koncepcja rozwoju i zagospodarowania przestrzennego terenów

Komentarze

Transkrypt

koncepcja rozwoju i zagospodarowania przestrzennego terenów
KONCEPCJA ROZWOJU
I ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO
TERENÓW WOKÓŁ ZBIORNIKA WŁOCŁAWSKIEGO
Włocławek, kwiecień 2013
1
ZESPÓŁ AUTORSKI:
Zbigniew Brenda
Cecylia Fechner
Mariusz Leszczyński
Aleksandra Lewandowska
Anna Majewska
Jolanta Oszajc
Anna Polak
Małgorzata Sobotka
Ewa Stroszejn
Ewa Szulc
DYREKTOR K-PBPPiR WE WŁOCŁAWKU
Antoni Pawski
2
SPIS TREŚCI:
1. WPROWADZENIE................................................................................... 4
2. CEL, ZAKRES I METODA OPRACOWANIA ................................................ 6
3. POWIĄZANIA OPRACOWANIA Z DOKUMENTAMI NADRZĘDNYMI ........ 9
3.1. DOKUMENTY KRAJOWE ............................................................................. 9
3.2. DOKUMENTY WOJEWÓDZKIE .................................................................... 12
3.3. DOKUMENTY POWIATOWE ....................................................................... 17
4. ANALIZA WNIOSKÓW I POSTULATÓW ZGŁOSZONYCH PRZEZ
SAMORZĄDY LOKALNE I ZAINTERESOWANE PODMIOTY ..................... 18
5. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA REJONU ZBIORNIKA WŁOCŁAWSKIEGO 20
5.1. RYS HISTORYCZNY BUDOWY I WYKORZYSTANIA ZBIORNIKA WŁOCŁAWSKIEGO ..... 20
5.2. POŁOŻENIE GEOGRAFICZNE ...................................................................... 21
5.3. RZEŹBA TERENU I WARUNKI GEOLOGICZNO-GRUNTOWE ................................. 22
5.4. WARUNKI HYDROGRAFICZNE I JAKOŚĆ WÓD ZBIORNIKA ................................. 23
5.5. WARUNKI METEOROLOGICZNE I JAKOŚĆ POWIETRZA...................................... 24
5.6. WARUNKI AKUSTYCZNE ........................................................................... 25
5.7. WALORY PRZYRODNICZO – KRAJOBRAZOWE ................................................ 26
5.8. WALORY KULTUROWE ............................................................................. 28
6. TURYSTYKA W REJONIE ZBIORNIKA WŁOCŁAWSKIEGO ....................... 29
6.1. OBIEKTY TURYSTYCZNE ZWIĄZANE ZE ZBIORNIKIEM WŁOCŁAWSKIM
I ICH STAN FUNKCJONOWANIA ................................................................. 30
6.2. OBSZARY I OBIEKTY W REJONIE ZBIORNIKA O WALORACH TURYSTYCZNYCH ......... 36
6.3. POWIĄZANIA TURYSTYCZNE ZBIORNIKA WŁOCŁAWSKIEGO Z OTACZAJĄCYMI
TERENAMI ........................................................................................... 40
6.3.1. Powiązania funkcjonalne rejonu turystycznego Zbiornika
Włocławskiego z otaczającymi terenami ..................................... 40
6.3.2. Powiązania transportowe rejonu Zbiornika ................................... 41
6.3.3. Szlaki turystyczne ........................................................................... 43
6.3.4. Wartości edukacyjne rejonu ........................................................... 47
6.4. DZIAŁALNOŚĆ TURYSTYCZNA I SPORTOWA ZWIĄZANA ZE ZBIORNIKIEM
WŁOCŁAWSKIM ................................................................................... 47
7. PODSUMOWANIE I WNIOSKI............................................................... 52
8. KIERUNKI ZAGOSPODAROWANIA I ROZWOJU..................................... 55
8.1. OGÓLNE ZAŁOŻENIA DO PROGRAMU ZAGOSPODAROWANIA
I ROZWOJU TURYSTYKI ........................................................................... 55
8.2. STRUKTURA FUNKCJONALNO - PRZESTRZENNA .............................................. 60
8.3. PROPOZYCJE SZCZEGÓŁOWEGO PROGRAMU ZAGOSPODAROWANIA
POSZCZEGÓLNYCH OŚRODKÓW ................................................................ 64
8.4. KIERUNKI ROZWOJU POWIĄZAŃ PRZESTRZENNYCH REJONU ZBIORNIKA
WŁOCŁAWSKIEGO................................................................................. 84
8.4.1. Powiązania turystyczne .................................................................. 85
8.4.2. Powiązania rekreacyjno-wypoczynkowe ........................................ 86
8.4.3. Powiązania funkcjonalne z terenami przyległego województwa
mazowieckiego ............................................................................. 87
9. ZAKRES RZECZOWY DZIAŁAŃ USPRAWNIAJĄCYCH WEWNĘTRZNE
POWIĄZANIA TRANSPORTOWE I DOSTĘPNOŚĆ ZEWNĘTRZNĄ. ........... 88
10. SZACUNKOWE KOSZTY FINANSOWE REALIZACJI PROGRAMU
INWESTYCYJNEGO. .............................................................................. 91
11. PODSTAWOWE UWARUNKOWANIA REALIZACYJNE ............................ 97
12. ŹRÓDŁA FINANSOWANIA I STRUKTURA ZADAŃ INWESTYCYJNYCH ... 100
13. ZAKŁADANE EFEKTY SPOŁECZNO - GOSPODARCZE ............................ 101
13.1. EFEKTY EKONOMICZNE BEZPOŚREDNIE ....................................................102
13.2. EFEKTY EKONOMICZNE POŚREDNIE .........................................................106
13.3. EFEKTY EKONOMICZNE INDUKOWANE .....................................................106
14. PERSPEKTYWA ROZWOJU REJONU ZBIORNIKA WŁOCŁAWSKIEGO .... 108
15. ZAKOŃCZENIE.................................................................................... 111
3
1. Wprowadzenie
Turystyka jest ważną sferą działalności gospodarczej i społecznej. Rozwój turystyki
przyczynia się bezpośrednio do rozwoju ekonomicznego, eksponuje zasoby kulturowe
i środowiskowe oraz kreuje wizerunek zewnętrzny i markę kraju, regionu czy
miejscowości. Turystyka jako dziedzina gospodarki ma znaczący wpływ, między innymi,
na następujące obszary:

aktywizuje
różne
środowiska
i
potencjały
endogeniczne,
wyzwalając
przedsiębiorczość i aktywność społeczną,

tworzy nowe miejsca pracy,

angażuje wiele sektorów i dziedzin gospodarki, stając się kołem zamachowym
rozwoju regionalnego i lokalnego,

generuje wzrost gospodarczy,

buduje świadomość społeczności lokalnych i regionalnych,

pełni ważne funkcje edukacyjne,

nadaje nową dynamikę rozwoju ośrodkom o wyczerpanych dotychczasowych
potencjałach rozwojowych,

stanowi ważną i aktywną składową zrównoważonego rozwoju,

kreuje wartościowe zachowania proekologiczne, prozdrowotne i prorodzinne.
Według danych Światowej Organizacji Turystyki, turystyka jest branżą stale rozwijającą
się. W ostatnich latach roczne tempo tego rozwoju przekracza 4% i będzie według
prognoz na lata po roku 2013, nadal się utrzymywało. Jest to zjawisko dość oczywiste,
ponieważ społeczeństwa bogacąc się, mogą coraz więcej swoich dochodów
przeznaczyć na
zawarte
w
tę formę wypoczynku. Dane te potwierdzają również informacje
Raporcie
o
stanie
gospodarki
turystycznej
w
latach
2007-2011
przygotowanym przez Ministerstwo Sportu i Turystyki (Warszawa, luty 2013). Według
nich, w ostatnich kilku latach, mimo okresowych wahań, w Polsce rozwija się również
turystyka zagraniczna, choć trzeba przyznać, że nadal w strukturze przyjazdów
dominują wizyty służbowe i biznesowe. Ruch turystyczny wewnętrzny został w ostatnich
latach nieco spowolniony z uwagi na rozwój turystyki zagranicznej i zdecydowanie
łatwiejsze możliwości wyjazdów poza kraj. W ostatnich dwóch latach jednak zarysowała
się tendencja zwyżkowa i coraz więcej Polaków zaczyna spędzać urlopy w kraju,
4
korzystając z krajowej oferty turystycznej. Można założyć, że proces ten będzie stały,
w miarę jak będzie poprawiała się jakość infrastruktury turystycznej, a także będą
powstawały nowe, coraz ciekawsze produkty turystyczne. Jest to kwestia bardzo istotna
z
punktu
widzenia
przygotowania
oferty
związanej
z
wykorzystaniem
i zagospodarowaniem walorów turystyczno - wypoczynkowych terenów wokół Zbiornika
Włocławskiego. Wydaje się, że jest to właściwy moment, aby rejon ten znalazł się na
liście najbardziej atrakcyjnych obszarów turystyczno-wypoczynkowych w Polsce,
przyczyniając się do szybkiego rozwoju regionu kujawsko-pomorskiego.
Rys. 1. Zbiornik Włocławski na tle województwa kujawsko-pomorskiego
Źródło: opracowanie własne
5
2. Cel, zakres i metoda opracowania
Turystyka jest jednym z ważnych kierunków rozwojowych województwa kujawskopomorskiego. Znajduje to swoje odzwierciedlenie w polityce regionalnej województwa.
Przykładem tego jest inicjatywa władz województwa dotycząca pełnego wykorzystania
potencjału
turystycznego
rejonu
Zbiornika
Włocławskiego
i
podjęta
uchwała
Nr 41/1235/12 Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia 12 października
2012r. w sprawie przystąpienia do opracowania „Koncepcji rozwoju i zagospodarowania
przestrzennego terenów wokół Zbiornika Włocławskiego”.
Przyjęta w przedmiotowej uchwale
formuła dokumentu, nie określa
zakresu
merytorycznego warunkowanego takimi czynnikami jak sprawy własnościowe, wielkość
i wartość nowych inwestycji, a także ich program funkcjonalny. Umożliwiło to autorom
prowadzenie wielokryterialnej analizy możliwości rozwojowych oraz szukanie rozwiązań
prowadzących do maksymalnego wykorzystania istniejących zasobów endogenicznych
środowiska przyrodniczego, kulturowego oraz zwiększenia aktywności gospodarczej
lokalnej społeczności.
W związku z powyższym przyjęto, że prace analityczno-projektowe będą prowadzone w
czterech głównych warstwach tematycznych obejmujących diagnozowanie stanu
istniejącego, programowanie zagospodarowania, kwantyfikację kosztów realizacji
programu
zagospodarowania
oraz
zdefiniowanie
oczekiwanych
efektów
ekonomicznych.
Punktem wyjścia do rozpoczęcia prac było ustalenie zakresu przestrzennego
opracowania. Po przeanalizowaniu ustaleń obowiązującego planu zagospodarowania
województwa kujawsko-pomorskiego przyjęto, że zakres terytorialny dla prac
analitycznych wyznaczony zostanie zasięgiem przestrzennym Zbiornika Włocławskiego
(w odniesieniu do części w obrębie województwa kujawsko-pomorskiego) oraz
granicami administracyjnymi gmin: Włocławek, Dobrzyń nad Wisłą, Fabianki, Wielgie,
Lipno, Skępe, Tłuchowo, Brześć Kujawski, Kowal, Baruchowo, miasto Włocławek,
miasto Lipno, miasto Kowal. W celu pełniejszego rozpoznania niektórych uwarunkowań,
zwłaszcza kulturowych, uwzględniono również wybrane obiekty położone poza
obszarem opracowania.
Diagnoza stanu istniejącego objęła dokładne rozpoznanie i ocenę zagospodarowania
turystycznego analizowanego obszaru, jego jakości, a także ocenę wielkości i rodzaju
6
ruchu turystycznego. Przedmiotem analizy była również rekreacja i działalność
sportowa związane z walorami Zbiornika i jego otoczenia, a także walory edukacyjne
obszaru. Podsumowaniem całości prac w tym zakresie są wnioski zawierające istotne
informacje dotyczące funkcjonowania całego obszaru, jak i wskazania co do dalszych
kierunków zagospodarowania. Pozwoliło to na ostateczne zdefiniowanie zakresu
przestrzennego obszaru opracowania, zgodnego z ustaleniami obowiązującego Planu
zagospodarowania przestrzennego województwa kujawsko-pomorskiego, w którym
obszar ten wyznaczono jako rejon turystyczny III – Zbiornika Włocławskiego i Lasów
Gostynińsko-Włocławskich.
Część programowa koncepcji została poprzedzona zdefiniowaniem ogólnych założeń,
stanowiących punkt wyjścia do formułowania ustaleń i propozycji rozwiązań
programowo – przestrzennych i organizacyjnych. Ważnym elementem, wpływającym na
zawartość tej części opracowania, były również propozycje i wnioski zgłaszane przez
różne podmioty zainteresowane zagospodarowaniem tego obszaru, a także walory
dotychczas niewykorzystane. Wspomniane ustalenia i propozycje określają funkcje
poszczególnych elementów programu, zakres rzeczowy towarzyszących im inwestycji,
jak również ich wzajemne powiązania.
W celu przybliżenia ewentualnych kosztów realizacji całego przedsięwzięcia, dokonano
szacunkowej
wyceny
podstawowych
składników
niezbędnego
programu
inwestycyjnego. Przedmiotową wycenę przeprowadzono w oparciu o aktualne stawki
jednostkowe (cena 1 m2, 1 mb) budowy poszczególnych obiektów objętych programem
rzeczowym oraz ich parametry wielkościowe. Wysokość kosztów jednostkowych
ustalono w oparciu o wiedzę ekspercką, bazującą na wieloźródłowych danych z rynku
inwestycyjnego szeroko rozumianego budownictwa. Parametry wielkościowe określono
w oparciu analizę porównawczą z innymi podobnymi obiektami już istniejącymi,
ustalenia zawarte w przepisach prawnych (np. Rozporządzenie Ministra Gospodarki
i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów,
w których są świadczone usługi hotelarskie (tekst jednolity Dz. U. 2006.22.169), a także
potrzeby wynikające z założonych wysokich standardów.
Analiza dotycząca oczekiwanych efektów gospodarczych pozwoliła określić wielkość
przychodów
pieniężnych,
jako
pochodnej
sprzedaży
oferowanego
produktu
turystycznego oraz ustalić w przybliżeniu jego skutki dla lokalnego rynku pracy.
7
Zdefiniowano również inne efekty, o charakterze mnożnikowym, jakie pojawią się po
i w trakcie realizacji całego przedsięwzięcia.
Przedmiotowy dokument zawiera także szereg propozycji i informacji dotyczących
realizacji całego programu. Są to propozycje organizacyjne, a także informacje na temat
możliwości finansowania, szerokiego angażowania lokalnej społeczności w sferę
działalności gospodarczej związanej z programem oraz działań marketingowych
i promocji.
Ukazane
są
również
możliwości
wykorzystania
i
zagospodarowania
walorów
turystycznych innych miejsc, położonych nawet kilkadziesiąt kilometrów od rejonu
Zbiornika Włocławskiego, które stanowią dodatkową ofertę dla osób korzystających
z wypoczynku nad wspomnianym akwenem. Szerokie powiązania turystyczne rejonu
Zbiornika otworzą nowe możliwości rozwoju dla innych obszarów województwa
kujawsko-pomorskiego oraz poprawy sytuacji ekonomicznej ich mieszkańców.
Od strony warsztatowej prace nad koncepcją obejmowały między innymi:

zebranie i analizę dostępnych materiałów i opracowań tematycznie związanych
z koncepcją,

przygotowanie
ankiety
w
ramach
konsultacji
społecznych
włączających
w tematykę opracowania zainteresowane samorządy, jednostki organizacyjne
i inne podmioty,

zebranie i analizę materiałów i danych ankietowych,

wizje terenowe, mające na celu ocenę rzeczywistego stanu zagospodarowania,
jego standardu itp.,

spotkania z samorządami lokalnymi oraz zainteresowanymi podmiotami,

przygotowanie części tekstowej i graficznej obejmującej wykonane analizy oraz
prezentującej przyjęte propozycje i rozwiązania,

robocze
prezentacje
koncepcji
zainteresowanym
podmiotom
w
celu
przeprowadzenia dyskusji i uzyskania dodatkowych informacji i propozycji.
Opracowanie zostało wykonane w wersji drukowanej i elektronicznej, a także w formie
prezentacji multimedialnej.
8
Rys. 2. Obszar analizy powiązań przestrzennych ze Zbiornikiem Włocławskim
Źródło: opracowanie własne
3. Powiązania opracowania z dokumentami nadrzędnymi
Rozwój turystyki, jako jednej z najszybciej rozwijających się gałęzi gospodarki znajduje
odzwierciedlenie w opracowanych dokumentach krajowych, regionalnych i lokalnych.
Analiza poszczególnych dokumentów pozwoliła na potwierdzenie zgodności podjętego
opracowania Koncepcji z wymienionymi poniżej dokumentami nadrzędnymi:
3.1. Dokumenty krajowe
W „Koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju 2030 r.” określono sześć
celów polityki przestrzennego zagospodarowania, ściśle ze sobą powiązanych
i dopełniających się wzajemnie, w horyzoncie roku 2030.
Jeden z nich (cel 4) brzmi: „Kształtowanie struktur przestrzennych wspierających
osiągnięcie i utrzymanie wysokiej jakości środowiska przyrodniczego i walorów
krajobrazowych Polski”.
Do
kierunków
działań
celu
2
dotyczących
poprawy
spójności
wewnętrznej
i terytorialnego równoważenia rozwoju kraju należy m.in. wspomaganie rozwoju
9
specjalizacji terytorialnej. Tam, gdzie pojawią się odpowiednie warunki, należy taki
rozwój promować m.in. w zakresie turystyki i środowiska.
W kierunkach działań dotyczących wspomagania restrukturyzacji obszarów wiejskich
zapisano, iż konieczne jest ułatwienie mieszkańcom dostosowania się do zmian
strukturalnych, poprzez wykorzystanie innych walorów np.: w zakresie ekologii, rozwoju
turystyki i zwiększenie możliwości znalezienia zatrudnienia w bardziej produktywnych
sektorach gospodarki.
W
wizji
przestrzennego
zagospodarowania
Polski
2030
wzrasta
znaczenie
turystycznego wykorzystania dróg wodnych – tak nowych jak i rewitalizowanych –
z zachowaniem walorów zabytkowych rozwiązań technicznych.
„Strategia
Rozwoju
Kraju
2020
r."
określa
strategiczne
zadania
państwa
w perspektywie 2020 r. W zadaniach o charakterze inwestycyjnym (inwestycje twarde
i miękkie), brak zapisu dotyczącego turystyki wodnej, zagospodarowania turystycznego
Wisły, Zbiornika Włocławskiego oraz pełnego wykorzystania powyższych walorów
w kompleksowym,
zintegrowanym
programie
turystycznym.
Jednym
z zadań
strategicznych państwa o charakterze systemowym, jest dywersyfikacja zatrudnienia na
obszarach
wiejskich
i
wykorzystanie
unikatowych
walorów
wewnętrznych
umożliwiających specjalizację regionów.
Szczegółowe cele, kierunki i priorytety rozwoju państwa określone są w strategiach
sektorowych i strukturalnych.
Jedną z nich jest dokument pt. „Kierunki rozwoju turystyki do 2015 r.”, budujący
w szerszy sposób pozycję turystyki, w którym wskazane typy turystyki, są powiązane
również z innymi celami społeczno-gospodarczego rozwoju kraju.
Cel operacyjny 1.5 – Rozwój wiodących typów turystyki – zakłada podjęcie działań,
które
powinny
doprowadzić
do
odkrywania
nowych,
niszowych
produktów
turystycznych, związanych z wyróżniającymi się kompetencjami kraju i regionów
w dziedzinie turystyki, jak też głównymi zjawiskami zachodzącymi na rynku
turystycznym, w tym potrzebami określonych grup odbiorców, w szczególności osób
niepełnosprawnych, dzieci i osób starszych. Wyróżnienie kluczowych typów turystyki
jest zarówno zwróceniem uwagi na pomijane dotąd bądź zapomniane obszary
działalności turystycznej, jak też wskazaniem takich działalności turystycznych, które
mają największe szanse rozwoju.
10
Przy ustaleniu kluczowych typów turystyki wzięto pod uwagę pięć obszarów marek
polskiej turystyki, mających największe szanse szybkiego wzrostu, zawartych
w „Strategii rozwoju krajowego produktu turystycznego Polski” z 1997 r. Z nimi
powiązane są następujące działania rozwijające wiodące typy turystyki, do których
należą m.in.:

turystyka na terenach wiejskich – wspieranie rozwoju turystyki wiejskiej, w tym
agroturystyki,

turystyka rekreacyjna, aktywna i specjalistyczna – wspieranie rozwoju turystyki
aktywnej m.in. turystyki wodnej i turystyki rowerowej,

turystyka pielgrzymkowa – wspieranie rozwoju turystyki religijno-pielgrzymkowej.
W „Krajowej Strategii Rozwoju Regionalnego 2010-2020”, w opisach celów polityki
regionalnej do 2020 r., cel 1 dotyczy wspomagania wzrostu konkurencyjności regionów.
Obok wykorzystania potencjału największych ośrodków miejskich oraz kreowania
warunków
dla
rozprzestrzeniania
procesów
rozwojowych
na
obszar
całego
województwa, duże znaczenie ma też wykorzystanie bazujących na lokalnych
czynnikach rozwojowych, specyficznych terytorialnie walorów objawiających się
w postaci specjalizacji regionalnej m.in. w zakresie turystyki.
Dla uruchamiania rozprzestrzeniania procesów rozwoju regionalnego, niezbędna jest
jednak polityka wykorzystania walorów przyrodniczych i kulturowych położonych w
oddaleniu od ośrodków wojewódzkich (np. w postaci specjalnych priorytetów bądź
kryteriów wyboru) i rozszerzania dzięki temu możliwości wykorzystywania jako dźwigni
rozwoju i restrukturyzacji w ośrodkach subregionalnych, lokalnych i na obszarach
wiejskich.
Podstawowym celem opracowania „Marketingowej strategii Polski w sektorze
turystyki na lata 2012–2020” jest wskazanie najważniejszych kierunków i form
działania, które winny być podejmowane w tak ważnej dla promocji Polski dziedzinie,
jaką jest turystyka. Efektem tych działań winna być poprawa międzynarodowej
rozpoznawalności Polski jako
kraju
atrakcyjnego
i
gościnnego
dla
turystów,
posiadającego konkurencyjne produkty turystyczne wysokiej jakości.
Dokument
poświęcony
jest
trendom
i
uwarunkowaniom
rynkowym,
które
w nadchodzących latach będą miały istotny wpływ na rozwój sektora turystycznego.
Do przewagi konkurencyjności Polski jako kraju destynacji dla turystów zagranicznych,
zaliczono m.in. istnienie obszarów o ponadprzeciętnych walorach naturalnych.
11
Podkreślono zależność skuteczności realizacji polityki regionalnej od dynamiki
partnerstwa
publiczno-prywatnego
oraz
aktywności
samorządów
regionalnych
i lokalnych. Zwrócono uwagę na konieczność podziału zadań na szczeblu regionalnym
uwzględniającym sektor prywatny i wielu partnerów lokalnych. W dokumencie brak
zapisów dotyczących turystyki wodnej, zagospodarowania Wisły itp.
Z inicjatywy Związku Miast Nadwiślańskich powstał program inwestycyjny – „Program
dla Wisły i jej dorzecza 2020”. Konieczność opracowania zintegrowanego Programu
wynikała m.in. z celu działania jakim jest przywrócenie Wisły życiu, aby rzeka dawała
pracę i wypoczynek, służyła turystyce, sportowej aktywności, edukacji młodego
pokolenia, by pozwalała na rozwój gospodarczy i czerpanie przyjemności z obcowania
z nią.
Kompleksowy program zagospodarowania i ochrony Wisły i jej dorzecza obejmuje m.in.
rozwój turystyki wodnej, żeglugi, sportu i rekreacji związanej z wodą, w tym:

przystanie, mariny, stanice wodne dla turystyki jachtowej, kajakowej i motorowej,

rewitalizację żaglowych szlaków turystycznych,

rozwój turystyki wodnej w aspekcie międzynarodowym,

kąpieliska i kompleksy rekreacyjne.
Program powinien objąć przede wszystkim te działania, bez których nie będzie
możliwości rozwoju lokalnego np. ożywienie turystyczne Wisły.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie, w myśl art. 113,
ust.4 pkt 3 Ustawy Prawo wodne, sporządził na potrzeby opracowania „Plan
gospodarowania wodami na obszarze dorzecza Wisły”, wykaz części wód
powierzchniowych wykorzystywanych do celów rekreacyjnych, a w szczególności do
kąpieli. Pod pozycją 26 znajduje się Zbiornik Włocławski (zlewnia bilansowa – oś Wisły
– Z-22).
3.2. Dokumenty wojewódzkie
Podstawowe opracowania z zakresu polityki regionalnej województwa „Strategia
rozwoju” oraz „Plan zagospodarowania przestrzennego” postrzegają turystykę jako
zagadnienie istotne dla przyszłego rozwoju regionu. Kujawsko-pomorskie to region,
którego atrakcyjność turystyczna jest zauważana, niemniej jego walory i zasoby będące
źródłem przyjazdów turystycznych, a tym samym podstawą gospodarki turystycznej, nie
są wykorzystywane we właściwym i możliwym stopniu.
12
Rangę zagadnień turystycznych w „Strategii rozwoju województwa kujawskopomorskiego na lata 2007-2020” podkreśla fakt umieszczenia ich wśród celów
głównych rozwoju województwa, służących realizacji celu nadrzędnego jakim jest
„Poprawa konkurencyjności regionu i poniesienie poziomu życia mieszkańców przy
respektowaniu
zasad
zrównoważonego
rozwoju”.
Dla
województwa
kujawsko-
pomorskiego cele strategiczne zawierają 14 działań operacyjnych, m.in. gospodarcze
wykorzystanie Wisły i Kaskady Dolnej Wisły oraz właściwe kształtowanie gospodarki
wodnej.
We wskazanych w Strategii 3 priorytetowych obszarach działań, działanie 1.3. dotyczy
promocji rozwoju turystyki, promocji walorów i produktów turystycznych. W strukturze
oferty produktów turystycznych w zdecydowanie większym stopniu niż dotychczas,
powinny znaleźć się produkty turystyki specjalistycznej, w tym aktywnej rekreacji w
atrakcyjnym środowisku przyrodniczym, w oparciu o zbiorniki wodne i reaktywowanie
żeglugi na rzekach, w tym żeglugi w celach turystycznych.
Zamierzone zwiększenie ruchu turystycznego wymusza działania na rzecz rozwoju
i podnoszenia jakości sektora usług turystycznych i paraturystycznych, w tym rozwój
usług dla turystów zmotoryzowanych i rowerowych – budowa ścieżek rowerowych
poprawiająca stan bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Znacznie
obszerniej
zagospodarowania
zagadnienia
turystyczne
przestrzennego
zostały
województwa
rozwinięte
w
„Planie
kujawsko-pomorskiego”.
Wynika to przede wszystkim z przestrzennego charakteru planu, którego istotą jest
wskazanie lokalizacji dla celów i kierunków rozwoju województwa, określonych
w
„Strategii …”. Na podstawie charakteru uwarunkowań zagospodarowania i ruchu
turystycznego dokonano delimitacji ośrodków obsługi ruchu turystycznego, wraz
z określeniem rodzajów ruchu turystycznego w każdym z nich. Wyróżniono
8 ukształtowanych rejonów turystycznych o charakterze ponadlokalnym, wśród nich
rejon III - Zbiornika Włocławskiego i Lasów Gostynińsko-Włocławskich.
Podkreślić należy, iż w obydwu najważniejszych dokumentach z zakresu kształtowania
rozwoju regionalnego województwa, dostrzeżono istotną rolę działalności turystycznych.
W skali całego regionu jest to funkcja uzupełniająca, natomiast lokalnie, w gminach
zaliczonych do rejonów turystycznych, może w sezonie turystycznym osiągnąć rangę
funkcji wiodącej.
13
W „Strategii rozwoju turystyki w województwie kujawsko-pomorskim” uchwalonej
w 2004 r., w oparciu o analizy walorów przyrodniczych i kulturowych oraz wielkości
i charakter ruchu turystycznego prowadzonego na terenie województwa, dokonano
waloryzacji przestrzeni turystycznej województwa.
Rejon Zbiornika Włocławskiego, rejon Lasów Gostynińsko-Włocławskich i miasto
Włocławek zaliczono do obszarów i miejscowości o dużym znaczeniu i dobrych
predyspozycjach dla rozwoju funkcji turystycznej.
W wizji, celach i kierunkach rozwoju turystyki w województwie kujawsko-pomorskim,
wśród działalności, na które będzie rosło zapotrzebowanie ze strony odbiorców
wymieniono m. in.:

wszelkiego rodzaju formy aktywnego spędzania wolnego czasu, zarówno
w okresie urlopów, jak też wypoczynku sobotnio-niedzielnego i codziennej
rekreacji, stwarzając możliwość wydłużenia sezonu turystycznego (zwłaszcza
w obszarach podmiejskich obsługujących rozległy rynek dużych miast). Istnieją
możliwości wzbogacenia oferty o działalności z zakresu turystyki kwalifikowanej,
w tym wodnej, rowerowej, pieszej, dla których region ma szczególnie korzystne
predyspozycje, a nawet możliwości wykreowania powszechnie identyfikowanych
produktów markowych;

turystykę krajoznawczą – założono, iż w kolejnych latach ta dziedzina turystyki
będzie w regionie najbardziej dynamicznie rozwijającym się rodzajem działalności
turystycznej, a realizowana będzie poprzez m.in.:
 wykorzystanie szlaków pieszych, wodnych i rowerowych;
 agroturystykę;
 uczestnictwo w imprezach różnego typu (m.in. turystycznych, sportowych i in.)

różne formy wypoczynku sobotnio-niedzielnego, łączące typowo pobytowy
wypoczynek w obszarach podmiejskich (zabudowa działkowa i letniskowa) i różne
formy wypoczynku aktywnego (kąpieliska, rowery, hippika), również w większości
realizowanego na zapleczu miast.
Celem
strategicznym
„Regionalnego Programu Operacyjnego województwa
kujawsko-pomorskiego
na
lata
2007-2013”
jest
poprawa
konkurencyjności
województwa oraz spójności społeczno-gospodarczej i przestrzennej jego obszaru.
14
Jednym z celów szczegółowych programu jest zwiększenie atrakcyjności gospodarczej,
lokalizacji inwestycji, jako obszaru atrakcyjnego dla zamieszkania i wypoczynku
zarówno dla mieszkańców regionu, jak i turystów. Realizacja celu zakłada rozwój usług
turystycznych w kierunku podniesienia standardu ich świadczenia oraz tworzenia
nowych atrakcyjnych produktów turystycznych.
Celem osi priorytetowej 6 – Wsparcie rozwoju turystyki - jest wzrost znaczenia turystyki
jako czynnika rozwoju społeczno-gospodarczego województwa poprzez: lepsze
wykorzystanie dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, wzbogacenie oferty usług
turystycznych oraz poprawę ich jakości, rozwój nowych, zrównoważonych form
turystyki. W ramach osi priorytetowej uwzględniono wsparcie dla projektów z zakresu
infrastruktury służącej nieodpłatnie ogółowi społeczeństwa jak i projektów sektora
gospodarki turystycznej. Zakłada się również wspieranie projektów wyposażenia
terenów o walorach środowiska przyrodniczego atrakcyjnych dla wypoczynku i turystyki,
w
odpowiednią
infrastrukturę
wzmacniającą
ich
użyteczność
dla
tego
celu,
umożliwiającą ich wykorzystanie przez różne formy turystyki specjalistycznej (do której
zalicza
się
również
turystykę
wodną).
Wspierane
będą
przedsięwzięcia
zagospodarowania infrastrukturalnego obszarów zalesionych, zwłaszcza podmiejskich,
udostępniających
je
dla
wędrówek
pieszych,
turystyki
rowerowej
i
turystów
zmotoryzowanych. Wsparcie może uzyskać również infrastruktura związana z żeglugą,
umożliwiającą wykorzystanie Wisły dla rozwoju turystyki wodnej.
Projekty,
które
uzyskują
wsparcie
w ramach
tej osi priorytetowej, powinny
w konsekwencji przynieść wymierne efekty gospodarcze, z priorytetem dla tych, które
przyciągną turystów spoza regionu i wkomponują się w szersze ramy rozwoju regionu
poprzez turystykę.
W obrębie Zbiornika Włocławskiego, przykładem inwestycji dofinansowanej w ramach
RPO jest Marina przy stopniu wodnym we Włocławku – etap I.
15
Rys. 3. Rejon turystyczny III – Zbiornika Włocławskiego i Lasów Gostynińsko-Włocławskich w Planie zagospodarowania przestrzennego
województwa kujawsko-pomorskiego (2003)
Źródło: Plan zagospodarowania przestrzennego województwa kujawsko-pomorskiego (2003)
16
3.3. Dokumenty powiatowe
W „Strategii rozwoju powiatu włocławskiego na lata 2001-2015” turystyka, jest po
rolnictwie drugą, wiodącą funkcją powiatu.
Wysokie walory przyrodniczo-krajobrazowe oraz kulturowe powiatu przyczyniły się do
rozwoju
różnych
form
wypoczynku
o
charakterze
świątecznym,
pobytowym
i krajoznawczym, nie tylko dla ludności miejscowej (lokalnej), ale również dla ludności
dużych aglomeracji miejskich województw ościennych, jak i kraju (Łódź, Warszawa,
Katowice). Na obszarze powiatu włocławskiego, w oparciu o walory środowiska
przyrodniczego, wydzielono Włocławski rejon wypoczynkowo-krajoznawczy mający
duże możliwości wykorzystania Zbiornika Włocławskiego dla różnych form turystyki
i rekreacji związanej z akwenem wodnym i jego otoczeniem.
Do mocnych stron powiatu zaliczono m.in. występowanie walorów przyrodniczych,
kulturowych,
turystycznych
i
rekreacyjnych
–
szczególnie
akwenu
Zbiornika
Włocławskiego i Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego oraz dobre
warunki do tworzenia gospodarstw agroturystycznych. Szanse rozwoju powiatu
upatrywano w rozwoju turystyki i agroturyzmu, ogólnodostępnej bazy turystycznej oraz
wykorzystaniu akwenu wodnego Zbiornika Włocławskiego dla rozwoju różnych form
turystyki i rekreacji wodnej i przywodnej.
W „Strategii rozwoju powiatu lipnowskiego”, w odniesieniu do konkurencyjności
powiatu, wskazano możliwości stworzenia interesujących szlaków turystycznych –
piękne lasy, jeziora oraz wiodącą pozycję powiatu w regionie i wśród pozostałych
powiatów o podobnych walorach środowiskowych, krajobrazowych i geograficznych
w
zakresie
agroturystyki.
Powiat
lipnowski,
wykorzystując
posiadane
walory
przyrodnicze, dogodne położenie transportowe oraz urozmaicając ofertę spędzania
czasu wolnego, rozwija się turystycznie, stając się miejscem wypoczynku dla
mieszkańców własnych, a także większych miast (Warszawy, Bydgoszczy, Torunia,
Płocka czy Włocławka). Turystyka i agroturystyka stają się więc dodatkową dziedziną
aktywności gospodarczej.
17
4. Analiza wniosków i postulatów zgłoszonych przez samorządy
lokalne i zainteresowane podmioty
Opracowanie Koncepcji zostało poprzedzone korespondencją z samorządami powiatów
i gmin zlokalizowanych bezpośrednio przy Zbiorniku Włocławskim, samorządami gmin
sąsiednich oraz wybranymi instytucjami i podmiotami działającymi na terenach
związanych ze Zbiornikiem Włocławskim. Pytania zadane respondentom dotyczyły
przede wszystkim zakresu realizowanych na terenie opracowania funkcji turystycznych,
związanych z tym planów i możliwości dalszego rozwoju, jak również kolizji
i ograniczeń. Wybrani respondenci w bezpośrednich spotkaniach z zespołem autorskim
Koncepcji, uszczegółowili swoje stanowiska o dodatkowy komentarz i uwagi.
Uzyskane odpowiedzi obrazują aktualny stan funkcjonowania Zbiornika Włocławskiego
i terenów z nim związanych, widziany i odczuwany lokalnie, z perspektywy stron
najbardziej
zainteresowanych,
zarządzających
poszczególnymi
obszarami
lub
funkcjonujących w ich obrębie. Pozwala to na sformułowanie następujących stwierdzeń:

podjęty
temat
opracowania
„Koncepcji
rozwoju
i
zagospodarowania
przestrzennego terenów wokół Zbiornika Włocławskiego” spotkał się z dużym
zainteresowaniem i aprobatą większości respondentów. Dotyczy to Starostw
Powiatowych
we
Włocławku
i
w
Lipnie,
samorządów
lokalnych
gmin
przylegających do Zbiornika (Miasto Włocławek, Gmina Włocławek, Miasto
i Gmina Dobrzyń nad Wisłą), a także samorządów gmin zlokalizowanych
w większej odległości od Zbiornika, takich jak: Miasto Kowal, Gmina Kowal,
Miasto Lipno, Gmina Wielgie, Gmina Skępe, Gmina Tłuchowo. W sposób
sceptyczny do tematu podeszły gminy Baruchowo, Fabianki i Lipno, uzasadniając
to brakiem odczuwalnych przez nie powiązań funkcjonalnych ze Zbiornikiem;

samorządy lokalne Miasta Włocławek oraz Miasta i Gminy Dobrzyń nad Wisłą
podjęły
samodzielne
działania
ukierunkowane
na
turystyczne,
sportowe
i rekreacyjne wykorzystanie Zbiornika. We Włocławku przy ul. Płockiej,
w sąsiedztwie stopnia wodnego, podjęto budowę przystani z zapleczem.
W I etapie wybudowano bosmanat, drogę dojazdową, parking, infrastrukturę
techniczną, część wyposażenia w elementy małej architektury. W drugim etapie
przewidziano m.in. pole namiotowe i kemping, plac zabaw, tereny zieleni.
W Dobrzyniu nad Wisłą powstał port z drogą dojazdową i parkingiem oraz boisko
18
do piłki plażowej i ścieżka spacerowa wzdłuż brzegu Wisły. W obu obiektach są
organizowane różne imprezy masowe, obydwa miasta są zainteresowane dalszą
rozbudową powstałych obiektów, z poszerzeniem o nowe funkcje. Gmina
Dobrzyń nad Wisłą, jako jedyna, wskazała, iż po wybudowaniu przystani na
Zbiorniku, odczuwa wzrost liczby osób odwiedzających miasto i wzrost dochodów
mieszkańców;

Gmina Włocławek, wyróżniająca się największym obszarem przylegającym do
Zbiornika, wykazująca zlokalizowane na swoim terenie inwestycje związane
bezpośrednio z akwenem (marina, przystanie) jak i z innymi formami wypoczynku
(pensjonat,
stadnina
koni,
gospodarstwa
agroturystyczne,
zabudowa
rekreacyjna), jednocześnie stwierdziła, iż nie odczuwa wymiernych korzyści
wynikających ze zlokalizowania bezpośrednio nad Zbiornikiem;

pozostałe samorządy wskazały potencjalne możliwości rozwoju związane ze
Zbiornikiem Włocławskim, z jednoczesnym zastrzeżeniem, iż obecnie nie
odczuwają wymiernych korzyści związanych ze Zbiornikiem Włocławskim;

kilku respondentów wskazało na potrzebę wybudowania ścieżki rowerowej
łączącej tereny wokół Zbiornika (z uwzględnieniem ogólnopolskiej Wiślanej Trasy
Rowerowej). Wskazano również potrzebę takich inwestycji jak: zaplecze
hotelowo-gastronomiczne przy przystani we Włocławku, wyposażenie wszystkich
przystani w niezbędne urządzenia, budowę pensjonatów i zaplecza sportoworekreacyjnego, poprawę stanu dróg dojazdowych do Zbiornika z uwzględnieniem
powiązań z węzłami autostradowymi, budowę szlaków turystycznych, ścieżek
pieszo-rowerowych i konnych;

w zagospodarowaniu przestrzennym terenów wokół Zbiornika szczególne
znaczenie odgrywa Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy o dużych
walorach
przyrodniczo-kulturowych
i
znacznym
potencjale
edukacyjno-
naukowym. Jednak pomimo usytuowania w bezpośrednim sąsiedztwie Zbiornika
i dostosowaniu do podstawowych funkcji turystycznych (przede wszystkim szlaki
piesze), funkcjonuje on w sposób nie powiązany ze Zbiornikiem;

próba współpracy przy sporządzaniu Koncepcji zagospodarowania Zbiornika
pomiędzy zainteresowanymi stronami, podjęta w latach 2006-2011 w ramach
Kujawsko-Dobrzyńskiego Związku Gmin, zakończyła się niepowodzeniem. Mimo
19
to, uczestnicy podejmowanych wówczas działań, nadal podtrzymują zasadność
ich realizacji oraz ponowną gotowość współpracy.
5. Ogólna charakterystyka rejonu Zbiornika Włocławskiego
5.1. Rys historyczny budowy i wykorzystania Zbiornika Włocławskiego
Zbiornik Włocławski powstał w wyniku wybudowania w latach 1963-1970 r. zapory na
Wiśle we Włocławku. Jest to obiekt zrealizowany na podstawie sporządzonego w latach
1951-1956 projektu „Kaskada Dolnej Wisły”, zakładającego budowę 8 stopni na Wiśle
z pierwszym we Włocławku. Celem inwestycji było wykorzystanie największego w kraju
potencjału energetycznego wody do produkcji energii elektrycznej. Jednocześnie
projekt
zakładał
wykorzystanie
zbiornika
na
potrzeby
gospodarcze
związane
z rolnictwem i przemysłem, ochroną przeciwpowodziową, rybactwem, a także żeglugą
i turystyką. Dla zapory przewidziano również funkcję mostu drogowego. Istotnym
elementem koncepcji Kaskady była budowa Kanału Centralnego, którym woda ze
Zbiornika Włocławskiego miała być doprowadzana na Śląsk, zasilając po drodze
regiony deficytowe. Jednak po wybudowaniu stopnia wodnego we Włocławku
odstąpiono od realizacji następnych obiektów, co skutkuje do dziś wieloma
niekorzystnymi konsekwencjami przyrodniczymi, gospodarczymi, społecznymi itp. Dla
przykładu należy podać: osuszanie terenów podmokłych, pól i lasów w dolinie Wisły
poniżej zapory, czy sedymentację osadów w górnej części zbiornika. Przepławka dla
ryb w obrębie zapory bardzo ogranicza przemieszczanie się ryb, co zakłóca cykl
rozwoju wybranych gatunków np. jesiotrowatych.
Jednocześnie Zbiornik Włocławski zlokalizowany w centrum kraju, posiadający
powierzchnię 75 km2, długość ok. 57 km oraz znakomite warunki dla uprawiania
sportów i turystyki wodnej, był przez wiele lat wykorzystywany w stopniu minimalnym,
a rozlokowana wokół niego infrastruktura turystyczna i sportowa związana była przede
wszystkim z niewielkimi zakładowymi ośrodkami wypoczynkowymi lub działalnością
drobnych
prywatnych
inwestorów.
Dopiero
w
ostatnich
latach,
w
planowe
zagospodarowanie terenów włączyły się lokalne samorządy. Jest to przede wszystkim
Miasto Włocławek i Gmina Dobrzyń nad Wisłą, które podjęły budowę przystani dla
małych jednostek pływających.
20
Szczególnym zdarzeniem historycznym związanym ze Zbiornikiem jest zamordowanie
tu w 1984 r. przez funkcjonariuszy SB kapelana „Solidarności” ks. Jerzego Popiełuszki.
Dla upamiętnienia jego męczeńskiej śmierci, poniżej stopnia wodnego wzniesiono
krzyż.
Fotografia 1. Stopień wodny we Włocławku – widok ogólny
Autor: Z. Babiński
5.2. Położenie geograficzne
Zbiornik Włocławski położony jest pomiędzy 618, a 672,85 km rzeki Wisły, na granicy
trzech mezoregionów: Kotliny Płockiej, Pojezierza Dobrzyńskiego i Wysoczyzny
Płońskiej, na obszarze dwóch województw: górna i środkowa część Zbiornika położona
jest na terenie województwa mazowieckiego, a dolna na terenie województwa
kujawsko-pomorskiego. Otoczenie dolnej części Zbiornika wzdłuż prawego brzegu
stanowią grunty rolne natomiast wzdłuż lewego - lasy sosnowe. Średnia głębokość
Zbiornika wynosi ok. 5,5 m, a maksymalna - przy zaporze ok. 15 m. Większe głębokości
występują na linii dawnego nurtu rzeki przebiegającej w większości wzdłuż prawego
brzegu, natomiast płycizny związane są z zalanymi łachami i kępami wiślanymi oraz
niskim lewym brzegiem.
21
5.3. Rzeźba terenu i warunki geologiczno-gruntowe
Charakterystyczną cechą doliny dolnej Wisły jest występowanie wzdłuż jej biegu
zwężeń i rozszerzeń (tzw. kotlin lub basenów). Jednym z nich jest Kotlina Płocka
rozciągająca się na długości ponad 50 km między Płockiem, a Włocławkiem
o maksymalnej szerokości ok. 20 km, która ma charakter doliny asymetrycznej.
Wyrazem dużego zróżnicowania budowy geologicznej i rzeźby obszarów graniczących
ze Zbiornikiem jest odmienny charakter morfologiczny prawego i lewego brzegu
Zbiornika. Budujące prawy brzeg utwory neogeńskie i czwartorzędowe charakteryzują
się dużym zróżnicowaniem pionowym i poziomym, co w istotny sposób wpływa na
rozwinięcie morfologiczne krawędzi i zbocza wysoczyzny oraz linii brzegowej.
Najdłuższe fragmenty prawego brzegu zbudowane są z ilastych osadów pliocenu,
przykrytych osadami czwartorzędowymi. Prawy brzeg stanowiący morfologicznie strefę
krawędziową Wysoczyzny Dobrzyńskiej, charakteryzuje się znaczną wysokością
względną - 40-50 m oraz dużym nachyleniem zboczy - 10-50o, które zazwyczaj kończą
się ostrym załomem. Na tak ukształtowany brzeg składają się głębokie i szerokie nisze
o stromych ścianach, oddzielone od siebie odcinkami wysokiego klifowego brzegu
w postaci wąskich cypli. Niszowe odcinki brzegu korespondują z obniżeniami w stropie
osadów mioceńskich, a cyple z ich elewacjami. Rzeźba nisz kształtowana jest przez
zachodzące na dużą skalę procesy osuwiskowe, a cypli przez cyklicznie zachodzące
procesy obrywania i osypywania się materiału. Długość aktywnych klifów na prawym
brzegu Zbiornika wynosi łącznie ok. 1,2 km, a czynnych osuwisk ok. 1 km. Elementem
urozmaicającym linię brzegową są doliny niewielkich cieków spływających do Zbiornika
z wysoczyzny oraz różnego rodzaju dolinki o charakterze płaskodennym lub
wciosowym.
Zupełnie inny charakter ma lewy brzeg Zbiornika. Jest on niski i prawie płaski. Od
południa otoczenie zbiornika stanowi system poziomów terasowych wznoszących się
stopniowo w kierunku Wysoczyzny Kujawskiej. Mają one charakter powierzchni
sandrowych i fluwioglacjalnych. Płaską linię brzegową Zbiornika urozmaicają nieliczne
zatoki związane z ujściami niewielkich dopływów.
22
5.4. Warunki hydrograficzne i jakość wód Zbiornika
Zbiornik Włocławski w granicach województwa poza rzeką Wisłą zasilany jest przez
cztery niewielkie prawobrzeżne dopływy, których dorzecza charakteryzują się typowo
rolniczym charakterem. Ciekami tymi są:
 rzeka Chełmiczanka, która płynąc głęboką na ok. 30 m doliną wciosową kończy
bieg w zatoce w miejscowości Zarzeczewo na 672,5 km rzeki Wisły,
 rzeka Bętlewianka, która kończy bieg w zatoce w miejscowości Zarzeczewo na
672,5 km rzeki Wisły,
 rzeka Wierzniczka, która kończy bieg w niewielkiej zatoczce Kuzki na 667,2 km
rzeki Wisły,
 rzeka Kamieniczka, która płynąc bardzo głęboką doliną o charakterze jaru
uchodzi do Zbiornika na 658,0 km rzeki Wisły,
oraz jeden lewobrzeżny dopływ:
 rzeka Ruda, której zlewnia położona jest w całości na zwydmionych terasach
pradolinnych w ok. 80% pokrytych lasem i uchodzi do Zbiornika na 662,0 km
rzeki Wisły.
Stan jakości wody w Zbiorniku Włocławskim jest uzależniony nie tylko od uwarunkowań
zewnętrznych (ilości i jakości wód dopływających, warunków naturalnych zlewni,
antropopresji), ale również od cech samego zbiornika oraz zachodzących w nim
procesów. Spośród abiotycznych elementów środowiska naturalnego dużą rolę
odgrywają: morfometria Zbiornika (kształt, powierzchnia, głębokość, linia brzegowa,
ukształtowanie dna) oraz cechy hydrologiczne (stany wody, reżim termiczny, czas
wymiany wody oraz charakter pracy stopnia wodnego). Zbiornik Włocławski zaliczany jest
do akwenów charakteryzujących się szybką wymianą wody. Średni teoretyczny czas
wymiany wody w Zbiorniku wynosi ok. 5 dób, rzeczywisty, uzależniony od przepływu
wody wynosi od kilku do kilkunastu dób, ale również może się wydłużyć do 24.
Spośród wymienionych czynników największy wpływ na jakość wód mają zjawiska
hydrodynamiczne składające się na wewnątrz zbiornikową cyrkulację wody oraz
„dostawa” ładunku zanieczyszczeń niesiona wodami rzeki Wisły. Oddziaływanie wód
niewielkich dopływów oraz spływów powierzchniowych na jakość wód Zbiornika jest
znikoma, a łączna ilość dopływających zanieczyszczeń kształtuje się na poziomie 1-2 %
całkowitego ładunku zanieczyszczeń wód Zbiornika.
23
Wody Zbiornika Włocławskiego objęte są monitoringiem jakości wód powierzchniowych
i podlegają klasyfikacji stanu jednolitych części wód. Z wyników badań z lat 2009 i 2011
wynika, że wody charakteryzują się umiarkowanym potencjałem ekologicznym, a więc
nie spełniają wymogów Ramowej Dyrektywy Wodnej. Należy mieć jednak na uwadze
wielkość i charakter Zbiornika oraz to, że na poszczególnych jego odcinkach
(wyznaczonych stałych punktach kontrolnych) jakość wód jest zróżnicowana i osiąga
również lepszą klasyfikację. Stwarza to możliwości wykorzystywania wód do celów
związanych z uprawianiem turystyki, sportów wodnych, wypoczynkiem i rekreacją (jako
kąpieliska lub miejsca wykorzystywane do kąpieli), pod warunkiem, że jakość wód
będzie spełniała wymagania, jakim powinna odpowiadać woda w kąpielisku i miejscu
wykorzystywanym do kąpieli.
5.5. Warunki meteorologiczne i jakość powietrza
Położenie
obszaru
opracowanie
w
dolinie
dużej
rzeki
wpływa
na
warunki
mezoklimatyczne, których charakterystycznymi cechami są: zwiększone parowanie,
niższa średnia minimalna temperatura powietrza, dłuższy czas zalegania pokrywy
śnieżnej oraz kierunek wiatru wymuszony układem osi doliny. Powstanie Zbiornika
Włocławskiego spowodowało lokalne modyfikacje warunków pogodowych. Zasięg
oddziaływania Zbiornika na warunki klimatyczne obszaru położonego po stronie lewego
brzegu występuje w strefie o szerokości ok. 1-2 km, natomiast po stronie prawego
brzegu oddziaływanie ogranicza się jedynie do wąskiego pasa o szerokości ok.
0,1-0,2 km, a w miejscach wysokiego brzegu nie wykracza poza krawędź wysoczyzny.
Zbiornik Włocławski swym oddziaływaniem modyfikuje lokalne warunki pogodowe
powodując:
 złagodzenie temperatury powietrza poprzez nieznaczne zmniejszenie jej
dobowych i rocznych amplitud,
 ocieplenia występujące nocą i rankiem, a w cyklu sezonowym jesienią i zimą,
 ochłodzenia występujące w ciągu dnia, a w cyklu sezonowym wiosną i jesienią,
 nieznaczny wzrost wilgotności względnej powietrza,
modyfikacje kierunku wiejących wiatrów północnych na północno-zachodnie
i na południowo-wschodnie lub wschodnie,
24
 zmniejszenie
liczby
cisz
i
wiatrów
słabych
a
zwiększenie
częstości
występowania wiatrów o większych prędkościach, co ma znaczący wpływ na
wzrost dynamiki wód Zbiornika,
Brak występowania w bezpośrednim otoczeniu Zbiornika istotnych źródeł emisji do
powietrza atmosferycznego, zwiększona dynamika wiejących wiatrów i korzystne
otoczenie zbiornika (prawy brzeg-tereny rolne, lewy brzeg-obszary leśne) gwarantują
występowanie powietrza atmosferycznego bardzo dobrej i dobrej jakości.
5.6. Warunki akustyczne
Na całej długości Zbiornika, po jego lewej stronie biegnie droga krajowa nr 62, która
generując ruch drogowy, ma główny wpływ na jakość klimatu akustycznego
analizowanego obszaru.
Generalny pomiar ruchu przeprowadzony w 2010 r. wykazał, że na odcinku drogi
krajowej nr 62 Włocławek - granica województwa, średni dobowy ruch pojazdów
kształtował się na poziomie 6732 pojazdów/dobę, a strumień ruchu pojazdów stanowiły:
 samochody osobowe
 ok. 60 %
 lekkie samochody ciężarowe (dostawcze)
 ok.14 %
 samochody ciężarowe
 ok. 22 %
 autobusy
 ok. 1 %
 ciągniki rolnicze
 ok.0,2 %
 motocykle
 ok.0,3 %
 rowery
 ok. 1,5 %.
Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2006 r. w sprawie dróg,
linii kolejowych i lotnisk, których eksploatacja może powodować negatywne
oddziaływania na znacznych obszarach, dla których jest wymagane sporządzenie map
akustycznych, oraz sposobów określania granic terenów objętych tymi mapami (średni
dobowy ruch pojazdów powyżej 8250 pojazdów/dobę) - odcinek drogi krajowej
w analizowanym obszarze nie jest zakwalifikowany do sporządzenia map akustycznych.
Taka kwalifikacja odcinka analizowanej drogi jednoznacznie nie przesądza o braku
wpływu ruchu pojazdów na jakość klimatu akustycznego terenu. Z analizy strumienia
25
ruchu pojazdów wynika, że ok. 36 % średniego dobowego ruchu stanowią samochody
ciężarowe,
które
mogą
negatywnie
oddziaływać
na
klimat
akustyczny,
ale
oddziaływanie to jest chwilowe i obejmuje tereny bezpośrednio przyległe do drogi.
5.7. Walory przyrodniczo – krajobrazowe
Jak już wspomniano, tereny otaczające Zbiornik Włocławski cechuje zróżnicowane
ukształtowanie powierzchni obu brzegów.
Prawy brzeg, na odcinku Włocławek – Płock jest wysoko wyniesiony ponad poziom
Zbiornika. Krawędź skarpy wznosi się na 30-40 m ponad wodę. Wyraźnie zarysowana
krawędź Wysoczyzny Dobrzyńskiej, z licznymi punktami widokowymi, podkreśla walory
krajobrazowe tego terenu. Lewy brzeg, prawie na całej jego długości między
Włocławkiem, a Płockiem zajmują lasy sosnowe. Tu brzeg Wisły jest płaski z rozległym
obszarem depresyjnym do rzędnej piętrzenia 57,3 m p.p.m.
Przestrzenne rozmieszczenie obszarów leśnych wokół Zbiornika Włocławskiego jest
bardzo nierównomierne. Gmina Dobrzyń nad Wisłą jest prawie pozbawiona lasów.
Jedyną enklawę zieleni wysokiej w południowej części gminy stanowią okazałe
drzewostany i kompleksy krzewów wzdłuż skarpy wiślanej.
Natomiast obszar gminy Włocławek jest bardzo zalesiony, wskaźnik lesistości osiąga tu
wartość 49% i należy do najwyższych w rejonie.
Wzdłuż drogi krajowej nr 62 Włocławek - Płock rozciąga się zwarty kompleks lasów
gostynińsko – włocławskich.
Tereny te charakteryzują się wysokimi walorami przyrodniczymi objętymi ochroną
prawną, jaką stanowi utworzony na początku lat 80 –tych Gostynińsko–Włocławski Park
Krajobrazowy.
Pod względem struktury drzewostanów przeważają monokultury sosny. Na ubogich,
przeważnie piaszczystych siedliskach, przeważają powierzchniowo bory sosnowe
i mieszane. Lasy te położone są w obszarze prawnie chronionym. Pełnią one funkcję
ochronną , wodo- i glebochronną. Pełnią również funkcję turystyczno – rekreacyjną i są
terenem silnej penetracji.
26
W rejonie Zbiornika Włocławskiego i lasów Gostynińsko-Włocławskich występują
obszary podlegające ochronie różnorodności biologicznej – obszary Natura 2000.Są to:

obszary specjalnej ochrony ptaków - Dolina Dolnej Wisły (kod obszaru
PLB040003), Żwirownia Skoki (kod obszaru PLB040005) oraz Błota Rakutowskie
(kod obszaru PLB040001),

specjalne obszary ochrony siedlisk, które obecnie mają status „mających
znaczenie dla Wspólnoty” - Włocławska Dolina Wisły (kod obszaru PLH040039),
Błota Kłócieńskie (kod obszaru PLH040031)
Ustanowienie obszarów Natura 2000 nie oznacza ich wyłączenia z użytkowania
gospodarczego pod warunkiem, że użytkowanie nie zagraża zachowaniu siedlisk
przyrodniczych roślin i zwierząt ani nie wpływają ujemnie na gatunki roślin i zwierząt,
dla ochrony których zostały te obszary wyznaczone.
Najważniejszymi elementami środowiska przyrodniczego decydującymi o potencjale
turystyczno-rekreacyjnym danego obszaru są: szata roślinna, sieć wodna i rzeźba
terenu. Rejon Zbiornika Włocławskiego posiada wszystkie, powyższe elementy i należy
do najcenniejszych tego typu obszarów w Polsce. Ze względu na swe korzystne
położenie w centralnej części kraju, na przecięciu głównych szlaków komunikacyjnych
oraz wysoką atrakcyjność dla różnych form turystyki i rekreacji, w tym żeglarstwa oraz
sportów wodnych, nie ma konkurencji w środkowej części kraju.
Na
Wzgórzu
Dobrzyńskim
znajdującym
się
na
prawym
brzegu
Zbiornika
Włocławskiego, położony jest Dobrzyń nad Wisłą z Górą Zamkową – miejscem, gdzie
stał zamek Kasztelana Dobrzyńskiego, zniszczony przez Krzyżaków w 1409 r.,
Zespołem
Klasztornym
Franciszkanów
oraz
zabytkowymi
domami
mieszczan
dobrzyńskich, drewnianymi i murowanymi z XIX w.
Unikatowym obiektem przyrodniczym w skali regionu, a nawet kraju, jest rezerwat
„Kulin” położony w granicach administracyjnych miasta Włocławka na wysokiej skarpie
prawego brzegu Wisły, zajmujący powierzchnię 51,16 ha. Rezerwat ma kształt
wydłużonego wieloboku rozciągającego się wzdłuż Wisły. Celem utworzenia rezerwatu
było
zachowanie
największego
w
Polsce
i
najcenniejszego
siedliska
śródziemnomorskiej byliny – dyptamu jesionolistnego tzw. gorejącego krzewu
Mojżesza.
Skarpa wiślana jest jednym z najciekawszych pod względem krajobrazowym
fragmentem Włocławka. Otwiera ona ekspozycję widokową na ogólną panoramę
27
miasta, jego historyczną i przemysłową zabudowę, z dominantami urbanistycznymi, tj.
wieżami i bryłami kościołów oraz malowniczą dolinę Wisły i część Zbiornika
Włocławskiego.
Z kolei najciekawszymi miejscami widokowymi na terenie Gostynińsko - Włocławskiego
Parku Krajobrazowego są:
 wieża przeciwpożarowa na Górze Piekielnej w pobliżu Widonia – najwyższy
punkt widokowy umożliwiający ogląd panoramy Gostynińsko - Włocławskiego
Parku Krajobrazowego, Zbiornika Włocławskiego i terenów otaczających,
 skarpa leśna nad Jeziorem Lubiechowskim,
 Goreń – punkty widokowe na trasie szlaku zielonego (Łysa Góra),
 wybrane odcinki drogi Włocławek – Płock (droga nr 62), z widokiem na Zbiornik
Włocławski i wysoki prawy brzeg Wisły.
5.8. Walory kulturowe
Atrakcyjność turystyczna Zbiornika Włocławskiego i jego okolic związana jest nie tylko
z walorami przyrodniczymi ale również z występowaniem na tym obszarze wielu
wartości kulturowych. Bezpośrednio ze zbiornikiem związane są dwa miasta,
Włocławek i Dobrzyń nad Wisłą, obydwa o bogatej historii związanej z Kujawami
i ziemią dobrzyńską. Historia Włocławka, jednego z najstarszych miast w Polsce,
znajduje odzwierciedlenie w zachowanym układzie urbanistycznym miasta oraz
zabytkach architektury sakralnej i miejskiej, zabytkach budownictwa przemysłowego,
zieleni zabytkowej, cmentarzy, stanowisk archeologicznych. Znacznie mniejszy Dobrzyń
nad Wisłą
zachowuje elementy historycznego rozplanowania z wyróżniającymi
zabytkami sakralnymi, małomiasteczkową zabudową mieszkaniową i grodziskiem –
Górą Zamkową.
Poza tym cały obszar rejonu Zbiornika Włocławskiego nasycony jest różnorodnymi
obiektami zabytkowymi, obrazującymi lokalną historię, zmieniające się uwarunkowania
społeczne i gospodarcze, różnorodność kulturową i wyznaniową itp. W zabudowie wsi
do wyróżniających zaliczają się dawne rezydencje ziemiańskie – zespoły dworskoparkowe, m.in. w Zarzeczewie Nowym i Zarzeczewie Starym, Krojczynie, Płomianach,
Dyblinie, Leniach Wielkich, Tulibowie, Wistce Królewskiej, Baruchowie, Czarnem,
Dębicach – zachowane w różnym stanie, często bez towarzyszącej dawniej zabudowy
folwarcznej i parku. Przykładami budownictwa wiejskiego są drewniane chaty
28
występujące na terenie Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego zachowane
w miejscowościach Goreń Duży, Goreń Nowy, Okna, Rakutowo, Telążna Leśna, Dąb
Polski, Krzewent. Na uwagę zasługują również dawne gajówki i osady leśne.
Historyczne budownictwo sakralne reprezentują kościoły w Grochowalsku, Kłótnie,
Kowalu. Dopełnieniem krajobrazu kulturowego są historyczne cmentarze wyznaniowe,
przydrożne kapliczki, miejsca pamięci.
6. Turystyka w rejonie Zbiornika Włocławskiego
Wyznaczony w obowiązującym Planie zagospodarowania przestrzennego województwa
kujawsko-pomorskiego rejon turystyczny III - Zbiornika Włocławskiego i Lasów
Gostynińsko-Włocławskich, obejmuje obszar w granicach województwa, przylegający
do obu brzegów Zbiornika. Część prawobrzeżna jest ograniczona drogą wojewódzką nr
562, z uwzględnieniem położonego nad Zbiornikiem miasta Dobrzyń nad Wisłą i części
gruntów gminy Fabianki. Część lewobrzeżna jest większa obszarowo i obejmuje
przynależną
do
województwa
część
Gostynińsko-Włocławskiego
Parku
Krajobrazowego, w tym część terenów gmin: Włocławek, Baruchowo i Kowal, miasto
Włocławek z wyjątkiem północno-wschodniej dzielnicy przemysłowej oraz część gminy
Brześć Kujawski, wraz z uzdrowiskiem Wieniec i przyległymi do Włocławka lasami.
Granice części lewobrzeżnej rejonu wyznaczają drogi wojewódzkie nr 265 i 252 oraz
budowana autostrada A1 na odcinku Pikutkowo - Brzezie. Wschodnia granica rejonu to
równocześnie granica pomiędzy województwami kujawsko-pomorskim i mazowieckim.
Jak już wspomniano, rejon turystyczny Zbiornika Włocławskiego jest obszarem o
wyróżniającej w Polsce centralnej, atrakcyjności turystycznej, z licznymi walorami
przyrodniczymi i kulturowymi. Pomimo zagospodarowania turystycznego wszystkich
najbardziej atrakcyjnych miejsc w obrębie rejonu, funkcjonująca tu infrastruktura
turystyczna jest ukierunkowana na niewielkie grupy odbiorców i nie generuje ruchu
turystycznego o istotnym znaczeniu gospodarczym.
29
6.1. Obiekty turystyczne związane ze Zbiornikiem Włocławskim i ich stan
funkcjonowania
Na terenach związanym bezpośrednio ze Zbiornikiem Włocławskim rozlokowane są
następujące obiekty o funkcjach turystycznych, rekreacyjnych i sportowych:
 marina przy stopniu wodnym we Włocławku,
 marina w Zarzeczewie z działającym tu od 1976 r. Yacht Clubem Anvil,
 marina w Dobiegniewie,
 port w Dobrzyniu nad Wisłą,
 gościniec „Pod Żaglami” z przystanią w Skokach Dużych,
 ośrodek wypoczynkowy w Wistce Szlacheckiej,
 punkt surfingowy w Modzerowie,
 pomnik pamięci Ks. Jerzego Popiełuszki przy stopniu wodnym we Włocławku.
Standard wyposażenia oraz zakres prowadzonej działalności jest zróżnicowany
w poszczególnych ośrodkach, warunkowany sezonowością (sezon żeglarski trwa od
końca kwietnia do końca października, sezon urlopowy znacznie krócej, od czerwca do
września).
Marina przy stopniu wodnym we Włocławku jest wyposażona w stanowisko
postojowe dla jednostki spacerowej, stanowiska cumownicze dla małych jednostek
pływających, trapy dojściowe, slip dla małych jednostek. Posiada wypożyczalnię
kajaków i rowerów wodnych. Na terenie przystani znajduje się bosmanat i budynek
sanitariatów. Przewidziano również budowę hangaru i budynku gastronomicznego
(w II etapie realizacji) oraz pole namiotowe, boisko wielofunkcyjne, plac zabaw,
i parking. Zabezpieczono również powiązania transportowe – utwardzona droga
dojazdowa i przystanek MPK. W sferze wstępnych założeń pozostaje budowa hotelu.
W obrębie przystani organizowane są imprezy masowe.
30
Fotografia 2. Fragment mariny we Włocławku w rejonie portu przy stopniu wodnym
Źródło: http://www.euroinfrastructure.eu/wp-content/uploads/2013/03/Marina-W%C5%81OC%C5%81AWEK.jpg
Marina w Zarzeczewie stanowiąca własność Yacht Clubu Anvil obejmuje stanowiska
cumownicze dla małych jednostek pływających, trapy dojściowe, slip dla małych
jednostek, budynek klubu z sanitariatami i pomieszczeniami klubowymi, bar z tarasem
konsumpcyjnym, tereny piknikowe, warsztat, wypożyczalnię jachtów i innych „obiektów
pływających”, parking. Brak zaplecza hotelowego. Yacht Club Anvil organizuje
corocznie regaty, rejsy integracyjne, imprezy okolicznościowe oraz prowadzi działalność
szkoleniową.
Fotografia 3. Marina w Zarzeczewie
Źródło: KPBPPiR we Włocławku, 2013 r.
31
Port w Dobrzyniu nad Wisłą jest wyposażony w stanowiska cumownicze dla małych
jednostek pływających, trapy dojściowe. Zabudowę kubaturową zastępują kontenery
(sanitariaty). Brzeg jest umocniony, wzdłuż linii brzegowej prowadzi ścieżka spacerowa,
w sąsiedztwie której zlokalizowano boisko do piłki plażowej. Dojazd z centrum
Dobrzynia zapewnia droga utwardzona. Przewidywana jest dalsza rozbudowa
i wyposażenie przystani.
Fotografia 4. Port w Dobrzyniu nad Wisłą – widok ogólny
Źródło: KPBPPiR we Włocławku, 2013 r.
Marina w Dobiegniewie składa się z basenu portowego umocnionego nabrzeżem
betonowym, obejmuje stanowiska cumownicze dla małych jednostek pływających i slip,
a także hangar remontowy. Przy falochronie wschodnim znajduje się piaszczysta plaża.
Na terenie portu znajduje się restauracja, bar, zaplecze sanitarne, hotel, sanitariaty,
parking. W sezonie letnim na terenie nabrzeża rozstawiane są ławki oraz stoły, a całe
miejsce jest oświetlone.
W sąsiedztwie przystani znajduje się kemping, na którym można rozbić namiot lub
wypożyczyć przyczepę kempingową.
32
Fotografia 5. Marina w Dobiegniewie – basen portowy, w tle budynek administracyjno-hotelowy
Źródło: http://fotoforum.gazeta.pl/zdjecie/2472934,5,1,51996,Dobiegniewo--przystan-na-Zalewie-Wislanym.html
Gościniec „Pod Żaglami” w Skokach Dużych jest wyposażony w stanowiska
cumownicze dla małych jednostek pływających, trapy dojściowe, budynek hotelowy z
restauracją, wypożyczalnię sprzętu rekreacyjnego, plażę trawiastą z możliwością
rozbijania namiotów, miejsca piknikowe, plac zabaw. W części frontowej przylegającej
do drogi krajowej nr 62 łączącej Włocławek z Płockiem, usytuowany jest obszerny
parking dostosowany również dla TIR-ów. Ośrodek działa w systemie całorocznym.
Obecnie prowadzona jest rozbudowa, powstaje nowy budynek hotelowy z częścią
konferencyjną.
33
Fotografia 6. Gościniec „Pod Żaglami” w Skokach Dużych w trakcie rozbudowy
Źródło: KPBPPiR we Włocławku, 2013 r.
Ośrodek Wypoczynkowy w Wistce Szlacheckiej jest w znacznej części podzielony
na niewielkie działki rekreacyjne. W miejscu dawnego zakładowego ośrodka
wypoczynkowego rozlokowanych jest kilka domków kempingowych. W obrębie
niewielkiej zatoczki znajduje się przystań dla małych jednostek pływających. Istotnym
walorem terenu jest znacznej długości plaża piaszczysta (obecnie nieurządzona).
Dojazd zapewnia droga gruntowa łącząca z drogą krajową nr 62 z Włocławka do
Płocka.
Fotografia 7. Przystań w Wistce Szlacheckiej
Źródło: http://www.panoramio.com/photo/60836529
34
Punkt surfingowy w Modzerowie obejmuje miejsce w obrębie zapory bocznej
z dojazdem na nasyp i dogodnym dostępem do wody Zbiornika. Z uwagi na
obowiązujące przepisy w obszarze tym nie wybudowano żadnego zaplecza dla
surferów. Pomimo tego, miejsce to jest licznie uczęszczane.
Pomnik pamięci Ks. Jerzego Popiełuszki przy stopniu wodnym we Włocławku
– z krzyżem i pamiątkowym głazem, jest miejscem odwiedzanym przez liczne grupy
pielgrzymkowe.
Fotografia 8. Miejsce pamięci męczeńskiej śmierci Błogosławionego Ks. Jerzego Popiełuszki
Źródło: KPBPPiR we Włocławku, 2013 r.
Fotografia 9. Sanktuarium Męczeństwa Sługi Bożego Ks. Jerzego Popiełuszki w budowie
Źródło: KPBPPiR we Włocławku, 2013 r.
35
6.2. Obszary i obiekty w rejonie Zbiornika o walorach turystycznych
Ośrodki miejskie - ze Zbiornikiem związane są dwa miasta – Włocławek na lewym
brzegu Wisły w sąsiedztwie i poniżej stopnia wodnego oraz Dobrzyń nad Wisłą
usytuowany na prawym brzegu. Każde z miast posiada indywidualną ofertę turystyczną
i sportową oraz edukacyjną:

Włocławek
 obiekty
i
zespoły
zabytkowe,
przede
wszystkim:
zespół
staromiejski
z kościołami, kamienicami, budynkami przemysłowymi, publicznymi, terenami
zieleni miejskiej i in.,
 obiekty sportowe, przede wszystkim Ośrodek Sportu i Rekreacji z Halą
Mistrzów i basenami, kompleksem boisk oraz przystanią nad Zbiornikiem
Włocławskim, przystań wodna przy ujściu Zgłowiączki,
 tereny rekreacyjne – parki, Bulwary nad Wisłą, lasy komunalne,
 obiekty kultury – Teatr Impresaryjny, Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej,
Włocławskie Centrum Kultury, Multikino,
 jednostki
zajmujące
się
Ekologicznej, Włocławskie
edukacją
–
Towarzystwo
Włocławskie
Centrum
Edukacji
Naukowe, Włocławski
Ośrodek
Edukacji i Kultury i in.,
 trasy turystyczne,
 zróżnicowane pod względem standardu hotele i obiekty gastronomiczne,
 lotnisko sportowe;

Dobrzyń nad Wisłą
 obiekty i zespoły zabytkowe, przede wszystkim: zespół staromiejski z
historyczną zabudową mieszkaniową, zespołem klasztornym z kościołem,
grodzisko zwane „Górą Zamkową”,
 obiekty sportowe, przede wszystkim Dobrzyńskie Centrum Sportu i Turystyki z
halą sportową i kompleksem boisk, przystań nad Zbiornikiem Włocławskim,
 tereny rekreacyjne – park, tereny obok przystani,
 obiekty kultury – Muzeum Dobrzyńskie, Dobrzyński Dom Kultury „Żak”,
 Przyszkolne Obserwatorium Astronomiczne – Astro-Baza
 trasy turystyczne;
36
Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy - to wraz z otuliną, ponad 50 000 ha
terenu o wydmowym ukształtowaniu terenu, w większości lesistym, z bogatą siecią
jezior, w tym wyróżniające się jezioro Gościąż i rozlokowanymi w tym obszarze
zabytkami. Teren Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego funkcjonuje jako
miejsce edukacji przyrodniczej, rekreacji i wypoczynku codziennego, świątecznego,
pobytowego. W celu realizacji tej funkcji stworzono bazę turystyczną, obejmującą:
 szlaki turystyczne i dydaktyczne piesze, rowerowe, konne, wodne,
 miejsca łowieckie i wędkowania,
 miejsca widokowe,
 miejsca noclegowe (pensjonaty, zajazdy, gospodarstwa agroturystyczne,
kempingi, pola biwakowe),
 gastronomię – bary,
 gospodarstwa agroturystyczne,
 Zieloną Szkołę w Goreniu Dużym.
Fotografia 10. Jezioro Gościąż
Źródło: http://www.zwinka.pl/obiekt-2836
Zespół dworsko-parkowy w Wistce Królewskiej obejmuje zabytkowy dwór i park
z licznym starodrzewem, objęty ochroną poprzez wpis do rejestru zabytków. Obiekt jest
nieużytkowany, w stanie postępującej ruiny. Z uwagi na lokalizację w bezpośrednim
37
sąsiedztwie Zbiornika Włocławskiego (za zaporą boczną) i zachowane walory
przyrodniczo-kulturowe posiada predyspozycje do wykorzystania turystycznego.
Fotografia 11. Zespół dworsko-parkowy w Wistce Królewskiej
Źródło: http://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/1423/
Zatoka Kuzki znajduje się na prawym brzegu Zbiornika, u ujścia strumienia Świnki.
Jest to malowniczy teren atrakcyjny dla chwilowego przycumowania lub pikniku.
Fotografia 12. Zatoka Kuzki
Źródło: KPBPPiR we Włocławku, 2013 r.
38
Zatoka Ciszy znajduje się na prawym brzegu Zbiornika. Jest to malowniczy teren
atrakcyjny dla chwilowego przycumowania lub pikniku. W miejscu tym przebiega
granica pomiędzy województwami kujawsko-pomorskim i mazowieckim.
Zatoka Bobrów znajduje się na lewym brzegu Zbiornika, ok. 600 m od Wistki
Szlacheckiej w górę biegu Wisły. Ze względu na trudną dostępność, ewentualne
zagospodarowanie wymagałoby dużych nakładów finansowych
Jezioro Gościąż na terenie Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego jest
unikalnym w skali światowej obiektem, którego osady zawierają sedymentologiczny
zapis okresu holoceńskiego.
Tereny leśne i wiejskie rozlokowane są wzdłuż brzegów Zbiornika Włocławskiego są
obszarami
o
atrakcyjnych
powiązaniach
widokowych
z
wodami
Zbiornika
i
przeciwległym brzegiem, o zróżnicowanej konfiguracji terenu, predysponowane do
wyznaczenia tras pieszych i rowerowych z urządzonymi punktami widokowymi i
niezbędnym wyposażeniem turystycznym.
Skarpa wiślana we Włocławku w rejonie Kulina to niezwykle atrakcyjny fragment
Wysoczyzny Dobrzyńskiej ze względu na unikalną rzeźbę terenu oraz roślinność
(rezerwat dyptamu jesionolistnego).
Rejon zapory czołowej - walorem jest możliwość wykorzystania różnicy poziomu wody
pomiędzy Zbiornikiem, a rzeką poniżej.
Zawiśle (Wzgórza Szpetalskie) we Włocławku – jest to obszar o wyróżniających
walorach przyrodniczych, przede wszystkim z uwagi na urozmaiconą rzeźbę terenu
o dużych deniwelacjach dochodzących do 75 m, a także walory kulturowe związane
przede wszystkim ze zwycięską bitwą stoczoną na prawym brzegu Wisły we Włocławku
podczas wojny polsko-bolszewickiej w dniach 14–19 sierpnia 1920 r. Czterdziestu
poległych wówczas żołnierzy uhonorowano usytuowanym na Wzgórzu Szpetalskim
Pomnikiem Poległych Obrońców Wisły 1920 r.
Obecnie ruch turystyczny w rejonie Zbiornika Włocławskiego ma charakter sezonowy
i obejmuje w zdecydowanej większości wypoczywających czynnie na Zbiorniku
Włocławskim mieszkańców Włocławka. Znaczną część wypoczywających stanowią też
mieszkańcy Łodzi i Warszawy, dla których rejon pełni rolę obszaru rekreacji
weekendowej i pobytów urlopowych. Występująca tendencja zwyżkowa w liczbie osób
uczestniczących w wypoczynku i rekreacji, na i przywodnej świadczy o dużym
zapotrzebowaniu na tego typu spędzanie czasu wolnego.
39
Fotografia 13. Pomnik Poległych Obrońców Wisły 1920 r.
Źródło: KPBPPiR we Włocławku, 2013 r.
6.3. Powiązania turystyczne Zbiornika Włocławskiego z otaczającymi
terenami
6.3.1. Powiązania funkcjonalne rejonu turystycznego Zbiornika Włocławskiego
z otaczającymi terenami
Umiejscowienie Zbiornika Włocławskiego w obszarze dwóch województw, kujawskopomorskiego i mazowieckiego sprawia, iż Zbiornik, pomimo spójnych walorów
i predyspozycji turystycznych, funkcjonuje w obszarach podzielonych, determinowanych
granicami
administracyjnymi.
Jedynie
przyległy
Gostynińsko-Włocławski
Park
Krajobrazowy, w przynależnych mu granicach, zarządzany jest jednolicie przez dyrekcję
z siedzibą w Kowalu. Istniejące podziały administracyjne sprawiają, iż turystyka
związana ze Zbiornikiem Włocławskim rozwija się indywidualnie w poszczególnych
ośrodkach. Podejmowana współpraca jest okazjonalna, dostosowywana do wybranych
imprez masowych. Brakuje spójnego programu turystycznego i sportowego dla
Zbiornika. Jednocześnie oferowany program ukierunkowany jest na atrakcje związane
przede wszystkim z akwenem, bez powiązań turystycznych z otoczeniem, przede
wszystkim Gostynińsko-Włocławskim Parkiem Krajobrazowym ale również licznymi
miejscowościami
rozlokowanymi
nieco
dalej,
o
wyróżniających
zasobach
przyrodniczych i kulturowych.
40
6.3.2. Powiązania transportowe rejonu Zbiornika
W sąsiedztwie Zbiornika Włocławskiego, bezpośrednim i dalszym, przebiegają szlaki
komunikacyjne o znaczeniu krajowym, regionalnym i lokalnym. Do szlaków o znaczeniu
krajowym zalicza się drogi krajowe: nr 62, nr 1, nr 67 oraz nr 10. Do tej grupy należy
również zaliczyć znajdującą się w budowie autostradę A1, obecnie funkcjonuje odcinek
pomiędzy węzłem Kowal, a węzłem Stryków, łączącym autostradę A1 z autostradą A2.
Połączenie to umożliwia szybki dojazd do rejonu Zbiornika z Łodzi i Warszawy. Spośród
dróg wojewódzkich mających znaczenie dla powiązań transportowych Zbiornika
z otoczeniem należy wymienić drogi o numerach: 265, 266, 269, 252, 268, 301, 562,
558, 541, 559, natomiast spośród dróg powiatowych, najważniejsze są drogi
o numerach: 2918, 2907, 2609, 2713, 2740, 2904, 2044, 2741, 2721, 2722, 2909.
Dla powiązań lokalnych duże znaczenie ma sieć dróg gminnych.
Uzupełnieniem powiązań transportowych jest linia kolejowa nr 18 relacji Kutno-Toruń,
linia kolejowa nr 27 Toruń - Nasielsk oraz lotnisko sportowo-turystyczne w Kruszynie
koło Włocławka.
Dodatkowym elementem powiązań transportowych jest przebiegająca przez Zbiornik
Włocławski międzynarodowa droga wodna E40, łącząca Morze Bałtyckie z Morzem
Czarnym od Gdańska Wisłą do Warszawy i dalej Narwią i Bugiem do Dniepru.
W Bydgoskim Węźle wodnym droga E40 łączy się z drogą wodną E70, stanowiącą
europejski szlak komunikacyjny z Antwerpii w Belgii do Kłajpedy na Litwie.
Brak
jest
połączenia
transportowego
pomiędzy
dwoma
brzegami
Zbiornika
Włocławskiego w rejonie Dobrzyń nad Wisłą – Dobiegniewo, istniejące dwie przeprawy
drogowe we Włocławku i Płocku nie zapewniają wystarczającej obsługi terenu.
Należy również wspomnieć o wytyczonej po obu stronach Wisły, Wiślanej Trasie
Rowerowej, której projekt przygotowała Polska Agencja Rozwoju Turystyki, jednak jej
proponowany przebieg w znacznej odległości od Zbiornika, powoduje konieczność
wyznaczenia
niezależnej,
lokalnej
trasy
rowerowej
bezpośrednio
powiązanej
z akwenem.
41
6.3.3. Szlaki turystyczne
Penetrację terenu i dostęp do najbardziej atrakcyjnych miejsc przyrodniczych,
kulturowych i krajobrazowych zapewniają wytyczone w obrębie rejonu Zbiornika szlaki
turystyczne
zarówno
o
charakterze
lokalnym,
jak
i
ponadlokalne,
w
tym
międzynarodowe, takie jak:
Międzynarodowy Szlak Rowerowy EuroVelo R-2, zwany również „Szlakiem Stolic”
(zielony).
- szlak przebiega przez następujące kraje: Irlandia, Wielka Brytania, Holandia, Niemcy,
Polska, Białoruś, Rosja. „Szlak Stolic”, ma połączyć Galway (w Irlandii) z Moskwą.
Stopień trudności szlaku – łatwy. Długość szlaku wynosi ok. 5500 km, na terenie
kujawsko-pomorskiego ok. 50 km;
Ponadregionalny Szlak VeloMazowia Nr 20 (zielony).
- szlak jest wytyczony przez Mazowsze i Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy do
Włocławka, m.in. przez Skrzynki, Kukawy, Warząchewkę Polską, Pinczatę. Stopień
trudności – łatwy. Długość szlaku wynosi 105 km;
Ponadregionalny Szlak Wisły (niebieski).
- obejmuje trasę podzieloną na niepołączone z sobą odcinki: Płock – Soczewka,
a następnie Dobiegniewo – Wistka Królewska - Modzerowo – Włocławek. Biegnie
lewym
brzegiem
Wisły,
wykorzystując
w
wielu
miejscach
koronę
wałów
przeciwpowodziowych. Stopień trudności – łatwy. Długość szlaku na odcinku
Dobiegniewo – Włocławek wynosi 15 km;
Szlak czarny „Martyrologii”
– przebiega trasą: Włocławek – Jezioro Czarne – Jedwabna – Jezioro Wikaryjskie –
Widoń – Grzmiąca – Warząchewka – Pinczata – Józefowo – Wieniec Zdrój –
Włocławek. Na szlaku znajdują się oznakowane miejsca upamiętniające egzekucje
ludności cywilnej w okresie II wojny światowej. Szlak prowadzi przez obszar wydmowy na najwyższej z wydm – Piekielnej Górze znajduje się wieża przeciwpożarowa na
Widoniu, wykorzystywana również jako wieża widokowa. W pobliżu można obejrzeć
pozostałości niemieckiego systemu obronnego z II wojny światowej z systemem
schronów bojowych typu „Tobruk”. Stopień trudności – łatwy. Długość szlaku wynosi
35,4 km
43
Szlak niebieski „Łącznikowy”
– przebiega trasą: Kowal – Dębniaki – Przyborowo - Wójtowskie – Mursk – Smólnik –
Mostki. Szlak rozpoczyna się na Placu Rejtana w Kowalu, w mieście w którym urodził
się król Kazimierz Wielki. Przebiega przez wiele atrakcyjnych przyrodniczo miejsc
w obrębie Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego kierując się do jezior
Wójtowskich. Nad jeziorem Wójtowskim Dużym krzyżuje się ze szlakiem zielonym,
następnie dociera w okolice leśniczówki Mursk, gdzie łączy się na długości ok. 800 m
ze szlakiem żółtym „Północnym”. Dociera do skrzyżowania, które jest jednocześnie
węzłem szlaków (niebieski i żółty pieszy oraz początek rowerowego żółtego). Następnie
przebiegając drogami śródpolnymi i zagajnikami (Smolnicki Las) dochodzi do Zespołu
Szkół w Smólniku. Tutaj istnieje możliwość skorzystania z miejsca odpoczynku (wiata,
krąg na ognisko i ławki). Szlak kończy się na skrzyżowaniu z drogą krajową nr 62
Włocławek – Płock w pobliżu przystanku PKS. Stopień trudności – łatwy. Długość
szlaku wynosi 20 km.
Szlak zielony „Południowy” – im. króla Kazimierza Wielkiego
- obejmuje trasę: Włocławek – jeziora Wójtowskie – jezioro Lubiechowskie – jezioro
Rakutowskie – jezioro Skrzyneckie – część płocka GWPK w kierunku Gąbina. Na
terenach leśnych w okolicach Jeziora Czarnego, łączy się ze szlakiem czarnym
„Martyrologii” i wspólnie osiągają osadę Jedwabna. Następnie wkracza na tereny
GWPK prowadząc nad jezioro Wikaryjskie, jedno z najliczniej odwiedzanych przez
mieszkańców Włocławka jezior, z parkingiem i polem namiotowym. Mijając Wikaryjkę
kieruje się nad zarośnięte jezioro Widoń, a następnie w kierunku jeziora Wójtowskiego
Małego, które okala ukształtowany zespół wydm śródlądowych. Obok położone jest
śródleśne jezioro – Wójtowskie Duże z licznymi ośrodkami wypoczynkowymi
zlokalizowanymi na wschodnim jego brzegu. Na jednym ze zboczy rynny jeziora
zachował się fragment grądu objęty ochroną rezerwatową. Następnie szlak kieruje się
nad jezioro Lubiechowskie. Z punktu widokowego na leśnej skarpie rozpościera się
widok na jezioro Rakutowskie, będące rezerwatem przyrody. Kolejny odcinek szlaku
prowadzi do wsi Krzewent i Goreń Duży. Wędrując tym odcinkiem podziwiać można
wspaniale ukształtowane wydmy z ich najwyższym punktem – Łysa Góra, a następnie
nad jezioro Goreńskie, mijając jałowce - pomniki przyrody, kieruje się do sąsiedniego
jeziora - Skrzyneckiego, z położoną nad nim wsią letniskową. Z drugiej strony jeziora
zlokalizowane są liczne ośrodki wypoczynkowe. Szlak zielony łączy się z żółtym,
44
biegnącym z Gostynina i wkracza w część płocką GWPK. Stopień trudności – łatwy.
Długość szlaku wynosi około 65 km.
Szlak żółty „Północny” (nazywany również szlakiem głównym Kotliny Płockiej)
– przebiega przez Włocławek – okolice jeziora Radyszyńskiego – Telążnę – Jazy.
Szlak rozpoczyna się we Włocławku, mijając osiedle Kazimierza Wielkiego wkracza
w teren lasów komunalnych otaczających miasto od wschodu biegnąc w kierunku
jeziora Rybnica. Od tego miejsca przebiega już po terenie GWPK. Następnym
odcinkiem szlaku są jeziora Radyszyńskie należące do ciągu jezior rynnowych tarasu
wydmowego pradoliny Wisły, otoczone łąkami i borami sosnowymi. Następnie szlak
dochodzi do skrzyżowania dróg i łączy się ze szlakiem niebieskim „Łącznikowym”,
przemierzając wspólnie następne 800 m do leśniczówki Mursk, a później do wsi
Telążna. W pobliżu znajduje się miejsce pamięci zwane „Migdalszczyzną” związane
z okresem II wojny światowej. Dalej szlak biegnie przełomem Granną Górą, mija jezioro
Chrapka i biegnie w kierunku jezior na Jazach: Gościąż, Mielec, Wierzchoń i Brzóska.
Po prawej stronie mija mogiłę żołnierza z 1939 r. W odległości ok. 2 km na południowy
zachód znajduje się rezerwat „Jazy”. Następnie szlak przekracza granicę województwa
kujawsko-pomorskiego w kierunku części płockiej GWPK. Stopień trudności – łatwy.
Długość szlaku wynosi 71 km.
Miejski spacerowy szlak obiektów zabytkowych we Włocławku
- szlak został wytyczony według lokalizacji najciekawszych pod względem turystycznym
obiektów zabytkowych w mieście, takich jak:

dzwonnica katedralna (początek szlaku),

Muzeum Diecezjalne,

budynek dawnego starostwa z I poł. XIX w.,

budynek remizy straży pożarnej zbudowany w 1909 r.,

zespół budynków hoteli „Zajazd Polski” z XIX w.,

pomnik poświęcony żołnierzom polskim walczącym na wszystkich frontach
drugiej wojny światowej (Plac Wolności),

pałac Mühsama z XIX w.,

kościół i klasztor oo. Franciszkanów Reformatorów pw. Wszystkich Świętych
z 1644 r.,

Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej,
45

zespół kościoła ewangelicko-augsburskiego z XIX w.,

kościół pw. Św. Witalisa z XIV w.,

Wyższe Seminarium Duchowne z XIX w.,

bazylika katedralna pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny z XIV w.,

prałatówka z XIX w.,

park miejski im Henryka Sienkiewicza (założony w 1870 r.),

Czarny Spichrz z końca XVIII w.,

Muzeum Biskupa Michała Kozala oraz Izba Pamięci Prymasa Stefana
Wyszyńskiego, w budynku z XVII w.,

pałac biskupi z XIV w.,

Muzeum Zbiorów Sztuki – spichlerz z XIX w.,

kościół pw. Św. Jana Chrzciciela z XVI w.,

Muzeum Historii Włocławka – kamieniczki barokowe z XVIII w.,

Muzeum Etnograficzne – dawny spichrz z 1848 r.,

Bulwary im. Marszałka Józefa Piłsudskiego,

most stalowy im. Marszałka Rydza Śmigłego oddany do użytku w 1947 r.,
w miejsce zniszczonego w czasie drugiej wojny światowej mostu z 1937 r.,

punkt widokowy na wzgórzu szpetalskim,

rezerwat florystyczny „Kulin” utworzony w 1967 r.,

krzyż upamiętniający tragiczną śmierć ks. Jerzego Popiełuszki (przy stopniu
wodnym we Włocławku).
Oprócz szlaków pieszych i rowerowych wytyczono szlak wodny rzeki
Zgłowiączki, na której organizowane są spływy kajakowe.
Szlak wodny Zgłowiączka
Zgłowiączka jest lewobrzeżnym dopływem Wisły. Płynie przez tereny rolnicze
Kujaw dość szeroką, podmokłą doliną. W dolnym biegu, o znaczniejszym
spadku, płynie głębiej wciętym korytem, przecinając duży kompleks leśny
otaczający Włocławek. Szlak wodny rozpoczyna się od jeziora Głuszyńskiego.
Jest to szlak typowo nizinny, łatwy (z wyjątkiem niektórych nieco trudniejszych
odcinków poniżej Nowego Młyna), nieco uciążliwy z powodu występujących
w górnym biegu mielizn oraz zwalonych drzew.
Całkowita długość szlaku wynosi około 70 km i kończy się u ujścia Zgłowiączki
do Wisły we Włocławku. Szlak jest dostępny na całej długości jedynie przy stanie
46
wody wyższym od przeciętnego np. wiosną do połowy czerwca albo po
większych opadach. Na jego przebycie potrzeba 2-3 dni.
6.3.4. Wartości edukacyjne rejonu
Uwarunkowania przyrodniczo-geograficzne kwalifikują teren Zbiornika Włocławskiego i
Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego jako miejsce edukacji, przede
wszystkim
przyrodniczej.
Przykładem
może
być
ośrodek
naukowo-badawczy
Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu zlokalizowany w Dobiegniewie,
Włocławskie Centrum Edukacji Ekologicznej we Włocławku, które za główny statutowy
cel działania przyjęło koordynowanie i prowadzenie działań z zakresu szeroko
rozumianej edukacji ekologicznej dla dzieci, młodzieży i osób dorosłych oraz Zielona
Szkoła w Goreniu.
Na potrzeby edukacji
wytyczono i oznakowano w parku ścieżki przyrodniczo
dydaktyczne:
6.4.

Niecka Kłócieńska,

Trasa ornitologiczna po Niecce Kłócieńskiej,

Smólnik, Kosinowo, Ruda,

Ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna Kukawy Nadleśnictwa Włocławek.
Działalność
turystyczna
i
sportowa
związana
ze
Zbiornikiem
Włocławskim
Ruch turystyczny w rejonie Zbiornika Włocławskiego ma obecnie charakter sezonowy i
obejmuje w zdecydowanej większości wypoczywających czynnie na Zbiorniku
Włocławskim mieszkańców Włocławka. Znaczną część wypoczywających stanowią też
mieszkańcy Łodzi i Warszawy, dla których rejon pełni rolę obszaru rekreacji
weekendowej i pobytów urlopowych. Występująca tendencja zwyżkowa w liczbie osób
uczestniczących w wypoczynku i rekreacji, nawodnej i przywodnej, świadczy o dużym
zapotrzebowaniu na tego typu spędzanie czasu wolnego.
47
W obrębie Zbiornika Włocławskiego i terenów przyległych realizowane są liczne
imprezy, w tym regaty organizowane przez poszczególne ośrodki:
Marina Zarzeczewo:

Otwarcie sezonu (kwiecień),

Festyn wodniacki dla mieszkańców Włocławka (maj),

Anwilowy Dzień Dziecka pod Żaglami – festyn wodniacki z elementami
nabrzeżnymi (maj) ,

Długodystansowe Mistrzostwa Polski Jachtów Kabinowych Anwil Cap – regaty
żeglarskie (czerwiec) - zawody rozgrywane w ramach regat kwalifikacyjnych
Puchary Polski Jachtów Kabinowych,

Ogólnopolskie Regaty o Błękitną Wstęgą Zalewu Włocławskiego (w ramach
międzynarodowych
regat
żeglarskich
będących
memoriałem
Benedykta
Michewicza).

Regaty
Kujawsko-Pomorskie
Cup
rozgrywane
są
na
obszarze
Zalewu
Włocławskiego między Włocławskiem a Dobrzyniem,

Integracyjne Regaty Żeglarskie Antałek (sierpień) mające na celu promocję
"morza włocławskiego" wraz z jego walorami turystycznymi, nautycznymi oraz
integrację środowiska żeglarskiego.
Ponadto Yacht Club Anwil co roku organizuje wiele tzw. Zielonych Biwaków dla
młodzieży szkolnej, które łączą edukacyjne zajęcia proekologiczne z wodniackimi.
W Księdze Pływań Mariny Zarzeczewo zarejestrowano ok. 400 wypłynięć członków
YCA i osób czarterujących jachty żaglowe i ok. 500 wypłynięć pozostałym sprzętem
wodniackim członków i innych osób korzystających z Mariny.
Liczba wypłynięć z Mariny Zarzeczewo jest wyższa, gdyż YCA nie rejestruje wypłynięć
prywatnych armatorów.
Łącznie w roku 2012 w imprezach organizowanych na terenie Mariny Zarzeczewo
uczestniczyło ponad 15 000 osób.
Ośrodek Sportu i Rekreacji we Włocławku – imprezy organizowane w Marinie przy
stopniu wodnym we Włocławku
Organizatorem imprez na terenie Mariny przy stopniu wodnym we Włocławku jest
Ośrodek Sportu i Rekreacji we Włocławku. OSIR jest organizatorem imprez
o charakterze masowym, powiązanych z pokazami na wodzie, mini regatami,
48
regularnymi rejsami statkiem pasażerskim po Zbiorniku
oraz atrakcjami dla dzieci
i dorosłych, w których w 2012 r. uczestniczyło 10 500 osób. Imprezy cieszą się
zwyżkującym zainteresowaniem, na rok 2013, oprócz dotychczasowych, planowane są
zawody w sportach motorowodnych, narciarstwie wodnym oraz wakebardingu.
Przykładem organizowanych imprez są:

otwarcie sezonu żeglarskiego (maj) – ok. 3000 osób,

obchody „Dnia Dziecka” – festyn pod patronatem Prezydenta m. Włocławek (maj)
– ok. 2000 osób,

rejsy statkiem turystycznym „Albatros” (lipiec, sierpień) – 60 rejsów, ok. 1500
osób,

imprezy dla amatorów turystyki krajoznawczej, nordic walking, biegaczy
i rowerzystów (maj-wrzesień) - ponad 4 000 osób.
Klub Żeglarski w Dobrzyniu n/Wisłą
Port w Dobrzyniu nad Wisłą specjalizuje się w organizacji regat. Przykładem
organizowanych imprez są:

Regaty – Mistrzostwa Polski w klasie Raceboard (sierpień) – 46 uczestników,

Puchar Dobrzynia n/Wisłą (maj) – ok. 30 uczestników,

Treningi – 200 wypłynięć, plus 50 razy motorówką.
W 2013 r. odbędą się imprezy z udziałem dużej liczby uczestników tj.:

Kujawsko-Pomorskie CUP (maj) – ok. 80 uczestników,

Ogólnopolska Olimpiada Młodzieży (sierpień) – ok. 500 uczestników.
Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze oddział we Włocławku
- było w 2012 r. organizatorem imprez na Wiśle i na terenie Parku Gostynińsko –
Włocławskiego:

Zimowy spływ rz. Wisłą – Włocławek – Gąbinek (styczeń) – 15 osób,

Indywidualne wypływy na Wisłę członków Klubu Wodniaków PTTK (cały rok)
– 20 osób,

Rowerowy Rajd Niepodległości GWPK (listopad) – 33 osoby,

Rajd Rowerowy Baruchowo – Kowal (sierpień) – 30 osób,

Rowerowy Rajd Wielkanocny GWPK (kwiecień) – 30 osób.
49
Sanktuarium Męczeństwa Błogosławionego Księdza Jerzego Popiełuszki, Punkt
Informacji Pielgrzymkowej
Turystyka o charakterze pielgrzymkowym realizowana jest przez Zgromadzenie Braci
Pocieszycieli z Getsemanii we Włocławku.
Miejsce męczeńskiej śmierci bł. ks. Jerzego Popiełuszki na stopniu wodnym we
Włocławku odwiedziło 11 500 osób, w tym, w zorganizowanych grupach 160 autokarów
oraz 3000 osób indywidualnych spoza Włocławka. Przypuszczalnie faktyczne liczby są
znacznie większe, ponieważ w Punkcie Informacji Pielgrzymkowej rejestrowano jedynie
wybrane grupy pielgrzymów.
Najwięcej autokarów zatrzymało się na stopniu wodnym w trakcie pielgrzymek:

do Radia Maryja w Toruniu,

Ludzi Pracy do Częstochowy,

Marsz w obronie życia,

Bieg Jerzego Popiełuszki,

Rocznica śmierci bł. ks. Jerzego.
W trakcie budowy jest Dom Pielgrzyma na ok. 50 miejsc przy ul. Płockiej we Włocławku.
Wznoszona jest również wieża kościelna z platformą widokową (43 m), co przyczyni się
do uatrakcyjnienia miejsca.
Tworzone jest nowoczesne multimedialne Muzeum Męczeńskiej Śmierci bł. ks. Jerzego
w piwnicach Sanktuarium.
Ośrodek Wypoczynkowy w Wistce Szlacheckiej
- na terenie ośrodka urządzane są wieloosobowe imprezy turystyczno-rekreacyjne
zamawiane przez zakłady pracy, w których uczestniczy od 100–3000 osób.
Organizowane są też rejsy turystyczne po Wiśle wynajętymi statkami turystycznymi.
Przystań jachtowa posiada 20 miejsc cumowanych. W 2012 r. ośrodek w Wistce
Szlacheckiej przyjął ok. 15 000 osób.
Marina w Dobiegniewie
- przystań wodna w Dobiegniewie jest przystanią prywatną ukierunkowaną na realizację
imprez turystyczno-rekreacyjnych zamawianych przez zakłady pracy. Oferuje rejsy
jachtami motorowymi po Zbiorniku Włocławskim.
Marina dysponuje przystanią jachtową na ok. 40 miejsc cumowniczych i bazą
noclegową na ok. 40 miejsc.
50
7. Podsumowanie i wnioski
Stan funkcjonowania turystyki w rejonie Zbiornika Włocławskiego warunkowany jest
wieloma czynnikami, przede wszystkim są to:
 lokalne walory środowiska przyrodniczego i kulturowego oraz możliwości ich
wykorzystania w turystyce,
 zaangażowanie potencjalnych inwestorów w działalność turystyczną na tym
obszarze,
 zainteresowanie potencjalnych odbiorców produktu turystycznego związanego
ze Zbiornikiem, uzależnione od dostępności transportowej, proponowanej
oferty, dostępu do informacji o ofercie itp.
W sąsiedztwie Zbiornika zlokalizowane są dwa miasta – Włocławek na lewym brzegu
Wisły w sąsiedztwie i poniżej stopnia wodnego oraz Dobrzyń nad Wisłą usytuowany na
prawym brzegu w środkowej części Zbiornika, w pobliżu granicy z województwem
mazowieckim. Obydwa miasta dopiero w ostatnim okresie podjęły działania zmierzające
do wykorzystania Zbiornika dla celów turystycznych, sportowych i rekreacyjnych.
Efektem tego są inwestycje związane z przystanią we Włocławku oraz przystanią
w Dobrzyniu nad Wisłą, obydwie zrealizowane częściowo, niemniej z perspektywą
dalszego rozwoju wynikającego z determinacji władz obydwu miast. Jednak wieloletnie
zaniechania i brak wcześniejszego zainteresowania Zbiornikiem spowodowały,
iż imprezy organizowane w obrębie Zbiornika, w większości nie mają powiązań
funkcjonalnych z miastami.
Analiza lokalnych walorów przyrodniczych i kulturowych pozwala na sformułowanie
następujących wniosków, uzasadniających rozwój turystyki w rejonie:
1. Zbiornik Włocławski jest największym akwenem w centralnej Polsce o warunkach
umożliwiających uprawianie sportów wodnych: żeglarstwa, windsurfingu, nart
wodnych itp.;
2. Potencjał turystyczno-wypoczynkowy Zbiornika jest wykorzystywany w niewielkim
tylko zakresie;
3. W obrębie Zbiornika i w jego sąsiedztwie nie wyznaczono stref ciszy, co umożliwia
wykorzystywanie obszaru na potrzeby sportów motorowodnych;
52
4. Tereny w sąsiedztwie Zbiornika, o najlepszych predyspozycjach do lokalizacji
obiektów
turystyczno-sportowych
są
zainwestowane
(przystanie,
ośrodki
wypoczynkowe), jednak ich wielkość, standard i zakres prowadzonej działalności są
niewielkie;
5. Zainwestowanie terenu związanego bezpośrednio ze Zbiornikiem pochodzi ze
źródeł prywatnych lub przedsiębiorstw, natomiast inwestycje samorządowe są
dopiero w fazie początkowej, częściowo zrealizowane;
6. W istniejących obiektach rozlokowanych po obu brzegach Zbiornika realizowane są
atrakcyjne imprezy, ukierunkowane jednak na wąskie grupy odbiorców – żeglarzy,
wind-surfingowców i in. Działania te są w większości zindywidualizowane,
a współpraca pomiędzy ośrodkami ograniczona;
7. Sąsiadujący ze Zbiornikiem Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy dysponuje
wieloma atrakcjami przyrodniczymi (wydmowe ukształtowanie terenu, zróżnicowane
zbiorowiska roślinne, bogata fauna, liczne zbiorniki wodne, krajobrazy itp.), w tym
objętymi różnymi formami ochrony;
8. Program
turystyczno-wypoczynkowy
i
edukacyjny
na
terenie
Gostynińsko-
Włocławskiego Parku Krajobrazowego funkcjonuje indywidualnie, bez powiązań ze
Zbiornikiem Włocławskim;
9. Cały obszar wymaga wyposażenia w odpowiedniej jakości powiązania transportowe
– drogi, trasy rowerowe i piesze, konne, w tym funkcjonujące jako zróżnicowane
tematycznie szlaki turystyczne;
10. Realizowana dotychczas promocja Zbiornika ma charakter „statyczny” (foldery,
kalendarze, targi turystyczne itp.) i nie daje oczekiwanych efektów.
53
8. Kierunki zagospodarowania i rozwoju
8.1. Ogólne założenia do programu zagospodarowania i rozwoju turystyki
Wyjątkowe walory przyrodnicze w połączeniu z dużym potencjałem turystyczno wypoczynkowym, stwarzają bardzo szerokie możliwości w zakresie aktywizacji
społeczno-gospodarczej nie tylko terenów przyzbiornikowych ale również całej
południowo wschodniej części województwa kujawsko pomorskiego. Wykorzystanie
tych możliwości wymaga jednak podjęcia poważnego wyzwania organizacyjnego,
finansowego oraz inwestycyjnego. Wydaje się, że jest to jedyna droga umożliwiająca
realizację szerokiego programu budowy atrakcyjnego i konkurencyjnego centrum
rekreacyjno-wypoczynkowego w skali kraju. Zdaniem autorów jest oczywiste, że tylko
takie przedsięwzięcie może być realnym czynnikiem aktywizującym gospodarkę
i społeczeństwo wspomnianej części województwa.
Biorąc
pod
uwagę
powyższe
stwierdzenia,
a
także
omówione
wcześniej
uwarunkowania, przyjęto następujące ogólne założenia programowe, jako podstawę do
szczegółowego zagospodarowania i rozwoju analizowanego obszaru:
1. Wykorzystanie walorów Zbiornika Włocławskiego musi być powiązane
z jednoczesnym wykorzystaniem walorów jego bliższego i dalszego
otoczenia. Takie podejście rozszerza znacznie ofertę turystyczną bazującą na
zasobach kulturowych i środowiskowych obszarów otaczających. Dotyczy to
w dużej mierze miasta Włocławka, które posiada unikalne zasoby kulturowe
i będzie posiadało bogatą i niezwykle interesującą bazę sportowo-turystyczną.
Jest to szczególnie istotne dla osób przebywających dłużej w rejonie Zbiornika
Włocławskiego
i korzystających
z projektowanej tam
bazy
wczasowej.
To również szansa na aktywizację gospodarczą dla wielu miejscowości
oferujących turystom swoje atrakcje i związane z nimi usługi.
2. Dalszy rozwój terenów wokół Zbiornika Włocławskiego powinien być
kształtowany głównie w oparciu o istniejącą bazę i obiekty. Założenie to
wynika z uwarunkowań przyrodniczych oraz intensywności zagospodarowana.
Na odcinku około 50 kilometrów linii brzegowej Zbiornika w obrębie województwa
kujawsko
pomorskiego,
zlokalizowanych
jest
sześć
obiektów
o
funkcji
55
turystyczno–rekreacyjno–sportowej
tj.
marina
przy
stopniu
wodnym
we
Włocławku, marina w Wistce Szlacheckiej, marina w Dobiegniewie, zajazd
i przystań wodna w Skokach Dużych, port w Dobrzyniu nad Wisłą, marina
w Zarzeczewie. Wymienione obiekty zlokalizowane są w najkorzystniejszych
miejscach, z punktu widzenia funkcji jakie pełnią. Realizacja nowych obiektów
tego typu, wiązała by się z koniecznością poniesienia znacznych nakładów na
stworzenie odpowiednich warunków dla ich funkcjonowania w powiązaniu ze
zbiornikiem. Oczywiście nie zamyka to możliwości potencjalnym inwestorom,
którzy chcieliby wybudować kolejny port (przystań, marinę) wraz z odpowiednią
infrastrukturą.
3. Włocławek powinien być silniej powiązany funkcjonalnie ze Zbiornikiem
Włocławskim i jego otoczeniem. Jest to założenie oczywiste, ponieważ
zachodnie fragmenty zbiornika bezpośrednio sąsiadują z miastem o dużym
potencjale ludnościowym, tradycyjnie związanym z Wisłą. Stworzenie znacznie
lepszych
możliwości
korzystania
z
walorów
tego
akwenu
spowoduje,
że mieszkańcy Włocławka będą mieli alternatywę dla dotychczasowych miejsc
wypoczynku i staną się jego ważnymi użytkownikami. Będzie to szczególnie
widoczne, jeśli uda się zrealizować szeroki program inwestycyjny, umożliwiający
codzienne i weekendowe korzystanie z szeroko rozumianego wypoczynku nad
wodą. Dodatkowym czynnikiem łączącym funkcjonalnie miasto ze Zbiornikiem
Włocławskim, będzie kolejny zbiornik jaki powstanie w wyniku spiętrzenia wód
Wisły w rejonie Siarzewa. Wówczas to Włocławek będzie pełnił znaczącą w skali
kraju funkcję ośrodka (centrum) turystyki i sportów wodnych, spinającego
obydwa akweny.
4. Należy położyć nacisk na rozwój bazy turystyczno-wypoczynkowej,
umożliwiającej
całoroczne
korzystanie
z
walorów
środowiska.
Uwarunkowania środowiska przyrodniczego dają szerokie możliwości w zakresie
całorocznego korzystania z jego walorów i zasobów. W okresie letnim
wypoczynek i rekreacja związane będą przede wszystkim ze Zbiornikiem oraz
Gostynińsko-Włocławskim Parkiem Krajobrazowym. W okresie jesiennym
podstawowa oferta wypoczynkowa związana będzie ze wspomnianym Parkiem
oraz propozycjami turystycznymi Włocławka i całego podregionu. Zimowa oferta
obejmie szeroki zakres atrakcji obejmujących różnego rodzaju imprezy
56
rekreacyjno – sportowe takie jak kuligi, biegi narciarskie, zjazdy narciarskie itp.
Wiosna to okres budzenia się natury do życia, najlepszym miejscem do
obserwacji
tego
procesu
będzie
wspaniały
kompleks
Gostynińsko–
Włocławskiego Parku Krajobrazowego. Oferta w tym zakresie powinna
obejmować wycieczki związane z „podglądaniem” natury w jak najszerszym tego
słowa znaczeniu. Jest również oczywiste, że baza całoroczna generuje znacznie
większe dochody niż baza sezonowa. Czynnik ten będzie miał istotne znaczenie
dla lokalnej gospodarki i rynku pracy.
5. Baza turystyczna i sportowo–rekreacyjna powinna posiadać najwyższe
standardy i być konkurencyjna na rynku krajowym i zagranicznym. Pełne
wykorzystanie walorów zbiornika i jego otoczenia zależne jest od istnienia
odpowiedniego zaplecza gwarantującego bardzo dobre
warunki pobytu.
Współczesne
materialną
wymagania
jakościowe,
jeśli
chodzi
o
bazę
wypoczynkową i sportowo–rekreacyjną, są jednoznaczne. Jakość i komfort takiej
bazy musi być na najwyższym poziomie. Jest przecież oczywiste, że czynnik ten
wpływa bezpośrednio na poziom produktu turystycznego i jego konkurencyjność.
Jeśli zatem warunek ten nie będzie spełniony, zainteresowanie potencjalnych
nabywców takiego produktu będzie bardzo małe.
6. Należy wskazać i wypromować jedno lub dwa centra ruchu turystycznego
i wypoczynku stałego. Wydaje się, że konieczne jest wskazanie dwóch
ośrodków (centrów dla lewobrzeżnej i prawobrzeżnej części rejonu Zbiornika),
pełniących funkcję wypoczynkową i turystyczną. Byłyby one wyposażone
w wysokiej jakości infrastrukturę hotelową i rekreacyjną, zapewniającą
odpowiedni standard wczasowiczom i turystom. Powinny oferować bogaty
produkt turystyczny w zakresie różnych form wypoczynku. Jednocześnie
stanowiłyby logistyczną bazę wypadową dla różnych rodzajów turystyki,
związanej z penetracją i poznawaniem walorów przyrodniczych i kulturowych
regionu. Wspomniane ośrodki powinny generować główny ruch turystyczny
aktywizujący gospodarczo cały obszar w rejonie Zbiornika.
7. Niezbędne jest zapewnienie sprawnych i czytelnych powiązań drogowych
rejonu Zbiornika z innymi obszarami województwa kujawsko-pomorskiego
i kraju. Funkcjonowanie całego rejonu zależne będzie od jego dostępności
transportowej, umożliwiającej masowe przyjazdy turystów, wczasowiczów
57
i uczestników różnego rodzaju imprez. Działania w tym zakresie powinny
koncentrować się na niezbędnych inwestycjach drogowych, umożliwiających
zapewnienie sprawnego ruchu ze wszystkich kierunków w stronę Zbiornika.
Szczególne znaczenie należy przypisać kierunkom związanym z aglomeracjami
warszawską i łódzką. Wspomniane obszary stanowią największy potencjalny
rynek konsumencki dla szerokiej i konkurencyjnej oferty kompleksu turystyczno –
wypoczynkowego Zbiornika Włocławskiego.
8. Konieczne jest stworzenie sprawnego i atrakcyjnego, z punktu widzenia
turystyki, systemu powiązań transportowych wokół Zbiornika i w jego
obrębie. W odniesieniu do zbiornika powinny to być ogólnodostępne miejsca
cumowania w obrębie marin i portów, dla różnych jednostek pływających (statki,
łodzie czarterowane). Natomiast w otoczeniu Zbiornika powinna powstać sieć
tras rowerowych umożliwiająca poruszanie się w obrębie najatrakcyjniejszych
miejsc. W związku z tym wspomniane trasy powinny, między innymi, przebiegać
w bezpośrednim sąsiedztwie Zbiornika i łączyć atrakcyjne miejsca pod względem
przyrodniczym, kulturowym i krajobrazowym. Wspomniane trasy muszą posiadać
odpowiednio
wysokie
parametry
techniczne,
umożliwiające
swobodną
i komfortową jazdę oraz niezbędną infrastrukturę towarzyszącą (miejsca
postojowe, sanitariaty itp.). W kształtowaniu powiązań transportowych wokół
Zbiornika niezbędne jest uwzględnienie powiązań obu brzegów promem
łączącym Dobiegniewo i Dobrzyń nad Wisłą.
9. Należy stworzyć bazę sportową, umożliwiającą funkcjonowanie Zbiornika
i jego otoczenia jako krajowego centrum sportów wodnych. Wyjątkowe
cechy morfometryczne Zbiornika Włocławskiego w połączeniu z często
występującymi wiatrami o prędkościach powyżej 8 m/s powodują, że obiekt ten
znakomicie nadaje się do uprawiania sportów żeglarskich. Duża powierzchnia
lustra wody oraz brak ograniczeń w zakresie specjalnych form ochrony przyrody,
czynią ten obiekt bardzo atrakcyjnym dla rozwoju sportów motorowodnych.
W oparciu o istniejącą już bazę oraz doświadczenia organizacyjne, celowe jest
dalsze rozwijanie funkcji sportowej na najwyższym poziomie. Wymagać to będzie
budowy odpowiedniej infrastruktury technicznej i zaplecza gwarantujących
jakość, niezbędną dla obiektów organizujących zawody na poziomie krajowym
i międzynarodowym. Taka baza, aktywnie wykorzystywana, będzie doskonałym
58
czynnikiem promującym miasto Włocławek, Zbiornik i całe województwo
kujawsko pomorskie.
10. Konieczna jest aktywizacja lokalnych społeczności, ukierunkowana na
współpracę w zakresie realizacji programu zagospodarowania Zbiornika.
Realizacja programu inwestycyjnego związanego z tworzeniem szerokiej
i nowoczesnej bazy turystyczno–wypoczynkowej powinna być poprzedzona
działaniami mającymi na celu zaktywizowanie lokalnych społeczności. W ramach
tych działań powinny być prowadzone różnego rodzaju szkolenia i spotkania,
mające na celu przybliżenie całej koncepcji i przedstawienie potencjalnych
korzyści jakie wiązać się będą rozwojem turystyki i wypoczynku w tym obszarze.
Efektem tych działań powinno być szerokie poparcie społeczne dla całego
przedsięwzięcia oraz wzrost aktywności społecznej i gospodarczej mieszkańców.
11. Ośrodki
(kompleksy
Zbiornikiem,
turystyczno-wypoczynkowe)
powinny
posiadać
swoją
położone
dodatkową,
bądź
nad
wiodącą
„specjalizację” np: sporty żeglarskie, motorowodne itp. Takie podejście jest
w zasadzie potwierdzeniem stanu istniejącego w tym zakresie. Przykładem mogą
być dwa ośrodki: Zarzeczewo i Dobrzyń nad Wisłą, które obok funkcji
rekreacyjnej są wyspecjalizowane w sportach żeglarskich. Taka „specjalizacja”
poparta istniejącym doświadczeniem i nową bazą, zapewni odpowiednią jakość
realizowanych
zadań
i
programów
szkoleniowych.
Pozwoli
to,
przy
konsekwentnej postawie działaczy, uczynić Zbiornik Włocławski poważnym
ośrodkiem szkoleniowym w zakresie sportów wodnych.
12. Należy wykorzystać możliwości sportowego zagospodarowania terenów
w rejonie Zawiśla we Włocławku oraz w rejonie stopnia wodnego. Zawiśle
położone jest w obrębie tzw. wzgórz szpetalskich, gdzie niwelacje terenu
dochodzą do 70-75 m. Takie różnice wysokości oraz korzystne ukształtowanie
terenu dają możliwości wykorzystania go dla rozwoju różnego rodzaju sportów.
Przy stopniu wodnym różnica poziomów wody w Wiśle wynosząca średnio
ok. 11-12 m umożliwia budowę toru dla kajakarstwa górskiego.
13. Wskazane jest wykorzystanie niepowtarzalnych walorów edukacyjnych
obszaru. Unikalnym zasobem przyrodniczym w skali światowej (jednym z trzech
na świecie) jest jezioro Gościąż, w którego osadach dennych zapisana jest cała
historia okresu polodowcowego. Wyróżniającym w skali kraju na tym terenie jest
59
również
rezerwat
dyptamu
jesionolistnego
w
Kulinie
we
Włocławku.
Wykorzystanie tych walorów jest ogromną szansa dla promocji i rozwoju
kwalifikowanej turystyki ukierunkowanej na ciekawostki i atrakcje przyrodnicze.
Odrębnym przykładem jest historia zwycięskiej bitwy, która rozegrała się
w 1920r. nad Wisłą we Włocławku. Ta ważna nie tylko dla Polski ale i Europy
batalia, powinna być upamiętniona tym bardziej, że wojnie 1920 roku nie
poświęcono dotychczas żadnego obiektu muzealnego w kraju.
14. Realizacja całego przedsięwzięcia będzie wymagała powołania podmiotu,
który zajmie się sprawami organizacyjnymi, promocją, poszukiwaniem
źródeł finansowania inwestycji itp. Przedsięwzięcie na tak dużą skalę,
obejmujące różnego rodzaju działania programowe i inwestycyjne, podejmowane
przez różne podmioty, wymaga sprawnej koordynacji i obsługi organizacyjnej.
Jest mało prawdopodobne aby taki obowiązek wziął na siebie jeden
z samorządów lokalnych, czy samorząd województwa kujawsko pomorskiego.
Należy również przypuszczać, że takiego zadania nie podejmie się żaden z
indywidualnych
inwestorów. W
związku
z tym
konieczne będzie,
aby
zainteresowane samorządy, jako gospodarze terenu, powołały podmiot, który
weźmie na siebie realizację programu zagospodarowania i funkcjonowania
Zbiornika Włocławskiego.
8.2. Struktura funkcjonalno - przestrzenna
Po przeanalizowaniu wszystkich uwarunkowań, zgłoszonych propozycji, a także
uwzględniając zapisy zawarte w ogólnych założeniach do programu zagospodarowania
i rozwoju turystycznego przyjęto, że podstawowe elementy struktury funkcjonalno –
przestrzennej analizowanego obszaru będą tworzyć następujące ośrodki:

Miasto
Włocławek
z
funkcjami:
turystyczno-wypoczynkową,
sportowo-
rekreacyjną, edukacyjną i turystyką pielgrzymkową, jako ośrodek, który będzie
stanowił główne „zaplecze” turystyczne dla całego rejonu Zbiornika i jednocześnie
będzie jednym z ważniejszych konsumentów jego produktu,

Wistka Królewska z funkcją turystyczno-wypoczynkową ,

Wistka Szlachecka z funkcją turystyczno-wypoczynkową, jako główny ośrodek
wypoczynkowy lewobrzeżnej części rejonu Zbiornika, generujący największy ruch
turystyczny w całym rejonie,
60

Dobiegniewo z funkcją turystyczno-wypoczynkową i sportowo-rekreacyjną,

Skoki Duże z funkcją turystyczno-wypoczynkową,

Dobrzyń nad Wisłą z funkcją turystyczno-wypoczynkową i sportowo-rekreacyjną,
jako główny ośrodek ruchu turystycznego w północnej części rejonu,

Kuzki z funkcją turystyczno-wypoczynkową,

Zarzeczewo
z
funkcją
turystyczno-wypoczynkową,
sportowo-rekreacyjną
i edukacyjną,

Jezioro Gościąż z funkcją edukacyjną i naukowo-badawczą.
Wymienione ośrodki będą dostępne bezpośrednio poprzez dogodne połączenia
drogowe (drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne), umożliwiające sprawny
dojazd dla osób zamierzających skorzystać z ich oferty turystyczno – wypoczynkowej
czy sportowej. Dodatkowym elementem komunikacyjnym, wiążącym te ośrodki będzie
trasa rowerowa, przebiegająca najbardziej atrakcyjnymi fragmentami strefy brzegowej
Zbiornika i rzeki Wisły. Będzie się ona wpisywać w sieć istniejących ścieżek
rowerowych
i
szlaków
turystycznych
Gostynińsko-Włocławskiego
Parku
Krajobrazowego, tworząc jeden spójny system funkcjonalny. Wspomniane drogi, trasa
rowerowa oraz sieć ścieżek rowerowych, umożliwią swobodną penetrację turystyczną
całego obszaru, określonego granicami niniejszego opracowania.
Wszystkie ośrodki i obiekty, położone bezpośrednio nad Zbiornikiem, będą również
dostępne od strony wody dla różnego rodzaju jednostek pływających, w tym statków
pasażerskich.
Szczególną rolę w funkcjonowaniu rejonu turystycznego przypisuje się trzem
wyspecjalizowanym jednostkom, jakimi są:
Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy z obszerną ofertą przyrodniczą,
krajoznawczą, kulturową i edukacyjną, w tym „Zielona Szkoła” w Goreniu i Pracownia
Dydaktyczna w Kowalu, z wyznaczonymi zróżnicowanymi tematycznie ścieżkami
edukacyjnymi i trasami turystycznymi,
Uzdrowisko Wieniec Zdrój z bogatą ofertą leczniczą sanatoryjną i SPA,
Lotnisko sportowo-turystyczne w Kruszynie – zarządzane przez Aeroklub
Włocławski, prowadzący działalność edukacyjną w zakresie różnorodnych szkoleń
lotniczych jak i będący organizatorem wielu imprez lotniczych, w tym również
o charakterze ogólnopolskim i międzynarodowym.
61
Działalność Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego, Uzdrowiska Wieniec
Zdrój i Aeroklubu Włocławskiego rozwija się samodzielnie i nie wymaga istotnych zmian
programowych. Zakłada się jednak sukcesywne podnoszenie standardu oferowanych
przez nie usług jak i włączenie się w program współpracy w rejonie turystycznym, ze
szczególnym
uwzględnieniem
współpracy
Gostynińsko-Włocławskiego
Parku
Krajobrazowego przy tworzeniu i funkcjonowaniu ośrodka jezioro Gościąż.
Przedstawiona struktura tworzy spójny system funkcjonalny, umożliwiający całoroczne
wykorzystanie bogatych walorów obszaru. Daje to dużą gwarancję wykorzystania bazy
pobytowej oraz technicznej wszystkich ośrodków.
62
8.3. Propozycje szczegółowego programu zagospodarowania
poszczególnych ośrodków
Dla przedstawionych w rozdziale 8.2 ośrodków, przewiduje się bogaty program
inwestycyjny,
umożliwiający
uzyskanie
wysokich
standardów
jakościowych
zagospodarowania przestrzeni i obiektów z nią związanych. Propozycje w zakresie
zagospodarowania
i zabudowy uwzględniają
proponowane funkcje
jakie powinny
wspomniane ośrodki pełnić. Takie podejście wynika z uwarunkowań, określających
dotychczasowe formy gospodarowania, a także możliwości rozwojowych wynikających
z dyspozycyjnej przestrzeni i położenia.
Biorąc powyższe pod uwagę proponuje się następujący zakres programowy dla
poszczególnych ośrodków:
1. Miasto Włocławek
Duże znaczenie miasta w przyjętej strukturze funkcjonalno-przestrzennej wymaga
podjęcia realizacji następującego programu:
Marina przy stopniu wodnym we Włocławku - obiekt ten będzie służył przede
wszystkim jako ważny punkt wypadowy do penetracji Zbiornika Włocławskiego.
Zlokalizowana tutaj będzie główna przystań dla statków spacerowych pływających po
Zbiorniku Włocławskim, a także rzece Wiśle. Stąd będzie się zaczynać wygodna trasa
rowerowa, biegnąca po koronie zapory bocznej w kierunku Wistki Królewskiej – Wistki
Szlacheckiej i dalej do Dobiegniewa (wariantowo do Skoków Dużych). Proponuje się
aby marina była miejscem organizacji zawodów motorowodnych różnej rangi, w tym
krajowej i międzynarodowej. W związku z tym niezbędne są następujące działania
inwestycyjne:

pełna realizacja projektowanego programu inwestycyjnego,

budowa na części zapory bocznej, miejsc (widowni) dla widzów obserwujących
zawody motorowodne bądź inne imprezy związane z wodą,

budowa
obiektu
hotelowego
(trzygwiazdkowego)
dla
60
osób,
głównie
uczestników zawodów sportowych na wodzie.
64
Marina przy ujściu Zgłowiączki we Włocławku - jest to nowoczesny obiekt będący
w trakcie zaawansowanej budowy, dla którego zakłada się szeroki program użytkowy,
obejmujący funkcje związane ze sportami wodnymi, zwłaszcza wioślarstwem. Marina
będzie służyła również jako miejsce postojowe dla różnych jednostek pływających,
w tym także dużych statków spacerowych, jachtów żaglowych i motorowych itp. Obiekt
będzie
posiadał
odpowiednie
zaplecze
techniczne
oraz
bazę
hotelową
i gastronomiczną. Przyszłościowo będzie stanowił ważny element zagospodarowania
projektowanego zbiornika przy stopniu wodnym w Siarzewie. Ze względu na bogaty
program funkcjonalny nie przewiduje się tutaj na razie dodatkowych inwestycji.
Fotografia 14. Realizowana marina we Włocławku u ujścia rzeki Zgłowiączki
Źródło: KPBPPiR we Włocławku, 2013 r.
66
Fotografia 15. Projekt mariny we Włocławku u ujścia rzeki Zgłowiączki
Źródło: http://www.portalsamorzadowy.pl
Tor wodny dla kajakarstwa górskiego przy stopniu wodnym Włocławek - będzie to
unikalny w skali kraju obiekt umożliwiający uprawianie kajakarstwa górskiego na
obszarze nizinnym. Zostanie on zrealizowany na bazie wielkogabarytowej przepławki
dla ryb, w tym zwłaszcza ryb jesiotrowatych. Planuje się budowę odpowiedniego toru
i zaplecza, umożliwiającego organizację zawodów na poziomie światowym a także
organizację
i
funkcjonowanie
olimpijskiego
ośrodka
treningowego
kajakarstwa
górskiego. Tor kajakowy o długości około 1000 m i spadku powyżej 10% zasilany
będzie grawitacyjnie wodą ze Zbiornika Włocławskiego w ilości około 20 m 3/s, co
umożliwi spływy kajakami porównywalne do cieków górskich, dotychczas niedostępne
w Polsce centralnej. Z torem kajakowym będzie powiązana przepławka dla ryb, również
jesiotrowatych.
Cały
obiekt
o
wybitnie
ekologicznym
charakterze,
będzie
wkomponowany w wysoką skarpę Wzgórz Szpetalskich, co dodatkowo podniesie jego
walory estetyczno-krajobrazowe. Realizacja tego zamierzenia wiąże się z:

budową ujęcia i kanału przerzutowego wody ze Zbiornika do toru kajakowego
i przepławki,

budową zaplecza techniczno-socjalnego dla całego ośrodka,

budową widowni na 1000 miejsc,

budową miejsc parkingowych i drogi dojazdowej.
67
Fotografia 16. Tereny lokalizacji toru kajakarstwa górskiego
Źródło: KPBPPiR we Włocławku, 2013 r.
Fotografia 17. Przykład sztucznego toru kajakarstwa górskiego
Źródło: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/37/Krakow-tor_kajakrastwa_gorskiego.jpg
68
Ośrodek sportów zimowych we Włocławku - realizacja tego przedsięwzięcia będzie
wiązała się z wykorzystaniem znakomitych warunków naturalnych dla tego typu
obiektów. Znajdujące się tutaj wzgórza o deniwelacjach dochodzących do 70-75
metrów, stwarzają doskonałe warunki do budowy narciarskich i saneczkarskich tras
zjazdowych. Jest to również doskonały teren do budowy narciarskich tras biegowych.
Dzięki wspomnianym walorom, ośrodek ten może być nie tylko miejscem rekreacji dla
mieszkańców miasta Włocławka i regionu ale również możliwe będzie organizowanie
zawodów sportowych w narciarstwie dla dzieci i młodzieży szkolnej na szczeblu
regionalnym i krajowym (np. biegi narciarskie). Biorąc pod uwagę te czynniki konieczna
będzie realizacja następującego programu:

budowa trzech narciarskich tras zjazdowych o długości 400, 600 i 800 metrów
oraz spadkach od 5 do 20 %,

budowa toru saneczkowego o długości minimum 300 metrów,

budowa wyciągu krzesełkowego (lub orczykowego) o długości 300 m,

budowa małego lodowiska otwartego o wymiarach 20-35 m,

budowa trasy dla narciarstwa biegowego,

budowa letniego toru saneczkowego (sankorolki),

budowa zaplecza techniczno-socjalnego ośrodka,

budowa ujęcia wody dla naśnieżania stoków,

ewentualna budowa skoczni narciarskiej o parametrach K80, zlokalizowanej
w rejonie stacji górnej kolejki gondolowej, w sąsiedztwie Muzeum Historii Wojny
1920 r.
69
Fotografia 18. Tereny lokalizacji Ośrodka Sportów Zimowych
Źródło: KPBPPiR we Włocławku, 2013 r.
Fotografia 19. Przykład letniego toru saneczkowego
Źródło: http://www.karkonosze.ws/showphoto.php?photo_id=2583
Muzeum Historii Wojny 1920 roku - realizacja takiego przedsięwzięcia ma pełne
uzasadnienie rangą wydarzeń historycznych, jakie miały miejsce we Włocławku w 1920
roku, a także znaczeniem tej wojny dla niepodległości Polski i Europy. Dodatkowym
atrybutem jest fakt, że tak znamienne wydarzenie nie posiada obiektu, który byłby mu
poświęcony i umożliwiał jednocześnie szeroką edukację społeczeństwa, a zwłaszcza
młodzieży. Powinien to być jeden z najważniejszych pomników naszej historii, sławiących
70
nasze zwycięstwo na wagę bytu narodowego. Najlepsza i historycznie uwarunkowana
lokalizacja muzeum to Wzgórza Szpetalskie w rejonie istniejącego Pomnika Obrońców
Wisły 1920 roku. Jest szansa na to aby właśnie w tym miejscu powstał jedyny taki w skali
kraju pomnik – muzeum, upamiętniający to ważne wydarzenie historyczne. Program
inwestycyjny dla powyższego obiektu będzie obejmował:

budowę kompleksu muzealnego obejmującego sale wystawiennicze, salę
konferencyjną, salę dla pokazów multimedialnych, zaplecze gastronomiczne,
zaplecze socjalne, pokoje gościnne, taras widokowy,

powiązanie przestrzenne Pomnika Obrońców Wisły 1920 roku z muzeum,

budowę drogi dojazdowej do muzeum,

budowę parkingów,

budowę kolejki gondolowej przez Wisłę, łączącej Bulwary im. Marszałka
Piłsudskiego (stacja dolna kolejki) z kompleksem muzealnym (stacja górna kolejki),

włączenie muzeum i Pomnika Obrońców Wisły 1920 roku
do szlaku
turystycznego wokół Zbiornika Włocławskiego i terenów nadwiślańskich.
Fotografia 20. Proponowana lokalizacja Muzeum Historii Wojny w 1920 r., w tle panorama
Włocławka
Źródło: KPBPPiR we Włocławku, 2013 r.
71
2. Wistka Królewska
Zespół dworsko–parkowy w Wistce Królewskiej - obejmuje on zabudowania
dworskie wraz z otaczającym parkiem, a także przylegle pola i łąki. Docelowo będzie to
obiekt rekreacyjno-wypoczynkowy związany z gospodarstwem ekologicznym, rekreacją
konną oraz możliwością gry w golfa itp. W związku z tym przewiduje się remont
i adaptację istniejącej zabudowy dworskiej oraz renowację parku. Zakłada się również
budowę pola golfowego oraz infrastruktury do prowadzenia nauki jazdy konnej.
3. Wistka Szlachecka
Ośrodek
wypoczynkowy
-
będzie
przede
wszystkim
służył
całorocznemu
wypoczynkowi pobytowemu oraz turystyce weekendowej, świątecznej i codziennej. Ten
ostatni rodzaj turystyki będzie adresowany głównie do mieszkańców Włocławka,
zwłaszcza w sezonie letnim. Ruch turystyczny pobytowy stanowić powinien ofertę dla
mieszkańców innych regionów naszego kraju i zagranicy. Pod względem funkcjonalnym
ośrodek przewidywany jest jako główne centrum ruchu turystycznego i wypoczynku na
całym obszarze objętym opracowaniem. Stąd będą rozchodzić się szlaki turystyczne na
obszar Gostynińsko Włocławskiego Parku Krajobrazowego oraz dalszych terenów tej
części regionu kujawsko–pomorskiego i mazowieckiego. Osiągnięcie tak ważnej funkcji
oraz odpowiednio wysokiej jakości usług, wymaga realizacji szerokiego programu
inwestycyjnego, który powinien objąć:

budowę dużego kompleksu hotelowo- wypoczynkowego (czterogwiazdkowy) na
minimum 800 osób. Ze względu na wyjątkowe walory estetyczno - krajobrazowe
otaczającej przestrzeni, należy przewidzieć budowę miejsca widokowego (tarasu
kawiarni), na najwyższej kondygnacji hotelu,

budowę nowoczesnego zaplecza gastronomicznego, powiązanego z bazą
hotelowo-pensjonatową,

budowę przy hotelu zaplecza rekreacyjnego z krytym basenem (mini park wodny),

budowę promenady spacerowej z wydzieloną trasą rowerową o długości 800 –
1000 m, wzdłuż ogólnodostępnej plaży. Promenada powinna być wzbogacona
o małą architekturę, atrakcyjną roślinność, a także małą gastronomię.

budowę mola, umożliwiającego przybijanie statków spacerowych,

budowę plaży wraz z basenami pływającymi, umożliwiającymi jednoczesną kąpiel
dla 200 – 300 osób,
72

budowę parkingu hotelowego dla minimum 250 samochodów oraz parkingu
ogólnodostępnego na minimum 300 samochodów i 500 rowerów,

budowę pętli dla autobusów komunikacji miejskiej oraz innych pojazdów
dowożących ludzi do ośrodka,

budowę mostku dla trasy rowerowej łączącego dwa brzegi zatoki wiślanej
w Wistce Szlacheckiej,

budowę ogólnodostępnego kompleksu rekreacyjnego dla dzieci,

budowę przystani z wypożyczalnią sprzętu pływającego,

utworzenie wypożyczalni rowerów, oraz innych pojazdów „ekologicznych”,
umożliwiających poruszanie się po terenach leśnych Gostynińsko- Włocławskiego
Parku Krajobrazowego,

utworzenie wypożyczalni pojazdów samochodowych dla chętnych do zwiedzania
dalszych rejonów województwa kujawsko – pomorskiego,

przebudowę drogi nr 62 celem zapewnienia bezpiecznego wyjazdu i wjazdu na
teren ośrodka,

budowy kompleksowej wewnętrznej infrastruktury technicznej (w tym oczyszczalni
ścieków) i drogowej, zapewniającej sprawne funkcjonowanie wszystkich obiektów
oraz bezpieczeństwo dla środowiska.
73
Rys. 10. Przykładowe funkcjonowanie terenów rekreacyjno - wypoczynkowych w Wistce
Szlacheckiej
Źródło: opracowanie własne
4. Dobiegniewo
Marina - podstawowa funkcja tego ośrodka będzie obejmowała obsługę ruchu
turystycznego związanego z wodą (żeglarstwo, turystyka i rekreacja motorowodna).
Dodatkowo będzie to miejsce dla miłośników karawaningu i turystyki wędrownej. Z racji
położenia, marina powinna również pełnić funkcję przystani promowej dla połączenia
z Dobrzyniem nad Wisłą. W sąsiedztwie przewiduje się rozwój budownictwa
letniskowego, jako indywidualnej formy rekreacji i wypoczynku. Spełnienie wymogów
wymienionych funkcji będzie dotyczyło:

dostosowania istniejącego zagospodarowania i wyposażenia do wyższych
standardów jakościowych,

ewentualnej budowy nowego basenu jachtowego,

budowy przystani promowej,

uporządkowania
zabudowy
mieszkalnej
i
gospodarczej
znajdującej
się
w bezpośrednim sąsiedztwie mariny,

budowy niezbędnej infrastruktury drogowej, zapewniającej dogodne połączenie
mariny z drogą krajową nr 62.
75
Rys. 11. Marina Dobiegniewo – proponowane połączenie promowe z Dobrzyniem nad Wisłą
Źródło: opracowanie własne
5. Skoki Duże
Gościniec „Pod Żaglami” - główną funkcją ośrodka, obejmującego zajazd i kompleks
hotelowy oraz przystań wodną, jest obsługa podróżnych korzystających z transportu
samochodowego. Świadczone w tym zakresie usługi związane są z gastronomią oraz
hotelarstwem. Dzięki istniejącej przystani wodnej, ośrodek
przyciąga również
użytkowników jednostek pływających, świadcząc dla nich usługi z zakresu gastronomii.
Jest to jednak, jak na razie, działalność drugorzędna. Dlatego też docelowo przewiduje
się rozbudowę infrastruktury, umożliwiającej większe wykorzystanie walorów Zbiornika.
Powinno to być adresowane do osób, które na dłużej zatrzymają się w hotelu, na
przykład jako uczestnicy szkolenia, konferencji itp., a także do użytkowników kompleksu
domów letniskowych, położonych w sąsiedztwie. W związku z tym przewiduje się:

dalsze wzmocnienie funkcji hotelowo gastronomicznej, poprzez pełną realizację
przyjętego programu rozbudowy i modernizacji,

rozbudowę i modernizację przystani wodnej,

budowę zaplecza technicznego dla przechowywania sprzętu pływającego.
76
Rys. 12. Koncepcja Gościńca Pod Żaglami – budynek usługowy z częścią hotelowo-konferencyjną
(autor: J. Tomczak)
6. Dobrzyń nad Wisłą
Port - przewiduje się, że będzie to obiekt o szerokim programie usług, związanych
z wykorzystaniem walorów Zbiornika i całej strefy przyzbiornikowej. Będzie on również
stanowił bazę wypadową dla zwiedzania Ziemi Dobrzyńskiej, a także ważne miejsce
wypoczynku dla mieszkańców Dobrzynia nad Wisłą, miasta Lipna i powiatu
lipnowskiego. Z racji wieloletniej tradycji i doświadczeń organizacyjnych, Dobrzyń nad
Wisłą powinien być nadal znaczącym w skali kraju organizatorem zawodów żeglarskich,
zwłaszcza adresowanych do młodzieży. Z oczywistych względów będzie to również
ośrodek szkoleniowy w zakresie żeglarstwa. W związku z powyższym przewiduje się
następujące przedsięwzięcia inwestycyjne:

budowę miejsca umożliwiającego swobodne przybijanie promu łączącego
Dobrzyń nad Wisłą z Dobiegniewem,

budowę o wysokim standardzie zaplecza socjalno technicznego dla portu
(budynek bosmanatu, hangary, warsztat, pomieszczenie konferencyjne, zaplecze
socjalne itp.), umożliwiającego sprawną organizację dużej rangi zawodów
żeglarskich oraz obsługę ruchu jednostek pływających,

budowę kompleksu hotelowo-gastronomicznego (trzygwiazdkowego) na 150
miejsc,

budowę ogólnodostępnej plaży z zapleczem socjalnym oraz pływającymi
basenami (basenem),
77

budowę sezonowego kompleksu rozrywkowego dla dzieci, w tym małego basenu
i zjeżdżalni,

modernizację istniejącej promenady nadbrzeżnej i połączenie jej z Górą
Zamkową,

zagospodarowanie skarpy nadwiślańskiej, poprzez wprowadzenie zieleni i małej
architektury,

budowę amfiteatru na 500 – 700 miejsc, jako elementu zagospodarowania skarpy
nadwiślańskiej,

zagospodarowanie Góry Zamkowej, w tym budowa platformy widokowej.
78
Rys. 14. Przykładowe funkcjonowanie terenów rekreacyjno-sportowych w Dobrzyniu nad Wisłą
Źródło: opracowanie własne
7. Kuzki
Teren nad zatoką - przewidywany jest jako miejsce przeznaczone dla amatorów
obcowania z przyrodą. Można będzie zatrzymywać się tutaj na nocleg pod namiotem,
czy we własnej łodzi, rozpalić ognisko i kontemplować naturę. Będzie to również ważny
punkt widokowy na trasie rowerowej pomiędzy Dobrzyniem nad Wisła, a Zarzeczewem
i Włocławkiem. Mając to na uwadze nie planuje się poważniejszych przedsięwzięć
inwestycyjnych. Działania w tym zakresie ograniczą się jedynie do:

budowy infrastruktury sanitarnej (toalety, bieżąca woda, miejsce składowania
odpadów stałych),

wyznaczenia i utrzymania pola namiotowego,

budowy pomostu cumowniczego dla jachtów i łodzi,
80

budowy platformy widokowej, umożliwiającej oglądanie panoramy Zbiornika
Włocławskiego
oraz
kompleksu
lasów
Gostynińsko-Włocławskiego
Parku
Krajobrazowego.
8. Zarzeczewo
Marina - jest to ośrodek o ugruntowanej tradycji żeglarskiej. Zakłada się, że jego
dotychczasowe funkcje będą utrzymane, z położeniem akcentu na organizację wielkich
imprez żeglarskich i motorowodnych. Będzie to również ważne miejsce, gdzie mogą być
organizowane liczne imprezy plenerowe dla mieszkańców Włocławka, a także miejsce
postojowe jachtów klubowych i prywatnych. Dodatkowo marina będzie również
ośrodkiem szkoleniowym i miejscem generującym ruch pobytowy, zwłaszcza dla osób
pragnących uzyskać odpowiednie uprawnienia żeglarskie lub motorowodne (wczasy
szkoleniowe).
W
związku
z
tym
niezbędne
są
następujące
przedsięwzięcia
inwestycyjne:

rozbudowa mariny o nowoczesne keje i nabrzeża, umożliwiające swobodne
cumowanie dla licznych jednostek pływających w okresie odbywających się regat
i innych zawodów,

budowa miejsca dla cumowania większych jednostek takich jak statki pasażerskie
i wycieczkowe,

budowa kompleksu hotelowo – konferencyjnego (trzygwiazdkowy) na 150 miejsc
wraz z zapleczem,

budowa drogi dojazdowej do ośrodka, spełniającej współczesne standardy
techniczne,

budowa platformy widokowej dla widzów oglądających zawody rozgrywane na
Zbiorniku,

budowa drogi (pieszo jezdni) pomiędzy mariną, a platformą widokową.
81
Rys. 16. Przykładowe funkcjonowanie terenów rekreacyjno-sportowych w Zarzeczewie marina
i hotel
Źródło: opracowanie własne
Rys. 17. Przykładowe funkcjonowanie terenów rekreacyjno-sportowych w Zarzeczewie – platforma
widokowa
Źródło: opracowanie własne
83
9. Jezioro Gościąż
Ośrodek edukacyjno–turystyczny – jako unikalny w skali międzynarodowej,
funkcjonować będzie w oparciu o niezwykłe zasoby przyrodnicze osadów dennych
Jeziora Gościąż. Z racji specyficznej funkcji, usługi tego ośrodka będą adresowane
w dużej mierze do młodzieży akademickiej i szkolnej oraz miłośników nauk
przyrodniczych. Oczywiście powinien on również służyć jako wyjątkowa atrakcja dla
innych uczestników ruchu turystycznego (turystyka kwalifikowana). Biorąc pod uwagę
powyższe założenia, planuje się następujące przedsięwzięcia:

budowę obiektu hotelowego (trzygwiazdkowy) na 50 osób z dodatkową funkcją
konferencyjno – dydaktyczną,

budowę
mini
Muzeum
Ziemi,
przedstawiającego
największe
ciekawostki
przyrodnicze rejonu Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego, Jeziora
Gościąż oraz Zbiornika Włocławskiego,

budowę astrobazy; dzięki znacznemu oddaleniu ośrodka od silnych źródeł
światła, możliwe będzie dogodne prowadzenie pół profesjonalnych obserwacji
astronomicznych,

budowę dogodnego połączenia drogowego (droga gminna) ośrodka z drogą
krajową nr 62,

budowa niezbędnej infrastruktury technicznej dla obsługi ośrodka.
8.4. Kierunki rozwoju powiązań przestrzennych rejonu Zbiornika
Włocławskiego
Rejon turystyczny Zbiornika Włocławskiego kumuluje liczne i zróżnicowane atrakcje
i możliwości spędzania czasu wolnego. Nie jest to jednak oferta zamknięta obszarowo,
wręcz przeciwnie, lokalizacja Zbiornika pozwala na penetrację turystyczną otoczenia
zarówno pieszą, jak i z wykorzystaniem różnych środków lokomocji.
84
8.4.1. Powiązania turystyczne
Pobyt w rejonie Zbiornika Włocławskiego daje możliwości zwiedzania okolicy. Jako
szczególnie atrakcyjne pod względem turystycznym należy wskazać rozlokowane
w najbliższym sąsiedztwie:
Brześć Kujawski – miasto o zachowanym średniowiecznym układzie urbanistycznym,
historycznie związane z Łokietkiem; na obrzeżach miasta zabytkowy zespół
urbanistyczny dawnej cukrowni,
Wieniec Zdrój – uzdrowisko z bogatą ofertą leczniczą i SPA,
Lipno – miasto z historycznym układem urbanistycznym, związane z Polą Negri i
Nawojką,
Skępe – miasto z sanktuarium Matki Boskiej, związane z turystyką pielgrzymkową,
Kowal – dawne miasto królewskie, miejsce urodzenia króla Kazimierza III Wielkiego, a
także aktora Jana Nowickiego,
Baruchowo – wieś z zachowanym zespołem dworsko-parkowym z XIX w. znamienitej
rodziny Kretkowskich,
Wielgie – wieś z zachowanym drewnianym kościołem z poł. XVII w., oraz zespołem
dworsko-parkowym z przełomu XIX/XX w.,
Chełmica Duża – wieś z zachowanym zespołem folwarcznym z XIX-XX w. i parkiem z
końca XVIII w., neogotyckim kościołem z pocz. XX w.
Tłuchowo – wieś gminna z neogotyckim kościołem z 1886-88 r.
Spośród nieco dalej położonych, na uwagę turystów zasługują:
Ciechocinek - uzdrowisko z bogatą ofertą leczniczą, SPA, ofertą kulturalną itp.,
Raciążek i Bobrowniki – historyczne ośrodki nad Wisłą z zachowanymi ruinami
średniowiecznych zamków,
Nieszawa – niewielkie miasto nad Wisłą z zachowanym historycznym układem
urbanistycznym o atrakcyjnej panoramie eksponowanej od strony rzeki, miasto
Stanisława Noakowskiego,
Wietrzychowice i Gaj
gm. Izbica oraz Sarnowo gm. Lubraniec– miejscowości z
grobami megalitycznymi,
Chodecz – miasto w południowej części województwa z XVIII-wiecznymi barokowymi
katakumbami,
85
Kłóbka gm. Lubień Kujawski – wieś z Kujawsko-Dobrzyńskim Parkiem Etnograficznym
(skansenem).
Lubraniec – miasto z zachowanymi obiektami zabytkowymi, w tym zespół pałacowoparkowy z XIX w., neogotycki kościół parafialny z pocz. XX w. i synagoga z końca
XVIII w.,
Płowce – wieś, miejsce bitwy w 1331 r. pomiędzy wojskami Władysława Łokietka
i krzyżackimi, upamiętnianej organizowanymi co roku inscenizacjami,
Golub Dobrzyń - miasto z zachowanymi obiektami zabytkowymi, w tym zespół
staromiejski Golubia z XIV w., zamek w Golubiu z przełomu XIII/XIV w., pozostałości
murów obronnych z XIV w.,
Kruszwica
-
miasto
z
zachowanymi
obiektami
zabytkowymi,
w
tym
ruiny
późnogotyckiego zamku z Mysią Wieżą i kolegiata w stylu romańskim z 1 poł. XII w.,
Toruń
–
siedziba
samorządu
województwa
kujawsko-pomorskiego,
miasto
z zachowanymi obiektami zabytkowymi, przede wszystkim zespołem staromiejskim
wpisanym na Światową Listę Dziedzictwa Kulturowego UNESCO, związane z licznymi
postaciami historycznymi, przede wszystkim z Mikołajem Kopernikiem, znane
z pierników, oferujące szeroki zakres imprez kulturalnych.
8.4.2. Powiązania rekreacyjno-wypoczynkowe
W bliższym i dalszym sąsiedztwie Zbiornika Włocławskiego znajduje się szereg miejsc
o walorach rekreacyjno-wypoczynkowych, częściowo wyposażonych w infrastrukturę
turystyczną. Jako szczególnie atrakcyjne pod tym względem należy wskazać:
Gmina Baruchowo – jeziora Krzewent, Goreńskie, Skrzynki,
Gmina Kowal – jezioro Lubiechowskie,
Gmina Włocławek – jeziora Wikaryjskie,
Miasto Włocławek – jezioro Czarne
Gmina Choceń – jezioro Borzymowskie
Gmina Chodecz – jeziora Kromszewickie i Chodeckie,
Gmina Lubień Kujawski – jezioro Lubieńskie,
Gmina Wielgie – jeziora Piaseczno i Czarne,
Gmina Skępe – jeziora Skępskie i Łąkie.
86
8.4.3.
Powiązania
funkcjonalne
z
terenami
przyległego
województwa
mazowieckiego
Powiązania funkcjonalne ośrodków turystycznych i sportowych rozlokowanych wzdłuż
Zbiornika Włocławskiego wydają się być oczywiste i niezależne od podziałów
administracyjnych. Część Zbiornika Włocławskiego znajdująca się w Powiecie Płockim
w województwie mazowieckim dysponuje różnymi obiektami i ośrodkami rozlokowanymi
wokół akwenu. Są to:
obiekty w Płocku: przystań wodna powyżej mostu im. Marsz. J. Piłsudskiego, stanica
wodna PTTK „Morka”, port i stocznia, kąpielisko miejskie Sobótka z wypożyczalnią
sprzętu sportowego i rekreacyjnego oraz port Klubu Żeglarskiego Petrochemia
wyposażony w keję, slip, hangar, szatnię, świetlicę, kuchnię, toalety, prysznic, parking;
przystań wodna Soczewce - miejsce coraz rzadziej odwiedzane przez żeglarzy na
skutek zarastania zatoki, podejście wzdłuż brzegu południowego w odległości 10-15m
tylko dla jachtów mieczowych;
marina w Murzynowie z wypożyczalnią sprzętu wodnego, zapleczem socjalnym,
polem namiotowym i kempingowym;
obiekty w Nowym Duninowie: przystań, restauracja, Ośrodek Art-Dom z portem
jachtowym wyposażonym w pływający pomost i slip, z bazą noclegową i salą
konferencyjno-bankietową, Stanica Wodna Zgierskiego Klubu Sportów Wodnych,
MOSiR, Ośrodek Rekreacyjno – Żeglarski, stacja paliw.
Odrębną atrakcję turystyczną stanowi szlak wodny Skrwy Prawobrzeżnej. Szlak
rozpoczyna się od jeziora Skrwilno, następnie przebiega
przez Brudzeński Park
Krajobrazowy i kończy u ujścia Skrwy do Wisły w miejscowości Murzynowo. Długość
szlaku wynosi 103,5 km, a na jego przebycie potrzeba 5-6 dni.
87
9. Zakres
rzeczowy
działań
usprawniających
wewnętrzne
powiązania transportowe i dostępność zewnętrzną.
Bardzo istotnym czynnikiem, decydującym o dostępności i wykorzystaniu walorów
Zbiornika Włocławskiego i jego otoczenia jest system powiązań komunikacyjnych
wewnętrznych i zewnętrznych. Pierwsze z nich umożliwiają turyście pełny kontakt
z najciekawszymi obiektami przyrodniczymi i krajobrazem, a także dogodne
przemieszczanie się pomiędzy poszczególnymi ośrodkami. Sprawny system powiązań
zewnętrznych otwiera cały obszar na zewnątrz ułatwiając
napływ turystów
i wczasowiczów z innych regionów kraju i zagranicy.
Biorąc pod uwagę powyższe kwestie przewiduje się następujące przedsięwzięcia
inwestycyjne:

budowę trasy rowerowej wzdłuż brzegów Zbiornika Włocławskiego. Będzie to
trasa o wysokich parametrach technicznych (utwardzona, o szerokości minimum
2,5 m), prowadzona przez najciekawsze fragmenty strefy brzegowej, zarówno
w południowej jak i północnej części Zbiornika. W wariancie podstawowym (około
40 km) będzie ona przebiegać od mariny przy stopniu wodnym we Włocławku po
koronie zapory bocznej do Wistki Szlacheckiej, dalej do Dobiegniewa, następnie
poprzez prom połączona będzie z Dobrzyniem nad Wisłą, dalej będzie wytyczona
wzdłuż krawędzi Zbiornika, przez Kuzki do Zarzeczewa i do Włocławka.
W wariancie poszerzonym (około 60 km) trasa może być przedłużona od
Dobiegniewa do Skoków Dużych oraz od Dobrzynia nad Wisłą na wschód, do
rejonu Zatoki Ciszy. Wzdłuż trasy powstaną wyznaczone i odpowiednio
zagospodarowane miejsca postojowe, oferujące najpiękniejsze widoki oraz
ciekawostki przyrodnicze. Wspomniana trasa będzie powiązana z systemem
istniejących ścieżek rowerowych i tras turystycznych na obszarze GostynińskoWłocławskiego Parku Krajobrazowego w tym z projektowaną Wiślaną Trasą
Rowerową,

w części prawobrzeżnej rejonu przebudowę drogi wojewódzkiej nr 562 Włocławek
– Dobrzyń nad Wisłą, dróg wojewódzkich 559 Lipno – Tłuchowo i nr 541
Tłuchowo – Dobrzyń nad Wisłą oraz drogi wojewódzkiej nr 558 Lipno przez
Wielgie do Dobrzynia nad Wisłą. Ta ostatnia droga ma istotne znaczenie,
ponieważ zapewni dostęp do drogi S10. W części lewobrzeżnej rejonu
88
przebudowy wymagają drogi wojewódzkie nr 269 Kowal – Chodecz – granica
województwa, nr 265 Brześć Kujawski – Baruchowo - granica województwa,
nr 270 Brześć Kujawski – Izbica Kujawska – granica województwa,

przebudowę następujących dróg powiatowych nr 2740, 2741, 2918, 2721, 2722
oraz dróg gminnych: na odcinku od Gorenia do drogi krajowej nr 91 i pomiędzy
Dobiegniewem, przez rejon J. Gościąż do drogi powiatowej nr 2907,

odpowiednie oznakowanie i wyposażenie w infrastrukturę turystyczną drogi
powiatowej nr 2907 Kowal – Mostki, łączącej drogę krajową nr 62 z węzłem
autostradowym autostrady A1 Kowal

budowę trasy pieszo-rowerowej we Włocławku, łączącej Wieniec Zdrój, park
miejski, marinę przy ujściu Zgłowiączki, bulwary nadwiślańskie z całym
kompleksem
staromiejskim,
a stopniem wodnym i
tereny
nadwiślańskie
pomiędzy
bulwarami,
marinę przy stopniu wodnym. Odcinek pomiędzy
bulwarami, a stopniem wodnym będzie stanowić część trasy pielgrzymkowej
łączącej katedrę włocławską z Sanktuarium Męczeństwa Błogosławionego
Księdza Jerzego Popiełuszki przy ul. Płockiej i pomnikiem upamiętniającym jego
śmierć przy stopniu wodnym.

budowę trasy pieszo–rowerowej od stopnia wodnego Włocławek poprzez
kompleks sportowy toru wodnego dla kajakarstwa górskiego, rezerwat Kulin, do
Zawiśla (ewentualnie dalej w kierunku Bobrownik). Będzie to jeden z najbardziej
atrakcyjnych szlaków turystycznych, zarówno pod względem przyrodniczym jak
i krajobrazowym. Umożliwi on penetrację niezwykle ciekawych fragmentów strefy
krawędziowej Wysoczyzny Dobrzyńskiej o bardzo interesującej rzeźbie oraz
roślinności. Można będzie podziwiać wspaniałe formy erozyjne takie jak wąwozy
i dolinki, zjawiska związane z ruchami masowymi, a także gatunki roślin
charakterystyczne dla cieplejszych stref klimatycznych Europy. Z tego względu
szlak ten będzie miał również bardzo duże walory edukacyjne.
89
10. Szacunkowe
koszty
finansowe
realizacji
programu
inwestycyjnego.
Przedmiotowa analiza jest symulacją podstawowych kosztów realizacji dla wybranych
obiektów i budowli wpisanych w programy szczegółowe dla poszczególnych ośrodków
turystyczno-wypoczynkowych oraz sportowych. Nie obejmuje ona kosztów związanych
z zakupem nieruchomości gruntowych, opracowaniem dokumentacji projektowych,
ewentualnych prac technicznych związanych z zabezpieczaniem lub uzdatnianiem
terenu dla potrzeb budowlanych, a także małej architektury, ogrodzeń i zieleni oraz
niektórych prac modernizacyjnych na istniejących obiektach. W przedmiotowej analizie
podjęto wstępną próbę wskazania konkretnych przedsięwzięć inwestycyjnych, które
mogą być realizowane ze środków prywatnych bądź publicznych.
Jako podstawę wyceny przyjęto uśredniony dla 2012 roku wskaźnik jednostkowy jakim
jest cena 1 m2 powierzchni odniesionej do różnych obiektów, składających się na
program inwestycyjny. Wskaźnik ten dotyczy ścieżek rowerowych, parkingów, dróg,
molo, pomostów, hoteli. W przypadku innych obiektów takich jak na przykład baseny,
umocnienia brzegowe czy
oczyszczalnie ścieków,
podano orientacyjne koszty
określone na podstawie porównania z podobnymi obiektami, które zostały w ostatnim
czasie oddane do użytku. W
związku z powyższym koszty inwestycji dla
poszczególnych obiektów przedstawiają się następująco:
Marina przy stopniu wodnym we Włocławku
 budowa widowni dla 500 osób na skarpie zapory bocznej.
Zakres robót obejmie zainstalowanie dla części widzów
siedzisk drewnianych (ew. plastikowych), z możliwością ich
demontażu na okres zimy
- 150 000 zł
 budowa hotelu (dwugwiazdkowego) dla 60 osób (30–40
pokoi)
z lokalem gastronomicznym i salą konferencyjną.
Koszt obliczeniowy wynosi: 700 m2 x 4500 zł/m 2 co daje
łączną kwotę w wysokości
- 3 150 000 zł
91
Ośrodek wypoczynkowy w Wistce Szlacheckiej
 budowa kompleksu hotelowego (czterogwiazdkowego) dla 800
osób
(300
pokoi).
z
zapleczem
gastronomicznym
i rekreacyjnym (w tym basen i mini akwapark) Koszt
obliczeniowy inwestycji wynosi: 10500 m2 x 7000 zł/m2 co daje
- 73 500 000 zł
łączną kwotę w wysokości
 promenada
spacerowa
przy
plaży.
Koszt
obliczeniowy
wynosi:4000 m2 x 150 zł/m2 co daje łączną kwotę w wysokości
- 600 000 zł
 budowa (zakup) mola o długości 60 m z przystanią dla
statków. Koszt obliczeniowy wynosi: 300 m2 x 1500 zł/m2 co
daje łączną kwotę w wysokości
- 500 000 zł
 budowa plaży z pływającymi basenami kąpielowymi i sceną na
wodzie.
Obejmuje
budowę
sceny
i
zakup
basenów
o powierzchni około 1200 m2 oraz ukształtowanie plaży.
Szacunkowe koszty realizacji takiego zakresu inwestycji
wyniosą
- 1 200 000 zł
 budowa parkingów. Koszt obliczeniowy wynosi: 6600
m2
x
200 zł/m2 co daje łączną kwotę w wysokości
 budowa
lokalnej
oczyszczalni
ścieków
- 1 300 000 zł
(bez
przyłączy
kanalizacyjnych) o przepustowości około 350 m3/ dobę
 budowa mostku nad zatoką
- 2 000 000 zł
- 450 000 zł
 budowa zaplecza technicznego dla sprzętu pływającego;
inwestycja obejmuje budowę hangaru wraz z zapleczem
socjalno-magazynowym o powierzchni 200 m2. Szacunkowy
koszt budowy wynosi
 budowa
kompleksu
i zjeżdżalnią) dla dzieci
rekreacyjnego
(z
małym
- 250 000 zł
basenem
- 300 000 zł
92
Marina Dobiegniewo
 budowa nowego basenu jachtowego
 budowa przystani promowej z dojazdem
 budowa drogi dojazdowej do mariny
- 300 000 zł
- 150 000 zł
- 100 000 zł
Gościniec „Pod Żaglami” w Skokach Dużych
 obiekt w trakcie rozbudowy i modernizacji realizowanej przez
właściciela.
Port w Dobrzyniu na Wisłą
 budowa przystani promowej
- 100 000 zł
 zaplecze socjalno-techniczne portu
 budowa
kompleksu
- 300 000 zł
hotelowo - gastronomicznego
(trzygwiazdkowy) na 150 osób. Koszt obliczeniowy wynosi:
1600 m2 x 5500 zł/m2 co daje łączną kwotę w wysokości około
 budowa ogólnodostępnej plaży z basenami pływającymi oraz
zapleczem socjalnym (sanitariaty, przebieralnie)
 budowa sezonowego kompleksu rozrywkowego dla dzieci
- 9 000 000 zł
- 400 000 zł
- 250 000 zł
 budowa amfiteatru. Zakres inwestycji obejmie prace ziemne,
budowę sceny i zaplecza oraz siedziska dla widzów
- 500 000 zł
Marina w Zarzeczewie
 rozbudowa nabrzeży cumowniczych
- 500 000 zł
 budowa kompleksu hotelowo-konferencyjnego na 150 osób, wraz
z zapleczem gastronomicznym. Koszt obliczeniowy inwestycji
wynosi:1650 m2 x 5500 zł/ m2 co daje łączną kwotę w wysokości
 przebudowa drogi dojazdowej do ośrodka
- 9 000 000 zł
- 450 000 zł
 budowa platformy widokowej. Zakres inwestycji obejmie prace
ziemne, budowę siedzisk dla części widowni, murki oporowe,
50 metrów umocnionego nabrzeża umożliwiającego dobijanie
statkom
 budowa drogi pomiędzy mariną, a platformą widokową
- 200 000 zł
- 300 000 zł
93
Kuzki
 budowa infrastruktury sanitarnej
- 50 000 zł
 budowa drewnianego pomostu cumowniczego
- 30 000 zł
 budowa platformy widokowej
- 30 000 zł
Jezioro Gościąż
 budowa trzygwiazdkowego hotelu na 50 osób (30 pokoi) wraz z
bazą konferencyjno– dydaktyczną i zapleczem gastronomicznym.
Koszt obliczeniowy inwestycji wynosi: 700 m2 x 5500 zł/m2 co daje
łączną kwotę w wysokości około
- 3 850 000 zł
 budowa mini muzeum Ziemi z salami ekspozycyjnymi, salą
dydaktyczną i zapleczem socjalnym. Koszt obliczeniowy wynosi 220
m2 x 4000 zł/ m2 co daje łączną kwotę około
- 800 000zł
- 350 000 zł
 budowa astrobazy
Zespół dworsko – parkowy w Wistce Królewskiej
 adaptacja zespołu dworsko-parkowego na cele turystyczne
- 3 500 000 zł
Marina przy ujściu Zgłowiączki we Włocławku
 obiekt jest w trakcie realizacji
Tor wodny dla kajakarstwa górskiego przy stopniu wodnym we Włocławku
 inwestycja obejmie budowę toru wodnego i przepławki dla ryb,
ujęcia
wody
ze
Zbiornika
Włocławskiego,
zaplecza
technicznego i widowni, parkingów i drogi dojazdowej.
Szacunkowy koszt budowy całego obiektu wyniesie
- 40 000 000 zł
Trasa rowerowa wzdłuż Zbiornika Włocławskiego
 inwestycja (wariant podstawowy) obejmie budowę około 40km
trasy o szerokości 2,5 m wraz z kilkoma
widokowymi,
wyposażonymi
w
infrastrukturę
platformami
sanitarną,
miejsca do siedzenia itp. Całkowity koszt inwestycji szacuje się
na około
- 12 000 000 zł
94
Trasa pieszo-rowerowa stopień wodny Włocławek – Zawiśle
 inwestycja obejmie budowę trasy o długości około 5 km oraz
kilka
platform
widokowo-wypoczynkowych
z
punktami
informacyjnymi o walorach przyrodniczych. Całkowity koszt
szacuje się na około
-1 500 000 zł
Trasa pieszo-rowerowa Bulwary im. Marszałka Piłsudskiego - stopień wodny
 inwestycja
obejmie
budowę
ciągu
pieszo-rowerowego
umożliwiającego również, w sytuacjach uzasadnionych, ruch
pojazdów samochodowych. Będzie to szlak turystyczny i
pielgrzymkowy. Szacunkowy koszt inwestycji wyniesie
- 5 000 000 zł
Ośrodek sportów zimowych we Włocławku.
 budowa tras narciarskich (wycinka drzew, profilowanie stoku)
 budowa wyciągu
- 300 000 zł
 budowa toru saneczkowego

budowa zaplecza techniczno-socjalnego 130
- 400 000 zł
- 150 000 zł
m2 x
2500
zł/m2
 budowa ujęcia wody
- 325 000 zł
- 180 000 zł
 budowa letniego toru saneczkowego
- 100 000 zł
Muzeum Historii Wojny w 1920 roku
 budowa obiektów kompleksu muzealnego o powierzchni
całkowitej około 1600 m2 x 6500 zł/m2
10 400 000 zł
 budowa drogi dojazdowej i parkingów
1 500 000 zł
45 000 000 zł
 budowa kolejki gondolowej
 budowa szlaku pieszego
400 000 zł
Razem:
230 815 000 zł
Środki publiczne
Środki prywatne
95
Rys. 19. Szacowane nakłady inwestycyjne dla poszczególnych obiektów
Źródło: opracowanie własne
Sumaryczny koszt realizacji podstawowych elementów programu zagospodarowania
Zbiornika Włocławskiego i jego otoczenia wynosi około 231 milionów złotych.
Wspomniane koszty nie obejmują przebudowy dróg wojewódzkich, powiatowych
i gminnych, usprawniających powiązania komunikacyjne z analizowanym obszarem,
a także niektórych elementów zagospodarowania, takich jak
tereny zielone,
wyposażenie w małą architekturę itp. Wycena nie uwzględnia również zakupu promu,
jednostek pływających takich jak statki spacerowe, czy jachty żaglowe i motorowe
przeznaczone do czarterowania, a także różnego rodzaju wyposażenia sportowoturystycznego i pojazdów (rowery, samochody, skutery) dla poszczególnych ośrodków.
96
11. Podstawowe uwarunkowania realizacyjne
Jak już wcześniej przedstawiono, tak duże przedsięwzięcie wymaga zaangażowania
poważnych środków finansowych i organizacyjnych. Realizacja planowanych działań
będzie wymagała współpracy wszystkich zainteresowanych stron. Szczególna rola
przypada tutaj samorządom lokalnym, które jako gospodarze terenu mogą odegrać
bardzo ważną rolę, między innymi, poprzez tworzenie odpowiedniego „klimatu” dla
inwestorów. Duże znaczenie może również odegrać samorząd województwa,
wspierając całe przedsięwzięcie finansowo i organizacyjnie. Istotny będzie również
stosunek lokalnych społeczności, które powinny dostrzec dla siebie możliwości nowych
źródeł dochodów. W dużej mierze to właśnie zainteresowanie poszczególnych grup
społecznych, organizacji pozarządowych i lokalnych grup działania może zadecydować
o sukcesie tego przedsięwzięcia.
Biorąc pod uwagę powyższe kwestie proponuje się samorządom lokalnym następującą
ścieżkę postępowania, prowadzącą do osiągnięcia kolejnych etapów, a w konsekwencji
realizacji całego zamierzenia:

wybór przez zainteresowane samorządy lokalne
Lidera całego programu,
a następnie powołanie Podmiotu, który zajmie się organizacją przedsięwzięcia,
poszukiwaniem źródeł jego finansowania, poszukiwaniem inwestorów, promocją
oraz
przygotowaniem
planistycznych
i
przez samorządy
dokumentacyjnych
lokalne
niezbędnych
umożliwiających
opracowań
rozpoczęcie
procesu
inwestycyjnego. Prace w tym zakresie powinny zostać uruchomione po akceptacji
propozycji zawartych w niniejszej koncepcji oraz ewentualnych wiążących
propozycjach inwestorów,

stałe prowadzenie przez samorządy lokalne szerokiego lobbingu na rzecz
zagospodarowania
Zbiornika.
Działania
w
tym
zakresie
powinny
być
ukierunkowane na parlamentarzystów, kręgi rządowe, przedstawicieli biznesu,
organizacje pozarządowe, media lokalne, regionalne i centralne, a także
działaczy i organizacje sportowe różnych szczebli,

nawiązanie ścisłej współpracy pomiędzy samorządami lokalnymi, a samorządem
województwa kujawsko-pomorskiego, a także mazowieckiego.
Bardzo ważna rola przypadnie Podmiotowi jaki powołają samorządy lokalne. Formuła
prawna takiego podmiotu jest otwarta, jakkolwiek wydaje się, że porozumienie
97
samorządowe będzie rozwiązaniem najlepszym. Niezależnie jednak od przyjętego
rozwiązania, trzeba mieć świadomość, że podmiot ten weźmie na siebie zadanie
kompleksowej realizacji całego programu. Będzie musiał przekonać do niego
potencjalnych inwestorów i skutecznie szukać źródeł finansowania. Inne bardzo ważne
zadanie będzie wiązało się ze stworzeniem odpowiedniego klimatu społecznego.
Należy przecież brać realnie pod uwagę fakt, że nie wszyscy będą zwolennikami takich
inwestycji. Ważne będzie w tym kontekście również podejście zwykłych mieszkańców
tak, aby nie tylko popierali to przedsięwzięcie ale również uczestniczyli czynnie w jego
realizacji, szukając korzyści dla siebie. Aby uzyskać pozytywny efekt w tym zakresie,
niezbędna będzie odpowiednia edukacja społeczna, która powinna rozpocząć się
możliwie szybko. W związku z tym Podmiot powinien podjąć następujące działania:

na bazie istniejących ośrodków edukacyjnych (np. Włocławskie Centrum Edukacji
Ekologicznej, Zielona Szkoła w Goreniu, budowana Pracownia dydaktyczna
w Kowalu),
przeprowadzać dla mieszkańców zainteresowanych gmin cykle
spotkań informacyjno-szkoleniowych, dotyczących ochrony środowiska oraz
możliwości rozwoju lokalnego, w oparciu o wykorzystanie walorów Zbiornika
Włocławskiego i jego otoczenia,

zapoznać wszystkich zainteresowanych z niniejszą koncepcją, celem pokazania
jakie są przykładowe możliwości zagospodarowania przedmiotowego obszaru
oraz jakie z tego tytułu mogą płynąć korzyści społeczne i ekonomiczne,

w porozumieniu z Wojewódzkim i Powiatowym Urzędem Pracy przeprowadzić
szkolenia na temat prowadzenia działalności gospodarczej związanej z obsługą
ruchu turystycznego,

we współpracy z instytucjami finansowymi uruchomić szeroką bazę informacyjną
na temat możliwości pozyskiwania funduszy na realizację projektów związanych
z działalnością gospodarczą w turystyce,

prowadzić stałą ogólnodostępną informację o postępie realizacji całego programu
inwestycyjnego.
Bardzo ważnym czynnikiem, mającym istotne znaczenie dla osiągnięcia zamierzonego
celu jakim jest zagospodarowanie analizowanego obszaru oraz jego aktywizacja
gospodarcza, będzie odpowiednia promocja. Powinna być prowadzona w ten sposób,
aby Zbiornik Włocławski stał się szybko rozpoznawalnym obiektem nie tylko w kraju ale
również za granicą. Promocja powinna być prowadzona profesjonalnie, tak aby
98
w sposób komunikatywny i jednoznacznie przekonujący trafiała do adresatów.
Od strony formalno organizacyjnej pierwsze działania Podmiotu w tym zakresie
powinny obejmować:

zdefiniowanie produktu turystycznego (oferty turystycznej), obejmującego walory
Zbiornika Włocławskiego, atrakcje turystyczne jego otoczenia, cały zestaw dóbr
materialnych i usług, umożliwiających turyście przybycie na miejsce, pobyt i pełne
wykorzystanie walorów,

powołanie
zespołu,
który
opracuje
strategię
działań
promocyjnych
i marketingowych. Zespół ten powinien w dalszej kolejności zająć się
prowadzeniem aktywnej działalności promocyjnej,

utworzenie profesjonalnie prowadzonej strony internetowej prezentującej nie tylko
walory Zbiornika Włocławskiego ale również działania inwestycyjne na rzecz jego
zagospodarowania, oceny i opinie osób korzystających
z oferowanych usług,
informacje o różnych imprezach sportowych, rekreacyjnych itp.,

nawiązanie współpracy z województwem mazowieckim w zakresie wspólnych
działań promocyjnych, inwestycyjnych, organizacyjnych itp.,

nawiązanie efektywnej współpracy z Polską Organizacją Turystyczną oraz
z
ośrodkami
informacji
turystycznej
w
innych
regionach
kraju,
celem
upowszechnienia wiedzy o Zbiorniku Włocławskim i ofercie turystycznej z nim
związanej,

prezentowanie możliwie szeroko (we wszystkich mediach) pełnej informacji
o przeprowadzanych imprezach sportowych i turystycznych odbywających się
w rejonie Zbiornika Włocławskiego i mieście Włocławek.
Oczywiście zakres tematyczny promocji będzie zmienny i dostosowywany do
aktualnego stanu zagospodarowania Zbiornika, oferty proponowanej przez właścicieli
ośrodków turystyczno-wypoczynkowych, a także adresata do którego będzie kierowana
oferta. Szczegółowy zakres promocji oraz jej prowadzenie opracuje odpowiedni zespół
powołany w tym celu.
99
12. Źródła finansowania i struktura zadań inwestycyjnych
Aktualna sytuacja ekonomiczna i finansowa samorządów, miasta Włocławka oraz gmin
powiązanych funkcjonalnie ze Zbiornikiem Włocławskim, nie pozwala na realizację
przedstawionego programu w ramach posiadanych środków własnych. Niezbędny jest
udział kapitału zewnętrznego. Jego źródłem mogą być:

inwestorzy prywatni (krajowi i zagraniczni),

fundusze unijne,

budżet państwa,

budżet województwa,

banki i instytucje finansowe.
Istnieje
realna
możliwość
finansowania
poszczególnych
elementów
Koncepcji
z funduszy Unii Europejskiej w najbliższej perspektywie finansowej 2014-2020,
ponieważ wpisują się one w co najmniej dwa (z 11) cele tematyczne zapisane we
Wspólnych Ramach Strategicznych (WRS): Cel 8 Wspieranie zatrudnienia i mobilności
pracowników oraz cel 9 Wspieranie włączenia społecznego i walka z ubóstwem.
Stosowanie celów określonych w WRS jest obligatoryjne przy opracowywaniu
dokumentów krajowych i regionalnych w w/w perspektywie finansowej. Nie można
jednak jednoznacznie, na tym etapie, wskazać szczegółowych źródeł finansowania
Koncepcji z funduszy UE, gdyż prace negocjacyjne pomiędzy UE, a Polską oraz
pomiędzy samorządem województwa, a rządem RP są w toku. Nie podpisano między
innymi Umowy Partnerstwa oraz Kontraktu Terytorialnego. Wobec powyższego nie
określono, np. ostatecznej liczby i nazw krajowych programów operacyjnych. Niemniej
przewiduje się, iż będzie to osiem programów operacyjnych, w tym jeden dotyczący
rozwoju obszarów wiejskich i właśnie z funduszy przeznaczonych na ten program
można sfinansować wiele zadań zapisanych w Koncepcji. Natomiast w ramach
Regionalnego Programu Operacyjnego województwa kujawsko-pomorskiego (RPO)
przedsięwzięcia wymienione w Koncepcji można będzie finansować za pomocą
Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT). Zagadnienia te mogą być ponadto
finansowane za pomocą Kontraktu Terytorialnego (KT).
Podmiot, który weźmie na siebie obowiązek realizacji całego programu, musi
przygotować szczegółową strukturę zadań i harmonogram działań inwestycyjnych.
Będzie to niezbędne do określenia zakresu rzeczowego i finansowego poszczególnych
100
przedsięwzięć oraz wskazania źródeł finansowania. Inne będą na przykład źródła
finansowania modernizacji dróg wojewódzkich czy powiatowych, a inne budowy tras
rowerowych lub toru wodnego dla kajakarstwa górskiego. Taka swoista mapa drogowa
działań, pozwoli ustalić priorytety inwestycyjne i szybkie ścieżki ich finansowania.
W świetle aktualnych uwarunkowań prawnych, część zamierzenia może być
realizowana w ramach inwestycji celu publicznego. Dotyczy to takich zadań jak:

budowa i przebudowa dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych,
niezbędnych dla obsługi komunikacyjnej całego obszaru turystycznego,

budowa tras rowerowych,

budowa Muzeum Historii Wojny 1920 roku,

budowa Ośrodka Sportów Zimowych we Włocławku na Zawiślu,

budowa kompleksu sportowego związanego z torem kajakarstwa górskiego,

budowa kompleksu edukacyjno-dydaktycznego i astrobazy w Gościążu
Realizacja wymienionych zadań może być finansowana ze środków publicznych.
Decydujące znaczenie dla powodzenia całego przedsięwzięcia będą mieli inwestorzy
prywatni. W związku z tym niezbędne będzie tworzenie dla nich zachęcającego klimatu
finansowego przez zainteresowane samorządy lokalne. Konieczne będzie również silne
wsparcie samorządu województwa zarówno finansowe jak i organizacyjne. Dotyczy to
zwłaszcza stworzenia właściwych warunków formalno-organizacyjnych w zakresie
pozyskiwania funduszy unijnych.
13. Zakładane efekty społeczno - gospodarcze
Jednym z głównych celów zagospodarowania Zbiornika Włocławskiego i jego otoczenia
jest pobudzenie gospodarcze południowej części województwa kujawsko–pomorskiego.
Dotyczy to zwłaszcza miasta Włocławka oraz gmin bezpośrednio przyległych do
Zbiornika.
Dzięki inicjatywie władz samorządowych województwa, pojawiła się niepowtarzalna
szansa realizacji kompleksowego programu pozwalającego uzyskać wielorakie korzyści
społeczne i gospodarcze związane z rynkiem usług turystycznych. Jest to również
szansa na ukształtowanie się znaczącej dla tego obszaru funkcji związanej z turystyką
i sportem. Funkcji, która może stać się rozpoznawalną nie tylko w kraju ale również za
granicą. Zbiornik Włocławski, powiązany w przyszłości ze zbiornikiem jaki powstanie
101
przy stopniu wodnym w Siarzewie, może być wiodącym produktem turystycznym
i marką województwa.
Głównym, a w zasadzie jedynym czynnikiem bezpośrednio generującym rozwój będzie
turystyka i rekreacja. To od wielkości ruchu turystycznego, a zwłaszcza liczby turystów
przybywających z innych regionów kraju i zagranicy, będzie zależeć wielkość strumienia
pieniędzy jaki napłynie w ten rejon. Ta dodatkowa ilość pieniądza musi przełożyć się na
poprawę lokalnego rynku pracy i dalszy rozwój oparty o efekty mnożnikowe.
Zakładając, że przedstawiony program zagospodarowania zostanie zrealizowany w
całości i będzie skutecznie promowany, należy oczekiwać, że zgodnie z modelem
mnożnikowym, w okresie pierwszych 3 – 5 lat, możliwe będą następujące efekty
bilansowane skali roku:
13.1. Efekty ekonomiczne bezpośrednie
I. Wariant pożądany
Zakłada się, że w sezonie wakacyjnym (czerwiec, lipiec, sierpień) baza hotelowopensjonatowa we wszystkich ośrodkach będzie wykorzystana w 80%. Dodatkowo
wykorzystana zostanie baza hotelowa miasta Włocławka, gdzie 40% gości przyjedzie
specjalnie w celach turystyczno-rekreacyjnych. Wzrośnie również zainteresowanie
kwaterami prywatnymi i pokojami gościnnymi w mieście i jego okolicach. W liczbach
bezwzględnych będzie to około 2000 osób z zewnątrz, przebywających każdego dnia
na analizowanym obszarze. Przyjmując stawkę za osobodzień w wysokości 150 zł
otrzymamy łączną kwotę w wysokości 300000 zł. Jest to kwota wyrażająca wielkość
dziennego strumienia pieniędzy jaki zasili gospodarkę miasta i rejonu Zbiornika.
W całym sezonie letnim będzie to suma w wysokości 27 mln 600 tys. zł.
Dla pozostałej części roku (od września do maja) przyjmuje się, że średnie
wykorzystanie bazy hotelowo-pensjonatowej we wszystkich ośrodkach i w mieście
będzie wynosiło w granicach 50% tego co w okresie letnim. W liczbach bezwzględnych
będzie to więc około 1000 osób z zewnątrz, przebywających każdego dnia na
analizowanym obszarze. Przyjmując podobną stawkę za osobodzień tzn. 150 zł
otrzymamy kwotę 150000 zł stanowiącą wielkość dziennego strumienia pieniędzy.
Łączna suma dla dziewięciu miesięcy wyniesie odpowiednio 40 mln 95 tys. zł.
Pełen
niezwykłych
atrakcji
obszar
będzie
przyciągał
liczne
grupy
turystów
(odwiedzających) przyjeżdżających na jeden dzień. Będą to w okresie wiosennym (maj
102
–czerwiec) i wczesnojesiennym (wrzesień) grupy szkolne przybywające z różnych
regionów kraju i województwa, a także turyści indywidualni i grupy rodzinne. Zakłada
się, że średnio dziennie będzie przebywać tutaj około 1000 osób. Przyjmując stawkę za
osobodzień w wysokości 80 zł otrzymamy kwotę dziennego strumienia pieniędzy w
wysokości 80000 zł. W okresie trzech wspomnianych miesięcy da to kwotę sumaryczną
w wysokości 7 mln 280 tys. zł.
Znaczące przychody będą generowały różnego rodzaju imprezy okolicznościowe
organizowane przez zakłady pracy oraz inne podmioty. Bazując na aktualnych danych,
zmodyfikowanych prognozą, można przypuszczać, że rocznie będzie brało w nich
udział kilkadziesiąt tysięcy ludzi z Włocławka oraz innych rejonów województwa
kujawsko–pomorskiego, mazowieckiego i łódzkiego. Liczną grupę będą stanowić
również turyści korzystający z kempingów i pól namiotowych, a także turyści przejezdni.
Poważnym klientem będą również włocławianie korzystający z ogólnodostępnej bazy
turystycznej i rekreacyjnej, znajdującej się na terenie miasta Włocławka i w otoczeniu
Zbiornika Włocławskiego. Szacunkowo można przyjąć, że sumaryczne przychody
roczne z tego tytułu mogą wynieść w granicach 5 mln zł.
Łącznie przychody podmiotów gospodarczych zaangażowanych
w świadczenie
różnego rodzaju usług związanych z turystyką, sportem i rekreacją mogą wynieść około
80 mln zł rocznie. Przyjmując, że koszty pracy wyniosą 15 mln zł, a średnie
miesięczne wynagrodzenie 3000 zł otrzymamy ponad 400 nowych miejsc pracy
w mieście Włocławku i rejonie Zbiornika Włocławskiego.
Wzrost wpływów podatkowych do budżetów samorządów lokalnych. Konkretne sumy
będą warunkowane stosownymi uchwałami ustalającymi wysokość lokalnych podatków.
Przychody osiągnięte w tym wariancie gwarantują uzyskanie dla głównych
kompleksów turystyczno – wypoczynkowych (Wistka Szlachecka, Dobrzyń n/W,
Zarzeczewo), średniej prognozowanej rocznej stopy zwrotu poniesionych
nakładów inwestycyjnych na poziomie minimum 8-10 %.
II. Wariant minimalny
W sezonie wakacyjnym (czerwiec, lipiec, sierpień) baza hotelowo-pensjonatowa we
wszystkich ośrodkach będzie wykorzystana w 50%. Dodatkowo wykorzystana zostanie
baza hotelowa miasta Włocławka, gdzie 20% gości przyjedzie specjalnie w celach
turystyczno-rekreacyjnych. Wzrośnie również zainteresowanie kwaterami prywatnymi
103
i pokojami gościnnymi w mieście i jego okolicach. W liczbach bezwzględnych będzie to
około 830 osób z zewnątrz, przebywających każdego dnia na analizowanym obszarze.
Przyjmując stawkę za osobodzień w wysokości 150 zł otrzymamy łączną kwotę
w wysokości 124500 zł. Jest to kwota wyrażająca wielkość dziennego strumienia
pieniędzy jaki zasili gospodarkę miasta i rejonu Zbiornika. W całym sezonie letnim
będzie to suma w wysokości 11 mln 454 tys. zł.
Dla pozostałej części roku (od września do maja) przyjmuje się, że średnie
wykorzystanie bazy hotelowo-pensjonatowej we wszystkich ośrodkach i w mieście,
będzie wynosiło w granicach 50% tego co w okresie letnim. W liczbach bezwzględnych
będzie to więc około 415 osób z zewnątrz, przebywających każdego dnia na
analizowanym obszarze. Przyjmując podobną stawkę za osobodzień, tzn. 150 zł,
otrzymamy kwotę 62250 zł, stanowiącą wielkość dziennego strumienia pieniędzy.
Łączna suma dla dziewięciu miesięcy wyniesie odpowiednio 16 mln 99 tys. zł.
Pełen
niezwykłych
atrakcji
obszar
będzie
przyciągał
liczne
grupy
turystów
(odwiedzających) przyjeżdżających na jeden dzień. Będą to w okresie wiosennym (maj
– czerwiec) i wczesnojesiennym (wrzesień) grupy szkolne przybywające z różnych
regionów kraju i województwa, a także turyści indywidualni i grupy rodzinne. Zakłada
się, że średnio dziennie będzie przebywać tutaj około 500 osób. Przyjmując stawkę za
osobodzień w wysokości 80 zł otrzymamy kwotę dziennego strumienia pieniędzy
w wysokości 40000 zł. W okresie trzech wspomnianych miesięcy da to kwotę
sumaryczną w wysokości 3 mln 640 tys. zl.
Nadal znaczące przychody będą generowały różnego rodzaju imprezy okolicznościowe
organizowane przez zakłady pracy oraz inne podmioty. Bazując na aktualnych danych,
zmodyfikowanych prognozą, można przypuszczać, że rocznie będzie brało w nich
udział kilkadziesiąt tysięcy ludzi z Włocławka oraz innych rejonów województwa
kujawsko –pomorskiego, mazowieckiego i łódzkiego. Zakłada się, że liczną grupę będą
stanowić turyści korzystający z kempingów i pól namiotowych, a także turyści
przejezdni.
Poważnym
klientem
będą
również
włocławianie
korzystający
z ogólnodostępnej bazy turystycznej i rekreacyjnej, znajdującej się na terenie miasta
Włocławka i w otoczeniu Zbiornika Włocławskiego. Szacunkowo można przyjąć, że
sumaryczne przychody roczne z tego tytułu mogą wynieść w granicach 5 mln zł.
Łącznie przychody podmiotów gospodarczych zaangażowanych
w bezpośrednie
świadczenie różnego rodzaju usług związanych z turystyką, sportem i rekreacją mogą
104
wynieść około 36 mln zł. na rok. Przyjmując, że koszty pracy wyniosą około 7 mln zł,
a średnie miesięczne wynagrodzenie 3000 zł, otrzymamy ponad 190 nowych miejsc
pracy w mieście Włocławku i w rejonie Zbiornika Włocławskiego.
400 miejsc pracy
190 miejsc pracy
Rys. 20. Zakładane roczne przychody z turystyki w rejonie Zbiornika Włocławskiego
Źródło: opracowanie własne
Przychody osiągnięte w tym wariancie gwarantują uzyskanie dla głównych
kompleksów turystyczno – wypoczynkowych (Wistka Szlachecka, Dobrzyń nad
Wisłą, Zarzeczewo), średniej prognozowanej rocznej stopy zwrotu poniesionych
nakładów inwestycyjnych na poziomie 5%. Powoduje to, że z ekonomicznego
punktu widzenia całe przedsięwzięcie balansuje na granicy opłacalności.
Oczywiście należy mieć świadomość, że zarówno w przypadku wariantu I jak i II,
wewnętrzny rozkład rentowności poszczególnych obiektów będzie się różnić od
przeciętnego
wskaźnika.
Wskaźniki
indywidualne
będą
zależały
od
rodzaju
prowadzonej działalności, aktywności marketingowej właścicieli, wskaźnika kosztów itp.
Podobnie będzie kształtowała się rentowność pozostałych obiektów, charakteryzując
się wyraźnym niekiedy zróżnicowaniem. Należy również założyć, że w miarę poprawy
105
ogólnej koniunktury gospodarczej kraju wzrastać będzie również
opłacalność
ekonomiczna działalności gospodarczej w turystyce, co powinno przełożyć się na
wyraźne podniesienie stopy zwrotu nawet do poziomu 15%. Taki wskaźnik jest już
bardzo dobry i będzie satysfakcjonujący dla wszystkich właścicieli analizowanych
obiektów.
13.2. Efekty ekonomiczne pośrednie
Obejmują one zakupy towarów i usług przez właścicieli ośrodków turystycznych na
lokalnym rynku, takie jak: zakupy produktów żywnościowych, usług remontowych, usług
kulturalno-rozrywkowych, edukacyjnych; otwiera to na przykład duże możliwości dla
lokalnych producentów taniej i zdrowej żywności, podmiotów zajmujących się edukacją,
kulturą itp.
Efekty ekonomiczne z tego tytułu będą zależne od poziomu zaspokojenia przez
lokalnych producentów i usługodawców popytu ze strony właścicieli ośrodków
turystycznych. W przypadku wariantu pożądanego wchodzi tu w rachubę strumień
pieniędzy w wysokości około 20 –25 mln zł.
13.3. Efekty ekonomiczne indukowane
Będą one związane z ogólnym wzrostem wydatków, możliwym dzięki zwiększonym
dochodom części ludności. Dotyczy to zarówno osób bezpośrednio zatrudnionych
w obsłudze ruchu turystycznego jak i zatrudnionych w firmach świadczących usługi na
rzecz ośrodków turystycznych. Powinno to skutkować utrzymaniem istniejących
i powstaniem nowych
miejsc pracy w branżach nie związanych bezpośrednio
z analizowaną funkcją. Dotyczyć to będzie środków transportu (komunikacja miejska,
taksówki), instytucji kultury (muzea, teatr, kina), handlu, gastronomii oraz innego
rodzaju usług podstawowych.
Pełna realizacja programu zawartego w Koncepcji powinna wpłynąć na ogólny wzrost
aktywności społecznej i gospodarczej mieszkańców południowej części województwa
kujawsko-pomorskiego. Będzie to namacalny przykład tego, że mając dobry pomysł
i konsekwencję w jego realizacji, można rzeczywiście osiągnąć sukces. A ten jest
szczególnie pożądany w środowisku, gdzie od wielu lat panuje zastój gospodarczy
i marazm społeczny.
106
Należy również brać pod uwagę ważny aspekt, mieszczący się wprawdzie na
pograniczu sfery imponderabiliów ale jednocześnie często przekładający się na realia
życia społecznego i gospodarczego, jakim jest reakcja graczy rynkowych na różnego
rodzaju pozytywne zjawiska ekonomiczne. W tym konkretnym przypadku można by
kwestię tę sformułować następująco:
Powszechna rozpoznawalność analizowanego obszaru i jego uznana marka w
skali
kraju
i
Europy,
jako centrum turystyczno-wypoczynkowego,
mogą
przyczynić się do wyraźnego wzrostu aktywności inwestycyjnej w inne sektory
gospodarki na obszarze miasta Włocławka i jego otoczenia.
107
14. Perspektywa rozwoju rejonu Zbiornika Włocławskiego
Przedstawione w Koncepcji możliwości rozwoju gospodarczego rejonu Zbiornika
Włocławskiego, ukierunkowane na turystykę i związane z nią potrzeby inwestycyjne,
nie stanowią oferty zamkniętej, ograniczającej inne inicjatywy. Wręcz przeciwnie, należy
je traktować jako propozycje dostosowane do walorów i predyspozycji lokalnego
środowiska,
możliwe
do
modyfikacji
wynikających
z
potrzeb
poszczególnych
inwestorów oraz inicjatyw władz samorządowych i lokalnej społeczności.
Przedmiotem opracowania Koncepcji była część Zbiornika Włocławskiego w granicach
województwa kujawsko-pomorskiego, co wynika zakładanych w dalszej kolejności
działań programowych władz samorządowych
wojewódzkich i lokalnych oraz
możliwości finansowania poszczególnych inwestycji. Zakłada się jednak, iż w toku
dalszych prac projektowych i realizowanych działalności, ukształtuje się szeroka
płaszczyzna współpracy z województwem mazowieckim, samorządami gmin na jego
terenie, przylegającymi do Zbiornika Włocławskiego, jak i poszczególnymi inwestorami.
Należy także zwrócić uwagę na kierunki działań odnoszące się do Dolnej Wisły,
podejmowane na różnych szczeblach i w odniesieniu do różnych zagadnień. Dotyczy
to przede wszystkim takich kwestii jak:
 przywrócenie żeglugi na Wiśle (turystycznej i transportowej),
 budowa stopnia wodnego w Siarzewie z nowym zbiornikiem na Wiśle.
W obu przypadkach, niezależnie od aspektów gospodarczych, bezpieczeństwa,
środowiskowych i innych, należy oczekiwać nowych możliwości dla rozwoju turystyki
(przede wszystkim wodnej) na terenach poniżej stopnia wodnego we Włocławku.
Coraz bardziej realna budowa stopnia wodnego w Siarzewie wiąże się z utworzeniem
drugiego zbiornika o długości około 32 km, który wraz ze Zbiornikiem Włocławskim,
utworzy niepowtarzalny w Europie, dwuczęściowy akwen o długości prawie 100 km.
Zainwestowanie turystyczne w rejonie Zbiornika Włocławskiego będzie więc mogło być
kontynuowane w kierunku Torunia, dając nowe możliwości rozwoju ośrodkom
rozlokowanym wzdłuż rzeki Wisły, nie tylko tym wypromowanym już w ruchu
turystycznym jak Toruń czy Ciechocinek ale także tym mniejszym, jak: Nieszawa,
Raciążek, Bobrowniki. Mając na uwadze konieczność działań renowacyjnych w obrębie
Bydgoskiego Węzła Wodnego łączącego drogi wodne E40 i E70, a za ich
108
pośrednictwem Europę Zachodnią z Europą Wschodnią należy przyjąć, iż cały obszar
doliny Wisły w województwie kujawsko-pomorskim od Zbiornika Włocławskiego do
granic województwa za Grudziądzem, ma szansę funkcjonowania jako wyróżniający się
rejon turystyczny o znaczeniu ponadlokalnym i międzynarodowym.
W świetle zachodzących przemian w strukturze gospodarczej kraju i województwa,
polegających m.in. na postępującej likwidacji zakładów przemysłowych i redukcji
zatrudnienia w tej branży, a także rosnącej świadomości społecznej w zakresie
zdrowego trybu życia, należy oczekiwać zwiększonego zapotrzebowania na oferty w
zakresie sportu, rekreacji, odnowy biologicznej, ekologicznego odżywiania itp.
Mając na uwadze dużą konkurencję na rynku turystycznym oraz kilkudziesięcioletnie
zaniechania w tej dziedzinie w obrębie Zbiornika Włocławskiego, wskazane są szybkie,
intensywne działania inwestycyjne w tym obszarze, kontynuowane następnie
w obszarze doliny Wisły na terenie całego województwa kujawsko-pomorskiego.
109
15. Zakończenie
Przedstawiona koncepcja jest jednym z możliwych rozwiązań w zakresie programowoprzestrzennym i inwestycyjnym. Wydaje się jednak, że każdy inny pomysł, musi
uwzględnić podstawową zasadę jaką jest maksymalne i kompleksowe, oczywiście
zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju, wykorzystanie istniejących walorów
i potencjałów. Programy częściowe, o realizacji nadmiernie wydłużonej w czasie, nie
przyniosą
przyczynić
efektów gospodarczych, zgodnych z przyjętym celem. Co więcej, mogą
się do przegrania konkurencji na dynamicznym rynku turystycznym
krajowym i zagranicznym. Ponad czterdziestoletni okres ograniczonych i „lękliwych”
działań w obrębie Zbiornika Włocławskiego powinien być przykładem jak nie należy
postępować w tym zakresie. Realizacja założeń przyjętych w Koncepcji stanowi realną
szansę aby rejon Zbiornika Włocławskiego stał się ważnym czynnikiem rozwoju
gospodarczego
całej
południowej
części
województwa
kujawsko-pomorskiego.
Uzyskanie w pełni zadowalającego efektu, wiąże się również ze współpracą
z województwem mazowieckim, gospodarującym na drugiej części akwenu.
Należy przygotować się również do kontynuacji działań na obszarze otaczającym
projektowany stopień wodny i zbiornik w rejonie Siarzewa. Będzie to bardzo atrakcyjny
rejon o walorach zbliżonych do Zbiornika Włocławskiego, o dużym bogactwie zasobów
przyrody i kultury. Jego bliskie położenie w stosunku do Torunia powinno stanowić
dodatkowy czynnik rozwojowy. Przyszłościowe zagospodarowanie całego kompleksu
dwóch zbiorników uczyni cały ten obszar najważniejszym produktem turystycznym
województwa kujawsko-pomorskiego, niezwykle atrakcyjnym w skali kraju i Europy.
111
Spis rysunków:
Rys. 1. Zbiornik Włocławski na tle województwa kujawsko-pomorskiego ....................................................5
Rys. 2. Obszar analizy powiązań przestrzennych ze Zbiornikiem Włocławskim ..........................................9
Rys. 3. Rejon turystyczny III – Zbiornika Włocławskiego i Lasów Gostynińsko-Włocławskich
w Planie zagospodarowania przestrzennego województwa kujawsko-pomorskiego (2003) .........16
Rys. 4. Istniejące powiązania transportowe rejonu Zbiornika Włocławskiego z otoczeniem ......................42
Rys. 5. Istniejący ruch turystyczny w rejonie Zbiornika Włocławskiego ......................................................51
Rys. 6. Predyspozycje funkcjonalne rejonu Zbiornika Włocławskiego.......................................................54
Rys. 7. Program funkcjonalny i powiązania przestrzenne rejonu Zbiornika Włocławskiego.......................63
Rys. 8. Projekt zagospodarowania mariny przy stopniu wodnym we Włocławku .......................................65
Rys. 9. Przykładowa koncepcja zagospodarowania terenów rekreacyjno-wypoczynkowych
w Wistce Szlacheckiej ....................................................................................................................74
Rys. 10. Przykładowe funkcjonowanie terenów rekreacyjno - wypoczynkowych w Wistce Szlacheckiej ..75
Rys. 11. Marina Dobiegniewo – proponowane połączenie promowe z Dobrzyniem nad Wisłą .................76
Rys. 12. Koncepcja Gościńca Pod Żaglami – budynek usługowy z częścią hotelowo-konferencyjną
(autor: J. Tomczak) .........................................................................................................................77
Rys. 13. Przykładowa koncepcja zagospodarowania terenów rekreacyjno-sportowych
w Dobrzyniu nad Wisłą ...................................................................................................................79
Rys. 14. Przykładowe funkcjonowanie terenów rekreacyjno-sportowych w Dobrzyniu nad Wisłą .............80
Rys. 15. Przykładowa koncepcja zagospodarowania mariny w Zarzeczewie ............................................82
Rys. 16. Przykładowe funkcjonowanie terenów rekreacyjno-sportowych w Zarzeczewie marina i hotel ..83
Rys. 17. Przykładowe funkcjonowanie terenów rekreacyjno-sportowych w Zarzeczewie
– platforma widokowa .....................................................................................................................83
Rys. 18 Powiązania transportowe warunkujące rozwój rejonu Zbiornika Włocławskiego ..........................90
Rys. 19. Szacowane nakłady inwestycyjne dla poszczególnych obiektów .................................................96
Rys. 20. Zakładane roczne przychody z turystyki w rejonie Zbiornika Włocławskiego ............................105
Rys. 21. Perspektywa rozwoju i funkcjonowania rejonu Zbiornika Włocławskiego ..................................110
112
Wykorzystane materiały:
1. Cyzman W., 2010, Siedliska i szata roślinna Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego
i jego otuliny, Informator przyrodniczy, Kowal;
2. Formy ukształtowania terenu na obszarze Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego
i ich geneza, Materiały poseminaryjne, Kowal 2012;
3. Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy, Informator przyrodniczo-turystyczny, Kowal 2011;
4. Indygiewicz P., Krasicka-Korczyńska E., 2008, Obszary Natura 2000 w województwie kujawskopomorskim, Minikowo;
5. Kalinowski J., referat: Pomoc zagraniczna dla gospodarki turystycznej w Polsce – historia,
charakter i perspektywy, na konferencję „Zrównoważony rozwój przestrzenno-gospodarczy
terenów wokół Zalewu Włocławskiego”;
6. Kwatera K., 2007, Strategia rozwoju turystyki dla obszaru Lokalnej Grupy Działania fundacji
„Aktywni razem” na lata 2008-2015, LM Consulting, Łąck , w ramach projektu „Metamorfozy
regionu gąbińsko-włocławskiego;
7. Ministerstwo Sportu i Turystyki, Raport o stanie gospodarki turystycznej w latach 2007-2011,
Warszawa, luty 2013
8. Obszary wodno-błotne Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego, Żwirownia Skoki
PLB 040005, zeszyt edukacyjny, Kowal 2008;
9. Panasiuk A. (red.) 2006, Ekonomika turystyki, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa
10. Projekt promocyjno-inwestycyjny Zalew Włocławski, Urząd Miasta Włocławka – Biuro Promocji
i Informacji, grudzień 1999;
11. Przyrodnicze ścieżki dydaktyczne
przewodnik, Kowal 2006;
po
Gostynińsko-Włocławskim
parku
Krajobrazowym,
12. Raporty o stanie środowiska województwa kujawsko-pomorskiego 2010-2011;
13. Regionalne centrum edukacji Ekologicznej w Płocku, Dolina Wisły szansa dla ekoturystyki, Płock
2012;
14. rowerowagdynia.pl/node/245;
15. Stanowiska i siedliska na terenie Gostynińsko-Włocławskiego parku krajobrazowego wymagające
szczególnej ochrony, Materiały poseminaryjne, Kowal 2010;
16. Stateczność Skarpy Wiślanej i metody jej zabezpieczania – materiały konferencyjne Płock 1981;
17. Studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin (Gminy Baruchowo
2012, Miasta i Gminy Brześć Kujawski 2009, Miasta i Gminy Dobrzyń nad Wisłą 2011, Gminy
Fabianki , Gminy Kowal 2000, Miasta Kowal 2010, Gminy Lipno 2012, Miasta Lipno 2012, Gminy
Skępe 2010, Gminy Tłuchowo 1999, Gminy Wielgie 2002, Miasta Włocławek 2011, Gminy
Włocławek 2000);
18. swiatkiewicz.blog.onet.pl/przetarg-na-budowe-krytej-plywalni-w-zabkach;
19. www.inzynierbudownictwa.pl/technika-materialy i technologie-artykul;
20. www.muratorplus.pl/hoteli-mniej-chociaż-tańsze-w -budowie;
21. www.tcbn.pl/download/Biznesplan-Hotel.pdf;
22. Zbiornik Włocławki – Biblioteka Monitoringu środowiska, Bydgoszcz 2007.
1.
113

Podobne dokumenty