oszczędzaMy energię - Kubusiowi Przyjaciele Natury

Komentarze

Transkrypt

oszczędzaMy energię - Kubusiowi Przyjaciele Natury
oszczędzamy energię
Materiały edukacyjne dla nauczycieli przedszkoli
spis teści
1
2
5
8
11 14 17 Wstęp
Energia potrzebna do życia
Energia elektryczna
Skąd czerpiemy energię?
Energia odnawialna
Oszczędzamy energię
Z Kubusiem bezpiecznie
scenariusze zajęć
19 20 21 Scenariusz nr 1: Strażnicy mocy – pomocnicy Solarka
Scenariusz nr 2: Energię oszczędzamy, przyrody nie zaśmiecamy!
(elektrośmieci)
Scenariusz nr 3: Siła wiatru (energia odnawialna)
22 Zadania dla dzieci do samodzielnej pracy
Publikacja została
wydana w ramach
projektu pt. „Z energią
ze Szkoły dla Ekorozwoju do Klubu Zielonych
Flag”, współfinansowanego z Narodowego
Funduszu Ochrony
Środowiska
i Gospodarki Wodnej
ZADANIA
LOGO
ul. Kazimierzowska 14, 02-589 Warszawa
tel.: 22 564 08 00, faks: 22 564 08 03, e-mail: [email protected]
www.multicobooks.pl
© MULTICO Oficyna Wydawnicza, Warszawa 2010
Wszelkie prawa zastrzeżone
POLE OCHRONNE:
1/2 a
b
a
a
a
a
b
KOLORYSTYKA:
Tekst: Joanna Liszewska
Zdjęcia: www.shutterstock.com
Rysunki: Andżelika Bielańska
Projekt graficzny: Monika Żyła-Kwiatkowska
Skład i łamanie: Anna Myśluk
Produkcja: Jadwiga Szczęsnowicz
Druk: Druk-Intro, Inowrocław
ISBN 978-83-7073-130-4
www.przyjacielenatury.pl
Szanowni Państwo!
Każdego dnia świat, w którym żyjemy zachwyca nas swoim pięknem. Dzięki darom natury funkcjonujemy i ubogacamy nasze życie. Czerpiąc z jej zasobów, powinniśmy pamiętać także, by ją chronić. Ważne, aby tę wiedzę przekazywać dzieciom już od najmłodszych
lat. Dzięki temu przyroda będzie nas zachwycać i wspomagać przez wiele kolejnych pokoleń.
Z wielką przyjemnością przekazujemy Państwu książeczkę z materiałami edukacyjnymi
do nauki ochrony przyrody, które z pewnością uatrakcyjnią zajęcia dla dzieci. Zawiera ona
informacje na temat energii, jej źródeł i sposobów oszczędzania, a także scenariusze i propozycje zajęć dla najmłodszych. Na załączonej płycie CD znajdą Państwo dodatkowe materiały edukacyjne.
Książeczka jest częścią programu edukacyjnego „Kubusiowi Przyjaciele Natury”, organizowanego przez Fundację Partnerstwo dla Środowiska oraz firmę Tymbark. Program „Kubusiowi Przyjaciele Natury” realizowany jest w ramach projektu „Z energią ze Szkoły dla Ekorozwoju do Klubu Zielonych Flag”, współfinansowanego ze środków Narodowego Funduszu
Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (więcej na stronie www.ekoszkola.pl/pl/kubusiowiprzyjaciele-natury). Wszystkie informacje o programie oraz szczegółowe zasady uczestnictwa
znajdą Państwo na stronie www.przyjacielenatury.pl, na którą serdecznie zapraszamy.
Życzymy miłej lektury i zachęcamy do prowadzenia działań ekologicznych wraz z programem „Kubusiowi Przyjaciele Natury”.
Organizatorzy Programu
Fundacja Partnerstwo dla Środowiska
i Firma Tymbark
ORGANIZATORZY PROGRAMU
1
www.przyjacielenatury.pl
2
Czy
wiesz, że…
Energia potrzebna
do życia
– możemy chodzić i biegać, przepływa krew, bije
serce i działa mózg. Ale przecież nie pobieramy
prądu, nie mamy specjalnych ładowarek, dzięki
którym możemy dostarczyć naszemu organizmowi niezbędną do życia energię. Skąd zatem ona
pochodzi? Czerpiemy ją z pożywienia. Produkty
żywnościowe są magazynami energii. Nasz organizm potrzebuje stale „paliwa”, i to najwyższej
jakości, aby pracować bezawaryjnie. Jemy zatem,
aby żyć i cieszyć się dobrym zdrowiem. Dlatego
tak ważne jest codzienne spożywanie pięciu porcji warzyw, owoców lub soku.
Czy
wiesz, że…
Ciepło, światło
i dźwięk to także
formy energii.
Energia do wszystkiego
Co to jest energia?
Żeby nastąpiła jakakolwiek zmiana lub zaszło jakieś zdarzenie, potrzebna jest energia. To moc,
która pozwala działać, pracować i poruszać się ludziom, zwierzętom i maszynom. Organizmy żywe
i maszyny korzystają z tej samej energii, chociaż
występuje ona pod różnymi postaciami. Dzięki
jednej działają urządzenia w naszych domach,
szkołach i biurach, pracują ogromne maszyny
w fabrykach, a w budynkach i na ulicach świeci się światło. Tę energię nazywamy elektryczną.
Moc, dzięki której poruszają się pojazdy, to także
energia. Pojazdy czerpią ją, spalając paliwa kopalne – ropę i gaz. Jest też energia, z której korzystają
wszystkie organizmy żywe – energia życiowa.
Energia do działania
Ludzie potrzebują nie tylko energii elektrycznej,
dzięki której mogą coraz wygodniej i bezpieczniej
żyć. Ludzie przede wszystkim potrzebują energii do życia. Mocy, która pozwala działać naszym
organizmom. Dzięki niej pracują nasze mięśnie
3
Energia jest nam bardzo potrzebna i odgrywa ważną rolę w naszym życiu. Pozwala nam sprawnie
działać, szybko i łatwo wykonywać różne czynności, zadania i obowiązki, dzięki niej mamy komfortowe warunki do nauki, pracy i odpoczynku. Człowiek wykorzystuje energię praktycznie
w każdej dziedzinie życia. Z różnych form energii
korzystamy nieustannie, na co dzień – w gospodarstwach domowych, w biurach, w przemyśle,
w rolnictwie i w transporcie. Z energią żyjemy wygodnie i bezpiecznie.
Energia elektryczna
Najpowszechniejszą formą energii, którą wykorzystuje człowiek, jest energia elektryczna.
Tak bardzo przyzwyczailiśmy się do korzystania z energii elektrycznej, że czasem nie zdaje-
my sobie sprawy, jak wiele rzeczy jej zawdzięczamy. Przywykliśmy do ciepłego domu, w którym nawet nocą może być jasno, do ciepłej wody
w kranie, smacznego, zawsze świeżego jedzenia,
przyjemnego spędzania czasu, np. oglądania filmu albo czytania książki „do poduszki”. Światło,
ciepło i prąd – każda z tych rzeczy wiąże się z zużyciem energii elektrycznej.
Energia w przyrodzie
W otaczającej nas przyrodzie też jest energia elektryczna. Mamy z nią do czynienia nawet codziennie. Wiele procesów i zjawisk, jak poruszanie się
zwierząt i ludzi, praca naszego serca czy mózgu
a także groźne pioruny podczas burzy i piękne zorze polarne na biegunach, zachodzi dzięki energii
elektrycznej. Nie wytwarzają jej urządzenia wymyślone przez człowieka. Jest całkowicie naturalna.
Czasami udaje się
zobaczyć prąd.
Podczas burzy.
Wtedy na
niebie pojawiają
się pioruny.
To właśnie wyładowania elektryczne, czyli przepływ
prądu o niebywałej mocy.
www.przyjacielenatury.pl
4
Energia
elektryczna
Do czego potrzebna jest energia elektryczna w domu?
71%
Ogrzewanie
2%
Oświetlenie
5%
Urządzenia elektryczne
5
7%
15%
Gotowanie
Ciepła woda
Co to takiego, ten prąd?
Po kablu do gniazdka
Prąd to naprawdę niezwykłe zjawisko. Powstaje,
gdy poruszają się maleńkie, niewidoczne gołym
okiem cząsteczki, zwane elektronami. Cząsteczki
są naładowane elektrycznie, a w ruch wprawia je
niewidzialna siła – napięcie elektryczne. Ruchu
cząsteczek, czyli przepływu prądu elektrycznego,
nie możemy zobaczyć, ale za to widzimy efekt
tego ruchu, na przykład w postaci świecącej się
żarówki, czy grającego radia.
Sieć energetyczna przecina wzdłuż i wszerz cały
kraj, by w każdym miejscu ludzie mogli korzystać z energii elektrycznej. Prąd płynie liniami wysokiego napięcia, rozciągniętymi wysoko
nad ziemią na charakterystycznych, olbrzymich
Skąd mamy prąd?
Korzystamy z prądu przez cały czas, ale bardzo
rzadko zastanawiamy się, skąd się bierze. Prąd
elektryczny wytwarzany jest w elektrowniach.
Można więc śmiało powiedzieć, że elektrownia to
taka fabryka, w której produkuje się prąd. W elektrowni pracuje specjalne urządzenie, zwane generatorem, które wytwarza prąd. Wytworzony prąd
elektryczny jest rozsyłany do wszystkich odbiorców – do domów, biur i fabryk – siecią przewodów
wysokiego napięcia.
Energia w naszych domach
Włączyć prąd jest bardzo łatwo – pstryk! i świeci
się światło, gra radio, gotuje się woda w czajniku. Energia elektryczna potrzebna jest nie tylko
do tego, by działały rozmaite urządzenia i świeciło się światło. Dzięki energii elektrycznej mamy
w domach ogrzewanie, ciepłą wodę i możemy gotować posiłki. Zanim jednak prąd dotrze do naszych domów, musi pokonać długą drogę. Prąd
płynie z elektrowni do naszych domów specjalną
instalacją, zwaną siecią energetyczną.
słupach. Tam, gdzie nie można ustawić słupów
wysokiego napięcia, przesyłany jest kablami zakopanymi w ziemi. Energia elektryczna dociera do
budynków przewodami elektrycznymi. W domach
i mieszkaniach przewody elektryczne ukryte są
w ścianach. W dogodnych miejscach w budynku
przewody wyprowadzone są ze ściany i zamknięte
w gniazdku elektrycznym lub włączniku światła.
Prąd płynący przewodami w ścianie, dociera do
kontaktów i żarówek w domu. Gdy włożymy do
gniazdka wtyczkę urządzenia elektrycznego albo
naciśniemy włącznik światła, popłynie prąd i nasze urządzenie zacznie działać, a żarówka rozbłyśnie jasnym światłem.
Czy
wiesz, że…
Gdyby udało się
złapać piorun
i puścić przewodami elektrycznymi, to energii starczyłoby do zasilania całego miasta przez wiele tygodni!
www.przyjacielenatury.pl
6
7
energii potrzebują do pracy. Nie wszystkie urządzenia zużywają tyle samo prądu. Jedne czerpią
go niewiele, inne całkiem sporo, a są wśród nich
także prawdziwe „energojady”.
To ważne!
Taki symbol na
produkcie oznacza,
że po zużyciu nie
wolno go wyrzucić
do zwykłego
śmietnika.
Powinien trafić na
specjalne składowisko.
Elektrośmieci
Baterie – prąd na zapas
Prąd, poza tym że jest wspaniały i bardzo potrzebny, ma jedną wadę – nie można go gromadzić
w dużych ilościach, jak wodę czy węgiel, i składować, np. w beczkach. Żadna elektrownia nie
wyprodukuje prądu „na zapas”. Nigdzie na świecie
nie ma magazynów prądu. Są jednak baterie. Te
małe urządzenia potrafią zgromadzić niewielką
ilość prądu, którą można zużyć do korzystania
z jakiegoś urządzenia, np. latarki czy zegarka,
w dowolnym miejscu. Człowiek potrzebuje energii
elektrycznej w różnych miejscach, także w tych,
w których nie ma sieci elektrycznej i gniazdek,
dlatego baterie to wspaniały wynalazek. Trzeba
tylko pamiętać o tym, że baterie zawierają także
różne metale, jak ołów czy rtęć, i żrące substancje
– bardzo groźne dla roślin, zwierząt i ludzi. Zużyte baterie wyrzucone byle gdzie, będą zatruwały
środowisko. Dlatego wyrzucamy je do specjalnych
pojemników na baterie, wystawionych w wielu
sklepach, urzędach, a nawet w szkołach i przedszkolach. Tylko w ten sposób trafią na bezpieczne
składowiska odpadów.
Wszystko na prąd
Jeszcze do niedawna ludzie nie potrzebowali tak
dużej ilości prądu. Nasi dziadkowie nie znali połowy tych urządzeń, w które teraz wyposażone
są biurowce i mieszkania. Im wygodniej nam się
żyje, tym więcej zużywamy energii elektrycznej.
Dziś już nikt nie wyobraża sobie życia bez kompu-
tera, telewizora czy telefonu. W naszych domach
i biurach otaczają nas najróżniejsze urządzenia:
telewizory, lampy, lodówki, pralki, klimatyzatory
itp. A człowiek wymyśla i produkuje wciąż nowe
urządzenia, które potrzebują energii.
W naszych domach wciąż przybywa urządzeń
elektrycznych – komputer, telewizor, toster, lokówka, DVD, drukarka, żelazko, budzik elektryczny,
telefon, żarówki i świetlówki. Lista jest bardzo
długa. Każde z tych urządzeń kiedyś się zepsuje albo po prostu nie będzie już nam potrzebne.
A każde zawiera elementy i substancje niebezpieczne dla środowiska. Stanie się szczególnym
rodzajem odpadów – elektrośmieciem. Nie można ich po prostu wyrzucić do kosza ani wystawić
przed dom. Trzeba je oddawać do punktów zbiórki
elektrośmieci, np. na terenie dużych sklepów, skąd
Zużycie energii elektrycznej
Zużycie energii elektrycznej zależy od bardzo wielu rzeczy: od przyzwyczajeń każdego z nas, od
trybu życia, od dostępu do urządzeń elektrycznych oraz od tego, czy stać nas na prąd i przede
wszystkim od tego, czy potrafimy go oszczędzać.
To, ile zużywamy energii, można a nawet trzeba
mierzyć. Zużycie energii mierzymy w kWh, czyli
kilowatogodzinach. Na tej podstawie elektrownia
wystawia nam rachunek za prąd. Może nam się
wydawać, że nie zużywamy go dużo. A jednak. Korzystamy z komputera, słuchamy muzyki, myjemy
zęby szczoteczką elektryczną, gotujemy wodę na
herbatę, a po zmroku włączamy światło. W tym
samym czasie w domu najczęściej pracuje także
pralka, kuchenka, telewizor, lodówka i wiele innych urządzeń, które zużywają energię. Jesteśmy
pożeraczami energii elektrycznej.
trafią na bezpieczne składowiska. Uwaga! Wszystkie zabawki, które świecą czy wydają dźwięk są
zasilane prądem – z gniazdka lub baterii – i mają
w środku rozmaite elementy elektroniczne.
A zatem, gdy się zepsują, są elektrośmieciami.
Które urządzenia elektryczne
zużywają najwięcej prądu?
28%
21%
20%
12%
9%
Pożeracze energii
W każdym pomieszczeniu, do którego wchodzimy,
zawsze jest co najmniej kilka urządzeń elektrycznych. Wszyscy wiemy, że będą one działały tylko
wtedy, gdy są podłączone do gniazdka i pobierają prąd. Łatwo zatem sobie wyobrazić, jak dużo
Lodówka
Małe AGD i oświetlenie
Kuchnia elektryczna
Sprzęt elektroniczny
Pralka
www.przyjacielenatury.pl
8
Czy
wiesz, że…
Skąd czerpiemy
energię?
Czy
wiesz, że…
Thomas Edison
to człowiek,
któremu zawdzięczamy pojawienie się na świecie
pierwszej żarówki
i pierwszej elektrowni, która powstała w Nowym
Jorku w Stanach
Zjednoczonych.
Paliwo=prąd
Żeby elektrownia mogła wyprodukować prąd, potrzebuje ogromne ilości paliwa. Dzisiaj podstawowymi paliwami spalanymi w elektrowniach są
węgiel, ropa naftowa i gaz ziemny. Nazywamy je
surowcami kopalnymi albo paliwami kopalnymi,
bo wydobywa się je spod ziemi. W naszym kraju
większość energii elektrycznej i cieplnej uzyskuje
się ze spalania paliw kopalnych, głównie węgla.
Węgiel przywożony jest do elektrowni pociągami.
Często elektrownie buduje się w pobliżu kopalni
i wtedy „czarne paliwo” dla elektrowni przesyła
się specjalnymi taśmociągami.
Naturalne bogactwo
Węgiel to paliwo dla elektrowni. Powstał przed
milionami lat i zalega w tzw. złożach bardzo głęboko pod ziemią. Węgiel wygląda jak czarne lub
ciemnobrązowe kawałki skały i brudzi wszystko
dookoła na czarno. Są dwa rodzaje węgla: węgiel
kamienny i węgiel brunatny. Jednego i drugiego
Węgiel kamienny
9
Największa elektrownia w Polsce
znajduje się niedaleko Bełchatowa.
Opalana jest węglem brunatnym.
jest w Polsce dość dużo. Spod ziemi wydobywają
go górnicy. Węgiel jest naszym największym naturalnym bogactwem, ponieważ mamy bardzo mało
gazu, a ropy naftowej nie mamy prawie wcale.
Gdy energii brak
Czasami zdarza się, że w elektrowni dochodzi do
awarii i wtedy następuje przerwa w dostawie prądu. Elektrownia nie produkuje prądu, więc energia
elektryczna nie dociera tam, gdzie jest potrzebna.
Gdy w domu nie ma prądu, nie świeci się światło, więc wieczorem nie możemy nic zrobić, nie
działa lodówka i pralka, nie możemy korzystać z
komputera, słuchać radia ani oglądać telewizji.
Gdy awaria elektryczności obejmie nie jeden
dom, ale całą dzielnicę lub nawet miejscowość,
mieszkańcy napotykają na poważne utrudnienia:
nie działa sygnalizacja świetlna, nie jeżdżą tramwaje, metro, nie działają windy, wstrzymują
pracę sklepy i urzędy. Brak energii to prawdziwa katastrofa!
Węgiel brunatny
Tradycyjne elektrownie spalają bardzo dużo paliw kopalnych, żeby wyprodukować prąd.
Czy zabraknie paliw kopalnych?
Odnawialne źródła energii
Żeby produkować energię, trzeba spalać bardzo
dużo paliw kopalnych, czyli węgla, ropy naftowej
lub gazu. Wydobycie tych surowców jest trudne
i nierzadko także niebezpieczne, a do tego kosztowne. Złoża paliw kopalnych wciąż się kurczą,
bo ludzie cały czas je wydobywają i spalają. Złoża z czasem się wyczerpią, a ponieważ proces
powstawania paliw kopalnych trwa miliony lat,
zabrane surowce, nie odtworzą się. Dlatego mówimy, że są to nieodnawiane źródla energii. Wkrótce
może zabraknąć nam węgla, gazu i ropy naftowej.
Potrzebne są nam nowe, odnawialne źródła energii, których zasoby są nieograniczone. Należą do
nich: wiatr, światło słoneczne, woda, biomasa
i wewnętrzne ciepło Ziemi. Z odnawialnych źródeł energii elektrownie produkują taki sam prąd,
jak ze spalania paliw kopalnych. Wykorzystanie
energii odnawialnej nie zmniejsza jej zasobów
i, co bardzo ważne, nie powoduje zanieczyszczenia
środowiska naturalnego. A chociaż wciąż jeszcze
za rzadko korzystamy z odnawialnych źródeł energii, to zainteresowanie nimi jest coraz większe.
Gaz ziemny
Ropa naftowa
www.przyjacielenatury.pl
10
11
Energia
odnawialna
Niewyczerpalna energia
Energia wiatru
Czy
wiesz, że…
W naszym kraju
pracuje już blisko
60 elektrowni wiatrowych.
Energia Słońca
Energia Słońca
Czy
wiesz, że…
Wiemy już, że paliwa kopalne, dzięki którym produkowana jest energia elektryczna, kiedyś się
wyczerpią. I co wtedy? Czy oznacza to, że na świecie zabraknie prądu? Miasta pogrążą się ciemnościach, staną zakłady przemysłowe i fabryki,
w domach nie będzie ciepłej wody i ogrzewania,
a podróżować będziemy tylko pieszo lub rowerem? Może tak się stać, jeśli nie będziemy oszczędzać energii i nie zaczniemy korzystać z innych
jej źródeł. A są na Ziemi takie siły natury, dzięki
którym możemy otrzymywać energię i nie szkodzić środowisku. To źródła czystej energii: Słońce, woda, wiatr, gorące wnętrze Ziemi i biomasa.
Mówimy, że są niewyczerpalne. Będę istniały tak
długo, jak długo będzie istniała nasza planeta.
Słońce jest źródłem czystej energii. Od miliardów
lat nie tylko oświetla naszą planetę, ale przede
Szwecja może być
wzorem dla innych krajów. Tam
prawie cała zużywana energia
otrzymywana jest
ze źródeł odnawialnych.
wszystkim ją ogrzewa. Codziennie dostarcza kilka
tysięcy razy więcej energii, niż potrzeba jej wszystkim mieszkańcom Ziemi. Nie można zatem jej
marnować. Trzeba wykorzystać jej jak najwięcej.
Aby „złapać” energię słoneczną, buduje się elektrownie słoneczne. Montuje się w nich specjalne baterie, przypominające ogromne lustra, które pochłaniają promienie słoneczne. Energia Słońca „złapana” i przetworzona przez takie baterie,
zasila urządzenia elektryczne. Może być także
wykorzystana do podgrzewania wody. Podobne, chociaż znacznie mniejsze instalacje, można
zobaczyć na dachach domów jednorodzinnych
i budynkach miejskich.
Energia wiatru
Energia wody
Na otwartym terenie, gdzie często wieje wiatr,
buduje się wysokie wieże z wielkimi śmigłami
www.przyjacielenatury.pl
12
13
Czy
wiesz, że…
Jest w Europie takie miasto, w którym wszystkie
budynki ogrzewane są energią
geotermalną.
To stolica Islandii – Reykiavik.
Zrzut wody z zapory wygląda zawsze bardzo efektownie i jest atrakcją dla turystów.
na szczycie – turbiny. Nie są one jednak atrakcją dla turystów, ale służą do czerpania energii
wiatrowej. Wielkie turbiny wiatrowe zamieniają
energię siły wiatru na prąd elektryczny. Działają
podobnie jak dawne, drewniane wiatraki. Ogromne skrzydła (łopaty) poruszane są podmuchami
wiatru. Jedna turbina daje prąd małej mocy, dlatego zwykle stawia się obok siebie wiele takich
słupów. Tworzą one wówczas farmę wiatrową,
która może dostarczać prąd do budynków bardzo oddalonych od większych miejscowości, które
trudno podłączyć do miejskiej sieci energetycznej.
Energia wody
Spośród wszystkich odnawialnych źródeł energii
na świecie, najczęściej wykorzystywana jest woda.
Kto choć raz zanurzył rękę w rwącym górskim potoku, wie, jaką może mieć siłę. Płynąca i spadająca
z dużej wysokości woda może więc dostarczać
energię. Żeby wykorzystać siłę wody do wytworzenia energii elektrycznej, ludzie budują na rzekach
potężne zapory, a obok elektrownie. W elektrowni
wodnej pracuje urządzenie, zwane turbiną. Woda,
spiętrzona przez zaporę, porusza turbinę, która
napędza serce elektrowni wodnej, czyli generator.
To właśnie on wytwarza prąd. Elektrownie wodne powstają także przy naturalnych spiętrzeniach
wody – wodospadach.
Energia geotermalna
Ogromna energia drzemie także we wnętrzu Ziemi. Głęboko pod jej powierzchnią znajdują się
źródła bardzo gorącej wody. W kilku miejscach
na świecie woda z tych źródeł wytryskuje na powierzchnię niczym olbrzymia fontanna. Takie słupy gorącej wody nazywamy gejzerami. Tam, gdzie
nie powstały gejzery, ale są ogromne zasoby gorącej wody, pobiera się ją za pomocą wielkich pomp
Wspaniałe gejzery możemy podziwiać na Islandii, a także w parku Yellowstone w Ameryce Północnej.
i wpuszcza do systemu instalacji geotermicznej,
która przypomina plątaninę rur. Ciepło, czyli energię gorącej wody, wykorzystuje się przede wszystkim do ogrzewania budynków.
Energia z biomasy
Biomasa to wszystkie elementy roślinne i zwierzęce, które pozostają w środowisku. Są to, np. suche liście, ścięte gałęzie, skoszona trawa, odpadki
z gospodarstw domowych (obierki, zgniłe owoce,
ogryzki, zepsute jedzenie), z gospodarstw rolnych
i zakładów produkujących żywność, a także słoma, kukurydza, trzcina cukrowa, drewno, a nawet
krowie „placki”, bo składają się z resztek roślinnych. Z czasem biomasa ulega biodegradacji, czyli rozpada się na mnóstwo maleńkich cząsteczek,
a przyroda może ponownie ją wykorzystać. Ale zanim się rozpadnie (rozłoży) możemy wykorzystać
ją do produkcji energii. Spalając biomasę, otrzy-
muje się ciepło, którym można ogrzewać mieszkania i inne budynki. Z biomasy produkuje się także
ekologiczne paliwa, które z powodzeniem zastępują paliwa kopalne takie jak ropa i gaz.
www.przyjacielenatury.pl
14
Oszczędzamy
energię
Dlaczego trzeba
oszczędzać energię?
Dzisiaj zużywamy znacznie więcej energii niż jeszcze sto lat temu. Spalamy więc o wiele więcej węgla, gazu i ropy niż kiedykolwiek dotąd. A dziś
wiemy już, że pewnego dnia złoża tych surowców się skończą. Jeśli nie ograniczymy ich wydobycia, może stać się to nawet już za kilkadziesiąt
lat. Oszczędzanie energii stało się więc obowiązkiem każdego mieszkańca Ziemi.
Świat musi oszczędzać
Czy
wiesz, że…
1 odzyskana
puszka aluminiowa to oszczędność ponad 90%
energii potrzebnej do wyprodukowania nowej.
Bardzo ważne, abyśmy oszczędzali tyle energii,
ile tylko można. Większość z nas marnuje jej bardzo dużo podczas codziennych czynności w domu,
w szkole i w pracy. Cenna energia „ucieka” nam
w postaci zmarnowanego prądu, światła, ciepła
i paliwa. Najwyższy czas to zmienić. A można skutecznie oszczędzać energię bez ograniczania naszych potrzeb. Naukowcy już podarowali nam wiele rozwiązań, dzięki którym ograniczamy zużycie
paliw kopalnych, a w efekcie energię: biopaliwa,
energooszczędne urządzenia i żarówki, podzielniki
ciepła, wyłączniki czasowe, baterie słoneczne, czy
samochody hybrydowe. I podsunęli proste zasady
oszczędzania energii. Zacznijmy z nich korzystać.
Urządzenia energooszczędne
W gospodarstwach domowych i zakładach pracy
za mało oszczędzamy energii i korzystamy z urządzeń zbyt energochłonnych. Przy zakupie nowego sprzętu czy urządzenia elektrycznego, trzeba
zwracać uwagę na to, ile energii zużywa. Pomaga
w tym tzw. etykieta energetyczna, na której za-
15
Dzieci mogą oszczędzać energię
znaczona jest klasa energetyczna danego urządzenia. Urządzenia elektryczne są oznaczone literami od A do G. Najmniej energii pochłaniają urządzenia klasy A, najwięcej – klasy G. Łatwo to zapamiętać: G jak głodomór, A jak as oszczędzania!
Świetlówki kompaktowe
(żarówki energooszczędne)
Wymiana zwykłych żarówek na żarówki energooszczędne, czyli świetlówki kompaktowe,
to bardzo opłacalna zamiana. Żarówki energooszczędne zużywają 5 razy mniej prądu niż zwykłe
żarówki. A do tego działają od nich aż 8 razy
dłużej! Energię zaoszczędzimy także wówczas, gdy
zamiast trzech żarówek o dużej mocy, zainstalujemy jedną silniejszą.
Uczmy się oszczędzać energię.
Niewielkie zmiany naszych codziennych zachowań i przyzwyczajeń pomagają oszczędzać
energię i zmniejszają zużycie surowców naturalnych. Za kilkanaście lat Wy będziecie decydować
o losach świata. Będziecie inżynierami, przedsiębiorcami, politykami, naukowcami i będziecie przekazywać innym ludziom
wiedzę, jak żyć w zgodzie ze środowiskiem. Dzisiaj zacznijcie od
najłatwiejszych rzeczy. Trzeba
tylko zapamiętać kilka prostych
zasad:
✔
wyłączaj światło, gdy
wychodzisz z pomieszczenia.
Po co ma się świecić, skoro
nikt z niego nie korzysta?
✔ oszczędzaj wodę.
Do jej oczyszczenia i ogrzania zużywa się energię,
a więc także spala wyczerpujące się surowce naturalne.
✔ segreguj odpady. W ten
sposób odzyskujemy cenne surowce. To też forma
oszczędzania energii. Zostaną ponownie przetworzone,
co znaczy, że nie zmarnowała
się energia zużyta do ich wyprodukowania.
✔wyłączaj komputer, telewi-
zor i odtwarzacz CD. Zanim
pobiegniesz na podwórko pobawić się z kolegami albo zanim położysz się
spać, sprawdź, czy niepotrzebnie nie zużywasz prądu.
Czy
wiesz, że…
Wyłącz stand-by
Tryb czuwania (stand-by) jest prawdziwym pożeraczem energii. Obliczono, że zwykłe urządzenia
w stanie gotowości do użycia zużywają więcej
prądu, niż podczas swojej pracy. Najwięcej energii marnują w ten sposób drukarki i mikrofalówki. Przewrotnie – mała czerwona dioda, która informuje nas o trybie stand-by, jest także sygna-
łem alarmowym: wyłącz, bo tracisz! Obliczono, że
gdyby w każdym polskim domu wyłączano przynajmniej połowę domowych urządzeń pozostających zwykle w stanie czuwania, to rocznie płacono by w tych domach o jeden rachunek za prąd
mniej. Oszczędność prądu to również oszczędność pieniędzy!
Prawie połowa
energii, którą zużywa telewizor,
to prąd pobrany
przez urządzenie
w trybie czuwania.
To zmarnowana
energia!
www.przyjacielenatury.pl
16
dorośli oszczędzają energię
Dorośli mogą zrobić
jeszcze więcej, żeby
oszczędzać energię i zasoby naturalne. Oprócz
przestrzegania wspólnie
z dziećmi prostych energooszczędnych zasad, mogą zadbać o energooszczędność domów i miejsc pracy. Oto zadania dla
dorosłych:
✔
wymień zwykłe żarówki
na energooszczędne (świetlówki
kompaktowe),
✔ zastąp tradycyjne urządzenia
domowe i biurowe urządzeniami
najwyższej klasy energetycznej,
✔ uszczelnij okna – zatrzymasz
więcej ciepła,
✔ wyłączaj na noc
sprzęt RTV i sprzęt biurowy,
✔ nigdy nie zostawiaj
Z Kubusiem
bezpiecznie
ładowarki w kontakcie,
✔ pierz w niskich temperaturach
i zrezygnuj z prania wstępnego,
✔ pierz, gdy pralka jest pełna,
✔ zrezygnuj z czajnika
elektrycznego,
✔ gotuj tylko tyle wody,
ile potrzebujesz,
✔ zmywaj w zmywarce do naczyń,
✔ jak najczęściej podróżuj
✔ ustaw optymalną temperaturę
w pomieszczeniach,
✔ zrezygnuj z trybu czuwania
urządzeń elektrycznych,
Dla dobra Ziemi
Oszczędzanie energii przynosi jeszcze inne korzyści. Gdy oszczędzamy prąd, ratujemy drzewa,
chronimy wodę i powietrze przed zanieczyszczeniem – słowem troszczymy się o środowisko naturalne i pomagamy zachować je w niezmienionej postaci. Bo żeby wytworzyć potrzebną energię,
kopalnie wydobędą mniej surowców naturalnych,
a elektrownie mniej ich spalą. Do powietrza trafi
mniej trujących gazów i innych szkodliwych substancji. Ziemi wyjdzie to tylko na zdrowie.
komunikacją.
Ostrożnie z prądem
Prąd towarzyszy nam codziennie w wielu zwykłych czynnościach. Bez niego nie moglibyśmy
zrobić mnóstwa rzeczy, a wykonanie wielu zadań
zajmowałoby nam bardzo dużo czasu. To wspaniale, że możemy korzystać z energii elektrycznej.
Trzeba jednak pamiętać, że prąd to potężna siła
i należy się z nim obchodzić bardzo ostrożnie. Są
żelazne zasady, których przestrzeganie zapewni
nam bezpieczeństwo.
mujemy wtyczkę z gniazdka, nigdy nie ciągniemy
za kabel elektryczny, tylko chwytamy za wtyczkę.
Domowe awarie i usterki
Jeśli zauważysz, że wtyczka lub przewód jakiegoś urządzenia są zepsute, np. wystają z nich
jakieś druty, nie dotykaj ich. Natychmiast powiedz o tym komuś dorosłemu. Nie próbuj sam
Gniazdko elektryczne
Czy wiesz, co to jest: plastikowe pudełko w ścianie, z dwoma dziurkami i metalowym bolcem? Tak,
to jest gniazdko elektryczne. Gdy włożymy do niego wtyczkę jakiegoś urządzenia, zacznie ono pracować, bo z gniazdka popłynie prąd. Uwaga! Prąd
w gniazdku ma bardzo wysokie napięcie. Gdybyś
zamiast wtyczki włożył do gniazdka palce, prąd
też mógłby popłynąć, a to naraziłoby Cię na utratę zdrowia a nawet życia. I jeszcze jedno: gdy wyj-
„majstrować ” przy takich urządzeniach! To bardzo niebezpieczne. Może porazić Cię prąd. Nigdy też nie próbuj wykręcać przepalonej żarówki. Zostaw to zadanie dorosłym.
Z daleka od wody
Najlepiej, żeby dzieci korzystały z urządzeń elektrycznych pod opieką dorosłych, ale w domu są też
takie urządzenia na prąd, np. suszarka do włosów,
magnetofon, lampka, czy komputer, których dzieci
używają samodzielnie, bez nadzoru opiekunów.
Trzeba obchodzić się z nimi ostrożnie i nigdy nie
wolno dotykać ich mokrymi rękami. Prąd i woda to
groźna para. Woda pomaga prądowi przepływać.
Możesz zostać porażony.
17
www.przyjacielenatury.pl
18
Urządzenie pod napięciem
Podczas burzy
Miejsca, w których przez urządzenia przepływa prąd
o bardzo wysokim napięciu, oznacza się specjalnym
symbolem – żółtym trójkątem z czarnym piorunem.
Nie wolno dotykać takich urządzeń ani bawić się
blisko nich, bo grozi to śmiertelnym porażeniem.
Gdy gwałtowna zmiana pogody zastanie nas poza
domem, np. na łące albo polu, nigdy nie chroń
się pod drzewem. Wysokie drzewa ściągają pioruny. Najlepiej schroń się w najbliższym budynku
lub przeczekaj w samochodzie. Jeśli nie możesz
tego zrobić, połóż się w jakimś zagłębieniu terenu i czekaj, aż grzmoty i błyskawice ustaną. Nie
trzymaj w ręku żadnych metalowych przedmiotów i wyłącz telefon komórkowy. Jeśli kąpiesz się
w jeziorze czy morzu lub pływasz łódką, a zbiera
się na burzę, jak najszybciej wyjdź na ląd i przeczekaj złą pogodę w pomieszczeniu.
Gdy zaczyna grzmieć
Już wiesz, że piorun ma potężną moc. Może być
śmiertelnie niebezpieczny. Do tego nigdy nie wiadomo, w którym miejscu uderzy. Gdy nadchodzi
burza, na wszelki wypadek lepiej zostać w domu,
bo budynki zabezpieczone są piorunochronem.
To ważne!
Gdy zobaczysz taki
znak na urządzeniu elektrycznym
lub budynku, musisz bezwzględnie
zachować ostrożność.
Scenariusz 1
Strażnicy mocy – pomocnicy Solarka
1.Nauczyciel przypomina dzieciom, jak ważne jest
oszczędzanie energii. Umiejętnie zadając pytania, sprawdza, co dzieci zapamiętały z dotychczasowych zajęć o prądzie, energii elektrycznej i konieczności jej oszczędzania. Nauczyciel
wymienia najważniejsze źródła energii i sposoby jej wykorzystywania – wskazuje urządzenia i czynności, które wymagają użycia energii
elektrycznej. Umiejętnie prowadząc rozmowę
z dziećmi i zadając pytania, naprowadza dzieci
na wyciągnięcie wniosku, że bez energii człowiek nie potrafi już żyć i się rozwijać.
lem przyczepić je w innych miejscach na terenie przedszkola. Mogą także zabrać jeden kartonik do domu i przyczepić obok kontaktu w swoim pokoju. Symbole żarówek będą przypominać
dzieciom o konieczności oszczędzania energii.
2.Nauczyciel przedstawia dzieciom postać dobrego Solarka oraz podstępnego Energojada (prezentuje kolorowe portrety). Pomaga dzieciom
określić, co złego grozi przyrodzie i wszystkim
ludziom ze strony zachłannego Energojada i jakie wobec tego stoją zadania przed pozytywną
postacią – Solarkiem.
3.Nauczyciel
ogłasza, że przybywają Strażnicy
mocy, by pomóc Solarkowi obronić Ziemię przed
podstępnym Energojadem. Nauczyciel przyczepia portrety postaci w widocznym miejscu w
sali. Następnie rozdaje dzieciom kartki z narysowaną żarówką i prosi o wyklejenie plasteliną
szklanej części żarówki. Symbol żarówki oznacza: oszczędzamy energię.
4.Nauczyciel
prosi, aby każde dziecko stanęło
ze swoim znakiem żarówki w tym miejscu, w
którym korzysta się z energii, np. przy kaloryferze, włączniku światła, lampie, kontakcie,
magnetofonie itp. Nauczyciel pomaga dzieciom
przyczepić za pomocą taśmy klejącej symbole
żarówek obok wybranych miejsc.
5.Dzieci mogą przygotować dodatkowe kartoniki z symbolem żarówki i razem z nauczycie-
POTRZEBNE MATERIAŁY
• portret Solarka i Energojada
(do wydrukowania z płyty CD)
• kartki z symbolem żarówki
(do wydrukowania z płyty CD)
• plastelina, flamastry, kredki
• taśma klejąca, nożyczki
19
www.przyjacielenatury.pl
20
Scenariusz 2
Scenariusz 3
Energię oszczędzamy, przyrody nie zaśmiecamy! (elektrośmieci)
Siła wiatru (energia odnawialna)
1.Dzieci przynoszą do przedszkola zużyte bate-
1.Dzieci podczas zabawy w przedszkolnym ogród-
rie. Mogą też przynieść po jednym przedmiocie
zasilanym z baterii, np. szczoteczkę do zębów,
kalkulator, zegarek, zabawkę mechaniczną, grę,
radio turystyczne, latarkę itp. Jeśli nauczyciel
poprosi dzieci o przyniesienie wyłącznie baterii,
wcześniej przygotowuje w sali przedmioty zasilane prądem oraz przedmioty niepobierające
prądu, np. zwykłą szczoteczkę do zębów, nakręcany budzik, drewniane klocki, pluszowego
misia, puszkę po napoju itp.
2.Nauczyciel rozmawia z dziećmi o tym, że ludzie
wytwarzają bardzo dużo śmieci. Tłumaczy, że
niektóre nie tylko zanieczyszczają środowisko,
ale także mogą je zatruwać. Są to tzw. elektrośmieci i baterie. Dzieci próbują wymienić urządzenia na prąd, które mogą się zepsuć i stać
się elektrośmieciami. Nauczyciel wyjaśnia, co
się dzieje z elektrośmieciami na zwykłym składowisku odpadów i jakim zagrożeniem mogą
być dla środowiska. Tłumaczy dzieciom, że bardzo ważne jest oddzielenie elektorośmieci od
innych odpadów i unieszkodliwienie ich.
3.Nauczyciel zachęca dzieci, by zaproponowały
oznakowanie pudeł. Oznaczenie pudła na baterie i pudła na inne odpady może być dla dzieci
proste, ale już oznakowanie pudła na elektrośmieci może okazać się ciekawą grą w skojarzenia, pobudzić wyobraźnię dzieci i utrwalić hasło „elektrośmieci”. Po wybraniu symboli, dzieci malują je lub wyklejają na pudłach.
4.Nauczyciel zbiera od dzieci wszystkie przedmioty oraz baterie i rozsypuje na podłodze. Następnie prosi dzieci, by posegregowały baterie,
elektrośmieci oraz pozostałe odpady do odpowiednich pudeł. Pomaga dzieciom odróżniać
elektrośmieci od innych odpadów. Przypomina,
na czym polega sortowanie odpadów, po co się
to robi, komu jest ono potrzebne.
5.Oznakowane pudła można ustawić w wybranym miejscu na terenie przedszkola. To zachęci
dzieci do zbierania zużytych baterii do specjalnych pojemników i segregowania odpadów, a
przy okazji zwróci uwagę dorosłych na obowiązek oddawania elektrośmieci do sklepów RTV
AGD i wyznaczonych punktów zbiórki.
ku obserwują gałęzie drzew, którymi porusza
wiatr. Mogą też zaobserwować liście czy piórka uniesione przez podmuch wiatru. Nauczyciel
rozmawia z dziećmi o tym, czym jest wiatr. Podaje przykłady oddziaływania wiatru na przyrodę. Opowiada dzieciom o tym, jak wiatr wpływa na życie ludzi – że może być niebezpieczny,
ale może także służyć człowiekowi.
2.Nauczyciel przypomina dzieciom, jak ważne jest
oszczędzanie energii. Przypomina, że energię
czerpiemy ze spalania np. węgla, którego złoża
kiedyś się wyczerpią. Nauczyciel zachęca dzieci,
by spróbowały przypomnieć sobie, które siły natury mogą nam dostarczać energii. Nauczyciel
przypomina dzieciom o potężnych wiatrakach
napędzanych przez wiatr, dzięki którym możemy otrzymywać energię.
3.Nauczyciel
wcześniej przygotowuje szablon
wiatraczka (do wydrukowania z załączonej płyty CD). Dzieci odrysowują kształt na swoich arkuszach sztywnego papieru i wycinają wiatraczek. Potem malują go farbami. Gdy wiatraczki
wyschną, dzieci razem z nauczycielem mocują
je do patyków za pomocą pinesek.
4.Nauczyciel przypomina dzieciom o Solarku – pokazuje portret i czyta opis postaci. Pyta dzieci o
zadania, które Solarek ma do wykonania.
POTRZEBNE MATERIAŁY
• trzy duże pudełka kartonowe
• farby plakatowe
lub inne materiały plastyczne.
5.Dzieci zabierają do domu własnoręcznie wykonane wiatraczki. Zabawki mogą stać się pretekstem rodzinnej pogawędki o oszczędzaniu
energii i jej odnawialnych źródłach, a także zachęcić domowników do oszczędzania energii
elektrycznej na co dzień.
POTRZEBNE MATERIAŁY
• arkusze z bloku technicznego
• farby plakatowe
• pineski
• 20-30-centymetrowe patyki
21
www.przyjacielenatury.pl
22
Zadanie 1.
Zadanie 2.
Ta lampka będzie zużywać mniej prądu,
jeśli zamiast zwykłej żarówki wkręcimy
żarówkę energooszczędną. Znajdź tę żarówkę
i poprowadź od niej strzałkę do lampki.
Pokoloruj obrazek.
Na obrazku przedstawiono urządzenia zasilane
prądem, z których korzystamy dzisiaj oraz proste
sprzęty, których używano dawniej do tych samych
prac. Połącz je w pary.
23
24
Zadanie 3.
Znajdź na obrazku baterie. Policz je.
Od każdej baterii poprowadź strzałkę
do pudełka na zużyte baterie.
Program Szkoły dla Ekorozwoju (SdE) jest realizowa-
Aktywności Ekologicznej. Wspieramy działania takich szkół poprzez
ny pod honorowym patronatem Ministerstwa Eduka-
uhonorowanie ich zaangażowania tytułem Lokalnego Centrum Ak-
cji Narodowej i Ministerstwa Środowiska od 2001 r.
tywności Ekologicznej. A najlepsze przykłady w Polsce rekomendu-
Od 2007 roku jest częścią międzynarodowego Pro-
jemy i nagradzamy międzynarodowym certyfikatem „Zielonej Fla-
gramu Eco-Schools prowadzonego przez Foundation
gi” w ramach Programu Eco-Schools. Program Szkoły dla Ekorozwo-
for Environmental Education (FEE) – www.fee-international.org. Fun-
ju jest realizowany we współpracy z partnerami strategicznymi taki-
dacja Partnerstwo dla Środowiska jest przedstawicielem FEE w Pol-
mi, jak: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wod-
sce. Program skierowany jest do szkół i społeczności lokalnych w
nej w Warszawie, firma Toyota, firma Cadbury – Wedel i Knauf Insu-
całej Polsce. Jego celem jest budowanie konkretnych doświadczeń
lation. Więcej informacji na stronie www.ekoszkola.pl.
i angażowanie partnerów w promocję „Edukacji dla Zrównoważo-
Fundacja Partnerstwo dla Środowiska powstała, by zmieniać rze-
nego Rozwoju” (ESD) oraz społeczności lokalnych na rzecz środo-
czywistość – pomagać Polakom w rozwijaniu przedsiębiorczości i
wiska, poprzez praktyczne działania, łączenie form edukacji oraz
lokalnej współpracy oraz szerzyć szacunek dla środowiska natural-
wzrost świadomości i zrozumienia. Bazuje on na osiąganiu długo-
nego. Współpracuje z 600 partnerami z Polski i realizuje sześć dłu-
trwałego partnerstwa sektora publicznego i prywatnego, efektywnie
goletnich programów, które wprowadzają zasady zrównoważone-
współpracujących na rzecz poprawy jakości życia, z korzyścią dla ca-
go rozwoju w codzienne życie Polaków: Grupy Partnerskie, Zielo-
łej społeczności, jak również generuje oddolne inicjatywy na rzecz
ne Szlaki – Greenways, Szkoły dla Ekorozwoju, Czysty Biznes, Eko-
Zrównoważonego Rozwoju w skali Unii Europejskiej. Pomagamy
muzea, Marka Lokalna. Programy Fundacji są nieustannie rozwija-
zmieniać otoczenie dzięki wsparciu finansowemu oraz merytorycz-
ne zgodnie z lokalnymi potrzebami. Działania te obejmują m.in.: po-
nemu szkół i społeczności lokalnych. Dajemy szansę na wprowadze-
moc finansową, doradczą, szkoleniową, tworzenie sieci współpracy,
nie zmian korzystnych dla najbliższego otoczenia i całej społeczno-
certyfikację środowiskową, proponowanie innowacyjnych rozwią-
ści. Umożliwiamy szerzenie doświadczeń i wymianę know-how z za-
zań i upowszechnianie sprawdzonych wzorów działań przyjaznych
kresu działań na rzecz środowiska podejmowanych oddolnie przez
dla środowiska. Fundacja Partnerstwo dla Środowiska, w ramach re-
społeczności. Szkoła rozwijająca swoje działania poprzez wdraża-
alizowanych programów, przyznaje certyfikaty środowiskowe: Zie-
nie modelowych rozwiązań i edukację we współpracy ze społecz-
lona Flaga, Przyjazny Rowerom, Czysta Turystyka, Zielone Biuro.
nościami rozwija się jako modelowy przykład Lokalnego Centrum
Więcej na stronie www.fpds.pl.
Firma Tymbark istnieje na pol-
sami, a często nawet bardziej restrykcyjne od międzynarodowych
skim rynku od 1936 roku. Obec-
standardów w tym obszarze. Firma stara się minimalizować wpływ
nie wchodzi w skład Grupy Ma-
biznesu na środowisko naturalne na co dzień i w każdym obszarze
spex Wadowice, jednej z naj-
swojej działalności. Spółka uczestniczy ponadto w programie RE-
większych firm na rynku spożywczym w Europie Środkowo-Wschod-
KARTON – dobrowolnym porozumieniu na rzecz rozwoju systemu
niej. Tymbark jest zdecydowanym liderem na rynku soków, nekta-
zbierania i recyklingu kartonowych opakowań do płynnej żywno-
rów i napojów niegazowanych w Polsce oraz jedną z najbardziej
ści. Jest to pierwsza tego typu akcja w Polsce, nad którą patronat
znanych polskich marek. Jest również producentem soków owoco-
sprawuje Ministerstwo Środowiska. Sygnatariuszami porozumienia
wo-marchwiowych dla dzieci – Kubuś. Na sukces rynkowy Tymbar-
są między innymi: Stowarzyszenie Krajowej Unii Producentów So-
ku mają wpływ takie czynniki jak: innowacyjność produkcji, wyjąt-
ków oraz Stowarzyszenie Polskiej Federacji Producentów Żywności.
kowa dbałość o jakość oraz ekologiczna i społeczna odpowiedzialność biznesu.
Firma Tymbark prowadzi na bardzo szeroką skalę działania dla
dzieci w zakresie społecznej odpowiedzialności. Jedną z takich ini-
Od 2003 roku Tymbark należy do Dobrowolnego Systemu Kontro-
cjatyw jest program edukacyjny dla przedszkolaków współtworzony
li (DSK), który zapewnia uczciwą konkurencję i ochronę interesów
z Fundacją Partnerstwo dla Środowiska – „Kubusiowi Przyjaciele Na-
konsumentów oraz producentów soków, napojów i nektarów, a tak-
tury”. Ponadto, chcąc przyczynić się do poprawy stylu życia Polaków,
że dobry wizerunek produktów całego przemysłu sokowniczego.
w 2007 roku Tymbark zaangażował się w dwa ogólnopolskie progra-
Od początku istnienia Tymbarku, troska i odpowiedzialność za
my społeczne: kampanię „5 porcji warzyw, owoców lub soku”, skie-
środowisko naturalne była jednym z priorytetów. Tak jest do dziś.
rowaną do szkół, realizowaną z Instytutem Żywności i Żywienia oraz
Wszystkie procesy produkcyjne prowadzone są tak, aby ingeren-
ogólnopolski turniej piłkarski dla dzieci „Z podwórka na stadion”
cja w naturę była jak najmniejsza. Wysokie wewnętrzne standar-
o Puchar Tymbarku. Łącznie w programach Tymbarku wzięło już
dy proekologiczne zgodne są z najsurowszymi normami i przepi-
udział 500 tys. dzieci z całej Polski. Więcej na www.tymbark.com.pl
www.przyjacielenatury.pl
www.ekoszkola.pl
ORGANIZATORZY PROGRAMU
PATRONI MEDIALNI
Sfinansowano
ze środków
Narodowego Funduszu
Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej.

Podobne dokumenty