mat importu i eksportu źródeł promieniotwórczych
(Guidance on the Import and Export of Radioactive
Polskie przepisy oparte są na międzynarodowych
Sources).
przepisach modalnych, takich jak:
• ADR (L’Accord européen relatif au transport inter-
Ze sprawozdań rocznych jednostek organizacyjnych po-
national des marchandises Dangereuses par Route),
siadających zezwolenie na transport i wykonujących prze-
• RID (Reglement concernant le transport Interna-
wozy materiałów promieniotwórczych wynika, że w 2013 r.
tionale ferroviaire des marchandises Dangereuses),
wykonano w Polsce 23 044 przewozów i przewieziono
• ADN (European Agreement Concerning the Inter-
57 696 sztuk przesyłek w transporcie drogowym, kolejo-
national Carriage of Dangerous Goods by Inland
wym, śródlądowym, morskim i lotniczym.
Waterways),
TRANSPORT MATERIAŁÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
VII. 1. TRANSPORT ŹRÓDEŁ I ODPADÓW PROMIENIOTWÓRCZYCH
VII. 2. TRANSPORT PALIWA JĄDROWEGO
2.1. Świeże paliwo jądrowe
• IMDG Code (International Maritime Dangerous
Omawiając kwestię przewozów substancji promienio-
Goods Code),
twórczych jako potencjalnego źródła zagrożenia radia-
• ICAO Technical Instructions,
cyjnego, należy wymienić również ewentualne próby
• IATA DGR (International Air Transport Associa-
nielegalnego (tj. bez zezwolenia lub zgłoszenia) przywozu
tion – Dangerous Goods Regulation).
do Polski substancji promieniotwórczych i materiałów
2.2. Wypalone paliwo jądrowe
jądrowych.
Przepisy te regulują przewozy towarów niebezpiecznych
odpowiednimi środkami transportu w ruchu między-
Takim próbom przeciwdziała przede wszystkim Straż
narodowym.
Graniczna, dysponująca 218 stacjonarnymi urządzeniami
radiometrycznymi tzw. „bramkami radiometrycznymi”
Według klasyfikacji przyjętej w powyższych przepisach
zainstalowanymi na przejściach granicznych oraz 1 145
międzynarodowych materiały promieniotwórcze zaliczo-
przenośnymi urządzeniami sygnalizacyjnymi i pomia-
ne są do klasy 7, a ich dominującym zagrożeniem jest
rowymi. Kontrola transgranicznego przemieszczania ma-
promieniowanie jonizujące. Transport materiałów pro-
teriałów promieniotwórczych i jądrowych wykonywa-
mieniotwórczych odbywa się w oparciu o wytyczne
na jest przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, którzy
transportowe SSR-6 opracowane przez Międzynarodową
ukończyli specjalistyczne przeszkolenie z zakresu kon-
Agencję Energii Atomowej. Są one podstawą dla orga-
troli radiometrycznej i ochrony radiologicznej.
53
W 2013 r. placówki Straży Granicznej przeprowadziły
2.1. Świeże paliwo jądrowe
następującą liczbę kontroli:
W 2013 r. dokonano jednego przywozu świeżego paliwa
o wzbogaceniu poniżej 20% z Francji dla reaktora MARIA
• transportów źródeł promieniotwórczych:
• na przywóz do RP – 528 kontroli,
w Narodowym Centrum Badań Jądrowych w Świerku.
• na tranzyt, wywóz z RP – 1 574 kontrole,
Reaktor MARIA przechodzi proces konwersji z paliwa
• transportów materiałów zawierających naturalne
wysokowzbogaconego na paliwo niskowzbogacone (poniżej 20%). Zakończenie tego procesu jest przewidziane
izotopy promieniotwórcze:
na rok 2014.
• na przywóz do RP – 4 674 kontrole,
• na tranzyt, wywóz z RP – 8 214 kontroli,
2.2. Wypalone paliwo jądrowe
• osób po leczeniu lub badaniu izotopami promie-
W związku z realizacją międzynarodowego Programu
niotwórczymi – 918 kontroli.
Redukcji Zagrożeń Globalnych (GTRI – Global Threat ReW wyniku przeprowadzonych kontroli, Straż Graniczna
duction Initiative), polegającego na przechodzeniu z wy-
dokonała w 18 przypadkach zatrzymania transportów
korzystywania, w reaktorach badawczych paliwa wyso-
lub nie zezwoliła na przekroczenie granicy państwowej.
kowzbogaconego wyprodukowanego w byłym Związku
Zawrócenia dotyczyły między innymi braku wymaganych
Radzieckim, na paliwo niskowzbogacone w 2013 r. do-
prawem zezwoleń na wwóz i transportowanie substancji
konano jednego przewozu tranzytowego do Federacji
promieniotwórczych oraz przekroczenie dopuszczalnych
Rosyjskiej wypalonego wysokowzbogaconego paliwa
norm skażeń promieniotwórczych.
jądrowego z reaktora badawczego w Republice Czeskiej.
W ciągu ostatnich 5 lat (2009–2013) przeprowadzono
Na mocy porozumienia między Departamentem Energii
7 wywozów wysokowzbogaconego (powyżej 20% U-235)
(DoE) Stanów Zjednoczonych Ameryki, a Ministrem Spraw
wypalonego paliwa z polskich reaktorów badawczych
Wewnętrznych i Administracji oraz Ministrem Finansów
EWA i MARIA do Federacji Rosyjskiej. Wywozami zaj-
Rzeczpospolitej Polskiej, w sprawie współpracy przy
muje się Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promie-
zwalczaniu nielegalnego obrotu specjalnymi materiałami
niotwórczych. Prezes PAA natomiast wydaje zezwolenie
jądrowymi i innymi materiałami radioaktywnymi, Straż
na przeprowadzenie wywozu oraz nadzoruje jego
Graniczna, podobnie jak w 2012 r., otrzymała wsparcie
przebieg.
w zakresie sprzętowym ze strony amerykańskiej. Były
to nowoczesne urządzenia stacjonarne oraz przenośne:
Ze względu na trwający obecnie proces konwersji
spektrometry i sygnalizatory promieniowania, które
reaktora badawczego MARIA na paliwo niskowzboga-
wsparły działania SG na lotniskach i portach morskich
cone (reaktor pracuje jeszcze na paliwie o wzbogace-
oraz na granicy wschodniej, będącej granicą zewnętrz-
niu 36%) przewiduje się przeprowadzenie jednego
ną UE.
wywozu wypalonego paliwa do Federacji Rosyjskiej
w 2014 r. W ciągu najbliższych lat przewidywany jest
VII. 2. TRANSPORT PALIWA JĄDROWEGO
ostatni wywóz wysokowzbogaconego paliwa, z reaktora
MARIA.
Transporty świeżego i wypalonego paliwa jądrowego
odbywają się na podstawie zezwolenia Prezesa PAA.
W 2013 r. przeprowadzano dwa przewozy świeżego i wypalonego paliwa jądrowego na terenie kraju.
54
ODPADY PROMIENIOTWÓRCZE
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
ODPADY
PROMIENIOTWÓRCZE
pieczeństwem postępowania z odpadami, ale też za sa-
niotwórczych (KSOP) w miejscowości w Różan n. Narwią
mo postępowanie z tymi odpadami, w tym za poszu-
(ok. 90 km od Warszawy). Według klasyfikacji MAEA,
kiwanie miejsca pod budowę nowego składowiska
KSOP jest składowiskiem powierzchniowym przeznaczo-
odpadów. Obecnie, ostatnie dwie kwestie nie należą
nym do składowania krótkożyciowych, nisko- i średnio-
już do jego kompetencji. Prezes PAA nie odpowiada
aktywnych odpadów promieniotwórczych (o okresie po-
za poszukiwanie i wybór miejsca lokalizacji składowiska
łowicznego rozpadu radionuklidów krótszym niż 30 lat).
odpadów promieniotwórczych, jak też za budowę
Służy ono również do przechowywania odpadów dłu-
Odpady promieniotwórcze powstają w wyniku stoso-
wanie” noszą znamiona czasowości – przechowywanie
czy eksploatację takiego składowiska. Zagadnienia
gożyciowych, głównie alfa-promieniotwórczych, a także
wania radioizotopów w medycynie, przemyśle i bada-
jest procesem ograniczonym czasowo do momentu
te są obecnie w gestii Ministra Gospodarki.
zużytych zamkniętych źródeł promieniotwórczych ocze-
niach naukowych, podczas produkcji otwartych i zam-
złożenia odpadów w składowisku, składowanie zaś jest
kniętych źródeł promieniowania oraz w czasie eksplo-
ostateczne i bezterminowe.
(zwanym inaczej geologicznym czy podziemnym). Skła-
wpływy z tego tytułu pokrywają jedynie część kosztów
dowisko w Różanie istnieje od 1961 r. i jest jedynym
Przetwarzanie i składowanie odpadów promieniotwór-
ponoszonych przez przedsiębiorstwo. W 2013 r. braku-
tego typu obiektem w kraju. Ze względu na wyczer-
atacji reaktorów badawczych. Odpady te występują
zarówno w postaci ciekłej, jak i stałej.
kujących na umieszczenie w składowisku głębokim
ZUOP świadczy swoje usługi odpłatnie, przy czym
czych wymaga zminimalizowania ilości powstających
jące środki finansowe pochodziły z dotacji Ministerstwa
panie powierzchni składowania, przewidywane jest
Grupę odpadów ciekłych stanowią głównie wodne roz-
odpadów, odpowiedniego ich segregowania, zmniejsza-
Gospodarki. ZUOP posiada obiekty na terenie ośrodka
jego zamknięcie w latach 2020-2023. ZUOP otrzymał
twory i zawiesiny substancji promieniotwórczych.
nia ich objętości, zestalania i pakowania w taki sposób,
jądrowego w Świerku, wyposażone w urządzenia służące
w 2013 r. 239 zleceń ze 177 instytucji na odbiór odpa-
aby przedsięwzięte środki i zapewnione bariery skutecz-
do „kondycjonowania” odpadów promieniotwórczych.
dów promieniotwórczych. W tabeli 8. zostały przed-
Do grupy odpadów stałych zaliczane są zużyte zamknięte
nie izolowały odpady od człowieka i środowiska.
źródła promieniotwórcze, zanieczyszczone substancjami
stawione ilości odebranych i przetworzonych odpadów
Miejscem składowania odpadów promieniotwórczych
promieniotwórczych (łącznie z odpadami powstałymi
w Polsce jest Krajowe Składowisko Odpadów Promie-
w ZUOP).
promieniotwórczymi środki ochrony osobistej (rękawice
Odpady promieniotwórcze przechowuje się w sposób
gumowe, odzież ochronna, obuwie), materiały i sprzęt
zapewniający ochronę ludzi i środowiska, w warunkach
laboratoryjny (szkło, elementy aparatury, lignina, wata,
normalnych i w sytuacjach zdarzeń radiacyjnych, w tym
folia), zużyte narzędzia i elementy urządzeń techno-
przez zabezpieczenie ich przed rozlaniem, rozproszeniem
logicznych (zawory, fragmenty rurociągów, części pomp)
lub uwolnieniem. Do tego celu służą specjalnie dedy-
oraz wykorzystane materiały sorpcyjne i filtracyjne, sto-
kowane obiekty lub pomieszczenia (magazyny odpadów
Spoza ośrodka w Świerku (medycyna, przemysł, badania naukowe)
sowane w procesie oczyszczania roztworów promie-
promieniotwórczych), wyposażone w urządzenia do wen-
Narodowe Centrum Badań Jądrowych OR POLATOM
niotwórczych bądź powietrza uwalnianego z reaktorów
tylacji mechanicznej lub grawitacyjnej oraz do oczysz-
Narodowe Centrum Badań Jądrowych – Reaktor MARIA
i pracowni izotopowych (zużyte jonity, szlamy postrą-
czania powietrza usuwanego z tego pomieszczenia.
Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych
Tabela 8. Ilości odpadów promieniotwórczych odebranych przez ZUOP w 2013 r.
Źródła odpadów
Odpady stałe
[m3]
18,06 Ogółem:
ceniowe, wkłady filtracyjne itp.). Przy klasyfikacji odpa-
Odpady ciekłe
[m3]
0,99
8,80
0,38
10,80
27,00
7,02
0,00
44,68
28,37
dów promieniotwórczych uwzględnia się ich aktywność
Składowanie odpadów promieniotwórczych dopusz-
oraz czas połowicznego rozpadu. Wyróżnia się nastę-
czalne jest wyłącznie w obiektach dedykowanych do tego
Podział odebranych odpadów stałych i ciekłych, ze wzglę-
czymi. Do składowiska przekazano również 15 opako-
pujące kategorie odpadów promieniotwórczych: odpa-
celu, tj. składowiskach. Według polskich przepisów dzieli
du na ich rodzaj i kategorię, kształtował się następująco:
wań nietypowych. Zużyte źródła promieniotwórcze,
dy promieniotwórcze nisko-, średnio- i wysokoaktywne,
się je na powierzchniowe i głębokie, a w procesie ich
• odpady niskoaktywne (stałe) – 44,68 m ,
które nie podlegają procesowi przetwarzania zamykane
klasyfikowane do trzech podkategorii: przejściowych
licencjonowania w zakresie bezpieczeństwa jądrowego
3
• odpady średnioaktywne (stałe) – 0,00 m ,
są w oddzielnych pojemnikach (takich źródeł przekaza-
oraz krótko- i długożyciowych; zużyte zamknięte źródła
i ochrony radiologicznej, pozostającym w kompetencji
• odpady niskoaktywne (ciekłe) – 28,37m3,
no łącznie 42). Przetworzonych odpadów stałych przeka-
promieniotwórcze, klasyfikowane do trzech kategorii,
Prezesa PAA, określa się szczegółowo rodzaje odpadów
• odpady średnioaktywne (ciekłe) – 0,00 m3,
zano 28,99 m3, o łącznej aktywności 1 848,2 GBq (dane
także według kryterium aktywności.
poszczególnych kategorii, które mogą być składowane
• odpady alfa-promieniotwórcze – 2,88 m ,
na dzień 31 grudnia 2013 r.).
w danym obiekcie.
• czujki dymu – 16 287 szt.,
• zużyte zamknięte źródła promieniotwórcze – 1 335 szt.
Szczególnym, odrębnym przepisom dotyczącym postę-
3
3
Przekazywane są również odpady pochodzące z demontażu czujek dymu w celu ich przechowywania cza-
powania na wszystkich etapach (w tym przechowywania
Odbiorem, transportem, przetwarzaniem i składowa-
i składowania) podlegają odpady promieniotwórcze
niem odpadów powstających u użytkowników materia-
Po przetworzeniu odpady promieniotwórcze, umiesz-
zawierające materiały jądrowe oraz – traktowane od-
łów promieniotwórczych w kraju zajmuje się Zakład Unie-
czane są w bębnach o pojemności 200 i 50 dm , a nas-
dzielnie – wypalone paliwo jądrowe.
szkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych (ZUOP).
tępnie przekazywane wyłącznie w postaci zestalonej
Postępowanie z odpadami promieniotwórczymi w ZUOP
Nadzór nad bezpieczeństwem postępowania z opadami,
do składowania.
jest wykonywane na podstawie trzech zezwoleń Pre-
Odpady promieniotwórcze mogą być okresowo prze-
zesa PAA:
w tym nadzór nad bezpieczeństwem ich składowania
chowywane, a docelowo – składowane. Należy zwrócić
przez ZUOP sprawuje Prezes PAA. Przed 1 stycznia 2002 r.
Do KSOP przekazano w 2013 r. 92 bębny o pojemności
uwagę na fakt, iż terminy „przechowywanie” i „składo-
Prezes PAA odpowiadał nie tylko za nadzór nad bez-
200 litrów z przetworzonymi odpadami promieniotwór-
56
sowego.
3
• Zezwolenia nr D-14177 z dnia 17 grudnia 2001 r.
na działalność związaną z wykorzystaniem energii
57
jądrowej, a polegającą na: transporcie, przetwa-
niego, współpracy między ZUOP a władzami Gminy
rzaniu i magazynowaniu na terenie ośrodka ją-
Różan, jak też kontrolę dokumentacji odpadów
drowego w Świerku odpadów promieniotwórczych
przyjętych do składowania oraz aktualny stan
odebranych od jednostek organizacyjnych prowa-
eksploatacji obiektów składowiska,
dzących działalność związaną z wykorzystaniem
energii jądrowej z terenu całego kraju,
jądrowego w Świerku i dotyczyły one prowadze-
nia dokumentacji przyjmowanych, przetwarzanych
• Zezwolenia nr 1/2002/KSOP – Różan z dnia 15 sty-
• 2 kontrole w obiektach ZUOP na terenie ośrodka
cznia 2002 r. na eksploatację KSOP w Różanie,
i przechowywanych odpadów promieniotwórczych
• Zezwolenia nr 1/2002/EWA z dnia 15 stycznia 2002 r.
prowadzenia procesów technologicznych przetwa-
na likwidację reaktora EWA oraz eksploatację
rzania odpadów promieniotwórczych, stanu ochro-
przechowalników wypalonego paliwa nr 19 i 19A.
ny radiologicznej obiektów ZUOP związanych
z postępowaniem z odpadami promieniotwórczy-
Zezwolenia te są ważne bezterminowo i wymagają
mi oraz funkcjonowania systemu ochrony fizycznej
składania sprawozdań (pierwsze – rocznych, a drugie
przechowalników wypalonego paliwa jądrowego.
i trzecie – kwartalnych), które są analizowane przez
inspektorów dozoru jądrowego DBJ PAA. Informacje
Wnioski i spostrzeżenia z przeprowadzonych kontroli
zawarte w sprawozdaniach są następnie weryfikowane
realizowane były przez kierownictwo ZUOP na bieżąco,
podczas kontroli.
natomiast nieprawidłowości i uchybienia stwierdzane
przez inspektorów dozoru jądrowego były usuwane
Inspektorzy dozoru jądrowego z DBJ PAA w 2013 r.
zgodnie z postanowieniami zawartymi w protokołach
przeprowadzili 3 kontrole w zakresie postępowania
kontroli bądź wystąpieniach pokontrolnych.
z odpadami promieniotwórczymi w ZUOP w tym:
• w KSOP w Różanie w 2013 r. przeprowadzono
Przeprowadzone kontrole odpadów promieniotwórczych
1 kontrolę, która obejmowała zagadnienia ochro-
składowanych i przechowywanych na terenie KSOP oraz
ny fizycznej, ochrony radiologicznej pracowników,
ZUOP w Świerku k. Otwocka nie wykazały zagrożenia
monitoringu środowiskowego na terenie i wokół
dla ludności i środowiska.
OCHRONA RADIOLOGICZNA LUDNOŚCI I PRACOWNIKÓW W POLSCE
IX. 1. NARAŻENIE LUDNOŚCI NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE
IX. 2. KONTROLA NARAŻENIA NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE W PRACY
2.1. Narażenie w pracy od sztucznych źródeł promieniowania jonizującego
2.2. Kontrola narażenia w górnictwie od naturalnych źródeł promieniowania jonizującego
IX. 3. NADAWANIE UPRAWNIEŃ PERSONALNYCH W ZAKRESIE BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ
Linia przetwarzania
niskoaktywnych odpadów
promieniotwórczych
58
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
OCHRONA RADIOLOGICZNA
LUDNOŚCI I PRACOWNIKÓW
W POLSCE
Rys. 8. Udział różnych źródeł promieniowania jonizującego w średniej rocznej dawce skutecznej
Roczna dawka efektywna promieniowania jonizującego
otrzymana przez ludność Polski w 2013 r. (3,31 mSv)
Źródła naturalne (73,5%) 2,434 mSv
IX. 1. NARAŻENIE LUDNOŚCI
NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE
medycznych oraz dawek otrzymanych przez człowieka
podczas zdarzeń radiacyjnych, czyli w warunkach, w których źródło promieniowania nie jest pod kontrolą.
Narażenie statystycznego mieszkańca kraju na promie-
1 600
8,4%
wewnętrzne
0,280 mSv
1 500
1 400
1 300
niowanie jonizujące, wyrażone jest jako dawka skutecz-
Limity narażenia dla osób z ogółu ludności uwzględniają
na (efektywna) i obejmuje sumę dawek pochodzących
napromieniowanie zewnętrzne oraz napromieniowanie
1 200
od naturalnych źródeł promieniowania i od źródeł sztu-
wewnętrzne powodowane radionuklidami, które dostają
1 100
cznych, tj. wytworzonych przez człowieka. Pierwszą grupę
się do organizmu człowieka drogą pokarmową lub od-
1 000
źródeł narażenia stanowi przede wszystkim promienio-
dechową i określane są, podobnie jak dla narażenia
900
wanie jonizujące emitowane przez radionuklidy będące
zawodowego, jako:
800
naturalnymi składnikami wszystkich elementów środo-
• dawka skuteczna, obrazująca narażenie całego ciała,
700
wiska oraz promieniowanie kosmiczne. Do drugiej grupy
• dawka równoważna, wyrażająca narażenie poszcze-
600
zalicza się wszystkie – wykorzystywane w wielu dziedzi-
gólnych organów i tkanek ciała.
26,5%
0,876 mSv
500
nie – sztuczne źródła promieniowania, takie jak pro-
Podstawowym krajowym aktem normatywnym ustana-
300
mieniotwórcze izotopy pierwiastków i urządzenia wytwa-
wiającym powyższe limity jest rozporządzenie Rady Mini-
200
rzające promieniowanie, jak aparaty rentgenowskie,
strów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie dawek grani-
100
akceleratory, reaktory jądrowe i inne urządzenia ra-
cznych promieniowania jonizującego (Dz. U. z 2005 r.
0
diacyjne.
Nr 20, poz. 168). Dokument ten stanowi m.in., że dla osób
11,8%
promieniowanie
kosmiczne
0,390 mSv
14,0%
promieniowanie
gamma
0,462 mSv
36,3%
radon 1,201 mSv
400
nach działalności gospodarczej, naukowej oraz medycy-
Źródła sztuczne (26,5%) 0,876 mSv
diagnostyka
medyczna 26,0%
0,860 mSv
awarie 0,3%
0,009 mSv
toron 3,0%
0,101 mSv
inne 0,2%
0,007 mSv
Narażenie radiacyjne człowieka nie może być całkowicie
sztuczne źródła promieniowania jonizującego), wyrażona
wyeliminowane, a jedynie ograniczone, nie mamy bo-
97
z ogółu ludności dawka graniczna (powodowana przez
Finlandii, Szwecji, Rumunii, czy Włoch.
jako dawka skuteczna (efektywna), wynosi 1 mSv w ciągu
od źródeł naturalnych pochodzi od:
Narażenie statystycznego mieszkańca Polski w 2013 r.
wiem wpływu na poziom promieniowania kosmicznego,
roku kalendarzowego. Dawka ta może być w danym roku
• radonu i produktów jego rozpadu,
od źródeł promieniowania stosowanych w celach medy-
czy zawartość naturalnych radionuklidów w skorupie
kalendarzowym przekroczona pod warunkiem, że w ciągu
• promieniowania kosmicznego,
cznych, głównie w diagnostyce medycznej obejmującej
ziemskiej, istniejących od miliardów lat. Wspomnianemu
kolejnych pięciu lat kalendarzowych jej sumaryczna
• promieniowania ziemskiego, tzn. promieniowania
badania rentgenowskie oraz badania in vivo (tj. poda-
ograniczaniu podlega natomiast narażenie wywołane
wartość nie przekroczy 5 mSv.
emitowanego przez naturalne radionuklidy znaj-
wanie pacjentom preparatów promieniotwórczych), sza-
dujące się w nienaruszonej skorupie ziemskiej,
cuje się na 0,860 mSv.
sztucznymi źródłami promieniowania jonizującego i ogra-
19
Wykazane na rysunku narażenie na promieniowanie
niczenie to określane jest przez tzw. dawki graniczne
Ocenia się, że roczna całkowita dawka skuteczna pro-
(limity), których przestrzeganie – zgodnie z dotychcza-
mieniowania jonizującego otrzymywana przez statys-
ciała ludzkiego.
sową wiedzą – pozwala uniknąć szkodliwych skutków
tycznego mieszkańca Polski od naturalnych i sztu-
zdrowotnych. Należy przy tym zaznaczyć, że limity te nie
cznych źródeł promieniowania jonizującego (w tym
Z rys. 8. wynika, że w Polsce – podobnie, jak w wielu
fię komputerową (0,33 mSv) oraz radiografię konwencjo-
obejmują narażenia na promieniowanie naturalne. W szcze-
od źródeł promieniowania stosowanych w diagnostyce
krajach europejskich – narażenie od źródeł naturalnych
nalną i fluoroskopię (0,38 mSv). Przy innych badaniach
gólności nie obejmują one narażenia od radonu w bu-
medycznej) wynosiła w 2013 r. średnio 3,31 mSv, tj. utrzy-
stanowi 73,5% całkowitego narażenia radiacyjnego,
diagnostycznych dawki te są znacznie mniejsze. W bada-
dynkach mieszkalnych, od naturalnych radionuklidów pro-
mywała się na poziomie z ostatnich kilku lat. Procento-
a wyrażone jako tzw. dawka skuteczna – wynosi
niach, w których stosowano mammografię średnia roczna
mieniotwórczych wchodzących w skład ciała ludzkiego,
wy udział w tym narażeniu różnych źródeł promienio-
ok. 2,434 mSv/rok. Największy udział w tym narażeniu
dawka skuteczna przypadająca na statystycznego miesz-
od promieniowania kosmicznego na poziomie ziemi, jak
wania przedstawiono na rys. 8. Wartość tę oszacowano
ma radon i produkty jego rozpadu, od których statysty-
kańca naszego kraju wynosi 0,02 mSv, przy stosowaniu
również narażenia nad powierzchnią ziemi od nuklidów
uwzględniając dane uzyskane m.in. z Centralnego La-
czny mieszkaniec Polski otrzymuje dawkę wynoszącą
kardiologicznych procedur zabiegowych 0,08 mSv oraz
znajdujących się w nienaruszonej skorupie ziemskiej.
boratorium Ochrony Radiologicznej w Warszawie, Insty-
ok. 1,201 mSv/rok. Należy również zaznaczyć, że na-
w medycynie nuklearnej 0,05 mSv.
Limity nie obejmują także dawek otrzymanych przez
tutu Medycyny Pracy w Łodzi i Głównego Instytutu
rażenie statystycznego mieszkańca Polski od źródeł
pacjentów w wyniku stosowania promieniowania w celach
Górnictwa w Katowicach.
naturalnych jest około 1,5-2 razy niższe niż mieszkańca
60
• naturalnych radionuklidów wchodzących w skład
Na dawkę tę składają się przede wszystkim dawki otrzymywane przy badaniach, w których stosowano tomogra-
61
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
międzynarodowych określających limity narażenia
oszacować, że maksymalna wartość dawki może być
iż narażenie powodowane sztucznymi radionuklidami
ludności.
ok. 4-5-krotnie wyższa od wartości średniej, co oznacza,
nie przekracza 5% dawki granicznej.
Jak wspomniano wyżej, przepisy krajowe ustalają skute-
Rys. 9. Średnie roczne wniknięcie z żywnością Cs-134, Cs-137 i Sr-90 w Polsce w latach 2003-2013
czną roczną dawkę graniczną dla ludności wynoszącą 1 mSv.
[Bq/rok]
Na wartość dawki skutecznej statystycznego Polaka
500
objętej tym limitem składają się trzy wymienione wyżej
elementy.
Narażenie statystycznego mieszkańca Polski od sztuczŚrednia dawka skuteczna przypadająca na jedno ba-
nych radionuklidów – głównie izotopów cezu i strontu
danie rentgenowskie wynosi 1,2 mSv, a dla najczęściej
– w żywności i w środowisku oszacowano łącznie na
wykonywanych badań wartości te kształtują się nastę-
ok. 0,013 mSv (stanowi to 1,3% dawki granicznej dla
pująco:
ludności), przy czym narażenie od radionuklidów w żyw-
• zdjęcia klatki piersiowej – ok. 0,11 mSv,
ności oszacowano na ok. 0,009 mSv (stanowi to 0,9%
• zdjęcia kręgosłupa i prześwietlenia płuc odpowied-
dawki granicznej dla ludności).
nio od 3 mSv do 4,3 mSv.
Wartości te wyznaczono na podstawie wyników pomiaZakres zmienności ww. wartości w odniesieniu do poje-
rów zawartości radionuklidów w artykułach spożywczych
dynczych badań osiąga nawet dwa rzędy wielkości i wy-
i produktach żywnościowych stanowiących podstawowe
nika zarówno z jakości aparatury, jak i stosowania maksy-
składniki przeciętnej racji pokarmowej, z uwzględnieniem
malnie odmiennych od typowych, warunków badania.
aktualnych danych dotyczących spożycia poszczególnych
jej składników. Podobnie jak w latach ubiegłych, naj-
450
400
350
300
250
200
150
100
50
0
Należy dodać, że powyższe dane mogą w przyszłości
większy udział w tym narażeniu przypada na artykuły
ulec zmianie, ze względu na przeprowadzaną sukce-
mleczne, mięsne, warzywne (w tym głównie ziemniaki)
sywnie wymianę aparatury rentgenowskiej, która nie
i zbożowe, natomiast grzyby, owoce leśne oraz dziczyzna,
Cs-137
spełnia wymogów określonych w dyrektywie 97/43/Eura-
pomimo podwyższonej zawartości izotopów cezu i stron-
Cs-134
tom z dnia 30 czerwca 1997 r. w sprawie ochrony zdro-
tu, nie wnoszą – ze względu na stosunkowo niskie spo-
Sr-90
wia osób fizycznych przed niebezpieczeństwem wy-
życie tych artykułów – znaczącego wkładu do tego
nikającym z promieniowania jonizującego związane-
narażenia. Warto dodać, że narażenie od naturalnego
Narażenie od przedmiotów powszechnego użytku wy-
(przedstawiono szerzej w rozdz. IX. 2. „Kontrola nara-
go z badaniami medycznymi oraz uchylająca dyrektywę
izotopu K-40, występującego powszechnie w żywności,
nosiło w 2013 r., ok. 0,001 mSv, co stanowi 0,1% dawki
żenia na promieniowanie jonizujące w pracy”) wynosi-
wynosi ok. 0,17 mSv rocznie, czyli ok. 20-krotnie wię-
granicznej dla ludności. Podaną wartość wyznaczono
ło w 2013 r. ok. 0,002 mSv, co stanowi 0,2% dawki
cej od narażenia powodowanego radionuklidami sztucz-
głównie na podstawie pomiarów promieniowania emi-
granicznej.
Trzeba także przypomnieć, że limity narażenia ludności
nymi. Dane dotyczące rocznego wchłaniania z żywnością
towanego przez kineskopy telewizorów i izotopowe
nie obejmują narażenia wynikającego ze stosowania pro-
radionuklidów sztucznych w latach 2003-2013 przed-
czujki dymu oraz promieniowania gamma emitowanego
Łączne narażenie na promieniowanie statystycznego
stawiono na rys. 9.
przez sztuczne radionuklidy wykorzystywane przy bar-
mieszkańca naszego kraju w 2013 r. od sztucznych źró-
wieniu płytek ceramicznych czy porcelany. W obliczonej
deł promieniowania jonizującego, z wyłączeniem nara-
84/466/Euratom.
mieniowania jonizującego w celach terapeutycznych.
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Narażenie radiacyjne powodowane:
Wartości obrazujące narażenie powodowane promienio-
wartości uwzględniono również dawkę pochodzącą od
żenia medycznego (a przy dominującym udziale naraże-
waniem emitowanym przez radionuklidy sztuczne za-
promieniowania kosmicznego, otrzymywaną przez pasa-
nia pochodzącego od Cs-137, obecnego w środowi-
warte w takich komponentach środowiska, jak: gleba,
żerów podczas przelotów samolotami. W związku z coraz
sku w wyniku wybuchów jądrowych i awarii czarnobyl-
i awarii radiacyjnych,
powietrze i wody otwarte, określano na podstawie
powszechniejszym stosowaniem ekranów oraz monito-
skiej), wynosiło ok. 0,016 mSv, tj. 1,6% dawki granicznej
• wykorzystywaniem wyrobów powszechnego użyt-
pomiarów zawartości poszczególnych radionuklidów
rów LCD zamiast dotychczas używanych lamp kinesko-
od sztucznych izotopów promieniotwórczych dla osób
ku emitujących promieniowanie lub zawierających
w próbkach materiałów środowiskowych pobieranych
powych, dawka, jaką otrzymuje statystyczny Polak od tych
z ogółu ludności, wynoszącej 1 mSv rocznie i zaledwie
w różnych regionach kraju (wyniki pomiarów podano
urządzeń ulega systematycznemu zmniejszeniu.
0,48% dawki otrzymywanej przez statystycznego miesz-
• obecnością sztucznych radionuklidów w żywności
i środowisku pochodzących z wybuchów jądrowych
substancje promieniotwórcze,
kańca Polski od wszystkich źródeł promieniowania
• działalnością zawodową związaną ze stosowaniem
w rozdz. XI. „Ocena sytuacji radiacyjnej kraju”). Uwzglę-
źródeł promieniowania jonizującego, podlega kon-
dniając lokalne różnice w poziomie zawartości izotopu
Narażenie statystycznego Polaka w trakcie działalności
troli i ograniczeniom wynikającym ze standardów
Cs-137, ciągle obecnego w glebie i w żywności, można
zawodowej ze źródłami promieniowania jonizującego
62
jonizującego.
63
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
W świetle norm przyjętych na świecie i stosowanych
Przepisy ustawy – Prawo atomowe wprowadziły obowią-
indywidualnych w Polsce (wg danych pochodzących
w kraju przepisów ochrony radiologicznej narażenie
zek prowadzenia rejestru dawek i objęcia indywidualną
z wymienionych wyżej akredytowanych laboratoriów)
radiacyjne statystycznego mieszkańca Polski w 2013 r.,
kontrolą jedynie pracowników kategorii A narażenia
było objętych ok. 50 tys. osób. Dla 95% omawianej
będące następstwem stosowania sztucznych źródeł pro-
na promieniowanie jonizujące, tj. takich, którzy według
tu grupy osób, kontrola dawek prowadzona jest w celu
mieniowania jonizującego, jest niskie.
oceny kierownika jednostki organizacyjnej mogą w nor-
potwierdzenia, że stosowanie źródeł promieniowania
malnych warunkach pracy być narażeni na dawkę skute-
nie stanowi zagrożenia i nie powinno powodować szko-
czną (efektywną) od sztucznych źródeł promieniowania,
dliwych dla zdrowia skutków. Pracownicy tej grupy
przekraczającą 6 mSv w ciągu roku lub na dawkę
zaliczeni są do kategorii B narażenia na promieniowanie
równoważną przekraczającą w jednym roku 0,3 wartości
jonizujące. Największą grupę w kategorii B stanowi per-
odpowiednich dawek granicznych dla skóry, kończyn
sonel medyczny diagnostycznych pracowni rentgenow-
i soczewek oczu.
skich (ok. 30 tys. osób w ok. 4 tys. zakładów posiadających pracownie rentgenowskie).
Ocena dawek pracowników kategorii B, tj. narażonych
Stanowisko do pomiaru promieniowania jonizującego
IX. 2. KONTROLA NARAŻENIA
NA PROMIENIOWANIE JONIZUJĄCE
W PRACY
wymagań w tym zakresie spoczywa przede wszystkim
na dawki skuteczne od sztucznych źródeł promienio-
Ok. 2,5 tysiąca osób potencjalnie istotnie narażonych,
wania od 1 do 6 mSv w ciągu roku, dokonywana jest
które muszą być objęte indywidualnymi pomiarami da-
na podstawie pomiarów prowadzonych w środowisku
wek narażenia zewnętrznego lub/i oceną dawek wew-
pracy. Decyzją kierownika jednostki organizacyjnej,
nętrznych (dawek obciążających od substancji promie-
pracownicy tej kategorii mogą (ale nie muszą) zostać
niotwórczych, które w warunkach pracy mogłyby wni-
objęci kontrolą narażenia, za pomocą dawkomierzy
knąć do wnętrza organizmu), kwalifikowanych jest co-
osobistych.
rocznie do kategorii A narażenia na promieniowanie
jonizujące.
na kierowniku jednostki organizacyjnej, który odpowiada za kontrolę dawek otrzymywanych przez pod-
Dla osób pracujących w warunkach narażenia na promie-
ległych mu pracowników. Kontrola ta (art. 21 ustawy
niowanie jonizujące możliwe jest przekroczenie limitu
Dane na temat dawek pracowników zakwalifikowanych
– Prawo atomowe) musi być dokonywana na podstawie
dawki 20 mSv (lecz nie więcej niż 50 mSv) w ciągu roku,
przez kierowników jednostek do kategorii A groma-
wyników pomiarów środowiskowych lub dozymetrii
pod warunkiem nie przekroczenia dawki 100 mSv przez
dzone są w centralnym rejestrze dawek Prezesa PAA.
Wykonywanie obowiązków zawodowych, związanych z pra-
indywidualnej przeprowadzanych przez specjalistyczne,
okres pięcioletni. Powoduje to konieczność sprawdzania
Pracownicy w tej kategorii zagrożenia promieniowaniem
cą w obiektach jądrowych, jednostkach prowadzących
akredytowane laboratorium radiometryczne. Pomiary
sumy dawek otrzymywanych w roku bieżącym i poprze-
jonizującym zobowiązani są do pomiarów dawek sku-
postępowanie z odpadami promieniotwórczymi, a także
i ocenę dawek indywidualnych, na zlecenie zaintereso-
dnich 4 latach kalendarzowych w procesie kontroli
tecznych (efektywnych) na całe ciało i/lub na określoną,
innych jednostkach stosujących źródła promieniowania
wanych jednostek organizacyjnych prowadziły w 2013 r.
narażenia pracowników, którzy pracują ze źródłami
najbardziej narażoną jego część (np. na ręce). Wyjątko-
następujące akredytowane laboratoria:
promieniowania jonizującego. Oznacza to, że kierow-
wo, w przypadkach narażenia na skażenia przez rozpra-
• Laboratorium Dozymetrii Indywidualnej i Środo-
nicy jednostek organizacyjnych muszą prowadzić rejestr
szalne substancje promieniotwórcze zwane źródłami
Od 2002 r. obowiązują zasady kontroli osób pracują-
wiskowej Instytutu Fizyki Jądrowej im. H. Niewo-
dawek narażonych pracowników. Szczegółowe informa-
otwartymi, wykonuje się ocenę dawki obciążającej
cych w warunkach narażenia, wynikające z wdrożenia
dniczańskiego w Krakowie (IFJ),
cje dotyczące trybu ewidencji, raportowania i rejestracji
od skażeń wewnętrznych.
w Polsce wymagań dyrektywy Rady Unii Europejskiej
dawek indywidualnych są zawarte w rozporządzeniu
nr 96/29/Euratom z dnia 13 maja 1996 r. ustanawia-
cyny Pracy im. J. Nofera w Łodzi (IMP),
Rady Ministrów z dnia 23 marca 2007 r. w sprawie wyma-
Od początku powstania centralnego rejestru dawek,
jącej podstawowe normy bezpieczeństwa w zakresie
gań
indywidualnych
tj. od 2002 r., do końca kwietnia 2014 r. zgłoszono łącz-
ochrony zdrowia pracowników i ogółu społeczeństwa
Laboratorium Ochrony Radiologicznej w Warszawie
(Dz. U. z 2007 r. Nr 131, poz. 913). Zgodnie z tym
nie ok. 4 900 osób, w tym ok. 2 242 pracowników,
przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jo-
(CLOR),
rozporządzeniem, kierownicy jednostek zobowiązani są
których dane zostały zaktualizowane w ciągu ostatnich
nizującego (Dz. Urz. WE L 159 z 29 czerwca 1996 r., str. 1;
do przesyłania danych o narażeniu podległych im pra-
4 lat. W roku 2013 przysłano aktualizacje danych 1 364
Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 2,
szawie (WIHiE),
cowników kategorii A, do centralnego rejestru dawek
pracowników.
str. 291).
indywidualnych Prezesa PAA.
2.1. Narażenie w pracy od sztucznych źródeł
promieniowania jonizującego
jonizującego powoduje narażenie radiacyjne pracowników.
• Zakład Ochrony Radiologicznej Instytutu Medy• Zakład Kontroli Dawek i Wzorcowania Centralnego
• Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii w War• Laboratorium Pomiarów Dozymetrycznych Narodo-
dotyczących
rejestracji
dawek
Praktycznie, dzięki właściwej ochronie radiologicznej,
wego Centrum Badań Jądrowych – NCBJ w Świerku,
Zasady kontroli narażenia (transponowane z dyrektywy
• w zakresie kontroli dawek od naturalnych izoto-
Populacja pracowników mających w pracy styczność
1 302 osoby zakwalifikowane do kategorii A otrzymały
do polskiego prawa) zawarte są w rozdz. 3 ustawy – Prawo
pów promieniotwórczych otrzymywanych przez
ze źródłami promieniowania jonizującego liczy w Polsce
dawki skuteczne (efektywne) nie przekraczające 6 mSv
atomowe, poświęconym bezpieczeństwu jądrowemu,
górników zatrudnionych pod ziemią – Laboratorium
kilkadziesiąt tysięcy osób. Jednak tylko niewielka ich
w ciągu roku (dolna granica narażenia zakładanego
ochronie radiologicznej i ochronie zdrowia pracowników.
Radiometrii Głównego Instytutu Górnictwa (GIG)
część rutynowo pracuje w warunkach istotnego narażenia
dla pracowników kategorii A), a dawki powyżej 6 mSv
Zgodnie z nimi, odpowiedzialność za przestrzeganie
w Katowicach.
na promieniowanie jonizujące. W 2013 r. kontrolę dawek
otrzymało 62 osoby, u których tylko w 2 przypadkach
64
65
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
zmierzono przekroczenie rocznej dawki 20 mSv, czyli
Sumaryczne dane za rok 2013 dotyczące narażenia
kim podwyższonym poziomem promieniowania jonizują-
(Dz. U. Nr 94 z 2003 r., poz. 841 z późn. zm) wy-
limitu dawki, jaki można otrzymać przez rok kalen-
na promieniowanie jonizujące pracowników katego-
cego w kopalniach, wywołanym promieniotwórczością
różniające wyrobiska:
darzowy w wyniku rutynowej pracy z promieniowa-
rii A zgłoszonych do centralnego rejestru dawek
naturalną. Do źródeł tego zagrożenia należy zaliczyć:
niem jonizującym. W przypadkach przekroczenia limi-
przez poszczególne jednostki organizacyjne zawiera
trolowanych w rozumieniu przepisów Prawa
tu dawki, szczegółowo analizowane były warunki pracy
tabela 93.
kopalnianym (podstawowe źródło zagrożenia),
atomowego, w których środowisko pracy
• promieniowanie gamma emitowane przez naturalne
stwarza potencjalne narażenie otrzymania
izotopy promieniotwórcze (głównie rad), zawarte
przez pracownika rocznej dawki skutecznej
w skałach górotworu,
przekraczającej 6 mSv,
i przyczyny narażenia na promieniowanie.
Tabela 9. Statystyka indywidualnych rocznych dawek skutecznych (efektywnych) osób zaliczonych do kategorii A
narażenia na promieniowanie jonizujące w 2013 r.
Otrzymana roczna dawka skuteczna [mSv]
Liczba pracowników*
• radon i pochodne jego rozpadu w powietrzu
• wody kopalniane (oraz osady z tych wód) o pod-
• klasy A, zlokalizowane na terenach kon-
• klasy B, zlokalizowane na terenach nadzoro-
wyższonej zawartości izotopów radu.
wanych w rozumieniu przepisów Prawa ato-
Dwa pierwsze wymienione wyżej czynniki dotyczą
mowego, w których środowisko pracy stwa-
< 6
1 302
praktycznie wszystkich górników zatrudnionych pod zie-
rza potencjalne narażenie otrzymania rocz-
6 ÷ 15
52
mią, natomiast zagrożenie radiacyjne pochodzące od wód
nej dawki skutecznej większej niż 1 mSv, lecz
15 ÷ 20
8
20 ÷ 50
2
kopalnianych i osadów występuje w szczególnych przy-
nie przekraczającej 6 mSv.
> 50,0
0
*Według zgłoszeń do centralnego rejestru dawek przesłanych do 30 kwietnia 2014 r.
padkach i dotyczy ograniczonej liczby pracowników.
Określone powyżej poziomy dawek są wartościami
Według informacji Wyższego Urzędu Górniczego stan
uwzględniającymi wpływ tła naturalnego „na powierz-
zatrudnienia w kopalniach węgla kamiennego ogółem
chni” (czyli poza środowiskiem pracy). Oznacza to,
Z danych tych wynika, że w grupie pracowników kate-
pisami ustawy – Prawo atomowe (20mSv/rok). W 2013 r.
według danych WUG z dnia 31.12.2013 r. wynosił:
że przy dokonywaniu obliczeń potrzebnych do zaklasy-
gorii A odsetek osób, które nie przekroczyły dolnej
taki przypadek wystąpił tylko raz: otrzymana dawka wy-
106 097 górników.
fikowania wyrobisk do poszczególnych klas zagroże-
granicy przewidzianej dla tej kategorii narażenia, to jest
niosła 22,2 mSv w ciągu roku.
6 mSv rocznie, wyniósł w 2013 r. 95,5%, a osób, które
nia radiacyjnego, należy od wartości dawki obliczonej
W zakresie zagrożeń radiacyjnych, oprócz aktów wyko-
na podstawie pomiarów odjąć wartość dawki wynikającej
nie przekroczyły limitu 20 mSv/rok – 99,8%. Zatem
W 2013 r. nie zarejestrowano w CRD przypadków na-
nawczych do ustawy – Prawo atomowe, w 2013 r. obo-
z tła naturalnego „na powierzchni” dla przyjętego czasu
zaledwie ok. 4,5% osób narażonych zawodowo, zakwali-
rażenia na promieniowanie w okolicznościach, o których
wiązywały akty wykonawcze do ustawy – Prawo geolo-
pracy. W tabeli 10. przedstawiono wartości limitów
fikowanych do kategorii A, otrzymało dawki przewidy-
mowa w art. 16 ust. 1 (narażenia przypadkowe), art. 19
giczne i górnicze:
roboczych wskaźników zagrożenia dla obu klas wyro-
wane dla pracowników tej kategorii narażenia na pro-
ust. 1 (narażenia w szczególnych przypadkach) lub art. 20
1) rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 czer-
bisk zagrożonych radiacyjnie. Zaproponowane war-
mieniowanie jonizujące.
ust. 1 (narażenia wyjątkowe) ustawy – Prawo atomowe.
wca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny
tości wynikają z opracowanego i wdrożonego modelu
pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego
obliczania dawek obciążających, powodowanych specyficznymi warunkami pracy w podziemnych zakładach
W 2013 r. najwyższą dawkę skuteczną promieniowania
Wszystkie przypadki przekroczenia rocznej dawki grani-
zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziem-
jonizującego 26,7 mSv zarejestrowano u lekarza kar-
cznej podlegają szczegółowemu dochodzeniu prowadzo-
nych zakładach górniczych (Dz. U. Nr 139 z 2002 r.,
górniczych. Badane są następujące czynniki zagrożenia
diochirurga, pracującego przy zabiegach angiografii
nemu przez inspektorów dozoru jądrowego.
poz. 1169 z późn. zm.) regulujące zasady nadzoru
radiacyjnego:
nad ochroną przed zagrożeniem radiacyjnym natu-
produktów rozpadu radonu w powietrzu wyrobiska
sób wykonywania pomiarów i oceny stanu zagro-
górniczego,
w Świerku. Ośrodek Radioizotopów POLATOM w NCBJ
2.2. Kontrola narażenia w górnictwie
od naturalnych źródeł promieniowania
jonizującego
ralnymi substancjami promieniotwórczymi oraz spo żenia radiacyjnego w podziemnym zakładzie gór-
jest specjalistycznym zakładem, który produkuje źródła
W odróżnieniu od zagrożeń radiacyjnych pochodzących
niczym,
pracy w wyrobisku górniczym,
promieniotwórcze dla przemysłu i medycyny. Jego pra-
naczyniowej. Drugi przypadek przekroczenia dawki granicznej to dawka pracownika Ośrodka Radioizotopów
POLATOM w Narodowym Centrum Badań Jądrowych
• stężenie energii potencjalnej alfa krótkożyciowych
• moc dawki promieniowania gamma na stanowisku
od sztucznych izotopów promieniotwórczych i urzą-
2) rozporządzenie
Wewnętrznych
• stężenie radu w wodach kopalnianych,
cownicy mają stały kontakt z materiałami promienio-
dzeń emitujących promieniowanie, zagrożenie radiacyjne
i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w spra-
• stężenie radu w osadach wytrącanych z wód ko-
twórczymi, ale otrzymywane przez nich dawki rzadko
w górnictwie (węglowym i przy wydobyciu innych su-
wie zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych
palnianych.
osiągają poziom dawek maksymalnych określonych prze-
rowców naturalnych) spowodowane jest przede wszyst-
Ministra
Spraw
Tabela 10. Wartości limitów roboczych wskaźników zagrożenia dla poszczególnych klas wyrobisk zagrożonych radiacyjnie (GIG)
Do 2002 r. roczne zestawienia danych dotyczących narażenia indywidualnego (według grup zawodowych, branż i typów zakładów)
opierały się na danych pochodzących bezpośrednio z laboratoriów prowadzących odczyty dozymetrów i ocenę dawek. Dotyczyły one
pracowników objętych kontrolą narażenia bez uwzględnienia podziału na kategorie A lub B. Podział pracowników na takie kategorie
wprowadzono od początku 2002 r. Dane o dawkach otrzymywanych przez pracowników zatrudnionych w warunkach narażenia
na promieniowanie jonizujące są obecnie gromadzone w działającym od początku 2003 r. centralnym rejestrze dawek Prezesa PAA.
Dotyczą one wyłącznie pracowników zakwalifikowanych przez kierownika do kategorii A i pochodzą bezpośrednio z jednostek
organizacyjnych, których kierownicy powinni przesłać w terminie do 15 kwietnia danego roku karty zgłoszeniowe z danymi za ubiegły
rok kalendarzowy. Przesłane karty zawierają ocenę otrzymanych przez pracowników dawek skutecznych (efektywnych), wykonaną
przez akredytowane laboratoria.
3
66
Wskaźnik zagrożenia
Klasa A*
Klasa B**
Stężenie energii potencjalnej α krótkożyciowych produktów rozpadu radonu (Cα), μJ/m Cα > 2,5
0,5 < Cα ≤ 2,5
Moc kermy promieniowania γ (K), μGy/h
K > 2,5
0,5 < K ≤ 2,5
CRaO > 120
20** < CRaO ≤ 12
3
Aktywność właściwa izotopów radu w osadzie (CRaO), kBq/kg
*Podane wartości odpowiadają dawkom 1 mSv lub 6 mSv, przy dodatkowym założeniu,
że nie następuje sumowanie efektów od poszczególnych źródeł zagrożenia, a roczny czas pracy wynosi 1800 godzin.
**Jeśli aktywność właściwa w osadzie przekracza wartość 20 kBq/kg, należy bezwzględnie dokonać oszacowania skutecznej dawki obciążającej dla osób pracujących w tym miejscu.
67
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
Oceny narażenia górników na naturalne źródła pro-
liczenie do konkretnej kategorii wyrobisk zagrożonych
W procesie analizy uwzględniona została liczba kopalń
godzin oraz często podawany czas pracy w chodnikach
mieniowania (oparte na pomiarach w środowisku pracy)
radiacyjnie, dokonywane jest przez kierowników od-
z wyrobiskami zagrożonymi radiacyjnie, rodzaj wyro-
wodnych 750 godzin. Dokonane w oparciu o takie war-
prowadzi Główny Instytut Górnictwa (GIG) w Katowicach.
powiednich zakładów górniczych na podstawie sumy
biska, źródło zagrożenia oraz liczebność zatrudnionej
tości szacunki mogą więc znacznie odbiegać od rze-
dawek skutecznych dla wszystkich czynników zagrożenia
tam załogi górniczej. Na podstawie informacji zebra-
czywistej sytuacji.
W podziemnych zakładach górniczych, w wyrobiskach
radiacyjnego w rzeczywistym czasie pracy. Zatem, liczba
nych przez Wyższy Urząd Górniczy określono udział
zagrożonych radiacyjne (w których istnieje możliwość
wyrobisk zaliczonych do poszczególnych kategorii za-
pracujących w wyrobiskach górników, potencjalnie
W 2013 r. maksymalna roczna dodatkowa dawka
otrzymania rocznej dawki efektywnej (skutecznej) po-
grożenia radiacyjnego jest w rzeczywistości mniejsza.
zagrożonych radiacyjnie. Dotyczy to zwłaszcza miejsc,
skuteczna, związana z poszczególnymi źródłami za-
w których mogą występować wody i osady o podwyższo-
grożenia, wyniosła:
Informacje na temat liczby wyrobisk górniczych fak-
nych stężeniach izotopów radu, podwyższone stężenia
tycznie zaliczonych do poszczególnych klas zagrożenia
energii potencjalnej alfa oraz wyższe od średnich moce
Eα = 4,3 mSv (przy założeniu, że roczny czas pracy
radiacyjnego nie są przekazywane do GIG.
dawek promieniowania gamma.
wynosi 1800 godzin),
wyżej 1 mSv), wprowadzono metody organizacji pracy
uniemożliwiające przekroczenie dawki granicznej 20 mSv.
W tabeli 11 zestawiono liczbę kopalń, w których
(na podstawie stwierdzonych przekroczeń wartości po-
• dla krótkożyciowych produktów rozpadu radonu
• dla pomiarów środowiskowych promieniowania
szczególnych czynników zagrożenia radiacyjnego) mogą
Ponadto, oszacowano procentowy udział osób pracu-
W 2013 r. wykonano 3 172 pomiary stężenia energii
gamma Eγ = 3,5 mSv (przy założeniu, że roczny czas
występować wyrobiska zakwalifikowane do klasy A
jących w wyrobiskach należących do poszczególnych klas
potencjalnej alfa krótkożyciowych produktów rozpadu
pracy w chodnikach wodnych wynosi 750 godzin),
i B zagrożenia radiacyjnego. Należy podkreślić, że za-
zagrożenia. Wynik tej oceny przedstawiono na rys. 10.
radonu, 835 pomiarów ekspozycji na zewnętrzne pro-
mieniowanie gamma w podziemnych zakładach górni-
ERa = 1,92 mSv dla wniknięcia izotopów radu
czych oraz 654 analizy promieniotwórczości wód ko-
do organizmu (dla rzeczywistego czasu pracy).
Tabela 11. Liczba kopalń węgla kamiennego, w których występowały wyrobiska zagrożone radiacyjnie (GIG)
Klasa zagrożenia
Liczba kopalń
• wyrażona
jako
skuteczna
dawka
obciążająca
palnianych pobranych w wyrobiskach dołowych kopalń
Zagrożenie
Zagrożenie
Zagrożenie
Zagrożenie
węgla kamiennego i 132 analizy stężenia nuklidów
Zgodnie z wymaganiami ustawy Prawo atomowe, do-
krótkożyciowymi
promieniowaniem
promieniotwórczymi
promieniowaniem
promieniotwórczych w próbkach osadów wód dołowych.
tyczącymi terenów kontrolowanych i nadzorowanych,
produktami
gamma
osadami
gamma
Na podstawie prowadzonej od ponad dwudziestu lat
podziemne wyrobiska zaliczone do kategorii B (teren
systematycznej kontroli zagrożenia radiacyjnego stwier-
nadzorowany) należy przeklasyfikować do kategorii
dzono, że w niekorzystnych warunkach może ono wy-
A (teren kontrolowany) w przypadkach, gdy zachodzi
stąpić prawie w każdym wyrobisku górniczym. Ocena
możliwość rozprzestrzenienia się skażeń, np. w trakcie
zagrożenia wykonana przez GIG dla kopalń węgla
prowadzenia prac związanych z usuwaniem osadów lub
kamiennego wykazała, że tylko w 1 kopalni czynne jest
ścieków.
rozpadu radonu
(dozymetria indywidualna)
A
1
-
1
-
1
B
9
5
5
4
3
Rys. 10. Udział procentowy zatrudnienia górników kopalń węgla kamiennego w wyrobiskach zaliczonych do poszczególnych
klas zagrożenia radiacyjnego. Stan zatrudnienia w kopalniach węgla kamiennego ogółem wg danych WUG z dnia 31.12.2013 r.:
106 097 osób
wyrobisko klasy A (zagrożenie dotyczy 0,03% ogólnej
liczby zatrudnionych górników), a w 9 kopalniach
Analiza wyników pomiarów na tle danych z ostatnich
– klasy B (zagrożenie dotyczy 0,9% ogólnej liczby
10 lat pokazała, że w podziemnych zakładach górni-
zatrudnionych górników). W wyrobiskach górniczych
czych (przy założonych czasach pracy dla poszczególnych
1 600
o nieco podwyższonym tle promieniowania naturalnego
czynników zagrożenia) zawsze występują wyrobiska
1 500
(ale poniżej poziomu odpowiadającego klasie B) pracuje
klasy B zagrożenia radiacyjnego, do których zalicza
1 400
6% ogólnej liczby zatrudnionych górników, natomiast
się stanowiska, na których dawka przekracza 1 mSv.
1 300
93,88% górników pracuje w wyrobiskach, w których
Wyrobiska, które należałoby zaliczyć do klasy A za-
1 200
poziom promieniowania nie różni się od tła naturalnego
grożenia radiacyjnego, to te których dawka górników
„na powierzchni”. W żadnej z kopalń nie stwierdzono
mogłaby przekraczać 6 mSv, występują sporadycznie
przekroczenia dawki 20 mSv w ciągu roku. Jest to dawka
i po stwierdzeniu zagrożenia można z nich zrezygno-
graniczna dla osób, których działalność zawodowa
wać. Podczas ostatnich 10 lat tylko raz dawka maksy-
związana jest z zagrożeniem radiacyjnym.
malna od pojedynczego czynnika zagrożenia przekroczyła
0,03
0,90
6,00
1 100
1 000
900
800
limit graniczny, czyli 20 mSv.
700
Śląskie Centrum Radiometrii Środowiskowej Głów-
600
klasa A
klasa B
potencjalnie zagrożone
niezagrożone
500
400
93,88
300
nego Instytutu Górnictwa dysponuje dokładnymi infor-
W 2013 r. głównymi przyczynami występowania pod-
macjami o czasie pracy w poszczególnych wyrobiskach
wyższonych dawek skutecznych dla górników były
jedynie w przypadku obliczania skutecznych dawek
ekspozycja na zewnętrzne promieniowanie gamma oraz
obciążających. Dla pozostałych czynników zagrożenia
na krótkożyciowe produkty rozpadu radonu.
200
radiacyjnego analizę wielkości zagrożenia wykonano,
100
przyjmując pewne założenia: nominalny czas pracy 1 800
19
97
0
68
minerały
chlorek potasu
iryd
kobalt
tellur
samar
69
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
IX. 3. NADAWANIE UPRAWNIEŃ
PERSONALNYCH W ZAKRESIE
BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO
I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ
spektorów ochrony radiologicznej (Dz. U. poz. 1022).
wiskach mających istotne znaczenie dla zapewnie-
Ponadto, w kategorii uprawnień do zatrudnienia na sta-
Rozporządzenie to obowiązuje od dnia 29 września 2012 r.
nia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radio-
nowiskach ważnych z punktu widzenia bezpieczeństwa
Zastąpiło ono identycznie zatytułowane rozporządze-
logicznej.
jądrowego i ochrony radiologicznej, w wyniku pomyślnie
nie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. (Dz. U. Nr 21,
poz. 173)].
zdanego egzaminu przed Komisją Prezesa PAA, przedłuW szkoleniach, w 2013 r. uczestniczyły łącznie 573 osoby.
żenie uprawnień bez uprzedniego szkolenia uzyskało
W obiektach jądrowych i innych jednostkach, w których
8 osób, w tym:
występuje narażenie na promieniowanie jonizujące, za-
W myśl art. 7 ust. 6 oraz art. 12 ust. 2 ustawy, warunkiem
W rezultacie zdanego egzaminu i spełnienia pozostałych
• 4 osoby – operatora reaktora badawczego,
trudniane są na określonych stanowiskach osoby mają-
uzyskania uprawnień jest m.in. ukończenie szkolenia
warunków nadania uprawnień, uprawnienia inspektora
• 2 osoby – dozymetrysty reaktora badawczego,
ce uprawnienia nadawane przez Prezesa PAA [art. 7
w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony
ochrony radiologicznej uzyskały 193 osoby, natomiast
• 1 osoba – specjalisty do spraw ewidencji materia-
ust. 3 i 10 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada
radiologicznej w zakresie dostosowanym do typu wy-
uprawnienia do zatrudnienia na stanowiskach ważnych
łów jądrowych,
2000 r. – Prawo atomowe i rozporządzenie Rady Mini-
maganych uprawnień oraz zdanie egzaminu przed ko-
z punktu widzenia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony
strów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie stanowisk
misją egzaminacyjną Prezesa PAA. Informację o jed-
radiologicznej uzyskało 395 osób, w tym:
mających istotne znaczenie dla zapewnienia bezpie-
nostkach, które prowadziły takie szkolenia w 2013 r.
• 278 osób – uprawnienia operatora akceleratora
W 2013 r. uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej
czeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej oraz in-
zawiera tabela 12.
stosowanego do celów medycznych oraz urządzeń
oraz uprawnienia do zatrudnienia na stanowiskach
do
ważnych z punktu widzenia bezpieczeństwa jądrowego
Tabela 12. Jednostki prowadzące w 2013 r. szkolenia z bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej
Rodzaj
uprawnień
Nazwa
Liczba
jednostki
Liczba
przeprowadzonych uczestników
szkoleń
szkoleń
2
39
Inspektor
Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej
ochrony
w Warszawie
radiologicznej
Naczelna Organizacja Techniczna w Katowicach
Stowarzyszenie Inspektorów Ochrony Radiologicznej
w Poznaniu
Akademia Obrony Narodowej
w Warszawie
Liczba
uzyskanych
2
29
-
-
2
71
5
67
Wydział Fizyki
Uniwersytetu Warszawskiego
Operator
Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej
akceleratora
w Warszawie
w Poznaniu 10
233
Narodowe Centrum Badań Jądrowych
2
20
Centrum Onkologii Oddział
w Krakowie
1
35
Centrum Onkologii Oddział
w Gliwicach
2
60
operatora
urządzeń
i ochrony radiologicznej uzyskało łącznie 596 osób
(z uwzględnieniem 8 osób związanych z eksploatacją
• 117 osób – uprawnienia operatora akceleratora
reaktora MARIA).
stosowanego do celów innych niż medyczne.
193
19
i/lub
do brachyterapii ze źródłami promieniotwórczymi,
uprawnień*
2
teleradioterapii
395
Stowarzyszenie Inspektorów Ochrony Radiologicznej
*Obejmuje także osoby, które odbywały szkolenie przed 2013 r. lub były uprawnione do przystąpienia do egzaminu bez uczestnictwa w szkoleniu.
Wymagane szkolenia prowadzone były przez jednostki
W 2013 r. działały dwie komisje egzaminacyjne, powo-
organizacyjne uprawnione do takiej działalności przez
łane przez Prezesa PAA na podstawie art. 71 ust. 1 oraz
Prezesa PAA, dysponujące kadrą wykładowców i odpo-
art. 12a ust. 6 ustawy – Prawo atomowe:
wiednim zapleczem technicznym, umożliwiającym pro-
wadzenie ćwiczeń praktycznych, na podstawie pro-
uprawnień
gramów
(IOR),
szkoleniowych
opracowanych
dla
każdej
• komisja egzaminacyjna właściwa do nadawania
inspektora
ochrony
radiologicznej
jednostki i zgodnych z typem szkolenia zatwierdzonym
przez Prezesa PAA.
uprawnień umożliwiających zatrudnienie na stano-
70
• 1 osoba – kierownika reaktora badawczego.
• komisja egzaminacyjna właściwa do nadawania
71
MONITOROWANIE SYTUACJI
RADIACYJNEJ W KRAJU
Monitorowanie sytuacji radiacyjnej w Polsce polega
nów byłych zakładów wydobywczych i przerób-
na systematycznym prowadzeniu pomiarów mocy dawki
czych rud uranu w Kowarach).
promieniowania gamma w określonych lokalizacjach
na terenie kraju oraz pomiarów zawartości izotopów
Pomiary wykonywane w ramach monitoringu ogólno-
promieniotwórczych w głównych komponentach śro-
krajowego oraz monitoringu lokalnego prowadzone są
dowiska i produktach spożywczych (w żywności).
przez:
• stacje pomiarowe, tworzące system wczesnego
Zależnie od zakresu wykonywanych zadań można tu
wykrywania skażeń promieniotwórczych,
wyróżnić dwa rodzaje monitoringu:
• ogólnokrajowy – pozwalający na uzyskanie danych
• placówki pomiarowe, prowadzące pomiary skażeń
promieniotwórczych materiałów środowiskowych
niezbędnych do oceny sytuacji radiacyjnej na ob-
i żywności,
szarze całego kraju w warunkach normalnych i w sy-
tuacjach zagrożenia radiacyjnego i na tej podstawie
oraz dozór jądrowy w odniesieniu do monitoringu
badanie długookresowych zmian sytuacji radiacyj-
lokalnego.
• służby jednostek eksploatujących obiekty jądrowe
nej środowiska i produktów żywnościowych,
MONITOROWANIE SYTUACJI RADIACYJNEJ W KRAJU X. 1. MONITORING OGÓLNOKRAJOWY
1.1. Stacje systemu wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych
1.2. Placówki prowadzące pomiary skażeń promieniotwórczych środowiska
• lokalny – pozwalający na uzyskanie danych z te-
Koordynację pracy systemu stacji i placówek pomiaro-
renów, na których jest (lub była) prowadzona
wych w 2013 r., jak w latach poprzednich, wykony-
działalność mogąca powodować lokalne zwięk-
wało, w imieniu Prezesa Państwowej Agencji Atomi-
szenie narażenia radiacyjnego ludności (dotyczy
styki, Centrum ds. Zdarzeń Radiacyjnych (CEZAR) PAA.
to ośrodka jądrowego w Świerku, składowiska od-
Ogólny schemat struktury tego systemu przedstawiono
opadów promieniotwórczych w Różanie oraz tere-
na rys. 11.
i artykułów rolno-spożywczych
X. 2. MONITORING LOKALNY
Rys. 11. System monitoringu radiacyjnego w Polsce
2.1. Ośrodek jądrowy w Świerku
2.2. Krajowe Składowisko Odpadów Promieniotwórczych w Różanie
Państwowa Agencja Atomistyki
2.3. Tereny byłych zakładów wydobywczych i przeróbczych rud uranu
X. 3. UCZESTNICTWO W MIĘDZYNARODOWEJ WYMIANIE DANYCH MONITORINGU
Centrum ds. Zdarzeń
Radiacyjnych CEZAR
RADIACYJNEGO
3.1. System Unii Europejskiej wymiany danych pomiarowych pochodzących
z rutynowego monitoringu radiacyjnego środowiska, działającego w krajach Unii
Monitoring lokalny
Monitoring krajowy
3.2. Wymiana danych ze stacji wczesnego wykrywania skażeń w systemie EURDEP
w ramach Unii Europejskiej
Wybrane lokalizacje
w Polsce
3.3. Wymiana danych ze stacji wczesnego wykrywania skażeń w systemie Rady Państw Morza Bałtyckiego
X. 4. ZDARZENIA RADIACYJNE
4.1. Zasady postępowania
4.2. Zdarzenia radiacyjne poza granicami kraju
4.3. Zdarzenia radiacyjne w kraju
Placówki
pomiarowe skażeń
promieniotwórczych
Stacje wczesnego
wykrywania skażeń
promieniotwórczych
Stacje
podstawowe
Stacje
wspomagające
Placówki
podstawowe
73
Placówki
specjalistyczne
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
Wyniki monitoringu radiacyjnego kraju stanowią pod-
Rys. 12. Lokalizacja stacji systemu wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych
stawę dokonywanej przez Prezesa PAA oceny sytuacji
radiacyjnej Polski, która systematycznie prezentowana
USTKA
jest o godzinie 11:00 każdego dnia na stronach in-
GDYNIA
ŚWINOUJŚCIE
ternetowych PAA (moc dawki promieniowania gamma),
a zbiorczo w komunikatach kwartalnych publikowanych
Stacja wczesnego
wykrywania skażeń
promieniotwórczych PMS
w Monitorze Polskim (moc dawki promieniowania gamma oraz zawartość izotopu Cs-137 w powietrzu i mleku)
OLSZTYN
SZCZECIN
BYDGOSZCZ
oraz w raportach rocznych (pełne wykorzystanie wyni-
BIAŁYSTOK
GORZÓW WIELKOPOLSKI
ków pomiarowych). Tak się dzieje w sytuacji „normal-
TORUŃ
nej”, tzn. gdy nie występuje potencjalne zagrożenie
radiacyjne, a w razie zaistnienia sytuacji awaryjnych
ryczne oznaczanie zawartości poszczególnych ra-
częstotliwość przekazywanych informacji ustalana jest
dioizotopów w próbie tygodniowej; stacje wyko-
indywidualnie. Prezentowane informacje stanowią pod-
nują również ciągły pomiar aktywności zbieranych
stawę oceny zagrożenia radiacyjnego ludności i prowa-
na filtrze aerozoli atmosferycznych, umożliwiający
dzenia działań interwencyjnych, gdyby sytuacja tego
szybkie wykrycie znacznego wzrostu stężenia
wymagała.
izotopów Cs-137 i I-131 w powietrzu.
X. 1. MONITORING OGÓLNOKRAJOWY
WARSZAWA
ZIELONA GÓRA
ŚREM
ŻAGAŃ
ŁÓDŹ
LEGNICA
WŁODAWA
WROCŁAW
LUBLIN
• 9 stacji IMiGW należących do Instytutu Meteoro-
logii i Gospodarki Wodnej, które wykonują:
• ciągły pomiar mocy dawki promieniowania
KATOWICE
1.1. Stacje systemu wczesnego wykrywania
skażeń promieniotwórczych
gamma,
stacje PMS
• ciągły pomiar aktywności całkowitej i sztucznej
stacje ASS-500
Zadaniem stacji pomiarowych systemu wczesnego wy-
promieniowania alfa i beta aerozoli atmosfe-
krywania skażeń promieniotwórczych jest umożliwienie
rycznych (7 stacji),
bieżącej oceny sytuacji radiacyjnej kraju, jak również
• pomiar aktywności całkowitej promieniowania
wczesne wykrywanie skażeń promieniotwórczych w ra-
beta w próbach dobowych i miesięcznych opadu
zie zaistnienia zdarzenia radiacyjnego. W skład tego
całkowitego.
gające (rys. 12.).
• 13 stacji automatycznych PMS (Permanent Mo-
RZESZÓW
SANOK
stacje IMiGW
ZAKOPANE
stacje MON
LESKO
Do końca 2002 r. istniało 48 placówek podstawowych
zawartości Cs-137 (spektrometrycznie) i Sr-90 (radiochemicznie) w połączonych próbach miesięcznych opadu
Jest to sieć placówek wykonujących metodami laborato-
wczesnego
całkowitego ze wszystkich 9 stacji.
ryjnymi pomiary zawartości skażeń promieniotwórczych
i placówek prowadzących pomiary skażeń promienio-
Ponadto, raz w miesiącu, wykonywane jest oznaczanie
Stacje podstawowe:
KRAKÓW
1.2. Placówki prowadzące pomiary skażeń
promieniotwórczych środowiska
i artykułów rolno-spożywczych
systemu wchodzą tzw. stacje podstawowe i wspoma-
BARTOSZYCE
MIKOŁAJKI
KOSZALIN
nitoring Station) należących do PAA i działających
zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia Rady
Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie stacji
wykrywania
skażeń
promieniotwórczych
w próbkach materiałów środowiskowych oraz w żywności
twórczych (Dz. U. z 2002 r. Nr 239, poz. 2030). W wyniku
także w systemach międzynarodowych UE i państw
Stacje wspomagające:
i paszach. W jej skład wchodzą:
przeprowadzonej w 2003 r. reorganizacji systemu
bałtyckich (Rada Państw Morza Bałtyckiego), które
• placówki podstawowe, działające w Stacjach Sa-
Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz dalszych zmian
wykonują pomiary ciągłe:
Obrony Narodowej (MON), które wykonują ciągłe
nitarno-Epidemiologicznych, wykonujące oznacze-
w latach późniejszych, ich liczba została zmniejszona
do 33 (stan z końca 2013 r.).
• 8 stacji pomiarowych należących do Ministerstwa
• mocy dawki i widma promieniowania gamma po-
pomiary mocy dawki promieniowania gamma, re-
nia całkowitej aktywności beta w próbach mleka
wodowanego pojawieniem się pierwiastków pro-
jestrowane automatycznie w Centralnym Ośrodku
(raz w miesiącu) i produktów spożywczych (raz
mieniotwórczych w powietrzu i na powierzchni
Analizy Skażeń (COAS).
na kwartał) oraz zawartości określonych radionu-
W 2013 r. wyniki pomiarowe (rozdz. XI. 2. „Ocena sytu-
klidów (Cs-137, Sr-90) w wybranych artykułach
acji radiacyjnej kraju” – „Promieniotwórczość podsta-
W poprzednich latach w strukturach MON funkcjonowa-
rolno-spożywczych (średnio dwa razy w roku),
wowych artykułów spożywczych i produktów żyw-
ło 13 stacji, jednak ze względu na stan techniczny
nościowych”) napływały do Centrum ds. Zdarzeń Ra-
• 12 stacji typu ASS-500, z czego 11 należy do Cen-
5 z nich musiało zostać wycofanych z eksploatacji.
budowane analizy skażeń prób środowiskowych.
tralnego Laboratorium Ochrony Radiologicznej,
Obecnie w resorcie obrony narodowej trwają prace nad
a 1 stacja do PAA, które wykonują ciągłe zbieranie
wprowadzeniem do użytku stacji pomiarowych nowej
Rozmieszczenie podstawowych placówek pomiarowych
czyły w pomiarach porównawczych organizowanych
aerozoli atmosferycznych na filtrze i spektromet-
generacji.
przedstawiono na rys. 13.
przez Prezesa PAA.
ziemi,
• intensywności opadów atmosferycznych oraz tem-
peratury otoczenia.
74
• placówki specjalistyczne, wykonujące bardziej roz-
diacyjnych PAA z 31 placówek. Niektóre placówki nie
przysyłały wyników pomiarowych, natomiast uczestni-
75
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
Rys. 13. Placówki podstawowe pomiarów skażeń promieniotwórczych w Polsce
SŁUPSK
GDAŃSK
ELBLĄG
OLSZTYN
SZCZECIN
ŁOMŻA
BYDGOSZCZ
CIECHANÓW
WŁOCŁAWEK
mieście Otwocku, Cs-137 i Cs-134, H-3 oraz Sr-90
nich, można stwierdzić, że nie obserwuje się wpływu
w
(głównie
pracy ośrodka jądrowego w Świerku i KSOP w Różanie
Cs-137) i naturalnych izotopów promieniotwór-
na środowisko przyrodnicze, a promieniotwórczość ście-
czych w glebie i w trawie; wykonano także po-
ków i wód drenażowo-opadowych usuwanych z terenu
miar mocy dawki promieniowania gamma w pięciu
ośrodka jądrowego w Świerku była w 2013 r. znacznie
wybranych lokalizacjach.
niższa od obowiązujących limitów.
2.2. Krajowe Składowisko Odpadów
Promieniotwórczych w Różanie
2.3. Tereny byłych zakładów wydobywczych
i przeróbczych rud uranu
wodach
Monitoring
PŁOCK
WARSZAWA
SIEDLCE
KONIN
ŁÓDŹ
LUBIN
RADOM
WROCŁAW
LUBLIN
KAMIENNA GÓRA
WAŁBRZYCH
Na podstawie porównania danych z 2013 r. i lat poprzed-
OPOLE
KIELCE
TARNOBRZEG
KATOWICE
KRAKÓW
TARNÓW
NOWY SĄCZ
RZESZÓW
SANOK
PRZEMYŚL
radiacyjny
sztucznych
otoczeniu
Na terenach dawnego kopalnictwa rud uranu realizowa-
Krajowego Składowiska Odpadów Promieniotwórczych
ny jest od 1998 r. przez placówkę PAA w Jeleniej Górze
(KSOP) w Różanie prowadzony był w 2013 r. przez Za-
(Biuro Obsługi Roszczeń b. Pracowników Zakładów Rud
kład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych,
Uranu) „Program monitoringu radiacyjnego terenów
a w otoczeniu składowiska przez Centralne Laborato-
zdegradowanych w wyniku działalności wydobywczej
rium Ochrony Radiologicznej na zlecenie Prezesa PAA.
i przeróbczej rud uranu”. W ramach tego programu
Odbywał się on w następujący sposób:
w 2013 r. zostały wykonane:
na
terenie
i
w
• na terenie KSOP – prowadzono pomiary zawartości
• pomiary zawartości izotopów alfa i beta promie-
izotopów promieniotwórczych;
niotwórczych w wodach pitnych (publiczne ujęcia
• gamma w aerozolach atmosferycznych,
wody pitnej) na terenach Związku Gmin Karkono-
• beta (w tym H-3) w wodzie wodociągowej
skich i miasta Jelenia Góra oraz w wodach
i w wodach gruntowych (piezometry),
powierzchniowych i podziemnych (wypływy z wy-
robisk podziemnych),
• beta i gamma w glebie i trawie;
prowadzono
X. 2. MONITORING LOKALNY
studziennych,
BIAŁYSTOK
GORZÓW WIELKOPOLSKI
POZNAŃ
ścieków w najbliższym (w stosunku do ośrodka)
również
pomiary
promieniowania
• oznaczenia stężenia radonu w wodzie z ujęć pu-
gamma przy pomocy dawkomierzy termolumi-
blicznych, w wodzie zasilającej pomieszczenia miesz-
nescencyjnych (TLD) w celu wyznaczenia rocznych
kalne oraz w wodach powierzchniowych i pod-
wartości dawek promieniowania gamma dla sta-
ziemnych (wypływy z wyrobisk podziemnych).
• beta w wodach rzeki Świder,
łych punktów kontrolnych,
• gamma oraz beta (w tym zawartości H-3 i Sr-90)
Wyniki pomiarów zamieszczono w rozdz. XI. 3. „Ocena
• w otoczeniu KSOP – oznaczano zawartości:
2.1. Ośrodek jądrowy w Świerku
i alfa w wodach drenażowo-opadowych,
• Cs-137, Cs-134 i H-3 w wodach źródlanych
sytuacji radiacyjnej kraju – Promieniotwórczość natural-
Monitoring radiacyjny na terenie i w otoczeniu ośrodka
• H-3 w wodach podziemnych,
• izotopów beta promieniotwórczych, w tym H-3,
nych radionuklidów w środowisku zwiększona wskutek
jądrowego w Świerku w 2013 r. prowadzony był przez
• Sr-90 oraz gamma w szlamach z przepompowni
w wodach gruntowych (piezometry),
Laboratorium Pomiarów Dozymetrycznych Narodowego
ścieków ośrodka,
Centrum Badań Jądrowych (dawniej Instytut Energii
topów promieniotwórczych w glebie, trawie
Atomowej POLATOM), a w otoczeniu ośrodka dodatkowo
kach sanitarnych,
oraz w zbożu,
przez Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej
w Warszawie na zlecenie Prezesa PAA. Odbywał się on
ku pobranym z pobliskiego gospodarstwa;
topów promieniotwórczych występujących
w następujący sposób:
prowadzone były również pomiary promienio-
w aerozolach atmosferycznych, wykonując po-
• na terenie i w otoczeniu ośrodka prowadzono
wania gamma dla wybranych lokalizacji na te-
miary dwukrotnie.
pomiary zawartości następujących izotopów pro-
renie i w otoczeniu ośrodka przy pomocy dawko-
mieniotwórczych:
mierzy termolumines-cencyjnych (TLD) w celu
Mierzono również moc dawki promieniowania gamma
3.1. System Unii Europejskiej wymiany danych
pomiarowych pochodzących z rutynowego
monitoringu radiacyjnego środowiska,
działającego w krajach Unii
wyznaczenia rocznych wartości dawek,
w pięciu stałych punktach kontrolnych. Najważniejsze
System obejmuje dane dotyczące mocy dawki, skażeń
i Cs-137) w aerozolach atmosferycznych,
• dodatkowo na zlecenie Prezesa PAA w otoczeniu
wyniki pomiarów i dane obrazujące sytuację radiacyjną
powietrza, skażeń wody przeznaczonej do spożycia, wód
• wybranych naturalnych i sztucznych (I-131
• gamma i beta (w tym zawartości Sr-90) w ście• gamma w glebie i trawie i zbożach oraz w mle-
działalności człowieka”.
• sztucznych (głównie Cs-137) i naturalnych izo-
X. 3. UCZESTNICTWO
W MIĘDZYNARODOWEJ WYMIANIE
DANYCH MONITORINGU RADIACYJNEGO
• sztucznych (głównie Cs-137) i naturalnych izo-
• beta i gamma w opadzie atmosferycznym,
ośrodka – oznaczono zawartości izotopów Cs-137
na terenie i w otoczeniu ośrodka jądrowego w Świerku
powierzchniowych, mleka oraz żywności (dieta). Dane
• beta i gamma w wodach studziennych,
i Cs-134 oraz H-3 w wodzie z pobliskiej rzeki Świ-
oraz KSOP w Różanie przedstawiono w rozdz. XI. „Ocena
przekazywane są przez Centrum ds. Zdarzeń Radiacyjnych
• beta w wodzie wodociągowej,
der, Cs-137, Cs-134 i H-3 w wodzie z oczyszczalni
sytuacji radiacyjnej kraju”.
PAA do Joint Research Centre (JRC) zlokalizowanego
76
77
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
w miejscowości Ispra we Włoszech raz w roku (do 30 czer-
i wymagającą podjęcia pilnych działań w celu ochrony
4.2. Zdarzenia radiacyjne poza granicami kraju
nizacyjno-technicznych lub związanych z przeprowadza-
wca każdego roku, dane za rok ubiegły).
pracowników lub ludności. W przypadku zaistnienia zda-
W 2013 r. Krajowy Punkt Kontaktowy nie otrzymał żad-
nymi ćwiczeniami międzynarodowymi.
rzenia radiacyjnego (sytuacji awaryjnej) przewiduje się po-
nych powiadomień o awariach w obiektach jądrowych,
3.2. Wymiana danych ze stacji wczesnego
wykrywania skażeń w systemie EURDEP
w ramach Unii Europejskiej
dejmowanie działań interwencyjnych odrębnie dla zda-
które sklasyfikowane byłyby powyżej poziomu 3 w sied-
Należy podkreślić, że żadne zdarzenia radiacyjne za-
rzeń ograniczonych do terenu jednostki organizacyjnej
miostopniowej skali INES.
rejestrowane w 2013 r. poza granicami kraju nie spowo-
System European Radiological Data Exchange Platform
wykraczają poza jednostkę organizacyjną (zdarzenia „woje-
Odebrano natomiast 39 informacji o incydentach (poziom
(EURDEP) obejmował w 2013 r. wymianę następujących
wódzkie” i „krajowe”, w tym o skutkach transgranicznych).
od 0 do 3 w siedmiostopniowej skali INES), które głównie
4.3. Zdarzenia radiacyjne w kraju
danych ze stacji wczesnego wykrywania skażeń:
Akcją likwidacji zagrożenia i usuwania skutków zdarzenia
dotyczyły nieplanowanego narażenia pracowników na pro-
Dyżurni Centrum w 2013 r. przyjęli 59 powiadomień
kierują – w zależności od zasięgu zdarzenia – kierownik jed-
mieniowanie jonizujące podczas stosowania źródeł pro-
o zdarzeniach radiacyjnych na terenie Polski (tabela 13.).
nostki, wojewoda lub minister właściwy ds. wewnętrznych.
mieniotwórczych, incydentów na terenie elektrowni ją-
(zdarzenia „zakładowe”) oraz dla zdarzeń, których skutki
• moc dawki promieniowania gamma (stacje PMS
i IMiGW),
• całkowitą aktywność alfa i beta pochodzącą od ra-
dionuklidów sztucznych w aerozolach atmosferycz-
Centrum ds. Zdarzeń Radiacyjnych (CEZAR), pełni rolę
nych (stacje IMiGW).
informacyjno-konsultacyjną w zakresie oceny poziomu da-
dowały zagrożenia dla ludzi i środowiska w Polsce.
drowych lub związanych ze źródłami promieniowania
W ramach realizacji zadań ekipa dozymetryczna Pre-
jonizującego.
zesa PAA wyjeżdżała 17 razy na miejsce zdarzenia w celu wykonania pomiarów radiometrycznych i/lub odebra-
wek i skażeń oraz innych ekspertyz i działań wykonywa-
Ponadto, Krajowy Punkt Kontaktowy poprzez system
nia materiałów zakwalifikowanych do odpadów promie-
System EURDEP funkcjonuje w trybie ciągłym przy czym:
nych na miejscu zdarzenia. Ponadto, przekazuje informa-
USIE oraz ECURIE otrzymał kilkadziesiąt informacji orga-
niotwórczych (tabela 14.).
cje na temat zagrożeń radiacyjnych do społeczności nara-
• w sytuacji normalnej dane aktualizowane są co naj-
mniej raz na dobę,
żonych w wyniku zdarzenia oraz organizacjom między-
narodowym i państwom ościennym. Powyższe postę-
• w sytuacji awaryjnej dane powinny być aktualizo-
wane co najmniej raz na 2 godziny,
powanie jest również stosowane w sytuacji wykrycia
• przekazywanie danych do centralnej bazy EURDEP
nielegalnego obrotu substancjami promieniotwórczymi
powinno odbywać się automatycznie z zapew-
(w tym prób ich nielegalnego przewozu przez granicę
nieniem przełączania trybu normalnego na awa-
państwa). CEZAR PAA dysponuje ekipą dozymetryczną,
ryjny (odpowiednie instrukcje).
Tabela 13. Powiadomienia o zdarzeniach radiacyjnych w 2013 r.
Powiadomienia dotyczyły
obecności substancji promieniotwórczych w złomie
30
zadziałania bramki radiometrycznej na przejściu granicznym
14
obecności substancji promieniotwórczych w odpadach komunalnych i przemysłowych
10
incydentów podczas prac ze źródłami promieniotwórczymi
2
która może wykonać na miejscu zdarzenia pomiary mocy
znalezienia źródła promieniotwórczego w miejscu ogólnodostępnym
2
dawki i skażeń promieniotwórczych, zidentyfikować ska-
zaginięcia źródła promieniotwórczego
1
Polska przekazuje swoje wyniki pomiarów z często-
żenia i porzucone substancje promieniotwórcze, a także
RAZEM
tliwością raz na godzinę, niezależnie od trybu.
usunąć skażenia oraz przewieść odpady promieniotwórcze z miejsca zdarzenia do Zakładu Unieszkodliwiania
59
Tabela 14. Wyjazdy ekipy dozymetrycznej Prezesa PAA na miejsce zdarzenia radiacyjnego w 2013 r.
3.3. Wymiana danych ze stacji wczesnego
wykrywania skażeń w systemie Rady Państw
Morza Bałtyckiego
Odpadów Promieniotwórczych.
CEZAR pełni szereg funkcji, jak: służba awaryjna Pre-
zadziałania bramki radiometrycznej na przejściu granicznym
Zakres i format danych przekazywanych przez Polskę
zesa PAA , Krajowy Punkt Kontaktowy (KPK) dla Mię-
znalezienia źródła promieniotwórczego w miejscu ogólnodostępnym
w ramach wymiany w obrębie Rady Państw Morza Bał-
dzynarodowej Agencji Energii Atomowej (system USIE
obecności substancji promieniotwórczych w złomie tyckiego (RPMB), tj. w ramach wymiany regionalnej, jest
– Unified System for Information Exchange in Inci-
identyczny jak w systemie EURDEP w Unii Europejskiej.
dents and Emergencies), Komisji Europejskiej (system
Wyjazdy ekipy dozymetrycznej dotyczyły:
4
14
2
1
RAZEM
17
ECURIE – European Community Urgent Radiological
Ponadto ekipa dozymetryczna Prezesa PAA brała udział
Placówek Kontroli (GPK), w związku z wykryciem pod-
Częstotliwość aktualizacji danych w sytuacji normalnej mo-
Information Exchange), Rady Państw Morza Bałtyckiego,
w ćwiczeniach przeprowadzonych na terenie Portu
wyższonego poziomu promieniowania. Konsultacje do-
że być różna w różnych krajach i zależy od częstotliwości
NATO i państw związanych z Polską umowami dwu-
Lotniczego Warszawa Okęcie oraz Szpitala Bielańskiego
tyczyły m.in.: przewozów tranzytowych lub wwozu
zbierania danych w poszczególnych krajach. W sytuacji
stronnymi m.in. w zakresie powiadamiania i współpra-
w Warszawie.
do Polski dla odbiorców krajowych materiałów cera-
awaryjnej zaleca się uaktualnianie danych co 2 godziny.
cy w przypadku zdarzeń radiacyjnych – prowadzi dyżury
X. 4. ZDARZENIA RADIACYJNE
przez 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę. Centrum
Należy podkreślić, że żadne zdarzenie radiacyjne, zare-
cegły szamotowej, propanu-butanu, części elektroni-
dokonuje regularnej oceny sytuacji radiacyjnej kraju,
jestrowane w 2013 r. na terenie Polski nie spowodowało
cznych i mechanicznych, chemikaliów, źródeł promie-
a w razie zaistnienia zdarzenia radiacyjnego korzy-
zagrożenia dla ludzi i środowiska naturalnego.
niotwórczych (łącznie 5 407 przypadków), jak również
4.1. Zasady postępowania
sta z komputerowych systemów wspomagania decyzji
Zdarzenie radiacyjne, zgodnie z definicją przyjętą w usta-
(RODOS i ARGOS).
wie Prawo atomowe, jest sytuacją związaną z zagrożeniem
4
Wspólnie z ZUOP (na podstawie umowy zawartej przez Prezesa PAA i ZUOP).
78
micznych, materiałów mineralnych, węgla drzewnego,
przekraczania granicy przez osoby poddawane diaDyżurni CEZAR PAA udzielili w omawianym okresie
gnostyce lub terapii radiofarmaceutykami (790 przypad-
sprawozdawczym 6 328 konsultacji (niezwiązanych z li-
ków). Ponadto, dyżurni służby awaryjnej Prezesa PAA
kwidacją zdarzeń radiacyjnych i ich skutków), a więk-
udzielili 131 konsultacji innym instytucjom oraz osobom
szość z nich (6 197) była adresowana do Granicznych
prywatnym.
79
OCENA SYTUACJI
RADIACYJNEJ KRAJU
Zgodnie z art. 72 ustawy Prawo atomowe, Prezes Pań-
stwowej Agencji Atomistyki dokonuje systematycznej
oraz ocena stanu bezpieczeństwa jądrowego i ochro-
oceny sytuacji radiacyjnej kraju. Podstawą do takiej oceny
ny radiologicznej w Polsce”.
• corocznych raportach „Działalność Prezesa PAA
są przede wszystkim wyniki pomiarów uzyskane ze stacji
wczesnego
wykrywania
skażeń
promieniotwórczych
Ponadto – na podstawie danych ze stacji wczesnego wy-
oraz placówek prowadzących pomiary skażeń promie-
krywania skażeń promieniotwórczych prowadzących
niotwórczych artykułów spożywczych, produktów żyw-
pomiary w trybie ciągłym – codziennie podawana jest
nościowych, wody pitnej, wody powierzchniowej oraz
na ogólnodostępnej stronie internetowej PAA mapa
pasz surowych (zob. rozdz. X. „Monitorowanie sytuacji
obrazująca dobowy rozkład mocy dawki promieniowania
radiacyjnej kraju”).
gamma na terenie całego kraju.
Oceny te przedstawiane są w:
• kwartalnych komunikatach Prezesa PAA publiko-
Prezentowane tu oceny uwzględniają również wyniki
wanych w Monitorze Polskim o sytuacji radiacyjnej
pomiarów (gleby, wód powierzchniowych i osadów den-
w kraju, zawierających dane o poziomie promienio-
nych) wykonywanych przez Centralne Laboratorium Ochro-
wania gamma, skażeniach promieniotwórczych po-
ny Radiologicznej na zlecenie Głównego Inspektoratu
wietrza oraz zawartości radionuklidu Cs-137 w mleku,
Ochrony Środowiska.
Tabela 15. Wartości mocy dawki uzyskane ze stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych w 2013 r.
(PAA na podstawie danych ze stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych)
Stacje*
PMS
miejscowość lokalizacja
zakres średniej dziennej mocy dawki [nGy/h] Średnia roczna [nGy/h]
Białystok
84-116
94
Gdynia
102-112
105
Koszalin
83-100
90
107-126
114
OCENA SYTUACJI RADIACYJNEJ KRAJU Kraków
Łódź
81-96
87
XI. 1. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ W ŚRODOWISKU
Lublin
79-116
98
1.1. Moc dawki promieniowania gamma w powietrzu
Olsztyn
87-111
96
1.2. Aerozole atmosferyczne
Sanok
100-133
114
Szczecin
92-108
98
1.3. Opad całkowity
Toruń
82-96
88
1.4. Wody i osady denne
Warszawa
85-100
89
1.5. Gleba
Wrocław
Zielona Góra
83-99
88
85-101
90
XI.2. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ PODSTAWOWYCH ARTYKUŁÓW SPOŻYWCZYCH
IMiGW
Gdynia
77-95
82
I PRODUKTÓW ŻYWNOŚCIOWYCH
Gorzów
81-101
90,5
106
Legnica
94-123
2.2. Mięso, drób, ryby i jaja
Lesko
80-121
98
Mikołajki
80-117
102
2.3. Warzywa, owoce, zboże i grzyby
Świnoujście
74-91
78
2.1. Mleko
XI. 3. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ NATURALNYCH RADIONUKLIDÓW
W ŚRODOWISKU ZWIĘKSZONA WSKUTEK DZIAŁALNOŚCI CZŁOWIEKA
Warszawa
64-92
75
Włodawa
51-86
64
Zakopane
89-143
114
*Symbole stacji określone w rozdz. X. „Monitorowanie sytuacji radiacyjnej kraju”
81
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
Rys. 14. Średnie roczne stężenie Cs-137 w aerozolach w Polsce w latach 1998-2013
(PAA na podstawie danych dostarczonych przez CLOR uzyskanych ze stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych
ASS-500, w nawiasach podano liczbę stacji mierzących stężenie tego radionuklidu)
[µBq/m3]
(12)
8,0
7,0
6,0
5,0
4,0
(10)
3,0
2,0
(10)
(10)
(10)
(10)
(10)
(10)
1,0
XI. 1. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ
W ŚRODOWISKU
1.2. Aerozole atmosferyczne
(12)
(12)
(12)
(13)
(13)
(13)
(12)
(12)
0
1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
W 2013 r. promieniotwórczość sztuczna aerozoli w przyziemnej warstwie atmosfery, określana na podstawie
1.1. Moc dawki promieniowania gamma
w powietrzu
pomiarów wykonywanych w stacjach wczesnego wykry-
Wartości mocy dawki promieniowania gamma w powie-
ostatnich latach, przede wszystkim obecność ślado-
trzu, uwzględniające promieniowanie kosmiczne oraz pro-
wych ilości radionuklidu Cs-137. Jego średnie stężenia
mieniowanie pochodzące od radionuklidów zawartych
w tym okresie zawierały się w granicach poniżej 0,04
w glebie, przedstawione w tabeli 15., wskazują, że w Polsce
do 23,0 μBq/m3 (średnio 1,0 μBq/m3). Średnie warto-
w 2013 r. jej średnie dobowe wartości wahały się w gra-
ści stężenia radionuklidu I-131 w tym okresie zawierały
nicach od 51 do 143nGy/h, przy średniej rocznej wyno-
się w przedziale od poniżej 0,1 do 2,4 μBq/m3 (śred-
szącej 94 nGy/h.
nio 0,6 μBq/m ), natomiast średnie wartości stężenia
wania skażeń (ASS 500), wykazuje podobnie jak w kilku
Rys. 15. Średnie roczne stężenie Cs-137 w aerozolach w Warszawie w latach 1998-2013
(PAA na podstawie danych dostarczonych przez CLOR uzyskanych ze stacji wczesnego wykrywania skażeń promieniotwórczych
ASS-500)
[µBq/m3]
7,0
6,0
5,0
3
naturalnego radionuklidu Be-7 wynosiły kilka milibekereli na m3.
W otoczeniu ośrodka jądrowego w Świerku wartości
mocy dawki promieniowania gamma wynosiły od 48,1
do 63,2 nGy/h (średnio 58,2 nGy/h), a w otoczeniu po-
Na rys. 14. i 15. przedstawiono średnie roczne stężenia
wierzchniowego Krajowego Składowiska Odpadów Pro-
Cs-137 w aerozolach atmosferycznych w latach 1998-2013,
mieniotwórczych w Różanie – od 70,2 do 85,9 nGy/h (śred-
odpowiednio w całej Polsce i w Warszawie. Podwyższone
nio 78,7 nGy/h). Wartości te nie odbiegają w sposób isto-
stężenia Cs-137 w 2002 r. spowodowane były pożarami
tny od wyników pomiarowych mocy dawki uzyskanych
lasów na terenach Ukrainy, skażonych w wyniku awarii
w innych rejonach kraju.
czarnobylskiej. Podwyższone stężenia Cs-137 w 2011 r.
4,0
3,0
2,0
1,0
0
1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
wynikały z wyższych stężeń tego radionuklidu rejesWyniki pomiarów wskazują, że poziom promieniowania
trowanych po awarii w elektrowni jądrowej w Fukushimie,
Stężenie izotopów Cs-137 oraz I-131 w powietrzu w oto-
Pomiary stężeń izotopów promieniotwórczych w po-
gamma w Polsce oraz w otoczeniu ośrodka jądrowego
podczas przemieszczania się nad Polską mas powietrza
czeniu KSOP w Różanie, dla pomiarów wykonanych
wietrzu w roku 2013 prowadzone były na terenie oraz
w Świerku i KSOP w Różanie w 2013 r. nie odbiegał
znad tej elektrowni. Szczegółowe informacje na temat
w okresie letnim i jesiennym roku 2013 wykonanych przy
w otoczeniu Narodowego Centrum Badań Jądrowych
od poziomu z roku ubiegłego. Zróżnicowanie wartości
zamieszczone zostały w sprawozdaniu z „Działalności
pomocy przenośnego urządzenia do poboru aerozolo-
w Świerku w cyklu tygodniowym. Stężenia izotopu
mocy dawki (nawet dla tej samej miejscowości) wynika
Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki oraz ocena sta-
wych próbek powietrza, nie przekroczyło progów de-
I-131 w powietrzu na terenie ośrodka w Świerku wa-
z lokalnych warunków geologicznych decydujących o po-
nu bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej
tekcji, które wynosiły ok. 5,0 µBq/m dla izotopu I-131
hały się od wartości nie przekraczających 0,26 µBq/m3
ziomie promieniowania ziemskiego.
w Polsce” za rok 2011.
oraz ok. 3,5 µBq/m3 dla izotopu Cs-137.
do 44 µBq/m3, natomiast stężenie Cs-137 mieściło się
82
3
83
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
w granicach od poniżej 0,25 µBq/m3 do 2,2 µBq/m3.
o stężeniu powyżej 1 Bq/m3, nie zarejestrowano w roku
W otoczeniu ośrodka (Wólka Mlądzka) stężenia I-131
2013 żadnego przypadku przekroczenia tej wartości dla
w powietrzu wynosiły od poniżej 0,32 do 14 µBq/m ,
średnich stężeń dobowych.
3
natomiast stężenia Cs-137 zawierały się w przedziale
1.3. Opad całkowity
od 0,36 do 2,3 µBq/m3.
Opadem całkowitym nazywamy pyły skażone izotopami
W stacjach wykonujących ciągłe pomiary całkowitej
pierwiastków promieniotwórczych, które wskutek pola
aktywności alfa i beta aerozoli atmosferycznych, umo-
grawitacyjnego i opadów atmosferycznych osadzają się
żliwiające wykrycie obecności radionuklidów sztucznych
na powierzchni ziemi.
Tabela 16. Średnia aktywność Cs-137 i Sr-90 oraz średnia aktywność beta w rocznym opadzie całkowitym w Polsce
w latach 1997-2013 (GIOŚ, pomiary wykonane przez IMiGW)
Rok
Aktywność [Bq/m2]
Cs-137
Sr-90
Aktywność beta [kBq/m2]
1997
1,5
<1,0
0,35
1998
1,0
<1,0
0,32
1999
0,7
<1,0
0,34
2000
0,7
<1,0
0,33
2001
0,6
<1,0
0,34
2002
0,8
<1,0
0,34
2003
0,8
<0,1
0,32
2004
0,7
0,1
0,34
2005
0,5
0,1
0,32
2006
0,6
0,1
0,31
2007
0,5
0,1
0,31
2008
0,5
0,1
0,30
2009
0,5
0,1
0,33
2010
0,4
0,1
0,33
2011
1,1
0,2
0,34
2012
0,3
0,1
0,32
2013
0,3
0,2
0,31
Wskazują one, że stężenia te utrzymują się na poziomach
Stężenia promieniotwórcze w wodach powierzchnio-
z roku ubiegłego i są na poziomach obserwowanych
wych południowej strefy Bałtyku były w 2013 r. ozna-
w innych krajach europejskich.
czane dla izotopów Cs-137, Ra-226 oraz K-40 (pomiary
Wyniki pomiarów przedstawione w tabeli 16 wskazują,
1.4. Wody i osady denne
że zawartości sztucznych radionuklidów Sr-90 oraz Cs-137
Promieniotwórczość wód i osadów dennych określano
w rocznym opadzie całkowitym były w roku 2013 na po-
na podstawie oznaczania wybranych radionuklidów
Stężenia radioizotopów Cs-134 i Cs-137 w próbkach wód
nionych trzech izotopów pierwiastków utrzymują się
ziomie obserwowanym w poprzednich latach. Podwyż-
sztucznych i naturalnych w próbach pobieranych w sta-
otwartych, pobranych w 2013 r. z punktów kontrolnych
na poziomie 34,2 mBq/dm3 dla Cs-137, 3,09 mBq/dm3
szony poziom aktywności Cs-137 w opadzie całkowitym
łych miejscach kontrolnych.
położonych w pobliżu ośrodka jądrowego w Świerku
dla Ra-226 oraz 2588 mBq/dm3 dla K-40 i nie odbiegają
wynosiły:
od wyników z lat poprzednich.
w 2011 r., był spowodowany dotarciem nad obszar Polski
wykonywane przez CLOR). Średnie stężenia wymie-
w marcu, kwietniu i maju 2011r. mas powietrza znad
Wody otwarte
elektrowni jądrowej w Fukushimie. W 2013 r. nie za-
Wyniki pomiarów zawartości cezu Cs-137 i strontu Sr-90
i 2,14 mBq/dm3 (poniżej ośrodka),
Wody studzienne, źródlane i gruntowe
rejestrowano obecności radionuklidu Cs-134.
przeprowadzone w roku 2013 są ujęte w tabeli 17.
w otoczeniu Krajowego Składowiska
• rzeka Świder: 1,23 mBq/dm
3
(powyżej ośrodka)
• wody z oczyszczalni ścieków w Otwocku odprowa-
dzane do Wisły: 9,87 mBq/dm .
Odpadów Promieniotwórczych
Stężenie trytu w próbkach wód otwartych pobranych
Ośrodek jądrowy w Świerku:
w 2013 r. z punktów kontrolnych położonych w pobliżu
Średnie stężenia promieniotwórczych izotopów cezu
ośrodka jądrowego w Świerku wynosiło:
i strontu w wodach studziennych gospodarstw w oto-
3
Tabela 17. Stężenia radionuklidów Cs-137 i Sr-90 w wodach rzek i jezior Polski w 2013 r. [mBq/dm3]
(GIOŚ, pomiary wykonane przez CLOR)
CS-137
i ośrodka jądrowego w Świerku
SR-90*
zakres
średnio
zakres
Wisła, Bug i Narew
1,92-5,65
3,15
1,56-11,59
4,02
Odra i Warta
1,66-7,25
3,54
3,01-6,22
4,39
i 1,0 Bq/dm3 (poniżej ośrodka),
Jeziora
1,06-5,88
3,13
1,35-8,36
3,40
średnio
*W skażeniach promieniotwórczych uwolnionych w czasie awarii w Czarnobylu aktywność Sr-90 była znacząco niższa od aktywności Cs-137.
Obserwowana obecnie zwiększona aktywność Sr-90 w osadach jest spowodowana jego łatwiejszym wymywaniem z gleby.
84
• rzeka Świder: 0,7 Bq/dm
3
(powyżej ośrodka)
czeniu ośrodka Świerk w 2013 r. wynosiły odpowiednio
4,21 mBq/dm3 dla Cs-134 oraz Cs-137 oraz 14,50 mBq/dm3
• wody z oczyszczalni ścieków w Otwocku odprowa-
dla Sr-90. Oznaczone zostało również stężenie trytu
dzane do Wisły: poniżej 0,5 Bq/dm .
(H-3), które wynosiło średnio 0,9 Bq/dm3.
3
85
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
Krajowe Składowisko Odpadów
Wyniki pomiarów stężeń w roku 2013 nie odbiegają
przy czym ponad 70% wyników nie przekraczało war-
w 2012 r. wynosiły: 24,8 Bq/kg dla Ra-226 (naturalny
Promieniotwórczych (KSOP) w Różanie:
od wyników z lat poprzednich.
tości 1,5 kBq/m (średnio 1,54 kBq/m ).
szereg
w wodach źródlanych w otoczeniu Krajowego Składo-
Osady denne
Natomiast stężenie tego izotopu w glebie przyjmuje
wiska Odpadów Promieniotwórczych w Różanie wyno-
W 2013 r. – podobnie jak w roku ubiegłym – oznacza-
wartości od 1,4 do 188,1 Bq/kg, ze średnim stęże-
siły średnio 3,6 mBq/dm3.
no stężenia wybranych radionuklidów sztucznych i natu-
niem wynoszącym 16,3 Bq/kg. Najwyższe poziomy, które
Średnia depozycja izotopu Cs-137 w poszczególnych
ralnych w próbkach suchej masy (s.m.) osadów dennych
są obserwowane na południu Polski, są wynikiem intensy-
województwach została przedstawiona w tabeli 20.,
W 2013 r. badano również stężenie trytu w wodach
rzek, jezior i Morza Bałtyckiego. Wyniki pomiarów
wnych lokalnych opadów deszczu występujących na tych
natomiast średnie wojewódzkie stężenia naturalnych
gruntowych w okolicy Krajowego Składowiska Odpadów
przedstawiono w tabelach 18 i 19.
terenach podczas awarii czarnobylskiej.
izotopów promieniotwórczych w glebie w roku 2012 r.
Średnie stężenia naturalnych radionuklidów w Polsce
w tabeli 21.
2
2
Stężenia izotopów promieniotwórczych Cs-137 i Cs-134
uranowo-radowy),
23,8
Bq/kg
dla
Ac-228
(naturalny szereg torowy) oraz 415 Bq/kg dla K-40 (izo-
promieniotwórczych w Różanie, które wyniosło śred-
top potasu występujący naturalnie).
nio 2,84 Bq/dm3.
Tabela 20. Średnie depozycje oraz stężenia radionuklidu Cs-137 w glebie w poszczególnych województwach Polski w 2012 r.
(GIOŚ, pomiary wykonane przez CLOR)
Tabela 18. Stężenia radionuklidów cezu i plutonu w osadach dennych rzek i jezior Polski w 2013 r. [Bq/kg s.m.]
(GIOŚ, pomiary wykonane przez CLOR)
CS-137
Lp.
Województwo
Pu-239,240
CS-137
Średnia depozycja (Zakres depozycji) [kBq/m²]
Średnie stężenie (Zakres stężeń) [Bq/kg]
zakres
średnio
zakres
średnio
1
dolnośląskie
Wisła, Bug i Narew
0,72-63,75
7,68
0,005-0,226
0,041
2
kujawsko-pomorskie
0,75 (0,51-1,18)
6,3 (3,3-10,6)
Odra i Warta
1,03-11,66
4,50
0,005-0,083
0,034
3
lubelskie
1,19 (0,22-4,81)
12,0 (1,7-57,2)
Jeziora
1,17-29,03
6,83
0,006-0,193
0,040
4
lubuskie
0,73 (0,26-1,29)
6,5 (2,5-10,0)
5
łódzkie
0,65 (0,28-1,80)
6,5 (2,3-17,7)
6
małopolskie
1,89 (0,51-7,65)
25,4 (5,4-109,1)
7
mazowieckie
1,76 (0,46-6,15)
15,5 (4,1-50,0)
8
opolskie
4,02 (0,97-7,80)
32,7 (9,4-61,6)
Tabela 19. Stężenia radionuklidów sztucznych Cs-137 i Pu-238, Pu-239, Pu-240 oraz radionuklidów naturalnych K-40 i Ra-226
w osadach dennych południowej strefy Morza Bałtyckiego w 2013 r. [Bq/kg s.m.]
(PAA na podstawie danych dostarczonych przez CLOR)
Grubość warstwy
0-5 cm 5-19 cm Cs-137
136,59
48,04
Pu-238
Pu-239,240
0,05
1,38
0,05
1,10
Podane wyniki wskazują, że stężenia radionuklidów w osa-
2,55 (0,44-17,97)
25,8 (3,9-188,1)
9
podkarpackie
0,83 (0,33-1,53)
7,7 (2,6-14,4)
K-40
Ra-226
10
podlaskie
1,05 (0,71-1,66)
17,8 (6,3-63,8)
843,30
30,15
11
pomorskie
0,86 (0,42-1,60)
9,3 (3,2-22,2)
29,85
12
śląskie
2,50 (0,61-7,84)
26,4 (5,1-77,4)
13
świętokrzyskie
1,28 (0,31-3,55)
12,8 (3,7-26,6)
14
warmińsko-mazurskie
1,02 (0,23-1,82)
10,0 (2,8-18,8)
15
wielkopolskie
0,68 (0,32-1,29)
6,5 (3,2-12,4)
16
zachodniopomorskie
0,50 (0,22-1,19)
5,1 (1,4-9,7)
879,17
oraz naturalnych izotopów promieniotwórczych.
dach dennych oraz wodach Morza Bałtyckiego w 2013 r.
utrzymywały się na poziomach obserwowanych w latach
Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdza się,
poprzednich.
że średnia depozycja izotopu Cs-137 w powierzchniowej
warstwie gleby (10 cm) w Polsce jest na poziomie powy-
1.5. Gleba
żej 1 kBq/m2 i wynosi średnio 1,54 kBq/m2 (dane pocho-
Stężenia izotopów promieniotwórczych w glebie – za-
dzące z pomiarów próbek pobranych jesienią 2012 r.).
równo naturalnych, jak i sztucznych – wyznaczane są
Tabela 21. Średnie stężenia izotopów naturalnych w glebie w poszczególnych województwach Polski w 2012 r.
(GIOŚ, pomiary wykonane przez CLOR
Lp.
Województwo
Ra-226
1
dolnośląskie
41,1 (5,5-128,3)
2
kujawsko-pomorskie
3
lubelskie
4
Średnie stężenie (Zakres stężeń) [Bq/kg]
Ac-228
K-40
36,0 (6,0-101,7)
551 (178-924)
16,4 (10,0-22,7)
16,4 (8,5-23,6)
409 (243-536)
17,6 (10,3-32,6)
17,8 (10,0-33,9)
330 (196-552)
lubuskie
13,5 (8,6-19,2)
12,7 (8,0-20,3)
312 (224-429)
5
łódzkie
13,1 (7,4-18,2)
13,3 (6,8-22,1)
297 (164-430)
na podstawie cyklicznych, wykonywanych, co kilka lat
Średnia depozycja dla izotopu Cs-137 w Polsce, w okresie
pomiarów spektrometrycznych w próbkach niekulty-
prowadzenia monitoringu skażeń promieniotwórczych
wowanej gleby, pobieranych z warstwy o grubości
gleby, malała od wartości 4,64 kBq/m2 w 1988 r.
10 cm oraz 25 cm. Monitoring zawartości izotopów
do 1,54 kBq/m2 w 2012r. Wartość depozycji dla izotopu
6
małopolskie
33,7 (10,3-57,6)
33,9 (11,6-49,6)
507 (218-816)
promieniotwórczych w glebie jest prowadzony przez
Cs-134 w próbkach gleby zmieniała się w okresie
7
mazowieckie
13,5 (7,6-21,0)
13,8 (6,8-25,8)
322 (166-525)
Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej (CLOR)
prowadzenia monitoringu zgodnie z okresem połowicz-
8
opolskie
26,9 (7,6-43,5)
25,8 (7,7-43,9)
445 (190-694)
na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowi-
nego rozpadu i obecnie izotop ten nie występuje w mie-
9
podkarpackie
33,7 (4,6-57,6)
32,2 (4,3-47,2)
473 (115-834)
ska (GIOŚ).
rzalnych ilościach w glebach Polski.
W roku 2012 pobrano 264 próbki gleby z 254 stałych
Wyniki pomiarów spektrometrycznych wskazują, że depo-
punktów kontrolnych rozmieszczonych na terenie kraju.
10
podlaskie
17,7 (7,8-26,6)
18,9 (4,4-24,9)
458 (63-588)
11
pomorskie
17,9 (6,0-39,9)
15,9 (4,7-32,8)
350 (175-564)
12
śląskie
28,6 (10,1-51,4)
27,7 (7,7-48,3)
393 (147-627)
13
świętokrzyskie
20,4 (12,6-33,7)
19,8 (6,3-36,1)
318 (112-585)
zycja radioizotopu Cs-137 w poszczególnych próbkach
14
warmińsko-mazurskie
17,9 (9,6-24,2)
16,8 (8,9-28,8)
425 (218-676)
W roku 2013 wykonano pomiary spektrometryczne tych
pobranych z dziesięciocentymetrowej warstwy gleby
15
wielkopolskie
14,4 (7,6-24,5)
14,0 (6,6-21,0)
335 (212-461)
próbek i oznaczono stężenie sztucznych (Cs-137, Cs-134)
w 2012 r. zawierała się w granicach od 0,22 do 17,97 kBq/m
16
zachodniopomorskie
15,8 (4,3-29,7)
15,3 (4,1-30,3)
335 (181-574)
2
86
87
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
Średnie wartości depozycji radioizotopu Cs-137 w gle-
w glebie dla całej Polski w poszczególnych latach
Średnie wartości skażenia powierzchniowego gleby
ulega powolnemu spadkowi, wynikającemu przede
bie w poszczególnych województwach przedstawiono
1988-2012 podano na rys. 17.
Cs-137 w 2012 r. w otoczeniu ośrodka jądrowego
wszystkim z rozpadu promieniotwórczego,
w Świerku i KSOP w Różanie wynosiły odpowiednio
6,8 Bq/kg oraz 70,5 Bq/kg. Dla porównania stężenie
razy niższe od średniego stężenia naturalnego
Cs-137 w glebie na terenie Polski w 2012 r. mieściło się
radionuklidu K-40,
w granicach od 1,4 do 188,1 Bq/kg.
na rys. 16., zaś średnią depozycję tego radionuklidu
Rys. 16. Średnia depozycja Cs-137 (warstwa gleby 10 cm) w roku 2012 w poszczególnych województwach Polski
(PAA na podstawie danych przekazanych przez GIOŚ, pomiary wykonane przez CLOR)
[kBq/m3]
• średnie stężenie Cs-137 w glebie jest dwadzieścia
• średnie stężenia radioizotopu Cs-137 w glebie
w otoczeniu ośrodka jądrowego w Świerku i Krajo-
4,5
4,0
Analiza zebranych danych pozwala na stwierdzenie, że:
wego Składowiska Odpadów Promieniotwórczych
w Różanie mieszczą się w zakresie wartości obser-
• radioizotop Cs-137 w glebie pochodzi głównie
z okresu awarii czarnobylskiej, a jego koncentracja
wowanych w innych regionach kraju.
XI. 2. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ
PODSTAWOWYCH ARTYKUŁÓW
SPOŻYWCZYCH I PRODUKTÓW
ŻYWNOŚCIOWYCH
żywnościowych jest na poziomie poniżej 1‰ aktywności
3,5
3,0
2,5
2,0
1,5
1,0
0,5
ie
om
or
sk
ie
sk
ol
op
od
ni
ie
w
ch
iń
m
w
za
ar
ja
ku
lk
op
ur
az
sk
o-
to
m
kr
sk
sk
zy
ąs
śl
ię
św
ie
ie
e
ki
ie
e
sk
ck
as
or
m
po
dl
po
pa
ar
dk
ki
ie
ie
sk
ol
po
az
m
op
ck
ow
ie
ol
sk
ie
ie
e
m
ał
op
łó
dz
sk
bu
lu
ki
ie
e
ki
ls
be
lu
or
m
po
w
sk
o-
do
ln
oś
lą
sk
sk
ie
ie
0
Rys. 17. Średnia depozycja Cs-137 (warstwa gleby 10 cm) w Polsce w latach 1998-2012
(PAA na podstawie danych przekazanych przez GIOŚ, pomiary wykonane przez CLOR)
[kBq/m3]
5,0
4,5
4,0
3,5
3,0
Cs-137. Z tego względu, w dalszych rozważaniach Cs-134
został pominięty. Obserwowane w 2006 r. w niektórych
artykułach spożywczych niższe (w porównaniu z latami
poprzednimi i następnymi) aktywności Cs-137 spowodo-
2,5
2,0
1,5
Podane w tym rozdziale aktywności izotopów promie-
wane były prawdopodobnie warunkami meteorolo-
niotwórczych w artykułach spożywczych i produktach
gicznymi, które występowały w tym okresie na terenie
żywnościowych należy odnosić do wartości określonych
Polski (okresy suszy).
w rozporządzeniu Rady Unii Europejskiej nr 737/90.
1,0
0,5
0
1988
1992
1996
2000
88
2004
2008
2012
Dokument ten stanowi m.in., że stężenie izotopów
Dane prezentowane w niniejszym rozdziale pochodzą
Cs-137 i Cs-134 łącznie nie może przekraczać 370 Bq/kg
z przekazanych do PAA wyników pomiarów wykonywa-
w mleku i jego przetworach oraz 600 Bq/kg we wszyst-
nych przez placówki prowadzące pomiary skażeń pro-
kich innych artykułach i produktach żywnościowych.
mieniotwórczych (stacje sanitarno-epidemiologiczne).
Obecnie stężenie Cs-134 w artykułach i produktach
89
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
2.1. Mleko
nosiły średnio ok. 0,6 Bq/dm³ (rys. 18) stanowiąc ok. 25%
Stężenie izotopów promieniotwórczych w mleku stanowi
całkowitej podaży pokarmowej Cs-137. Były zatem
istotny wskaźnik oceny narażenia radiacyjnego drogą
jedynie o ok. 20% wyższe niż w 1985 r. i ponad
[Bq/kg]
pokarmową. Można przyjąć, że w przeciętnej racji ży-
dziesięciokrotnie niższe niż w 1986 r. (awaria czarno-
1,0
wieniowej w Polsce mleko stanowi 20-30% całkowitej
bylska). Dla porównania warto podać, że średnie stę-
podaży pokarmowej.
żenie naturalnego promieniotwórczego izotopu potasu
(K-40) w mleku wynosi ok. 43 Bq/dm3.
Rys. 20. Średnie roczne stężenie Cs-137 w drobiu i w jajach w Polsce w latach 2003-2013
(PAA na podstawie wyników pomiarów wykonywanych przez stacje sanitarno-epidemiologiczne)
0,8
0,6
W 2013 r. stężenia Cs-137 w mleku płynnym (świeżym)
0,4
zawierały się w granicach od 0,09 do 2,3 Bq/dm³ i wy-
0,2
Rys. 18. Średnie roczne stężenie Cs-137 w mleku w Polsce w latach 2003-2013
(PAA na podstawie wyników pomiarów wykonywanych przez stacje sanitarno-epidemiologiczne)
0
2003
[Bq/m3]
2004
2005
drób
0,8
0,6
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
jaja
Rys. 21. Średnie roczne stężenie Cs-137 w rybach w Polsce w latach 2003-2013
(PAA na podstawie wyników pomiarów wykonywanych przez stacje sanitarno-epidemiologiczne)
0,4
[Bq/kg]
3,0
0,2
2,5
0
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2.2. Mięso, drób, ryby i jaja
Rozkład czasowy aktywności Cs-137 w latach 2003-2013,
Wyniki pomiarów aktywności Cs-137 w różnych rodzajach
w różnych rodzajach mięsa zwierząt hodowlanych (wo-
mięsa
łowina, cielęcina, wieprzowina), a także w mięsie z dro-
zwierząt
hodowlanych
(wołowina,
cielęcina,
wieprzowina), a także w mięsie z drobiu, w rybach i jajach,
biu i jajach oraz rybach przedstawiono na rys. 19-21.
przeprowadzonych w 2013 r. wyglądały następująco
2,0
1,5
1,0
0,5
0
(średnia roczna wartość stężenia Cs-137):
Uzyskane dane wskazują, że w 2013 r. średnia aktywność
• mięso zwierząt hodowlanych – ok. 0,95 Bq/kg,
izotopu cezu w mięsie, drobiu, rybach i w jajach była
• drób – ok. 0,9 Bq/kg,
na poziomie z roku ubiegłego. W porównaniu z rokiem
2.3. Warzywa, owoce, zboże i grzyby
a w owocach w granicach 0,13-2,63 Bq/kg, średnio
• ryby – ok. 1,1 Bq/kg,
1986 (awaria w Czarnobylu), aktywności te w 2013 r.
Wyniki pomiarów promieniotwórczości sztucznej w wa-
0,6 Bq/kg (rys. 23). W porównaniach długookresowych
• jaja – ok. 0,6 Bq/kg.
były kilkunastokrotnie niższe.
rzywach i owocach wykonane w 2013 r. wskazują, że stę-
wyniki z 2013 r. były na poziomie z roku 1985,
żenie izotopu Cs-137 w warzywach zawierało się w gra-
a w stosunku do 1986 r. – kilkunastokrotnie niższe.
Rys.19. Średnie roczne stężenie Cs-137 w mięsie zwierząt hodowlanych w Polsce w latach 2003-2013
(PAA na podstawie wyników pomiarów wykonywanych przez stacje sanitarno-epidemiologiczne)
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
nicach 0,11-3,84 Bq/kg, średnio 0,5 Bq/kg (rys. 22),
[Bq/kg]
1,8
Rys. 22. Średnie roczne stężenie Cs-137 w warzywach w Polsce w latach 2003-2013
(PAA na podstawie wyników pomiarów wykonywanych przez stacje sanitarno-epidemiologiczne)
1,6
[Bq/kg]
1,4
1,0
1,2
0,8
1,0
0,6
0,8
0,6
0,4
0,4
0,2
0,2
0
0
2003
2004
2005
2006
2007
2008
90
2009
2010
2011
2012
2013
2003
2004
2005
2006
2007
2008
91
2009
2010
2011
2012
2013
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
XI. 3. PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ
NATURALNYCH RADIONUKLIDÓW
W ŚRODOWISKU ZWIĘKSZONA
WSKUTEK DZIAŁALNOŚCI CZŁOWIEKA
Rys. 23. Średnie roczne stężenie Cs-137 w owocach w Polsce w latach 2003-2013
(PAA na podstawie wyników pomiarów wykonywanych przez stacje sanitarno-epidemiologiczne)
[Bq/kg]
1,0
Pomiarami objęto też stężenia radonu w wodzie z publicznych ujęć na terenie Związku Gmin Karkonoskich.
W zaleceniach Unii Europejskiej dotyczących radonu
w wodzie (Commission Recommendations 2001/928/
0,8
0,6
0,4
0,2
0
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Aktywności Cs-137 w zbożach w 2013 r. zawierały się
ka jądrowego Świerk i od 0,93 do 26,4 Bq/kg (średnio
w granicach 0,11-3,34 Bq/kg (średnio 0,8 Bq/kg) i były
11,99 Bq/kg) dla KSOP.
zbliżone do wartości obserwowanych w 1985 r.
W świeżych grzybach leśnych utrzymuje się nieco podW roku 2013 przeprowadzono pomiary zawartości
wyższony – w porównaniu do podstawowych artykułów
Cs-137 w zbożach w otoczeniu Krajowego Składowiska
żywnościowych – poziom aktywności Cs-137. Wyniki po-
Odpadów Promieniotwórczych w Różanie. Aktywności
miarów przeprowadzonych w 2013 r. wskazują, że śred-
Cs-137 w zbożach w otoczeniu KSOP w 2013 r. po-
nie aktywności cezu w podstawowych gatunkach świe-
zostawały na bardzo niskim poziomie, poniżej granicy
żych grzybów wyniosły ok. 10 Bq/kg. Należy podkre-
wykrywalności.
ślić, że w 1985 r., tj. w okresie przed awarią czarnobylską,
aktywności Cs-137 w grzybach były również znacznie
Średnie aktywności izotopu cezu w trawie w otocze-
wyższe niż w innych produktach spożywczych. Wów-
niu ośrodka jądrowego Świerk oraz KSOP (w odniesie-
czas radionuklid ten pochodził z okresu prób z bronią
niu do suchej masy) w 2013 r. zawierały się w granicach
jądrową (potwierdza to analiza stosunku izotopów
od 0,26 do 13,1 Bq/kg (średnio 7,77 Bq/kg) dla ośrod-
Cs-134 i Cs-137 w 1986 r.).
Monitoring radiacyjny środowiska obejmuje również
Euratom) napisano, że dla ujęć publicznych o stężeniach
obserwację sytuacji radiacyjnej na terenach, na których
radonu przekraczających 100 Bq/dm3 kraje członkow-
występuje zwiększony – w wyniku działalności człowieka
skie powinny ustanowić indywidualnie tzw. referencyj-
– poziom promieniowania jonizującego pochodzącego
ne poziomy stężeń radonu; dla stężeń przekraczających
od źródeł naturalnych. Do takich terenów zalicza się (jak
1 000 Bq/dm3 konieczne są działania zaradcze mające
podano w rozdz. X. „Monitorowanie sytuacji radiacyjnej
na względzie ochronę radiologiczną. W 2013 r. żaden
kraju”) tereny byłych zakładów wydobycia i przerobu
z uzyskanych wyników stężenia radonu w wodzie nie
rud uranu znajdujących się w okolicach Jeleniej Góry.
przekroczył wartości 1 000 Bq/dm3.
W interpretacji wyników pomiarów posłużono się zalece-
Stężenie radonu w wodzie z ujęć publicznych i stu-
niami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) – Guideli-
dni przydomowych w miejscowościach wchodzących
nes for drinking-water quality, Vol. 1 Recommendations.
w skład Związku Gmin Karkonoskich wynosiło od 1,5
Geneva, 1993 (poz. 4.1.3, str. 115) wprowadzającymi
do 359,0 Bq/dm3. Stężenie radonu w wodach wypływa-
tzw. poziomy referencyjne dla wody pitnej. Zgodnie
jących z obiektów górniczych, charakteryzujących się
z nimi, całkowita aktywność alfa wody pitnej nie po-
najwyższą całkowitą promieniotwórczością alfa i beta
winna zasadniczo przekraczać 100 mBq/dm , natomiast
miało najwyższą wartość 422,7 Bq/dm3 w wodzie wy-
aktywność beta – 1000 mBq/dm3. Należy zaznaczyć,
pływającej ze sztolni nr 17 kopalni „Pogórze”.
3
że wspomniane poziomy mają jedynie charakter wskaźnikowy – w przypadku ich przekroczenia zaleca się iden-
Można stwierdzić, że nawet w tym rejonie Polski, o po-
tyfikację radionuklidów.
tencjalnie najwyższym zagrożeniu radiacyjnym pochodzącym od radonu w wodzie i od naturalnych pierwiastków
Zgodnie z programem monitoringu, w roku 2013 r. prze-
promieniotwórczych w glebie, zagrożenie jest dla miej-
prowadzono pomiary aktywności alfa i beta dla 45 prób
scowej ludności pomijalnie małe.
wody w rejonach dawnego górnictwa rud uranu, uzyNa podstawie przedstawionych w tym rozdziale danych
skując następujące wyniki:
można stwierdzić, że stężenie naturalnych radionukli-
• publiczne ujęcia wody pitnej,
• całkowita aktywność alfa – od 2,9 do 49,1 mBq/dm ,
dów w środowisku utrzymuje się na podobnym poziomie
• całkowita aktywność beta – od 35,5 do 274,7 mBq/dm ,
w ciągu ostatnich kilkunastu lat. Natomiast stężenie
• wody wypływające z wyrobisk górniczych (sztolnie,
izotopów sztucznych (głównie Cs-137), których źródłem
3
3
była przede wszystkim awaria w Czarnobylu oraz wcześ-
rzeki, stawy, źródła, studnie),
• całkowita aktywność alfa – od 3,7 do 670,4 mBq/dm ,
niejsze próby z bronią jądrową, sukcesywnie maleje
• całkowita aktywność beta – od 34,8 do 3 251,5
zgodnie z naturalnym procesem rozpadu promienio-
3
mBq/dm3,
twórczego. Stwierdzone zawartości radionuklidów nie
przy czym górne poziomy aktywności wystąpiły w wo-
stwarzają zagrożenia radiacyjnego dla ludzi i środowiska
dach wypływających ze sztolni nr 19a byłej kopalni „Pod-
w Polsce.
górze” w Kowarach.
Jakkolwiek wody wypływające z wyrobisk górniczych,
wody powierzchniowe i podziemne nie są przeznaczone
do wykorzystania jako wody pitne i nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia, to z uwagi na ich
podwyższoną promieniotwórczość powinny być nadal
systematycznie kontrolowane.
92
93
DZIAŁALNOŚĆ INFORMACYJNA
I EDUKACYJNA
– OBECNE DZIAŁANIA
I PLANY NA PRZYSZŁOŚĆ
Badania przeprowadzone w krajach posiadających elek-
Została ona umieszczona na stronie internetowej urzędu.
trownie jądrowe pokazały, że do powodzenia programu jądrowego konieczne jest uzyskanie zaufania
Ważnym elementem działań edukacyjno-promocyjnych
społecznego. Umożliwia to funkcjonowanie niezależne-
PAA jest wydawanie kwartalnika „Bezpieczeństwo jądro-
go i kompetentnego dozoru jądrowego. Ambicją PAA
we i ochrona radiologiczna”. Czasopismo ma charakter
jest stanie się urzędem zaufania publicznego, a ele-
ekspercki i jest skierowane do osób zawodowo zwią-
mentem dążenia do tego celu jest upowszechnianie
zanych z kwestiami bezpieczeństwa jądrowego i ochro-
informacji na tematy związane z bezpieczeństwem
ny radiologicznej, a także pracowników naukowych i stu-
jądrowym i ochroną radiologiczną.
dentów (zwłaszcza kierunków technicznych i związanych
z energetyką jądrową).
Dotychczas działania informacyjne PAA prowadzone
były głównie za pośrednictwem strony internetowej.
Biuletyn „BJiOR” ukazuje się od 1989 r. Dotychczas
W 2013 r. PAA przygotowała prezentację multimedial-
wydano 90 numerów. W 2013 r. czasopismo przeszło
ną dotyczącą zakresu działania i kompetencji urzędu.
zmianę wizerunkową – szatę graficzną dostosowano
Prezentacja w przystępny i łatwy sposób wyjaśnia naj-
do Systemu Identyfikacji Wizualnej PAA i wprowadzono
ważniejsze kwestie związane z funkcjonowaniem PAA.
wersję elektroniczną.
DZIAŁALNOŚĆ INFORMACYJNA I EDUKACYJNA
– OBECNE DZIAŁANIA I PLANY NA PRZYSZŁOŚĆ
Okładka kwartalnika
Bezpieczeństwo Jądrowe i Ochrona Radiologiczna
95
WSPÓŁPRACA
MIĘDZYNARODOWA
Prowadzenie międzynarodowej współpracy Polski w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej jest ustawowym zadaniem Prezesa Państwowej
Agencji Atomistyki. Zadanie to realizuje on w ścisłej
współpracy z Ministrem Spraw Zagranicznych, Ministrem
Gospodarki, a w szczególności Pełnomocnikiem Rządu
ds. Polskiej Energetyki Jądrowej oraz innymi ministrami
(kierownikami urzędów centralnych), zgodnie z zakresem
ich kompetencji.
Działania Prezesa PAA na arenie międzynarodowej
w 2013 r. obejmowały reprezentowanie Rzeczypospolitej
Polskiej na forum organizacji międzynarodowych oraz
współpracę o charakterze dwustronnym. PAA aktywnie
uczestniczy w międzynarodowych organizacjach.
XIII. 1. WSPÓŁPRACA WIELOSTRONNA
W 2013 r. Prezes PAA był zaangażowany w realizację
zadań wynikających z wielostronnej współpracy Polski
w ramach:
• Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (Wspól-
nota Euratom) – Polska jest członkiem od 2004 r.,
od momentu przystąpienia do Unii Europejskiej;
WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA
XIII. 1. WSPÓŁPRACA WIELOSTRONNA
1.1. Współpraca z organizacjami międzynarodowymi
1.1.1. Europejska Wspólnota Energii Atomowej (EURATOM)
• Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA)
– Polska jest członkiem założycielem od 1957 r.;
• Agencji Energii Jądrowej Organizacji Współpracy
Gospodarczej i Rozwoju (NEA OECD) – w listopadzie
2010 r. Polska zakończyła sukcesem starania o peł ne członkostwo;
1.1.2. Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA)
1.1.3. Agencja Energii Jądrowej Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (NEA OECD)
rów Jądrowych (WENRA) – współpraca rozpoczęta
1.2. Inne formy współpracy wielostronnej
w 2004 r., a od 2008 r. Polska ma status obserwa-
1.2.1. Zachodnioeuropejskie Stowarzyszenie Regulatorów Jądrowych (WENRA)
tora w tym gremium;
1.2.2. Spotkania Rady Szefów Europejskich Urzędów Dozoru Radiologicznego (HERCA)
1.2.3. Rada Państw Morza Bałtyckiego (RPMB)
1.2.4. Europejskie Stowarzyszenie Regulatorów Ochrony Fizycznej (ENSRA)
1.2.5. Europejskie Towarzystwo Badań i Rozwoju Zabezpieczeń Materiałów Jądrowych (ESARDA)
• Zachodnioeuropejskiego Stowarzyszenia Regulato-
• Spotkań Szefów Europejskich Urzędów Dozoru
Radiologicznego (HERCA) – współpraca rozpoczęta
w 2008 r.;
Emblematy i flagi państw,
instytucji i stowarzyszeń
współpracujących z PAA
• Rady Państw Morza Bałtyckiego (RPMB) – Polska
jest członkiem założycielem od 1992 r.
XIII. 2. WSPÓŁPRACA Dwustronna
Decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2012 r.
jako organ właściwy w zakresie dotyczącym członkowstwa
97
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
RP w Organizacji Traktatu o Całkowitym Zakazie Prób
i rozwijania stosunków z innymi państwami, między
Jądrowych (CTBTO) i opłacania składki członkowskiej
innymi poprzez ustanowienie warunków niezbędnych
został wyznaczony Minister Spraw Zagranicznych. W zwią-
do stworzenia i szybkiego rozwoju przemysłu jądrowego.
zku z ww. decyzją zadanie współpracy z CTBTO zostało
przekazane w 2013 r. z Państwowej Agencji Atomistyki
Zaangażowanie PAA wynikające z członkostwa Polski
do Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Składka człon-
we Wspólnocie Euratom w 2013 r. skupiło się głównie
kowska w 2013 r. została jeszcze opłacona przez Agen-
na pracach prowadzonych w dwóch grupach mających
cję. Decyzja ta została podjęta na wniosek Prezesa PAA
kluczowe znaczenie z punktu widzenia dozoru jądrowego:
w związku rozbrojeniowym charakterem zadań CTBTO
nie leżących w zakresie kompetencji dozoru jądrowego.
• Europejskiej grupy organów regulacyjnych ds. bez-
pieczeństwa jądrowego ENSREG (European Nuclear
Grupa robocza do spraw
kwestii atomowych
(zakończenie
prezydencji litewskiej)
Decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 lutego 2013 r.
Safety Regulators’ Group), skupiającej przedstawi-
jako organ właściwy w zakresie dotyczącym członkow-
cieli ścisłych kierownictw krajowych urzędów dozoru
stwa RP w Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych
jądrowego z Państw Członkowskich i posiadajacej
(CERN) oraz w Zjednoczonym Instytucie Badań Jądro-
kompetencje doradcze dla Komisji Europejskiej;
wych w Dubnej (ZIBJ) i opłacania składek członkowskich
do tych organizacji został wyznaczony Minister Nauki
– B.07 WPAQ (Working Party on Atomic Que-
i Szkolnictwa Wyższego. W związku z ww. decyzją za-
stions), w której PAA posiada kompetencję wio-
danie współpracy z CERN i ZIBJ zostało przekazane
dącą. Najistotniejszym tematem prac w tej grupie
• dyrektywa 2003/122/Euratom w sprawie kontroli
czością naturalną w materiałach budowlanych podobną
w 2013 r. z Państwowej Agencji Atomistyki do Minister-
była kontynuacja dyskusji, zapoczątkowanej jeszcze
wysoce radioaktywnych źródeł zamkniętych i od-
współpracę PAA nawiązała z ówczesnym Ministerstwem
stwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Składki członkowskie
w czasie prezydencji polskiej (w drugiej połowie
padów promieniotwórczych, z zakresu ochrony
Infrastruktury Budownictwa i Gospodarki Morskiej.
w 2013 r. zostały jeszcze opłacone przez Agencję.
2011 r.), nad projektem nowej dyrektywy Rady usta-
przed promieniowaniem jonizującym wpisuje się
nawiającej podstawowe normy bezpieczeństwa
w proces porządkowania i upraszczania legislacji
Dyskusję w sprawie dyrektywy BSS zakończono w czasie
Decyzja ta została podjęta na wniosek Prezesa PAA
w celu ochrony przed zagrożeniami wynikającymi
wtórnej Unii Europejskiej.
prezydencji irlandzkiej (w połowie 2013 r.) uzyskując
w związku z celami naukowymi realizowanymi w CERN
z narażenia na działanie promieniowania jonizu-
i ZIBJ nie leżącymi w zakresie kompetencji organu do-
jącego (Basic Safety Standards – BSS).
• Grupie Roboczej Rady UE ds. kwestii atomowych
zorowego.
pełne porozumienie polityczne w Radzie UE w sprawie
Uwzględnia też najnowsze standardy w zakresie ochrony
przyjęcia kompromisowego tekstu, który został zaakcep-
przed promieniowaniem jonizującym wypracowane przez
towany przez wszystkie Państwa Członkowskie i Komisję
Europejską.
Nowa dyrektywa BSS, powstała z połączenia w jedną
wyspecjalizowane instytucje międzynarodowe tj. ICRP
1.1. Współpraca z organizacjami
międzynarodowymi
całość pięciu dotychczas niezależnych dyrektyw:
(International Committee of Radiological Protection)
1.1.1. Europejska Wspólnota Energii Atomowej
podstawowe normy bezpieczeństwa w zakresie
(EUROATOM)
ochrony zdrowia pracowników i ogółu społeczeń-
Dyskusja w Radzie UE nad dyrektywą BSS była prowa-
ochrony przed zagrożeniami wynikającymi z narażenia
Europejska Wspólnota Energii Atomowej (European Ato-
stwa przed zagrożeniami wynikającymi z promie-
dzona na posiedzeniach technicznych z udziałem eksper-
na działanie promieniowania jonizującego oraz uchy-
mic Energy Community) jest organizacją międzyrządową
niowania jonizującego,
tów krajowych, których zadaniem było wypracowanie
lająca dyrektywy 89/618/Euratom, 90/641/Euratom,
utworzoną na mocy Traktatu Rzymskiego podpisanego
­
• dyrektywa 97/43/Euratom, określająca kwestię
wspólnego stanowiska odnośnie kwestii ściśle technicz-
96/29/Euratom, 97/43/Euratom i 2003/122/Euratom zo-
25 marca 1957 r. przez Francję, Republikę Federalną Nie-
ochrony zdrowia osób przed zagrożeniami wynika-
nych oraz na posiedzeniach plenarnych grupy, której za-
stała oficjalnie przyjęta przez Radę UE 5 grudnia 2013 r.
miec, Włochy, Belgię, Niderlandy i Luksemburg. Po zmia-
jącymi z promieniowania jonizującego powstałego
daniem była akceptacja ustaleń grupy ekspertów oraz
nach wprowadzonych przez Traktat z Lizbony, który został
wskutek badania medycznego,
dyskusja zasadniczej treści dyrektywy BSS. W odniesieniu
Drugim istotnym tematem, podjętym przez Grupę, już
podpisany 13 grudnia 2007 r. zmodyfikowany Traktat
­
• dyrektywa 89/618/Euratom w zakresie informowa-
do zastosowań promieniowania jonizującego w procedu-
w okresie prezydencji litewskiej (druga połowa 2013 r.),
EURATOM wszedł w życie 1 grudnia 2009 r.
nia opinii publicznej o konieczności stosowania
rach medycznych PAA nawiązało współpracę z Minister-
była dyskusja nad zmianami w obowiązującej obecnie
określonych środków ochrony zdrowia oraz kroków
stwem Zdrowia i KCOR (Krajowe Centrum Ochrony
dyrektywie Rady ustanawiającej wspólnotowe ramy
W jego preambule zapisano między innymi, że energia
koniecznych do podjęcia w przypadku zagrożenia
Radiologicznej w Ochronie Zdrowia). Ekspert z KCOR,
bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych (Nuc-
jądrowa stanowi jeden ze środków rozwoju i ożywienia
radiologicznego,
wspólnie z ekspertem z PAA, każdorazowo uczestniczył
lear Safety Directive – NSD). Najistotniejsze propozycje
przemysłu, umożliwiający rozprzestrzenianie się idei
­
• dyrektywa 90/641/Euratom w zakresie ochrony pra-
w posiedzeniach zespołu ekspertów, na których były
zmian planowanych w obecnie obowiązującej dyrekty-
pokoju w Europie. Traktat EURATOM określa też zadania
cy pracowników zewnętrznych zagrożonych pro-
omawiane fragmenty dyrektywy BSS odnoszące się do me-
wie polegają na wzmocnieniu roli i rzeczywistej niezależ-
Wspólnoty, wśród których jest przyczynienie się do pod-
mieniowaniem jonizującym w trakcie wykonywania
dycznych
jonizującego.
ności krajowych organów dozoru jądrowego w Państwach
noszenia poziomu życia w Państwach Członkowskich
prac w obszarach kontrolowanych,
W odniesieniu do zagadnień związanych z promieniotwór-
Członkowskich, zwiększeniu przejrzystości w zakresie
98
•­dyrektywa 96/29/Euratom (BSS), ustanawiająca
i MAEA.
Ostatecznie „Dyrektywa Rady 2013/59/Euratom ustanawiająca podstawowe normy bezpieczeństwa w celu
zastosowań
promieniowania
99
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
dostępu do informacji związanych z bezpieczeństwem
na podstawie art. 35 i przekazywania do Komisji
Składka członkowska Polski do MAEA (opłacana w ra-
Współpraca przy ustanawianiu norm bezpieczeństwa MAEA
jądrowym oraz wprowadzeniu, obok istniejącego już
Europejskiej wyników pomiarowych z monitorin-
mach budżetu PAA) wyniosła w 2013 r.:
Ważnym elementem działalności MAEA jest stanowienie
obowiązku międzynarodowych przeglądów instytucji
gu radiacyjnego kraju w sytuacji normalnej i pod-
norm bezpieczeństwa dla pokojowego wykorzystania
dozorowych, obowiązkowych niezależnych przeglądów
czas zdarzeń radiacyjnych (art. 36 Traktatu Eura-
gularnego,
energii jądrowej. Prace nad tymi normami prowadzone są
bezpieczeństwa instalacji jądrowych, a także promowaniu
tom);
w ramach pięciu komitetów:
szeroko rozumianej „kultury bezpieczeństwa jądrowe-
go”. Działające na terenie UE elektrownie jądrowe
art. 21 Dyrektywy Rady 2006/117/Euroatom z dnia
• Komitetu Doradczego utworzonego na podstawie
• 1 943 516 EURO i 444 399 USD do budżetu re• 285 061 EURO i 354 113 USD na Fundusz Współ-
pracy Technicznej (FWT).
drowego (NUSSC),
zostały poddane w latach 2011 i 2012 procedurom
20 listopada 2006 r. ds. nadzoru i kontroli nad
Obie pozycje obliczane są na bazie skali składek ONZ
sprawdzającym w odniesieniu do zagrożeń naturalnych
przemieszczaniem odpadów promieniotwórczych
dla danego państwa na konkretny rok.
tj. trzęsień ziemi i powodzi co było bezpośrednim
oraz wypalonego paliwa jądrowego;
odniesieniem do katastrofy w Fukushimie. Procedury
gicznej (RASSC),
• Stałej Grupy Roboczej Komisji Europejskiej ds. bez-
• Komitet ds. norm w zakresie bezpieczeństwa ją• Komitet ds. norm w zakresie ochrony radiolo• Komitet ds. norm w zakresie odpadów promie-
Forum Współpracy Dozorowej
niotwórczych (WASSC),
te polegały na kompleksowych analizach ryzyka i bez-
piecznego przewozu materiałów promieniotwór-
Forum Współpracy Dozorowej (Regulatory Cooperation
pieczeństwa elektrowni jądrowych (stress tests) zlo-
czych;
Forum – RCF) jest stosunkowo nową inicjatywą Mię-
promieniotwórczych (TRANSSC),
dzynarodowej Agencji Energii Atomowej i ma na celu
W 2013 r. inspektorzy dozoru jądrowego PAA nadal
koordynację współpracy organów dozoru jądrowego
cznej (NSGC).
uczestniczyli w inspekcjach obiektów jądrowych prze-
pomiędzy krajami wprowadzającymi, a krajami posia-
Eksperci PAA biorą udział w pracach wszystkich wy-
prowadzanych w Polsce przez inspektorów Wspólnoty
dającymi rozwiniętą energetykę jądrową. Strategia pro-
mienionych komitetów.
Zmiany w dyrektywie (NSD) zaproponowała Komisja
Euratom. Ponadto należy podkreślić, że Polska, repre-
gramu Forum zakłada opracowanie planu działań przy-
Europejska jako odpowiedź na wyniki przeprowadzonych
zentowana przez PAA, jest ogniwem systemów wymiany
stosowujących infrastrukturę bezpieczeństwa jądro-
Współpraca naukowo-techniczna
w Unii Europejskiej analiz, zgodnie z konkluzjami zawar-
danych pomiarowych w ramach Unii Europejskiej. Są to:
wego do celów nadzoru nad elektrowniami jądrowymi
i pomoc techniczna MAEA dla Polski
tymi w dokumencie zatytułowanym „Komunikat Komisji
system wymiany danych pochodzących z rutynowego
i realizację tego planu we współpracy z doświadczo-
Tabela 22. przedstawia dane dotyczące wartości po-
do Rady i Parlamentu dotyczący kompleksowych ocen
monitoringu
system
nymi partnerami międzynarodowymi. Współpraca obej-
mocy technicznej (dostawy specjalistycznej aparatury
ryzyka i bezpieczeństwa („testów wytrzymałościowych”)
EURDEP (European Radiological Data Exchange Platform)
mie konsultacje, misje eksperckie, szkolenia i wymianę
i urządzeń, staże i stypendia zagraniczne, wizyty
elektrowni jądrowych w Unii Europejskiej oraz działań
wymiany danych ze stacji wczesnego wykrywania ska-
pracowników.
ekspertów) uzyskanej przez Polskę za pośrednictwem
powiązanych”.
żeń (moc dawki). Informacje na ten temat można znaleźć
kalizowanych na terytorium Unii Europejskiej, a ich
celem było zidentyfikowanie tych obszarów związanych
z bezpieczeństwem, które wymagają poprawy.
radiacyjnego
środowiska
oraz
• Komitet ds. norm w zakresie transportu materiałów
• Komitet ds. wytycznych w zakresie ochrony fizy-
MAEA w ciągu ostatnich lat.
w rozdz. X. 1. „Ocena sytuacji radiacyjnej kraju – Moni-
Podczas spotkania Komitetu sterującego RCF we wrześniu
toring ogólnokrajowy”.
2013 r., z udziałem przedstawiciela PAA, przedstawiono
Tabela 23. przedstawia zestawienie trzech projektów pomocy
nocie Energii Atomowej, przedstawiciele PAA uczes-
propozycję Prezesa PAA dotyczącą nawiązania współpra-
technicznej MAEA realizowanych w Polsce w 2013 r.
tniczyli także w pracach innych grup roboczych i ciał
cy PAA–RCF w zakresie organizacji szkoleń stanowisko-
W 2013 r. Polska uczestniczyła w ponad 20 projektach
W ramach członkostwa Polski w Europejskiej Wspól
konsultacyjnych Rady Unii Europejskiej i Komisji Euro-
1.1.2. Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej
wych pracowników merytorycznych PAA w urzędach
współpracy regionalnej MAEA (region środkowej oraz
pejskiej, przypisanych kompetencyjnie do PAA lub te-
(MAEA)
dozoru jądrowego w krajach posiadających rozwiniętą
wschodniej Europy) i międzyregionalnej, spośród któ-
matycznie związanych z kompetencjami Prezesa PAA.
Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (Interna-
energetykę jądrową. Propozycja została wstępnie przy-
rych 13 miało charakter ściśle dozorowy i było koordy-
Dotyczyło to:
tional Atomic Energy Agency) stanowi wyspecjalizowaną
jęta do realizacji od 2014 r.
nowane przez przedstawicieli PAA.
agendę Organizacji Narodów Zjednoczonych, powołaną
• Komitetu ds. programów pomocowych przy likwi-
dacji obiektów jądrowych;
w 1957 r., będącą centrum współpracy w dziedzinach
związanych z bezpiecznym wykorzystaniem energii
• Grupy roboczej: ds. podstawowych norm ochrony
zdrowia pracowników i ludności przed niebez-
jądrowej dla celów pokojowych.
pieczeństwem promieniowania jonizującego powo-
Celem MAEA, określonym w Statucie, jest „dążenie
łanej na podstawie art. 31 Traktatu Euratom;
do rozszerzenia wkładu energii atomowej dla pokoju,
• Grupy roboczej ds. postępowania z odpadami pro-
zdrowia i dobrobytu ludzkości, oraz zapewnienie możli-
mieniotwórczymi powołanej na podstawie art. 37
wie najszerszej kontroli, aby energia atomowa nie była
Traktatu Euratom;
wykorzystana w celach wojskowych.” Najwyższym orga-
Tabela 22. Pomoc techniczna udzielona Polsce przez MAEA (w formie projektów krajowych) w latach 2002-2013
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
USD (tys.) 428
278
579
1664
265
632
535
544
212
295
150
133
Rok
Tabela 23. Projekty pomocy technicznej MAEA realizowane w Polsce w 2013 r.
Nr programu MAEA
rok
POL/0/011
USD (tys.)
• Grup: ds. monitoringu poziomu napromieniowa-
nem kierowniczym MAEA jest Konferencja Generalna,
nia powietrza, wód i gleby oraz do spraw kon-
której sesje odbywają się corocznie. Sesja Konferencji
POL/2/016
troli przestrzegania podstawowych norm, a także
Generalnej w 2013 r. odbyła się we wrześniu w Wiedniu.
kontroli przez Komisję Europejską sytuacji w tym
Uczestniczyła w niej delegacja PAA pod przewodnictwem
POL/9/021
zakresie w krajach członkowskich, powołanych
jej Prezesa.
100
Nazwa projektu
Beneficjent
Rozwój zdolności w zakresie badań podstawowych
i stosowanych w dziedzinie atomistyki
Instytut Chemii i Techniki Jądrowej
Wsparcie rozwoju infrastruktury
dla energetyki jądrowej
Ministerstwo Gospodarki
Przygotowanie dozoru jądrowego
do sprawowania nadzoru nad energetyką jądrową
101
Państwowa Agencja Atomistyki
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
Inne dziedziny i formy współpracy z MAEA
badań, opracowywanie aktów prawnych i wprowadzanie
dozoru jądrowego państw członkowskich Unii Europej-
Energetyki Jądrowej. Drugie, połączone z wizytą tech-
Współpraca z MAEA obejmowała również takie dziedzi-
nowych rozwiązań technologicznych produktów i usług.
skiej i Szwajcarii, eksploatujących elektrownie jądrowe
niczną w Czarnobylu, było poświęcone głównie zagad-
ny, jak:
NEA zrzesza 30 z 34 państw OECD i wspiera kraje
(łącznie siedemnaście państw). Celem jego działalności
nieniom bezpieczeństwa likwidacji elektrowni jądrowej
członkowskie w wykorzystaniu energii jądrowej dla celów
jest harmonizacja wymagań i praktyk postępowania w za-
oraz przechowywania i składowania odpadów.
pokojowych.
kresie lokalizacji, projektowania, budowy i eksploatacji
• udział w koordynowanym przez MAEA międzyna-
rodowym
systemie
wczesnego
powiadamiania
o awariach obiektów jądrowych i pomocy wzajem-
elektrowni jądrowych oraz ich likwidacji, przechowywania
1.2.2. Spotkania Grupy Szefów Europejskich Urzędów
nej państw w przypadku takich awarii (Emergency
Działalność NEA opiera się na współpracy ekspertów
i składowania odpadów promieniotwórczych, a także dą-
Dozoru Radiologicznego (HERCA)
Notification and Assistance Convention – ENAC).
krajowych w 7 komitetach i w podległych im grupach ro-
żenie do systematycznego podnoszenia poziomu bez-
Grupa Szefów Europejskich Urzędów Dozoru Radiolo-
Krajowy Punkt Kontaktowy tego systemu działa
boczych (NEA zatrudnia jedynie 65 pracowników). Polska
pieczeństwa.
gicznego (Heads of European Radiation Control Autho-
przez całą dobę w Centrum ds. Zdarzeń Radiacyj-
została członkiem NEA w 2010 r.
nych PAA,
rities) jest stosunkowo nową platformą współpracy
WENRA działa przez stałe oraz powoływane ad hoc
europejskich organów dozorowych. Przedstawiciele PAA
• udział w systemie klasyfikacji zdarzeń jądrowych
Członkostwo w NEA umożliwia szerszy udział w wymianie
grupy robocze, wypracowuje akceptowane przez wszyst-
uczestniczą w jej spotkaniach plenarnych oraz grupach
INES (International Nuclear and Radiological Event
doświadczeń z innymi krajami członkowskimi, co jest
kich członków „poziomy odniesienia bezpieczeństwa”,
roboczych od 2009 r. W ubiegłym roku przedstawiciel
Scale), zapewniającym m.in. otrzymywanie bieżą-
szczególnie istotne ze względu na fakt, że do NEA należą
tzw. SRLs (Safety Reference Levels) w zakresie bezpie-
Polski (Wiceprezes PAA) uczestniczył w spotkaniu jej
cych, dostępnych w MAEA informacji o incydentach,
prawie wszystkie kraje posiadające energetykę jądrową.
czeństwa eksploatacji elektrowni jądrowych (stała gru-
nadrzędnego organu, czyli Rady Szefów dozoru radiolo-
które ze względu na lokalny zasięg występowania
Spośród powołanych komitetów NEA trzy wymienione
pa RHWG ) oraz ich likwidacji, a także i przechowywania
gicznego w Reykiawiku. Spotkanie poświęcone było
tych skutków nie są objęte procedurami wczes-
zajmują się bezpośrednio obszarem działalności PAA,
i składowania odpadów (stała grupa WGWD ). Poziomy
zacieśnieniu współpracy z Międzynarodową Komisją
nego powiadamiania,
tj. Komitet ds. działalności dozoru jądrowego (Commi-
odniesienia WENRA były wykorzystane przy pracach nad
Ochrony Radiologicznej ICRP, reprezentowaną na tym
• realizację zobowiązań w zakresie kontroli państwa
ttee on Nuclear Regulatory Activities – CNRA), Komitet
zmianami ustawy – Prawo atomowe.
spotkaniu przez aktualną Przewodniczącą ICRP, w kon-
nad obrotem i przepływem przez terytorium Polski
ds. bezpieczeństwa instalacji jądrowych (Committee
materiałów i urządzeń jądrowych podlegających
on the Safety of Nuclear Installations – CSNI) i Komi-
PAA bierze udział w posiedzeniach plenarnych stowa-
tworzeniu europejskiej platformy ESOREX do elektro-
szczególnemu nadzorowi w celu przeciwdziałania
tet prawa atomowego (Nuclear Law Committee – NLC).
rzyszenia od 2004 r., a od 2008 r. ma status obserwatora.
nicznej wymiany danych o dawkach osób zawodowo
rozprzestrzenianiu broni jądrowej (w tym nadzór
PAA włączyła się w prace tych komitetów jeszcze przed
Posiedzenia w 2013 r. poświęcone były monitorowaniu
narażonych na promieniowanie, przeglądowi działań
nad realizacją zobowiązań Polski związanych z sys-
akcesją Polski do NEA. W ramach CNRA, dla przygotowań
wdrożenia dokumentów SRLs w krajach WENRA z uw-
i inicjatyw Komisji Europejskiej w dziedzinie ochrony
temem zabezpieczeń MAEA /Safeguard/). Zadanie
PAA do realizacji Programu Polskiej Energetyki Jądrowej
zględnieniem zmian wynikających z lekcji awarii w EJ
radiologicznej, w tym – szkoleniu inspektorów ochrony
to wykonuje punkt kontaktowy przy Wydziale Nie-
istotny jest zwłaszcza udział w Grupie roboczej ds. regu-
w Fukushimie, dotyczących ekstremalnych zagrożeń zew-
radiologicznej (RPO7) oraz ekspertów (RPE8) w dziedzi-
proliferacji DBJ PAA we współdziałaniu z MG i MSZ,
lowania nowych reaktorów (Working Group on Regula-
nętrznych, funkcji obudowy bezpieczeństwa, wytycznych
nie ochrony radiologicznej, bieżącym relacjom HERCA
• bieżącą współpracę w zakresie bezpieczeństwa
tion of New Reactors – WGRNR). PAA uczestniczy także
zarządzania ciężkimi awariami oraz roli okresowych
z różnymi zainteresowanymi organizacjami oraz przeglą-
jądrowego i ochrony radiologicznej polegającą
w Grupie roboczej ds. zagrożeń jądrowych (Working
przeglądów bezpieczeństwa w procesie ciągłego pod-
dowi prac prowadzonych w następujących 4 grupach
m.in. na współudziale polskich ekspertów w opra-
Party on Nuclear Emergency Matters – WPNEM), zajmu-
noszenia poziomu bezpieczeństwa obecnie eksploato-
roboczych działających w ramach grupy HERCA, z udzia-
cowywaniu i nowelizacji norm i zaleceń MAEA.
jącej się wzmacnianiem krajowych systemów wykrywania
wanych EJ. Przyjęto także raport grupy RHWG (Reactor
łem w 2013 r., podobnie jak w latach poprzednich, przed-
W kwietniu 2013 r. międzynarodowy zespół eks-
i przeciwdziałania zdarzeniom radiacyjnym.
Harmonisation Working Group), określający podejście
stawicieli Polski:
pertów powołanych przez MAEA dokonał, na zapro-
5
6
tekście planu strategicznego ICRP na lata 2011-2017,
WENRA do realizacji celów bezpieczeństwa dla nowo-
• WG-E – grupa ds. zdarzeń radiacyjnych,
szenie strony polskiej, oceny działania PAA (dozoru
Od przystąpienia Polski do NEA, PAA uczestniczy ponadto
budowanych elektrowni jądrowych, z uwzględnieniem
• WG 1 – grupa ds. paszportów dozymetrycznych i pra-
jądrowego) w ramach misji Zintegrowanego Prze-
w pracach: Grupach roboczych CNRA ds. komunikacji
tzw. rozszerzonych warunków projektowych oraz rapor-
cowników zewnętrznych,
glądu Dozoru Jądrowego (IRRS). Misja zakończy-
społecznej urzędów dozoru jądrowego (Working Group
ty grupy WGWD (Working Group on Waste and Deco-
ła się wydaniem raportu, który jest upubliczniony.
on Public Communication of Nuclear Regulatory Organi-
mmissioning) o postępach w realizacji krajowych planów
mieniowania jonizującego,
zations – WGPC) i ds. praktyk inspekcyjnych (Working
działania w zakresie SRLs dotyczących przechowywania
1.1.3. Agencja Energii Jądrowej Organizacji
Group on Inspection Practices – WGIP) oraz Grupie
i składowania odpadów. W 2013 r. odbyły się 2 takie
sowań promieniowania.
Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (NEA OECD)
roboczej CSNI ds. ocen bezpieczeństwa (Working Group
posiedzenia, w których uczestniczył Wiceprezes PAA.
Agencja Energii Jądrowej (Nuclear Energy Agency – NEA)
on Risk Assessment – WGRISK).
Pierwsze z nich stało się m.in. okazją do prezentacji
W zakresie tematyki zdarzeń radiacyjnych na uwagę zas-
na forum WENRA zmian prawnych i organizacyjnych
ługują przedstawione na forum HERCA raporty na temat:
jest autonomiczną, wyspecjalizowaną agendą w ramach
• WG MA – grupa ds. zastosowań medycznych pro• WG np. – grupa ds. niemedycznych źródeł i zasto-
OECD, międzyrządową organizacją z siedzibą w Paryżu.
1.2. Inne formy współpracy wielostronnej
w zakresie dozoru jądrowego w Polsce dokonanych
zarządzania sytuacją likwidacji skutków radiologicznych
Jej podstawowym celem jest wspieranie państw człon-
1.2.1. Zachodnioeuropejskie Stowarzyszenie
pod kątem przygotowań do realizacji Programu Polskiej
dużej awarii elektrowni jądrowej oraz harmonizacji
kowskich w rozwoju pokojowego wykorzystania energii
Regulatorów Jądrowych (WENRA)
jądrowej w sposób bezpieczny, przyjazny dla środowiska
Zachodnioeuropejskie Stowarzyszenie Dozorów Jądro-
i opłacalny ekonomicznie. Cele te realizowane są poprzez
wych (Western European Nuclear Regulators Association)
współpracę międzynarodową, organizowanie wspólnych
grupuje na zasadzie dobrowolności szefów urzędów
102
Reactors’ Harmonization Working Group
Working Group for Waste and Decommissioning
7
Radiation Protection Officer
8
Radiation Protection Expert
5
6
103
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
reagowania na dużą awarię w odległej i w zlokalizowanej
w zakresie ochrony fizycznej,
w bezpośrednim sąsiedztwie elektrowni jądrowej w wa-
runkach europejskich.
dzania osób przyjmowanych do pracy z materia-
1.2.3. Rada Państw Morza Bałtyckiego (RPMB)
• Raport Grupy Roboczej na temat procedur spraw-
Taki przegląd będzie w programie corocznych posie-
z organizacjami z USA na spotkaniu przedstawiono nowe
dzeń plenarnych ENSRA.
organizacje członkowskie ESARDA. Są to: Uniwersytet
w Liege, Uniwersytet w Hamburgu i Oak Ridge National
Laboratory z USA.
łami jądrowymi stosowanych w państwach UE i re-
• Wizyta techniczna.
prezentowanych w ENSRA (background checks).
Drugiego dnia spotkania miała miejsce wizyta w EJ
Almaraz, 200 km na zachód od Madrytu. W czasie
Szkolenia i kursy pod patronatem Komisji Europejskiej,
W 2013 r. Finlandia wysłała do państw należących
wizyty zaprezentowane zostały zewnętrzne elementy
na których wykładowcami są specjaliści ESARDA or-
Ministrów Spraw Zagranicznych. W jej skład wcho-
do ENSRA kwestionariusz na temat weryfikacji osób
systemu ochrony fizycznej obiektu.
ganizowane są przez Joint Research Center w Ispra.
dzą przedstawiciele Danii, Estonii, Finlandii, Islandii
przyjmowanych do pracy w obiektach jądrowych. Nie ma
(od 1993 r.), Niemiec, Litwy, Łotwy, Norwegii, Polski,
jednolitych procedur w tej sprawie wśród państw nale-
Do uczestnictwa w posiedzeniach ENSRA w charakterze
jest na witrynie internetowej Towarzystwa:
Rosji i Szwecji. W Grupie Roboczej Rady ds. bezpieczeń-
żących do ENSRA. Nie istnieją też żadne procedury czy
obserwatorów zaproszone zostały Bułgaria i Rumunia.
http://esarda.jrc.ec.europa.eu/
stwa jądrowego i radiacyjnego (Expert Group on Nuclear
wytyczne na poziomie Unii Europejskiej w sprawie
and Radiation Safety – EGNRS) Polskę reprezentuje PAA.
wymiany takich informacji. Pojawiła się sugestia, aby kwe-
1.2.5. Europejskie Towarzystwo Badań i Rozwoju
XIII. 2. WSPÓŁPRACA DWUSTRONNA
stia ta podniesiona została przez kilka krajów w trak-
Zabezpieczeń Materiałów Jądrowych (ESARDA)
W celu zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ra-
cie posiedzeń Atomic Questions Working Group.
PAA jest członkiem Europejskiego Towarzystwa Badań
diacyjnego, Rzeczpospolita Polska zawarła szereg mię-
i Rozwoju Zabezpieczeń Materiałów Jądrowych (Euro-
dzynarodowych umów dwustronnych, za realizację
pean Safeguards Research and Development Associa-
których odpowiada Prezes PAA. Umowy o wczesnym
Radę Państw Morza Bałtyckiego (Council of the Baltic
Sea States) powołano w marcu 1992 r. na Konferencji
Informacje o wymianie danych ze stacji wczesnego wykrywania skażeń w ramach systemu Rady Państw Morza
Informacja o kursach i działalności ESARDA dostępna
Bałtyckiego (RPMB) można znaleźć w rozdziale X. 3. „Moni-
torowanie sytuacji radiacyjnej w kraju” – „Uczestnictwo
W październiku 2014 r. w Delft w Holandii zostanie
tion – ESARDA) od 2009 r. Jest to organizacja będąca
powiadamianiu o awarii jądrowej i wymianie informacji
w międzynarodowej wymianie danych monitoringu ra-
zorganizowane szkolenie Train-the-Trainers course for
forum wymiany informacji, doświadczeń w dziedzinie
oraz doświadczeń zawarte zostały z krajami sąsiednimi
European countries. Celem tego szkolenia ma być
zabezpieczeń materiałów jądrowych, skupiająca insty-
na podstawie międzynarodowej Konwencji o wczesnym
przygotowanie grupy ekspertów, którzy będą mogli być
tuty naukowe, uniwersytety, firmy przemysłowe, spe-
powiadamianiu o awarii jądrowej: z Federacją Rosyjską
1.2.4. Europejskie Stowarzyszenie Regulatorów
wykorzystywani jako wykładowcy w organizowanych
cjalistów i organy administracji państwowej krajów UE.
(umowa dotyczy obszaru 300 km od granicy, a więc
Ochrony Fizycznej (ENSRA)
przez MAEA, we współpracy z ENSRA, szkoleniach
W ramach towarzystwa działa kilka tematycznych grup
obwodu kaliningradzkiego), Litwą, Białorusią, Ukrainą,
dotyczących ochrony fizycznej.
roboczych. Grupy te zajmują się takimi zagadnieniami
Słowacją, Republiką Czeską, Austrią, Danią, Norwegią
jak: wprowadzanie zasad zabezpieczeń materiałów ją-
i Niemcami. Dodatkowo PAA podpisała porozumienia
drowych, kontrola zamknięć i dostępu do materiałów
o współpracy z amerykańskim i francuskim urzędem
dozoru jądrowego.
diacyjnego”.
Początek Europejskiego Stowarzyszenia Regulatorów
• Raport Grupy Roboczej do spraw szkolenia.
Ochrony Fizycznej (European Nuclear Security Regulators Association) sięga 1990 r., kiedy ukształtowała
się nieformalna grupa składająca się z przedstawicieli
Biorąc pod uwagę rekomendacje raportu Ad Hoc Group
jądrowych, pomiary niszczące i nie niszczące, techniki
Szwecji,
on Nuclear Security z maja 2012 r., ENSRA zobowią-
i metodyka weryfikacji, zarządzanie wiedzą i szkolenia,
Hiszpanii i Wielkiej Brytanii. Grupa przekształciła się
zała się do rewizji swoich terms of reference i przyjęcia
zastosowanie technologii sieci Novell, kontrola eks-
Ze względu na eksploatację elektrowni jądrowych
w Stowarzyszenie o nazwie ENSRA w 2004 r. Obecnie
do Stowarzyszenia kolejnych państw posiadających reak-
portu towarów i technologii strategicznych i podwój-
w pobliżu terytorium Polski, istotnym elementem
w skład Stowarzyszenia wchodzi 14 Państw Członkow-
tory jądrowe, a także zacieśniania współpracy poprzez
nego zastosowania.
wpływającym na nasze bezpieczeństwo radiacyjne jest
skich Unii Europejskiej. Zasadniczymi celami Stowarzy-
wymianę dobrych praktyk między państwami należącymi
szenia są wymiana informacji w sprawach dotyczących
do ENSRA. Przewiduje się, że nowe terms of reference
W 2013 r. coroczne spotkanie Towarzystwa odbyło się
sąsiednich realizowana na podstawie wspomnianych
ochrony fizycznej materiałów i obiektów jądrowych
zostaną przyjęte w 2014 r.
w Belgii. W spotkaniu uczestniczyło ok. 200 specjalistów
umów międzyrządowych.
urzędów
dozoru
Belgii,
Niemiec,
Francji,
• Rewizja „terms of reference” Stowarzyszenia.
współpraca ze wszystkimi dozorami jądrowymi krajów
z krajów członkowskich UE, zaproszeni pracownicy
oraz promocja jednolitego podejścia do kwestii ochrony
MAEA i EURATOM oraz specjaliści z USA. Przedstawi-
W ramach współpracy dwustronnej w 2013 r. odbyły się
leżące do ENSRA.
ciel PAA uczestniczył w spotkaniu Komitetu Kierującego
w Polsce spotkania z delegacjami Austrii, Białorusi
W listopadzie 2013 r. odbyło się w Hiszpanii doroczne
Zgodnie z zaleceniami AHGNS, ENSRA zdecydowała
oraz w spotkaniu grupy roboczej ds. wprowadzania zasad
i Słowacji oraz spotkanie wyjazdowe na zaproszenie
plenarne posiedzenie Stowarzyszenia. Posiedzenie było
o przeprowadzeniu przeglądu realizacji rekomendacji
zabezpieczeń materiałów jądrowych.
szwedzkiego dozoru jądrowego (SSM).
pierwszym, w którym Polska uczestniczyła w charakterze
AHGNS wśród państw członkowskich UE należących
stałego członka Stowarzyszenia.
do ENSRA. Taki przegląd będzie w programie corocz-
W czasie spotkań uzyskano informację na temat bie-
Głównymi tematami spotkania z Austrią były przy-
Spotkanie zostało zorganizowane przez hiszpański do-
nych posiedzeń plenarnych ENSRA.
żących tendencji, problemów i standardów stosowanych
gotowania do uruchomienia polskiego programu ener-
zór jądrowy (Council of Nuclear Security – Consejo de Se-
w zabezpieczeniach materiałów jądrowych, a także
getyki jądrowej oraz wymiana informacji związanych
guridad Nuclear, CSN), który przewodniczy ENSRA
Zgodnie z zaleceniami AHGNS, ENSRA zdecydowała
sprawozdania z przeprowadzonych szkoleń i spotkań
z misjami zintegrowanego przeglądu bezpieczeństwa
od czasu poprzedniego posiedzenia w 2012 r. w Szwajcarii.
o przeprowadzeniu przeglądu realizacji rekomendacji
warsztatowych w dziedzinie zabezpieczeń i księgowości
jądrowego (IRRS) przeprowadzonymi w obu krajach.
AHGNS wśród państw członkowskich UE należących
materiałów jądrowych. W związku z działaniami To-
do ENSRA. Z przeglądu wynika, że większość rekomen-
warzystwa mającymi na celu popularyzację wiedzy
Podczas spotkania z delegacją Białorusi poruszano te-
dacji AHGNS jest realizowana w państwach ENSRA.
o zabezpieczeniach materiałów jądrowych i współpracę
maty związane z prawnymi aspektami funkcjonowania
fizycznej w państwach należących do Unii Europejskiej.
Głównymi punktami programu posiedzenia były:
• Informacja członków ENSRA na temat działalności
104
• Wypełnianie zaleceń AHGNS przez państwa na-
105
dozorów jądrowych w obu krajach. Delegacja białoruska
Tematyka dyskusji z partnerem szwedzkim skupiała się
poinformowała o stanie prac nad białoruską elektrownią
głównie
jądrową i zaangażowaniem Gostatomnadzor (białoruski
odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem
dozór jądrowy) w te prace. Partnerów z Białorusi
jądrowym, a także na nowych wymaganiach bezpie-
poinformowano o przebiegu i wynikach misji IRRS
czeństwa dla szwedzkich elektrowni jądrowych.
na
sprawach
związanych
z
zarządzaniem
w PAA.
Głównymi tematami omawianymi podczas spotkania
W
ze Słowacją były sprawy funkcjonowania monitoringu
partnerzy umów dwustronnych posługują się jednolitymi
radiologicznego, nadzór nad użytkownikami materiałów
kryteriami,
jądrowych i sposoby prowadzenia inspekcji obiektów
(Internationa Nuclear and Event Scale), opracowany
jądrowych na Słowacji.
przez MAEA.
trakcie
oceny
możliwych
określonymi
przez
zdarzeń
tzw.
radiacyjnych
system
INES
ZAŁĄCZNIKI
ZAŁĄCZNIK NR 1
WYKAZ AKTÓW WYKONAWCZYCH DO USTAWY Z DNIA 29 LISTOPADA 2000 R.
– PRAWO ATOMOWE
ZAŁĄCZNIK NR 2
WYKAZ WAŻNIEJSZYCH AKTÓW PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO I EUROPEJSKIEGO
106
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
15. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej
pracy z urządzeniami radiologicznymi (Dz. U. Nr 180, poz. 1325),
16. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2006 r. w sprawie nadzoru i kontroli w zakresie przestrze gania warunków ochrony radiologicznej w jednostkach organizacyjnych stosujących aparaty rentgenowskie
ZAŁĄCZNIK NR 1
WYKAZ AKTÓW WYKONAWCZYCH DO USTAWY Z DNIA 29 LISTOPADA 2000 R.
– PRAWO ATOMOWE
do celów diagnostyki medycznej, radiologii zabiegowej, radioterapii powierzchniowej i radioterapii schorzeń
nienowotworowych (Dz. U. z 2007 r. Nr 1, poz. 11),
17. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 stycznia 2007 r. w sprawie wymagań dotyczących zawartości natu ralnych izotopów promieniotwórczych potasu K-40, radu Ra-226 i toru Th-228 w surowcach i materiałach
stosowanych w budynkach przeznaczonych na pobyt ludzi i inwentarza żywego, a także w odpadach prze mysłowych stosowanych w budownictwie, oraz kontroli zawartości tych izotopów (Dz. U. Nr 4, poz. 29),
Rozporządzenia
1. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie przypadków, w których działalność
związana z narażeniem na promieniowanie jonizujące nie podlega obowiązkowi uzyskania zezwolenia albo
zgłoszenia oraz przypadków, w których może być wykonywana na podstawie zgłoszenia (Dz. U. Nr 137, poz. 1153
i Dz. U. z 2004 r. Nr 98, poz. 980),
2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 sierpnia 2002 r. w sprawie inspektorów dozoru jądrowego (Dz. U.
Nr 137, poz. 1154),
3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002 r. w sprawie dokumentów wymaganych przy składaniu
wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem na działanie promienio wania jonizującego albo przy zgłoszeniu wykonywania tej działalności (Dz. U. Nr 220, poz.1851, Dz. U. 2004 r.
Nr 98, poz. 981, Dz. U z 2006 r. Nr 127, poz. 883 i Dz. U. z 2009 r. Nr 71, poz. 610),
4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002 r. w sprawie odpadów promieniotwórczych i wypalonego
paliwa jądrowego (Dz. U. Nr 230, poz. 1925),
5. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie stacji wczesnego wykrywania skażeń
promieniotwórczych i placówek prowadzących pomiary skażeń promieniotwórczych (Dz. U. Nr 239, poz. 2030),
6. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie wymagań dotyczących sprzętu dozy metrycznego (Dz. U. Nr 239, poz. 2032),
7. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wartości poziomów interwencyjnych dla
poszczególnych rodzajów działań interwencyjnych oraz kryteriów odwołania tych działań (Dz. U. Nr 98, poz. 987),
8. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie określenia podmiotów właściwych w spra wach kontroli po zdarzeniu radiacyjnym żywności i środków żywienia zwierząt na zgodność z maksymalnymi
dopuszczalnymi poziomami skażeń promieniotwórczych (Dz. U. Nr 98, poz. 988),
9. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie ochrony przed promieniowaniem
jonizującym pracowników zewnętrznych narażonych podczas pracy na terenie kontrolowanym (Dz. U. Nr 102,
poz. 1064),
10. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie informacji wyprzedzającej dla ludności
na wypadek zdarzenia radiacyjnego (Dz. U. Nr 102, poz. 1065),
11. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie dawek granicznych promieniowania
jonizującego (Dz. U. Nr 20, poz. 168),
12. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie planów postępowania awaryjnego
w przypadku zdarzeń radiacyjnych (Dz. U. Nr 20, poz. 169 oraz Dz.U. z 2007 r. Nr 131, poz. 912),
13. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 kwietnia 2006 r. w sprawie minimalnych wymagań dla zakładów
opieki zdrowotnej ubiegających się o wydanie zgody na prowadzenie działalności związanej z narażeniem
na promieniowanie jonizujące w celach medycznych, polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu
radioterapii onkologicznej (Dz. U. Nr 75, poz. 528, Dz. U. z 2011 r. Nr 48, poz. 252 oraz Dz. U. z 2012 r., poz. 471),
14. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej
pracy ze źródłami promieniowania jonizującego (Dz. U. Nr 140, poz. 994),
18. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących
formy i treści wzorcowych i roboczych medycznych procedur radiologicznych (Dz.U. Nr 24, poz. 161),
19. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lutego 2007 r. w sprawie podstawowych wymagań dotyczących
terenów kontrolowanych i nadzorowanych (Dz. U. Nr 131, poz. 910),
20. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lutego 2007 r. w sprawie warunków przywozu na terytorium Rzeczy pospolitej Polskiej, wywozu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz tranzytu przez to terytorium mate riałów jądrowych, źródeł promieniotwórczych i urządzeń zawierających takie źródła (Dz. U. Nr 131, poz. 911),
21. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 marca 2007 r. w sprawie wymagań dotyczących rejestracji dawek
indywidualnych (Dz. U. Nr 131, poz. 913),
22. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 października 2007 r. w sprawie dotacji podmiotowej i celowej,
opłat oraz gospodarki finansowej przedsiębiorstwa państwowego użyteczności publicznej – „Zakład Unieszko dliwiania Odpadów Promieniotwórczych” (Dz. U. Nr 185, poz. 1311),
23. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 marca 2008 r. w sprawie minimalnych wymagań dla jednostek
ochrony zdrowia udzielających świadczeń zdrowotnych z zakresu rentgenodiagnostyki, radiologii zabiego wej oraz diagnostyki i terapii radioizotopowej chorób nienowotworowych (Dz. U. Nr 59, poz. 365),
24. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 marca 2008 r. w sprawie bazy danych urządzeń radiologicznych
(Dz. U. Nr 59, poz. 366),
25. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 października 2008 r. w sprawie udzielania zezwolenia oraz zgody
na przywóz na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wywóz z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i tranzyt
przez to terytorium odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego (Dz. U. Nr 219, poz. 1402),
26. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 listopada 2008 r. w sprawie ochrony fizycznej materiałów jądrowych
i obiektów jądrowych (Dz. U. Nr 207, poz. 1295),
27. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie sposobu sprawowania nadzoru
i przeprowadzania kontroli w Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Centralnym Biurze
Antykorupcyjnym przez organy dozoru jądrowego (Dz. U. Nr 8, poz. 55),
28. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie warunków bezpiecznego stosowania
promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1015
i poz. 1023),
29. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 13 kwietnia 2011 r. w sprawie wykazu przejść
granicznych, przez które mogą być wwożone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wywożone z tego tery torium materiały jądrowe, źródła promieniotwórcze, urządzenia zawierające takie źródła, odpady promie niotwórcze i wypalone paliwo jądrowe (Dz. U. Nr 89, poz. 513),
30. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie minimalnej sumy gwarancyjnej
obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej osoby eksploatującej urządzenie jądrowe (Dz. U.
Nr 206, poz. 1217),
31. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 września 2011 r. w sprawie badań psychiatrycznych i psycholo gicznych osób wykonujących czynności mające istotne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego
108
109
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
i ochrony radiologicznej w jednostce organizacyjnej wykonującej działalność związaną z narażeniem, pole-
Ważniejsze akty prawa wewnętrznego
gającą na rozruchu, eksploatacji lub likwidacji elektrowni jądrowej (Dz. U. Nr 220, poz. 1310),
1. Zarządzenie nr 1 Ministra Gospodarki z dnia 16 stycznia 2002 r. w sprawie nadania statutu przedsiębior-
32. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie wzoru legitymacji służbowej inspek-
stwu użyteczności publicznej pod nazwą „Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych” z sie-
tora dozoru jądrowego (Dz. U. Nr 257, poz. 1544),
dzibą w Otwocku-Świerku,
33. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie Rady do spraw Bezpieczeństwa
2. Zarządzenie nr 4 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 marca 2002 r. w sprawie wykony-
Jądrowego i Ochrony Radiologicznej (Dz. U. Nr 279, poz. 1643),
wania przepisów ustawy – Prawo atomowe w Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Granicznej i jednos-
34. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie wzoru kwartalnego sprawozdania
tkach organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. Urz. MSWiA Nr 3, poz. 7),
o wysokości uiszczonej wpłaty na fundusz likwidacyjny (Dz. U. z 2012 r., poz. 43),
3. Zarządzenie nr 51/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 września 2003 r. w sprawie wykonywania prze-
35. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 marca 2012 r. w sprawie dotacji celowej udzielanej w celu zapew-
pisów ustawy – Prawo atomowe w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej
nienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej kraju przy stosowaniu promieniowania jonizu-
(Dz. Urz. MON Nr 15, poz. 161),
jącego (Dz. U. z 2012 r., poz. 394),
4. Zarządzenie Ministra Środowiska nr 69 z dnia 3 listopada 2011 r. w sprawie nadania statutu Państwowej
36. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie oceny okresowej bezpieczeństwa jądro-
Agencji Atomistyki (Dz. Urz. MŚ i GIOŚ Nr 4, poz. 66).
wego obiektu jądrowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 556),
37. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 23 lipca 2012 r. w sprawie szczegółowych zasad tworzenia i dzia-
Nowe ustawy związane z bezpieczeństwem jądrowym i ochroną radiologiczną są wymienione w rozdziale II. 2.2.
łania Lokalnych Komitetów Informacyjnych oraz współpracy w zakresie obiektów energetyki jądrowej
(Dz. U. z 2012 r., poz. 861),
38. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie inspektorów dozoru jądrowego (Dz. U.
z 2012 r., poz. 1014),
39. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie stanowisk mających istotne znaczenie
dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej oraz inspektorów ochrony radiologicznej
(Dz. U. z 2012 r., poz. 1022),
40. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie czynności mających istotne znaczenie
dla zapewnienia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej w jednostce organizacyjnej wykonującej
działalność polegającą na rozruchu, eksploatacji lub likwidacji elektrowni jądrowej (Dz. U. z 2012 r., poz. 1024),
41. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu przeprowadzania
oceny terenu przeznaczonego pod lokalizację obiektu jądrowego, przypadków wykluczających możliwość
uznania terenu za spełniający wymogi lokalizacji obiektu jądrowego oraz w sprawie wymagań dotyczących
raportu lokalizacyjnego dla obiektu jądrowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1025),
42. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 sierpnia 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania
analiz bezpieczeństwa przeprowadzanych przed wystąpieniem z wnioskiem o wydanie zezwolenia na bu dowę obiektu jądrowego oraz zakresu wstępnego raportu bezpieczeństwa dla obiektu jądrowego (Dz. U.
z 2012 r., poz. 1043),
43. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 sierpnia 2012 r. w sprawie wymagań bezpieczeństwa jądrowego
i ochrony radiologicznej, jakie ma uwzględniać projekt obiektu jądrowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1048),
44. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 października 2012 r. w sprawie wysokości wpłaty na pokrycie
kosztów końcowego postępowania z wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi oraz
na pokrycie kosztów likwidacji elektrowni jądrowej dokonywanej przez jednostkę organizacyjną, która otrzy mała zezwolenie na eksploatację elektrowni jądrowej (Dz. U. z 2012 r., poz. 1213),
45. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2012 r. w sprawie nadawania uprawnień inspektora ochrony
radiologicznej w pracowniach stosujących aparaty rentgenowskie w celach medycznych (Dz.U. z 2012 r.,
poz. 1534) – weszło w życie 1 stycznia 2013 r.,
46. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2013 r. w sprawie wymagań bezpieczeństwa jądrowego i ochro ny radiologicznej dla etapu likwidacji obiektów jądrowych oraz zawartości raportu z likwidacji obiektu ją drowego (Dz. U. z 2013 r., poz. 270) – weszło w życie 14 marca 2013 r.,
47. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lutego 2013 r. w sprawie wymagań dotyczących rozruchu i eks ploatacji obiektów jądrowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 281) – weszło w życie 15 marca 2013 r.
110
111
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
Wybrane akty prawa wspólnotowego
1. Dyrektywa Rady 96/29/Euratom z dnia 13 maja 1996 r. ustanawiająca podstawowe normy bezpieczeń stwa w zakresie ochrony zdrowia pracowników i ogółu społeczeństwa przed zagrożeniami wynikającymi
ZAŁĄCZNIK NR 2
z promieniowania jonizującego (Dz. Urz. WE L 159 z 29 czerwca 1996 r., str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie
specjalne, rozdz. 5, t. 2, str. 291)9,
2. Dyrektywa Rady 89/618/Euratom z dnia 27 listopada 1989 r. w sprawie informowania ogółu społeczeństwa
WYKAZ WAŻNIEJSZYCH AKTÓW PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO I EUROPEJSKIEGO
o środkach ochrony zdrowia, które będą stosowane oraz działaniach, jakie należy podjąć w przypadku pogo towia radiologicznego (Dz. Urz. WE L 357 z 7 grudnia 1989 r., str. 31; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne,
Umowy międzynarodowe
rozdz. 15, t. 1, str. 366)10,
1. Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (EURATOM),
3. Dyrektywa Rady 90/641/Euratom z dnia 4 grudnia 1990 r. w sprawie praktycznej ochrony pracowników
2. Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej, sporządzony w Moskwie, Waszyngtonie i Londynie dnia 1 lipca
zewnętrznych, narażonych na promieniowanie jonizujące podczas pracy na terenie kontrolowanym (Dz. Urz.
1968 r. (Dz. U. z 1970 Nr 8, poz. 60) (INFCIRC/140) i wynikające z niego:
WE L 349 z 13 grudnia 1990 r., str. 21, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 1,
• Porozumienie między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Irlandią, Repu-
str. 405, z późn. zm.)11,
bliką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Europejską Wspólnotą Energii
4. Dyrektywa Rady 97/43/Euratom z dnia 30 czerwca 1997 r. w sprawie ochrony zdrowia osób fizycznych
Atomowej i Międzynarodową Agencją Energii Atomowej dotyczące wprowadzenia w życie artykułu III ustę-
przed niebezpieczeństwem wynikającym z promieniowania jonizującego związanego z badaniami medycz-
py 1 i 4 Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej, podpisane w Brukseli dnia 5 kwietnia 1973 r. (Dz. U.
nymi oraz uchylająca dyrektywę 84/466/Euratom (Dz. Urz. WE L 180 z 9 lipca 1997 r., str. 22, z późn. zm.,
z 2007 r. Nr 218, poz. 1617),
Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 3, str. 332, z późn. zm.)12,
• Protokół dodatkowy do Porozumienia między Republiką Austrii, Królestwem Belgii, Królestwem Danii,
5. Dyrektywa Rady 2003/122/Euratom z dnia 22 grudnia 2003 r. w sprawie kontroli wysoce radioaktywnych
Republiką Finlandii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim
źródeł zamkniętych i odpadów radioaktywnych (Dz. Urz. UE L 346 z 31 grudnia 2003 r., str. 57; Dz. Urz.
Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Portugalską, Królestwem Hiszpanii, Kró-
UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 7, str. 694)13,
lestwem Szwecji, Europejską Wspólnotą Energii Atomowej i Międzynarodową Agencją Energii Atomowej
6. Dyrektywa Rady 2006/117/Euratom z dnia 20 listopada 2006 r. w sprawie nadzoru i kontroli nad prze-
dotyczącego wprowadzenia w życie artykułu III ustępy 1 i 4 Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej,
mieszczaniem odpadów promieniotwórczych oraz wypalonego paliwa jądrowego (Dz. Urz. UE L 337 z 5 gru-
podpisany w Wiedniu dnia 22 września 1998 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 156, poz. 1096).
dnia 2006 r., str. 21),
3. Konwencja o wczesnym powiadamianiu o awarii jądrowej, sporządzona w Wiedniu dnia 26 września 1986 r.
7. Dyrektywa Rady 2009/71/Euratom z dnia 25 czerwca 2009 r. ustanawiająca wspólnotowe ramy bezpieczeń-
(Dz. U. z 1988 r. Nr 31, poz. 216),
stwa jądrowego obiektów jądrowych (Dz. Urz. UE L 172 z 2 lipca 2009 r. str. 18 oraz Dz. Urz. UE L 260
4. Konwencja o pomocy w przypadku awarii jądrowej lub zagrożenia radiologicznego, sporządzona w Wiedniu
z 3 października 2009 r. str. 40),
dnia 26 września 1986 r. (Dz. U. z 1988 r. Nr 31, poz. 218),
8. Dyrektywa Rady 2011/70/Euratom z dnia 19 lipca 2011 r. ustanawiająca ramy wspólnotowe w zakresie
5. Konwencja bezpieczeństwa jądrowego, sporządzona w Wiedniu dnia 20 września 1994 r. (Dz. U. z 1997 r.
odpowiedzialnego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promienio-
Nr 42, poz. 262),
twórczymi (Dz. Urz. UE L 199 z 2 sierpnia 2011 r., str. 48),
6. Wspólna konwencja bezpieczeństwa w postępowaniu z wypalonym paliwem jądrowym i bezpieczeństwa
9. Rozporządzenie Rady (Euratom) Nr 3954/87 z dnia 22 grudnia 1987 r. ustanawiające maksymalne dozwolone
w postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi, sporządzona w Wiedniu dnia 5 września 1997 r. (Dz. U.
poziomy skażenia radioaktywnego środków spożywczych oraz pasz po wypadku jądrowym lub w każdym
z 2002 r. Nr 202, poz. 1704),
innym przypadku pogotowia radiologicznego (Dz. Urz. WE L 371 z 30 grudnia 1987 r., str. 11, z późn. zm;
7. Konwencja o ochronie fizycznej materiałów jądrowych wraz z załącznikami I i II, otwarta do podpisu w Wiedniu
Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 1, str. 333, z późn. zm.),
i Nowym Jorku w dniu 3 marca 1980 r. (Dz. U. z 1989 r. Nr 17, poz. 93),
10. Rozporządzenie Komisji (Euratom) Nr 944/89 z dnia 12 kwietnia 1989 r. ustanawiające maksymalne doz-
8. Konwencja wiedeńska o odpowiedzialności cywilnej za szkodę jądrową, sporządzona w Wiedniu dnia 21 maja
wolone poziomy skażenia radioaktywnego w środkach spożywczych o mniejszym znaczeniu w następstwie
1963 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 63, poz. 370),
wypadku jądrowego lub w każdym innym przypadku pogotowia radiologicznego (Dz. Urz. WE L 101 z 13 kwiet-
9. Wspólny protokół dotyczący stosowania Konwencji wiedeńskiej i Konwencji paryskiej (o odpowiedzialności
nia 1989 r., str. 17; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 1, str. 347),
za szkody jądrowe), sporządzony w Wiedniu dnia 21 września 1988 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 129, poz. 633),
11. Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 2219/89 z dnia 18 lipca 1989 r. w sprawie specjalnych warunków wywozu
10. Protokół zmieniający Konwencję wiedeńską z 1963 roku o odpowiedzialności cywilnej za szkody jądrowe,
środków spożywczych oraz pasz po wypadku jądrowym lub w każdym innym przypadku pogotowia radiolo-
sporządzony w Wiedniu dnia 12 września 1997 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 4, poz. 9).
gicznego (Dz. Urz. WE L 211 z 22 lipca 1989 r., str. 4; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 11, t. 16, str. 342),
9
Zgodnie z art. 107 dyrektywy Rady 2013/59/Euratom z dnia 5 grudnia 2013 r. ustanawiająca podstawowe normy bezpieczeństwa w celu ochrony przed zagrożeniami wynikającymi z narażenia na promieniowanie jonizujące oraz uchylająca dyrektywy
89/618/Euratom, 90/641/Euratom, 96/29/Euratom, 97/43/Euratom i 2003/122/Euratom (Dz. Urz. WE L 13 z 17 stycznia 2014 r., str. 1)
traci moc ze skutkiem od dnia 6 lutego 2018 r.
10
Zgodnie z art. 107 dyrektywy Rady 2013/59/Euratom traci moc ze skutkiem od dnia 6 lutego 2018 r.
11
Zgodnie z art. 107 dyrektywy Rady 2013/59/Euratom traci moc ze skutkiem od dnia 6 lutego 2018 r.
12
Zgodnie z art. 107 dyrektywy Rady 2013/59/Euratom traci moc ze skutkiem od dnia 6 lutego 2018 r.
13
Zgodnie z art. 107 dyrektywy Rady 2013/59/Euratom traci moc ze skutkiem od dnia 6 lutego 2018 r.
112
113
DZIAŁALNOŚĆ PREZESA PAŃSTWOWEJ AGENCJI ATOMISTYKI
oraz OCENA STANU BEZPIECZEŃSTWA JĄDROWEGO I OCHRONY RADIOLOGICZNEJ W POLSCE W 2013 ROKU
12. Rozporządzenie Komisji (Euratom) Nr 770/90 z dnia 29 marca 1990 r. ustanawiające maksymalne dozwolone
poziomy skażenia radioaktywnego pasz w następstwie wypadku jądrowego lub wszelkich innych przypadków
pogotowia radiologicznego (Dz. Urz. WE L 83 z 30 marca 1990 r., str. 78; Dz. Urz. UE Polskie wydanie
specjalne, rozdz. 15, t. 1, str. 379),
13. Rozporządzenie Rady (Euratom) Nr 1493/93 z dnia 8 czerwca 1993 r. w sprawie przesyłania substancji
radioaktywnych między Państwami Członkowskimi (Dz. Urz. WE L 148 z 19 czerwca 1993 r., str. 1; Dz. Urz.
UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 12, t. 1, str. 155),
14. Rozporządzenie Komisji (Euratom) Nr 302/2005 z dnia 8 lutego 2005 r. w sprawie stosowania zabezpieczeń
przyjętych przez Euratom (Dz. Urz. UE L 54 z 28 lutego 2005 r., str. 1),
15. Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1635/2006 z dnia 6 listopada 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady
stosowania rozporządzenia Rady (EWG) nt 737/90 w sprawie warunków regulujących przywóz produktów
rolnych pochodzących z państw trzecich w następstwie wypadku w elektrowni jądrowej w Czarnobylu
(Dz. Urz. UE L 306 z 7 listopada 2006 r., str. 3),
16. Rozporządzenie Rady (WE) Nr 733/2008 z dnia 15 lipca 2008 r. w sprawie warunków regulujących przywóz
produktów rolnych pochodzących z krajów trzecich w następstwie wypadku w elektrowni jądrowej w Czarnobylu
(Dz. Urz. UE L 201 z 30 lipca 2007 r., str. 1),
17. Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) Nr 284/2012 z dnia 29 marca 2012 r. wprowadzające specjalne
warunki regulujące przywóz paszy i żywności pochodzących lub wysyłanych z Japonii w następstwie wypadku
w elektrowni jądrowej Fukushima i uchylające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 961/2011, (Dz. Urz. UE L 92
z 30 marca 2012 r., str. 16),
18. Decyzja Rady z dnia 14 grudnia 1987 r. w sprawie wspólnotowych warunków wczesnej wymiany informacji
w przypadku pogotowia radiologicznego (87/600/Euratom) (Dz. Urz. WE L 211 z 22 lipca 1989 r., str. 4;
Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 11, t. 16, str. 342),
19. Decyzja Komisji z dnia 5 marca 2008 r. ustanawiająca standardowy dokument dla nadzoru i kontroli nad prze mieszczaniem odpadów promieniotwórczych oraz wypalonego paliwa jądrowego określonych w dyrek tywie Rady 2006/117/Euratom (2008/312/Euratom) (Dz. Urz. UE L 107 z 17 kwietnia 2008 r., str. 32).
114
www.paa.gov.pl

Podobne dokumenty

Numer 2/2013 - Państwowa Agencja Atomistyki

Numer 2/2013 - Państwowa Agencja Atomistyki INFRASTRUKTURA DOZORU JĄDROWEGO W POLSCE................................................................................................................3

Bardziej szczegółowo

Raport za 2010 r. - Państwowa Agencja Atomistyki

Raport za 2010 r. - Państwowa Agencja Atomistyki od zdarzeń radiacyjnych w kraju lub zagranicą. Na podstawie prowadzonych prac i pomiarów zaprezentowanych w niniejszym opracowaniu można stwierdzić, że stan źródeł promieniowania jonizującego, obie...

Bardziej szczegółowo