Nowy okres programowania 2000

Transkrypt

Nowy okres programowania 2000
Nowy okres programowania 2000-2006: tematyczne dokumenty techniczne, Włączenie
polityki równości szans kobiet i mężczyzn do programów i projektów Funduszy
strukturalnych jest dokumentem umieszczonym na stronach internetowych Komisji
Europejskiej - Dyrekcji Generalnej odpowiedzialnej za politykę regionalną. Poniższe
tłumaczenie nieoficjalne zostało wykonane w ramach umowy bliźniaczej PL99/IB/OT/1b,
realizowanej przez Urząd Komitetu Integracji Europejskiej oraz francuskie Krajowe Centrum
Terytorialnej Służby Cywilnej (Centre National de la Fonction Publique Territoriale).
Rozporządzenie Rady z 21 czerwca 1999 r. wprowadzające ogólne przepisy dotyczące
Funduszy strukturalnych na okres 2000 – 2006, zawiera wiele nowych elementów
odnoszących się do polityki równości szans kobiet i mężczyzn.
Poniższy dokument techniczny przedstawia formalne warunki włączenia tej polityki w plany
i programy Funduszy strukturalnych, a także dostarcza ogólnej wiedzy na temat praktycznego
stosowania tych zasad w trakcie przygotowywania i wdrażania programów.
Jest on uzupełnieniem Vademecum (plany i dokumenty programowe dla Funduszy
strukturalnych na lata 2000 – 2006) oraz metodologicznych dokumentów roboczych
opracowanych przez Komisję Europejską.
Nowy okres programowania 2000-2006:
tematyczne dokumenty techniczne
DOKUMENT TECHNICZNY NR 3
Włączenie polityki równości szans kobiet i mężczyzn
do programów i projektów Funduszy strukturalnych
Marzec 2000
1
Spis treści
1. LISTA KONTROLNA DOTYCZĄCA WŁĄCZENIA KWESTII RÓWNOŚCI SZANS DO PLANÓW I
PROGRAMÓW FUNDUSZY STRUKTURALNYCH...................................................................................... 3
2. WŁĄCZENIE KWESTII RÓWNOŚCI SZANS DO FUNDUSZY STRUKTURALNYCH 2000 - 2006.. 5
2.1. CEL DOKUMENTU ......................................................................................................................................... 5
2.2. WŁĄCZENIE RÓWNOŚCI SZANS: ZOBOWIĄZANIE ZAPISANE W TRAKTACIE ................................................... 5
2.3. WKŁAD RÓWNOŚCI SZANS DO CELÓW FUNDUSZY STRUKTURALNYCH ......................................................... 6
3. WKŁAD FUNDUSZY STRUKTURALNYCH W WYRÓWNYWANIE SZANS KOBIET I
MĘŻCZYZN ......................................................................................................................................................... 7
3.1 DEFINIOWANIE CELÓW W DZIEDZINIE RÓWNOŚCI SZANS ............................................................................... 7
3.2 PRZEDSTAWIENIE WKŁADU PROGRAMÓW FUNDUSZY STRUKTURALNYCH W POLITYKĘ NA RZECZ RÓWNOŚCI
SZANS.................................................................................................................................................................. 9
4. WŁĄCZANIE RÓWNOŚCI SZANS W OPRACOWYWANIE PLANÓW I DOKUMENTÓW
PROGRAMOWANIA ........................................................................................................................................ 11
4.1 INFORMACJE, KTÓRE NALEŻY ZAWRZEĆ W PLANACH WSPÓLNOTOWYCH RAM WSPARCIA ORAZ
JEDNOLITYCH DOKUMENTACH PROGRAMOWYCH ............................................................................................ 11
4.2 EWALUACJA EX-ANTE RÓWNOŚCI SZANS KOBIET I MĘŻCZYZN .................................................................... 13
4.3 INFORMACJE O RÓWNOŚCI SZANS DO WŁĄCZENIA DO PROPOZYCJI PROGRAMU OPERACYJNEGO ................ 15
4.4 INFORMACJE O RÓWNOŚCI SZANS DO WŁĄCZENIA DO UZUPEŁNIAJĄCEGO DOKUMENTU PROGRAMOWEGO 16
4.5 OCENA OCZEKIWANEGO ODDZIAŁYWANIA PLANU ALBO PROGRAMU .......................................................... 16
5. ZARZĄDZANIE PROGRAMAMI MAJĄCYMI NA CELU ZAPEWNIENIE RÓWNOŚCI SZANS
DLA MĘŻCZYZN I KOBIET........................................................................................................................... 18
5.1 STWORZENIE ZRÓWNOWAŻONEGO I KOMPETENTNEGO PARTNERSTWA ....................................................... 18
5.2 KLASYFIKACJA I WYBÓR PROJEKTÓW MAJĄCYCH NA CELU ZAPEWNIENIE RÓWNOŚCI SZANS ...................... 19
5.3 MONITOROWANIE I EWALUACJA ................................................................................................................. 24
5.4 INFORMACJA I PROMOCJA ............................................................................................................................ 27
ANEKS 1: GLOSARIUSZ ................................................................................................................................. 29
2
1. LISTA KONTROLNA DOTYCZĄCA WŁĄCZENIA KWESTII
RÓWNOŚCI SZANS DO PLANÓW I PROGRAMÓW FUNDUSZY
STRUKTURALNYCH
Poniższa lista podsumowuje podstawowe wymagania dotyczące włączenia polityki równości
szans kobiet i mężczyzn do europejskich funduszy strukturalnych. Może ona zostać użyta do
sprawdzenia, czy plany i programy respektują rozwiązania zawarte w rozporządzeniu1 i czy
zawierają podstawowe elementy, których celem jest wsparcie włączenia polityki równości
szans do wdrażania pomocy.
Wymagania, jakie należy spełnić:
1. Istnieje wyraźne odniesienie do założeń, że pomoc finansowana
przez fundusze ma się przyczyniać się do eliminowania
nierówności i promowania równego traktowania kobiet i
mężczyzn (art. 1, ust. 2 i art. 12)
2. Istnieje wyraźne wskazanie, że operacje funduszy będą spójne z
innego rodzaju politykami i działaniami wspólnotowymi w
dziedzinie równego traktowania kobiet i mężczyzn (artykuł 2,
ust. 5)
3. Przewidziane są globalne skwantyfikowane cele na rzecz
zmniejszenia nierówności i promowania równego traktowania
kobiet i mężczyzn w podstawach wsparcia wspólnoty i/lub w
jednolitym dokumencie programowym (artykuły 16, ust. 1; art.
17, ust.2, art. 18, ust. 2 i art. 19, ust.3).
4. W przypadku planów i ram odniesienia dla zasobów ludzkich dla
Celu 3 są one wyraźnie spójne z celami i strategią dotyczącą
równości szans krajowego planu na rzecz zatrudnienia (artykuł 7,
ust. 3).
5. Wyraźnie wskazane zostało:
- w jaki sposób promocja równego traktowania kobiet i mężczyzn
zostanie wzięta pod uwagę w ramach tworzonych partnerstw,
oraz
- jakie instytucje zajmujące się promowaniem równego
traktowania kobiet i mężczyzn uczestniczyć będą w tych
partnerstwach (art. 8, ust. 1).
6. Wyraźnie jest powiedziane, w jaki sposób zostanie zapewniony
zrównoważony udział kobiet i mężczyzn w składzie komitetów
monitorujących (art. 35, ust.1).
tak
nie
Rozporządzenie Rady (WE) z 21 czerwca 1999 r. nr 1260/1999 wprowadzające ogólne
przepisy dotyczące funduszy strukturalnych, Dz. U nr L 161 z 26.06.1999.
1
3
7. Podstawowe wskaźniki monitorowania przedstawione są w
podziale na płeć (art. 36, ust. 2), w odniesieniu na przykład do:
- sytuacji na rynku pracy, odsetka aktywności zawodowej,
bezrobocia i zatrudnienia;
- kształcenia zawodowego i szkoleń, kompetencji i poziomu
kwalifikacji,
- usług na rzecz przedsiębiorstw, powstawania i rozwoju
przedsiębiorstw.
8. Ewaluacja ex ante sytuacji z punktu widzenia równego
traktowania kobiet i mężczyzn została dokonana w odniesieniu
do (artykuł 41, ust. 2, pkt. c):
- dostępu do rynku pracy i traktowania w pracy;
- szczególnych ograniczeń dla równego traktowania kobiet i
mężczyzn;
- szacunku przewidywanego oddziaływania strategii i pomocy,
zwłaszcza oddziaływania na włączanie kobiet i mężczyzn do
rynku pracy, edukacji i szkolenia zawodowego, zakładania
przedsiębiorstw przez kobiety oraz godzenia życia rodzinnego i
zawodowego.
9. Wskazane zostało w jaki sposób władza zarządzająca będzie
czuwać nad tym, by instytucje, których zadaniem jest promocja
równego traktowania kobiet i mężczyzn, zostały poinformowane
o szansach stwarzanych przez pomoc Wspólnoty (artykuł 46, ust.
2, pkt. a).
10. Dokument precyzuje i kwantyfikuje cele w zakresie równych
szans dla kobiet i mężczyzn dla priorytetów i działań, które
przyczynią się do poprawy równości szans (artykuł 18, ust. 3).
11. Określone zostały przepisy w zakresie monitorowania i ewaluacji
równości szans kobiet i mężczyzn na odpowiednich poziomach
(artykuł 17, ust. 2, pkt. d, artykuł 18, ust. 2, pkt. d, artykuł 19,
ust. 3, pkt. d).
12. Wskazane zostało w jaki sposób polityka równych szans będzie
brana pod uwagę w przepisach dotyczących zarządzania i
kontroli dla selekcji i monitorowania projektów (artykuł 35, ust.
3).
4
2. WŁĄCZENIE KWESTII RÓWNOŚCI SZANS DO FUNDUSZY
STRUKTURALNYCH 2000 - 2006.
2.1. Cel dokumentu
Rozporządzenie ramowe w sprawie funduszy strukturalnych na lata 2000 – 2006 2 zawiera
zasadniczo nowe elementy dotyczące włączenia kwestii równości kobiet i mężczyzn.
Niniejszy dokument techniczny przedstawia formalne warunki włączenia tej kwestii do
planów i programów funduszy strukturalnych oraz stanowi wskazówkę, jak praktycznie
realizować je w trakcie przygotowywania i wdrażania programów. Jest on uzupełnieniem
Vademecum (plany i dokumenty programowe dotyczące funduszy strukturalnych w latach
2000 - 2006) oraz metodologicznych dokumentów roboczych3 opracowanych przez Komisję
Europejską .
2.2. Włączenie równości szans: zobowiązanie zapisane w Traktacie
Przepisy dotyczące kwestii równości szans, zawarte w rozporządzeniu wprowadzającym
ogólne przepisy dotyczące funduszy strukturalnych, odzwierciedlają nowe, ważne
zobowiązania przewidziane w Traktacie Amsterdamskim. Artykuły 2 i 3 Traktatu czynią z
"usunięcia nierówności oraz przyczyniania się do równości pomiędzy mężczyznami i
kobietami" centralną zasadę polityki i działań wspólnotowych. Polityka, jakiej należy
przestrzegać z myślą o zachowaniu tego zobowiązania określana jest pojęciem integracji
wymiaru równości szans (zobacz tabelę 1 na stronie następnej).
Integracja wymiaru równości szans w funduszach strukturalnych ma na celu podjęcie
wysiłków, w sposób stały i skoordynowany, dla przezwyciężenia utrwalonych nierówności
pomiędzy kobietami i mężczyznami we wszystkich państwach członkowskich. Choć o
różnym stopniu nasilenia, odnotowane dysproporcje dotyczą :
-
poziomu aktywności zawodowej, bezrobocia i długoterminowego bezrobocia;
-
pracy w pełnym wymiarze godzin, w niepełnym wymiarze godzin, pracy nietypowej;
-
wynagrodzenia i warunków pracy;
-
odsetka tworzonych i rozwijających się przedsiębiorstw;
-
dostępu do środków transportu i innych usług;
-
podziału prac domowych i obowiązków rodzinnych, które nie są wynagradzane.
Choć zdarza się, że niektórzy mężczyźni napotykają na przeszkody wynikające z ich płci, to
jednak kobiety znajdują się w sytuacji bardziej niesprzyjającej. Część z nich staje wobec
szczególnych trudności, takich jak opieka nad dziećmi i osobami starszymi, czy też życie we
wspólnotach oddalonych lub odsuwanych na margines.
Rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 Rady z 21 czerwca 1999 r. wprowadzające ogólne
przepisy dotyczące funduszy strukturalnych, Dz. U nr L 161 z 26.06.1999, str. 1
2
zobacz dokument roboczy nr : Ewaluacja ex ante programów funduszy strukturalnych
(a szczególnie aneks 4) oraz dokument roboczy nr 3: Wskaźniki odnoszące monitorowania,
kontroli i ewaluacji (fiszka i), (<http://inforegio.cec.eu.int>.
3
5
2.3. Wkład równości szans do Celów funduszy strukturalnych
Włączenie kwestii równości szans do funduszy strukturalnych nabiera ogromnej wagi, i to nie
tylko ze względów prawnych. Zniesienie nierówności pomiędzy kobietami i mężczyznami na
rynku pracy przyczynia się do globalnej efektywności planów i programów funduszy
strukturalnych. Wzrost, konkurencyjność i zatrudnienie będą mogły zostać osiągnięte jedynie
przy pełnej mobilizacji wszystkich obywateli, zarówno mężczyzn jak i kobiet.
Zauważyć można ścisłą synergię pomiędzy celami funduszy strukturalnych a równością szans
kobiet i mężczyzn. Oto kilka takich przykładów:
ƒ
zwiększenie możliwości uczestniczenia kobiet i mężczyzn we wszystkich poziomach
rynku pracy przyczynia się do efektywności i skuteczności inwestowania w zasoby
ludzkie.
ƒ
poprawa kwalifikacji i umiejętności zawodowych kobiet przyczynia się do zwiększenia
zdolności produkcyjnych, a także szans na zatrudnienie i awans.
ƒ
działalność gospodarcza prowadzona przez kobiety jest często innowacyjną odpowiedzią
na stworzone przez rynek możliwości i na potrzeby lokalne.
ƒ
poprawa usług transportowych i opieki nad dziećmi pozwala większej ilości kobiet
uzyskać dostęp do rynku pracy, jak i tworzyć nowe źródła miejsc pracy.
Tabela 1: Co rozumie się pod pojęciem "włączenie wymiaru równości szans"?
Włączenie wymiaru równości kobiet i mężczyzn ma na celu zapewnienie, by otwarcie i
aktywnie brano pod uwagę - podczas programowania, wdrażania, monitorowania i ewaluacji
wszystkich działań i programów o charakterze ogólnym - wpływ tych ostatnich na sytuację
odpowiednio kobiet i mężczyzn. Pod pojęciem tym kryje się również dodatkowe
opracowanie, wdrożenie, monitorowanie i ewaluacja działań i szczegółowych programów,
których celem jest promowanie równości i okazanie pomocy kobietom po to, by mogły one w
nich uczestniczyć i odnieść z nich korzyści.
W zasadzie plany i programy powinny przyczyniać się do zwiększenia równości kobiet i
mężczyzn, powinny także móc wykazać tego rodzaju rezultaty przed, w trakcie i po ich
wdrożeniu.
Podejście integrujące wymiar równości szans różni się od podejścia dotychczasowego w
ramach funduszy strukturalnych tym, że w poprzednim okresie wdrażano specjalne działania
na rzecz kobiet. Są one ważne, lecz nie są w stanie przezwyciężyć nierówności
strukturalnych, związanych z organizacją życia zawodowego i rodzinnego, a które to
nierówności nie pozwalają wielu kobietom aktywnie uczestniczyć w życiu zawodowym i
publicznym.
Kobiety i mężczyźni nie spełniają tych samych ról, nie mają takich samych środków, potrzeb
i zainteresowań. Nie uczestniczą w jednakowym stopniu w procesie decyzyjnym. Wartość
przyznawana "pracy kobiet" i "pracy mężczyzn" jest również różna. Różnice te zmieniają się
w zależności od społeczeństwa czy kultury. To właśnie nazywa się "różnicami wynikającymi
z płci".
Większość działań i programów nie bierze pod uwagę tych różnic. W konsekwencji, nie
zawsze tworzy się instytucje i infrastrukturę z myślą o potrzebach kobiet i mężczyzn. Dotyczy
to zarówno udostępnianej szeroko infrastruktury publicznej i prywatnej czy usług, jak i też
obszarów bardziej wrażliwych takich jak zatrudnienie, kształcenie i przedsiębiorczość.
6
3. WKŁAD FUNDUSZY STRUKTURALNYCH W WYRÓWNYWANIE
SZANS KOBIET I MĘŻCZYZN
3.1 Definiowanie celów w dziedzinie równości szans
Wiele rozwiązań Rozporządzenia ramowego przypomina konieczność zapewnienia, by
Fundusze Strukturalne przyczyniały się do wspierania celów wspólnotowych odnoszących się
do wyrównywania szans kobiet i mężczyzn. Polityka wspólnotowa wyróżnia pięć dziedzin,
gdzie zmniejszanie nierówności i wspieranie równości kobiet i mężczyzn jest szczególnie
istotne:
•
Dostęp do rynku pracy oraz udział nim na każdym poziomie,
•
Edukacja i kształcenie, szczególnie dotyczące zawodowych kwalifikacji i kompetencji
•
Tworzenie i rozwój przedsiębiorstw,
•
Pogodzenie życia zawodowego z rodzinnym,
•
Zrównoważony udział w procesach decyzyjnych.
Cele ogólne wyrównywania szans na poziomie Podstaw Wsparcia Wspólnoty, Jednolitego
Dokumentu Programowego bądź Programu Operacyjnego, powinny wyróżniać dziedziny w
których ma nastąpić poprawa oraz powinny określać skwantyfikowane cele, które mają zostać
osiągnięte. Precyzyjniejsze cele dotyczące równości mogą także zostać opracowane, takie jak
poprawa płacy i warunków pracy dla pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze
godzin, poprawa infrastruktury życia społecznego i ekonomicznego bądź statusu zawodowego
współmałżonka w firmach rodzinnych. Wiele zależeć będzie od charakteru Celu bądź
Programu, a także od priorytetów krajowych bądź regionalnych.
Kilka przykładów ilustrujących sposób, w jaki działania i interwencje Funduszy
Strukturalnych mogą brać udział we wspieraniu równości między kobietami i mężczyznami
zostało zawartych się w tabeli 2.
Tabela 2: Kilka możliwych dziedzin, w których biorą udział Fundusze Strukturalne przy
realizacji celów z dziedziny równości płci.
CEL Z ZAKRESU
RÓWNOŚCI
WSPÓŁUDZIAŁ FUNDUSZY STRUKTURALNYCH
•
Poprawa dostępności do
rynku pracy oraz poprawa
udziału na wszystkich
poziomach rynku pracy
•
Większy udział kobiet w działaniach dotyczących rynku pracy,
umożliwiających im zatrudnienie w niektórych zawodach
technicznych;
•
Wspieranie przedsiębiorstw celem poprawy kwalifikacji i
warunków pracy pracowników nietypowych oraz zatrudnionych
Wspieranie przedsiębiorstw i organizacji rozwijających i
wprowadzających
równouprawnienie płci w dziedzinie
zatrudnienia;
7
w niepełnym wymiarze godzin;
•
Większy dostęp kobiet do miejsc pracy poprzez inicjatywy
dotyczące środków transportu oraz struktur opieki nad dziećmi;
•
Zachęcanie kobiet do pracy bądź obejmowania kierowniczych
stanowisk
w
instytucjach
naukowo-badawczych,
technologicznych bądź badawczo-rozwojowych;
•
Zachęcanie mężczyzn do pracy w usługach za pomocą szkoleń
oraz działań na rynku pracy.
•
Działania podejmowane celem wsparcia udziału kobiet na
wszystkich szczeblach zawodowych w sektorach rozwojowych,
takich jak turystyka, ochrona środowiska, telekomunikacja oraz
biotechnologia.
Poprawienie równości w •
dziedzinie wykształcenia
ogólnego i zawodowego,
szczególnie w zakresie
•
kompetencji i kwalifikacji
zawodowych
•
Poprawienie udziału kobiet w działaniach w dziedzinie kształcenia
zawodowego, pozwalających na zdobycie zawodu i kwalifikacji
technicznych;
•
Poprawa udziału kobiet w •
tworzeniu i rozwoju
przedsiębiorstw
•
Poprawienie udziału kobiet w szkoleniach z dziedziny technologii
informatycznych (IT), zwłaszcza na wyższym poziomie;
Wspieranie udziału mężczyzn w dziedzinie szkoleń prowadzących
do zatrudnienia w sektorze usług;
Poprawa elastyczności w procesie kształcenia oraz szkolenia
zawodowego celem dotarcia do kobiet ze środowisk wiejskich
bądź pozbawionych łatwego dostępu do środków transportu.
Wzmaganie uwrażliwienia oraz kształcenia w dziedzinie równości
dyrektorów i doradców ze służb doradczych przedsiębiorstw.
Reorientacja i stworzenie usług wspierających MSP (finansowych
i technicznych), mające na celu lepsze dostosowanie do potrzeb
kobiet pragnących założyć i rozwijać przedsiębiorstwo;
•
Poprawa usług finansowych
rozwijających przedsiębiorstwo
•
Wspieranie stowarzyszeń i zrzeszeń kobiet posiadających
przedsiębiorstwa, a także doradztwo prowadzone przez kobiety dla
kobiet;
•
Zapewnienie pomocy specjalnej pozwalającej kobietom tworzyć i
rozwijać przedsiębiorstwa w sektorze telekomunikacji i
zaawansowanych technologii;
•
Pomoc kobietom promującym i zarządzającym inicjatywami w
dziedzinach społecznych.
Godzenie życia
•
zawodowego i rodzinnego
Wspieranie tworzenia instytucji opieki nad dziećmi oraz innymi
osobami niesamodzielnymi, a także kształcenia i podnoszenia
kwalifikacji pracowników w sektorze opieki;
•
Pomoc pracodawcom oferującym swoim pracownikom urlopy
okolicznościowe, macierzyńskie bądź pracę w niepełnym
wymiarze godzin, opiekę nad dziećmi i inne podobne
8
dla
kobiet
zakładających
i
udogodnienia.
• Wprowadzenie usprawnień w środowisku oraz komunikacji
miejskiej celem poprawy mobilności, poczucia pewności i
bezpieczeństwa;
• Poprawa dostępności do możliwości kształcenia oraz pracy
kobietom i mężczyznom o ograniczonej mobilności, ułatwiając
podejmowanie telepracy (pracy zdalnej) bądź pracy w domu i
ułatwiając działania w dziedzinie transportu oraz opieki nad
osobami niepełnosprawnymi.
Większy udziału kobiet w •
procesach decyzyjnych
Zapewnienie zrównoważonego udziału kobiet i mężczyzn w
komitetach monitorujących i partnerskich odpowiedzialnych za
zarządzanie planami oraz programami.
• Zapewnienie udziału organizacji zajmujących się zagadnieniami
równouprawnienia i organizacji kobiecych w komitetach
monitorowania, partnerskich i innych w trakcie okresu
programowania.
•
Zachęcanie kobiet do obejmowania stanowisk kierowniczych i
decyzyjnych w strukturach zarządzania pomocą oraz wdrażania
działań pomocowych.
•
Regularne konsultacje z organizacjami zajmującymi się równością
szans podczas okresu programowania.
•
Zapewnianie dostępu do informacji i pomocy organizacjom i
zrzeszeniom kobiecym, celem zachęcenia ich do uczestnictwa jako
promotorów projektów.
3.2 Przedstawienie wkładu programów Funduszy Strukturalnych w politykę na rzecz
równości szans
Podobna macierz jak podana w Tabeli 2 może zostać opracowana przez Kraje Członkowskie
bądź regiony na potrzeby realizacji programów Funduszy Strukturalnych, celem ukazania
zamierzonego udziału w polityce na rzecz równości szans.
Jedna z osi macierzy prezentuje różnorodne dziedziny interwencji bądź priorytety, druga
przedstawia podstawowe cele dotyczące równości szans kobiet i mężczyzn. Szczegóły udziału
każdej z dziedzin interwencji bądź priorytetu w wyrównywaniu szans mogą być
przedstawione w odpowiedniej tabeli.
Jeśli wymiar finansowy priorytetu także jest załączony, można wtedy uzyskać informację na
temat zasobów alokowanych na rzecz polityki równości szans. Może być to użyteczne przy
monitorowaniu włączania polityki do programów.
9
Tabela 3: Przykład macierzy ukazującej wkład Funduszy Strukturalnych w
wyrównywanie szans pomiędzy kobietami i mężczyznami
Cele dotyczące zmniejszenia nierówności oraz wspierania równości
pomiędzy kobietami i mężczyznami
Rynek pracy
Edukacja
kształcenie
zawodowe
Priorytet 1 : rozwój
MŚP oraz sektora
prywatnego
Priorytet 2: turystyka
Priorytet 3: zasoby
ludzkie
Priorytet 4:
infrastruktura
transportu
Priorytet 5: nauka i
technologia
10
i Godzenie życia
i Tworzenie
zawodowego
i
rozwój
przedsiębiorstw rodzinnego
4. WŁĄCZANIE RÓWNOŚCI SZANS W OPRACOWYWANIE
PLANÓW I DOKUMENTÓW PROGRAMOWANIA
Równość szans jest jednym z czynników zapewniających trafność i skuteczność działań
Funduszy Strukturalnych. Kompletność oraz spójność informacji na temat równości szans są
istotnymi kryteriami przy ocenie jakości Planów Funduszy Strukturalnych.
Ten rozdział wskazuje informacje, które powinny być dołączone do planów Podstaw
Wsparcia Wspólnoty (PWW), Jednolitych Dokumentów Programowych (JDP) oraz
Programów Operacyjnych (PO) w celu wypełnienia dyspozycji rozporządzenia ramowego
dotyczącego funduszy strukturalnych. Sugeruje ponadto dalsze informacje, które pomogą
włączyć równość szans w zarządzanie i wdrażanie działań funduszy strukturalnych.
4.1 Informacje, które należy zawrzeć w planach Wspólnotowych Ram Wsparcia oraz
Jednolitych Dokumentach Programowych
Włączanie równości szans do planów PWW albo JDP stanowi pierwszy większy krok w
stronę zapewnienia, że wymogi rozporządzenia ramowego zostaną spełnione. Plany powinny
być oceniane w odniesieniu do ich zasadności, wydajności i jakości; część tej oceny dotyczyć
będzie stosowania równości szans. Poniższa lista kontrolna wskazuje użyteczne informacje
dotyczące wyrównywania szans, do załączenia w planie PWW bądź JDP.
Tabela 4: Informacje do umieszczenia we Podstawach Wsparcia Wspólnoty lub w
Jednolitych Dokumentach Programowych
INFORMACJE OGÓLNE 4
Ilościowy opis sytuacji obecnej, w
odniesieniu do dysparytetów w
zakresie dochodów i zatrudnienia,
braki w infrastrukturze itp. oraz
potencjał rozwojowy ( Cel 1) bądź
rekonwersja (Cel 2)
INFORMACJE O RÓWNOŚCI SZANS
•
Dane i informacje w podziale na płeć, o ile to
możliwe, dotyczące szczególnie poziomu aktywności
i
bierności,
bezrobocia
i
bezrobocia
długoterminowego, poziomy (sektory) i pionowy (na
każdym szczeblu odpowiedzialności) udział w rynku
pracy a także tworzenie i rozwój przedsiębiorstw.
• Sytuacja równouprawnienia pomiędzy kobietami i
mężczyznami w programach dotyczących rynku
pracy, kształcenia i szkolenia zawodowego,
oferowane usługi służące wyrównywaniu szans
(usługi opieki nad dziećmi i osobami w wieku
podeszłym, transport itp.).
Opis odpowiedniej strategii oraz
wybranych priorytetów dla
osiągnięcia danego Celu.
• Opis celów dotyczących zmniejszenia nierówności i
poprawy równouprawnienia pomiędzy kobietami i
mężczyznami, szczególnie w dziedzinie zatrudnienia,
kształcenia
ogólnego
i
zawodowego,
4
Wybór z listy minimalnych informacji które mają być zawarte w PWW albo JDP celem spełnienia wymogów
Komisji Europejskiej. Źródło: Vademecum: Plany i dokumenty programowe dla funduszy strukturalnych 2000 –
2006 <http://inforegio.cec.eu.int>
11
przedsiębiorczości i równowagi między życiem
zawodowym a rodzinnym.
•
Opis sposobu, w jaki dobór priorytetów i działań
przyczyni się do realizacji celów w obrębie
wyrównywania szans.
Ramy odniesienia dla realizacji
• Wykazanie, iż plany są zgodne z czwartym filarem
planów Celu 2 dla narodowej
strategii zatrudnienia wobec równouprawnienia
strategii rozwoju zasobów ludzkich;
kobiet i mężczyzn oraz z priorytetami równości szans
ukazanie, że plany przedłożone dla
opisanymi w narodowym planie działań.
Celów 1 i 2 odnoszą się do
narodowej strategii w dziedzinie
zasobów ludzkich opisanej w
ramach odniesienia Celu 3 i do
strategii w dziedzinie zatrudnienia i
rozwoju zasobów ludzkich danego
kraju członkowskiego, w
szczególności narodowych planów
działań.
Uwzględnienie wytycznych Komisji • Uwzględnienie wytycznych Komisji dotyczących
wyrównywania szans.
Dołączona ewaluacja ex-ante,
zawierająca opis sytuacji na rynku
pracy, środowiska naturalnego i
polityki wyrównywania szans
między kobietami i mężczyznami.
• Opis możliwości i ograniczeń dotyczących równości
szans na ryku pracy, wykształcenia ogólnego i
zawodowego oraz przedsiębiorczości.
• Ewaluacja możliwego wpływu realizacji planu na
zmniejszenie
nierówności
i
poprawę
równouprawnienia między kobietami i mężczyznami
Więcej szczegółów na ten temat w sekcji 4.2 poniżej
Cele i odpowiednie wskaźniki
• Przedstawienie
skwantyfikowanych
celów
globalnych pozwalających na monitorowanie
poprawy równouprawnienia między kobietami i
mężczyznami.
• Generalne stosowanie, gdzie tylko to możliwe,
wskaźników w podziale na płeć
Spójność z innymi politykami
wspólnotowymi
• Wykazana spójność z innymi politykami krajowymi i
wspólnotowymi w dziedzinie równości szans między
kobietami i mężczyznami
Wskazanie
środków
podjętych • Wskazanie środków podjętych celem konsultacji z
celem konsultacji z partnerami, a
organizacjami wspierającymi równość szans i
zapewnienie równej reprezentacji potrzeb i interesów
także działania i środki podjęte
kobiet i mężczyzn w trakcie tworzenia planu.
celem włączenia ich do komitetu
nadzorującego.
• Wskazanie środków podjętych celem promowania
wyrównywania szans w komitetach monitorujących i
w komitetach partnerskich, takich jak udział
organizacji zajmujących się równouprawnieniem i
12
zrównoważonym udziałem kobiet i mężczyzn.
Opis
ustaleń
dotyczących • Opis specyficznych rozwiązań w zakresie
monitorowania i ewaluacji równości szans, jak np.
monitorowania i ewaluacji
zbiór danych w podziale względem płci lub realizacja
badań szczegółowych w razie konieczności.
Informacja i promocja
• Wskazanie
działań
podejmowanych
celem
poinformowania organizacji i grup zaangażowanych
w wyrównywanie szans oraz w celu zapewnienia
dopływu informacji o planach i programach do
zainteresowanych i potencjalnych beneficjentów
4.2 Ewaluacja ex-ante równości szans kobiet i mężczyzn
W celu przygotowania planów należy przeprowadzić ewaluację ex-ante. Zgodnie z
rozporządzeniem ogólnym (Artykuł 41 §2c), powinna ona uwzględnić równouprawnienie
kobiet i mężczyzn. Powinna obejmować specyficzną ewaluację ex-ante sytuacji w zakresie
równych szans kobiet i mężczyzn, dotyczącą takich aspektów jak sytuacja na rynku pracy
oraz równe traktowanie w pracy, włączając szczególne ograniczenia dla poszczególnych grup;
ocenę przewidywanego oddziaływania strategii i pomocy zwłaszcza na integrację kobiet i
mężczyzn na rynku pracy, wykształcenie i szkolenie zawodowe, zakładanie przedsiębiorstw
przez kobiety oraz godzenie życia zawodowego z rodzinnym.
W poniższej tabeli zamieszczono elementy, które mogą zostać włączone do ewaluacji ex-ante
równości pomiędzy kobietami i mężczyznami. Nie jest ona wyczerpująca i inne istotne
czynniki o szczególnym znaczeniu dla kraju członkowskiego, regionu bądź sektora
gospodarki mogą również znaleźć się w ewaluacji. Wymagane będą informacje o charakterze
zarówno jakościowym, jak i ilościowym.
Tabela 5: Informacje do włączenia do ewaluacji ex-ante równości między kobietami a
mężczyznami
Sugerowane informacje do włączenia:
•
Możliwości
poprawy sytuacji
kobiet i mężczyzn
Różnice w kwalifikacjach i kompetencjach kobiet i mężczyzn – wewnątrz i
poza rynkiem pracy – i wpływ tego stanu rzeczy na obecne i przyszłe
zapotrzebowanie na pracę. Możliwości podnoszenia kwalifikacji i poziomu
kompetencji kobiet.
•
Dostęp kobiet i mężczyzn do różnych sektorów i zawodów na rynku pracy i
możliwość osiągnięcia stanowiska decyzyjnego lub kierowniczego, także w
sektorach bądź branżach, gdzie udział kobiet i mężczyzn jest
niezrównoważony.
•
Możliwości godzenia życia rodzinnego z zawodowym, takie jak usługi
opieki nad dziećmi i osobami w podeszłym wieku, inne działania zostały
podjęte aby pozwolić mężczyznom i kobietom lepiej godzić życie
zawodowe i rodzinne.
•
Mogą być tu przedstawione pozytywne doświadczenia dotyczące strategii i
działań podjętych uprzednio aby poprawić równouprawnienie kobiet i
mężczyzn, ze wskazaniem sposobu w jaki ta wiedza będzie wykorzystana w
13
przyszłych programach.
Przeszkody w
• Powody nierówności w kwalifikacjach i kompetencjach między kobietami a
pełnym
mężczyznami oraz przeszkody w podnoszeniu kwalifikacji i poziomu
uczestnictwie
kompetencji.
kobiet i mężczyzn • Przeszkody napotykane przez bezrobotne bądź nieaktywne kobiety i
w rynku pracy
bezrobotnych bądź nieaktywnych mężczyzn w uzyskaniu i utrzymaniu
zatrudnienia.
• Przeszkody w rekrutacji i w awansie kobiet na stanowiska wyższego
szczebla i na stanowiskach kierownicze bądź decyzyjne.
• Przyczyny niskiej liczby przedsiębiorstw tworzonych przez kobiety i
identyfikacja przeszkód ograniczających rozwój i rentowność
przedsiębiorstw kierowanych przez kobiety.
• Specyficzne przeszkody dla udziału w rynku pracy napotykane przez
szczególnie obciążone grupy kobiet bądź mężczyzn, takie jak samotnie
opiekujący się dziećmi lub osobami w podeszłym wieku, kobiety
zamieszkałe w miejscowościach zaniedbanych bądź żyjące na odległych
terenach rolniczych, kobiety imigrantki lub należące do mniejszości
etnicznych itd.
Prawdopodobne •
oddziaływanie
strategii i pomocy
na poprawę
równości między
kobietami a
mężczyznami
Ewaluacja prawdopodobnego oddziaływania strategii bądź pomocy
zaproponowanych w celu zmniejszenia nierówności i poprawy
równouprawnienia między kobietami a mężczyznami, szczególnie
dotyczącego:
•
bardziej równomiernego udziału w rynku pracy (w każdym sektorze i na
wszystkich szczeblach odpowiedzialności)
•
większe
równość
w
dziedzinie
kształcenia
ogólnego
i
zawodowego, a także w podnoszeniu kwalifikacji i poziomu
kompetencji
•
większa równość w dziedzinie tworzenia i rozwoju przedsiębiorstw
•
lepsze pogodzenie życia zawodowego i rodzinnego.
Ta ewaluacja wymaga, tam gdzie to stosowne i wykonalne opracowania
skwantyfikowanych celów równości szans.
•
•
Ewaluacja:
•
adekwatności środków poświęconych na poprawę równości szans kobiet
i mężczyzn
•
zakresu w jakim ograniczenia w równouprawnieniu będą przedmiotem
danej strategii i pomocy
•
adekwatności rozwiącań mających na celu zapewnienie promocji
równości szans w zarządzaniu i monitorowania pomocy
Identyfikacja słabych stron strategii bądź pomocy z punktu widzenia
równości szans między kobietami i mężczyznami.
14
4.3 Informacje o równości szans do włączenia do propozycji Programu Operacyjnego
Propozycje programów operacyjnych, które uzupełniają każde Podstawy Wsparcia
Wspólnoty powinny również zawierać kluczowe informacje o równości szans. Te informacje
posłużą do precyzyjnego powiadomienia Komisji o tym jak zamierza się traktować
równouprawnienie w Podstawach Wsparcia Wspólnoty. Pomogą także zapewnić spójność
pomiędzy celami a strategiami w zakresie równości szans na poziomie PWW oraz tychże dla
niektórych PO.
Poniższa lista kontrolna podsumowuje informacje o równości szans, których włączenie do
propozycji Programu Operacyjnego będzie przydatne. Wskazówki dotyczące wymaganych
informacji ogólnych są oparte na rekomendacjach zawartych w Vademecum, rozdz. 1, część
II.
Tabela 6: Informacje do włączenia do Programu Operacyjnego
WYMAGANE INFORMACJE
OGÓLNE
Wprowadzenie
SUGEROWANE INFORMACJE O RÓWNOŚCI SZANS
•
Wprowadzenie do podstawowych zagadnień dotyczących
równości szans w regionie/regionach lub temacie/tematach
objętych PO
1. Wyszczególnienie priorytetów i •
ich spójności z priorytetami PWW
oraz z narodową strategią zasobów
ludzkich z planu dla Celu 3
Wyszczególnienie spójności priorytetów z celami
równouprawnienia w PWW i krajowej strategii wobec
zasobów ludzkich.
• Wskazanie które działania przyczyniając się do osiągnięcia
celów w zakresie równości szans (działania zarówno
tytuł, opis, cele ogólne,
pozytywne wobec równouprawnienia jak i ukierunkowane
przewidywani beneficjenci, alokacja
na równouprawnienie)
finansowa i organizacja wdrażania
dla poszczególnych celów
• Wskazanie, z podziałem względem płci tam gdzie
właściwe, przyszłych beneficjentów i specyficznych celów
w dziedzinie równości szans, pozytywnych wobec
równouprawnienia i działań ukierunkowanych na
równouprawnienie.
2. Skrótowy opis działań:
3. Plan finansowania
• Wskazanie środków finansowych przeznaczonych na
poszczególne działania i przedsięwzięcia mające na celu
poprawę równości szans kobiet i mężczyzn.
4. Rozwiązania w zakresie
wdrażania
• Uzgodnienia dotyczące nadzoru i ewaluacji równości szans
oraz zwrócenie uwagi komitetu nadzorującego na wagę tej
kwestii
15
4.4 Informacje o równości szans do włączenia do Uzupełniającego Dokumentu
Programowego
Uzupełniający dokument programowy przedstawia strategię i priorytety pomocy na poziomie
działań i zawiera szczegółowe informacje na temat programu. Istotne jest dokładne określenie
w tym dokumencie, w jaki sposób cele i specyficzna strategia dotycząca równości szans
przekładają się na praktykę podczas wdrażania priorytetów. Informacje o konkretnych
działaniach przyczyniających się w sposób znaczący do równouprawnienia kobiet i mężczyzn
(patrz sekcja 5.2) i dotyczących podstawowych wskaźników monitorowania w dziedzinie
równouprawnienia (patrz sekcja 5.3) mogą być zawarte w UDP.
Poniższa lista kontrolna zbiera informacje użyteczne dotyczące równości szans, do załączenia
w uzupełnieniu programowania. Wskazówki dotyczące potrzebnych informacji ogólnych są
umieszczone w rekomendacjach z Vademecum, rozdz. 3.
Tabela 7: Informacje do załączenia w uzupełnieniu programowania
WYMAGANE INFORMACJE
OGÓLNE
1. Działania: szczegółowe
informacje o działaniach
SUGEROWANE INFORMACJE O RÓWNOŚCI SZANS
•
Określenie tych działań, które mają przyczynić się do
poprawy równouprawnienia płci.
•
Odpowiednie wskaźniki monitorowania wdrażania
równości szans.
•
Skwantyfikowane cele szczegółowe zmierzające do
poprawy równości szans kobiet i mężczyzn
2. Beneficjenci końcowi: określenie •
rodzaju końcowych beneficjentów
podjętych działań
Określenie, jeśli właściwe, zaangażowania organizacji
odpowiedzialnych promowanie równości szans.
3. Plan finansowania
•
Określenie, jeśli właściwe, środków finansowych
alokowanych na rzecz działań zmierzających do poprawy
równości szans.
4. Działania informacyjne
•
Określenie działań informacyjnych celem promocji
programu (patrz sekcja 5.4).
5. Wymiana danych
• dotyczy/nie dotyczy
4.5 Ocena oczekiwanego oddziaływania planu albo programu
Po stwierdzeniu, że plan albo program zawiera odpowiednie informacje, może nastąpić ocena
oddziaływania, jakie będzie on wywierał na kwestię równości szans. Żeby być pewnym, iż
wszystkie problemy związane z równością szans w danym planie lub programie zostały
uwzględnione i są realizowane, ważne jest ocenienie trzech podstawowych aspektów:
16
1. Czy cele w zakresie równości szans są trafne?
-
Czy zostało stwierdzone – za pomocą konsultacji z odpowiednimi grupami i
organizacjami – że cele te odzwierciedlają potrzeby i interesy kobiet i mężczyzn w
docelowych populacjach i regionach?
-
Czy zostało stwierdzone, że cele te są zgodne z politykami i priorytetami
organizacji krajowych lub regionalnych zajmujących się wspieraniem równości
szans i że organizacje te wspierają owe cele?
2. Czy strategia w zakresie równości szans została odpowiednio dobrana?
-
Czy priorytety i środki biorą pod uwagę wszystkie trudności na drodze do
równości szans?
-
Czy środki przeznaczone na politykę równości szans są wystarczające, zważywszy
na wagę problemu, który trzeba rozwiązać?
-
Czy komitet monitorujący i struktury zarządzania pomocą będą miały
odpowiednie kompetencje w sprawach dotyczących równości szans?
-
Czy procedury wyboru projektów, zarządzania i monitorowania pomocy biorą pod
uwagę kwestię równości szans?
3. Czy ogólne i szczegółowe cele dotyczące równości szans są możliwe do
zrealizowania?
-
Czy, zakładając, że proponowana strategia dotycząca równości szans jest
odpowiednia (w związku z oceną przewidzianą w punkcie 2), możliwe jest
zrealizowanie celów ogólnych i szczegółowych w dziedzinie poprawy równości
szans?
-
Czy skala i zakres wysiłków przewidzianych w celu zapewnienia równości szans
są wystarczające, aby osiągnąć trwałą redukcję dysparytetów między
mężczyznami a kobietami, na rynku pracy, w dziedzinie edukacji i szkoleń
zawodowych, przedsiębiorczości i godzenia życia zawodowego z rodzinnym?
17
5. ZARZĄDZANIE PROGRAMAMI MAJĄCYMI NA CELU
ZAPEWNIENIE RÓWNOŚCI SZANS DLA MĘŻCZYZN I KOBIET
5.1 Stworzenie zrównoważonego i kompetentnego partnerstwa
Dla powodzenia planu lub programu istotne jest posiadanie doświadczenia i właściwych
kompetencji dotyczących równości szans na odpowiednim etapie i na odpowiednim
poziomie. Dlatego, istotne jest, aby organizacje odpowiedzialne za kwestie związane z
równością szans stanowiły część komitetów monitorujących i partnerstwa utworzonych w
celu opracowania i przystosowania programów i aby udział kobiet i mężczyzn w tych
instytucjach był wyrównany.
Należy również konsultować się regularnie z reprezentatywnymi organizacjami, aby poznać
ich zdanie, zarówno na temat realizacji jak i skuteczności dostarczonej pomocy i móc
udoskonalić strategię dotyczącą równości szans. Taką konsultację można przeprowadzić w
ramach grupy roboczej albo komitetu wyspecjalizowanego w dziedzinie równości szans –
odnosi się to do PWW, JDP albo PO – odpowiedzialnego za doradzanie lub kierowanie
władzą zarządzającą albo też komitetu monitorującego ich pracę. W dostarczaniu rad i stałego
wsparcia władzy zarządzającej i danych komitetów może również okazać się użyteczna
pomoc techniczna zapewniona przez eksperta albo przez jednostkę zajmującą się sprawami
równości.
Organizacje i osoby, z którymi można się konsultować:
•
organizacje rządowe zajmujące się równością szans na poziomie krajowym albo
regionalnym;
•
organizacje reprezentujące kobiety z organizacji obywatelskich na poziomie krajowym
albo regionalnym;
•
koła zrzeszające kobiety albo odpowiedzialne za równość szans w organizacjach
związkowych (związkach zawodowych, stowarzyszeniach o profilu przemysłowym,
handlowym albo zawodowym);
•
organizacje albo stowarzyszenia kobiet broniące interesów określonych grup (na przykład
kobiet wiejskich, imigrantek albo należących do mniejszości etnicznych);
•
instytuty badawcze i uniwersyteckie specjalizujące się w problematyce równości między
mężczyznami a kobietami;
•
eksperci w dziedzinie statystyki zajmujący się równością szans.
Istotne jest również zapewnienie równego udziału kobiet i mężczyzn w komitetach
monitorujących. W tym celu mogą być wykorzystane różne metody – na przykład system
proporcjonalny (40% minimum i 60% maksimum kobiet i mężczyzn) albo system
pozwalający każdemu partnerowi na wyłonienie dwóch członków, po jednym z każdej płci.
Innym sposobem pozwalającym promować znaczenie równości jest zapewnienie szkolenia
członkom partnerstwa, komitetów monitorujących i personelowi zarządzającemu pomocami.
Może to polegać na ogólnym uwrażliwianiu na kwestie równości szans jak i zwróceniu uwagi
na bardziej techniczne aspekty, takie jak zbieranie i analiza odpowiednich danych albo
opracowanie i monitorowanie wskaźników równości.
18
5.2 Klasyfikacja i wybór projektów mających na celu zapewnienie równości szans
Należy upewnić się, czy systemy zarządzania i monitorowania wdrażania programów
funduszy strukturalnych zawierają procedury, które gwarantują, że projekty przyczynią się do
realizacji celów dotyczących równości szans. Aby wybrać projekty i pomoce, powinny zostać
opracowane kryteria i procedury wyboru.
Kryteria i procedury wyboru nie będą identyczne dla wszystkich typów projektów. Kryterium
równości szans może być zasadnicze dla tych priorytetów, które w decydujący sposób muszą
przyczyniać się do realizacji celów dotyczących równości, ale mniej ważne dla innych
priorytetów.
Zanim przystąpi się do wyboru projektów, należy ocenić ich potencjalny wpływ na cele
dotyczące równości szans. Użyteczna pod tym względem może być także klasyfikacja według
trzech celów, pozwalająca określić priorytet proponowanej pomocy, zgodnie z którym
przyczyni się ona albo nie do zrealizowania celów dotyczących równości.
Klasyfikacja pomocy pod względem jej wpływu na cele dotyczące równości
1. Pozytywna w odniesieniu do równości: głównym celem pomocy jest poprawa
sytuacji na płaszczyźnie równości szans kobiet i mężczyzn.
2. Sprzyjająca równości: interwencje ogólne, które wyraźnie przyczyniają się do
zrealizowania celów dotyczących równości szans.
3. Neutralna pod względem równości: interwencje ogólne, które nie przyczyniają się
do realizacji celów dotyczących równości szans.
4. Więcej szczegółów: zob. tabela 8
Klasyfikacja ta może służyć również do oceny proponowanej pomocy pod kątem zapewniania
równości szans i do określenia każdego działania służącego monitorowaniu, mającego na celu
poprawę efektów tej pomocy dotyczących równości szans. Klasyfikacja powyższa może być
także wykorzystywana jako wskaźnik pozwalający na kontrolowanie włączenia kwestii
związanych z równością szans do priorytetów i środków programów i okazać się użytecznym
instrumentem służącym ustalenia właściwych wskaźników (zob. część 5. 3 poniżej).
Klasyfikacja początkowa może być dokonana przez osobę odpowiedzialną za projekt lub za
pomoc, albo też przez zarządzających programem podczas przyjmowania wniosku. Jeśli jest
ona dokonana przez osobę odpowiedzialną za projekt, wskazanie i uzasadnienie wybranej
klasyfikacji będą znajdowały się na formularzu wniosku. W obydwu przypadkach należy
dopilnować, żeby osoby odpowiedzialne za projekt dostarczyły informacji potrzebnych do
tego, aby ocenić proponowaną pomoc i zaklasyfikować wnioski pod względem ich wkładu w
cele dotyczące równości szans.
Osobom odpowiedzialnym za projekty należy dostarczyć określone wytyczne odnośnie
sposobu wzięcia pod uwagę kwestii równości szans w planowaniu projektu oraz opracować i
ustalić cele i właściwe w tym względzie wskaźniki.
19
Tabela 8: Klasyfikacja pomocy pod względem jej wpływu na kwestię równości szans
Interwencje pozytywne w odniesieniu do równości
Głównym celem pomocy w dziedzinie równości jest promowanie równości szans kobiet i
mężczyzn. Chodzi o szczególne działania mające na celu usunięcie przeszkód w pełnym
uczestnictwie mężczyzn i kobiet na rynku pracy oraz w życiu społecznym i gospodarczym.
Przykłady:
• działania dotyczące kształcenia ogólnego i zawodowego oraz dostępu do rynku pracy dla
kobiet powracających do pracy zawodowej albo samotnych matek, które wymagają
pomocy umożliwiającej im otrzymanie i utrzymanie zatrudnienia;
• pomoc finansowa i techniczna dla kobiet, które tworzą i rozwijają MŚP albo inicjatywy w
dziedzinie społecznej;
• środki na adaptację struktur i systemów (pozwalające udzielać pomocy w dziedzinie
kształcenia ogólnego i zawodowego, zatrudnienia albo też w przedsiębiorstwach), aby
lepiej odpowiedzieć na zapotrzebowanie kobiet;
• środki motywujące, które pomogą kobietom w zdobyciu zawodów technicznych albo
osiągnięciu stanowisk kierowniczych;
• środki przeznaczone na poprawienie infrastruktury społecznej (służba zdrowia, placówki
dla dzieci i ośrodki pomocy ludziom starszym).
Pomoce pozytywne w odniesieniu do równości szans charakteryzują się następującymi
cechami:
- głównym ich celem jest równość szans,
- dotyczą one dyskryminowanych grup kobiet i/albo kluczowych elementów, które są w
stanie wpłynąć na równość dostępu kobiet i mężczyzn do rynku pracy i ich przygotowanie,
- walczą całościowo z głównymi przeszkodami stojącymi na drodze do równego dostępu i
udziału kobiet i mężczyzn w danej dziedzinie albo sektorze.
20
Interwencje sprzyjające równości
Interwencje ogólne sprzyjające równości szans, to takie, które biorą pod uwagę różne
potrzeby i interesy kobiet i mężczyzn. Nawet jeśli równość nie jest ich podstawowym celem,
przyczyniają się jednak w pozytywny sposób do osiągnięcia celów dotyczących równości
szans, to znaczy do zmniejszenia nierówności i podniesienia równości między kobietami a
mężczyznami. Przykłady:
• pomoc w tworzeniu przedsiębiorstw zapewniających opiekę nad dziećmi, dzięki czemu
szczególnie kobiety będą mogły podnieść swoje kwalifikacje, znaleźć zatrudnienie i
pogodzić życie zawodowe z życiem rodzinnym;
• działania zachęcająca do tworzenia, przystosowywania i rozwijania przedsiębiorstw;
powinna ona zawierać specjalne motywacje finansowe albo też inne, umożliwiające
promowanie równości szans;
• rozwój turystyki, powinny zostać podjęte szczególne wysiłki, aby poprawić równość
szans między kobietami a mężczyznami, jeśli chodzi o własność przedsiębiorstw,
zatrudnienie i kwalifikacje w przemyśle;
• działania mające na celu poprawę jakości transportu zbiorowego z peryferii miast lub z
okolic wiejskich do miejsc pracy i centrów usługowych, co szczególnie pomoże kobietom
nie posiadającym własnego środka transportu;
• pomoc w badaniach, w rozwoju technologicznym i w innowacjach; wysiłki te będą miały
na celu ułatwienie dostępu kobiet do niektórych stanowisk technicznych i kierowniczych;
• działania podejmowane w dziedzinie telekomunikacji społeczeństwa informacyjnego;
działania te będą miały na celu ograniczenie nierówności między mężczyznami a
kobietami pod względem kwalifikacji i zatrudnienia w informatyce.
Interwencje sprzyjające równości szans charakteryzują się następującymi cechami:
- podczas opracowywania ich koncepcji i rozwiązań oraz podczas ich wdrażania biorą one
pod uwagę różne potrzeby kobiet i mężczyzn;
- stosują specjalne środki albo motywacje, które pomagają promować równość szans;
- przyczyniają się do zmniejszenia nierówności i do podniesienia równości między kobietami
a mężczyznami w sektorze (sektorach), na które oddziałują (np. rynek zatrudnienia,
przedsiębiorstwo, wykształcenie ogólne i zawodowe, usługi i infrastruktura związane z
życiem zawodowym i życiem rodzinnym).
21
Interwencje neutralne pod względem równości
Interwencje te mają wymiar integracyjny, który nie ma wpływu na ograniczenie dysparytetów
albo na poprawę sytuacji na płaszczyźnie równości kobiet i mężczyzn. Nie wpływają one,
bezpośrednio lub pośrednio, na rynek zatrudnienia ani na możliwości pracy kobiet i
mężczyzn, ani też na usługi i infrastrukturę związaną z życiem zawodowym i rodzinnym.
Może tu chodzić o pomoc w dziedzinie energii albo o pewne typy infrastruktur fizycznych.
Uwaga: Niektóre pomoce pozornie „neutralne” mogą w istocie mieć negatywny wpływ na
równość szans, ponieważ pod względem możliwości zatrudnienia albo pracy faworyzują one
grupy względnie uprzywilejowane (np. mężczyzn w niektórych dziedzinach technicznych i na
pewnych stanowiskach kierowniczych). Należy zwrócić szczególną uwagę na te pomoce i
upewnić się, że potencjalne korzyści osiągnięte przez niektóre grupy są równoważone przez
pomoce przeznaczone dla grup bardziej poszkodowanych.
Pomoce nie mające wpływu na równość szans rozpoznaje się według następujących
kryteriów:
- nie wywierają one pośrednich ani bezpośrednich skutków na możliwości dostępu do rynku
pracy kobiet i mężczyzn albo na tworzenie lub rozwój przedsiębiorstw;
- nie wpływają na poprawę stanu usług ani infrastruktur związanych z życiem zawodowym
lub rodzinnym.
Ta potrójna klasyfikacja pozwoli określić stopień priorytetu proponowanej pomocy, zgodnie
z tym, jaki ma ona wpływ na cele dotyczące równości szans:
•
Środki pozytywne w odniesieniu do równości: wysokie priorytety dotyczące równości
szans.
•
Środki sprzyjające równości: średnie priorytety dotyczące równości szans.
•
Środki neutralne pod względem równości: brak priorytetu albo priorytet słaby. Pomoc,
która może zaszkodzić równości szans zostanie odrzucona albo będzie musiała być
rozpatrzona ponownie.
Stopień priorytetu zostanie wzięty pod uwagę podczas ogólnej oceny proponowanej pomocy,
służącej do wyboru pomocy, która zostanie sfinansowana.
Zaleca się dokonanie szczególnie wnikliwej oceny stopnia uwzględnienia kwestii równości
szans w wybranych pomocach, aby miały one możliwie jak najbardziej skuteczny wpływ na
zmniejszenie nierówności i na promowanie równości. To badanie ma na celu zweryfikowanie
możliwego wpływu proponowanej pomocy na cele dotyczące równości, ujawnienie każdej
potencjalnej słabości w koncepcji pomocy i zlecenie ponownego zbadania proponowanej
pomocy albo podjęcie uzupełniających środków, aby wzmocnić skutki pomocy na
płaszczyźnie równości szans. Nie istnieje typowa metoda, pozwalająca oceniać wymiar
pomocy pod kątem równości szans. W dużym stopniu zależy to od rodzaju priorytetu albo
środka, a także od wybranych celów dotyczących równości szans.
Tabela 9 pokazuje ogólny schemat zalecany w celu przeprowadzenia oceny i dokonania
wyboru pomocy.
22
Tabela 9: Metoda selekcji i ewaluacji projektów
Etap 1
Etap 2
Klasyfikacja proponowanego
projektu:
NEUTRALNY
W
DZIEDZINIE
Uzgodnienie
priorytetu z
proponowanym
projektem (można
podać klasyfikację)
Priorytet zerowy w
dziedzinie
równouprawnienia
RÓWNOŚCI
Projekt ten nie przyczyni się
do realizacji żadnego celu w
dziedzinie równości szans
UKIERUNKOWANY
NA
Priorytet średni w
dziedzinie
równouprawnienia
RÓWNOUPRAWNIENIE
Projekt przyczyni się do
realizacji celów w dziedzinie
równości szans
POZYTYWNY WOBEC
RÓWNOUPRAWNIENIA
Priorytet wysoki w
dziedzinie
równouprawnienia
Etap 3
Etap 4
Jeśli projekt jest wybrany do
finansowania, należy dokonać
ewaluacji w dziedzinie równości w celu
określenia:
- Jakakolwiek możliwa,
bezpośrednia bądź pośrednia
dyskryminacja, albo możliwe
negatywne skutki wobec
równouprawnienia kobiet i
mężczyzn, jakie może
spowodować wdrożenie projektu
Etap 5
Jeśli konieczne, podjąć
następujące działania:
Ustalić wskaźniki kontrolne
- Poprawić koncepcję
- Nie są wymagane żadne wskaźniki kontrolne
projektu bądź
- Ewaluacje w połowie okresu bądź końcowe
zaproponować działania
powinny sprawdzać, czy projekt wpłynął
uzupełniające aby zaradzić
(ujemnie, wcale czy dodatnio) na
jakiejkolwiek możliwej
równouprawnienie
dyskryminacji bądź
ujemnemu działaniu
Jego prawdopodobny współudział
w celach wyrównywania szans
(zatrudnienie, wykształcenie i
wyszkolenie, przedsiębiorczość i
godzenie życia zawodowego z
rodzinnym
- Jakakolwiek słabość bądź luka w
koncepcji projektu w odniesieniu
do równouprawnienia
Jego prawdopodobny współudział
w celach wyrównywania szans
(zatrudnienie, wykształcenie i
wyszkolenie, przedsiębiorczość i
godzenie życia zawodowego z
rodzinnym
Projekt przyczyni się w
znaczący sposób do realizacji
celów w dziedzinie równości
szans
23
- Poprawić koncepcję
projektu aby wzmocnić
wpływ projektu na
równouprawnienie
- Opracować
wskaźniki
kontrolne
dla
równouprawnienia na poziomie realizacji
projektu i rezultatów, właściwe w stosunku do
rodzaju projektu oraz udziału, jaki wniesie w
realizację celów w dziedzinie równości szans.
-
Opracować wskaźniki kontrolne dla ewaluacji
wpływu projektu na zmniejszenie nierówności i
poprawę równouprawnienia kobiet i mężczyzn
- Opracować wskaźniki kontrolne dla
równouprawnienia na poziomie realizacji projektu
i rezultatów, właściwe w stosunku do rodzaju
projektu oraz udziału, jaki wniesie w realizację
celów w dziedzinie równości szans.
-
Opracować wskaźniki kontrolne dla ewaluacji
wpływu projektu na zmniejszenie nierówności i
poprawę równouprawnienia kobiet i mężczyzn
5.3 Monitorowanie i ewaluacja
Nie można przecenić znaczenia skwantyfikowanych wskaźników i dobrych baz danych, jeśli
chodzi o kwestię równość kobiet i mężczyzn. Wskaźniki te mają strategiczne znaczenie,
ponieważ dotyczą one najbardziej priorytetowego sektora, który interesuje całą Wspólnotę.
Mają one również znaczenie pod względem operacyjnym, ponieważ rozporządzenia
dotyczące funduszy strukturalnych zakładają monitorowanie osiągniętego postępu w stosunku
do celów dotyczących równości szans, który może również stanowić jeden z elementów
branych pod uwagę w kwestii alokacji rezerwy wykonania.
5. 3. 1 Zbieranie danych i informacji na temat równości szans
Należy dysponować właściwymi danymi odniesienia i dokonywać systematycznego podziału
według płci tych danych, które będą mogły w łatwy sposób zostać uzyskane odnośnie
populacji aktywnej na poziomie krajowym albo odnośnie kwalifikacji i kompetencji. Dla
uzyskania innych danych trzeba będzie być może wykonać badania albo ankiety.
Następujące organizacje i rodzaje usług mogą okazać się pod tym względem bardzo
użyteczne:
•
krajowe i regionalne biura statystyczne;
•
urzędy odpowiedzialne za zatrudnienie, za wykształcenie ogólne i zawodowe, oraz służby
społeczne;
•
organizacje zajmujące się równością szans, organizacje kobiece, itp.;
•
organizacje zajmujące się rozwojem regionalnym i gospodarczym;
•
izby przemysłowo-handlowa;
•
instytuty badawcze.
Niektóre dane konieczne do monitorowania równości szans być może nie będą dostępne, na
przykład dane dotyczące tendencji w zatrudnieniu i kwalifikacji zawodowych wymaganych w
niektórych sektorach specjalnych albo na określonych obszarach geograficznych, a także
informacje dotyczące godzenia życia zawodowego i rodzinnego (odnośnie wykorzystania
czasu pracy kobiety i mężczyzny, ich dostępu do usług oraz potrzeb i aspiracji). W takim
wypadku ważne będzie podjęcie i przeprowadzenie specjalnych badań albo sondaży,
zachęcanie i doradzanie, jakie urzędy państwowe i regionalne mają zbierać i dostarczać
informacji oraz odpowiednich danych.
Zarówno kierujący projektami jak i komitety monitorujące oraz zarządzający środkami i
pomocami będą potrzebowali danych i informacji. Przekazywanie odpowiednich danych
osobom, które w przyszłości będą odpowiedzialne za projekty i działania, powinno stanowić
część działalności informacyjnej odnoszącej się do programów dotyczących funduszy
strukturalnych.
5. 3. 2 Wskaźniki równości
Opracowanie wskaźników równości na wszystkich poziomach planów albo programów
dotyczących funduszy strukturalnych (PWW, JDP, priorytety, PO) będzie istotne dla
monitorowania i oceny wyników, rezultatów i oddziaływnia projektów. Szczegółowe
informacje na temat wskaźników równości, które można wykorzystać mogą być włączone do
uzupełniających dokumentów programowych (zob. część 4. 4). Sprawozdanie roczne będzie
przedstawiać postęp zaobserwowany na podstawie wybranych wskaźników w trakcie
wdrażania programu.
Wskaźniki te mają ocenić:
•
w jakim stopniu dysparytety między mężczyznami a kobietami (na rynku pracy, dotyczące
wykształcenia ogólnego i zawodowego, kwalifikacji i kompetencji, a także tworzenia
przedsiębiorstw i kierowania nimi) zmniejszyły się w omawianym okresie i
•
w jakim stopniu poprawił się równy udział kobiet i mężczyzn w życiu gospodarczym i
społecznym, na przykład porównując sytuację kobiet i mężczyzn na rynku pracy i ich
uczestnictwo w procesach decyzyjnych.
Aby opracować odpowiednie wskaźniki dotyczące równości, nie wystarczy przedstawić w
wartościach liczbowych stopień uczestnictwa kobiet i mężczyzn w działalności objętej danym
projektem. Wskaźniki te będą ważne na poziomie rezultatów, jakie przyniosły środki albo
pomoce, ale nie wystarczą, aby ocenić zmniejszenie dysparytetów albo poprawę w kwestii
równego udziału mężczyzn i kobiet, to znaczy rezultatów bądź oddziaływania projektu. Na
przykład w odniesieniu do niektórych środków kształcenia albo zatrudnienia udział udziału
kobiet może być wyższy od udziału mężczyzn, ale jeśli kobiety uczęszczają na krótsze zajęcia
i zdobywają niższe kwalifikacje, środki te na pewno nie przyczyniają się do poprawy sytuacji
na płaszczyźnie równości mężczyzn i kobiet, z punktu widzenia rezultatów i oddziaływania.
Zwiększony udział przedsiębiorstw kierowanych przez kobiety w programach pomocy MSP
(wynik) oraz zwiększona liczba nowopowstających przedsiębiorstw kierowanych przez
kobiety (rezultat) mogą nie być wystarczające do zredukowania dysparytetów pomiędzy
mężczyznami i kobietami w zakresie kierowania przedsiębiorstwami ani też do poprawy
poziomu przetrwania i obrotów przedsiębiorstw należących do kobiet w stosunku do
przedsiębiorstw należących do mężczyzn. Dodatkowy wysiłek będzie konieczny zarówno do
poprawy ogólnego poziomu tworzenia i rozwoju przedsiębiorstw, a także doprowadzenia do
odgrywania przez kobiety stosunkowo większej roli.
Poniżej przedstawiono przykładowe wskaźniki odnoszące się do głównych celów
dotyczących równości szans na poziomach wyników, rezultatów i oddziaływania.
Przedstawione przykłady mają charakter wyłącznie ilustracyjny, aby pokazać typ
wskaźników, które mogą być wykorzystane na różnych etapach planu albo programu.
Należy również odnieść się do roboczego dokumentu metodologicznego nr 3 dotyczącego
nowego okresu programowania 2000 – 2006 „Wskaźniki monitorowania i oceny:
metodologia indykatywna”.
Cel z zakresu
równości:
Wskaźniki wyników
Poprawa równego uczestnictwa kobiet i mężczyzn w rynku pracy
•
•
Wskaźniki rezultatów •
Zmniejszenie dysparytetów w udziale mężczyzn i kobiet w
programach pomocowych na rynku pracy w podziale na zawód,
sektor i zatrudnienie.
Zwiększenie liczby przedsiębiorstw albo instytucji wdrażających
politykę równości szans.
Zmniejszenie dysparytetów w dziedzinie rekrutacji mężczyzn i
kobiet beneficjentów programów.
25
•
•
•
Wskaźniki
oddziaływania
•
•
•
•
Polepszenie statusu kobiet w stosunku do statusu mężczyzn na
rynku pracy po ich uczestnictwie w programach pomocowych
dotyczących zatrudnienia.
Zmniejszenie nierównowagi między pracownikami mężczyznami
a kobietami poprzez zatrudnienie w przedsiębiorstwach albo
instytucjach, które skorzystały z pomocy.
Jak najpełniejsze wzięcie pod uwagę statusu zawodowego żon w
przedsiębiorstwach rolniczych i rodzinnych.
Redukcja dysparytetów w stopniu aktywności kobiet i mężczyzn.
Zmniejszenie dystansu między kobietami a mężczyznami, pod
względem poziomu bezrobocia i czasu jego trwania.
Zmniejszenie podziału pionowego i poziomego kobiet i mężczyzn
w sektorze ekonomicznym (NACE) i w sektorze zatrudnienia
(ISCO).
Zmniejszenie różnic w podziale dochodów kobiet i mężczyzn.
Cel z zakresu
równości:
Wskaźniki wyników
Dążenie do równości kobiet i mężczyzn w zakresie wykształcenia
ogólnego i zawodowego.
• Zmniejszenie dysparytetów między kobietami a mężczyznami
odnoszących się do względnych stóp ich uczestnictwa i czasu
zakończenia ustawicznego kształcenia, w podziale na sektor
zawodowy albo dziedziny wykształcenia.
• Procentowe zwiększenie ilości wspieranych przedsiębiorstw,
które podnoszą poziom kwalifikacji personelu kobiecego w
stosunku do personelu męskiego.
• Wyrównanie udziału kobiet i mężczyzn w kursach kształcenia
zawodowego posiadających certyfikaty.
Wskaźniki rezultatów • Zmniejszenie dysparytetów w kwalifikacjach zawodowych kobiet
i mężczyzn w grupach docelowych, w podziale na poziom i
sektor zawodowy.
• Poprawa równości kobiet i mężczyzn na rynku pracy i poziomu
kwalifikacji zawodowych po ich udziale w programach
kształcenia.
Wskaźniki
• Zmniejszenie dysparytetów w kwalifikacjach zawodowych
oddziaływania
mężczyzn i kobiet w populacji aktywnej, w podziale na sektor
zawodowy albo dziedziny wykształcenia.
• Zmniejszenie podziału poziomego i pionowego kobiet i mężczyzn
w przedsiębiorstwach i instytucjach zajmujących się kształceniem
ustawicznym.
Cel z zakresu
równości:
Wskaźniki wyników
Zwiększenie uczestnictwa kobiet w tworzeniu i rozwoju
przedsiębiorstw.
• Zwiększenie liczby przedsiębiorstw należących do kobiet i
korzystających z pomocy.
• Zwiększenie liczby kobiet korzystających z obsługi pomocy MŚP
26
Wskaźniki rezultatów •
•
Wskaźniki
oddziaływania
•
•
•
Cel z zakresu
równości:
Wskaźniki wyników
Poprawa godzenia życia zawodowego i życia rodzinnego.
•
•
•
Wskaźniki rezultatów •
Wskaźniki
oddziaływania
(obsługi finansowej, doradczej, kształcenia, i w tworzeniu
przedsiębiorstw).
Zwiększenie liczby kobiet tworzących przedsiębiorstwa.
Zwiększenie liczby kobiet tworzących przedsiębiorstwa w
sektorze badań i technologii.
Zwiększenie liczby przedsiębiorstw należących do kobiet.
Zwiększenie liczby kobiet zarządzających inicjatywami
społecznymi.
Zwiększenie wysokości obrotów i rentowności przedsiębiorstw
należących do kobiet w porównaniu ze średnią wysokością
obrotów i rentownością przedsiębiorstw.
•
•
•
•
•
Liczba projektów korzystających z pomocy w sektorze
zapewniającym opiekę.
Procent przedsiębiorstw korzystających z pomocy, które
dysponują planami zatrudnienia dotyczącymi równości szans.
Procent przedsiębiorstw korzystających z pomocy, które świadczą
usługi socjalne swojemu personelowi (żłobki, ułatwienia
handlowe, transport, agencje bankowe).
Wzrost netto miejsc będących do dyspozycji osób wymagających
opieki.
Wzrost netto liczby specjalistów zapewniających opiekę.
Wzrost netto lokalnych usług.
Wzrost satysfakcji personelu żeńskiego i męskiego, jeśli chodzi o
godzenie obowiązków zawodowych i rodzinnych.
Zmniejszenie absencji i zmian personelu, wzrost produkcyjności.
Procentowe zmniejszenie liczby osób, które nie mogą pracować
w wyniku braku opieki nad dziećmi, osobami starszymi lub
niepełnosprawnymi.
5.4 Informacja i promocja
Zważywszy na to, jak ważne zmiany wynikają z wprowadzenia kwestii równości szans do
funduszy strukturalnych, konieczne jest podjęcie starań mających na celu, począwszy od
okresu przygotowywania, poprzez cały okres programowania, informowanie osób, które w
przyszłości będą odpowiedzialne za projekt o nowych uregulowaniach i możliwościach
wsparcia dla działań dotyczących równości szans.
Informacje na ten temat powinny być dostarczane organizacjom i grupom odpowiedzialnym
za problem równości szans, aby je zachęcić do przedstawiania propozycji projektów.
Powinny one również być skierowane do przedsiębiorstw i organizacji zajmujących się
łączeniem zagadnień dotyczących równości, które zachęci się w ten sposób do włączenia tego
problemu do ich projektów i działań.
27
Grupy wyspecjalizowane w tych tematach mogłyby także zostać zrzeszone przez organizacje
integracyjne, aby czuwać nad tym, żeby każdy projekt w tej dziedzinie był spójny i
wzmacniał pomoc. To współdziałanie mogłoby pomagać również osobom odpowiedzialnym
za te kwestie w zaadaptowaniu ich programów i inicjatyw, tak aby w większym stopniu
odpowiadały one potrzebom i interesom zarówno kobiet jak i mężczyzn.
Promocja powinna uwzględniać zarówno kobiety jak i mężczyzn z populacji, do której jest
skierowana. Pociągałoby to za sobą poszerzenie materiału reklamowego, który dotyczyłby
dzięki temu szerszego audytorium. Należałoby w większym stopniu odwoływać się do
organizacji kobiecych i do mediów, aby informować o możliwościach, jakie dają programy
funduszy strukturalnych i pomoc wspólnotowa. Można także rozważyć odwołanie się do
innych mediów, takich jak internet, oraz do niektórych czasopism.
Informacja i promocja powinny wspierać wdrażanie nowego podejścia dotyczącego równości
kobiet i mężczyzn. Sprawozdania na temat „projektów na rzecz kobiet” mogłyby zostać
uzupełnione zdjęciami i tekstami opisującymi inicjatywy, które przyczyniły się do
wyeliminowania tradycyjnych stereotypów i pozwoliły kobietom i mężczyznom uczestniczyć
w bardziej wyrównany sposób w życiu społecznym, gospodarczym i rodzinnym.
28
Aneks 1: Glosariusz
Dyskryminacja pośrednia
Polityki, procedury albo kryteria nie wprowadzające dyskryminacji otwartej w stosunku do
jednej albo drugiej płci, ale wprowadzające, z racji nierówności albo niewidocznych
przeszkód istniejących w sferze płci, nierówność pomiędzy kobietami a mężczyznami.
Działanie pozytywne
Środki skoncentrowane na określonej grupie oraz mające na celu wyeliminowanie i
zapobieganie dyskryminacji oraz wyrównanie strat wynikających z istniejących struktur,
postaw i zachowań.
Nierówność płci
Nierówności albo dysparytety między kobietami a mężczyznami pod względem stopnia
udziału, dostępu do środków, praw, wynagrodzeń albo korzyści, niezależnie od dziedziny.
Przeszkody niewidoczne
Tradycyjne postawy i przesądy, normy oraz wartości stojące na przeszkodzie pełnemu i
wolnemu udziałowi kobiet (albo mężczyzn) w niektórych dziedzinach życia społecznego albo
gospodarczego.
Równość między kobietami a mężczyznami (równość płci)
Kobiety i mężczyźni są wolni pod względem swoich kompetencji i w swoich wyborach, i nie
są ograniczeni przez ścisłe określenie roli płci i przyjęte zwyczaje. Różnice na płaszczyźnie
zachowań, dążeń i potrzeb kobiet i mężczyzn są brane pod uwagę, uznane i popierane w
równej mierze.
Równość szans kobiet i mężczyzn
Brak przeszkód związanych z płcią w udziale w życiu gospodarczym, politycznym i
społecznym.
Równy udział kobiet i mężczyzn
Równy podział kompetencji i władzy decyzyjnej między stanowiska zajmowane przez
mężczyzn i przez kobiety (40 do 60% przedstawicieli każdej płci).
Różnice związane z płcią
Różnice społeczne i kulturowe między kobietami a mężczyznami, a także różne wartości
przypisywane dziedzinom interesów i działań kobiet i mężczyzn. Różnice związane z płcią
zmieniają się w zależności od społeczeństwa lub kultury i stopniowo ewoluują.
Segregacja zawodowa
Koncentracja kobiet i mężczyzn w różnych rodzajach i na różnych poziomach działalności i
zatrudnienia, gdy kobiety są ograniczane do wąskiej sfery zatrudnienia (segregacja pozioma) i
do niższych poziomów odpowiedzialności (segregacja pionowa).
Włączenie zagadnień płci / równości szans
Systematyczna integracja sytuacji, priorytetów i wzajemnych potrzeb kobiet i mężczyzn we
wszystkich politykach, w celu promowania równości kobiet i mężczyzn. Zaktywizowanie
wszystkich polityk i środków ogólnych w celach dotyczących równości, z aktywnym i
otwartym uwzględnieniem, podczas programowania, we wdrażaniu, monitorowania i ocenie,
ich wpływu na sytuację kobiet i mężczyzn.
29

Podobne dokumenty