Kliknij tutaj - Wydawnictwa PTM - Polskie Towarzystwo Matematyczne

Transkrypt

Kliknij tutaj - Wydawnictwa PTM - Polskie Towarzystwo Matematyczne
Wiad. Mat. 49 (2) 2013, 167–172
c 2013 Polskie Towarzystwo Matematyczne
Książki nadesłane
Bernard Bolzano, Podstawy logiki, przełożyła E. Drzazgowska, Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2010, 314 str.
Książka zawiera przekład obszernych fragmentów tomu I i II dzieła Bolzana Wissenschaftslehre (1837). Praca ta zawierała nowatorskie idee logiczne i filozoficzne.
Jej oddźwięk był początkowo minimalny. Pomysły Bolzana zostały ponownie
odkryte dla szerszego kręgu filozofów i logików dzięki Kazimierzowi Twardowskiemu, E. Husserlowi i H. Scholzowi. Podstawą omawianego przekładu był
wydany w roku 1963 przez Felix Meiner Verlag i przygotowany przez Friedricha
Kambartela „skrót” dzieła Bolzana. Skrótowość polegała na streszczeniu przez
redaktora mniej istotnych partii tekstu i na podaniu w dosłownym kształcie
tego, co najważniejsze, a to co jest ważniejsze wskazał w liście do Romanga
z roku 1847 sam Bolzano. Całość poprzedzono obszernym wstępem autorstwa
E. Drzazgowskiej i K. Zdanowskiego dotyczącym dokonań logicznych Bolzana
i ich znaczenia.
Bernard Bolzano, Podstawy logiki wraz z korespondencją pomiędzy
Exnerem i Bolzanem, przełożyła i opracowała E. Drzazgowska, Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2010, 190 str.
Jest to dopełnienie poprzedniej książki. Zawarto w nim przekład fragmentów tomu III Wissenschaftslehre poświęconego zagadnieniom epistemologicznym oraz
większość prowadzonej w latach 1837–1844 korespondencji Bolzana z Franzem
Exnerem (jej trzon stanowią dyskusje wokół centralnych problemów Wissenschaftslehre). Całość poprzedzono obszernym wstępem zawierającym informacje
o życiu Bolzana, o korespondencji z Exnerem i o epistemologii Bolzana. Oba
tomy wypełniają istotną lukę w polskim piśmiennictwie logicznym.
168
Janusz Krzyszkowski, Zbigniew Powązka, Eugeniusz Wachnicki, Problemy analizy matematycznej w zadaniach, część I i II, Wydawnictwo
Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków 2010, 237 + 267 str.
Omawiane książki to zbiory zadań z analizy matematycznej. W części I znajdujemy zadania dotyczące liczb rzeczywistych i ciągów liczbowych, granicy
i ciągłości funkcji jednej zmiennej rzeczywistej oraz pochodnej takich funkcji.
W części II mamy zadania z rachunku całkowego funkcji jednej zmiennej,
szeregów liczbowych oraz ciągów i szeregów funkcyjnych. Każdy rozdział składa
się z trzech części. W pierwszej z nich omawia się podstawowe pojęcia i własności
rozważanych obiektów, w drugiej zamieszczono zadania i problemy, a w trzeciej
znajdujemy ich rozwiązania oraz obszerne wskazówki.
Jan Gałuszka, Algebraiczne metody w matematyce dyskretnej. 13 wykładów, Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT, Warszawa 2011,
213 str.
Książka powstała w oparciu o wykłady dla studentów różnych lat studiów
matematycznych prowadzone przez autora na Politechnice Śląskiej. Zgodnie
z zamiarem autora podręcznik służyć może także do samodzielnej nauki. Materiał podzielono na 13 jednostek. Został on dobrany pod kątem konstrukcji
i prezentacji podstawowych obiektów algebraicznych, ich własności oraz zagadnień z nimi związanych – uwzględniono przy tym zastosowania w teoretycznych
podstawach informatyki.
Robert M. Martin, W tytule tej książki są dwa błędy. Katalog zagadek, problemów i paradoksów filozoficznych, przekład B. Stanosz,
Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2011, 475 str.
Jest to przekład bardzo popularnego w krajach anglosaskich wprowadzenia do
filozofii. Punktem wyjścia jest zagadka. Rozważanie około 250 zagadek daje
autorowi pretekst do pokazania w sposób żywy i dowcipny panoramy zagadnień
filozoficznych. Swój wywód prowadzi autor w formie dialogu z czytelnikiem.
John Allen Paulos, Myślę, więc się śmieję. Odwrotna strona filozofii,
przekład M. Szczubiałka, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2011,
209 str.
Autor ukazuje osobliwości myślenia w logice, nauce i ludzkim życiu poprzez
anegdoty. Za pomocą zabawnych historyjek przedstawia trudne idee wprowadzając do zagadnień metodologii nauk czy rachunku prawdopodobieństwa.
169
Izabela Bondecka-Krzykowska, Historia obliczeń. Od rachunku na palcach do maszyny analitycznej, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu
im. Adama Mickiewicza, Poznań 2012, 236 str.
Książka zawiera informacje dotyczące historii liczenia od czasów najdawniejszych do maszyny analitycznej Charlesa Babbage’a. Znajdują się w niej informacje dotyczące systemów numeracji oraz metod rachunkowych stosowanych
przez rozmaite ludy w różnych częściach świata: starożytnych Egipcjan, Babilończyków, Inków, Azteków, Majów, Chińczyków, Arabów. Przedstawiono
historię wprowadzenia w Europie pochodzącej z Indii numeracji nazywanej
dzisiaj arabską. Zaprezentowano, z przykładami, sposoby liczenia na abakach,
liczydłach, pałeczkach Nepera, suwakach logarytmicznych oraz techniki liczenia
na palcach. Podręcznik zawiera opis wynalazków związanych z historią mechanicznych obliczeń od pierwszych maszyn liczących z wieku XVII (szczególną
uwagę poświęcono historii pierwszych maszyn liczących na ziemiach polskich),
przez wynalazki XVIII i XIX stulecia, aż po maszynę analityczną (pradziadka
współczesnych komputerów).
Stanisław Domoradzki, The Growth of Mathematical Culture in
the Lvov Area in the Autonomy Period (1870–1920 ), History of
Mathematics, vol. 47, Vydavatelství Matematicko-Fyzikální Fakulty
Univerzity Karlovy v Praze, Prague 2011, 336 str.
Monografia pokazuje, jak rozwijała się kultura matematyczna w Galicji w okresie 1870–1920. Ukazano to poprzez omówienie rozwoju i znaczenia gimnazjów,
Uniwersytetu Jana Kazimierza i Politechniki Lwowskiej, a także stowarzyszeń
oraz organizowanych konferencji. Zanalizowano, jak wyglądały programy nauczania w gimnazjach, nauczanie na uniwersytecie i w politechnice, pokazano
aktywność na polu organizacyjnym oraz omówiono działalność naukową kilku
matematyków tego okresu. Do książki dołączono liczne dodatki wzbogacające
jej treść.
Urszula Dudziak, Józef Drewniak, Wstęp do logiki i teorii mnogości,
Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2012, 158 str.
Książka powstała na bazie wykładów ze wstępu do logiki i teorii mnogości prowadzonych przez autorów na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym
Uniwersytetu Rzeszowskiego. Omawia się w niej rachunek zdań, rachunek
kwantyfikatorów, liczby naturalne i indukcję, relacje, funkcje i moce zbiorów.
Dołączono też dwa dodatki: poświęcony elementom teorii krat oraz zbiorom
rozmytym. Każdy rozdział kończy się zadaniami.
170
Steve Nadis, Shing-Tung Yau, Geometria teorii strun. Ukryte wymiary przestrzeni, przekład z angielskiego B. Bieniok i E. L. Łokas,
Prószyński i S-ka, Warszawa 2012, 500 str.
Autorzy – dziekan Wydziału Matematyki Uniwersytetu Harvarda, laureat Medalu Fieldsa i redaktor czasopisma Astronomy, były pracownik MIT – opowiadają
w fascynujący sposób o spotkaniu fizyki z matematyką i o nowym obrazie
Wszechświata, jaki powstał w wyniku tego spotkania.
Marceli Stark, Ale jednak czuję i żyję... Pamiętnik więźnia obozu
pracy w Budzyniu, opracowanie i redakcja naukowa M. Urynowicz,
Instytut pamięci Narodowej, Warszawa 2012, 352 str.
Główną część książki stanowią spisane na przełomie 1945 i 1946 roku wspomnienia autora dotyczące jego pobytu w obozie pracy przymusowej w Budzyniu,
gdzie przebywał w latach 1943–1944. Pamiętnik ten uzupełniono wieloma
dodatkowymi materiałami. Przede wszystkim mamy obszerny wstęp autorstwa
redaktora tomu Marcina Urynowicza, dalej Słowo o Marcelim Starku (napisane
przez Barbarę Krydę), życiorys własny Starka oraz obszerny wybór korespondencji. Tom zamykają wspomnienia o Starku dziewięciu matematyków. Tom
zawiera wiele ilustracji – są to w większości kopie dokumentów i listów.
Ian Stewart, Gabinet matematycznych zagadek, część I, II, tłumaczenie A. Sobolewska, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2012, 397 +
377 str.
Książki są zbiorem zagadek matematycznych (niektóre mają rodowód antyczny),
jak również ciekawostek, gier, sztuczek i łamigłówek. Autor od czternastego
roku życia zbierał wszystkie ciekawostki ze świata matematyki, jakie znalazł.
Z czasem zbiór rozrósł się do sześciu tomów brulionu, z których powstały prezentowane książki. Na końcu każdego tomu czytelnik znajdzie „odpowiedzi na te
pytania, które według aktualnego stanu wiedzy odpowiedzi posiadają... a także
garść uzupełniających informacji gwoli dalszego oświecenia” (jak zapowiada tę
część książki autor w pierwszej z nich).
Ian Stewart, Stąd do nieskończoności. Przewodnik po krainie dzisiejszej matematyki, przełożył J. Bańkowski, Prószyński i S-ka, Warszawa
2012, 375 str.
Celem autora jest ukazanie najważniejszych wydarzeń matematyki ostatnich
lat. Pokazuje najbardziej wpływowe idee i kierunki badań. Przy okazji mówi
też, czym jest matematyka jako nauka, do czego ona służy, jak się ją tworzy itd.
Mowa w niej m.in. o dowodzie wielkiego twierdzenia Fermata, o teorii węzłów,
o twierdzeniu o czterech barwach, o teorii chaosu.
171
Tomasz Terlikowski, A Logic-Driven Analysis of the Decision Making
Process, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2012, 147 str.
Książka poświęcona jest logicznym podstawom teorii podejmowania decyzji.
Definiuje się w niej i analizuje schematy rozumowań dotyczących reguł decyzji
opierając teorię podejmowania decyzji na teorii mnogości i klasycznym rachunku
logicznym.
Jerzy Mioduszewski, Cztery szkice z przeszłości matematyki, Impuls,
Kraków 2013, 185 str.
Książka zawiera cztery szkice dotyczące czterech epok w historii matematyki:
Oświecenia w Szwajcarii, Niemczech i Rosji, drugiej połowy XIX wieku w Niemczech, przełomu XIX i XX wieku w Rosji oraz lat międzywojennych XX wieku
w Polsce. Autor powierza narrację uczestnikom tamtych wydarzeń (m.in. Eulerowi, Cantorowi i Zenonowi Waraszkiewiczowi). Dzięki temu czytelnik ma
poczucie bezpośredniego obcowania z epoką i opisywanymi postaciami.
Kazimierz Twardowski, Myśl, mowa, czyn, część I, redakcja A. Brożek, J. Jadacki, Copernicus Center Press, Kraków 2013, 653 str.
Tom zawiera w zasadzie wszystkie pisma Kazimierza Twardowskiego, twórcy
Filozoficznej Szkoły Lwowsko-Warszawskiej, w ramach której funkcjonowała
Warszawska Szkoła Logiczna (Łukasiewicz, Leśniewski, Tarski, Mostowski i inni), opublikowane w języku polskim, które nie znalazły się dotąd w żadnym
wydanym zbiorowym tomie jego prac ani nie są samodzielnymi pozycjami
książkowymi. Nie zamieszczono jedynie dokonanych przez Twardowskiego przekładów dzieł autorów obcych. Teksty podzielono na pięć grup tematycznych:
Logika i gramatyka, Epistemologia i psychologia, Estetyka i etyka, Metodologia
i dydaktyka, Historia filozofii (tu mamy dwie części: Okresy starsze i Okres
bieżący). W tomie znalazły się też dwie prace Twardowskiego zrekonstruowane
na podstawie rękopisów względnie maszynopisów, a mianowicie Pojęcie logiki
jako nauki o prawdziwości sądów i Przemówienie na posiedzeniu Komisji Planów
i Podręczników Szkolnych TNSW. We wszystkich tekstach zachowano osobliwości języka Twardowskiego oraz jego środowiska i epoki podając we wstępie
odpowiednie wyjaśnienia ułatwiające lekturę współczesnemu czytelnikowi.
Euklides, Elementy. Księgi V–VI. Teoria proporcji i podobieństwa,
tłumaczenie i komentarz P. Błaszczyk i K. Mrówka, Copernicus
Center Press, Kraków 2013, 326 str.
W książce znajdujemy przede wszystkim przekład księgi V i księgi VI Elementów Euklidesa (odpowiednio rozdziały 1 i 2) oraz obszerne (liczące w sumie około 180 stron) komentarze do nich (odpowiednio rozdziały 3 i 4).
W dodatku (rozdział 5) zamieszczono przekład definicji, postulatów i twierdzeń
172
Książki nadesłane
Księgi I Elementów oraz definicji z Księgi II, do których Euklides odwołuje się
w Księgach V i VI. Całość poprzedzono Wstępem, w którym znajdujemy uwagi
historyczne o Elementach oraz notę edytorską. Dzieło zamyka bibliografia oraz
indeksy. Warto jeszcze dodać słowo o tłumaczach i autorach komentarzy. Otóż
P. Błaszczyk jest z wykształcenia matematykiem, doktorat uzyskał z ontologii,
a habilitował się w zakresie filozofii matematyki, natomiast K. Mrówka jest
filozofem specjalizującym się w filozofii starożytnej.