Życie i praca w Norwegii

Komentarze

Transkrypt

Życie i praca w Norwegii
Życie i praca
w Norwegii
// Życie i praca w Norwegii
// Spis treści
Fakty o Norwegii
3
Kultura
6
Tendencje na rynku pracy
8
Jak znaleźć pracę w Norwegii?
10
O czym należy pamiętać
14
Bezrobocie a ubezpieczenie społeczne
(Folketrygden)
16
Zasady i warunki zatrudnienia
18
System Edukacji
22
Mieszkanie w Norwegii
24
Norwegia w Internecie
25
Życiorys/Podanie
26
JAN MAYEN
SVALBARD
Eggøya
Ny-Ålesund
Olonkinbyen
Longyearbyen
Barentsburg
Polarsirkelen
Fakty o Norwegii
// W Norwegii istnieją ogromne obszary dziewiczej
przyrody, dające możliwość aktywnego spędzania wolnego
czasu na świeżym powietrzu, oraz uprawiania sportów
zimowych i letnich.
Warunki geograficzne
Norwegia jest krajem o długości ponad
1750 km i o dużej rozciągłości południkowej,
położonym pomiędzy 58 a 71 stopniem
szerokości geograficznej północnej.
Gdybyśmy obrócili Norwegię na mapie
Europy o 180 stopni wokół hipotetycznej
osi, przecinającej południowy kraniec kraju,
to jej przeciwległy kraniec sięgałby aż do
centralnych Włoch. Odległość między
wschodnimi i zachodnimi krańcami kraju
waha się od 420 km do zaledwie 6 km.
Norwegia zajmuje obszar 387 000 kilometrów kwadratowych i jest siódmym co
do wielkości krajem Europy, graniczącym
ze Szwecją, Finlandią i Rosją. Norwegia
ma wyjątkowo długą linię brzegową oraz
około 50 000 przybrzeżnych wysp, z czego
zaledwie 2 000 to wyspy zamieszkane.
Norwegia to kraj górzysty, a góry i
płaskowyże usytuowane w głębi lądu
opadają ostro w kierunku wybrzeża.
Strome góry i głębokie kotliny na
zachodzie kraju łagodnie przechodzą
w szerokie doliny i rozległe wzgórza w
części wschodniej. Charakterystycznym
elementem zachodniej linii brzegowej
są długie i wąskie zatoki morskie
zwane fiordami, stanowiące w istocie
podmorskie przedłużenie dolin. Jedną
czwartą powierzchni kraju pokrywają
lasy, a około 4 procent stanowią obszary
uprawne. Do Norwegii należą też wyspy
arktyczne Svalbard i Jan Mayen.
3
// Życie i praca w Norwegii
Ludność
Norwegię zamieszkuje 4,87 miliona
osób, z czego około 460 000 to osoby
pochodzenia imigracyjnego. Wśród
imigrantów z Europy, najliczniej
reprezentowana jest Polska, Szwecja,
Niemcy i Dania. Imigranci spoza Europy
pochodzą głównie z Pakistanu, Iraku,
Wietnamu i Somalii.
Liczba mieszkańców
(Pięć największych miast Norwegii, stan
na dzień 1 stycznia 2010 r.)
Oslo
Bergen
Trondheim
Stavanger
Kristiansand
Tromsø
574 000
257 000
168 000
121 000
80 000
66 000
Klimat
W Norwegii występują cztery pory roku:
wiosna, lato, jesień i zima.
Oddziaływanie wilgotnych, zachodnich
wiatrów, w połączeniu z ciepłym Prądem
Zatokowym (Golfsztromem) sprawia,
że Norwegia ma znacznie łagodniejszy
klimat, niż należałoby się spodziewać
po kraju tak daleko wysuniętym na
północ. Klimat Norwegii jest bardzo
zróżnicowany — w zimie temperatury
potrafią spadać do minus 20-30°C,
natomiast latem mogą osiągać ponad
30°C.
Na północ od koła podbiegunowego
słońce latem nie zachodzi („midnattsol”),
a zimą światło dzienne jest ograniczone
(noc polarna).
Instytut Meteorologii
(Meteorologisk Institutt)
Postboks 43, Blindern
Niels Henrik Abels vei 40
N-0313 Oslo
Tel: + 47 22 96 30 00
[email protected]
www.met.no
4
Język
Język norweski jest językiem północnogermańskim, blisko spokrewnionym z
językami duńskim i szwedzkim. Język
norweski ma dwie odmiany języka
pisanego, bokmål i nynorsk. Bokmål
i nynorsk są formalnie językami
równouprawnionymi, ale bokmål jest
formą najbardziej używaną. Nynorsk jest
używany przez około 10-15% ludności,
w przeważającej mierze w Norwegii
Zachodniej i w języku urzędowym,
w literaturze, teatrze, oraz w radiu
i telewizji. Zazwyczaj znajomość
języka norweskiego, lub innego języka
skandynawskiego jest niezbędna do
uzyskania pracy w Norwegii. Pomimo
to, w niektórych branżach, takich jak
budownictwo, rolnictwo, przemysł rybny,
oraz na niektórych stanowiskach w
hotelarstwie i gastronomii, wystarczająca
może okazać się dobra znajomość
języka angielskiego. Niektóre firmy, np.
w przemyśle naftowym, stosują język
angielski jako język roboczy w koncernie.
Osoby poszukujące pracy powinny
zbadać możliwość nauczenia się języka
norweskiego w swoim kraju rodzinnym.
Radzimy sprawdzić, czy ambasada
norweska może udzielić informacji o
kursach języka norweskiego. W Norwegii
można otrzymać informacje na temat
kursów języka norweskiego w biurze
obsługi ludności, w gminie w której
zamieszkujesz. Jeżeli otrzymałeś
pozwolenie na pobyt w Norwegii zgodnie
z regulacjami EOG, lub jesteś
obywatelem kraju nordyckiego i pragniesz
uczęszczać na kurs języka norweskiego,
musisz sam pokryć koszty takiego
szkolenia językowego. Witryna
internetowa www.norway.no zawiera
informacje o kursach języka norweskiego
i o obowiązujących przepisach.
Kursy języka norweskiego są również
prowadzone przez norweskie
uniwersytety i prywatne szkoły językowe,
których adresy można znaleźć na stronie
internetowej www.gulesider.no (w polu
wyszukiwania należy wpisać słowo
„sprakskoler”). Największą norweską
instytucją, oferującą ogólnokrajowe kursy
językowe, jest Stowarzyszenie
Kształcenia Dorosłych
– Folkeuniversitetet, patrz: www.fu.no.
5
// Życie i praca w Norwegii
Kultura
// Norwegowie to młody naród o długiej historii i
bogatym dziedzictwie kulturowym. Na przestrzeni lat
do zwyczajów i tradycji norweskiej przeniknęło wiele
wpływów z innych krajów.
Tym niemniej, trwałą cechą lokalnej
kultury jest ogromne poważanie dla
wyjątkowego i dziewiczego pejzażu
Norwegii, charakteryzującego się dużą
różnorodnością flory i fauny. Niezwykła
popularność sportów zimowych w tym
kraju sprawia, że o Norwegach mówi się,
iż „rodzą się z nartami na nogach”!
Norwegowie podkreślają różne sprawy,
gdy ich zapytać, co ich zdaniem najsilniej
wiąże się z pojęciem norweskiej historii i
kultury. Niektórzy wymieniają Wikingów
bądź Lapończyków, podczas gdy inni
wskazują na znanych w świecie pisarzy,
kompozytorów, sportowców i muzyków,
takich jak Henryk Ibsen, Edward Grieg,
Ole-Gunnar Solskjær i zespół „a-ha”.
Jakie są więc główne symbole norweskiej
kultury? Norwegia jest czymś więcej,
niż krajem dziewiczej przyrody. Często
wymienia się wyprawy Thora Heyerdahla,
wędzonego łososia, „lutefisk” (specjalnie
przyrządzoną suszoną rybę), drewniane
kościoły typu „stavkirke”, „bunad”
(strój ludowy), dzień 17 maja (święto
narodowe), mięso renifera, platformy
wiertnicze, dzień polarny (midnattsol),
zorzę polarną, narciarstwo i ”brunost”
(karamelizowany ser z koziego mleka).
Norwegia to kraj słabo zaludniony, lecz o
sprawnej organizacji społecznej i dobrej
infrastrukturze. W praktyce oznacza to, że
pociągi, autobusy i promy kursują zgodnie
z rozkładem, samoloty odlatują o czasie, a
sklepy, muzea i inne atrakcje turystyczne
są otwarte w podanych godzinach.
Również źródła informacji publicznej są
zasadniczo wiarygodne i są one na bieżąco
uaktualniane.
Norweska kultura korporacyjna jest
nieco mniej sformalizowana, niż w wielu
innych krajach europejskich. Norweskie
przedsiębiorstwa mają zazwyczaj płaską
strukturę organizacyjną, a do przełożonych
zwracamy się często po imieniu. Większość
norweskich pracodawców oczekuje, że
pracownicy będą wykazywać inicjatywę i
ponosić odpowiedzialność za swoją pracę.
// Kilka zabawnych faktów o Norwegii i Norwegach
Najwyższa pora wyjechać z Norwegii, jeśli
• Zaczynasz wierzyć, że tylko dzięki
staraniom Norwegii świat jeszcze się
nie zawalił.
• Wierzysz, że nie ma czegoś takiego jak
zła pogoda – jest tylko niewłaściwie
dobrany ubiór.
• Przy barze płacisz tylko za siebie, nawet
jeśli jesteś z grupą znajomych.
• Przyzwyczaiłeś się do jedzenia
drugiego śniadania o 11 rano, a obiadu
o godzinie 17.
• Nie okazujesz zaskoczenia, gdy osoba
idąca przed Tobą nie otwiera Ci drzwi.
• Gdy nieznajomy uśmiecha się do Ciebie
na ulicy uznajesz, że jest on:
a. pijakiem,
b. wariatem,
c. Amerykaninem,
d. pijakiem, wariatem i
Amerykaninem jednocześnie.
6
• Potrafisz przyrządzić rybę na pięć
różnych sposobów bez gotowania.
• Bez względu na pogodę, spędzasz cały
swój wolny czas na łonie natury.
• Stroisz się na spotkania towarzyskie, a
do pracy ubierasz się nieformalnie.
7
// Życie i praca w Norwegii
Tendencje na rynku pracy
// Bezrobocie w Norwegii należało przez wiele lat do
najniższych w Europie. W kwietniu 2010 norweska
sieć urzędów pracy (NAV, Norweski Urząd Pracy i
Dobrobytu) zarejestrowała bezrobocie na poziomie
3,2 procent.
W latach 2006 i 2007 w Norwegii
panowała wysoka koniunktura. Jednakże
w końcu roku 2008 również Norwegia
została dotknięta globalnym kryzysem
finansowym i rok 2009 odznaczał
się falą tymczasowych zwolnień
pracowników, oraz wzrostem bezrobocia.
Zapotrzebowanie na siłę roboczą waha się
w poszczególnych sektorach gospodarki.
Struktura zatrudnienia różni się
znaczenie w poszczególnych regionach
Norwegii. Sektor usług publicznych
i rybołówstwo dominują na północy
kraju, natomiast przemysł zatrudnia
znaczną część ludności w rejonach
przybrzeżnych w Norwegii Południowej.
Duża część mieszkańców Oslo, Bergen
i Trondheim jest zatrudniona w branży
usług finansowych i biznesowych.
Zróżnicowanie regionalne jest mniej
widoczne w innych branżach – jak na
przykład w budownictwie.
Więcej aktualnych informacji na temat sytuacji na rynku pracy w Norwegii można
uzyskać w urzędach pracy pod adresami.
NAV
(Norweski Urząd Pracy i Dobrobytu)
www.nav.no
NAV EURES
(Europejskie Służby Zatrudnienia)
www.eures.no
Powyższe witryny internetowe
publikują również informatory na temat
następujących sektorów gospodarki:
• Przemysł naftowy
• Rybołówstwo
• Budownictwo
• Opieka zdrowotna i świadczenia
medyczne
• Żegluga
• Turystyka
• Transport
• Przemysł stoczniowy
Na Europejskim Portalu Mobilności
Zawodowej znajdą Państwo uaktualnione
informacje o rynku pracy w Norwegii w
wielu językach. http://eures.europa.eu
Dane statystyczne na temat rynku pracy
można również znaleźć w witrynie
Głównego Urzędu Statystycznego
Norwegii (Statistisk Sentralbyrå)
www.ssb.no.
8
9
// Życie i praca w Norwegii
Jak znaleźć pracę
w Norwegii?
// Na mocy porozumienia EOG (porozumienia o
Europejskim Obszarze Gospodarczym), obywatele
innych krajów członkowskich EOG, którzy poszukują
pracy, są studentami lub pracują na własny
rachunek, oraz ich rodziny, mogą mieszkać,
pracować i studiować w Norwegii.
Ubieganie się o pracę gdy przebywasz poza Norwegią
Niektóre usługi urzędów pracy NAV są
dostępne dla osób znajdujących się poza
granicami Norwegii. Publiczne służby
ds. zatrudnienia działające w krajach
członkowskich UE/EOG wymieniają
między sobą informacje o warunkach
pracy i życia w poszczególnych krajach,
poprzez ogólnoeuropejską sieć EURES
(Europejskich Służb Zatrudnienia).
EURES prowadzi również bazę danych
dotyczących wolnych miejsc pracy w
obrębie krajów UE/EOG —
patrz: http://eures.europa.eu.
Miejscowy urząd pracy w Twoim
kraju rodzinnym może skierować Cię do
najbliższego doradcy EURES w Twoim
regionie, gdzie możesz uzyskać informacje
o wolnych miejscach pracy w Norwegii
Internet
Informacje o większości wolnych miejsc
pracy w Norwegii można znaleźć w
Internecie. Największa baza danych na
temat wolnych miejsc pracy w Norwegii
znajduje się w witrynie urzędu pracy NAV
pod adresem www.nav.no.
Można tutaj wyszukiwać ogłoszenia
o wolnych stanowiskach pracy,
zarejestrować swój życiorys (CV) oraz
zarejestrować stałe poszukiwanie ofert
pracy na określonych stanowiskach.
Usługi te wymagają posługiwania się
językiem norweskim. Można również
wyszukiwać oferty pracy w Norwegii na
stronie http://eures.europa.eu dostępnej w
wielu wersjach językowych.
Wiele norweskich przedsiębiorstw
posiada własne witryny internetowe, w
których często zamieszczane są oferty
pracy nie ogłaszane w innych miejscach.
Stosowne adresy można znaleźć w
norweskim wykazie branżowym „Yellow
10
Pages”, dostępnym pod adresem
www.gulesider.no.
Można również poszukiwać wolnych
miejsc pracy w Norwegii na stronach
internetowych urzędów pracy w Twoim
kraju rodzinnym.
Centrum telefoniczne urzędu
pracy NAV - EURES
Osoby poszukujące pracy mogą również
uzyskać informacje o wolnych stanowiskach w serwisie Centrum telefonicznego
urzędu pracy NAV pod numerem telefonu +47 800 33 166 (serwis czynny od
poniedziałku do piątku w godzinach od
8.00 do 18.00). Dobrze jest zawczasu
przemyśleć, jakiej pracy poszukujesz i
gdzie w Norwegii chciałbyś mieszkać,
zanim nawiążesz kontakt z Centrum telefonicznym urzędu pracy NAV. Centrum to
udziela również informacji na temat usług
świadczonych przez urzędy pracy sieci
NAV EURES i pomaga znaleźć doradców
EURES. Możesz skontaktować się z Centrum telefonicznym NAV EURES pocztą
elektroniczną pod adresem: [email protected]
Norwescy doradcy EURES
NAV EURES i doradcy EURES w
Norwegii mogą podać Ci informacje o
rynku pracy, o tym jak starać się o pracę
i o warunkach pracy i życia. W Norwegii
sieć służb EURES jest częścią NAV.
Jeżeli potrzebujesz dalszych informacji,
możesz skontaktować się z NAV EURES
w regionie, w którym poszukujesz pracy.
Adres do doradców EURES znajdziesz w
witrynie internetowej www.eures.no/english:
find EURES adviser, lub http://eures.europa.eu.
Możesz również skontaktować się z doradcą
EURES poprzez Centrum telefoniczne NAV
EURES.
Uniwersalne podanie o pracę
Norwegia posiada również duży
„nieoficjalny rynek” wolnych posad,
które nie są zarejestrowane w żadnej
organizacji, ani w inny sposób podane do
publicznej wiadomości.
Jednym ze sposobów ubiegania
się o te stanowiska jest rozesłanie
uniwersalnie sformułowanych podań
o pracę do wszystkich firm będących
w kręgu zainteresowania. Ważne jest
monitorowanie takich uniwersalnych
podań, poprzez dzwonienie do
poszczególnych firm w jakiś czas
po wysłaniu podania i poproszenie
o ustosunkowanie się do podania. W
przypadku wysyłania uniwersalnych
podań o pracę do wybranych firm,
stosowne adresy można znaleźć w
norweskim wykazie branżowym
„Yellow Pages”, dostępnym pod adresem
www.gulesider.no. W niektórych
branżach może być pozytywnie przyjęte,
jeżeli odwiedzisz wybrane firmy w
poszukiwaniu pracy.
Konieczne jest w takim przypadku
zabranie ze sobą życiorysu (CV
–Curriculum Vitae) w języku norweskim
lub angielskim, referencji, dyplomów
ukończenia uczelni lub szkoły/kursu,
świadectw pracy itp. Należy zabiegać o
rozmowę z pracownikiem działu kadr, lub
osobą odpowiedzialną za rekrutację.
Media
Wiele norweskich gazet zamieszcza
ogłoszenia o pracy. Największą
ogólnokrajową gazetą zamieszczającą
ogłoszenia o pracy jest ”Aftenposten”.
Większość tych ogłoszeń można rownieź
znaleźć w Internecie pod adresem
www.finn.no/jobb.
Wszystkie stanowiska pracy ogłaszane
w norweskich gazetach, są również
rejestrowane w NAV (+47 800 33 166),
oraz publikowane w Internecie pod
adresem www.nav.no.
Nazwy norweskich gazet znajdziesz
w Internecie pod adresem
www.norske-aviser.com
Związki zawodowe
Związki zawodowe stanowią dobre źródło
informacji. Związki zawodowe w Twoim
kraju ojczystym mogą współpracować
ze swoimi odpowiednikami w Norwegii.
W Norwegii członkostwo w związkach
zawodowych jest dość powszechne i może
być ważne przy negocjowaniu płac
i innych warunków pracy.
Członkostwo w związkach
zawodowych jest dobrowolne.
Landsorganisasjonen i Norge (LO)
jest największą konfederacją związków
zawodowych w Norwegii. Powyższa
organizacja może udzielić informacji
o różnych związkach zawodowych
działających w Norwegii, zależnie od
wybranej branży.
UNIO jest drugą co do liczebności
konfederacją związków zawodowych.
UNIO ma wielu członków w sektorze
edukacji, pielęgniarstwa i policji.
Akademikerne to inna konfederacja
związków zawodowych, której członkami
są organizacje pracownicze zrzeszające
osoby z wyższym wykształceniem.
YS - Yrkesorganisasjonenes Felles­
forbund jest następną dużą konfederacją
zwiazków zawodowych. W jej skład
wchodzą 23 federacje z różnych sektorów
zatrudnienia.
LO
Akademikerne
Youngsgt. 11, N-0181 Oslo
Tel: +47 23 06 10 50
Fax: +47 23 06 17 43
[email protected]
www.lo.no
Fridtjof Nansens plass 6, N-0160 Oslo
Tel: +47 95 3 90 90
Fax: +47 23 10 34 11
[email protected]
www.akademikerne.no
YS
UNIO
Brugata 19, N-0186 Oslo
Tel: +47 21 01 36 00
Fax: +47 21 01 37 20
[email protected]
www.ys.no
Stortingsgata 2, N-0158 Oslo
Tel: +47 22 70 88 50
Fax: + 47 22 70 88 60
[email protected]
www.unio.no
11
// Życie i praca w Norwegii
Jak ubiegać się o pracę w Norwegii
Urzędy pracy NAV (Norweskie
Urzędy Pracy i Dobrobytu)
W urzędach pracy NAV można uzyskać
informacje w zakresie:
• Wolnych stanowisk pracy
• Przeniesienia zasiłku dla bezrobotnych
do i z Norwegii
• Możliwości zdobywania wykształcenia
w Norwegii
• Sposobu ubiegania się o pracę
• Procedury rejestracji jako osoba
poszukująca pracy
• Sytuacji na rynku pracy
• Praw i obowiązków bezrobotnych w
Norwegii
Większość urzędów pracy NAV udostępnia
telefony, z których można skontaktować
się z potencjalnymi pracodawcami,
komputery do napisania życiorysu/
podania o pracę i poszukiwania ofert
pracy w Internecie, a także kserokopiarki
do kopiowania dyplomów, świadectw i
listów referencyjnych. Powyższe usługi są
udostępniane nieodpłatnie.
Prywatne agencje pośrednictwa pracy
Cudzoziemcy poszukujący pracy mogą
również zarejestrować się w prywatnych
agencjach pośrednictwa pracy, często
specjalizujących się w określonych
branżach bądź zawodach. Agencje te są
wymienione w internetowym serwisie
„Yellow Pages” dostępnym pod adresem
www.gulesider.no (w polu wyszuki-
NAV Servicesenter EURES
Postboks 354
N-8601 Mo i Rana
Tel: +47 800 33 166
E-post: [email protected]
12
waniu należy wpisać „rekruttering” lub
”vikartjenester”).
Wszystkie przedsiębiorstwa prowadzące
wynajem siły roboczej w Norwegii
(przedsiębiorstwa działające w branży
usług pracy tymczasowej) muszą być
zarejestrowane w Norweskiej Państwowej
Inspekcji Pracy (Arbeidstilsynet).
W Rejestrze Działalności Gospodarczej
(Enhetsregisteret) na stronach
internetowych Państwowej Inspekcji
Pracy można wyszukiwać nazwy takich
przedsiębiorstw i sprawdzić, czy dane
przedsiębiorstwo jest zatwierdzone do
świadczenia usług pracy tymczasowej,
patrz witrynę www.arbeidstilsynet.no
Nawiązywanie kontaktów
Przy poszukiwaniu pracy kluczową
rolę odgrywają kontakty osobiste i
zawodowe. Osoba już znana i kojarzona
jako starająca się o pracę, ma większe
szanse na otrzymanie posady. W ten
sposób można również uzyskać dostęp
do „nieoficjalnego rynku” wolnych
posad. Wiele osób używa internetowych
serwisów społecznościowych celem
rozwinięcia sieci kontaktów osobistych
i biznesowych, oraz znalezienia ofert
pracy. Dobrym forum nawiązywania
kontaktów jest również członkostwo w
klubach, stowarzyszeniach i organizacjach
pozarządowych.
Praca wakacyjna
W Norwegii oferty pracy wakacyjnej są
publikowane w Internecie, patrz
www.nav.no. (w polu tekstowym należy
wpisać słowo „sommer” lub ”ferie”) oraz
http://eures.europa.eu.
Ogłoszenia o pracy wakacyjnej
pojawiają się już w lutym, nie należy więc
czekać na ostatnią chwilę!
Własna działalność gospodarcza
Osoby zamierzające rozpocząć własną
działalność gospodarczą w Norwegii
znajdą wiele przydatnych informacji w
Internetowym serwisie informacyjnym dla
firm pod adresem www.bedin.no.
Można również skorzystać z
pomocy telefonicznej pod nazwą
”Narvikstelefonene”: +47 800 33 840.
W witrynie www.spor-oss.no znajdziesz
informacje o tym, o czym powinieneś
pomyśleć zanim założysz własną firmę.
Znajdziesz tutaj również odpowiedzi na
najczęściej zadawane pytania.
Można także skontaktować się z
gminnym urzędem ds. działalności
gospodarczej (Næringsetaten) w gminie,
w której firma ma mieć siedzibę.
Pracownicy urzędu udzielą informacji na
temat dalszego postępowania.
13
// Życie i praca w Norwegii
O czym należy pamiętać
przy przeprowadzce do
Norwegii
// Obywatele krajów członkowskich UE/EOG mogą
przebywać w Norwegii w celu poszukiwania pracy
przez okres maksymalnie 6 miesięcy.
Poniżej zamieszczamy listę wymogów i zaleceń dla osób planujących
przeprowadzkę do Norwegii.
Należy pamiętać, że różne przepisy
stosują się do osób mających status
rezydenta, dojeżdżających i osób
wynajmowanych do pracy przez
firmy zagraniczne. W celu uzyskania
szczegółowych informacji w konkretnym
przypadku należy skontaktować się z
odpowiednimi władzami.
• Należy pamiętać o zabraniu
paszportu, ważnego dowodu
tożsamości, dyplomów i zaświadczeń
potwierdzających zdobyte kwalifikacje
(w miarę możliwości w języku
norweskim lub angielskim).
• Nawet jeśli pobyt w Norwegii związany
jest wyłącznie z poszukiwaniem pracy,
może być wymagane udowodnienie
posiadania odpowiednich środków
finansowych, zarówno na czas pobytu
w Norwegii, jak i na opłacenie podróży
powrotnej.
• Warto skontaktować się z doradcą
EURES w kraju zamieszkania, celem
zasięgnięcia informacji o niezbędnych
formalnościach przed wyjazdem do
Norwegii. Doradcy EURES mogą
pomóc w znalezieniu ofert pracy
na rynku norweskim, które zostały
zamieszczone w europejskim portalu
mobilności zawodowej:
http://eures.europa.eu.
• Należy sprawdzić, czy wykonywanie
Twojego zawodu bądź działalności w
Norwegii, wymaga autoryzacji (więcej
informacji znajdziesz poniżej, w
rozdziale poświęconym edukacji).
• Należy porozumieć się z byłymi praco­
dawcami lub partnerami w kraju ojczystym, którzy mogą udzielić referencji.
Norwescy pracodawcy zazwyczaj będą
chcieli się z nimi skontaktować. Dobrze
jest, gdy osoby udzielające referencji
znają język skandynawski lub angielski.
14
• Norwescy pracodawcy często
wymagają dobrej znajomości
języka norweskiego. W niektórych
branżach wystarczy znajomość języka
angielskiego (więcej informacji
zawiera rozdział poświęcony językowi
powyżej).
• Należy się skontaktować z lokalnym
urzędem pracy i urzędem podatkowym,
celem ustalenia, jak wyjazd do
Norwegii wpłynie na Twój status
w zakresie opodatkowania i prawa do
świadczeń, oraz by pobrać wszelkie
wymagane formularze.
Dodatkowych porad przed wyjazdem
do Norwegii udziela również ambasada
Norwegii w kraju zamieszkania. Adresy
ambasad można znaleźć pod adresem
www.norway.info.
Pobyt i praca
Jeżeli jesteś obywatelem kraju EOG i
posiadasz ważny paszport lub dowód
tożsamości, przysługuje Ci prawo do
3-miesięcznego pobytu w Norwegii.
To samo dotyczy członków Twojej
rodziny, będących obywatelami kraju
EOG. Jeżeli pragniesz przebywać w
Norwegii dłużej niż trzy miesiące, musisz
mieć podstawy do pobytu w Norwegii
i zarejestrować się na policji. W takim
przypadku musisz mież ważny dowód
tożsamości lub paszport, jak również
musisz udokumentować, że nie będziesz
obciążać norweskiego systemu świadczeń
społecznych. Jeżeli jesteś pracobiorcą,
musisz dodatkowo przedłożyć
potwierdzenie zatrudnienia lub umowę
o pracę. Możesz również zarejestrować
się elektronicznie w Internecie, patrz
www.selfservice.udi.no. Następnie należy
stawić się osobiście na najbliższym
posterunku policji lub w ”Servicesenter
for utenlandske arbeids­takere” (Centrum
Obsługi Pracowników Zagranicznych).
Po zarejestrowaniu się otrzymasz
dowód rejestracji. Dowód ten wydawany
jest nieodpłatnie.
Dalsze informacje o zezwoleniach
na pobyt i systemie rejestracji można
uzyskać w wielu językach w Norweskim
Urzędzie Imigracyjnym (UDI).
Adresy komisariatów policji w Norwegii
można znaleźć pod adresem www.politi.no.
Adresy norweskich ambasad/
konsulatów można znaleźć pod adresem
www.norway.info.
Rejestracja przeprowadzki
Wszystkie osoby przeprowadzające się
do Norwegii z zagranicy, z Norwegii za
granicę, pomiędzy norweskimi gminami lub
w obrębie tej samej gminy, mają obowiązek
zgłoszenia tego faktu do norweskiego
urzędu podatkowego. Zależnie od długości
pobytu w Norwegii, Urząd Podatkowy
przydzieli albo norweski numer identy­
fikacyjny (D-numer), albo norweski
numer personalny (fødselsnummer).
Dodatkowe informacje i adresy można
znaleźć na stronie www.taxnorway.no.
Podatki
Praca u norweskiego pracodawcy
zobowiązuje do płacenia podatku w Norwegii. W związku z tym należy stawić się,
wraz z umową o pracę i paszportem, w
Urzędzie Podatkowym odpowiednim dla
miejsca zamieszkania w Norwegii, celem
ubiegania się o kartę podatkową (skatte­
kort). Po uzyskaniu norweskiego numeru
personalnego lub numeru D, otrzymasz kartę
podatkową, którą należy złożyć u pracodawcy.
Dodatkowe informacje i adresy można
znaleźć na stronie www.taxnorway.no.
Ubezpieczenia społeczne
Procedura rejestracji w norweskim
systemie ubezpieczeń społecznych
Norweski Urząd Imigracyjny
(UDI)
Postboks 8108 Dep., N-0032 Oslo
Tel: +47 23 35 15 00
Serwis informacyjny:
Hausmannsgate 21, Oslo
Tel: +47 23 35 16 00 (09.00-14.30)
[email protected], www.udi.no
Centrum Obsługi
Pracowników Zagranicznych
(SUA)
Schweigaardsgate 17, N-0191 Oslo
www.sua.no
(Folketrygden) jest przeprowadzana przez
pracodawcę. W witrynie www.nav.no
można jednak samemu znaleźć pożyteczne
informacje na temat ustawowych zasiłków
chorobowych, zasiłku rodzinnego,
emerytur itp. Jeżeli przysługuje Ci prawo
do zasiłku rodzinnego, musisz wystąpić o
jego przyznanie bezpośrednio w lokalnym
urzędzie NAV.
Europejska Karta Ubezpieczenia
Zdrowotnego
Można zwrócić się do Helfo i złożyć
podanie o Europejską Kartę Ubezpieczenia
Zdrowotnego (europeisk helsetrygdkort),
wymaganą w przypadku choroby podczas
pobytu w innych krajach UE/EOG. Więcej
informacji i adresów można znaleźć pod
adresem www.helfo.no, lub dzwoniąc pod
numer Centrum informacji (Helfo Service­
senter), +47 81 03 38 10, lub pod numer
+47 33 51 22 80 jeżeli dzwonisz z zagranicy.
Przepisy celne
Broszura zatytułowana „Kiedy przepro­
wadzasz się do Norwegii”, zawiera
streszczenie najważniejszych informacji.
Powyższa broszura, jak również informacje
dotyczące przywozu pojazdów motorowych
i towarzyszących temu opłat rejestracyjnych, są dostępne we wszystkich
Urzędach Celnych oraz w Internecie.
W przypadku sprowadzenia samochodu
do Norwegii, należy zapłacić cło i opłaty
przywozowe. Istnieją również przepisy
określające zasady czasowego użytkowania
w Norwegii pojazdów zarejestrowanych
poza granicami Norwegii. Przepisy
dotyczące sprowadzania samochodów,
sprzętów gospodarstwa domowego,
obowiązujących limitów, żywności,
zwierząt itp., można uzyskać na stronach
internetowych Norweskiego Urzędu Ceł
pod adresem www.toll.no, lub kontaktując
się z centrum informacyjnym Norweskiego
Urzędu Ceł pod numerem telefonu 03012
lub +47 22 86 08 50 (z Norwegii), albo pod
adresem e-mail [email protected]
Rachunek bankowy
Przed otwarciem rachunku bankowego
należy skontaktować się z wybranym
bankiem, który udzieli stosownych
informacji i porad. Aby otworzyć rachunek
bankowy należy mieć z sobą paszport,
zdjęcie paszportowe i swój norweski
numer personalny lub numer D. Warto
zapoznać się z ofertą kilku banków, aby
uzyskać najlepsze warunki.
15
// Życie i praca w Norwegii
Bezrobocie a ubezpieczenie
społeczne (Folketrygden)
// Podczas zatrudnienia w Norwegii pracownik
objęty jest norweskim systemem ubezpieczeń
społecznych (Folketrygden).
Wszystkie osoby pracujące i płacące
podatki w Norwegii są automatycznie
członkami norweskiego systemu
ubezpieczeń społecznych (Folketrygden).
Składki ubezpieczeniowe są wpłacane
razem z podatkiem i wynoszą 7,8%
przychodu brutto pracownika (dane
z kwitnia 2010). Składka ta jest
odejmowana z pensji przez pracodawcę.
Również osoby niezatrudnione w
Norwegii, lecz posiadające prawo
pobytu na okres co najmniej jednego
roku, są automatycznie objęte systemem
ubezpieczeń społecznych. Świadczenia
przyznawane w ramach ubezpieczenia
społecznego obejmują emerytury,
renty inwalidzkie, odszkodowania za
obrażenia powstałe w wyniku wypadku
przy pracy, zasiłek rodzinny, płatny
urlop macierzyński i zasiłek rodzicielski
w związku z narodzinami dziecka lub
adopcją.
Wypłata zasiłku dla bezrobotnych
z innego kraju UE/EOG gdy poszu­
kujesz pracy w Norwegii (E-303)
Osoby bezrobotne, którym przysługiwał
zasiłek dla bezrobotnych w kraju zamieszkania przez okres co najmniej czterech
tygodni przed wyjazdem, mogą ubiegać
się o przeniesienie takiego zasiłku i jego
wypłatę w Norwegii.
Osoby te powinny poinformować
lokalny Urząd Pracy w swoim kraju
rodzinnym o zamiarze poszukiwania
pracy w Norwegii. Należy wypełnić
standardowy formularz i przesłać go do
Urzędu Pracy odpowiednio wcześnie
przed wyjazdem. Każda osoba, której w
kraju zamieszkania przysługuje wypłata
zasiłku dla bezrobotnych, otrzyma
zaświadczenie o tym na formularzu
E-303 przed wyjazdem do Norwegii.
Zaświadczenie takie zapewnia wypłatę
Twojego zasiłku dla bezrobotnych w
okresie do trzech miesięcy.
16
Po przybyciu do Norwegii należy
przedłożyć powyższy dokument w
najbliższym miejscowym urzędzie NAV,
celem rejestracji w ciągu 7 dni od opusz­
czenia kraju rodzinnego. Należy pamiętać o
zabraniu pieniędzy w kwocie zapewniającej
utrzymanie w Norwegii przez okres oczekiwania na wypłatę pieniędzy z zasiłku.
Zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem, w przypadku rejestracji
po okresie 7 dni od opuszczenia kraju
zamieszkania, zasiłek będzie naliczany
od daty rejestracji w urzędzie NAV w
Norwegii. Należy pamiętać o konieczności
stosowania się do nowych przepisów i procedur, przestrzegania prawa norweskiego,
wymogów dotyczących zgłoszeń i innych
procedur obowiązujących w Norwegii.
Jeżeli nie znajdziesz pracy w Norwegii
przed upływem okresu objętego
zaświadczeniem E303, musisz wrócić do
kraju rodzinnego aby zachować prawo do
zasiłku dla bezrobotnych.
Przeniesienie prawa do zasiłku dla
bezrobotnych z kraju UE/EOG (E-301)
Osoba, która staje się bezrobotna w
Norwegii, i nie spełnia norweskich
wymogów by otrzymać zasiłek dla
bezrobotnych, może ubiegać się o
przeniesienie wszelkich praw, uzyskanych
przez nią w innym kraju UE/EOG, do
Norwegii. W takim przypadku wymagany
jest formularz E-301 wydany w kraju,
gdzie osoba ta pracowała przez okres
ostatnich 3 lat. Wniosek o zasiłek dla
bezrobotnych należy składać w lokalnym
urzędzie NAV.
Osoba planująca wyjazd z Norwegii
i potrzebująca norweskiego formularza
E-301, powinna skontaktować się z
lokalnym urzędem NAV celem otrzymania
formularza aplikacyjnego. Informacje o
formularzu E-301 można również uzyskać
w NAV EØS Dagpenger (Dział Zasiłków
dla Bezrobotnych NAV EOG).
Zasiłek dla bezrobotnych w Norwegii
W przypadku utraty pracy należy
bezzwłocznie zgłosić się do lokalnego
urzędu NAV i złożyć wniosek o zasiłek
dla bezrobotnych (dagpenger), pod warunkiem, że uzyskałeś prawo do takiego
świadczenia . Dodatkowe informacje
można uzyskać w lokalnym urzędzie
NAV. Można się zarejestrować jako osoba
poszukująca pracy w serwisie internetowym pod adresem www.nav.no.
Należy pamiętać, że powyższa usługa
jest dostępna tylko w języku norweskim
i wymagane jest posiadanie norweskiego
numeru personalnego lub numeru D, oraz
adresu w Norwegii.
Osoba, która została tymczasowo
zwolniona z pracy (permittering),
powinna jak najszybciej skontaktować
się z najbliższym urzędem NAV celem
uzyskania informacji o prawie do
otrzymania zasiłku dla bezrobotnych w
okresie tymczasowego zwolnienia z pracy.
Ubezpieczenie społeczne
(Folketrygden)
Przepisy EOG koordynują ustawowe
uprawnienia do ubezpieczeń społecznych
w poszczególnych krajach członkowskich,
aby zapewnić ciągłość ubezpieczenia.
Podstawowym celem przepisów EOG
jest zapewnienie, że dana osoba nie
zostanie pozbawiona przysługujących jej
świadczeń. Osoby pracujące w Norwegii
(a zasadniczo także ich najbliższa rodzina)
mają takie same prawa, jak obywatele
norwescy.
HELFO
(Norweska Agencja ds.
Zarządzania Opieką
Zdrowotną)
Infolinia: 815 70 030
Tel: +47 33 51 22 80 (z zagranicy)
Tel: Biuro koordynacji służb
medycznych (fastlegetelefonen):
810 59 500
[email protected]
NAV EØS Dagpenger
(NAV EOG Dział Zasiłków dla
Bezrobotnych)
Postuttak E, N-2201 Kongsvinger
Tel: +47 21 07 37 00
(w godz.08.00-15.30)
Fax: +47 62 01 67 91
[email protected]
Możesz być uprawniony do zasiłku
między innymi w związku z chorobą,
urlopem macierzyńskim i urodzeniem
dziecka, jak również do pobierania
zasiłku rodzinnego, renty inwalidzkiej
i emerytury. W Norwegii wszystkie
osoby mieszkające tutaj na stałe mają
prawo do korzystania z usług lekarza
rodzinnego, wyznaczonego do udzielania
konsultacji medycznych (fastlegeordning).
Dodatkowe informacje o systemie lekarzy
rodzinnych i o sposobie rejestracji u
danego lekarza, można uzyskać pod
adresem inter­netowym www.helfo.no, lub
w okręgowym biurze koordynacji służb
medycznych (fastlegekontoret i fylket)
pod numerem telefonu: +47 810 59 500.
Skontaktuj się z Twoim lokalnym
urzędem NAV celem uzyskania dalszych informacji na temat ubezpieczeń społecznych,
lub zajrzyj do witryny www.nav.no.
Informacje w języku norweskim, angielskim i polskim można również uzyskać pod
numerem infolinii NAV: Tel: +47 810 33 810.
Emerytury
Osoby, które pracowały w przynajmniej
dwóch krajach UE/EOG, mogą gromadzić
uprawnienia emerytalne z poszczególnych
krajów. Patrz witrynę internetową
www.nav.no celem uzyskania dalszych informacji, lub zwróć się do NAV Internasjonalt.
Obrażenia powstałe w wyniku
wypadku przy pracy
Osoby zatrudnione w Norwegii podlegają
ustawodawstwu o obowiązkowym
ubezpieczeniu od obrażeń powstałych w
wyniku wypadku przy pracy. Oznacza to,
że osoby te powinny być ubezpieczone
przez pracodawcę od wypadków przy
pracy. W razie zaistnienia wypadku
przy pracy osoba poszkodowana (lub
jej pracodawca) powinna skontaktować
się z Państwową Inspekcją Pracy
(Arbeidstilsynet) Patrz rozdział o
warunkach pracy.
NAV Internasjonalt
(Dział Spraw Zagranicznych)
Postboks 8138 Dep. N-0033 Oslo
Langkaia 1
Tel: +47 21 07 37 00
(w godz.08.00-15.30)
Fax: +47 21 07 37 01
[email protected]
www.nav.no
17
// Życie i praca w Norwegii
Zasady i warunki
zatrudnienia
// Masz prawo do takiego samego wynagrodzenia
i warunków pracy jak pracownicy norwescy, gdy
jesteś zatrudniony w Norwegii.
Umowa o pracę
Zarówno w przypadku posady stałej, jak i
tymczasowej, pracownikowi przysługuje
prawo do pisemnej umowy o pracę.
Zaznajom się ze wszystkimi warunkami
i zasadami zatrudnienia związanymi
z pracą. Upewnij się, że zrozumiałeś
wszystkie postanowienia umowy o pracę.
Należy wyjaśnić wszystkie kwestie
dotyczące zatrudnienia, w tym formę i
częstotliwość wynagradzania, zasady
wypowiadania stosunku pracy i inne
aktualne punkty. Przykładową umowę o
pracę można znaleźć pod adresem
www.arbeidstilsynet.no.
Przed przyjęciem do pracy na etat,
pracownik jest zazwyczaj zatrudniany
na okres próbny, zgodnie z warunkami
pisemnej umowy o pracę. Okres próbny
musi być określony z góry i wynosi on
maksymalnie sześć miesięcy. Zazwyczaj w okresie próbnym umowa może
być rozwiązana przez pracownika lub
pracodawcę z zachowaniem 14 dniowego
okresu wypowiedzenia.
Tydzień roboczy w Norwegii wynosi
maksymalnie 40 godzin, co daje średnią
ośmiu godzin pracy przez pięć dni w
tygodniu. Dla pracowników mających
uciążliwe warunki pracy, na przykład
pracujących w systemie zmianowym,
ustanowiono krótszy tygodniowy czas
pracy. W większości urzędów czas pracy
wynosi od 8.00 do 16.00. Godziny pracy
mogą się wahać zależnie od rodzaju
działalności/branży, niektóre firmy
rozpoczynają działalność o godzinie
7.00 a inne o godzinie 9.00.
W przypadku pracy ponad 40 godzin
tygodniowo, pracownikom przysługuje
Arbeidstilsynets
informasjonstjeneste
(Infolinia Państwowej Inspekcji Pracy)
Tel: +47 815 48 222
[email protected]
www.arbeidstilsynet.no
www.arbeidstilsynet.no/english
18
dodatek za nadgodziny w wysokości co
najmniej 40%. Wypłacanie takiego dodatku nie jest jednak prawnie zastrzeżone
w przypadku kadry kierowniczej. Informacje na temat uregulowań w zakresie
nadgodzin można uzyskać w Państwowej
Inspekcji Pracy.
Wynagrodzenie
Zasadniczo kwota wynagrodzenia jest
ustalana pomiędzy pracownikiem a
pracodawcą. W niektórych branżach
wprowadzono upowszechnienie umów
zbiorowych ustanawiających dolny limit
wynagrodzeń, jak na przykład w budow­
nictwie i w przemyśle stoczniowym.
W wielu przypadkach istnieje umowa
między związkami zawodowymi a
konfederacjami pracodawców. Jeżeli
jesteś członkiem związku zawodowego,
to Twoje wynagrodzenie może zostać
ustalone na podstawie obowiązującej
umowy zbiorowej (tariffavtale). Dane
statystyczne dotyczące wynagrodzeń w
poszczególnych zawodach można znaleźć
pod adresem www.ssb.no.
Ustawa o środowisku pracy
W Norwegii obowiązuje „Ustawa o
środowisku i warunkach pracy”, która
określa prawa i obowiązki pracowników i
pracodawców. Celem ustawy jest ochrona
pracowników przed urazami fizycznymi
i psychicznymi, oraz zapewnienie
właściwych, bezpiecznych i zdrowych
warunków pracy dla całego personelu.
Tekst ustawy został przetłumaczony
na język angielski i można ją zamówić
w witrynie internetowej Państwowej
Inspekcji Pracy. W tej samej witrynie
Inspekcji Pracy znajdziesz również
wielojęzyczne informatory ”Kodeks
pracy dla kazdego”, oraz „Witamy jako
pracobiorcę w Norwegii”.
Jeżeli doświadczasz trudności w
związku z pracą, powinieneś zawsze
najpierw przedyskutować problemy z
Twoimi przełożonymi. W przypadku,
gdy nie odniesie to skutku, należy
skontaktować się osobą odpowiedzialną
19
// Życie i praca w Norwegii
za zapewnienie bezpieczeństwa i dobrego środowiska pracy (verneombudet),
mężem zaufania załogi (tillitsvalgt), lub
związkiem zawodowym. Jeśli nie można
znaleźć zadowalającego rozwiązania,
należy skontaktować się z Państwową
Inspekcją Pracy (Arbeidstilsynet).
Urlopy
Na podstawie „Ustawy o urlopach
wypoczynkowych”, pracownikom
przysługuje prawo do 21 dni urlopu
w roku. Większość pracowników ma
jednakże prawo do 25 dni urlopu. Nie
jest to jeszcze prawnie zastrzeżone, lecz
opiera się na porozumieniu pomiędzy
stronami na rynku pracy, będącym
wynikiem uzgodnień płacowych. Osobom
powyżej 60 roku życia przysługuje
prawo do dodatkowego tygodnia urlopu
wypoczynkowego.
Świadczenie urlopowe (feriepenger)
Prawo do świadczenia urlopowego musi
zostać nabyte w roku kalendarzowym
poprzedzającym rok zrealizowania urlopu.
Osoba, która nie pracowała w poprzednim
roku kalendarzowym, ma również prawo
do urlopu, jednak bez prawa do wynagrodzenia w tym okresie (tzn. przysługuje
jej prawo do urlopu bezpłatnego).
Świadczenie urlopowe jest wypłacane w
związku z rozpoczęciem urlopu.
Nie masz prawa do zwykłego wynagrodzenia za pracę zamiast świadczenia
urlopowego, w okresie odbywania urlopu.
Kwota świadczenia urlopowego jest
naliczana na podstawie wynagrodzenia
za pracę (płacy, itp.) w poprzednim
roku kalendarzowym. Odcinek wypłaty
informuje pracownika o zarobionej
kwocie wynagrodzenia, będącej podstawą
naliczenia świadczenia urlopowego
(feriepengegrunnlaget).
20
Świadczenie urlopowe odpowiada
10,2% podstawy naliczenia świadczenia
urlopowego, zarobionego w poprzednim roku kalendarzowym. W przypadku
pracowników powyżej 60 roku życia,
stawka ta wynosi 12,5%. W przypadku
osób objętych postanowieniami układów
zbiorowych (tariffavtaler) przyznających
piąty tydzień urlopu, standardowa stawka
wynosi 12%, a w przypadku pracowników
powyżej 60 roku życia – 14,3% (stan na
2010 rok). Jeżeli umowa o pracę zostanie
rozwiązana, to zarobione wynagrodzenie
urlopowe jest wypłacane pracownikowi
wraz z ostatnią wypłatą.
”Wskazówki i objaśnienia przepisów
ustawy o środowisku pracy i ustawy
urlopowej” w różnych wersjach
językowych można znaleźć w witrynie
internetowej Państwowej Inspekcji Pracy
www.arbeidstilsynet.no. Dodat­kowe
informacje można także uzyskać
kontaktując się ze związkiem zawodowym.
Podatki
Norwegia przestrzega dwustronnych
umów podatkowych zawartych z innymi
krajami UE/EOG w celu uniknięcia podwójnego opodatkowania obywateli. System
podatkowy jest rozległy. Osoba zatrudniona
przez norweskiego pracodawcę musi
płacić podatek w Norwegii. Dodatkowe
informacje można uzyskać w miejscowym
Urzędzie Podatkowym .
Pracodawca jest zobowiązany dokonać
potrącenia zaliczki na podatek (skatte­
trekk) przed wypłatą wynagrodzenia za
pracę. Właściwy norweski Urząd Podatkowy wystawia na wniosek zatrudnionego
kartę podatkową (skattekort), którą należy
bezzwłocznie przekazać pracodawcy.
Karta podatkowa podaje, jaki procent
wynagrodzenia pracownika ma zostać
potrącony przez pracodawcę jako zaliczka
na podatek. W przypadku podjęcia pracy
bez karty podatkowej, pracodawca jest
zobowiązany do potrącenia 50% wynagrodzenia tytułem podatku. Zazwyczaj
jest to kwota wyższa od tej, jaka zostałby
potrącona na podstawie karty podatkowej,
a nadpłata zwracana jest w następnym
roku. Informacje o wysokości podatku
zapłaconego w danym miesiącu znajdziesz
na odcinku wypłaty wynagrodzenia.
Wysokość podatku do zapłacenia zależy
od wysokości zarobków i przysługujących
Ci ulg podatkowych, ale ogólnie biorąc
można powiedzieć, że podatek w Norwegii
stanowi zazwyczaj około jedną trzecią
wynagrodzenia brutto. Składka na
ubezpieczenia społeczne jest wliczona
w kwotę podatku. Witryna internetowa
Skatteetaten (Norweskiego Urzędu Podatkowego) zawiera „kalkulator podatkowy”
(tylko w języku norweskim).
Podatnicy są klasyfikowani w dwóch
kategoriach:
• Klasa 1 obejmuje osoby o wolnym stanie cywilnym i większość
par małżeńskich, w których oboje
małżonkowie mają źródło przychodu.
• Klasa 2 obejmuje rodziców samotnie wychowujących dzieci i pary
małżeńskie, w których tylko jedno z
małżonków ma źródło przychodu.
Osobom czasowo mieszkającym w
Norwegii może przysługiwać standardowe
zwolnienie od podatku w wysokości 10%,
(maksymalnie 40 000 koron norweskich
w roku 2010). Oznacza to, że przed
naliczeniem stopy podatkowej potrąca
się 10% od kwoty zarobków brutto.
Powyższe zwolnienie ma zastosowanie
tylko do osób przebywających w
Norwegii krócej niż dwa lata. Osoba,
która spełnia ten wymóg, powinna przy
Skatteetaten
(Norweski Urząd Podatkowy)
Tel: 800 80 800
Tel: +47 22 07 70 00 (z zagranicy)
www.skatteeten.no
www.taxnorway.no
ubieganiu się o kartę podatkową zapytać o
prawo do takiego zwolnienia od podatku
we właściwym Urzędzie Podatkowym.
Zeznanie podatkowe
W Norwegii podatek jest naliczany
na podstawie dochodu osiąganego
w bieżącym roku dochodowym, tzn.
potrącenia z pensji stanowią zaliczki
z tytułu przewidywanej kwoty
zarobków. Do 30 kwietnia każdego roku
pracownik jest zobowiązany złożyć
zeznanie podatkowe. Zeznanie to jest
zazwyczaj wypełniane z góry przez
Urzędy Podatkowe i przesyłane na adres
podatnika w kwietniu. Przed odesłaniem
zeznania podatkowego do Urzędu
Podatkowego należy skontrolować, czy
wszystkie dane w formularzu zeznania
podatkowego są poprawne. W tym
celu należy zapoznać się z rocznym
zestawieniem płac, przychodów i
wpłaconych zaliczek podatkowych (lønnsog trekkoppgave), wystawianym przez
pracodawcę, oraz innymi odpowiednimi
dokumentami z banku itp.
Wraz z formularzem zeznania podatkowego otrzymasz również ulotkę w
języku norweskim, zawierającą instrukcje
wypełniania formularza. O pomoc przy
wypełnianiu zeznania podatkowego
można również zwrócić się do lokalnego
Urzędu Podatkowego.
Osoby dojeżdżające do pracy i pracobiorcy wykonujący prace zlecone w
Norwegii objęte są innymi regulacjami
podatkowymi. Informacji na ten temat
udziela Centralny Urząd Podatkowy ds.
Zagranicznych (Sentralskattekontoret for
Utenlandssaker).
Sentralskattekontoret for
utenlandssaker
(Centralny Urząd Podatkowy
ds. Zagranicznych)
Postboks 8031, N-4068 Stavanger
Lagårdsveien 46, Stavanger
Tel: 800 80 800
Tel: +47 22 07 70 00 (z zagranicy)
Fax: +47 51 96 96 96
[email protected]
www.skatteetaten.no
www.taxnorway.no
21
// Życie i praca w Norwegii
System Edukacji
// Cała edukacja w ramach obowiązkowego
nauczania w Norwegii jest bezpłatna. Młodzież,
która ukończyła szkołę podstawową i gimnazjum,
ma prawo do 3-letniego wykształcenia w szkole
średniej. Wszystkie główne okręgi administracyjne
(fylker) w Norwegii posiadają uczelnie wyższe, a w
całym kraju jest 7 uniwersytetów.
Przedszkola
Dzieci poniżej szóstego roku życia mogą
uczęszczać do przedszkola. Przedszkola
oferują opiekę nad dziećmi podczas
gdy rodzice są w pracy. Przedszkola są
odpłatne. W Norwegii działają zarówno
przedszkola publiczne, jak i prywatne.
W niektórych gminach występuje
jednak nadal niedobór takich placówek
i może być trudno uzyskać miejsce w
przedszkolu. Aby ubiegać się o miejsce
w przedszkolu, należy skontaktować się z
władzami gminy w planowanym miejscu
zamieszkania. Opłaty za miejsce w
przedszkolu i zasady przyjmowania mogą
być różne w różnych przedszkolach.
Główny nabór dzieci do przedszkoli ma
miejsce raz w roku.
Szkoły publiczne
Dzieci idą do szkoły w wieku sześciu lat
(do pierwszej klasy) i kończą nauczanie
obowiązkowe po 10 latach (po dziesiątej
klasie). Wykształcenie podstawowe
jest dwustopniowe. Siedem pierwszych
lat to szkoła podstawowa (nazywana
„barneskolen” i obejmująca 1-7 klasę),
a trzy następne lata to gimnazjum
(nazywana „ungdomsskolen” (8-10
klasa)). Cała młodzież w wieku od 16 do
19 lat ma następnie prawo uczęszczania
do szkoły średniej („videregående
skole”). Wykształcenie nabyte w szkole
średniej daje kwalifikacje zawodowe,
lub umożliwia dalsze kształcenie się w
szkolnictwie wyższym. Również szkoły
średnie są nieodpłatne. Wszystkie dzieci,
które będą przebywać w Norwegii dłużej
niż trzy miesiące, mają prawo i obowiązek
uczęszczania do szkoły w Norwegii.
Dodatkowe informacje i adresy szkół
można uzyskać od władz gminnych w
miejscu zamieszkania. Dobrym pomysłem
jest skontaktowanie się ze szkołą przed
przeprowadzką do Norwegii, aby
22
szkoła była przygotowana na przyjęcie
nowego ucznia. W trakcie wykształcenia
podstawowego uczniowie, których
język ojczysty jest inny niż norweski,
mają prawo do specjalnej nauki języka
norweskiego.
Szkolnictwo wyższe
Szkolnictwo wyższe obejmuje
uniwersytety i szkoły wyższe, a nabór
studentów odbywa się na podstawie
dyplomów ukończenia trzyletniej nauki w
szkole średniej.
Norwegia posiada uniwersytety w
Oslo, Ås, Bergen, Stavanger, Trondheim,
Kristiansand i Tromsø. Dodatkowo,
w kraju działa sześć wyższych uczelni
wyspecjalizowanych w różnych gałęziach
nauki:
• Norges Handelshoyskole (Norweska
Wyższa Szkoła Ekonomii i Zarządzania)
• Norges Musikkhoyskole (Norweska
Państwowa Akademia Muzyczna)
• Norges Idrettshoyskole (Norweska Wyższa
Szkoła Wychowania Fizycznego i Sportu)
• Norges Veterinarhoyskole (Norweska
Wyższa Szkoła Weterynarii)
• Arkitektur- og designhøgskolen
(Wyższa Szkoła Architektury i
Projektowania w Oslo)
Każdy większy okręg administracyjny
(fylke) w Norwegii posiada własną szkołę
wyższą oferującą różne formy kształcenia
lub szkoleń, na dodatek do uczelni
prywatnych. Dodatkowe informacje o
szkolnictwie w Norwegii można znaleźć
pod adresem www.skole.no lub
www.utdanning.no.
Nabór kandydatów na studia wyższe
w Norwegii jest koordynowany przez
”Samordnet opptak”.
Spis kierunków studiów można znaleźć
w witrynie internetowej
www.samordnaopptak.no.
Uznawanie/nostryfikacja
dyplomów zagranicznych
Norweska Agencja ds. Zapewnienia
Jakości w Edukacji (NOKUT) udziela
informacji o możliwościach uznania/
nostryfikacji wykształcenia wyższego
zdobytego za granicą. Do agencji NOKUT
należy składać wnioski o uznanie
zagranicznego stopnia naukowego/
dyplomu. NOKUT współpracuje z siecią
podobnych ośrodków w innych krajach
członkowskich UE/EOG. Dodatkowe
informacje i formularze aplikacyjne
można uzyskać kontaktując się z agencją
NOKUT.
Zapytania dotyczące uznawalności
danego rodzaju wykształcenia wyższego,
nabytego w innym kraju członkowskim
UE/EOG, można również kierować
bezpośrednio do właściwej uczelni/
uniwersytetu w Norwegii.
Informacje o kształceniu zawodowym
można otrzymać w ”yrkesopplærings­
nemnda/ fagopplæringskontoret” (Komsji
ds. Kształcenia Zawodowego) w zarządzie
okręgu administracyjnego (fylkeskommunen),
właściwym dla Twojego miejsca
zamieszkania.
Adresy i numery telefonów do zarządów
poszczególnych okręgów administracyjnych (fylkeskommunene) w Norwegii
można znaleźć w witrynie internetowej
www.norway.no.
Z reguły, uznanie wykształcenia
uzyskanego w którymś kraju UE/EOG
prowadzi do uznania tegoż wykształcenia
w pozostałych krajach członkowskich, bez
dodatkowych sprawdzianów itp.
Kto potrzebuje autoryzacji lub
zatwierdzenia?
• Wniosek o autoryzację i zatwierdzenie
uprawnień do pracy w sektorze usług
medycznych należy przesłać do Statens
Autorisasjonskontor For Helsepersonell
(SAFH) — Biura ds. autoryzacji
personelu medycznego.
NOKUT
Postboks 1708 Vika, N-0121 Oslo
Kronprinsensgt. 9
Tel: +47 21 02 18 00
Fax:+47 21 02 18 01
[email protected]
www.nokut.no
• Finanstilsynet — Norweska Komisja
Nadzoru Finansowego, udziela
autoryzacji/licencji audytorom, agentom
obrotu nieruchomościami, agencjom
windykacji długów i specjalistom ds.
rachunkowości/księgowym.
• Mattilsynet — Norweska Inspekcja
Roślin, Ryb, Zwierząt i Żywności,
udziela uprawnień weterynarzom i
biologom morskim.
• Tilsynsrådet for advokatvirksomhet —
Rada Nadzorcza ds. Praktyk Prawnych,
udziela upoważnień dla prawników.
• Sjøfartsdirektoratet — Urząd ds. Żeglugi
Morskiej, udziela upoważnień dla wielu
zawodów w sektorze morskim.
• Luftfartstilsynet – Państwowa Inspekcja
Lotnicza udziela upoważnień pilotom i
technikom lotniczym.
Wiȩcej informacji znajdziesz na stronie
internetowej www.invia.no.
Studiowanie w Norwegii
Studenci z innych krajów UE/EOG mogą
studiować w Norwegii. W witrynie internetowej www.studyinnorway.no można
znaleźć informacje w języku angielskim.
Koszty utrzymania podczas studiów w
kraju UE/EOG są pokrywane przez studenta, bądź przez stypendium/pożyczkę.
Na mocy umowy EOG Norwegia nawiązała
współpracę z krajami członkowskimi UE,
dotyczącą wielu programów edukacyjnych
i naukowych. Najszerszej zakrojone
programy to Leonardo Da Vinci i Erasmus.
W celu uzyskania dodatkowych informacji
o powyższych programach należy
odwiedzić witrynę sieci Web Komisji
Europejskiej pod adresem www.europa.eu,
lub witrynę www.siu.no.
Oficjalny serwis internetowy Rządu
Norwegii zawiera dodatkowe informacje
i dokumenty dotyczące norweskiego
systemu edukacji, jak również wiele
innych przydatnych informacji w języku
angielskim: www.regjeringen.no.
Statens autorisasjonskontor
for helsepersonell (SAFH)
Postboks 8053 Dep, N-0031 Oslo
Storgaten 33 A
Tel: +47 21 52 97 00
Fax: +47 21 52 97 03
[email protected]
www.safh.no
23
// Życie i praca w Norwegii
Mieszkanie w Norwegii
// Koszty zakwaterowania w Norwegii są bardzo
zróżnicowane i od kilku lat gwałtownie wzrastają.
Najwyższe ceny są w Oslo oraz w innych dużych
miastach. Poza miastami ceny zazwyczaj są niższe.
Wysokie koszty zakwaterowania wynikają
z kilku czynników: domy są bardzo
dobrze wykonane i w pełni izolowane, a
wszystkie pomieszczenia są ogrzewane
ze względu na chłodny klimat. Co więcej,
obowiązują wysokie wymogi co do
jakości, tak więc na rynku jest niewiele
prostych i tanich domów.
W Norwegii można mieszkać na
różnych warunkach. Można wynajmować
mieszkanie, mieszkać w spółdzielni
mieszkaniowej, lub być właścicielem
swojego mieszkania lub domu. Rynek
wynajmu mieszkań w Norwegii jest niewielki, większość osób jest właścicielami
swoich mieszkań lub domów. Domy i
mieszkania na sprzedaż lub do wynajęcia
są zazwyczaj ogłaszane w Internecie, w
lokalnej gazecie oraz w ogólnokrajowej
gazecie ”Aftenposten”. Niektóre gazety
mają raz w tygodniu dodatki poświęcone
rynkowi nieruchomości, oraz zamieszczają
ogłoszenia mieszkaniowe w internecie.
Możesz również samemu zamieścić
ogłoszenie w poszukiwaniu mieszkania
lub domu.
24
Pośrednicy obrotu nieruchomościami
zajmują się głównie sprzedażą domów
i mieszkań, ale do pewnego stopnia
mogą oni również pośredniczyć w
wynajmie. Firmy pośredniczące w
obrocie nieruchomościami można znaleźć
w wykazie branżowym „Gule sider”
(”Yellow pages”) (www.gulesider.no) pod
hasłem „Eiendomsmegling”.
Osoba zamierzająca wynająć dom lub
mieszkanie powinna zawrzeć umowę
najmu z właścicielem domu/mieszkania,
z wzajemnym prawem do wypowiedzenia tej umowy. Okres wypowiedzenia
wynosi zazwyczaj jeden miesiąc i z
reguły trzeba wpłacić depozyt za mieszkanie, odpowiadający trzymiesięcznej
kwocie czynszu. Depozyt należy wpłacić
na rachunek zablokowany. Formularz
standardowej umowy najmu można nabyć
w księgarni, znaleźć w Internecie, lub
otrzymać zwracając się do ”Leieboerforeningen” w witrynie internetowej
www.lbf.no. Jest to stowarzyszenie
dbające o interesy najemców w stosunku
do wynajmujących domy i mieszkania.
Wskazówka: Zapytaj Twojego
przyszłego pracodawcę, czy może pomóc
Ci w znalezieniu mieszkania.
Norwegia w Internecie
// Poniższe witryny internetowe zawierają wiele
przydatnych informacji:
Oferty pracy/Poszukiwanie pracy
Usługi publiczne
www.nav.no System wyszukiwania ofert pracy i inne
informacje publikowane przez NAV
(Norweski Urząd Pracy i Dobrobytu).
www.arbeidstilsynet.no Państwowa Inspekcja Pracy
www.eures.no/english
Informacje o ofertach pracy,
warunkach życia i pracy w Norwegii
http://eures.europa.eu
Witryna internetowa EURES, system
wyszukiwania ofert pracy, baza danych
z życiorysami i inne informacje
www.finn.no/jobb Baza danych z ofertami pracy
www.stillinger.no Przeglądarka stron internetowych,
zawierających oferty pracy w Norwegii
Życie i praca w Norwegii
www.nyinorge.no
www.eures.no/english
http://eures.europa.eu
Studiowanie w Norwegii
www.studyinNorway.no
www.siu.no
www.trainee.no
Zakładanie własnej działalności
gospodarczej
www.bedin.no
www.spor-oss.no
Uznawanie/nostryfikacja
wykształcenia
www.nokut.no
Norweska Agencja ds. Zapewnienia
Jakości w Edukacji
www.safh.no
Biuro ds. autoryzacji personelu
medycznego
www.invia.no
Informacje o uznawaniu wykształcenia
zdobytego zagranicą i kwalifikacji
zawodowych
www.invanor.no Serwis organizacji „Innovation Norway”
www.nav.no
Norweski Urząd Pracy i Dobrobytu NAV
www.helfo.no
Norweska Agencja ds. Zarządzania
Opieką Zdrowotną
www.nortrade.com Oficjalny norweski portal polityki
handlowej
www.norway.no
Portal informacji i usług sektora
publicznego
www.norway.info Portal ambasad Norwegii
www.regjeringen.no
Informacje publikowane przez Rząd
Norwegii i poszczególne Ministerstwa
www.taxnorway.no
Norweski Urząd Podatkowy
www.ssb.no Główny Urząd Statystyczny Norwegii
www.toll.no
Główny Urząd Ceł w Norwegii
www.politi.no
Policja
www.sua.no
Centrum Obsługi Pracowników
Zagranicznych
www.udi.no Norweski Urząd Imigracyjny (UDI)
www.selfservice.udi.no
Rejestracja w związku z pobytem i
pracą w Norwegii
Gazety
www.norske-aviser.com Portal zawierający łącza do wszystkich
gazet norweskich
25
// Życie i praca w Norwegii
Życiorys (CV-Curriculum Vitae)
W Norwegii, wraz z podaniem o pracę, zazwyczaj składa się życiorys (CV - Curriculum
Vitae). Zaleca się, aby życiorys miał objętość
jednej strony (maksymalnie dwóch). Nie
praktykuje się dołączania zdjęcia. Życiorysy
różnią się bardzo pod względem poziomu,
począwszy od prezentacji bardzo ogólnej, do
zaawansowanej. Przede wszystkim jednak
życiorys powinien zawierać rzetelne informacje, oraz mieć czytelny układ i czcionkę.
Wykształcenie, kursy i doświadczenie zawodowe opisuje się w odwrotnej kolejności
chronologicznej, od najnowszych do najdawniejszych. Życiorys powinien zawierać
następujące punkty:
Dodatkowe kompetencje
Dane osobowe
Referencje/Osoby polecające
Imię i nazwisko, adres, numery telefonów,
adres poczty elektronicznej (e-mail), datę
urodzenia, stan cywilny.
Wykształcenie
W tej części należy podać formalne kwalifikacje. W miarę możliwości należy określić
norweski odpowiednik stopnia naukowego
lub egzaminu. Zawsze warto też podać
wyjaśnienia odnośnie profilu/kierunku
posiadanego wykształcenia.
Doświadczenie zawodowe
Jest to bardzo ważna część życiorysu.
Należy tu podać krótki opis każdej pracy/
stanowiska.
W tym miejscu należy określić posiadaną
znajomość języków w mowie i piśmie.
Można również określić znajomość
metod komputerowych, ewentualne
funkcje zawo­dowe lub społeczne i inne
odpowiednie kwalifikacje.
Zainteresowania
Opisz w kilku słowach zainteresowania
osobiste, zajęcia pozazawodowe i
hobby. Należy uwzględnić wiedzę na
temat innych krajów. W przypadku
wcześniejszego pobytu w Norwegii
należy również podać taką informację.
Należy koniecznie wymienić
przynajmniej dwie osoby polecające
z obecnego lub byłego miejsca pracy.
Należy najpierw zapytać o zgodę osób
polecających, a następnie podać ich
imiona i nazwiska, zajmowane stanowiska
oraz numery telefonów. Zaleca się,
by osoby te znały język angielski lub
dowolny język skandynawski (należy
podać język w nawiasie zaraz po
nazwisku).
Można także skorzystać ze
standardowego życiorysu unijnego,
dostępnego pod adresem
http://europass.cedefop.europa.eu
Podanie
Podanie powinno być napisane na
komputerze i mieć długość maksymalnie
jednej strony rozmiaru A4. Dodatkowo,
podanie powinno być sformułowane z myślą
o tej konkretnej pracy, o jaką się ubiegasz.
Ma ono za zadanie przekonać pracodawcę
o tym, że jesteś idealnym kandydatem na to
stanowisko.
Dodatkowe wskazówki:
• Należy uważnie przeczytać ogłoszenie
i upewnić się, że podanie spełnia
oczekiwania pracodawcy.
• Należy uzasadnić, dlaczego starasz się
o tę posadę, lub wysyłasz podanie o
charakterze uniwersalnym.
• Należy przekonać pracodawcę, że znasz
jego firmę i udowodnić, że spełniasz
stawiane przez niego wymagania.
26
• Należy pokrótce wyjaśnić, dlaczego
ubiegasz się o tę pracę i dlaczego chcesz
przeprowadzić się do Norwegii.
• Pracodawca zawsze oczekuje, że
otrzyma życiorys (CV) wraz z listą osób
polecających. Niektórzy pracodawcy
oczekują również dołączenia
posiadanych świadectw.
• Podanie należy wysłać pocztą
elektroniczną lub tradycyjną.
• Wiele firm korzysta z formy składania
podań online.
• Należy przestrzegać końcowej daty
składania podań (søknadsfrist).
Warto zadzwonić do pracodawcy, by
dowiedzieć się, jak rozpatrzono podanie,
w jakiś czas po upływie terminu
składania podań.
Przykładowy życiorys
// Należy pamietać, że w Norwegii przyjęte jest podawanie
informacji dotyczących wykształcenia i zatrudnienia
w odwrotnej kolejności chronologicznej, poczynając
od najbardziej aktualnych. Wysyłając życiorys spoza
Norwegii, należy pamiętać o podaniu narodowości pod
danymi osobowymi, oraz prefiksu międzynarodowego w
numerze telefonu.
Życiorys (CV)
Imię i nazwisko:
Adres:
Data i miejsce urodzenia:
Tel.:
E-Mail:
Manfred Mustermann
Musterstraße 12
N-0300 Oslo
10.10.74 in Hamar, Norwegen
(+47) 22 33 44 55 (privat) / (+47) 99 88 77 66 (Handy)
[email protected]
Najważniejsze kwalifikacje
Sprzedaż, zarządzanie marketingiem, biegła znajomość języka angielskiego,
doświadczenie międzynarodowe. Umiejętność zarządzania czasem i zdolność
znajdowania rozwiązań.
Wykształcenie
1996 – 1999
1994 – 1996
1990 – 1993
Stopień licencjata na kierunku Ekonomia i Zarządzanie, Norweska Wyższa Szkoła Ekonomii Zarządzania (NHH)
w Bergen, praca licencjacka na temat marketingu
Informatyka, Szkoła Wyższa w Østfold
Szkoła średnia w Halden, profil ogólnokształcący,
Liceum w Halden.
Doświadczenie zawodowe
2001 –
1999 – 2001
1996 – 1999
1994 – 1996
1990 – 1993
Kierownik ds. kluczowych klientów w Cisco Systems, Houston, USA
Obowiązki: sprzedaż, marketing i rozwój
Handlowiec, PC-Computing AS, Oslo
Obowiązki: sprzedaż i doradztwo w dziedzinie sprzętu/
oprogramowania komputerowego
dla klientów korporacyjnych
Kelner w Bryggen Restaurant, Bergen, praca w niepełnym wymiarze godzin
Ankieter w Norsk Gallup, praca w niepełnym wymiarze godzin w trakcie studiów
Sprzedawca gazet dla Halden Arbeiderblad
Dodatkowe kompetencje
1997 – 1998
1993 – 1994
Redaktor naczelny gazety Studentus,
organu Zrzeszenia Studentów
Służba wojskowa
Znajomość języków
Norweski:
Angielski:
Niemiecki:
Język ojczysty
Znajomość biegła w mowie i piśmie
Znajomość języka na poziomie szkolnym
Zainteresowania i hobby
Sport, muzyka, literatura i podróże
Osoby polecające
John Johnsen, Geschäftsführer, Cisco Systems AS, Tel.: +47 22 24 50 00
(posługuje się językiem angielskim)
Ola Olsen, Abteilungsleiter, PC-Computing, Tel.: +47 22 85 50 50
// Wiecej informacji na temat pisania życiorysu i podania, rozmowy
kwalifikacyjnej oraz procedur rekrutacyjnych można znaleźć pod
adresem www.nav.no
27
// Życie i praca w Norwegii
Arbeids- og Velferdsdirektoratet
NAV EURES
Postboks 5 St. Olavs Plass
N-0130 Oslo
Tel: +47 21 07 00 00
[email protected]
www.eures.no // www.nav.no
http://eures.europa.eu
ISBN 978-82-551-2019-3 // August 2010 // 10 000
Produkcja: NAV EURES
Design: King Design AS
Fotografia: Samfoto, James Hudson, Damien Heinisch/Snøhetta,
Knudsens Fotosenter AS, Colourbox og Tiofoto.

Podobne dokumenty